Bài viết của Nguyễn An Di
Trong những buổi chấm giải quốc tế gần đây, tôi thường tự hỏi: Điều gì làm nên giá trị thực sự của một tác phẩm? Là kỹ thuật hoàn hảo, ánh sáng lung linh, hay là một tâm hồn chưa từng bị lặp lại?
Câu chuyện về chiếc Huy chương Vàng bị từ chối
Tôi nhớ mãi một lần ngồi hội đồng chấm giải cho một cuộc thi có bảo trợ từ PSA. Trước mắt chúng tôi là bức ảnh một cô gái nude với những hình xăm phủ kín cơ thể. Về mặt kỹ thuật: bố cục, ánh sáng, biểu cảm đều đạt đến độ hoàn mỹ. Cả ba giám khảo đồng nghiệp đều gật đầu cho Huy chương Vàng. Nhưng tôi đã chọn nói "No".
Khi chủ tọa hỏi lý do, tôi chia sẻ thẳng thắn: “Bức ảnh này không có lỗi, lỗi nằm ở ý đồ của người cầm máy.”
Tác giả biết rõ đây là một "công thức" hái giải, nên họ mang nó đi khắp các cuộc thi chỉ để "cày" thành tích, bất chấp quy định về giới hạn số lần Accepted của PSA. Việc tiếp tục vinh danh những tác phẩm như vậy không chỉ gây "lụt" kho ảnh bằng sự nhàm chán, mà còn vô tình tước đi cơ hội của những ý tưởng mới, những góc nhìn nguyên bản vốn xứng đáng được khích lệ hơn.
Thật ấm lòng khi sau đó, hội đồng đã đồng thuận thay đổi quyết định và tôi nhận được thư cảm ơn từ Chủ tịch cuộc thi vì sự thẳng thắn đó. Điều này cho thấy, giới nhiếp ảnh đỉnh cao đang thực sự khát khao những giá trị mới.
Thoát khỏi "Lối mòn tư duy" và "Tâm lý bầy đàn"
Chúng ta đang thấy một bộ phận người chơi ảnh rơi vào vòng xoáy của thành tích. Họ chọn cách an toàn nhất: thấy ai đó đoạt giải cao, liền thuê đúng người mẫu đó, đến đúng địa điểm đó, chờ đúng khung giờ đó để "copy" lại.
Đó là kiểu nhiếp ảnh dàn dựng bầy đàn. Họ bảo bà cụ phải cười thế này, em bé phải chạy thế kia. Kết quả là những bức ảnh sạch sẽ, bóng bẩy nhưng… vô hồn. Nó giống như một bài toán đã có đáp án sẵn, ai chép lại giỏi thì được điểm cao. Nhưng nhiếp ảnh nghệ thuật không phải là môn chép văn mẫu.
Tìm về giá trị cốt lõi: Khoảnh khắc độc bản
Lý do tôi luôn say mê Street Photography (Ảnh đời thường) chính là sự kiếm tìm những "khoảnh khắc vô thức". Đó là sự tương phản thực tế của xã hội, là hơi thở của cuộc sống diễn ra trong tích tắc mà nếu lỡ nhịp, nó sẽ không bao giờ lặp lại.
Bức ảnh của bạn có thể chưa hoàn hảo về kỹ thuật, nhưng nếu nó là độc bản, nó mang trong mình một câu chuyện riêng mà không ai có thể dàn dựng hay sao chép, thì đó mới chính là giá trị cốt lõi mà các tổ chức như PSA, FIAP hay IAAP luôn trân trọng.
Nhiếp ảnh là hành trình đi tìm chính mình qua ống kính, không phải đi tìm sự công nhận bằng cách lặp lại người khác. Thay vì cố gắng chụp một bức ảnh "đẹp theo tiêu chuẩn", hãy thử chụp một bức ảnh "thật theo cảm xúc". Bởi vì sự sáng tạo chân chính không bao giờ có công thức sẵn.
