Hãy nghe lời chuyên gia (vụ nổ cá voi Florence 1970)

Ngày 12 tháng 11 năm 1970, bãi biển Florence, tiểu bang Oregon, vốn bình yên với cát trắng, sóng lăn tăn và tiếng chim mòng biển líu lo, bỗng trở thành tâm điểm của một trong những “sự cố môi trường hài hước nhất thế kỷ”: vụ nổ cá voi.

Một con cá voi chết dài 13,7m đã dạt vào bờ biển Florence (bang Oregon, Mỹ). Sự phân huỷ của nó khiến cơ quan chức năng buộc phải nghĩ cách xử lý nhanh nhất có thể.

Mọi người đều biết rằng phải mất rất nhiều năm xác cá voi mới phân hủy hoàn toàn trong khi Giáng sinh đã rất gần. Vì vậy chính quyền hạt Doncaster cần hành động nhanh để chấm dứt mùi hôi của con cá voi khổng lồ đang xộc vào từng căn nhà và từng bữa ăn của người dân.

Cơ quan chức năng lúc đó tin rằng cách tốt nhất để xử lý con cá khổng lồ này là nổ tung nó thành hàng triệu mảnh nhỏ. Người ta đã bỏ qua giải pháp cắt nhỏ con cá rồi đem chôn bởi vì đó là công việc không hề dễ chịu ngay cả với những người có dạ dày khỏe nhất.

Cơ quan Giao thông Oregon – đơn vị giám sát bãi biển – chuẩn bị 450 kg thuốc nổ, chất dưới thân cá voi. Ý tưởng ban đầu rất… lãng mạn: “Nếu nổ tung cá voi, sẽ có những mảnh nhỏ vừa ăn cho chim mòng biển và cua đói.” Nghe có vẻ hợp lý trong sách giáo khoa tưởng tượng, nhưng đời thực lại khác xa.

Được giao nhiệm vụ nổ tung xác cá, kỹ sư George Thornton cho biết trên truyền thông rằng ông không thực sự chắc về số lượng thuốc nổ cần tới. Trên thực tế, ông này đã bỏ qua lời khuyên của một cựu sĩ quan quân đội người địa phương – người từng biết cách xử lý thuốc nổ – cảnh báo rằng 450 kg là quá sức, chỉ cần vài ký là đủ. Nhưng lời khuyên ấy bị bỏ ngoài tai.

Vào ngày 12 tháng 11/1970, một đám đông đến xem cảnh nổ tung xác cá. Gần như ngay lập tức sau đó, người dân Florence nhận ra họ đã phạm một sai lầm khủng khiếp.

Vụ nổ vượt ra ngoài mọi tưởng tượng. Những khối mỡ cá voi khổng lồ bay tung tóe, rơi xuống mọi nơi. Khán giả đứng cách nửa cây số, vốn định xem một cảnh tượng thú vị, bỗng nhiên phải chạy toán loạn để… sống sót. “Mọi người từ cười vui thành chạy tán loạn, khi những mảng mỡ khổng lồ rơi xuống khắp bãi biển,” nhà báo Paul Linnman thuật lại.

Các chiếc xe đậu ven bãi bị phá hủy hoàn toàn, kể cả một chiếc vừa mới mua vài ngày trước bởi một chuyên gia về thuốc nổ – chắc ông ấy chẳng bao giờ nghĩ “cá voi sẽ trả thù” theo cách này. Và đáng ngạc nhiên hơn, sau vụ nổ, vẫn còn những phần xác cá voi nguyên vẹn, chứng tỏ 450 kg thuốc nổ không phải là phép màu thần thánh mà là… thảm họa có quy mô lớn.

Những loài chim mà người ta hy vọng sẽ ăn mỡ cá voi thì bay tán loạn, bỏ mặc bãi biển đầy mảnh xác. Cua biển thì chẳng còn gì để ăn ngoài mùi thuốc nổ và mỡ cháy xèo xèo. mùi hôi không mất đi mà còn khủng khiếp hơn, khiến mọi người đóng chặt cửa nhà.

Câu chuyện lan ra cả nước và trở thành văn hóa pop.

Vụ nổ cá voi nhanh chóng trở thành giai thoại địa phương. Hàng chục năm sau, khi video vụ nổ được đăng tải trên mạng đầu những năm 2000, nó trở thành một trong những video viral đầu tiên, khiến cả thế giới cười ngả nghiêng. Những hình ảnh mỡ cá voi bay tứ tung, người dân chạy toán loạn, xe cộ bị phá hủy… tất cả đều trở thành biểu tượng hài hước nhưng cũng đầy cảnh tỉnh.

Ngày nay, chính quyền tiểu bang Oregon rút ra bài học: chôn xác cá voi là phương án an toàn và hiệu quả nhất. Không ai muốn lập lại một “vụ nổ khủng khiếp” kiểu 1970 nữa. Các chuyên gia sinh vật biển được tôn trọng hơn, và mọi biện pháp xử lý xác cá voi đều phải được tính toán cẩn thận.

Bài học ẩn trong mỡ cá voi bay tứ tung.

Vụ nổ cá voi không chỉ là chuyện cười mà còn mang nhiều ý nghĩa nghiêm túc. Nó nhắc nhở chúng ta về sự cẩn trọng khi áp dụng biện pháp kỹ thuật lớn, tầm quan trọng của việc lắng nghe chuyên gia, và nguy cơ khi con người quá tự tin vào “giải pháp mạnh tay”. Một chút hài hước pha lẫn thảm họa khiến câu chuyện này trở thành bài học đáng nhớ.

1. Tốt hơn hết là hãy ở yên trong nhà thay vì ra ngoài và làm gì đó ngu ngốc.
2. Hãy để tự nhiên diễn ra theo cách của nó.
3. Khi bạn phớt lờ lời khuyên của chuyên gia, hành động như kẻ ngốc, không chỉ là ngửi mùi mà còn cùng nhiều người khác “tắm mình” trong cơn mưa xác cá voi chết.

Đội ngũ truyền thông Hạt Doncaster đã quyết định công bố những bài học xương máu này vào thời điểm đại dịch corona đang hoành hành toàn cầu trên mạng xã hội.

Cư dân mạng đánh giá rất cao câu chuyện với những bài học nghiêm túc được rút ra này.