Những tác phẩm nghệ thuật trình diễn điên rồ. ⚠️ Lưu ý: Một số phần trình diễn rất nguy hiểm, không được phép làm theo.
Smashing (2004) - Jimmie Durham
Suốt nhiều tiếng đồng hồ, nghệ sĩ Jimmie Durham diện trang phục như một viên chức nhà nước, ngồi sau một chiếc bàn làm việc và dùng một hòn đá để đập phá thô bạo tất cả đồ vật mọi người mang đến, tạo thành một đống hỗn độn, nhằm phê phán bộ máy hành chính. (Tui cũng không tìm được nguồn nói rõ cụ thể là ông này bất mãn với cái gì =))))
The Onion (1995) – Marina Abramović
Trong buổi tình diễn này, nữ nghệ sĩ Marina Abramović vừa ăn hành tây vừa than phiền về cuộc sống, từ việc m.ông quá to, phải chờ đợi khi đi máy bay, phim truyền hình quá dở cho đến việc yêu nhầm người, đưa ra quyết định sai lầm về sự nghiệp hay ch.iến tranh ở Yugoslavia, …
Nước mắt bà, không rõ là từ củ hành hay từ cuộc đời, cứ thế trào ra, khiến lớp trang điểm lem luốc và những mảnh vỏ hành dính đầy trên mặt. Qua đó, “The Onion” chất vấn mối liên hệ giữa nỗi đau tâm trí và thể xác.
The Couple in the Cage (1992 - 1993) - Coco Fusco & Guillermo Gómez-Peña
Vào năm 1992, hai nghệ sĩ Coco Fusco và Guillermo Gómez-Peña đã thực hiện buổi trình diễn mang tên “The Couple in the Cage: Two Undiscovered Amerindians Visit the West” (Đôi nam nữ trong lồng: Hai “thổ dân da trắng” chưa từng được phát hiện đến thăm phương Tây).
Họ đóng vai người dân từ hòn đảo giả tưởng Guatinaui và lưu diễn tại Anh, Pháp, Tây Ban Nha, ... Khoác lên mình những trang phục pha trộn từ mặt nạ đô vật mượn từ môn vật tự do Mexico cho đến váy cỏ và giày thể thao hàng hiệu, họ đã tái hiện một cách đầy khiêu khích bối cảnh và lịch sử của các cuộc triển lãm nhân chủng học. Tại các cuộc triển lãm này, người da màu bị trưng bày bên trong những không gian mô phỏng lại môi trường sống của họ. Fusco cùng đạo diễn Paula Heredia còn sản xuất thêm bộ phim tài liệu “The Couple in the Cage: Guatinaui Odyssey” để ghi lại các buổi trình diễn, đồng thời lồng ghép phỏng vấn khán giả.
Triển lãm và bộ phim nói trên ch.âm b.iếm những định kiến văn hóa rập khuôn về người da màu và lên án nạn ph.ân b.iệt ch.ủng t.ộc.
One Year Performance (1980 - 1981) - Tehching Hsieh
Nghệ sĩ gốc Đài Loan Tehching Hsieh tự giam mình trong một quy trình nghiêm ngặt: Cứ mỗi tiếng đồng hồ, anh phải bấm giờ một lần, bất kể ngày hay đêm, liên tục trong suốt 365 ngày.
Điều này đồng nghĩa với việc anh không bao giờ có một giấc ngủ trọn vẹn trong suốt một năm. Mỗi lần bấm giờ, một chiếc máy quay sẽ chụp lại gương mặt của anh. Kết thúc tác phẩm, đoạn phim tua nhanh cho thấy tóc anh dài ra và gương mặt hốc hác vì kiệt sức.
Tác phẩm là sự suy ngẫm về bản chất của thời gian, sự gi.am c.ầm và sự lặp đi lặp lại vô nghĩa của đời sống công nghiệp.
Art Must Be Beautiful; Artist Must Be Beautiful (1975) - Marina Abramović
Marina ngồi trước ống kính máy quay, chải tóc mình một cách đ.iên c.uồng, b.ạo l.ực, giật mạnh đến mức tóc rụng từng mảng và da đầu rớm m.áu. Trong suốt quá trình đó, bà liên tục lặp đi lặp lại câu nói: “Nghệ thuật phải đẹp, nghệ sĩ phải đẹp... Nghệ thuật phải đẹp, nghệ sĩ phải đẹp...”, phản ánh áp lực xã hội đặt lên nghệ sĩ, đặc biệt là nữ nghệ sĩ, rằng bề ngoài của họ luôn phải đẹp đẽ ngay cả khi họ đã kiệt quệ từ bên trong.
From the Portfolio of Doggedness (1968) - Valie Export & Peter Weibel.
Nữ nghệ sỹ Valie Export đã xích cổ nghệ sỹ Peter Weibel bằng một sợi dây xích chó. Sau đó, bà thản nhiên dắt ông đi dạo qua các con phố đông đúc ở Vienna, giống như một người chủ đang dắt thú cưng đi dạo. Peter Weibel bò trên vỉa hè, mặc quần áo bình thường nhưng cam chịu số phận của một chú chó.
Màn trình diễn này đã gây ra sự phẫn nộ và ngỡ ngàng cực độ cho người dân Vienna thời bấy giờ. Một người phụ nữ dắt một người đàn ông bò lết trên phố là hình ảnh đảo lộn hoàn toàn mọi trật tự xã hội truyền thống.
Trong quá khứ, phụ nữ luôn bị xem là tài sản của đàn ông, thậm chí là tài sản của họ về mặt pháp luật. Bằng cách đảo ngược vai trò c.ực đ.oan, Valie Export phơi bày sự lố bịch của bất bình đẳng xã hội.
Following Piece (1969) – Vito Acconci
Mỗi ngày, Acconci chọn ngẫu nhiên một người lạ mặt trên đường phố, bí mật bám theo người đó khắp nơi qua các con phố, vào rạp phim, nhà hàng hay thậm chí đến tận cửa nhà họ.
Hành động theo đuôi này chỉ kết thúc khi người lạ đó bước vào một không gian hoàn toàn riêng tư mà ông không thể vào được (như nhà riêng của họ). Ông thực hiện việc này liên tục trong 23 ngày, qua đó thách thức các khái niệm về quyền riêng tư và sự an toàn trong không gian đô thị.
I Like America and America Likes Me (1974) - Joseph Beuys
Năm 1974, nghệ sĩ người Đức Joseph Beuys đã đến Phòng triển lãm René Block ở phố West Broadway bằng xe cứu thương, cả người bọc trong lớp vải nỉ. Tại đó, ông sống chung với một con sói hoang trong suốt 3 ngày. Ban đầu con vật hành xử rất thất thường nhưng cuối cùng cũng dần hòa hợp với Joseph.
Nước Mỹ lúc này đang cực kỳ hỗn loạn do mâu thuẫn sắc tộc và x.ung đ.ột v.ũ tr.ang liên miên. Qua việc sống chung với 1 con vật, Beuys khuyến khích mọi người tôn trọng sự khác biệt của nhau và yêu thương mặt tối của chính mình.
Cut Piece (1964) - Yoko Ono
Chắc mọi người đều biết đến buổi tình diễn “Rhythm 0” (1974) của Marina Abramović, trong đó bà đứng yên với rất nhiều vật dụng trên bàn cho khán giả tương tác tùy ý. Người xem càng lúc càng trở nên b.ạo l.ực hơn, từ việc dùng bút vẽ lên mặt cho đến chĩa s.úng vào đầu bà, phơi bày bản chất đ.en t.ối của con người.
Nữ nghệ sĩ Yoko Ono cũng từng thực hiện một màn trình diễn tương tự. Bà ngồi bất động trên sân khấu, trước mặt là một cây kéo lớn. Khán giả có thể dùng kéo cắt từng mảnh quần áo của bà và mang mảnh vải đó về nhà. Sự táo tợn cũng leo thang và có người còn cắt phăng cả n.ội y của Yoko.
Tác phẩm phơi bày sự b.ạo l.ực len lỏi và tinh vi trong mỗi con người và trong xã hội.
The Artist Is Present (2010) - Marina Abramović
Marina ngồi im lặng trên một chiếc ghế gỗ tại sảnh bảo tàng 8 tiếng mỗi ngày, liên tục trong gần 3 tháng. Bất kỳ khán giả nào cũng có thể đến và ngồi vào chiếc ghế đối diện để nhìn thẳng vào mắt bà, không ai được nói một lời hay chạm vào nhau.
Hàng ngàn người đã xếp hàng, nhiều người đã bật khóc nức nở vì cảm thấy được thấu cảm. Đặc biệt, Ulay - người bạn đời và bạn diễn huyền thoại đã chia tay bà hơn 20 năm trước - bất ngờ xuất hiện và ngồi vào chiếc ghế đối diện. Màn tái ngộ của họ đã trở thành một trong những khoảnh khắc đáng nhớ của lịch sử nghệ thuật.
Tatlin's Whisper #5 (2008) – Tania Bruguera
Trong bảo tàng Tate Modern, khi các khách tham quan đang tận hưởng cuối tuần yên ả, đột nhiên có hai cảnh sát cưỡi ngựa đi vào, dồn mọi người vào một khu vực, chia họ thành các nhóm nhỏ hơn và sử dụng nhiều biện pháp kiểm soát đám đông khác.
Theo Tania Bruguera, sự thành công của tác phẩm này nằm ở chỗ người ta không thể nhận ra ngay rằng đây là nghệ thuật. Sự xuất hiện của cảnh sát đã gây hoang mang, thậm chí là sợ hãi cho người xem. Buổi biểu diễn phơi bày sự phục tùng vô thức và sự dễ kiểm soát của con người.