Những sai lầm trong quá khứ
Trung Quốc từng muốn giết chim sẻ để cứu lúa. Nhưng cuối cùng lại nhận ra rằng thiên nhiên không tha thứ cho những kế hoạch được tạo ra từ sự kiêu ngạo.
Năm 1958, trong thời kỳ Đại Nhảy Vọt, chính phủ của Mao Trạch Đông phát động Chiến dịch “Tứ hại”. Muỗi, ruồi, chuột và chim sẻ bị coi là kẻ thù của sự phát triển. Ba loài đầu rõ ràng là mối đe dọa vệ sinh. Còn chim sẻ thì bị kết án vì ăn hạt và làm hại mùa màng.
Cả đất nước nhận lệnh truy đuổi chúng.
Trong nhiều ngày, đám đông mang theo trống, nồi và chảo, tạo ra tiếng ồn để khiến chim sẻ không thể nghỉ ngơi. Những con chim bay cho đến kiệt sức rồi rơi xuống từ bầu trời. Tổ bị phá, trứng bị đập, và mỗi con chim chết đều được ăn mừng như một chiến thắng nông nghiệp. Trên lý thuyết, chiến dịch dường như thành công: chim sẻ biến mất và lúa sẽ được bảo vệ.
Nhưng sự cân bằng tự nhiên đã bị phá vỡ.
Chim sẻ không chỉ ăn hạt. Chúng còn ăn côn trùng gây hại cho cây trồng. Khi số lượng của chúng bị giảm mạnh, các loài sâu bọ có cơ hội bùng phát. Châu chấu và nhiều loại côn trùng khác sinh sôi nhanh chóng, tàn phá cả cánh đồng trong một đất nước vốn đã bị kẹt trong các chính sách nông nghiệp cưỡng ép, mục tiêu phi thực tế, quản lý kém và nỗi sợ nói ra sự thật.
Kết quả là một thảm họa.
Từ năm 1959 đến 1961, Trung Quốc trải qua một trong những nạn đói lớn nhất trong lịch sử hiện đại. Hàng chục triệu người đã thiệt mạng. Việc tiêu diệt chim sẻ không phải là nguyên nhân duy nhất, nhưng nó trở thành một trong những biểu tượng rõ ràng nhất của thảm kịch ấy: niềm tin rằng một chính phủ có thể ra lệnh chiến tranh với một loài sinh vật mà không hiểu vai trò của nó trong hệ sinh thái.
Vì vậy câu chuyện này vẫn còn ám ảnh.
Bởi nó nhắc nhở rằng thiên nhiên không vận hành như một cỗ máy ngoan ngoãn. Mỗi sinh vật đều có vai trò riêng, ngay cả khi con người không hiểu. Và khi một xã hội trừng phạt những người dám cảnh báo, thưởng cho sự phục tùng mù quáng và biến một ý tưởng sai lầm thành mệnh lệnh quốc gia, thì sai lầm đó không còn nhỏ nữa.
Trung Quốc đã muốn cứu mùa màng bằng cách giết chim sẻ.
Và cuối cùng phải học bài học đau đớn rằng phá vỡ sự cân bằng có thể phải trả giá đắt hơn bất kỳ loài dịch hại nào.