Hong Lau Mong 51_60

Hoàng Laâu Moäng

Hoài thöù naêm möôi moát

Coâ em hoï Tieát laøm thô hoaøi coå

Lang baêm hoï Hoà duøng thuoác hoå lang

- 759 -

Moïi ngöôøi thaáy Baûo Caàm laáy ñeà ôû nhöõng nôi coå tích trong caùc

tænh maø mình ñaõ ñi qua, laøm thaønh möôøi baøi tuyeät cuù hoaøi coå, trong

thô aùm chæ möôøi vaät, neân ñeàu noùi “Theá thì raát laø môùi laï!”

Roài tranh nhau xem:

1. Xích Bích hoaøi coå:

Xích Bích soâng kia nöôùc chaúng troâi,

Truyeàn trô teân hoï chôû ñi thoâi.

AÀm aàm gioù thaûm theo laøn khoùi,

Bieát maáy hoàn thieâng quaån ñaáy roài.

2. Giao Chæ hoaøi coå:

Coät ñoàng ñöùng vöõng vôùi thaønh vaøng,

Tieáng roän ngoaøi xa khaép boán phöông.

Maõ Vieän töø ñaây coâng raát lôùn.

Caàn chi nhôø ñeán saùo Tröông Löông?

3. Chung Sôn hoaøi coå:

Lôïi danh ai nôõ buoäc vaøo thaân?

Boãng choác loâi nhau xuoáng coõi traàn.

Duøng daúng suoát ñôøi khoâng döùt ñöôïc,

Cho ngöôøi cheá gieãu laïi baên khoaên.

4. Hoaøi AÂm hoaøi coå:

Traùng só neân ngöøa choù caén caøn,

Vua Teà laø luùc saép vaøo quan.

Baûo cho ñôøi tuïc ñöøng khinh voäi,

Moät böõa côm khi cheát vaãn ôn.

5. Quaûng Laêng hoaøi coå:

Ve keâu quaï ñaäu choùng laøm sao,

Giôø caûnh ñeâ Tuøy caûnh theá naøo?

Vì noãi xa hoa xöa chieám heät,

Cho ñôøi mai mæa mieäng nhao nhao.

6. Ñaøo Dieäp ñoä hoaøi coå:

Hoa taøn coû heùo ñôïi treân ao,

Rôøi raõ caønh ñaøo vôùi laù ñaøo.

Ngöôøi cuõ Luïc trieàu giôø vaéng caû,

AÛnh ñeà chæ thaáy vaùch treo cao.

7. Thanh Tröûng hoaøi coå:

Soâng haéc meânh moâng kheùo ngheïn doøng,

Khuùc ñaàu gaïn heät noãi ñau loøng;

Ngaùn cho cheá ñoä vua nhaø Haùn,

Caäy gaïo muoân naêm ñaùng theïn thuøng.

8. Maõ Ngoâi hoaøi coå:

Phaán son laëng leõ ñaãm moà hoâi,

Thoaét giaõ thaân kia xuoáng beå khôi.

Vì daáu phong löu coøn soùt laïi.

AÙo quaàn khe aáy vaãn thôm hoaøi.

9. Boà Ñoâng töï hoaøi coå:

Tieåu hoàng heøn haï phaän toâi ñoøi,

- 760 -

Leûn luùt ñöa ñi gheùp löùa ñoâi;

Thoâi maãu duø tra ra vieäc aáy,

AÛ kia ñaõ bò ruû ñi roài.

10. Mai Hoa quaùn hoaøi coå:

Neáu khoâng beân lieãu cuõng beân mai,

Ai veõ thuyeàn quyeân veõ cuõng taøi.

Sum hoïp Xuaân Höông ñöøng nghó voäi,

Gioù taây laïi vaéng moät naêm trôøi.

Moïi ngöôøi xem xong ñeàu khen hay. Baûo Thoa noùi:

- Söï tích taùm baøi ñeàu coù cheùp ôû trong söû, coøn hai baøi cuoái khoâng

coù saùch naøo cheùp, chuùng toâi khoâng hieåu roõ, chi baèng laøm laïi hai baøi

khaùc thì hôn.

Ñaïi Ngoïc voäi ngaên laïi:

- Chò Baûo thaät laø “gaén phím gaåy ñaøn”, caâu neä veõ vôøi quaù. Duø

trong söû saùch khoâng cheùp, caùc truyeän ngoaøi cuõng khoâng noùi ñeán, neân

khoâng bieát ñaàu ñuoâi ra sao, nhöng chuùng ta chaúng ñaõ xem thaáy ôû hai

vôû haùt laø gì? Ñeán ñöùa treû leân ba cuõng coøn bieát nöõa laø.

Thaùm Xuaân noùi:

- Chò noùi phaûi ñaáy.

Lyù Hoaøn laïi noùi:

- Vaû chaêng saùch khoâng cheùp thaät, nhöng chính coâ aáy ñaõ ñi ñeán

caùc nôi ñoù. Xöa nay thöôøng hay ñoàn nhaûm nghe nhaûm, nhöõng keû

muoán bôùi vieäc thöôøng coá yù baøy ra chuyeän coå tích ñeå löøa doái ngöôøi ñôøi.

Ví nhö naêm tröôùc toâi vaøo kinh, thaáy ba, boán choã laø moä Quan Coâng.

Söï nghieäp Quan Coâng trong söû ñeàu cheùp roõ, nhöng sao laïi coù nhieàu

moä theá? Chaéc laø ngöôøi ñôøi sau kính meán nhaân phaåm Quan Coâng khi

coøn soáng, roài töø choã kính meán aáy hoï baøy ñaët ra ñaáy thoâi. Khi xem

ñeán boä Quaûng dö kyù, khoâng chæ rieâng Quan Coâng, caû nhöõng ngöôøi coù

danh tieáng xöa nay cuõng coù nhieàu moä. Trong nhieàu coå tích khoâng tra

cöùu vaøo ñaâu ñöôïc. Hai baøi thô naøy tuy khoâng coù caên cöù thöïc, nhöng

nghe ngöôøi keå chuyeän, haùt tuoàng, hay xem theû, cuõng ñeàu noùi ñeán.

Nhöõng caâu tuïc ngöõ tröôùc cöûa mieäng, baát kyø treû, giaø, trai, gaùi ai ai maø

chaû bieát, chaû noùi ñöôïc? Vaû chaêng, noù coù phaûi saùch nhaûm nhö nhöõng

- 761 -

vôû kòch Maãu ñôn ñình, Taây söông kyù ñaâu maø sôï? Vì vaäy cöù neân ñeå laïi

hai baøi thô aáy cuõng khoâng sao.

Baûo Thoa nghe noùi môùi thoâi. Moïi ngöôøi ñoaùn moät luùc, ñeàu khoâng

ñuùng caû.

Muøa ñoâng ngaøy ngaén, ñaõ ñeán böõa côm chieàu, moïi ngöôøi ñeàu ñi aên

caû. Coù ngöôøi trình Vöông phu nhaân:

- Anh Taäp Nhaân laø Hoa Töï Phöông ñ�Khi �ùng ôû ngoaøi trình meï haén

oám naëng, nhôù con gaùi laém. Vì vaäy haén ñeán xin cho em gaùi veà thaêm

nhaø.

Vöông phu nhaân noùi:

- Ñoù laø tình meï con, leõ naøo ta laïi khoâng cho noù veà!

Roài sai ngöôøi ñeán baûo Phöôïng Thö thu xeáp cho Taäp Nhaân.

Phöôïng Thö vaâng lôøi, veà nhaø sai vôï Chu Thuïy ñeán daën:

- Chò cuøng moät ngöôøi ñaøn baø vaø hai ñöùa a hoaøn nhoû ñi theo Taäp

Nhaân veà. Chò caét boán ngöôøi coù tuoåi ñi theo xe. Caùc chò ngoài xe lôùn,

coøn boïn a hoaøn ngoài xe nhoû.

Vôï Chu Thuïy saép ñi, Phöôïng Thö laïi baûo:

- Taäp Nhaân xöa nay vaãn quen loái giaûn dò, chò noùi raèng toâi baûo chò

aáy phaûi maëc boä quaàn aùo lòch söï, mang theo moät boïc quaàn aùo to vaø ñeïp,

loàng aáp cuõng phaûi ñem caùi ñeïp. Khi saép ñi, chò baûo chò ta phaûi ñeán

ñaây cho toâi xem.

Vôï Chu Thuïy vaâng lôøi ñi.

Moät luùc aên maëc xong, Taäp Nhaân ñeán, hai a hoaøn cuøng vôï Chu

Thuïy mang loàng aáp vaø boïc quaàn aùo theo sau. Phöôïng Thö thaáy treân

ñaàu Taäp Nhaân caøi maáy caønh thoa vaøng giaét haït chaâu, raát laø loäng laãy;

maëc caùi aùo da chuoät baïch theâu hoa ñaøo, quaàn boâng maøu thoâng luïc

theâu kim tuyeán, ngoaøi khoaùc aùo da chuoät ñen trong loùt ñoaïn xanh.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Ba boä quaàn aùo naøy ñeàu laø cuûa u cho chò, coøn ñeïp laém; nhöng aùo

khoaùc thì xoaøng quaù, baây giôø laïnh chò neân maëc theâm moät caùi aùo loâng

nöõa.

Taäp Nhaân cöôøi noùi:

- Baø Hai vöøa cho toâi caùi aùo da chuoät ñen, laïi coøn moät caùi aùo da

chuoät baïch nöõa, ngöôøi baûo cuoái naêm seõ theâm caùi aùo loâng.

- 762 -

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Toâi cuõng coù moät caùi aùo loâng, nhöng vì loâng ñaõ thoø ra ngoaøi,

khoâng ñöôïc ñeïp, toâi ñöông ñònh thay, nay toâi haõy ñeå cho chò maëc.

Ñeán cuoái naêm baø cho chò caùi khaùc, toâi seõ ñoåi. Nhö theá cuõng coi nhö

chò ñaõ giaû toâi roài.

Moïi ngöôøi ñeàu cöôøi noùi:

- Môï thì cöù quen noùi theá. Ngaøy thöôøng môï hay roäng raõi, khoâng

bieát ñaõ phaûi buø ñaép ngaám ngaàm cho baø bao nhieâu roài. Nhöõng khoaûn

buø khoâng ñaâu aáy coøn tính toaùn vôùi baø sao ñöôïc. Baây giôø môï laïi ñem

nhöõng chuyeän buûn xæn noùi ra ñeå laøm troø cöôøi.

Phöôïng Thö noùi:

- Khi naøo baø nghó ñeán chuyeän aáy. Thaät ra noù cuõng chaû phaûi laø

vieäc chính. Nhöng neáu toâi khoâng troâng nom vaøo ñaáy, thì coøn ra theå

dieän nhaø ñaïi gia sao ñöôïc. Thaø mình toâi chòu thieät, ñeå moïi ngöôøi aên

maëc töû teá, mieãn sao toâi cuõng ñöôïc tieáng toát, chöù caùc chò aên maëc xaáu xí

nhö con ma aáy, thì ngöôøi ta cöôøi toâi tröôùc, baûo toâi cai quaûn trong nhaø

laïi ñeå caùc chò nhö aên maøy caû moät luõ.

Moïi ngöôøi ñeàu than thôû:

- Coù ai saùng suoát ñöôïc nhö môï! Treân ñöôïc loøng baø, döôùi bieát

thöông yeâu ngöôøi haàu.

Phöôïng Thö sai Bình Nhi mang caùi aùo maøu thaïch thanh theâu

taùm chuøm hoa maëc ngaøy hoâm tröôùc ra, ñöa cho Taäp Nhaân. Laïi troâng

thaáy caùi boïc aùo nhoû maøu xam xaùm loùt luïa ñoû, trong boïc chæ coù hai caùi

aùo da boïc loâng ñaõ maëc dôû chöøng vaø caùi aùo khoaùc baèng da. Phöôïng

Thö laïi sai Bình Nhi ñöa ra moät caùi boïc luïa maøu traéng boïc theâm caùi

aùo ñi tuyeát. Bình Nhi laáy ra moät caùi aùo da vöôïn cuõ maøu ñoû, moät caùi

nöõa deät baèng loâng chim maøu ñoû hôi rung ruùc. Taäp Nhaân noùi:

- Moät caùi coøn khoâng mang noåi nöõa laø.

Bình Nhi cöôøi noùi:

- Chò laáy caùi aùo da vöôïn naøy. Nhaân tieän toâi laáy caùi aùo kia ra baûo

ngöôøi ñöa cho coâ Hình Tuï Yeân. Hoâm qua tuyeát xuoáng nhieàu, ngöôøi ta

ai cuõng maëc aùo da vöôïn, hoaëc aùo loâng, haøng möôøi boä quaàn aùo, maøu ñoû

roïi xuoáng tuyeát traéng, troâng raát lòch söï! Chæ coù coâ ta laø maëc maáy caùi

quaàn aùo cuõ, xo vai ruït coå, troâng thöïc ñaùng thöông! Giôø toâi mang caùi

aùo naøy cho coâ aáy.

- 763 -

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Cuûa toâi maø chò töï tieän mang cho ngöôøi ta. Moät mình toâi phung

phí chöa ñuû, laïi coøn theâm chò nhaéc ñi nöõa, caøng toát.

Moïi ngöôøi cöôøi noùi:

- Ñoù cuõng laø vì ngaøy thöôøng môï coù buïng hieáu kính baø, thöông yeâu

keû döôùi; neáu môï laø ngöôøi buûn xæn, caùi gì cuõng coùp nhaët cho mình,

khoâng nghó ñeán keû döôùi, thì coâ aáy ñaâu daùm nhö theá?

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Cho neân coù noù laø bieát loøng toâi ít nhieàu thoâi.

Noùi xong, laïi daën Taäp Nhaân:

- Baø nhaø chò khoûe thì thoâi, neáu coù meänh heä naøo, chò cöù ôû laïi cho

ngöôøi veà baûo toâi, toâi seõ sai ngöôøi mang chaên maøn ñeán cho. Chò ñöøng

neân duøng chaên maøn vaø göông löôïc cuûa ai.

Laïi daën vôï Chu Thuïy:

- Chaéc caùc chò ñaõ bieát khuoân pheùp nhaø naøy roài, toâi khoâng phaûi

daën nhieàu nöõa.

Vôï Chu Thuïy noùi:

- Bieát roài aï. Chuùng toâi ñeán ñaáy, seõ baûo ngöôøi nhaø hoï phaûi traùnh.

Neáu caàn ôû laïi, seõ ôû rieâng moät, hai gian buoàng trong.

Noùi xong, cuøng Taäp Nhaân ñi ra, laïi daën doø ñaùm haàu nhoû saép saün

ñeøn loàng, roài leân xe ñeán nhaø Hoa Töï Phöông.

Phöôïng Thö laïi goïi hai baø giaø ôû vieän Di Hoàng ñeán baûo:

- Taäp Nhaân chöa veà ngay ñöôïc ñaâu. Ngaøy thöôøng caùc ngöôøi bieát a

hoaøn lôùn naøo thaïo vieäc thì sai ñeán tröïc ñeâm nhaø chuù Baûo. Caùc ngöôøi

phaûi troâng nom caån thaän, khoâng ñöôïc ñeå chuù aáy laøm caøn.

Hai baø giaø vaâng lôøi ñi ra, moät luùc veà trình:

- Ñaõ caét Tình Vaên vaø Xaï Nguyeät ôû trong nhaø roài, boán ngöôøi

chuùng toâi seõ thay phieân nhau tröïc ñeâm.

Phöôïng Thö gaät ñaàu, laïi baûo:

- Toái ñeán baûo chuù aáy phaûi ñi nguû sôùm, saùng ra phaûi daäy sôùm.

Boïn baø giaø vaâng lôøi roài veà trong vöôøn.

Moät luùc, vôï Chu Thuïy veà baùo tin cho Phöôïng Thö bieát:

- Meï Taäp Nhaân ñaõ cheát roài, Taäp Nhaân khoâng theå veà ñöôïc.

- 764 -

Phöôïng Thö ñeán trình Vöông phu nhaân, roài sai ngöôøi ñeán vöôøn

Ñaïi Quan laáy chaên neäm vaø hoäp trang ñieåm cuûa Taäp Nhaân. Baûo Ngoïc

troâng cho Tình Vaên, Xaï Nguyeät söûa soaïn ñaâu vaøo ñaáy. Sau khi ñöa

ngöôøi mang ñi roài, Tình Vaên, Xaï Nguyeät côûi ñoà trang söùc vaø ñi thay

quaàn aùo. Sau ñoù Tình Vaên cöù ngoài söôûi ôû caïnh loø. Xaï Nguyeät cöôøi noùi:

- Hoâm nay chò ñöøng giôû loái tieåu thö ra nöõa, haõy moù tay vaøo vieäc

moät tí.

- Bao giôø caùc chò ñi heát, toâi seõ laøm cuõng chöa muoän. Coù caùc chò ôû

ñaây ngaøy naøo, toâi haõy chôi cho thoûa ngaøy aáy ñi.

- Chò ôi, toâi ñi traûi giöôøng ñaây, chò cao hôn toâi haõy baám caùi baám

ôû treân ñaàu giaù göông, ñeå buoâng caùi phuû göông xuoáng.

Noùi xong, lieàn ñi traûi giöôøng cho Baûo Ngoïc. Tình Vaên “höø” moät

tieáng, cöôøi noùi:

- Ngöôøi ta vöøa môùi ngoài aám ñöôïc moät tí, chò laïi ñeán quaáy raày!

Baáy giôø Baûo Ngoïc ñang ngoài buoàn, nghó meï Taäp Nhaân khoâng bieát

soáng cheát ra sao. Thaáy Tình Vaên noùi theá, lieàn ñöùng ngay daäy, baám

caùi nuùt cho vaûi phuû göông buoâng xuoáng, roài ñi ñeán cöôøi noùi:

- Toâi ñaõ laøm xong caû roài, caùc chò cöù ngoài ñaáy cho aám.

Tình Vaên cöôøi noùi:

- Ngoài aám maõi theá naøo ñöôïc. Toâi vöøa nghó ra, coøn chöa mang loàng

aáp vaøo ñaây.

Xaï Nguyeät noùi:

- Khen cho chò laïi nghó ñeán ñieàu ñoù. Ngaøy thöôøng caäu aáy coù duøng

loàng aáp ñaâu, vì ñaõ coù loø söôûi, khoâng laïnh nhö ôû trong nhaø trong, neân

hoâm nay khoâng caàn.

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Ñeâm nay hai chò nguû ôû ñaèng naøy caû, beân ngoaøi choã toâi naèm

khoâng coù ngöôøi, toâi sôï laém khoâng nguû ñöôïc.

Tình Vaên noùi:

- Toâi nguû ôû ñaây, caäu baûo chò Xaï Nguyeät ra beân ngoaøi maø nguû.

Khi noùi chuyeän thì ñaõ heát canh hai, Xaï Nguyeät ñaõ buoâng reøm

maøn xuoáng, caát ñeøn, thaép höông, saép söûa cho Baûo Ngoïc ñi naèm, roài

hai ngöôøi môùi ñi nguû. Tình Vaên nguû ngay caïnh loø söôûi, Xaï Nguyeät ra

nguû ôû ngoaøi noaõn caùc.

- 765 -

Ñeán canh ba, Baûo Ngoïc naèm meâ, goïi Taäp Nhaân hai tieáng lieàn,

khoâng ai traû lôøi. Tænh daäy, bieát laø Taäp Nhaân khoâng ôû nhaø.

Baûo Ngoïc baät cöôøi.

Tình Vaên cuõng tænh daäy goïi Xaï Nguyeät:

- Ngay caû toâi cuõng ñaõ tænh daäy. Theá maø noù naèm ngay ôû beân caïnh

ñoù laïi khoâng bieát moät tyù gì, thaät laø caùi thaây cheát!

Xaï Nguyeät giôû mình ngaùp daøi, cöôøi noùi:

- Caäu goïi Taäp Nhaân, vieäc gì ñeán toâi.

Lieàn hoûi:

- Caäu caàn gì?

- Toâi muoán uoáng nöôùc.

Xaï Nguyeät daäy, chæ maëc moät caùi aùo boâng luïa hoàng. Baûo Ngoïc noùi:

- Khoaùc aùo da cuûa toâi maø ñi, caån thaän keûo laïnh ñaáy.

Xaï Nguyeät nghe noùi, quay laïi khoaùc caùi aùo baèng da con raùi caù loùt

boâng cuûa Baûo Ngoïc, ñi xuoáng röûa tay, roùt moät cheùn nöôùc noùng, laáy

oáng nhoå cho Baûo Ngoïc suùc mie�an><�ng, sau môùi laáy cheùn ôû tuû cheø xuoáng,

traùng qua nöôùc soâi, roùt nöûa cheùn traø ñöa cho Baûo Ngoïc uoáng. Xaï

Nguyeät cuõng suùc mieäng, uoáng nöûa cheùn nöôùc. Tình Vaên cöôøi noùi:

- Em ôi, cho chò moät cheùn!

- Caøng ngaøy chò caøng leân maët!

- Em ôi, toái mai em ñöøng laøm gì, ñeå chò haàu em caû ñeâm, coù ñöôïc

khoâng?

Xaï Nguyeät ñaønh phaûi laáy nöôùc suùc mieäng vaø roùt nöûa cheùn nöôùc

traø cho Tình Vaên uoáng. Xaï Nguyeät cöôøi noùi:

- Caäu vaø chò Tình Vaên ñöøng nguû voäi, haõy noùi chuyeän ñi, toâi ñi ra

ngoaøi moät luùc roài veà.

Tình Vaên cöôøi noùi:

- Ngoaøi aáy coù ma ñang ñôïi em ñaáy.

Baûo Ngoïc noùi:

- Ngoaøi aáy traêng saùng laém. Chuùng toâi noùi chuyeän, chò cöù vieäc ñi.

Vöøa noùi vöøa ho maáy tieáng.

Xaï Nguyeät môû cöûa ñi ra ñaèng sau, veùn maøn nhung leân xem, thaáy

traêng saùng thöïc. Xaï Nguyeät ñi ra, Tình Vaên ñònh chaïy theo doïa ñuøa

- 766 -

chôi. Tình Vaên caäy mình xöa nay khoûe hôn moïi ngöôøi, khoâng sôï reùt,

chæ maëc moät caùi aùo loùt, khoâng maëc aùo ngoaøi, roùn reùn böôùc khoûi loø

söôûi. Baûo Ngoïc ngaên laïi:

- Thoâi ñi, trôøi reùt ñaáy, khoâng phaûi chuyeän ñuøa ñaâu!

Tình Vaên xua tay ñi theo ra cöûa, thaáy traêng saùng lung linh. Boãng

coù moät côn gioù nheï, laïnh buoát ñeán xöông, rôûn caû gai oác trong buïng

nghó: “Chaúng traùch ngöôøi ta noùi mình ñöông noùng khoâng neân ra gioù.

Côn gioù naøy gheâ thaät!” Ñöông ñònh doïa Xaï Nguyeät, thaáy Baûo Ngoïc ôû

trong goïi to:

- Chò Tình Vaên ra ñaáy!

Tình Vaên voäi quay veà cöôøi noùi:

- Naøo ñaõ doïa cheát noù ñaâu? Caäu laïi coù veû lo laéng thaéc thoûm nhö

ñaøn baø aáy.

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Khoâng phaûi toâi sôï bò doïa cheát chò ta ñaâu, moät laø chò bò laïnh

khoâng neân, hai laø chò ta baát thình lình keâu leân, laøm ngöôøi khaùc giaät

mình tænh daäy, hoï coù bieát laø mình ñuøa ñaâu, laïi cho laø Taäp Nhaân môùi

ñi vaéng moät ñeâm ñaõ thaáy ma thaáy maõnh roài. Chò ñi laïi keùo caùi chaên

leân cho toâi moät tyù.

Tình Vaên chaïy laïi keùo chaên, roài uû ngay tay vaøo ñoù. Baûo Ngoïc cöôøi

noùi:

- Tay chò laïnh quaù! Toâi ñaõ baûo chò kheùo bò reùt maø!

Laïi thaáy hai maù Tình Vaên ñoû öûng leân, ñaët tay vaøo, thaáy laïnh giaù.

Baûo Ngoïc noùi:

- Mau mau vaøo chaên ñaây maø uû ñi.

Noùi chöa döùt lôøi, thaáy tieáng cöûa keâu caïch moät caùi, Xaï Nguyeät hôùt

haûi chaïy vaøo cöôøi noùi:

- Toâi sôï ñeán ruøng mình! Troâng thaáy caùi gì nhö ngöôøi choàm choãm

trong boùng toái ôû ñaèng sau nuùi aáy. Toâi ñònh keâu, teù ra con gaø röøng to.

Troâng thaáy ngöôøi noù môùi bay ra choã saùng. Neáu keâu böøa leân, laïi laøm

aàm ó caû nhaø.

Vöøa noùi vöøa ñi röûa tay, laïi cöôøi noùi:

- Caäu baûo Tình Vaên ra ñaáy, sao toâi khoâng troâng thaáy noù. Chaéc noù

laïi ñònh ra doïa toâi chöù gì?

- 767 -

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Chaû phaûi chò aáy ñöông uû ôû trong chaên ñaáy aø? Neáu toâi khoâng goïi

mau, theá naøo chò cuõng bò giaät mình.

Tình Vaên cöôøi noùi:

- Toâi khoâng caàn phaûi doïa, con ranh aáy ñaõ sôï run leân roài.

Vöøa noùi vöøa chui vaøo trong chaên, Xaï Nguyeät noùi:

- Chò cöù aên maëc cuït luûn ñi ra ngoaøi phaûi khoâng?

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- AÊn maëc nhö theá maø cuõng ñi ra ngoaøi ñaáy!

Xaï Nguyeät noùi:

- Chò thì cheát cuõng chaû caàn phaûi choïn ngaøy. Haõy ra ñaây ñöùng

moät luùc xem laïi khoâng reùt xeù da ra aø?

Noùi xong môû naép loø söôûi ra, caàm caùi gaït than vuøi than hoàng

xuoáng, boû theâm hai vieân nöõa, ñaäy naép laïi, roài ñeán sau bình phong

kheâu ñeøn leân, xong môùi ñi nguû.

Tình Vaên luùc naõy bò laïnh, baây giôø aám leân, haét hôi maáy tieáng.

Baûo Ngoïc thôû daøi:

- Theá naøo? Laïi bò caûm roài ñaáy.

Xaï Nguyeät cöôøi noùi:

- Sôùm daäy chò ta ñaõ keâu khoù chòu, caû ngaøy khoâng muoán aên côm,

baây giôø laïi khoâng bieát giöõ mình, coøn ñònh choøng gheïo ngöôøi ta. Ngaøy

mai maø oám thöïc laø thaân laøm toäi thaân!

Baûo Ngoïc hoûi:

- Ñaàu coù noùng khoâng?

Tình Vaên ho hai tieáng, noùi:

- Khoâng can gì, ñaâu ñaõ yeáu ôùt ñeán theá.

Boãng ñoàng hoà nhaø ngoaøi keng keng hai tieáng, baø giaø canh ñeâm

ho, roài noùi:

- Caùc coâ ñi nguû, mai haõy cöôøi ñuøa.

Baûo Ngoïc kheõ cöôøi, noùi:

- Chuùng ta ñöøng noùi chuyeän nöõa, keûo hoï laïi noùi cho ñaáy.

Hoâm sau trôû daäy, quaû nhieân Tình Vaên thaáy muõi taéc, tieáng naëng,

chaân tay rôøi raïc. Baûo Ngoïc noùi:

- 768 -

- Ñöøng ai noùi aàm leân ñaáy! Lôõ baø bieát, laïi baét veà nhaø nghæ. ÔÛ nhaø

vaãn toát, nhöng sôï laïnh, khoâng baèng ôû ñaây. Chò cöù vaøo naèm trong nhaø,

toâi seõ cho ngöôøi ñi môøi thaày thuoác leûn vaøo cöûa sau xem beänh cho.

Tình Vaên noùi:

- Duø theá maëc loøng, caäu cuõng neân noùi cho môï Caû bieát. Neáu khoâng

choác nöõa thaày thuoác ñeán, môï aáy hoûi seõ noùi theá naøo?

Baûo Ngoïc nghe noùi coù lyù, lieàn goïi moät baø giaø baûo:

- Baø ñi trình vôùi môï Caû laø chò Tình Vaên chæ bò caûm laïnh qua loa,

khoâng naëng ñaâu. Chò Taäp Nhaân ñi vaéng, neáu chò aáy veà nhaø nghæ, ôû

ñaây khoâng coøn ai troâng nom. Toâi seõ cho môøi moät thaày thuoác ñi luoàn

cöûa sau vaøo xem beänh cho chò aáy, ñöøng neân ñeå baø Hai bieát.

Baø giaø ñi moät luùc veà noùi:

- Môï Caû daën laø cho uoáng hai thang thuoác, khoûi thì chôù, neáu

khoâng, neân cho chò aáy veà nhaø nghæ. Thôøi tieát baây giôø khoâng toát, laây

sang ngöôøi khaùc khoâng sao, chöù laây sang caùc coâ thì raày raø laém.

Tình Vaên naèm ôû trong noaõn caùc ñöông ho, nghe thaáy theá, töùc keâu

raàm leân:

- Toâi coù bò beänh dòch ñaâu maø sôï laây ñeán ngöôøi khaùc? Toâi thöû ñi ra

khoûi choã naøy, xem caùc ngöôøi suoát ñôøi coù nhöùc ñaàu choùng maët hay

khoâng?

Roài ñònh trôû daäy, Baûo Ngoïc voäi ngaên laïi cöôøi noùi:

- Ñöøng noùng theá, ñoù laø môï aáy sôï baø bieát seõ bò maéng, neân daën qua

ñaáy thoâi. Chò xöa nay tính hay gaét, chaéc bò boác hoûa leân roài.

Ngay luùc aáy coù ngöôøi vaøo trình “Thaày thuoác ñaõ ñeán”. Baûo Ngoïc

ñöùng daäy neùp vaøo ñaèng sau tuû saùch. Maáy baø giaø ôû cöûa sau, ñöa thaày

thuoác vaøo. A hoaøn ôû trong nhaø ñeàu laån ñi heát, maáy baø giaø buoâng maøn

theâu maøu hoàng ôû noaõn caùc xuoáng. Tình Vaên naèm ôû trong maøn thoø tay

ra. Thaày thuoác troâng thaáy tay coù ñeå hai moùng daøi ñoä hai, ba taác,

nhuoäm maøu hoa kim phöôïng, lieàn quay ñaàu ñi. Baø giaø voäi mang moät

maûnh luïa che leân tay. Thaày thuoác baét maïch moät luùc roài ra nhaø ngoaøi

baûo boïn baø giaø:

- Beänh cuûa tieåu thö laø ngoaïi caûm noäi treä. Maáy hoâm nay thôøi tieát

khoâng toát, chaéc laø bò caûm haøn xoaøng thoâi. May tieåu thö ngaøy thöôøng

aên uoáng ñieàu doä, beänh khoâng ñeán noãi naëng laém, chaúng qua vì khí

huyeát yeáu saün, neân cho uoáng vaøi thang sô taùn laø khoûi.

- 769 -

Baáy giôø Lyù Hoaøn ñaõ sai ngöôøi baûo a hoaøn ôû coång sau vaø caùc nôi

traùnh ñi, neân thaày thuoác thaáy trong vöôøn khoâng coù moät ngöôøi con gaùi

naøo. Moät choác ra cöûa vöôøn, vaøo ngoài ôû buoàng canh cuûa boïn haàu nhoû

ñeå keâ ñôn. Baø giaø noùi:

- Thaày ñöøng ñi voäi, caäu Hai toâi tính hay loâi thoâi, sôï coøn muoán hoûi

gì chaêng.

Thaày thuoác voäi hoûi:

- Vöøa roài khoâng phaûi laø coâ, maø laø caäu aø? Nhaø aáy laø buoàng theâu,

buoâng maøn xuoáng ñeå xem maïch, sao laïi baûo laø caäu.

Baø giaø cöôøi noùi:

- Thaày ôi! Thaûo naøo ñöùa beù vöøa noùi: Hoâm nay môøi moät thaày thuoác

môùi ñeán xem maïch, neân ngöôøi khoâng bieát trong nhaø chuùng toâi! Nhaø

aáy laø nhaø cuûa caäu toâi, coøn ngöôøi bò beänh laø a hoaøn trong nhaø, laïi laø

“ñaïi thö” kia ñaáy, coù phaûi laø buoàng theâu cuûa tieåu thö naøo ñaâu? Neáu

tieåu thö oám, thaøy ñaâu laïi ñöôïc vaøo deã daøng nhö theá?

Noùi xong caàm ñôn thuoác ñi.

Baûo Ngoïc xem ñôn, thaáy coù keâ caùc vò töû toâ, caùt caùnh, phoøng

phong, kinh giôùi; sau laïi keâ chæ thöïc, ma hoaøng. Baûo Ngoïc lieàn noùi:

- Cheát thaät! Haén chöõa beänh cho con gaùi nhö laø chöõa cho con trai

vaäy, duøng theá naøo ñöôïc? Chò aáy coù uaát treä chaêng nöõa, cuõng khoâng

ñöôïc duøng chæ thöïc, ma hoaøng. Ai môøi haén theá? Toáng coå ngay noù ñi!

Môøi moät thaày thuoác quen ñeán ñaây.

Baø giaø noùi:

- Toâi khoâng bieát thuoác thaøy naøy coù hay gì khoâng. Baây giôø sai ñöùa

haàu nhoû ñi môøi thaày thuoác hoï Vöông ñeán cuõng ñöôïc. Nhöng coøn thaøy

naøy, theá naøo cuõng phaûi traû tieàn xe cho hoï, vì khi môøi khoâng noùi cho

phoøng toång quaûn bieát.

- Giaû cho noù bao nhieâu?

- Giaû ít khoâng tieän, xoaøng ra cuõng phaûi moät laïng môùi ñuùng leõ cuûa

nhaø ta.

- Traû thaày thuoác hoï Vöông bao nhieâu?

- Thaày thuoác hoï Vöông vaø thaày thuoác hoï Tröôïng, moãi khi ñeán

xem beänh, khoâng phaûi traû tieàn vaët, chaúng qua moät naêm boán muøa, ñöa

- 770 -

leã moät laàn thoâi, ñoù laø leä nhaát ñònh haøng naêm, coøn thaøy naøy môùi ñeán,

neân traû cho hoï moät laïng.

Baûo Ngoïc lieàn sai Xaï Nguyeät ñi laáy tieàn. Xaï Nguyeät noùi

- Khoâng bieát chò Hoa caát ôû ñaâu.

- Toâi vaãn thaáy chò aáy laáy tieàn ôû caùi hoøm khaûm xaø cöø nhoû, toâi vaø

chò ñi tìm xem.

Hai ngöôøi vaøo buoàng ñeå ñoà ñaïc cuûa Taäp Nhaân, môû hoøm khaûm ra,

thaáy ngaên treân ñeå buùt möïc, quaït, baùnh höông tuùi vaø khaên maët; ngaên

döôùi ñeå maáy chuoãi tieàn. Môû ngaên keùo ra, thaáy trong hoäp nhoû coù maáy

cuïc baïc vaø moät caùi caân tieåu ly. Xaï Nguyeät laáy moät cuïc baïc vaø caùi caân,

hoûi Baûo Ngoïc:

- Caùi hoa moät laïng ôû choã naøo?

- Chò hoûi toâi hay thaät, cöù laøm nhö laø ngöôøi môùi ñeán aáy.

Xaï Nguyeät cuõng cöôøi, roài ñònh ñi hoûi ngöôøi khaùc. Baûo Ngoïc noùi:

- Choïn cuïc naøo to nhaát traû cho haén. Ñaây khoâng phaûi laø buoân baùn,

tính toaùn laøm gì!

Xaï Nguyeät nghe noùi, boû caân xuoáng, choïn moät cuïc, nhaác ñi nhaác

laïi, cöôøi noùi:

- Coù nheõ cuïc naøy moät laïng ñaây. Thaø cho hôn moät tí, keûo thaày

kieát aáy khoâng cöôøi chuùng ta khoâng bieát caân, laïi cho laø chuùng ta buûn

xæn.

Baø giaø ñöùng ôû cöûa cöôøi noùi:

- Ñoù laø moät thoûi naêm laïng, ñaõ caét ñi moät nöûa roài, cuïc naøy ít nhaát

cuõng phaûi hai laïng ñaáy! Giôø khoâng coù dao chaët, coâ haõy caát noù ñi,

choïn moät cuïc naøo nhoû hôn.

Xaï Nguyeät ñaõ khoùa hoøm, ñi ra cöôøi noùi:

- Ai coøn tìm ñöôïc nöõa, nhieàu ít baø cuõng cöù mang ñi cho xong!

Baûo Ngoïc noùi:

- Baûo Dính Yeân ñi môøi thaày thuoác khaùc ñeán.

Baø giaø caàm laáy cuïc baïc ñi ra. Moät luùc Dính Yeân môøi thaày thuoác

hoï Vöông ñeán, oâng ta tröôùc xem maïch, sau goïi beänh, khaùc haún thaày

thuoác luùc naõy.

- 771 -

Trong ñôn quaû nhieân khoâng coù nhöõng vò chæ thöïc, ma hoaøng, laïi

keâ nhöõng vò ñöông quy, traàn bì, baïch thöôùc, ñoàng caân ñoàng laïng cuõng

bôùt hôn ñôn tröôùc. Baûo Ngoïc vui möøng noùi:

- Ñaây môùi laø thuoác cho con gaùi uoáng. Tuy coù sô taùn, nhöng khoâng

maïnh quaù. Naêm ngoaùi toâi cuõng bò caûm haøn, aên uoáng khoâng tieâu, oâng

ta xem maïch xong, baûo toâi khoâng neân duøng nhöõng vò thuoác huøm

thuoác beo nhö ma hoaøng, thaïch cao, chæ thöïc. Toâi vaø caùc chò cuõng nhö

hoa haûi ñöôøng traéng môùi nôû maø muøa thu vöøa roài chaùu Vaân ñem ñeán

bieáu aáy. Toâi coøn khoâng duøng, thì caùc chò duøng theá naøo ñöôïc? Cuõng

nhö nhöõng caây döông lôùn, ngöôøi ta troàng ôû treân maû, caønh laù xanh toát

thöïc, nhöng ruoät thì roãng.

Xaï Nguyeät cöôøi noùi:

- Moà maû ngoaøi ñoàng khoâng leõ chæ coù caây döông, maø khoâng coù caây

tuøng caây baùch aø? Ngöôøi ta gheùt nhaát laø caây döông, caây to nhö theá laïi

chæ coù moät tí laù. Khoâng coù moät tí gioù naøo, noù cuõng cöù raøo raøo luoân.

Theá maø caäu cöù so saùnh vôùi caây döông, thöïc laø heøn quaù!

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Toâi khoâng daùm ví vôùi tuøng baùch. Ngay Khoång Töû cuõng coøn noùi

“naêm reùt môùi bieát tuøng baùch heùo sau”(1). Tuøng baùch laø hai thöù caây cao

nhaõ, ngöôøi khoâng bieát xaáu hoå môùi ñem noù ra ví baäy thoâi.

Noùi xong, thaáy baø giaø mang thuoác veà, Baûo Ngoïc sai laáy caùi aám

baïc ñeán, saéc ngay ôû loø söôûi. Tình Vaên noùi:

- Cöù ñöa cho phoøng traø hoï saéc! Chöù saéc ôû ñaây muøi thuoác xoâng leân,

chòu theá naøo ñöôïc.

Baûo Ngoïc noùi:

- Muøi thuoác coøn thôm hôn caùc muøi hoa ñaáy! Ngay thaàn tieân coøn

haùi thuoác, saéc thuoác, baäc cao nhaân daät só cuõng haùi thuoác trò beänh nöõa

laø. Thuoác laø moät thöù raát quí! Toâi nghó trong nhaø naøy muøi thôm gì

cuõng coù, chæ coøn thieáu muøi thuoác thoâi, baây giôø coù ñuû caû.

Baûo Ngoïc laïi baûo Xaï Nguyeät saép söûa caùc thöù, sai baø giaø ñöa cho

Taäp Nhaân, khuyeân baûo chò ta ít khoùc chöù. Moïi vieäc xong xuoâi, Baûo

Ngoïc môùi sang beân Giaû maãu vaø Vöông phu nhaân hoûi thaêm roài aên côm.

Phöôïng Thö baøn vôùi Giaû maãu vaø Vöông phu nhaân:

(1) Chöõ trong saùch Luaän ngöõ.

- 772 -
<p>

- Ngaøy vöøa ngaén, vöøa laïnh, töø nay trôû ñi, chò Caû cöù cho caùc coâ aên

côm ôû trong vöôøn. Khi naøo trôøi aám seõ sang ñaây cuõng ñöôïc.

Vöông phu nhaân cöôøi noùi:

- Chò baøn theá phaûi ñaáy. Khi coù gioù tuyeát cuõng tieän. Buïng vöøa ñoùi

vöøa laïnh, laïi aên thöùc aên vaøo, khoâng toát laém ñaâu. Chi baèng laáy naêm

gian nhaø ôû phía sau cöûa vöôøn vaø hai ngöôøi trong boïn ñaøn baø canh

ñeâm ôû beân aáy ra thoåi naáu cho chò em hoï aên. Caùc thöù rau töôi ñaõ chia

phaàn roài, do phoøng toång quaûn chi ra, hoaëc laáy tieàn, hoaëc laáy moùn aên.

Coøn caùc thöù daõ vò nhö gaø röøng, höôu, nai... cöù chia phaàn cho hoï laø

ñöôïc.

Giaû maãu noùi:

- Ta cuõng muoán theá, nhöng sôï theâm beáp laïi theâm vieäc.

Phöôïng Thö noùi:

- Cuõng chaúng theâm vieäc gì ñaâu, beân naøy theâm thì beân kia bôùt ñi.

Neáu sôï baän vieäc ñeå caùc coâ aáy bò laïnh, ngöôøi khaùc coøn khaù, chöù em

Laâm thì chòu laøm sao ñöôïc? Ngay caû chuù Baûo cuõng khoâng theå chòu noåi.

Vaû chaêng, taát caû caùc coâ chaúng ai ñöôïc maïnh.

Giaû maãu noùi:

- Phaûi ñaáy. Laàn tröôùc ta cuõng ñònh noùi, nhöng vì thaáy caùc ngöôøi

baän nhieàu vieäc. Nay laïi theâm vieäc naøy ra, tuy caùc ngöôøi khoâng daùm

oaùn traùch gì, nhöng seõ cho ta chæ bieát thöông luõ chaùu nhoû, khoâng nghó

ñeán caùc ngöôøi phaûi baän roän vieäc nhaø. Chò ñaõ noùi theá thì laøm ngay ñi.

Luùc aáy Tieát phu nhaân vaø thím Lyù ñeàu ngoài ôû ñaáy, Hình phu nhaân

vaø Vöu Thò cuõng ñeán hoûi thaêm chöa veà. Giaû maãu baûo Vöông phu nhaân:

- Caâu naøy ta ñeå buïng töø laâu, nay môùi noùi ra: moät laø, ta sôï con

Phöôïng leân maët, hai laø sôï moïi ngöôøi khoâng phuïc. Baây giôø caùc ngöôøi

ñeàu ôû ñaây, cuõng ñaõ töøng qua caûnh laøm daâu laøm con caû, lieäu coù ai nghó

ñöôïc chu ñaùo nhö noù khoâng?

Tieát phu nhaân, thím Lyù vaø Vöu Thò ñeàu cöôøi noùi:

- Thöïc laø hieám coù! Ngöôøi khaùc chæ noùi kheùo beà ngoaøi thoâi, chöù

thím aáy môùi thöïc bieát thöông ñeán caùc coâ caùc chuù, bieát hieáu thuaän vôùi

cuï.

Giaû maãu gaät ñaàu noùi:

- 773 -

- Toâi tuy thöông noù, nhöng laïi sôï noù saéc saûo quaù cuõng khoâng toát
ñaâu.

Phöôïng Thö voäi cöôøi noùi:

- Baø noùi nhaàm roài. Ngöôøi ta thöôøng noùi: thoâng minh saéc saûo quaù

sôï khoâng soáng laâu. Noùi theá roài tin laø theá. Nhöng chæ coù baø laø khoâng

neân noùi theá vaø cuõng khoâng neân tin theá. Baø thoâng minh saéc saûo gaáp

möôøi chaùu, sao laïi ñöôïc phuùc thoï song toaøn nhö theá? Coù leõ ngaøy sau

chaùu laïi coøn ñöôïc hôn baø nöõa kia. Chaùu seõ soáng moät nghìn tuoåi, chôø

khi baø veà chaàu trôøi roài chaùu môùi cheát.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Moïi ngöôøi ñeàu cheát, chæ trô laïi baø chaùu ta laø hai con yeâu giaø,

coøn coù gì laø thuù nöõa!

o0o

Hoài thöù naêm möôi hai

Bình Nhi coá tình giaáu vieäc maát voøng ngoïc

Tình Vaên ñöông oám, vuøng daäy vaù aùo cöøu

- 775 -

Moïi ngöôøi ra veà, rieâng coù chò em Baûo Thoa ôû laïi aên côm vôùi Giaû

maãu. Baûo Ngoïc chôït nhôù ñeán Tình Vaên, lieàn veà vöôøn tröôùc. Vöøa ñeán

nhaø, thaáy muøi thuoác thôm söïc, khoâng coù moät ngöôøi naøo, chæ trô Tình

Vaên naèm ôû treân giöôøng, maët ñoû böøng, ngöôøi noùng giaät. Baûo Ngoïc ñeán

loø söôûi hô tay roài thoø vaøo chaên sôø treân ngöôøi Tình Vaên thaáy noùng

nhö löûa, lieàn noùi:

- Ngöôøi khaùc boû ñi cuõng ñöôïc, chöù Xaï Nguyeät, Thu Vaên sao laïi voâ

tình boû caû ñi theá?

Tình Vaên noùi:

- Thu Vaên thì toâi baûo ñi aên côm, coøn Xaï Nguyeät thì chò Bình vöøa

ñeán tìm ñi. Hai ngöôøi thaäm thuït, khoâng bieát noùi gì. Chaéc hoï noùi

chuyeän toâi oám, khoâng chòu dôøi ra khoûi nhaø naøy chöù gì.

Baûo Ngoïc noùi:

- Chò Bình khoâng phaûi laø ngöôøi nhö theá ñaâu. Vaû chaêng chò ta

khoâng bieát chò oám, chaéc tìm Xaï Nguyeät ñeå noùi chuyeän gì ñaáy, ngaãu

nhieân thaáy chò oám, lieàn thuaän mieäng noùi laø ñeán thaêm chò, ñoù cuõng laø

caâu chuyeän maø ngöôøi ta hay xöû kheùo ñaáy thoâi. Chò khoâng chòu dôøi

khoûi nhaø naøy coù can gì ñeán chò aáy. Caùc chò xöa nay vaãn töû teá vôùi

nhau, quyeát khoâng neân vì chuùt vieäc khoâng ñaâu ñeå maát tình thaân.

Tình Vaên noùi:

- Caäu noùi phaûi ñaáy, nhöng chæ ngôø taïi sao töï nhieân chò ta laïi giaáu

toâi?

- Ñeå toâi ra ph�y">ía cöûa sau, ñöùng döôùi cöûa soå nghe xem hoï noùi nhöõng

gì, seõ veà baûo chò.

Noùi xong, Baûo Ngoïc ñi ra cöûa sau, ñöùng naáp döôùi cöûa soå nghe,

thaáy Xaï Nguyeät kheõ hoûi:

- Laøm sao maø chò laïi tìm ñöôïc?

Bình Nhi noùi:

- Hoâm aáy, khi röûa tay khoâng thaáy, môï Hai khoâng cho noùi ra. Khi

ra khoûi vöôøn, lieàn truyeàn ngay cho boïn baø giaø ôû caùc nôi phaûi heát loøng

doø xeùt. Chuùng toâi chæ ngôø cho a hoaøn cuûa coâ Hình, vì noù voán ngheøo,

töø beù khoâng troâng thaáy caùi voøng aáy bao giôø, neân nghó coù nheõ noù laáy,

khoâng ngôø laïi laø ngöôøi ôû beân nhaø caùc chò. Hoâm aáy giaø Toáng beân naøy

caàm caùi voøng ñeán, baûo laø con haàu nhoû Truïy Nhi aên caép, giaø aáy troâng

thaáy, ñònh ñeán trình vôùi môï Hai, may môï aáy khoâng coù nhaø. Toâi voäi

caàm laáy voøng, nghó caäu Baûo luùc naøo cuõng ñeå yù ñeán caùc chò, muoán cho

hôn ngöôøi. Naêm tröôùc coù con Löông aên troäm ngoïc, vieäc naøy ñaõ baüng

ñi hai naêm, nhöõng luùc roãi vaãn coù ngöôøi nhaéc ñeán cho haû daï. Baây giôø

laïi xaûy ra moät con aên troäm voøng vaøng, maø laïi aên troäm cuûa ngöôøi nhaø.

Caäu aáy thì theá, maø ngöôøi nhaø laïi laøm caùi vieäc “vaû vaøo mieäng mình”.

Vì theá toâi phaûi daën doø giaø Toáng, nhaát thieát khoâng ñöôïc noùi cho caäu

Baûo bieát, cuõng khoâng neân noùi vôùi ngöôøi khaùc nöõa, cöù im ñi nhö khoâng,

neáu cuï vaø baø Hai bieát, ngöôøi seõ noåi giaän. Hôn nöõa, chò Taäp Nhaân vaø

caùc chò cuõng ñaâm ngöôïng maët. Cho neân toâi chæ trình môï Hai raèng:

Khi sang beân môï Caû veà, khoâng ngôø caùi voøng tuoät ra, rôi xuoáng baõi coû,

tuyeát phuû leân khoâng tìm thaáy. Nay tuyeát tan, naéng chieáu xuoáng, maøu

vaøng ñoû oái, thì noù vaãn coøn ñaáy, toâi laïi tìm ñöôïc. Môï Hai cuõng tin theá,

neân toâi ñeán baûo caùc chò: töø nay trôû ñi phaûi ñeå yù khoâng neân sai noù ñi

ñaâu. Ñôïi chò Taäp Nhaân veà, caùc chò baøn vôùi nhau tìm caùch ñuoåi noù ñi

laø xong.

Xaï Nguyeät noùi:

- 776 -

- Con ranh aáy ñaõ troâng thaáy nhöõng cuûa aáy roài, laøm sao coøn híp

maét laïi!

- Caùi voøng aáy coù naëng bao nhieâu ñaâu! Nguyeân laø cuûa môï Hai, goïi

laø voøng raâu toâm, chæ coù haït chaâu naëng thoâi. Con ranh T&igrave;nh Vaên tính

noùng nhö löûa, neáu noù bieát seõ khoâng nhòn ñöôïc ñaâu. Noù caùu leân seõ laïi

ñaùnh maéng laøm to chuyeän. Vì theá toâi chæ baûo rieâng chò phaûi ñeå yù ñaáy

thoâi.

Noùi xong Bình Nhi ra veà.

Baûo Ngoïc nghe noùi, vöøa möøng, vöøa giaän, vöøa than thôû: möøng vì

Bình Nhi bieát theå taát buïng mình; giaän vì con Truïy Nhi aên caép; than

thôû vì con Truïy Nhi ngöôøi lanh leïn nhö theá laïi laøm nhöõng vieäc xaáu

xa. Baûo Ngoïc veà buoàng keå heát nhöõng lôøi cuûa Bình Nhi cho Tình Vaên

nghe, roài noùi:

- Chò Bình baûo chò noùng tính, laïi ñang oám, nghe thaáy sôï oám

theâm, vì vaäy chôø chò khoûi seõ noùi.

Tình Vaên giaän quaù, maøy ngaøi döïng ngöôïc, maét phöôïng troøn xoe,

muoán goïi ngay con Truïy Nhi ñeán, Baûo Ngoïc khuyeân:

- Baây giôø laïi laøm aàm leân thì chaúng hoùa ra phuï loøng chò Bình ñoái

vôùi toâi vaø chò hay sao? Chi baèng haõy nhaän laáy taám loøng toát cuûa chò

aáy, roài sau tìm caùch ñuoåi noù ñi laø xong.

- Maëc daàu caäu noùi theá, nhöng toâi töùc quaù, nhòn sao ñöôïc?

- Vieäc aáy coù gì ñaùng töùc? Chò cöù neân tónh döôõng ñi.

Tình Vaên uoáng nöôùc thuoác thöù hai, ñeán ñeâm tuy ra ñöôïc ít moà hoâi,

nhöng chöa thaáy bôùt, ngöôøi vaãn noùng höïc, nhöùc ñaàu, ngaït muõi, naëng

tieáng. Hoâm sau thaày thuoác hoï Vöông laïi ñeán xem maïch, gia giaûm moät

vaøi vò. Noùng tuy ñôõ nhöng ñaàu vaãn nhöùc. Baûo Ngoïc lieàn baûo Xaï

Nguyeät laáy thuoác xoâng muõi ñeán cho Tình Vaên ngöûi, neáu haét hôi ñöôïc

maáy caùi thì nheï ngay. Xaï Nguyeät ñi laáy caùi hoäp pha leâ nhoû giaùt vaøng

ñöa cho Baûo Ngoïc. Baûo Ngoïc môû ra, thaáy hình moät coâ gaùi beù toùc vaøng,

mình traàn, hai beân naùch laïi coù caùnh, trong ñoù ñöïng thuoác taây haïng

toát nhaát. Tình Vaên chæ maûi nhìn hình coâ gaùi, Baûo Ngoïc noùi:

- Ngöûi ñi, ñeå haû hôi thì khoâng toát.

Tình Vaên lieàn laáy moùng tay kheâu moät tí ñeå vaøo muõi chaúng thaáy

gì, laïi kheâu theâm moät tí nöõa, ngöûi thaáy moät muøi cay gaét xoâng leân taän

- 777 -

oùc, haét hôi naêm saùu caùi lieàn, nöôùc maét nöôùc muõi chaûy giaøn giuïa. Tình

Vaên caát hoäp ñi, cöôøi noùi:

- Cay laém! Khoâng chòu ñöôïc! Cho toâi ít giaáy.

A hoaøn nhoû ñaõ mang saün taäp giaáy ñeán. Tình Vaên laáy töøng tôø ra

hæ muõi.

Baûo Ngoïc cöôøi hoûi Tình Vaên:

- Theá naøo?

- Deã chòu hôn. Nhöng thaùi döông haõy coøn nhöùc.

- Cöù chöõa thuoác taây coù leõ khoûi ñaáy.

Noùi xong Baûo Ngoïc lieàn baûo Xaï Nguyeät:

- Chò ñeán ñaèng môï Hai baûo laø toâi noùi: “Ñaèng aáy thöôøng coù thöù

thuoác cao “Y phô na” cuûa ngoaïi quoác duøng ñeå chöõa nhöùc ñaàu cho toâi

moät ít.”

Xaï Nguyeät vaâng lôøi ñi moät luùc, caàm nöûa mieáng veà. Roài laáy moät

maûnh luïa hoàng, caét hai mieáng troøn baèng ñaàu ngoùn tay, hô cho thuoác

cao chaûy, laáy traâm daøn moûng ra, Tình Vaên soi göông roài xoa leân hai

beân thaùi döông. Xaï Nguyeät cöôøi noùi:

- OÁm nhö con ma buø ñaàu, baây giôø daùn caùi naøy leân, xem laïi coù veû

xinh! Môï Hai daùn luoân troâng quen maét neân khoâng khaùc maáy.

Xaï Nguyeät laïi noùi vôùi Baûo Ngoïc:

- Môï Hai baûo: ngaøy mai laø sinh nhaät oâng caäu, baø baûo caäu phaûi ñi

döï leã. Vaäy caäu ñònh maëc quaàn aùo gì, ñeå toâi saép saün; sôùm mai khoûi

phaûi baän.

- Tieän caùi gì thì maëc caùi aáy thoâi. Quanh naêm chæ baän veà sinh

nhaät, bieát bao giôø cho xong.

Baûo Ngoïc ñöùng daäy ñi ñeán nhaø Tích Xuaân xem veõ. Vöøa ñeán ngoaøi

cöûa, thaáy a hoaøn cuûa Baûo Caàm laø Tieåu Loa ôû ñaèng kia ñi tôùi, Baûo

Ngoïc voäi chaïy ñeán hoûi:

- Chò ñi ñaâu?

- Hai coâ toâi ñeàu ôû caû beân nhaø coâ Laâm, giôø toâi cuõng ñi sang ñoù.

Baûo Ngoïc nghe noùi, cuøng Tieåu Loa quay sang quaùn Tieâu Töông,

gaëp caû chò em Baûo Thoa vaø Tuï Yeân ñeàu ôû ñaây. Boán ngöôøi ñöông ngoài

xung quanh loø söôûi noùi chuyeän vieäc nhaø vieäc cöûa. Töû Quyeân thì ngoài

- 778 -

theâu ôû tröôùc cöûa soå noaõn caùc. Troâng thaáy Baûo Ngoïc, moïi ngöôøi cöôøi

noùi:

- Laïi theâm moät ngöôøi nöõa. Khoâng coù choã cho anh ngoài ñaâu.

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Thaät laø moät böùc tranh ñoàng khueâ taäp dieãm!(1) Raát tieác toâi ñeán

chaäm quaù! Nhöng daàu sao nhaø naøy cuõng aám hôn caùc nhaø khaùc, ngoài ôû

gheá cuõng khoâng thaáy laïnh.

Noùi xong lieàn ngoài vaøo choã Ñaïi Ngoïc thöôøng ngoài, laø choã gheá döïa

coù traûi taám dd chuoät gio. Nhaân thaáy trong noaõn caùc coù moät caùi chaäu

baèng ngoïc thaïch, trong chaäu troàng maáy cuïm thuûy tieân gioáng moät gioø,

choã nhaët choã thöa, Baûo Ngoïc khen nöùc nôû:

- Hoa naøy ñeïp nhæ! Nhaø naøy caøng aám, muøi hoa caøng ñöôïm! Taïi

sao hoâm qua toâi khoâng troâng thaáy?

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Ñoù laø vôï Laïi Ñaïi, toång quaûn nhaø anh, cho coâ Baûo Caàm, coù hai

chaäu thuûy tieân, hai chaäu laïp mai. Coâ aáy ñem cho em moät chaäu thuûy

tieân, cho coâ Thaùm moät chaäu laïp mai. Em voán khoâng muoán laáy, laïi sôï

phuï loøng coâ aáy. Giôø anh thích, xin bieáu laïi anh, coù ñöôïc khoâng?

- ÔÛ nhaø anh cuõng coù hai chaäu, nhöng khoâng ñeïp baèng chaäu naøy.

Coâ Baûo Caàm ñaõ cho em, sao em laïi cho ngöôøi khaùc? Khoâng theå theá

ñöôïc.

- Em ngaøy naøo cuõng khoâng rôøi khoûi loø thuoác, ñaõ quen muøi thuoác

laém roài, laïi coøn ngaït theâm muøi hoa nöõa thì chòu sao noåi, chæ toå oám

theâm thoâi. Vaû chaêng nhaø naøy söïc nhöõng muøi thuoác laøm hoûng maát

muøi hoa ñi. Anh mang veà beân aáy ñeå cho hoa ñöôïc trong saïch, khoâng

bò muøi khaùc laãn vaøo.

- Nhaø anh hoâm nay cuõng coù ngöôøi oám, ñöông saéc thuoác ñaáy. Em

khoâng bieát aø?

- Anh noùi môùi laï chöù. Em voâ tình noùi caâu aáy, chöù bieát ñaâu ñöôïc

vieäc beân anh? Anh khoâng ñeán sôùm maø nghe truyeän coå tích, baây giôø

laïi ra veû nhôùn nhô nhôùn nhaùc.

- Ngaøy mai chuùng ta môû thi xaõ, laïi coù ñaàu baøi roài, cöù vònh ngay

thuûy tieân vaø laïp mai laø ñöôïc.

(1) Caùc coâ gaùi ñeïp hoïp trong buoàng muøa ñoâng.

- 779 -

- Thoâi, thoâi! Em khoâng daùm laøm thô nöõa, laøm laàn naøo cuõng bò

phaït, thöïc xaáu hoå quaù.

Noùi xong lieàn giô tay che maët. Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Vieäc gì laïi ñem anh ra laøm troø ñuøa? Chính anh coøn chöa sôï xaáu

hoå maø em laïi che maët ñi.

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Laàn sau toâi seõ môøi hoïp thi xaõ, coù boán ñaàu baøi thô, vaø boán ñaàu

baøi töø, ai naáy ñeàu phaûi laøm heát. Ñaàu baøi thô laø Vònh ñoà thaùi cöïc, haïn

vaàn nhaát tieân, thô nguõ ngoân, bao nhieâu chöõ ôû trong vaàn nhaát tieân
phaûi laøm heát, khoâng ñöôïc boû soùt moät chöõ naøo.

Baûo Caàm cöôøi noùi:

- Nghe ñaõ ñuû bieát chò khoâng thích môøi hoïp thi xaõ roài, roõ raøng laø

chò tìm caùch laøm khoù cho ngöôøi ta thoâi. Nhö vaäy laø goø eùp chæ laáy

nhöõng caâu ôû trong kinh Dòch xoay ñi xoay laïi maø ñieàn böøa vaøo, coøn

thuù gì nöõa! Khi toâi leân taùm tuoåi, theo cha toâi sang mieàn beå taây mua

haøng. Ngôø ñaâu ôû ñoù coù moät coâ gaùi nöôùc Chaân Chaân, môùi möôøi laêm

tuoåi, neùt maët ñeïp nhö moät vò myõ nhaân ôû böùc tranh veõ cuûa phöông

taây, toùc vaøng, teát hai ñuoâi sam, treân ñaàu caøi ñaày nhöõng maõ naõo, san

hoâ, ngoïc maét meøo vaø ngoïc xanh, mình maëc aùo giaùp deät kim tuyeán,

tay aùo baàng gaám, ñeo dao gaêm coù bòt vaøng khaûm ngoïc. Thöïc ra ngöôøi

veõ trong böùc tranh cuõng khoâng ñeïp baèng! Coù ngöôøi noùi coâ ta thaïo chöõ

Trung Quoác, giaûng ñöôïc nghóa nguõ Kinh, bieát laøm thô vaø ñieàn töø. Vì

theá, cha toâi nhôø moät ngöôøi thoâng ngoân, xin vieát cho moät baøi thô do coâ

ta laøm.

Moïi ngöôøi ñeàu laáy laøm laï. Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Em ôi, mang ngay ra ñaây cho anh xem.

Baûo Caàm noùi:

- Em coøn ñeå ôû Nam Kinh, laáy theá naøo ñöôïc.

Baûo Ngoïc nghe noùi, raát laáy laøm thaát voïng, lieàn noùi:

- Thöïc laø voâ phuùc, toâi khoâng ñöôïc troâng thaáy cuûa quí treân ñôøi!

Ñaïi Ngoïc cöôøi keùo Baûo Caàm, noùi:

- Em ñöøng noùi doái chuùng ta. Chaéc khi ñeán ñaây theá naøo em cuõng

mang theo nhöõng thöù aáy ñi, khoâng khi naøo laïi ñeå ôû nhaø. Ai thì tin,

chöù chò khoâng bao giôø tin ñaâu.

- 780 -

Baûo Caàm ñoû maët leân, cuùi ñaàu mæm cöôøi khoâng noùi gì. Baûo Thoa

cöôøi noùi:

- Chæ coù coâ Taàn môùi quen noùi nhöõng caâu nhö theá. Keå maøy cuõng

tinh ranh quaù laém ñaáy!

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Em ñaõ mang ñeán ñaây thì cho caùc chò xem vôùi.

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Moät ñoáng hoøm xieång haõy coøn boû loång choång ôû ñoù. Chöa thu xeáp

xong, ñaõ bieát ôû ñaâu maø tìm? Ñeå ít laâu thu doïn xong, seõ laáy ra cho moïi

ngöôøi xem.

Laïi baûo Baûo Caàm:

- Neáu em coøn nhôù, sao khoâng ñoïc cho caùc chò nghe?

Baûo Caàm noùi:

- Em nhôù baøi thô aáy laø moät baøi nguõ ngoân. Con gaùi nöôùc ngoaøi maø

bieát ñöôïc nhö theá cuõng laø hieám coù ñaáy.

Baûo Thoa noùi:

- Em ñöøng ñoïc voäi, goïi caû chò Vaân ñeán ñaây nghe moät theå.

Lieàn baûo Tieåu Loa:

- Maøy sang beân nhaø, noùi laø coù moät myõ nhaân nöôùc ngoaøi ñeán chôi,

laøm thô gioûi laém, môøi coâ “ñieân thô” sang nghe, vaø daét caû con “ngoác

thô” sang nöõa.

Tieåu Loa cöôøi roài ñi. Moät luùc nghe thaáy Töông Vaân cöôøi, hoûi:

- Myõ nhaân nöôùc ngoaøi naøo ñeán ñaáy?

Vöøa noùi, vöøa cuøng Höông Laêng ñi vaøo. Moïi ngöôøi cöôøi noùi:

- Chöa thaáy maët ñaõ thaáy tieáng roài.

Baûo Caàm môøi ngoài, roài ñem caâu chuyeän luùc naõy keå laïi cho hai

ngöôøi nghe. Töông Vaân cöôøi noùi: “Ñoïc mau leân”.

Baûo Caàm ñoïc:

Laàu son ñeâm tröôùc mô maøng,

Ñeâm nay thô laïi ngaâm vang trong thuyeàn.

Beå khôi nguøn nguït maây ñen,

Quaån quanh khí nuùi toûa treân röøng daøy.

Traêng kia xöa vaãn theá naøy,

- 781 -

Beå tình sao laïi khi ñaày khi vôi.

Haùn Nam traûi maáy xuaân roài,

Loøng naøy thaéc thoûm deã nguoâi ñöôïc naøo.(1)

Moïi ngöôøi nghe xong, ñeàu noùi: “Khoù ñöôïc coù ngöôøi nhö theá! Gioûi

hôn caû ngöôøi Trung Quoác chuùng ta!”

Noùi chöa döùt lôøi, thì Xaï Nguyeät chaïy ñeán thöa:

- Baø sai ngöôøi ñeán baûo caäu Hai saùng mai phaûi sang beân oâng caäu,

noùi laø baø khoâng ñöôïc khoeû, neân khoâng sang ñöôïc.

Baûo Ngoïc voäi ñöùng daäy “Xin vaâng”. Roài hoûi Baûo Thoa, Baûo Caàm:

- Caùc coâ coù ñi khoâng?

Baûo Thoa noùi:

- Chuùng toâi khoâng ñi. Hoâm qua ñaõ cho mang ñoà leã sang roài.

Moïi ngöôøi noùi chuyeän moät luùc roài môùi veà.

Baûo Ngoïc nhöôøng chò em ñi tröôùc, coøn mình ôû laïi sau. Ñaïi Ngoïc

goïi Baûo Ngoïc laïi hoûi:

- Taäp Nhaân ñoä bao giôø thì veà?

- Chaéc phaûi chôø toáng taùng xong.

Ñaïi Ngoïc coøn muoán noùi nöõa, nhöng khoâng noùi ra ñöôïc, ñöùng

ngaån ngöôøi moät luùc, roài noùi:

- Thoâi anh veà ñi.

Baûo Ngoïc cuõng caûm thaáy trong buïng coù nhieàu ñieàu muoán noùi,

nhöng khoâng bieát noùi theá naøo, nghó moät luùc, cöôøi noùi:

- Thoâi coù chuyeän gì ngaøy mai seõ hay.

Baûo Ngoïc xuoáng theàm, cuùi ñaàu ñònh ñi, nhöng laïi quay laïi hoûi:

- Baây giôø ñeâm caøng daøi, moät ñeâm em ho maáy laàn? Tænh daäy maáy

laàn?

Ñaïi Ngoïc noùi:

- Ñeâm qua ñaõ ñôõ roài, chæ ho coù vaøi laàn thoâi, nhöng nguû ñöôïc coù

moät troáng canh tö, ñaõ laïi daäy roài.

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Anh coù caâu chuyeän quan heä muoán noùi, baây giôø môùi nhôù ra.

(1) Nguyeân vaên laø thô nguõ ngoân, vì haïn cheá veà vaàn, chuùng toâi dòch theo theå luïc baùt.

- 782 -

Vöøa noùi, Baûo Ngoïc vöøa gheù laïi gaàn, kheõ baûo:

- Anh nghó ñeán vieäc chò Baûo Thoa cho em yeán saøo...

Chôït thaáy dì Trieäu ñeán thaêm Ñaïi Ngoïc:

- Maáy hoâm nay coâ ñaõ ñôõ chöa?

Ñaïi Ngoïc bieát ngay laø dì Trieäu ôû beân Thaùm Xuaân veà, qua ñoù tieän

ñöôøng reõ vaøo hoûi laáy leä, lieàn môøi ngoài, roài noùi:

- Caùm ôn dì nhôù ñeán chaùu, trôøi laïnh theá maø cuõng ñeán.

Roài baûo pha nöôùc vaø ñöa maét cho Baûo Ngoïc. Baûo Ngoïc hieåu yù lieàn

ñi ra.

Ñeán böõa côm chieàu, Vöông phu nhaân laïi daën Baûo Ngoïc mai phaûi

ñi sôùm. Baûo Ngoïc veà nhaø, troâng cho Tình Vaên uoáng thuoác. Ñeâm hoâm

aáy, Baûo Ngoïc vaãn ñeå Tình Vaên nguû trong noaõn caùc, töï mình ñeán nguû

phía ngoaøi Tình Vaên. Baûo Ngoïc laïi sai mang loø söôûi ra phía tröôùc

noaõn caùc. Xaï Nguyeät nguû ngay ôû caïnh loø söôûi.

Sôùm hoâm sau, trôøi chöa saùng, Tình Vaên ñaõ goïi Xaï Nguyeät “Daäy

ñi thoâi nguû maõi chöa chaùn aø. Em ra baûo ngöôøi saép traø nöôùc cho caäu

Baûo, roài chò ñaùnh thöùc caäu aáy daäy thì vöøa”. Xaï Nguyeät voäi maëc aùo

ñöùng daäy, noùi:

- Chuùng ta haõy goïi caäu aáy daäy thay quaàn aùo, phaûi kheânh loø söôûi

ñi, roài haõy goïi boïn baø giaø vaøo; vì hoï thöôøng noùi, khoâng neân cho caäu

aáy nguû ôû trong nhaø naøy, sôï bò laây beänh. Baây giôø thaáy chuùng ta nguû caû

moät choã, chaéc hoï laïi eo seøo.

Tình Vaên noùi:

- Chò cuõng nghó theá.

Hai ngöôøi vöøa môùi goïi, thì Baûo Ngoïc ñaõ tænh, voäi ñöùng daäy maëc

quaàn aùo. Xaï Nguyeät sai boïn haàu nhoû ñeán thu xeáp ñaâu vaøo ñaáy môùi sai

boïn Thu Vaên vaøo haàu. Baûo Ngoïc röûa maët chaûi ñaàu xong, Xaï Nguyeät

noùi:

- Trôøi u aùm laém, chæ sôï coù tuyeát, caäu neân maëc theâm moät caùi aùo da

nöõa.

Baûo Ngoïc gaät ñaàu, lieàn ñi thay quaàn aùo. A hoaøn nhoû ñeå cheùn

nöôùc traø sen Phuùc Kieán vaøo caùi khay böng leân, Baûo Ngoïc uoáng hai

nguïm. Xaï Nguyeät laïi mang ñeán caùi ñóa nhoû ñöïng göøng cheá, Baûo Ngoïc

nhaám moät mieáng, daën doø Tình Vaên, roài sang beân Giaû maãu.

- 783 -

Giaû maãu chöa daäy, nhöng bieát Baûo Ngoïc ñaõ ñeán, lieàn sai môû cöûa

goïi vaøo, Baûo Ngoïc thaáy Baûo Caàm naèm sau löng Giaû maãu, quay maët

vaøo trong chöa daäy. Thaáy Baûo Ngoïc maëc caùi aùo cheõn baèng luïa deät

loâng maøu hoàng thaãm, ngoaøi khoaùc aùo da vöôïn maøu ñoû keùp ñoaïn, Giaû

maãu hoûi:

- Coù tuyeát ñaáy aø?

- Naëng trôøi laém, nhöng chöa coù tuyeát.

Giaû maãu lieàn goïi Uyeân Öông ñeán baûo:

- Mang caùi aùo loâng coâng hoâm noï ra cho caäu maëc.

Uyeân Öông vaâng lôøi ñem ñeán, Baûo Ngoïc troâng thaáy caùi aùo maøu

vaøng choaùng loän, maøu xanh laáp laùnh, khoâng gioáng caùi aùo theâu ñaøn le

cuûa Baûo Caàm. Giaû maãu cöôøi noùi:

- AÙo naøy goïi laø töôùc kim neâ, ngöôøi nöôùc Nga La Tö deät baèng sôïi

loâng coâng ñaáy. Hoâm noï cho em chaùu caùi aùo loâng vòt trôøi coøn caùi naøy

thì ñeå cho chaùu.

Baûo Ngoïc cuùi ñaàu taï ôn, roài maëc vaøo ngöôøi. Giaû maãu cöôøi noùi:

- Sang cho meï chaùu xem ñaõ roài haõy ñi.

Baûo Ngoïc vaâng lôøi ñi ra, thaáy Uyeân Öông ñöùng ôû döôùi saân duïi

maét. Töø hoâm Uyeân Öông theà khoâng ñi laáy choàng, ñeán nay vaãn khoâng

chòu noùi chuyeän gì vôùi Baûo Ngoïc. Baûo Ngoïc ngaøy ñeâm aùy naùy, baây giôø

laïi thaáy chò ta ñònh traùnh mình, lieàn chaïy ñeán cöôøi hoûi:

- Chò ôi, xem toâi maëc caùi aùo naøy coù ñeïp khoâng?

Uyeân Öông haát tay, chaïy vaøo nhaø Giaû maãu. Baûo Ngoïc ñaønh sang

cho Vöông phu nhaân xem, laïi trôû veà trong vöôøn cho Tình Vaên, Xaï

Nguyeät xem, roài môùi ñeán trình Giaû maãu:

- Meï chaùu ñaõ xem roài, baûo laø quyù laém, daën chaùu phaûi maëc caån

thaän ñöøng laøm hö hoûng.

Giaû maãu noùi:

- Chæ coøn coù caùi naøy thoâi, neáu chaùu laøm hö hoûng thì khoâng coøn

caùi naøo khaùc nö&otilde;a. Baây giôø muoán may rieâng cho chaùu moät caùi cuõng

khoâng theå naøo coù ñöôïc.

Noùi xong, laïi daën doø: “khoâng ñöôïc uoáng nhieàu röôïu, phaûi nhôù veà

sôùm”.

- 784 -

Baûo Ngoïc vaâng lieàn maáy caâu. Baø giaø vöøa theo ra ñeán ngoaøi hieân,

thì anh vuù cuûa Baûo Ngoïc laø Lyù Quyù, Vöông Vinh, cuøng Tröông Nhöôïc

Caåm, Trieäu Dieäu Hoa, Tieàn Thaêng vaø Chu Thuïy ñem theo boán ñöùa

haàu nhoû nöõa laø Dính Yeân, Baïn Haïc, Söø Döôïc, Taûo Hoàng ñeo boïc aùo,

oâm neäm thaéng moät con ngöïa traéng coù yeân chaïm, daây cöông teát hoa,

caû boïn ñaõ ñöùng chöïc ôû ngoaøi töø laâu. Baø giaø laïi daën doø moät hoài, saùu

ngöôøi ñeàu vaâng lôøi, roài giöõ yeân vaø thaû baøn ñaïp xuoáng. Baûo Ngoïc

thong thaû leân ngöïa, Lyù Quyù, Vöông Vinh bòt haøm thieác ngöïa laïi, Tieàn

Thaêng, Chu Thuïy ñi tröôùc daãn ñöôøng, Tröông Nhöôïc Caåm, Trieäu Dieäc

Hoa thì ñi saùt hai beân. Baûo Ngoïc ngoài treân ngöïa cöôøi noùi:

- Anh Chu, anh Tieàn, chuùng ta ñi sang cöûa beân kia, ñöøng ñi qua

thö phoøng cuûa oâng, khoûi phaûi xuoáng ngöïa.

Chu Thuïy nghieâng ngöôøi cöôøi noùi:

- OÂng lôùn coù ôû thö phoøng ñaâu, ngaøy naøo cuõng khoùa cöûa, caäu

khoâng phaûi xuoáng ngöïa nöõa.

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Cöûa khoùa cuõng phaûi xuoáng ngöïa.

Tieàn Thaêng, Lyù Quyø ñeàu cöôøi noùi:

- Caäu noùi phaûi ñaáy. Neáu möôïn côù, löôøi khoâng chòu xuoáng, nhôõ ra

oâng Laïi vaø oâng Laâm troâng thaáy, tuy khoâng noùi naêng gì, nhöng cuõng

khuyeân baûo maáy caâu. Coù ñieàu gì khoâng phaûi laïi ñoå dieät cho chuùng toâi,

baûo chuùng toâi khoâng nhaéc caäu giöõ.

Boïn Chu Thuïy, Tieàn Thaêng lieàn ñi thaúng ra cöûa beân caïnh. Hoï

ñang noùi chuyeän, ngaång maët leân, thaáy Laïi Ñaïi ñi ñeán, Baûo Ngoïc ghìm

ngöïa ñònh xuoáng. Laïi Ñaïi voäi ñeán oâm laáy chaân. Baûo Ngoïc ñöùng thaúng

treân baøn ñaïp cöôøi, keùo tay, noùi maáy caâu. Roài laïi thaáy ñöùa haàu nhoû

daãn hai, ba möôi ngöôøi caàm choåi vaø thuùng ñi ñeán. Troâng thaáy Baûo

Ngoïc, hoï ñeàu buoâng tay ñöùng saùt vaøo töôøng, chæ ñöùa daãn ñaàu trong

boïn vaùi laïy, hoûi thaêm. Baûo Ngoïc khoâng bieát teân hoï noù, cuõng mæm cöôøi

gaät ñaàu. Khi ngöïa ñi qua roài, noù môùi daãn caû boïn ñi. Ra ñeán ngoaøi cöûa

beân caïnh, ñaõ coù maáy ngöôøi haàu vaø phu ngöïa cuûa boïn Lyù Quyù saép saün

möôøi con ngöïa chöïc ôû ñaáy roài. Vöøa ra khoûi cöûa, boïn Lyù Quyù leân ngöïa

ñi tröôùc, caû ñoaøn vuøn vuït chaïy theo.

- 785 -

ÔÛ nhaø, Tình Vaên uoáng thuoác khoâng thaáy bôùt, noùng ruoät maéng

thaày thuoác aàm leân: “Chæ bieát löøa ngöôøi ta laáy tieàn! Chöù khoâng coù

thang naøo hay caû”. Xaï Nguyeät cöôøi khuyeân baûo:

- Chò noùng naûy quaù. Tuïc ngöõ noùi: “Beänh ñeán nhanh nhö nuùi ñoå,

beänh khoûi chaäm nhö keùo tô”. Coù phaûi laø thuoác tieân cuûa Laõo quaân ñaâu

maø khoûi ngay ñöôïc? Chò cöù neân tónh döôõng vaøi hoâm töï khaéc khoûi. Chò

caøng noùng caøng theâm khoù chöõa.

Tình Vaên laïi maéng ñaùm haàu nhoû:

- Chuoàn ñi ñaâu caû roài! Thaáy ta oám chuùng bay boû ñi heát. Mai kia

khoûi, ta seõ loät xaùc chuùng bay ra!

A hoaøn nhoû laø Ñònh Nhi sôï quaù voäi vaøng ñeán hoûi:

- Coâ baûo gì?

- Chuùng noù cheát caû roài, chæ coøn moät mình maøy hay sao?

Ñöông noùi thì con Truïy Nhi cuõng chaïy ñeán. Tình Vaên noùi:

- Kìa ñoà ranh con naøy! Khoâng goïi noù chaúng theøm ñeán! Tao phaùt

tieàn löông ñaây! Chia hoa quaû ñaây! Maøy vaøo ngay ñi! Ñöùng saùt laïi ñaây

moät tí. Tao coù phaûi laø huøm aên thòt maøy ñaâu maø sôï!

Truïy Nhi ñaønh phaûi ñöùng saùt laïi. Nhaân luùc baát ngôø, Tình Vaên

nhoaøi ngöôøi ra, tuùm laáy tay noù, roài caàm caùi traâm daøi ôû caïnh goái ñaâm

böøa vaøo tay noù vaø maéng:

- Ñeå caùi tay naøy laøm gì? Khoâng bieát caàm caùi kim sôïi chæ, chæ bieát

aên vuïng thoâi. Maét oác nhoài, chaân choi choi, noùi nhö veït, chaû ñaâm cho

naùt ra thì ñeå laøm gì.

Truïy Nhi ñau quaù, keâu aàm leân. Xaï Nguyeät voäi gôõ ra, vaø aán Tmh

Vaên naèm xuoáng:

- Chò vöøa ra ñöôïc ít moà hoâi, laïi muoán cheát aø. Khi naøo khoûi, ñaùnh

noù bao nhieâu chaúng ñöôïc? Laøm gì maø phaûi oàn leân?

Tình Vaên sai ngöôøi goïi giaø Toáng ñeán, noùi:

- Caäu Baûo vöøa môùi baûo toâi, noùi cho caùc baø bieát, con Truïy löôøi laém,

caäu aáy sai gì noù cuõng veânh maët leân, khoâng chòu laøm, ngay chò Taäp

Nhaân baûo gì, noù cuõng laåm baåm chöûi vuïng. Hoâm nay theá naøo cuõng

phaûi ñuoåi noù ñi, ngaøy mai caäu Baûo veà seõ trình baø sau.

Giaø Toáng thaáy theá, bieát ngay laø vieäc aên caép voøng bò loä chuyeän,

lieàn cöôøi noùi:

- 786 -

- Tuy theá maëc loøng, cuõng neân chôø coâ Hoa veà, noùi cho bieát ñaõ, roài

haõy ñuoåi noù ñi.

Tình Vaên noùi:

- Caäu Baûo daën toâi, hoâm nay theá naøo cuõng ñuoåi noù ñi, vieäc gì phaûi

chôø coâ “hoa” vôùi coâ “nuï”? Chuùng toâi ñaõ coù caùch! Mau mau goïi ngöôøi

nhaø noù mang noù veà.

Xaï Nguyeät noùi:

- Theá cuõng ñöôïc. Sôùm muoän noù cuõng phaûi veà, cho veà sôùm ngaøy

naøo caøng bôùt chuyeän ngaøy aáy.

Giaø Toáng nghe thaáy noùi theá, ñaønh phaûi ñi goïi meï Truïy Nhi ñeán.

Meï noù saép xeáp ñoà ñaïc xong, ñeán hoûi Tình Vaên:

- Sao caùc coâ laïi laøm theá? Chaùu noù coù ñieàu gì khoâng phaûi, caùc coâ

daïy baûo, vieäc gì laïi ñuoåi noù ñi? Cuõng neân ñeå theå dieän cho toâi moät tí

chöù.

Tmh Vaên noùi:

- Thoâi, chuyeän naøy chôø Baûo Ngoïc veà haõy noùi, khoâng vieäc gì ñeán

chuùng toâi.

Ngöôøi kia cöôøi nhaït:

- Toâi ñaâu laïi daùm hoûi caäu aáy? Vieäc gì maø caäu aáy chaúng nghe caùc

coâ? Duø caäu aáy baèng loøng, maø caùc coâ khoâng baèng loøng, thì cuõng chöa

chaéc ñaõ aên thua! Ví nhö vöøa roài vaéng maët caäu aáy coâ cuõng goïi thaúng

ngay teân caäu aáy ra; caùc coâ goïi theá ñöôïc, chöù chuùng toâi maø goïi theá,

ngöôøi ta laïi cho laø quaân hoãn laùo!

Tình Vaên nghe noùi, caøng töùc, maët ñoû böøng leân, noùi:

- Toâi goïi teân caäu aáy ñaáy. Chò ñeán maø maùch cuï vaø baø Hai, baûo toâi

hoãn, xin toáng coå toâi ñi!

Xaï Nguyeät noùi:

- Chò ôi, chò cöù mang noù veà, coù ñieàu gì haõy noùi sau. ÔÛ ñaây coù phaûi

laø choã ñeå chò giaûng giaûi leã pheùp ñaâu?

- Chò coù thaáy ai giaûng giaûi leã pheùp vôùi chuùng toâi khoâng? Khoâng

cöù chò, ngay ñeán môï Laïi vaø môï Laâm cuõng phaûi neå chuùng toâi ít nhieàu.

Coøn vieäc goïi teân caùi, laø do cuï daën chuùng toâi töø khi caäu aáy coøn beù ñeán

giôø. Chaéc caùc chò cuõng bieát: vì sôï khoù nuoâi, neân cuï cho vieát teân caùi

caäu aáy daùn ra khaép nôi ñeå moïi ngöôøi ñeàu goïi, nhö theá môùi deã nuoâi.



- 787 -

Ngay ñöùa gaùnh nöôùc, ñöùa hoùt phaân, ñöùa aên maøy cuõng ñeàu goïi ñöôïc

caùi teân caäu aáy, huoáng chi laø chuùng toâi? Hoâm noï môï Laâm chæ goïi moät

tieáng “caäu” thoâi, cuï cuõng maéng ñaáy. Ñoù laø moät vieäc. Hai nöõa laø, chuùng

toâi ôû ñaây thöôøng phaûi haàu chuyeän cuï vaø baø Hai, neáu khoâng goïi thaúng

teân ra, chaúng nheõ laïi goïi laø “caäu” aø? Ngaøy naøo khoâng goïi maáy traêm

löôït hai chöõ “Baûo Ngoïc”? Theá maø chò laïi coøn bôùi chuyeän aáy ra! Ngaøy

naøo chò roãi, ñeán choã cuï vaø baø Hai maø nghe chuùng toâi goïi teân caùi caäu

aáy ra thì seõ roõ. Vì chò khoâng ñöôïc haàu gaàn cuï vaø baø Hai, quanh naêm

chæ ñöùng ôû ngoaøi cöûa thöù ba, chaúng traùch khoâng bieát ñöôïc khuoân pheùp

cuûa chuùng toâi ôû trong naøy! Ñaây khoâng phaûi laø choã chò ñöùng ñaâu! Neáu

ñöùng moät luùc nöõa, chuùng toâi khoâng caàn phaûi noùi gì, cuõng seõ coù ngöôøi

ñeán hoûi chò. Chò haõy mang noù veà ñi, muoán phaân traàn ñieàu gì, cöù ñeán

noùi vôùi môï Laâm, nhôø môï aáy noùi vôùi caäu Baûo. Trong nhaø naøy haøng

nghìn ngöôøi, ngöôøi noï chaïy ñeán, ngöôøi kia chaïy ñeán, chuùng toâi nhaän

maët, hoûi teân sao xieát!

Tình Vaên noùi xong, lieàn sai a hoaøn nhoû laáy vaûi lau neàn nhaø.

Ngöôøi ñaøn baø kia nghe noùi, khoâng bieát traû lôøi theá naøo, cuõng

khoâng daùm ñöùng laâu, öùc quaù, mang Truïy Nhi veà. Giaø Toáng lieàn noùi:

- Chaû traùch chò khoâng bieát khuoân pheùp gì laø phaûi. Con gaùi chò ôû

nhaø naøy maáy laâu, luùc ra veà, cuõng neân cuùi ñaàu chaøo caùc coâ aáy. Caùc coâ

aáy khoâng caàn ñoà leã gì khaùc, chæ cuùi ñaàu chaøo laø ñuû roài. Baûo ñi laø caém

coå ñi ngay?

Truïy Nhi nghe noùi, ñaønh phaûi quay laïi cuùi ñaàu chaøo Xaï Nguyeät

vaø Tình Vaên, roài ñi chaøo boïn Thu Vaân, nhöng khoâng ai theøm nhìn.

Ngöôøi ñaøn baø aáy haäm höïc thôû daøi, khoâng daùm noùi, ñaønh nuoát giaän ra

veà.

Tình Vaên vöøa bò nhieãm gioù, vöøa noåi giaän, neân caøng thaáy ngöôøi

khoù chòu. Vaät vaõ maõi ñeán luùc leân ñeøn môùi naèm yeân. Baûo Ngoïc vöøa veà

ñeán cöûa ñaõ thôû daøi daäm chaân. Xaï Nguyeät voäi hoûi ñaàu ñuoâi, Baûo Ngoïc

noùi:

- Hoâm nay cuï vui, cho toâi caùi aùo khoaùc naøy, ngôø ñaâu khoâng caån

thaän, ñeå vaït sau chaùy moät mieáng, may trôøi ñaõ toái, cuï vaø baø khoâng ñeå

yù ñeán.

Vöøa noùi vöøa côûi aùo ra, Xaï Nguyeät xem thì coù moät choã chaùy baèng

ngoùn tay, lieàn noùi:

- 788 -

- Chaéc laø löûa ôû loàng aáp baén vaøo. Nhöng khoâng gì ñaâu, kheõ mang

ra cho thôï may naøo kheùo maïng laïi laø ñöôïc.

Xaï Nguyeät lieàn goùi aùo vaøo trong boïc, goïi moät baø giaø ñeán mang ñi

thueâ maïng, vaø baûo:

- Laøm theá naøo ñeán saùng mai phaûi xong, nhaát thieát khoâng ñöôïc

noùi cho cuï vaø baø bieát!

Baø giaø ñi moät luùc laïi mang aùo veà, noùi:

- Khoâng nhöõng thôï maïng, maø ñeán thôï may gioûi, thôï theâu, thôï nöõ

coâng, toâi ñeàu ñi hoûi heát, hoï khoâng bieát laø thöù haøng gì neân khoâng daùm

nhaän.

Xaï Nguyeät noùi:

- Theá thì laøm theá naøo baây giôø? Ngaøy mai khoâng maëc cuõng ñöôïc.

Baûo Ngoïc noùi:

- Cuï vaø baø noùi ngaøy mai laø ngaøy chính tieäc, phaûi maëc aùo naøy.

Môùi hoâm ñaàu ñaõ bò chaùy roài, thaät laø chaùn quaù!

Tình Vaên nghe xong, khoâng nhòn ñöôïc, trôû mình laïi noùi:

- Mang laïi ñaây toâi xem naøo! Soá khoâng ñöôïc maëc caùi aùo aáy thì thoâi!

Baây giôø laïi coøn laøm roái leân!

Baûo Ngoïc cöôøi:

- Noùi theá cuõng ñuùng ñaáy.

Roài ñöa aùo cho Tình Vaên, laïi mang ñeøn ñeán ñeå nhìn kyõ moät löôït.

Tình Vaên noùi:

- Ñoù laø chæ kim tuyeán baèng loâng coâng ñaáy. Nay cuõng laáy chæ laøm

tuyeán baèng loâng coâng maïng töøng haøng cho khít nhau thì cuõng coù theå

nhueá nhoùa ñöôïc.

Xaï Nguyeät noùi:

- Coù saün chæ loâng coâng ñaáy, nhöng ôû ñaây ngoaøi chò ra coøn ai bieát

maïng nöõa.

Tình Vaên noùi:

- Bieát noùi sao ñaây, toâi cuõng ñaønh lieàu maø laøm vaäy.

Baûo Ngoïc noùi:

- Theá sao ñöôïc? Chò vöøa môùi ñôõ meät moät tí, ñaõ laøm vieäc theá naøo

ñöôïc?

- 789 -

Tình Vaên noùi:

- Toâi bieát thaân toâi, caäu khoâng caàn phaûi ñeå yù quaù.

Tình Vaên ñöùng daäy quaán toùc, khoaùc aùo, thaáy ngöôøi loaïng choaïng

maét hoa ñaàu vaùng, khoâng theå göôïng ñöôïc. Nhöng neáu khoâng laøm, sôï

Baûo Ngoïc soát ruoät ñaønh phaûi caén raêng ngoài laøm, vaø baûo Xaï Nguyeät

xaâu chæ hoä. Tình Vaên laáy moät sôïi öôùm thöû roài cöôøi noùi:

- Tuy khoâng gioáng laém, nhöng ñính vaøo cuõng khoâng khaùc maáy.

Baûo Ngoïc noùi:

- Theá cuõng ñeïp laém roài, tìm ñaâu cho ñöôïc thôï may Nga La Tö baây

giôø?

Tình Vaên lieàn thaùo vaûi boïc ôû trong ra, laáy caùi voøng tre troøn baèng

mieäng cheùn, ñính vaøo maët traùi, laáy dao xeùn chung quanh choã raùch

cho phaúng, roài laáy kim khaâu hai ñöôøng, chia ra ngang doïc. Cöù maïng

hai muõi, laïi phaûi ngaém moãi phía moät löôït. Khoán noãi ñaàu nhöùc, maét

hoa, ngöôøi meät moûi, tinh thaàn baûi hoaûi, môùi maïng ñöôïc daêm muõi,

Tình Vaên ñaõ phaûi guïc xuoáng goái nghæ moät luùc. Baûo Ngoïc ngoài beân

caïnh, luùc hoûi coù muoán uoáng nöôùc khoâng? Luùc baûo haõy nghæ moät tí.

Luùc laáy aùo da khoaùc leân löng hoaëc laáy goái cho coâ ta döïa, laøm Tình

Vaên böïc mình phaûi noùi :

- OÂng treû ôi, oâng cöù ñi nguû ñi, thöùc ñeán nöûa ñeâm, ngaøy mai maét

hoõm laïi, thì laøm theá naøo.

Baûo Ngoïc thaáy Tình Vaên noùi vaäy, ñaønh phaûi voäi vaøng naèm xuoáng,

nhöng khoâng nguû ñöôïc. Moät luùc nghe ñoàng hoà ñieåm boán tieáng, thì vöøa

maïng xong aùo. Tình Vaên laáy baøn chaûi nhoû kheõ chaûi cho nhöõng loâng

tô coøn luø xuø. Xaï Nguyeät noùi:

- Toát laém roài, khoâng nhìn kyõ thì chaúng bieát ñöôïc ñaâu.

Baûo Ngoïc voäi caàm laáy xem, cöôøi noùi:

- Thaät gioáng nhö heät.

Tình Vaên ho maáy laàn, maõi môùi maïng xong, roài noùi:

- Maïng xong roài ñaáy, nhöng vaãn khoâng gioáng. Thoâi toâi cuõng

chaúng bieát laøm theá naøo ñöôïc nöõa!

Roài “uùi chaø” moät tieáng, naèm vaät xuoáng nguû.

o0o

Hoài thöù naêm möôi ba

Ñeâm tröø tòch, phuû Ninh teá toå tieân

Toái nguyeân tieâu, phuû Vinh môû yeán tieäc

- 791 -

Baûo Ngoïc thaáy Tình Vaên maïng xong aùo, thì ñaõ kieät söùc roài, lieàn

sai a hoaøn nhoû thay nhau ñeán ñaám cho coâ ta. Ñoä aên xong böõa côm thì

trôøi ñaõ saùng. Baûo Ngoïc chöa ñi voäi, sai ngöôøi môøi thaáy thuoác ngay.

Moät luùc, thaày thuoác hoï Vöông ñeán xem maïch, coù yù ngôø, hoûi:

- Hoâm qua ñaõ khaù kia maø, sao hoâm nay maïch laïi phuø hö vi xuùc(1)

theá naøy? Coù phaûi aên uoáng nhieàu quaù khoâng? Neáu khoâng thì do nghó

quaù, tinh thaàn moûi meät. Beänh ngoaïi caûm thì nheï thoâi, nhöng sau khi

ra moà hoâi maø khoâng bieát ñieàu döôõng thì beänh naëng chöù khoâng phaûi

vöøa ñaâu.

Thaày thuoác keâ ñôn. Baûo Ngoïc xem thaáy ñaõ ruùt bôùt nhöõng vò sô

taùn, laïi theâm nhöõng vò ích thaàn döôõng huyeát nhö phuïc linh, ñòa

hoaøng, ñöông quy. Baûo Ngoïc vöøa sai ngöôøi ñi saéc thuoác, vöøa thôû daøi:

- Baây giôø laøm theá naøo ñaây? Neáu coù meänh heä naøo thì toäi ôû ta caû.

Tình Vaên naèm ôû treân goái, noùi:

(1) Phuø hö vi xuùc: danh töø maïch lyù cuûa Ñoâng y, yù noùi khí huyeát suy nhöôïc.

- Caäu Hai aï! Caäu cöù laøm vieäc cuûa caäu ñi! Toâi maéc phaûi beänh lao

ñaâu maø sôï?

Baûo Ngoïc khoâng bieát laøm theá naøo, ñaønh phaûi ñi vaäy.

Ñeán tröa Baûo Ngoïc keâu ngöôøi meät, caùo töø ra veà. Beänh Tình Vaên

tuy naëng thöïc, nhöng may xöa nay chò ta laø ngöôøi chæ duøng söùc löïc

chöù khoâng hay duøng ñeán trí oùc, aên uoáng laïi thanh ñaïm, khoâng bao

giôø no quaù hoaëc ñoùi quaù. Hôn nöõa, loái bí truyeàn trong nhaø hoï Giaû laø:

khoâng cöù ngöôøi naøo, heã hôi bò caûm gioù ho khan moät tí laø phaûi nhòn

côm, roài sau môùi uoáng thuoác. Vì theá khi Tình Vaên baét ñaàu oám, ñaõ

nhòn ñoùi hai, ba ngaøy, roài laïi uoáng thuoác ñieàu döôõng caån thaän, cho

neân tuy coù nhoïc meät, nhöng ñöôïc taåm boå trong maáy ngaøy, daàn daàn,

cuõng ñôõ. Ñoä naøy caùc chò em trong vöôøn daàu aên côm ôû buoàng mình,

thoåi naáu raát tieän, Baûo Ngoïc muoán coù canh coù rieâu ñeàu saün caû.

Sau khi choân caát meï xong, Taäp Nhaân ñaõ veà. Xaï Nguyeät lieàn ñem

vieäc Truïy Nhi aên caép, vieäc Tình Vaên ñuoåi noù ñi, keå laïi ñaàu ñuoâi cho

Taäp Nhaân nghe. Taäp Nhaân khoâng noùi gì chæ baûo: “Chò aáy cuõng noùng

naûy quaù.”

Vöøa qua, Lyù Hoaøn bò caûm, Hình phu nhaân ñau maét, neân boïn

Ngheânh Xuaân, Tuï Yeân sôùm toái haàu haï thuoác thang; em thím Lyù laïi

ñoùn thím aáy vaø Lyù Vaên, Lyù YÛ veà nhaø maáy hoâm. Baûo Ngoïc thaáy Taäp

Nhaân thöôøng buoàn raàu nhôù meï, Tình Vaên laïi chöa khoûi haún, vì theá

chaúng ai nghó ñeán vieäc thi xaõ caû, maáy kyø boû qua khoâng hoïp.

Sang thaùng chaïp, gaàn heát naêm, Vöông phu nhaân vaø Phöôïng Thö

baän saém söûa ñoà teát. Vöông Töû Ñaèng ñöôïc thaêng chöùc Ñoâ Kieåm Ñieåm

chín tænh. Giaû Vuõ Thoân ñöôïc boå chöùc Ñaïi Tö Maõ, baøn baïc quaân cô,

tham döï trieàu chính.

Giaû Traân môû cöûa nhaø thôø, sai ngöôøi queùt doïn, baøy caùc ñoà thôø vaø

röôùc thaàn chuû ra. Laïi queùt doïn nhaø treân, laáy choã treo aûnh toå tieân.

Baáy giôø hai phuû Vinh, phuû Ninh, trong ngoaøi treân döôùi, ñeàu baän roän

tíu tít caû.

Hoâm ñoù trong phuû Ninh, Vöu Thò ñöông cuøng vôï Giaû Dung söûa

soaïn ñoà theâu vaø leã vaät ñem sang teát Giaû maãu, thì a hoaøn böng vaøo

moät caùi khay ñöïng nhöõng thoûi vaøng nhoû ñeå laøm moùn möøng tuoåi vaø

noùi:

- 792 -

- Höng Nhi trình môï: moät goùi vaøng vuïn hoâm noï laø moät traêm taùm

möôi ba laïng saùu ñoàng baûy phaân, maøu saéc khoâng ñeàu nhau, ñuùc ñöôïc

taát caû hai traêm hai möôi thoûi nhoû.

Noùi xong, noù ñöa khay vaøo. Vöu thò xem moät löôït, thaáy caùi thì

kieåu hoa mai, caùi kieåu hoa haûi ñöôøng, caùi kieåu “buùt ñónh nhö yù”(1), caùi

kieåu “baùt baûo lieân xuaân”(2). Vöu thò sai caát ñi vaø baûo “Höng Nhi mang

nhöõng thoûi baïc ñeán ñaây mau.”

A hoaøn vaâng lôøi ñi ra.

Moät luùc Giaû Traân vaøo aên côm, vôï Giaû Dung traùnh ñi moät nôi. Giaû

Traân hoûi Vöu thò:

- Tieàn thöôûng teá xuaân cuûa chuùng ta ñaõ lónh chöa?

- Hoâm nay toâi ñaõ sai thaèng Dung ñi lónh roài.

- Nhaø ta tuy khoâng phaûi chôø maáy laïng baïc aáy môùi coù tieâu, nhöng

ít nhieàu cuõng laø ôn vua. Ñi lónh ngay mang veà ñaây, roài ñöa sang beân

cuï ñeå mua ñoà leã, toû loøng treân ñoäi ôn vua, döôùi nhôø phuùc toå. Chuùng ta

cuùng toå haøng vaïn baïc cuõng khoâng sôï, nhöng khoâng baèng maáy laïng

baïc naøy, vöøa coù theå dieän laïi ñöôïc thaám nhuaàn ôn vua. Ngoaøi moät vaøi

nhaø nhö chuùng ta ra, coøn nhöõng nhaø theá taäp ngheøo kieát, neáu khoâng

coù soá baïc naøy, thì laáy gì maø cuùng toå tieân vaø aên teát? Thöïc laø ôn vua

roäng raõi, nghó raát chu ñaùo.

- Ñuùng ñaáy.

Hoï ñöông noùi chuyeän, thì moät ngöôøi vaøo trình: “Caäu Caû ñaõ veà.”

Giaû Traän baûo: “Goïi vaøo.”

Giaû Dung xaùch moät caùi tuùi nhoû baèng vaûi vaøng ñi vaøo. Giaû Traân

hoûi:

- Taïi sao maøy ñi maát caû ngaøy?

- Hoâm nay khoâng lónh ôû boä Leã, laïi lónh ôû kho Quang Loäc Töï, neân

phaûi ñeán ñoù. Caùc vò ôû ñoù ñeàu hoûi thaêm söùc khoûe cha. Laâu ngaøy khoâng

ñöôïc gaëp, caùc oâng aáy raát nhôù.

- Hoï nhôù gì ta! Giôø ñaõ ñeán cuoái naêm roài, neáu khoâng nhôù ñoà taëng,

thì cuõng nhôù böõa cheùn cuûa ta ñaáy thoâi.

(1) Moät thöù ñoà chôi laøm baèng vaøng baïc hay ngaø voi, coù chaïm coû chi, hoaëc ñaùm maây, ñeå

möøng taëng nhau.

(2) Tieáng cuûa nhaø Phaät, laø taùm thöù quyù baùu.

- 793 -

Giaû Traân nhìn vaøo caùi boïc vaûi vaøng treân coù boán chöõ nieâm phong

“Ôn vua laâu daøi”. Moät beân coù daáu cuûa boä Leã. Laïi coù moät haøng chöõ nhoû

vieát: Ninh Quoác Coâng laø Giaû Dieãn, Vinh Quoác Coâng laø Giaû Phaùp ñôøi

ñôøi ñöôïc lónh thöôûng ñeå teá xuaân, taát caû laø hai phaàn, thaønh bao nhieâu

laïng baïc, ngaøy... thaùng... naêm... chöùc haäu boå thò veä long caåm uùy laø

Giaû Dung ñaõ nhaän ñuû. Vieân töï thöøa giöõ vieäc naøy kyù teân ñoùng daáu.

Giaû Traân aên côm xong, suùc mieäng, ñi giaøy, ñoäi muõ, baûo Giaû Dung

mang theo goùi baïc ñeán trình Giaû maãu vaø Vöông phu nhaân, laïi sang

trình Giaû Xaù vaø Hình phu nhaân, roài môùi veà nhaø.

Laáy baïc ra roài, Giaû Traân sai ñem boû caùi tuùi vaûi vaøo lö höông lôùn

ôû nhaø thôø ñoát ñi. Laïi baûo Giaû Dung:

- Maøy sang thím Hai xem, thaùng gieâng naøy beân aáy ñaõ ñònh ngaøy

môøi uoáng röôïu teát chöa? Neáu ñònh ngaøy roài, phaûi baûo thö kyù keâ roõ

vaøo giaáy mang veà ñaây, ñeå ñeán khi chuùng ta môøi, khoûi bò truøng. Naêm

ngoaùi khoâng ñeå yù ñeán vieäc naøy, thaønh ra maáy nhaø môøi truøng nhau.

Ngöôøi ta coù cho laø chuùng ta voâ yù ñaâu, laïi baûo hai nhaø ñaõ baøn ñònh

saün, sôï toán keùm môøi vôø ñaáy thoâi.

Giaû Dung voäi vaâng lôøi ñi ngay. Moät luùc caàm veà caùi giaáy keâ ngaøy

beân aáy môøi uoáng röôïu teát. Giaû Traân xem xong, baûo:

- Ñöa cho Laïi Thaêng xem, neáu môøi ngöôøi ta uoáng röôïu, phaûi

traùnh nhöõng ngaøy ñaõ keâ treân naøy.

Giaû Traân ngoài ôû treân nhaø troâng cho boïn haàu nhoû kheânh doïn bình

phong, lau chuøi baøn gheá vaø ñoà thôø baèng vaøng baïc. Boãng thaáy ñöùa haàu

nhoû caàm moät caùi thieáp vaø quyeån soå vaøo trình:

- Teân quaûn lyù hoï O ôû Haéc Sôn thoân ñaõ ñeán.

Giaû Traân noùi:

- Thaèng giaø cheát cheùm naøy sao hoâm nay môùi ñeán?

Giaû Dung voäi caàm laáy thieáp vaø soå môû ra ñöa leân. Giaû Traân chaép

hai tay ra sau löng nhìn vaøo tay Giaû Dung, thaáy trong thieáp hoàng

vieát: “Con laø quaûn lyù O Tieán Hieáu, cuùi ñaàu chuùc oâng baø vaø caùc coâ caùc

caäu maïnh khoûe. Xuaân môùi ñöôïc moïi söï toát laønh, bình an, vinh quyù,

thaêng quan tieán chöùc, vaïn sö nhö yù.” Giaû Traân cöôøi noùi:

- Ngöôøi nhaø queâ maø noùi coù vaên veû ñaáy.

Giaû Dung cuõng cöôøi noùi:

- Khoâng caàn gì vaên, chæ coát lôøi chuùc toát laønh thoâi.

- 794 -

Roài haén giôû soå ra xem, thaáy vieát:

Höôu to 30 con, höôu nhoû 50 con, hoaüng 50 con, lôïn xieâm 20 con,

lôïn ñoà 20 con, lôïn nhôùn 20 con, lôïn röøng 20 con, lôïn nhaø öôùp 20 con,

deâ röøng 20 con, deâ non 20 con, deâ ñoà 20 con, deâ öôùp 20 con, caù cheùp

200 con, caùc loaïi caù 200 caân, gaø, vòt, ngoãng coøn soáng moãi thöù 200 con,

gaø röøng, thoû moãi thöù 200 ñoâi, tay gaáu 20 ñoâi, gaân höôu 20 caân, haûi

saâm 50 caân, löôõi höôu 50 caùi, löôõi boø 50 caùi, truøng truïc khoâ 20 caân,

haït thoâng, haït ñaøo, haït maän moãi thöù 2 tuùi, toâm to 50 ñoâi, toâm khoâ

200 caân, than hoa toát nhaát 1000 caân, than vöøa 2000 caân, than cuûi

30.000 caân, gaïo taùm tieán 2 gaùnh, gaïo caåm 50 hoäc, gaïo neáp traéng 50

hoäc, gaïo reù muoän 50 hoäc, caùc thöù hoa maøu moãi thöù 50 hoäc, gaïo thöôøng

1000 gaùnh, rau döa khoâ moät xe, caùc thöù luùa gaïo suùc vaät baùn ñi, tính

thaønh tieàn laø 2.500 laïng. Ngoaøi ra coøn bieáu rieâng caäu caû maáy gioáng

naøy ñeå chôi: höôu soáng 2 ñoâi, thoû traéng 4 ñoâi, thoû ñen 4 ñoâi, gaø caåm

keâ soáng 2 ñoâi, vòt taây 2 ñoâi.

Giaû Traân xem xong noùi: “Cho noù vaøo”. Moät luùc thaáy O Tieán Hieáu

vaøo, quyø laïy ôû ngoaøi theàm. Giaû Traân sai ngöôøi ñôõ haén daäy, cöôøi noùi:

- Chuù haõy coøn khoûe nhæ.

- Nhôø ôn ñöùc cuûa oâng, con haõy coøn ñi ñöôïc.

- Con chuù lôùn roài, sao khoâng baûo noù ñi cho.

- Khoâng daùm giaáu gì oâng: con ñi quen roài, neáu khoâng ñi buoàn

khoâng chòu ñöôïc. Caùc chaùu ñöùa naøo maø chaúng muoán ñeán xem phong

caûnh nôi ñeá ñoâ. Nhöng vì chuùng coøn treû tuoåi, sôï ñi ñöôøng coù söï gì

thaát thoá. Ñeå maáy naêm nöõa seõ cho chuùng ñi, con môùi yeân taâm.

- Chuù ñi maát maáy ngaøy?

- Thöa oâng, naêm nay tuyeát xuoáng nhieàu quaù, saâu ñeán boán, naêm

thöôùc, hoâm noï môùi trôøi aám tuyeát tan, vì theá ñöôøng khoù ñi phaûi chaäm

laïi maát maáy ngaøy. Ñi maát moät thaùng hai ngaøy. Naêm heát teát ñeán, con

sôï oâng noùng ruoät, neân phaûi ñi gaáp cho kòp.

- Ta ñaõ noùi maø, sao hoâm nay chuù môùi ñeán? Ta vöøa xem ñôn thì ra

naêm nay chuù laïi ñònh giôû ngoùn bôùt xeùn thì phaûi?

O Tieán Hieáu voäi böôùc ñeán gaàn noùi:

- Thöa oâng, naêm nay muøa maøng xaáu quaù. Töø thaùng ba ñeán heát

thaùng taùm möa luoân, khoâng luùc naøo taïnh ñöôïc naêm, saùu ngaøy. Ñeán

thaùng chín coù moät traän möa ñaù, moät vuøng gaàn hai ba traêm daëm,

- 795 -

ngöôøi, nhaø cöûa, suùc vaät, löông thöïc bò haïi haøng nghìn haøng vaïn, neân

môùi coù theá naøy. Con khoâng daùm noùi man.

Giaû Traân cau maøy noùi:

- Ta töôûng ít ra chuù cuõng phaûi mang noäp 5000 laïng baïc, chöù coù

ngaàn aáy thì laøm ñöôïc caùi gì. Baây giôø chæ coøn coù taùm, chín traïi thoâi,

naêm nay coù ñeán hai traïi keâu bò haïn, bò luït, chuù laïi bôùt xeùn, ñònh

khoâng cho ta aên nöõa hay sao?

O Tieán Hieáu noùi:

- Ruoäng ñaát cuûa oâng coøn khaù ñaáy, chöù choã anh em con ôû caùch choã

con chæ ñoä moät traêm maãu, thì laïi keùm xa. Hoï troâng nom taùm traïi

thuoäc phuû beân kia, so vôùi traïi cuûa con troâng nom coøn roäng gaáp maáy

laàn, theá maø nhöõng moùn ñöa ñeán chaúng qua chæ ñaùng hai, ba nghìn

laïng baïc thoâi, cuõng vì bò maát muøa.

- Thöïc vaäy. Beân ta coøn coù theå ñöôïc, vì khoâng coù vieäc gì ñaëc bieät

phaûi tieâu nhieàu, chaúng qua chæ ñeå duøng trong moät naêm thoâi. Ta tieâu

roäng tyù naøo toán tyù aáy, bôùt ñöôïc chöøng naøo ñôõ chöøng aáy. Vaû chaêng

nhöõng leä thöôøng haøng naêm nhö teát nhaát, môøi moïc, ta chòu daøy maët

moät chuùt laø xong, bì sao ñöôïc vôùi phuû beân kia. ÔÛ beân aáy soá hoa lôïi

vaãn nhö cuõ, maø maáy naêm nay laïi nhieàu vieäc phaûi tieâu ñeán tieàn, nhaát

ñònh khoâng theå thieáu ñöôïc, phaûi buø ra raát nhieàu, neáu khoâng laáy ôû caùc

ngöôøi thì coøn hoûi vaøo ñaâu?

- Beân aáy coù nhieàu vieäc, nhöng coù xuaát laïi coù nhaäp. Nhaø vua vaø

quyù phi chaúng leõ laïi khoâng chu caáp cho hay sao?

Giaû Traân nghe noùi, cöôøi baûo Giaû Dung:

- Chuùng maøy nghe ñaáy, noù noùi coù ñaùng buoàn cöôøi khoâng?

Giaû Dung voäi cöôøi noùi:

- Caùc chuù laø ngöôøi ôû nôi röøng saâu beå thaúm, bieát ñaâu ñöôïc nhöõng

vieäc aáy? Chaúng leõ quyù phi laïi laáy tieàn ôû kho nhaø vua ra cho chuùng ta

aø? Duø ngöôøi coù muoán chaêng nöõa, cuõng khoâng laøm chuû ñöôïc. Keå ra thì

thôøi naøo tieát aáy cuõng coù thöôûng ñaáy, nhöng chaúng qua chæ cho moät ít

voùc nhieãu, ñoà coå, ñoà chôi. Coù chaêng cuõng chæ ñöôïc moät traêm laïng vaøng,

ñaùng giaù hôn moät nghìn laïng baïc, thaám vaøo ñaâu? Trong hai naêm nay,

naêm naøo maø chaúng phaûi buø ra maáy nghìn laïng baïc. Naêm ñaàu, quyù phi

veà thaêm nhaø, keå caû vieäc laøm vöôøn hoa, chuù tính xem phaûi tieâu heát

- 796 -

bao nhieâu thì ñuû bieát. Vaøi naêm sau neáu ngöôøi laïi veà thaêm nöõa, coù leõ

ñeán ngheøo xaùc maát!

Giaû Traân cöôøi noùi:

- Vì theá boïn ngöôøi nhaø queâ laø ngöôøi thöïc thaø, hoï chæ bieát vieäc beà

ngoaøi chöù bieát ñaâu ñöôïc beân trong. Laáy hoaøng baù laøm duøi khaùnh, chæ

ñeïp daùng beà ngoaøi, beân trong thì ñaéng ngaét.

Giaû Dung vöøa cöôøi, vöøa noùi vôùi Giaû Traân:

- Quaû laø beân aáy cuõng kieät thaät. Hoâm noï con nghe thaáy thím Hai

baøn kheõ vôùi Uyeân Öông phaûi aên caép nhöõng ñoà cuûa cuï ñem ñi caàm.

Giaû Traân cöôøi noùi:

- Ñoù laø thím Phöôïng giôû troø ma ñaáy thoâi, leõ naøo laïi kieát ñeán theá?

Chaéc laø thím aáy bieát coâng vieäc phaûi tieâu nhieàu, taát phaûi buø vaøo nhieàu,

nhöng khoâng bieát neân bôùt moùn tieàn naøo, môùi baøy ra caùch naøy, muoán

ngöôøi ta bieát laø mình kieát ñeán nhö theá. Ta ñaõ tính roài, chöa ñeán noãi

tuùng thieáu laém ñaâu.

Noùi xong lieàn sai ngöôøi tieáp ñaõi O Tieán Hieáu töû teá.

Giaû Traân laïi sai ngöôøi mang leã vaät cuûa O Tieán Hieáu ñem ñeán ñeå

laïi maáy thöù cuùng toå, roài choïn moãi thöù moät ít cho Giaû Dung mang

sang bieáu phuû Vinh. Laïi bôùt ñuû soá cho nhaø duøng, coøn thöøa thì theo

thöù töï chia ra töøng phaàn, ñeå ôû döôùi theàm, sai ngöôøi goïi con chaùu

trong hoï ñeán ñeå nhaän phaàn. Sau ñoù, phuû Vinh cuõng ñöa ñeán nhieàu leã

vaät cuùng toå vaø bieáu Giaû Traân. Giaû Traân troâng cho ngöôøi nhaø baày bieän

ñoà thôø xong, roài ñi giaøy, khoaùc aùo da, sai ngöôøi traûi moät caùi thaûm da

choù soùi ôû treân theàm, choã coù aùnh maët trôøi, ñeå söôûi naéng, vaø xem con

chaùu ñeán lónh phaàn. Thaáy Giaû Caàn cuõng ñeán lónh. Giaû Traân goïi laïi

baûo:

- Sao maøy cuõng ñeán ñaây? Ai goïi maøy ñeán?

Giaû Caàn buoâng thoõng tay thöa:

- Chaùu nghe noùi baùc goïi chuùng chaùu ñeán lónh phaàn, chaùu ñeán chöù

khoâng ai goïi caû.

Giaû Traân noùi:

- Nhöõng thöù naøy laø ta ñònh ñeå cho chuù baùc anh em khoâng coù coâng

aên vieäc laøm. Hai naêm tröôùc, maøy chöa coù vieäc, ta cuõng ñaõ cho roài.

Baây giôø maøy ñaõ ñöôïc laøm coâng vieäc ôû phuû beân kia, troâng nom boïn

hoøa thöôïng, ñaïo só ôû mieáu, ngoaøi tieàn löông haøng thaùng, soá tieàn phaùt

- 797 -

cho boïn hoøa thöôïng cuõng qua tay maøy, theá maø maøy vaãn coøn ñeán lónh

phaàn. Sao tham quaù theá? Maøy thöû nghó xem: maøy aên maëc coù khaùc gì

boïn ngöôøi saün tieàn trong tay khoâng? Tröôùc maøy noùi khoâng coù vieäc

laøm, baây giôø thì theá naøo? Vaãn coøn keùm tröôùc nöõa aø?

Giaû Caàn noùi:

- Vì nhaø chaùu nhieàu mieäng aên, phaûi tieâu nhieàu.

Giaû Traân cöôøi nhaït:

- Maøy laïi cöù choáng cheá maõi vôùi ta! Maøy töôûng ta khoâng bieát

nhöõng vieäc maøy laøm ôû trong mieáu aø! ÔÛ ñaáy, maøy laøm oâng lôùn, khoâng

ai daùm traùi lôøi. Trong tay coù tieàn, laïi ôû xa chuùng ta, maøy tha hoà laøm

vöông laøm töôùng, ñeâm naøo cuõng tuï taäp nhöõng boïn voâ laïi, côø baïc trai

gaùi ñuû thöù, neân môùi xaùc nhö vôø, laïi coøn daùm ñeán ñaây lónh phaàn nöõa aø?

Maøy chaúng lónh ñöôïc gì ñaâu, coù lónh traän ñoøn thì lónh! Ñeå xong teát, ta

seõ baûo chuù Hai ñuoåi maøy ñi.

Giaû Caàn ñoû maët, khoâng daùm noùi gì. Coù ngöôøi ñeán trình:

- Beân Baéc phuû vöông ñem caâu ñoái vaø tuùi ñeán.

Giaû Traân sai Giaû Dung ra tieáp vaø noùi laø mình ñi vaéng. Giaû Dung

ñi ra.

Giaû Traân ñuoåi Giaû Caàn ñi, xem moïi ngöôøi lónh phaàn xong, roài veà

nhaø aên côm vôùi Vöu thò. Hoâm sau laïi caøng baän vieäc.

Ñeán ngaøy hai möôi chín thaùng chaïp, caùc thöù baøy bieän ñaày ñuû.

Trong hai phuû, choã thôø thaàn cöûa, caâu ñoái, baøi treo, ñeàu sôn laïi moät

maøu boùng loaùng. Beân phuû Ninh, töø cöûa ngoaøi, nghi moân, nhaø khaùch,

noaõn caùc, nhaø trong, cöûa thöù ba, cöûa nghi moân trong, cöûa caám vaøo

ñeán chính ñöôøng, suoát moät daõy caùc nhaø chính ñeàu môû toang caû. Döôùi

theàm, hai beân ñoát hai haøng neán to vaø cao ñoû choùi nhö hai con roàng

vaøng. Hoâm sau Giaû maãu ngoài kieäu baùt coáng daãn nhöõng ngöôøi coù

phong caùo theo phaåm caáp, maëc trieàu phuïc vaøo cung laøm leã trieàu haï.

AÊn yeán xong, trôû veà, ñeán noaõn caùc beân phuû Ninh, xuoáng kieäu. Nhöõng

con chaùu khoâng theo vaøo chaàu, ñeàu xeáp haøng ñöùng chöïc tröôùc cöûa, ñeå

Giaû maãu daãn vaøo nhaø thôø.

Baûo Caàm laàn ñaàu ñöôïc vaøo xem nhaø thôø hoï Giaû, ñeå yù ngaém nghóa

maõi. Nhaø thôø naøy döïng ôû beân taây phuû Ninh, trong moät caùi vöôøn rieâng

phía trong haøng raøo sôn ñen, coù naêm gian cöûa lôùn, treân treo böùc

- 798 -

hoaønh vieát boán chöõ Giaû thò toân töû(1), beân caïnh vieát “Dieãn thaùnh coâng

Khoång Keá Toâng vieát”, hai beân coù ñoâi caâu ñoái:

Laám ñaát oùc gan, muoân hoï thaám nhuaàn ôn baûo döôõng.

Ngaäp trôøi coâng ñöùc, traêm naêm nghi nguùt leã chöng thöôøng.

Ñoù cuõng laø chöõ vieát cuûa Dieãn Thaùnh coâng. Ñi vaøo trong saøn, giöõa

coù ñöôøng mai voõng laùt ñaù traéng, hai beân ñeàu laø tuøng baùch um tuøm,

treân nguyeät ñaøi baày nhöõng ñænh vaïc baèng ñoàng coå. Tröôùc nhaø baùi

ñöôøng treo böùc hoaønh vaøng chaïm chín con roàng, vieát chöõ Tinh huy

phuï baät(2). Ñoù laø chöõ cuûa ñöùc vua tröôùc vieát. Hai beân coù ñoâi caâu ñoái:

Söï nghieäp saùng soi cuøng nhaät nguyeät,

Coâng danh truyeàn maõi ñeán nhi toân.

Cuõng laø chöõ vua vieát.

Tröôùc naêm gian chính ñieän, treo böùc hoaønh sôn xanh veõ roàng uoán

khuùc, vieát boán chöõ Thaän chung truy vieân(3). Beân caïnh laïi coù ñoâi caâu

ñoái:

Con chaùu töø ñaây nhôø phuùc ñöùc,

Nhaân daân giôø vaãn nhôù Vinh Ninh.

Ñeàu laø chöõ vua vieát caû.

Beân trong ñeøn ñuoác saùng tröng, tröôïng theâu maøn gaám, tuy coù baøy

thaàn chuû, nhöng troâng khoâng roõ.

Nhöõng ngöôøi hoï Giaû chia beân “chieâu” beân “muïc”(4) xeáp haøng ñöùng

yeân. Giaû Kính chuû teá, Giaû Xaù boài teá, Giaû Traân daâng röôïu, Giaû Lieãn,

Giaû Toân daâng luïa, Baûo Ngoïc böng höông, Giaû Xöông, Giaû Laêng raûi

thaûm teá, giöõ caùi lö ñoát vaên. Boïn nhaïc coâng taáu nhaïc. Ba laàn daâng

röôïu, höông baùi xong, ñoát luïa roùt röôïu. Leã xong, aâm nhaïc ngöøng laïi,

lui ra. Moïi ngöôøi theo Giaû maãu ñeán tröôùc choã baøy aûnh ôû treân chính

ñöôøng, maøn gaám treo cao, bình phong caêng roäng, höông bay nghi

nguùt, neán thaép saùng tröng. Chính gian giöõa, treo hai böùc chaân dung

(1) Nhaø thôø hoï Giaû.

(2) Sao Phuï baät saùng ngôøi.

(3) Caån thaän vieäc veà sau, töôûng nhôù ngöôøi ñaõ khuaát.

(4) Theo ñieån teá töï cuûa Trung Quoác thôøi tröôùc, trong nhaø thôø thuûy toå ôû giöõa, hai beân haøng

chieâu ôû beân taû, haøng muïc ôû beân höõu, chieâu thuoäc haøng cha, muïc thuoäc haøng con.

- 799 -

cuûa Vinh Quoác coâng vaø Ninh Quoác coâng, ñeàu maëc aùo maõng baøo ñeo

ñai ngoïc; hai beân laïi coù maáy böùc chaân dung cuûa caùc vò lieät toå.

Boïn Giaû Haønh, Giaû Chæ ñöùng xeáp haøng töø cöûa trong ra maõi ñeán

ngoaøi theàm chính ñöôøng. Ngoaøi baïo cöûa laø choã Giaû Kính, Giaû Xaù;

trong baïo cöûa laø choã ñaøn baø ñöùng. Boïn ngöôøi nhaø vaø haàu beù ñeàu ñöùng

ngoaøi nghi moân. Cöù moät moùn aên daâng leân ñeán cöûa nghi moân, laø boïn

Giaû Haønh, Giaû Chæ ñôõ laáy, theo thöù töï ñöa ñeán tay Giaû Kính. Giaû

Dung laø chaùu tröôûng chi tröôûng, neân ñöôïc ñöùng vôùi ñaùm ñaøn baø ôû

trong baïo cöûa. Moãi laàn Giaû Kính ñöa moùn aên ñeán trao cho Giaû Dung,

Giaû Dung ñöa laïi cho vôï, vôï haén laïi ñöa cho Phöôïng Thö vaø Vöu Thò;

khi ñöa ñeán tröôùc baøn thôø, thì Vöông phu nhaân nhaän laáy ñöa cho Giaû

maãu. Giaû maãu ñaët leân baøn thôø. Hình phu nhaân ñöùng ôû phía taây baøn

thôø, ngoaûnh maët sang phía ñoâng, cuøng Giaû maãu daâng coã leân. Ñeán khi

daâng coã vaø cheø röôïu xong, Giaû Dung môùi lui ra ngoaøi, ñöùng haøng ñaàu

choã boïn Giaû Caàn.

Luùc naøy Giaû Kính ñöùng ñaàu haøng ngöôøi coù teân theo chöõ “vaên” ôû

beân. Giaû Traân ñöùng ñaàu haøng ngöôøi coù teân theo chöõ “ngoïc” ôû beân,

cuoái nöõa laø Giaû Dung ñöùng ñaàu haøng ngöôøi coù teân theo boä “thaûo ñaàu”.

Beân taû haøng �lde;�chieâö”, beân höõu haøng “muïc”. Trai ôû beân ñoâng, gaùi ôû beân

taây. Khi Giaû maãu thaép höông laïy roài, moïi ngöôøi ñeàu quyø xuoáng laøm

cho naêm gian nhaø lôùn, ba gian baùi ñöôøng, hieân trong hieân ngoaøi,

theàm treân theâm döôùi, hai daõy theàm ñoû ñeàu nhö hoa nhö gaám, chaät

ních khoâng choã naøo hôû. Ngoaøi nhaïc vaøng voøng ngoïc kheõ chaïm leng

keng vaø giaøy deùp soät soaït khi ñöùng khi quyø ra, coøn ñeàu im laëng nhö

tôø. khoâng moät tieáng ñoäng.

Moät luùc leã xong, boïn Giaû Kính, Giaû Xaù lui ra ñi sang phuû Vinh,

chôø laøm leã möøng Giaû maãu. Beân phoøng Vöu thò, döôùi ñaát traûi ñaày

thaûm ñoû, giöõa nhaø ñeå moät chaäu than lôùn traùng vaøng. Treân giöôøng

chính giöõa traûi moät caùi neäm da vöôïn ñoû môùi, ñaët moät caùi goái döïa maøu

ñoû theâu kieåu vaân long boång thoï(1); ngoaøi neäm ngoài laïi coù caùi bao baèng

da caùo ñen ñaët ôû treân vaø caùi neäm ngoài baèng da caùo traéng. Vöu thò môøi

Giaû maãu ngoài leân ñoù. Hai beân laïi traûi neäm da, môøi maáy baø baùc baø

thím ngang haøng vôùi Giaû maãu cuøng ngoài. Boïn Hình phu nhaân thì

ngoài ôû moät caùi giöôøng nhoû cuõng traûi neäm da, coù böùc vaùch chaén ngang.

(1) Roàng maây chuùc thoï.

- 800 -

ÔÛ hai beân, coù möôøi hai caùi gheá sôn chaïm ñoái maët nhau, ñeàu traûi neäm

loâng chuoät ñen, döôùi moãi caùi gheá coù moät loø söôûi baèng ñoàng, ñeå cho chò

em boïn Baûo Caàm ngoài. Vöu thò pha traø daâng Giaû maãu, vôï Giaû Dung

daâng môøi caùc baø ngang haøng vôùi Giaû maãu, sau Vöu thò laïi daâng môøi

Hình phu nhaân, vôï Giaû Dung laïi daâng boïn chò em. Phöôïng Thö, Lyù

Hoaøn thì ñöùng ôû ngoaøi chöïc saün.

Daâng nöôùc traø xong, boïn Hình phu nhaân ñöùng daäy haàu Giaû maãu

uoáng. Giaû maãu cuøng chò em nhieàu tuoåi noùi chuyeän phieám maáy caâu roài

sai saép kieäu. Phöôïng Thö voäi ñôõ Giaû maãu leân. Vöu thò cöôøi noùi:

- Chaùu ñaõ saép saün côm chieàu ñeå môøi baø xôi roài. Haøng naêm baø

khoâng heà haï coá ñeán caùc chaùu. Baây giôø duøng côm chieàu roài baø haõy veà.

Neáu khoâng thì chaúng hoùa ra caùc chaùu khoâng baèng thím Phöôïng hay

sao?

Phöôïng Thö ñôõ Giaû maãu, cöôøi noùi:

- Môøi baø veà nhaø xôi côm, maëc keä chò aáy.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Beân naøy chò coøn phaûi soaïn söûa cuùng teá toå tieân, baän roän laém roài,

giöõ ta ôû laïi ñeå theâm baän aø? Vaû chaêng haøng naêm ta khoâng aên ôû ñaây,

caùc chò cuõng cöù mang sang bieáu, vaäy cöù bieáu ñi, ta khoâng aên heát, ñeå

daønh ñeán ngaøy mai, nhö theá chaúng aên ñöôïc nhieàu hôn ö?

Moïi ngöôøi nghe vaäy ñeàu cöôøi. Giaû maãu laïi daën: “Ñeâm ñeán phaûi

caét ngöôøi ñeøn höông caån thaän, khoâng ñöôïc sô suaát ñaáy”, Vöu thò vaâng

lôøi, Giaû maãu ñi ra ngoaøi, ñeán tröôùc noaõn caùc, boïn Vöu thò traùnh ra

sau bình phong, boïn haàu nhoû môùi daãn phu kieäu ñeán môøi Giaû maãu leân

kieäu. Vöu thò cuõng theo boïn Hình phu nhaân ñeán phuû Vinh.

Kieäu ra khoûi cöûa ngoaøi. Doïc ñöôøng, beân ñoâng baày nghi tröôïng vaø

nhaïc khí cuûa phuû Ninh, beân taây baøy nghi tröôïng vaø nhaïc khí cuûa phuû

Vinh. Nhöõng ngöôøi ñi ñöôøng ñeàu phaûi luøi laïi, khoâng ñöôïc qua ñaáy.

Veà ñeán phuû Vinh, cöûa lôùn, cöûa chính cuõng ñeàu môû suoát vaøo taän

phía trong. Giaû maãu khoâng xuoáng kieäu ôû noaõn caùc nöõa, maø ñi qua nhaø

khaùch, voøng sang phía taây, ñeán thaúng nhaø chính. Moïi ngöôøi xuùm theo

ñeán gian giöõa nhaø Giaû maãu, cuõng coù neäm gaám maøn theâu, moïi thöù ñeàu

môùi caû, ôû giöõa ñeå loø löûa ñoát höông tuøng baùch vaø caây baùch hôïp. Giaû

maãu vaøo ngoài, boïn baø giaø trình: “Caùc cuï baø ñeán laøm leã”. Giaû maãu

ñöùng daäy ñònh ra ñoùn, thaáy maáy baø chò em nhieàu tuoåi ñeán nôi. Moïi

- 801 -

ngöôøi caàm tay nhau cöôøi vaø môøi nhau moät luùc. Hoï uoáng traø xong roài

ñi. Giaû maãu ñöa ra ñeán cöûa nghi moân môùi veà choã ngoài. Boïn Giaû Kính

vaø Giaû Xaù daãn caùc con em ñeán. Giaû maãu cöôøi noùi:

- Caû naêm laøm phieàn caùc ngöôøi roài, thoâi ñöøng laøm leã nöõa.

Moät beân trai, moät beân gaùi, toáp naøy ñeán toáp khaùc, luõ löôït vaøo laøm

leã; beân taû beân höõu ñeàu ñaët gheá ñoái nhau, roài cöù theo thöù töï lôùn beù

ngoài nhaän leã. Boïn haàu nhoû vaø a hoaøn trong hai phuû cuõng theo thöù töï

treân döôùi ñöùng laøm leã. Sau ñoù phaân phaùt tieàn thöôûng teát, tuùi vaø thoûi

vaøng, thoûi baïc cho moïi ngöôøi. Böõa tieäc hôïp hoan baøy ra, trai ngoài beân

ñoâng, gaùi ngoài beân taây; uoáng röôïu ñoà toâ(1), aên canh hôïp hoan(2), quaû

caùt töôøng(3) vaø baùnh nhö yù, xong roài Giaû maãu vaøo trong nhaø nghæ, moïi

ngöôøi môùi ñi ra.

Toái hoâm aáy, caùc nôi thôø phaät vaø thôø vua beáp ñeàu thaép höông

cuùng leã. Ngoaøi saân nhaø chính cuûa Vöông phu nhaân, baøy vaøng höông

ngöïa giaáy cuùng trôøi ñaát. Cöûa giöõa vöôøn Ñaïi Quan treo ñeøn loàng, roïi

saùng hai beân, caùc ngaû ñöôøng laïi ñeàu coù gioàng caây ñeøn. Keû treân ngöôøi

döôùi ñeàu aên maëc nhö hoa nhö gaám. Suoát ñeâm, tieáng cöôøi noùi oàn aøo,

phaùo noå khoâng döùt. Ñeán canh naêm ngaøy hoâm sau. Giaû maãu cuøng moïi

ngöôøi theo phaåm töôùc maëc trieàu phuïc, baøy toaøn boä nghi tröôïng vaøo

cung chaøo möøng vaø chuùc thoï Nguyeân Xuaân. AÊn yeán xong, Giaû maãu trôû

veà phuû Ninh teá toå, roài môùi veà nhaø. Nhaän leã möøng xong, Giaû maãu thay

aùo ñi nghæ. Baïn beø ñeán möøng teát ñeàu khoâng tieáp, chæ ngoài noùi chuyeän

vôùi Tieát phu nhaân vaø thím Lyù, hoaëc ñaùnh côø, ñaùnh baøi vôùi boïn Baûo

Ngoïc vaø chò em Baûo Thoa, Baûo Caàm, Ñaïi Ngoïc.

Vöông phu nhaân vaø Phöôïng Thö ngaøy naøo cuõng baän veà moïi

khaùch ñeán uoáng röôïu teát, nhaø trong nhaø ngoaøi, choã naøo cuõng baøy baøn

röôïu, baïn beø ñi laïi khoâng ngoùt. Baän roän suoát baûy, taùm ngaøy môùi xong.

Laïi saép ñeán teát nguyeân tieâu, hai phuû Vinh, Ninh ñeàu thaép ñeøn

keát hoa. Ngaøy möôøi moät, Giaû Xaù môøi Giaû maãu, hoâm sau Giaû Traân laïi

môøi Giaû maãu. Vöông phu nhaân vaø Phöôïng Thö, ngaøy naøo cuõng coù

ngöôøi môøi uoáng röôïu teát.

(1) Moät thöù röôïu naáu baèng coû ñoà toâ, uoáng vaøo ngaøy nguyeân ñaùn ñeå tröø dòch khí.

(2) Canh naáu baèng hoa hôïp hoan, moät thöù hoa maøu ñoû, sôùm nôû toái cuïp, töôïng tröng cho

söï ñoaøn keát.

(3) Quaû aên vaøo ñöôïc phuùc laønh.

- 802 -

Ñeán chieàu hoâm raèm, Giaû maãu sai ngöôøi baøy maáy baøn tieäc ôû

phoøng khaùch lôùn, thueâ moät boïn con haùt, treo ñaày ñeøn hoa caùc maøu,

daãn caùc con chaùu trai gaùi hai phuû Vinh, Ninh ñeán aên tieäc. Giaû Kính

xöa nay khoâng uoáng röôïu, aên maën, vì theá khoâng môøi. Ñeán ngaøy möôøi

baûy, teá toå xong, Giaû Kính lieàn ra ngoaøi thaønh tu ñaïo. Trong maáy hoâm

ôû nhaø, oâng ta cuõng chæ ngoài yeân laëng trong gian nhaø kín, khoâng hoûi

ñeán vieäc gì.

Giaù Xaù lónh ñoà thöôûng cuûa Giaû maãu xong, caùo töø ra veà. Giaû maãu

bieát oâng ta ôû ñaáy cuõng khoâng tieän, neân ñeå maëc cho veà.

Giaû Xaù veà ñeán nhaø, cuøng boïn gia khaùch thöôûng ñeøn uoáng röôïu,

ñaøn saùo roän tai, gaám theâu hoa maét, cuoäc vui cuûa oâng ta khaùc haún beân

naøy.

Giaû maãu cho baøy hôn möôøi baøn röôïu ôû nhaø khaùch, beân caïnh moãi

baøn ñaët moät caùi kyû. Treân kyû ñaët lö höông, bình hoa, ñoát höông baùch

hôïp cuûa vua ban; laïi coù nhöõng chaäu caûnh nhoû daøi ñoä taùm taác, roäng

boán naêm taác, cao hai ba taác, trong choàng nuùi giaû, ñeàu troàng coû hoa

töôi toát; laïi coù khay cheø sôn hay nhöõng boä cheùn roùt nöôùc traø ngon

haïng nhaát. Moät loaït ñeàu laøm baèng goã ñaøn tía chaïm troå, vieàn reøm luïa

ñoû, ñính ngoïc, theâu hoa vaø ñeà thô. Nguyeân caùi reøm naøy laø do tay coâ

gaùi Coâ Toâ, teân laø Tueä Nöông theâu ra. Vì coâ ta cuõng laø con nhaø thö

höông theá hoaïn, raát gioûi ngheà veõ, chaúng qua ngaãu nhieân theâu thuøa

vaøi thöù ñeå chôi, chöù khoâng phaûi thöù ñem ra ngoaøi baùn. Nhöõng hoa

theâu treân, theo caønh caây hoa laù cuûa caùc nhaø danh hoïa töø ñôøi Ñöôøng,

Toáng, Nguyeân, Minh ñeå laïi, neân caùch thöùc, maøu saéc ñeàu ñaäm ñaø, tinh

xaûo khoâng moät ai coù theå saùnh kòp. Moãi moät caønh hoa beân caïnh laïi coù

moät baøi thô, töø, ca, phuù cuûa ngöôøi xöa vaø ñeàu theâu chöõ noåi baèng

nhung ñen. Hôn nöõa caû töø neùt ngoaëc, neùt chaám, to, nhoû, lieàn, caùch,

ñeàu gioáng heät nhö chöõ vieát, khoâng phaûi loái theâu chöõ baùn rao coù theå

saùnh kòp. Coâ ta khoâng vì ngheà naøy kieám lôïi, neân tieáng ñoàn khaép nôi,

ít ngöôøi mua ñöôïc. Raát nhieàu nhaø danh gia theá hoaïn cuõng khoâng coù

cuûa naøy. Vì vaäy ñôøi sau goïi laø naøng Tueä Tuù. Gaàn ñaây, coù nhöõng keû

truïc lôïi, cuõng baét chöôùc loái theâu cuûa coâ ta ñeå löøa ngöôøi kieám tieàn. Tueä

nöông ñeán möôøi taùm tuoåi thì cheát, neân sau khoâng tìm ñaâu ra böùc theâu

naøo nhö vaäy. Nhaø naøo coù moät vaøi böùc, ñeàu giöõ gìn raát caån thaän. Coù

moät soá nhaø vaên “muùa roái”, nhaân tieác saéc ñeïp cuûa naøng, lieàn tung tin

raèng naøng theâu chöõ chöa heát veû ñeïp, so saùnh ñöôøng kim theâu vôùi chöõ

- 803 -

“Tuù” coù veû hôi voäi vaõ. Roài cuøng moïi ngöôøi baøn baïc, ñem ñoåi chöõ “Tuù”

thaønh chöõ “Vaên”, neân ngöôøi ñôøi môùi goïi laø “Tueä Vaên”. Neáu phaûi laø

böùc theâu cuûa naøng Tueä Vaên thì giaù ñaét voâ ngaàn. Trong phuû Giaû coù ba

böùc, naêm ngoaùi ñaõ tieán vua hai böùc, chæ coøn laïi caùi reøm naøy coù möôøi

saùu daûi, Giaû maãu caát giöõ raát caån thaän, khoâng hay baøy ra nhaø khaùch,

chæ ñeå trong phoøng rieâng, khi cao höùng baøy tieäc röôïu môùi ñem ra

duøng.

Trong caùc bình coå nhoû coù ñuû caùc maøu ñeàu caém caây tueá haøn tam

höõu(1) vaø hoa ngoïc ñöôøng phuù quyù(2). Hai baøn phía treân laø choã ngoài cuûa

Tieát phu nhaân vaø thím Lyù; beân ñoâng baøy rieâng moät tieäc coù caùi giöôøng

nhoû chaân thaáp chaïm quyø long hoä bình(3) coù ñuû caùi töïa löng, goái daøi,

neäm da. Treân giöôøng baøy moät caùi kyû nhoû, sôn son theáp vaøng raát ñeïp,

vaø nheï. Treân kyû baøy cheùn traø, oáng nhoå, khaên maët vaø caùi hoäp kính.

Giaû maãu naèm nghieâng treân giöôøng, cöôøi noùi vôùi moïi ngöôøi moät

luùc, laïi ñeo kính nhìn leân saân khaáu roài noùi vôùi Tieát phu nhaân vaø thím

Lyù:

- Tha loãi cho toâi giaø roài mình maåy hay ñau, ñeå toâi voâ pheùp naèm

nghieâng tieáp chuyeän.

Laïi sai Hoå Phaùch ngoài leân giöôøng, caàm caùi naém tay “myõ nhaân”(4)

ñaám ñuøi. Caïnh giöôøng khoâng ñaët baøn röôïu, chæ coù moät caùi kyû cao,

treân baøy giaù cao, loï cao vaø lö höông, ngoaøi ra laïi coù moät caùi baøn nhoû

cao raát xinh treân baøy baùt ñuõa. Beân caïnh baøy moät baøn röôïu cho Baûo

Caàm, Töông Vaân, Ñaïi Ngoïc, Baûo Ngoïc cuøng ngoài. Khi ñoà aên mang leân,

ñeàu ñöa Giaû maãu xem tröôùc, moùn naøo thích ñeå leân treân baøn nhoû neám

moät ít, coøn laïi ñöa ra baøn boán ngöôøi ngoài gaàn ñaáy, nhö theá cuõng xem

nhö ngoài moät baøn vôùi Giaû maãu. Phía döôùi môùi laø choã cuûa Hình phu

nhaân vaø Vöông phu nhaân; döôùi nöõa laø choã ngoài cuûa boïn Vöu Thò, Lyù

Hoaøn, Phöôïng Thö vaø vôï Giaû Dung; beân taây laø choã ngoài cuûa Baûo Thoa,

Lyù Vaên, Lyù YÛ, Tuï Yeân vaø chò em Ngheânh Xuaân. Treân xaø nhaø, hai beân

treo töøng chuøm ñeøn pha leâ. Tröôùc moãi baøn röôïu ñaët moät caây ñeøn sôn

ñen hình laù sen ruõ xuoáng, treân laù sen caém saùp. Caây ñeøn naøy laø cuûa

beân Taây Döông, laøm baèng pha leâ, coù theå quay vaën ñöôïc. Luùc naøy, ñeøn

(1) Ba ngöôøi baïn trong muøa reùt: tuøng, baùch, mai.

(2) Hoa maãu ñôn.

(3) Gioáng thuù troâng gioáng con roàng, coù moät chaân ñôõ laáy caùi bình phong.

(4) Moät caùi duøi nhoû baèng goã boïc da hình nhö naém tay ngöôøi con gaùi, duøng ñeå ñaám mình.

- 804 -

xoay laù sen cho aùnh saùng haét ra ngoaøi ñeå xem haùt ñöôïc roõ. Bao nhieâu

caùnh cöûa vaø cöûa soå ñeàu ñöôïc laáy xuoáng vaø treo vaøo ñoù baèng caùc ñeøn

hoa trong cung cho. Trong theàm, ngoaøi theàm vaø giaøn hoa hai beân

hieân ñeàu treo ñeøn loàng, ñeøn pha leâ, ñeøn che luïa, hoaëc theâu, hoaëc veõ

baèng luïa, baèng giaáy, thöù gì cuõng coù. Maáy baøn ôû treân hieân laø choã ngoài

cuûa Giaû Traân, Giaû Lieãn, Giaû Hoaøn, Giaû Toân, Giaû Dung, Giaû Caàn, Giaû

Vaân, Giaû Xöông, Giaû Laêng.

Giaû maãu sai ngöôøi ñi môøi caùc ngöôøi trong hoï. Nhöng boïn hoï coù

ngöôøi ñaõ giaø, khoâng thích oàn aøo, coù ngöôøi ñi vaéng, coù ngöôøi oám ñau,

muoán ñeán cuõng khoâng ñeán ñöôïc. Laïi coù ngöôøi ghen giaøu theïn ngheøo

khoâng chòu ñeán, coù ngöôøi thì gheùt Phöôïng Thö, töùc giaän khoâng ñeán;

laïi coù ngöôøi e leä nhuùt nhaùt, khoâng quen choã ñoâng ngöôøi. Vì theá hoï tuy

to, nhöng veà phía ñaøn baø chæ coù meï Giaû Lam laø hoï Laâu daét Giaû Lam

ñeán, veà phía ñaøn oâng chæ coù Giaû Caàn, Giaû Vaân, Giaû Trong vaø Giaû

Laêng ñeán, boán ngöôøi hieän ñöông giuùp vieäc cho Phöôïng Thö. Keå ra

ngöôøi khoâng ñoâng maáy, nhöng tieäc nhoû trong gia ñình cuõng ñuû naùo

nhieät laém roài.

Vôï Laâm Chi Hieáu daãn saùu ngöôøi ñaøn baø, cöù hai ngöôøi moät kheânh

ba caùi baøn nhoû ñeán, moãi baøn traûi moät taám thaûm ñoû, treân ñeå nhöõng

tieàn ñoàng môùi ñuùc xaâu baèng daây ñoû. Vôï Laâm Chi Hieáu baûo mang hai

caùi ñaët ôû caïnh baøn röôïu cuûa Tieát phu nhaân vaø thím Lyù, coøn moät caùi

ñaët ôû caïnh giöôøng Giaû maãu. Giaû maãu noùi: “Ñeå ôû giöõa nhaø kia”. Nhöõng

ngöôøi ñaøn baø aáy ñaõ quen khuoân pheùp nhaø naøy, hoï ñaët baøn xuoáng, ruùt

daây ñoû ñi, roài boû tieàn ra ñeå ôû treân baøn.

Luùc ñoù, ñöông haùt vôû Taây laâu hoäi(1). Khi saép tan haùt, ñöùa ñoùng

vai Vuõ Thuùc Daï giaän doãi boû ñi, ñöùa ñoùng vai Vaên Baùo lieàn noùi ñuøa:

“Anh giaän boû ñi maëc anh. Hoâm nay ñu�ø c�ng ngaøy raèm thaùng gieâng,

trong nhaø cuï ôû phuû Vinh aên tieäc, toâi coøn phaûi cöôõi ngöïa naøy, ñeán xin

maáy thöù quaû ñeå aên môùi ñöôïc”. Caâu noùi aáy laøm cho Giaû maãu cöôøi aàm

leân. Boïn Tieát phu nhaân ñeàu noùi: “Thaèng ranh con naøy ñaùng thöông

thaät!” Phöôïng Thö lieàn noùi:

- Noù môùi coù chín tuoåi thoâi.

Giaû maãu cöôøi noùi:

(1) Teân vôû kòch cuûa Vieân Vu Leänh nhaø Thanh soaïn, dieãn ñieån Vu Quyeân cuøng Muïc Toá

Huy khi tan khi hôïp.

- 805 -

- Noù kheùo noùi ñaáy!

Roài goïi moät tieáng “thöôûng”. Lieàn coù ba ngöôøi ñaøn baø caàm saün caùc

caùi gioû nhoû, chaïy mau ñeán baøn, moãi ngöôøi boác tieàn boû vaøo moät gioû roài

chaïy ra tröôùc saân khaáu noùi:

- Cuï, baø dì, vaø caùc baø trong hoï thöôûng cho Vaên Baùo mua quaû aên

ñaây.

Noùi xong hoï vaát tieàn leân saân khaáu, chæ nghe thaáy tieáng “loaûng

xoaûng”, tieàn rôi khaép nôi. Giaû Traân vaø Giaû Lieãn ñaõ sai boïn haàu nhoû

saép saün nhöõng thuùng tieàn lôùn kheânh ra.

o0o

Hoài thöù naêm möôi tö

Söû Thaùi Quaân boû loái chuyeän saùo ngaøy xöa

Vöông Hy Phöôïng hoïc ñoøi aùo hoa muùa haùt

- 807 -

Giaû Traân, Giaû Lieãn saép saün tieàn vaøo trong thuùng lôùn, nghe thaáy

Giaû maãu noùi thöôûng, lieàn sai ngöôøi haàu neùm tieàn ra, tieáng loaûng

xoaûng khaép treân saân khaáu. Giaû maãu thích laém. Hai ngöôøi ñöùng daäy,

ngöôøi haàu mang bình ñöïng röôïu baèng baïc môùi haâm leân, Giaû Lieãn caàm

laáy, ñi theo Giaû Traân vaøo phía trong. Giaû Traân ñeán tröôùc baøn thím

Lyù, cuùi xuoáng laáy cheùn, quay laïi Giaû Lieãn voäi roùt moät cheùn; sau cuøng

roùt ñeán baøn Tieát phu nhaân. Tieát phu nhaân vaø thím Lyù voäi ñöùng daäy

cöôøi noùi:

- Môøi hai caäu cöù ngoài, caàn gì phaûi giöõ leã nghi quaù?

Luùc ñoù, tröø Hình phu nhaân vaø Vöông phu nhaân, caùc ngöôøi döï tieäc

ñeàu ñöùng daäy chaép tay. Giaû Traân, Giaû Lieãn ñeán tröôùc giöôøng Giaû maãu,

vì giöôøng thaáp, hai ngöôøi phaûi quyø xuoáng. Giaû Traân caàm cheùn quyø ôû

phía tröôùc, Giaû Lieãn caàm bình röôïu quyø ôû phía sau. Tuy chæ coù hai

ngöôøi daâng röôïu thoâi, nhöng anh em boïn Giaû Toân cuõng ñeàu ñöùng daäy

xeáp haøng ñi theo; thaáy hai ngöôøi quyø, quyø hoï cuõng ñeàu quyø. Baûo Ngoïc

cuõng voäi quyø theo. Töông Vaân kheõ ñaåy Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Baây giôø anh cuõng theo ngöôøi ta maø quyø laøm gì? Ñaõ theá thì anh

cuõng ñi roùt moät tuaàn röôïu coù hôn khoâng?

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Choác nöõa seõ roùt.

Ñôïi hai ngöôøi roùt röôïu xong, hoï môùi ñöùng daäy. Giaû Traân laïi roùt

röôïu môøi Hình phu nhaân vaø Vöông phu nhaân. Sau ñoù cöôøi noùi:

- Coøn caùc coâ thì laøm theá naøo ñaây?

Giaû maãu noùi:

- Caùc anh cöù ñi ra ñeå maëc cho hoï ñöôïc thoaûi maùi hôn.

Boïn Giaû Traân môùi lui ra.

Ñeâm chöøng ñaõ sang canh hai, tuoàng haùt ñang dieãn tích “Baùt

nghóa quan ñaêng”(1). Giöõa luùc vui, Baûo Ngoïc ñöùng daäy ñi ra ngoaøi.

Giaû maãu hoûi:

- Ñi ñaâu? ÔÛ ngoaøi ñoát phaùo döõ laém, khoâng caån thaän taøn löûa rôi

vaøo ngöôøi thì boûng ñaáy!

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Chaùu khoâng ñi xa ñaâu, chæ ra ñaây moät tí roài veà ngay thoâi.

Giaû maãu sai boïn baø giaø theo haàu caån thaän. Khi Baûo Ngoïc ra, chæ

coù Xaï Nguyeät, Thu Vaên maáy a hoaøn nhoû ñi theo. Giaû maãu lieàn hoûi:

- Sao khoâng thaáy Taäp Nhaân? Baây giôø noù ñaõ ra veû lôùn roài, chæ

ngoài sai ñaùm haàu nhoû ñi thoâi.

Vöông phu nhaân ñöùng daäy cöôøi noùi:

- Hoâm noï meï noù cheát, noù coù tang, neân khoâng tieän ñi ra ngoaøi.

Giaû maãu gaät ñaàu cöôøi noùi:

- Ñaõ ñi haàu thì khoâng theå noùi hieáu vôùi khoâng hieáu ñöôïc. Neáu noù

coøn ôû haàu ta, lieäu baây giôø coù theå traùnh ñöôïc choã naøy khoâng? Vieäc aáy

cuõng nhö ñaõ thaønh leä roài.

Phöôïng Thö voäi chaïy laïi cöôøi noùi:

- Ñeâm hoâm nay duø chò ta khoâng coù tang nöõa, ôû trong vöôøn naøy

cuõng phaûi troâng nom ñeøn ñuoác phaùo hoa cho khoûi aùy naùy. Ñaõ coù haùt

xöôùng, ngöôøi trong vöôøn ai chaúng leûn ñeán xem? Chò aáy caån thaän, neân

(1) Vôû kòch do Töø Thuùc Hoài ñôøi nhaø Minh soaïn, dieãn tích Trieäu Thuaãn ngöôøi nöôùc Taán

ñôøi Xuaân Thu.

- 808 -

ôû nhaø troâng nom caùc nôi. Khi tan haùt, chuù Baûo veà nguû, moïi thöù ñaõ

ñöôïc saép ñaët ñaày ñuû. Neáu chò aáy cómg ñeán ñaây, khoâng ai ñeå yù ñeán

coâng vieäc, tan haùt ra veà, chaên ñeäm thì laïnh, nöôùc traø khoâng coù, caùi gì

cuõng thieáu caû. Vì theá chaùu baûo chò aáy troâng nhaø, khoâng caàn ñeán nöõa,

ñeå khi veà, caùc caùi ñöôïc saép ñaët ñaày ñuû moïi ngöôøi khoûi phaûi lo toan,

laïi troïn ñaïo hieáu cuûa chò aáy, nhö theá chaû hôn hay sao? Nay baø muoán

goïi chò aáy, chaùu baûo ñi goïi ngay.

Giaû maãu baûo:

- Chaùu noùi phaûi ñaáy. Chaùu nghó raát laø chu ñaùo, ñöøng goïi noù nöõa.

Nhöng meï noù maát bao giôø? Sao ta laïi khoâng bieát?

- Hoâm noï Taäp Nhaân coù ñeán trình, baø ñaõ laïi queân roài aø?

Giaû maãu nghó moät luùc, cöôøi noùi:

- Ta nhôù ra roài. Baây giôø trí nhôù ta keùm laém!

Moïi ngöôøi ñeàu cöôøi noùi:

- Cuï nhôù ñaâu ñeán nhöõng vieäc aáy.

Giaû maãu thôû daøi:

- Töø beù noù haàu ta moät daïo, roài haàu chaùu Vaân, sau ñeán haàu thaèng

quyû Baûo Ngoïc naøy, laøm noù phaûi chòu daõi daàu maáy naêm nay! Noù khoâng

phaûi laø boïn haàu sinh tröôûng trong nhaø naøy, chöa ñöôïc nhôø vaû ta maáy,

khi meï noù cheát, ta ñònh cho noù maáy laïng baïc ñeå chi phí choân caát, theá

roài cuõng queân ñi.

Phöôïng Thö noùi:

- Hoâm noï meï con ñaõ cho chò aáy boán möôi laïng baïc, theá laø ñöôïc

roài.

Giaû maãu gaät ñaàu noùi:

- Neáu theá thì thoâi. Hoâm tröôùc meï Uyeân Öông cheát, ta nghó boá meï

noù ñeàu ôû caû beân nam, khoâng cho noù veà chòu tang. Baây giôø chuùng noù

muoán giöõ leã, sao khoâng cho hai ñöùa ñeán ôû moät choã laøm baïn vôùi nhau?

Beøn sai baø giaø mang hoa quaû, ñoà aên vaø ñoà ñieåm taâm ñeán cho hai

ngöôøi aên. Hoå Phaùch cöôøi noùi:

- Coøn phaûi chôø ñeán baây giôø nöõa. Chò ta ñaõ ñeán ñaáy töø laâu roài.

Sau ñoù moïi ngöôøi laïi uoáng röôïu xem haùt.

- 809 -

Baûo Ngoïc ñi moät maïch veà trong vöôøn, boïn baø giaø thaáy caäu ta veà

buoàng, khoâng ñi theo nöõa, chæ ngoài söôûi ngoaøi phoøng traø cöûa vöôøn vaø

uoáng röôïu, ñaùnh baøi vôùi boïn con gaùi ôû ñoù. Baûo Ngoïc vaøo ñeán nhaø,

thaáy ñeøn saùng tröng, nhöng khoâng coù tieáng ngöôøi. Xaï Nguyeät noùi:

- Coù leõ hoï nguû caû roài hay sao? Chuùng ta kheõ ñeán doïa chôi.

Hai ngöôøi roùn reùn ñi leûn vaøo vaùch giöôøng, thaáy Taäp Nhaân cuøng

moät ngöôøi nöõa ñöông naèm ñoái dieän vôùi nhau treân giöôøng, ñaèng kia coù

hai baø giaø ngoài nguû gaät.

Baûo Ngoïc cöù töôûng hai ngöôøi ñaõ nguû, vöøa muoán ñi vaøo, boãng nghe

Uyeân Öông ho moät tieáng noùi:

- Vieäc ñôøi khoù maø ñònh tröôùc! Cöù leõ ra, moät mình chò ôû ñaây boá

meï ôû nôi khaùc, haøng naêm caùc cuï phaûi chaïy ngöôïc chaïy xuoâi khoâng coù

choã nhaát ñònh, töôûng laø khi baø cuï maát, chò khoâng theå veà toáng taùng

ñöôïc. Ngôø ñaâu baø cuï maát ôû ñaây, chò laïi ñöôïc veà ñöa ñaùm!

Taäp Nhaân noùi:

- Ñuùng ñaáy, toâi cuõng khoâng ngôø ñöôïc nhìn thaáy maët meï toâi. Khi

ñeán trình baø Hai laïi ñöôïc thöôûng boán möôi laïng baïc. Nhö theá cuõng boõ

coâng cha meï nuoâi naáng. Toâi thaät khoâng daùm mô öôùc gì hôn.

Baûo Ngoïc nghe noùi, quay laïi kheõ baûo boïn Xaï Nguyeät:

- Ai ngôø chò ta ñaõ laïi ñaây roài. Neáu ta vaøo, chò aáy böïc mình seõ

chaïy veà maát, chi baèng chuùng ta quay laïi, ñeå cho hoï ñöôïc yeân tónh noùi

chuyeän vôùi nhau. Taäp Nhaân ñöông luùc buoàn, may ñöôïc Uyeân Öông

ñeán raát toát.

Hoï laïi khe kheõ ñi ra. Baûo Ngoïc ñeán phía sau nuùi, ñöùng laïi veùn

vaït aùo leân. Xaï Nguyeät vaø Thu Vaên cuõng ñöùng laïi, quay maët ñi, kheõ

cöôøi noùi:

- Ngoài xuoáng roài haõy côûi quaàn, caån thaän keûo gioù thoåi vaøo buïng

ñaáy!

Hai ñöùa haàu ôû ñaèng sau bieát laø Baûo Ngoïc ñi giaûi, lieàn chaïy veà

phoøng traø saáp saün nöôùc röûa.

Baûo Ngoïc ñang ñi, coù hai ngöôøi ñaøn baø ñoùn hoûi: “Ai ñaáy?” Thu

Vaên noùi:

- Caäu Baûo ñaáy, ñöøng laøm aàm leân cho caäu aáy sôï.

Boïn ñaøn baø voäi cöôøi noùi:

- 810 -

- Chuùng toâi khoâng bieát, ngaøy teát laïi sinh chuyeän roài. Caùc coâ maáy

ngaøy hoâm nay vaát vaû quaù.

Noùi xong hoï ñaõ ñi ñeán tröôùc maët. Boïn Xaï Nguyeät hoûi:

- Baø mang gì ñaáy?

- Ñoà aên cuûa cuï sai mang sang cho coâ Kim vaø coâ Hoa ñaáy.

- Ngoaøi aáy haùt vôû “baùt nghóa” chöù coù haùt vôû “hoãn nguyeân haïp”(1)

ñaâu, maø laïi naûy ra coâ Kim vôùi Hoa?

Baûo Ngoïc noùi:

- Môû hoäp ra cho toâi xem naøo.

Thu Vaên, Xaï Nguyeät môû hai caùi hoäp ra, hai ngöôøi ñaøn baø lieàn

ngoài xuoáng. Baûo Ngoïc thaáy trong hoäp ñöïng nhöõng hoa quaû baùnh traùi

ngon nhaát trong böõa tieäc, lieàn gaät ñaàu roài ñi. Boïn Xaï Nguyeät voäi ñaäy

naép hoäp laïi, cuõng ñi theo. Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Hai ngöôøi naøy xem ra tính tình oân hoøa. noùi naêng vui veû, hoï

ngaøy naøo cuõng khoù nhoïc, theá maø laïi baûo caùc chò vaát vaû suoát ngaøy;

nhö theá laø hoï khoâng töï khoe coâng lao mình ñaáy.

Xaï Nguyeät noùi:

- Hai ngöôøi naøy teát thì toát thaät ñaáy, nhöng khoâng bieát ñieàu cuõng

laïi ra troø.

Baûo Ngoïc noùi:

- Caùc chò laø ngöôøi hieåu bieát, hoï laø ngöôøi queâ muøa ñaùng thöông,

neân chaêm lo hoï môùi phaûi.

Vöøa noùi vöøa ñi ra cöûa vöôøn.

Boïn baø giaø ñöông uoáng röôïu ñaùnh baøi, thænh thoaûng cuõng chaïy ra

nhoøm ngoù, thaáy Baûo Ngoïc ñi ra, hoï cuõng theo ra. Ñeán theàm hoa, thaáy

hai ñöùa haàu nhoû, moät böng chaäu, moät caàm khaên tay vaø loï saùp thôm

ñöùng chôø ôû ñoù töø laâu. Thu Vaên duùng tay vaøo chaäu nöôùc, noùi:

- Chuùng bay caøng lôùn caøng ñoaûng, sao nöôùc laïnh theá naøy?

Boïn haàu nhoû cöôøi noùi:

- Thöa coâ, trôøi naøy chaùu sôï nöôùc laïnh neân roùt nöôùc soâi ñaáy. Theá

maø laïi laïnh maát roài.

(1) Moät chuyeän thaàn thoaïi dieãn tích Kim Hoa nöông nöông.

- 811 -

Boãng coù moät baø giaø mang bình nöôùc soâi ñi qua, ñöùa haàu nhoû lieàn

noùi:

- Baø ôi, cho toâi ít nöôùc ñeå pha.

- Chò ôi, nöôùc pha traø cuûa cuï ñaáy, chò neân ñi muùc laáy, coù to chaân

leân ñaâu maø sôï!

Thu Vaên noùi:

- Nöôùc cuûa ai toâi cuõng khoâng caàn! Neáu baø khoâng ñöa, cöù ñeå aám

nöôùc cheø cuûa cuï ra ñeå röûa tay!

Baø giaø quay laïi, nhìn thaáy Thu Vaên, lieàn ñoà ra ít nöôùc noùng. Thu

Vaên noùi:

- Ñuû roài! Baø ñaõ giaø maø chaúng bieát gì caû! Ai chaúng bieát laø cuûa cuï!

Khoâng laáy ñöôïc, chuùng toâi laïi daùm xin aø?

Baø giaø cöôøi noùi:

- Toâi maét loùa, khoâng nhaän ra ñöôïc coâ.

Baûo Ngoïc röûa tay xong, baûo ñöùa haàu nhoû caàm hoäp saùp ñoå vaøo tay

cho xoa. Nhaân coù nöôùc noùng. Thu Vaên, Xaï Nguyeät cuõng röûa tay roài</span>

theo Baûo Ngoïc ñi.

Baûo Ngoïc laáy moät bình röôïu noùng, baét ñaàu roùt môøi töø thím Lyù.

Tieát phu nhaân vaø thím Lyù ñeàu cöôøi vaø môøi ngoài, Giaû maãu noùi:

- Chaùu coøn beù, cöù ñeå cho noù roùt, chuùng ta phaûi uoáng caïn cheùn naøy.

Roài Giaû maãu caàm cheùn uoáng tröôùc. Hình phu nhaân vaø Vöông phu

nhaân ñeàu voäi uoáng. Tieát phu nhaân vaø thím Lyù cuõng phaûi caïn cheùn.

Giaû maãu laïi baûo Baûo Ngoïc:

- Chaùu roùt caû cho caùc chò em nöõa, khoâng ñöôïc roùt böøa, baûo hoï ñeàu

phaûi uoáng heát.

Baûo Ngoïc vaâng lôøi, theo thöù töï roùt ñeán Ñaïi Ngoïc. Ñaïi Ngoïc

khoâng uoáng, caàm cheùn leân ñöa vaøo moàm Baûo Ngoïc, Baûo Ngoïc uoáng

moät hôi heát ngay. Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi: “Caùm ôn anh”.

Baûo Ngoïc laïi roùt hoä cho coâ ta moät cheùn. Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Chuù Baûo khoâng ñöôïc uoáng röôïu nguoäi, caån thaän ñaáy keûo laïi run

tay, sau khoâng vieát ñöôïc chöõ, khoâng giöông ñöôïc cung ñaâu.

- Em coù uoáng röôïu nguoäi ñaâu.

- Toâi vaãn bieát chuù khoâng uoáng röôïu nguoäi. Ñoù laø toâi daën qua ñaáy

thoâi.

- 812 -

Baûo Ngoïc laïi ñi roùt röôïu môøi moïi ngöôøi ngoài phía trong, rieâng coù

vôï Giaû Dung thì sai a hoaøn roùt; sau ra ngoaøi hieân roùt môøi boïn Giaû

Traân. Moät luùc sau roài veà choã.

Sau khi mang ñoà nöôùc leân, laïi tieáp ñeán daâng leã nguyeân tieâu. Giaû

maãu lieàn baûo: “Haõy cho nghæ haùt. Luõ con treû ñaùng thöông thöïc, cho

chuùng noù moät ít canh noùng, ñoà aên noùng roài seõ laïi haùt”.

Laïi sai mang hoa quaû vaø ñoà leã nguyeân tieâu cho chuùng aên.

Luùc nghæ haùt, baø giaø daãn ñeán hai coâ xaåm keå chuyeän, thöôøng vaãn

ra vaøo trong phuû. Hai ngöôøi ñaët hai caùi gheá ôû beân caïnh, Giaû maãu baûo

hoï ngoài vaø ñöa ñaøn tì baø cho hoï gaåy. Giaû maãu hoûi thím Lyù vaø Tieát

phu nhaân: “Thích nghe tích gì?” Hai ngöôøi ñeàu thöa: “Tích gì cuõng

ñöôïc”. Giaû maãu lieàn hoûi:

- Gaàn daây coù hoïc theâm ñöôïc chuyeän naøo môùi khoâng?

Hai coâ xaåm thöa:

- Coù moät chuyeän veà ñôøi Nguõ ñaïi cuoái nhaø Ñöôøng.

Giaû maãu hoûi teân laø vôû gì. Coâ xaåm thöa:

- Vôû Phöôïng caàu loan.

Giaû maãu noùi:

- Caùi teân cuõng hay ñaáy, nhöng do ñaâu maø coù chuyeän aáy? Haõy noùi

qua cho ta nghe, hay thì haõy keå.

Coâ xaåm thöa:

- Cuoái ñôøi Ñöôøng, coù moät vò höông thaân, ngöôøi Kim Laêng, teân goïi

Vöông Trung, ñaõ töøng laøm teå töôùng hai trieàu vua. Sau caùo laõo veà nhaø,

chæ coù moät vò coâng töû teân laø Vöông Hy Phöôïng.

Moïi ngöôøi nghe noùi cöôøi aàm leân. Giaû maãu cöôøi noùi:

- Theá khoâng truøng teân vôùi con Phöôïng nhaø ta aø?

Moät baø giaø voäi ñöùng daäy ñaåy coâ xaåm noùi:

- Ñoù laø teân môï Hai ñaáy, khoâng ñöôïc noùi baäy!

Giaû maãu noùi:

- Cöù vieäc noùi ñi.

Coâ xaåm cöôøi ñöùng daäy noùi:

- Chuùng chaùu thaät ñaùng cheát! Khoâng bieát laø teân môï Hai!

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- 813 -

- Sôï gì! Cöù noùi ñi. Nhieàu ngöôøi truøng teân truøng hoï chöù.

Coâ xaåm laïi noùi:

- Naêm aáy vò höông thaân hoï Vöông cho coâng töû leân Kinh thi. Moät

hoâm möa to, coâng töû vaøo truù ôû moät caùi traïi. Ngôø ñaâu trong traïi aáy

cuõng coù moät vò höông thaân hoï Lyù, laø baïn thaân vôùi vò höông thaân hoï

Vöông, lieàn giöõ coâng töû ôû laïi thö phoøng. Vò höông thaân hoï Lyù khoâng

coù con trai, chæ coù moät tieåu thö teân goïi laø Soà Loan, caàm kyø thi hoïa,

moùn gì cuõng gioûi.

Giaû maãu noùi:

- Chaúng traùch ñöôïc goïi laø phöôïng caàu loan. Thoâi khoâng caàn noùi

nöõa, ta ñaõ ñoaùn ra roài. Chaéc laø Vöông Hy Phöôïng muoán laáy Soà Loan

laøm vôï chöù gì?

Coâ xaåm cöôøi noùi:

- Cuï ñaõ xem tích naøy roài thì phaûi?

Moïi ngöôøi ñeàu noùi:

- Truyeän naøo maø cuï chaúng xem! Duø chöa xem, ngöôøi cuõng ñoaùn ra

ñöôïc.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Truyeän aáy cuõng cuøng moät loái nhö caùc truyeän khaùc thoâi, chæ keå

nhöõng giai nhaân taøi töû, chaúng coù thuù gì. Noùi con gaùi nhaø ngöôøi ta raát

teä maït, laïi coøn baûo laø “giai nhaân”! Toaøn laø ñaët chuyeän, khoâng caên cöù

vaøo ñaâu caû. Cöù môû moàm ra laø con nhaø “höông thaân”, boá khoâng phaûi

thöôïng thö taát laø teå töôùng. Heã laø tieåu thö thì nhaát ñònh ñöôïc yeâu quí

nhö ngoïc. Tieåu thö aáy taát laø haïng thoâng vaên chöông, bieát leã nghóa,

vaøo böïc giai nhaân hieám coù. Roài thaáy ñöùa con trai naøo xinh ñeïp, khoâng

keå hoï haøng, baïn beø, laïi nghó ngay ñeán vieäc traêm naêm cuûa mình, queân

caû boá meï, boû caû saùch vôû, ma chaúng ra ma, giaëc chaúng ra giaëc, nhö theá

coù gioáng baäc giai nhaân moät tí naøo khoâng? Duø coù hoïc gioûi ñeán ñaâu, maø

laøm nhöõng vieäc nhö theá, cuõng khoâng theå goïi laø giai nhaân ñöôïc! Ví

nhö moät ngöôøi con trai hoïc haønh raát gioûi maø ñi laøm giaëc, thì pheùp

vua coù coi laø taøi töû maø tha toäi cho khoâng? Theá môùi bieát boïn laøm saùch

chæ töï mình böng mieäng mình. Vaû chaêng, ñaõ noùi laø nhaø thö höông theá

hoaïn, tieåu thö nhaø ñaïi gia aáy laïi thoâng saùch vôû, bieát leã nghóa, maø baø

meï cuõng vaäy, duø khi ñaõ caùo laõo veà nhaø roài, taát nhieân cuõng coøn nhieàu

baø giaø baø vuù a hoaøn theo haàu, theá maø trong truyeän heã xaûy ra caùc vieäc

- 814 -

nhö vaäy, thì laïi chæ coù moät a hoaøn haàu caän tieåu thö bieát thoâi! Caùc

ngöôøi thöû nghó xem, nhöõng ngöôøi haàu khaùc thì laøm vieäc gì? Coù phaûi

laø saùch cheùp ñaàu Ngoâ mình Sôû khoâng?

Moïi ngöôøi ñeàu cöôøi noùi:

- Cuï thöïc moi ra heát nhöõng chuyeän noùi nhaûm.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Vieäc aáy cuõng coù duyeân côù. Trong soá ngöôøi vieát truyeän, coù moät

haïng thaáy ngöôøi ta phuù quyù, ñem loøng ghen gheùt, hoaëc mong muoán

ñieàu gì khoâng ñöôïc, neân vieát ra saùch noùi xaáu. Laïi coù moät haïng ngöôøi

nöõa, ñoïc leäch truyeän ñi, töï mình cuõng mong sao ñöôïc gaëp giai nhaân,

neân vieát ra truyeän ñeå mua vui. Chöù hoï coù bieát roõ ñöôïc ñaïo lyù con nhaø

thi thö theá hoaïn laø theá naøo ñaâu. Khoâng noùi ñeán nhöõng haïng con nhaø

ñaïi gia trong caùc truyeän, chæ noùi ngay nhöõng nhaø baäc bình thöôøng

nhö nhaø chuùng ta daây, cuõng khoâng heà coù nhöõng truyeän nhö theá. Ñöøng

ñeå cho hoï lau laùu caùi moàm! Vì theá, nhaø chuùng ta xöa nay coù cho ai keå

nhöõng chuyeän aáy ñaâu. Ngay trong ñaùm a hoaøn cuõng vaäy. Maáy naêm

nay ta giaø roài, con chaùu laïi ôû xa, khi buoàn ta baûo ngöôøi keå maáy caâu

cho qua, nhöng heã chaùu noù ñeán, laø ta laïi baét hoï thoâi ngay.

Thím Lyù vaø dì Tieát ñeàu cöôøi noùi:

- Ñoù thöïc laø khuoân pheùp nhaø ñaïi gia. Ngay nhaø chuùng chaùu cuõng

khoâng cho treû con nghe nhöõng chuyeän nhaûm aáy.

Phöôïng Thö chaïy laïi roùt röôïu, cöôøi noùi:

- Thoâi, thoâi! Röôïu nguoäi maát roài, xin baø uoáng moät cheùn cho raùo coå,

roài haõy vaïch heát chuyeän nhaûm aáy ra. Hoài naøy coù theå goïi laø hoài “vaïch

chuyeän nhaûm”, chuyeän xaûy ra ñuùng giôø naøy, ngaøy naøy, thaùng naøy,

naêm naøy, nôi naøy, trieàu ñaïi naøy. Baø ôi! Môû mieäng khoù noùi ñöôïc hai

vieäc “Hai boâng hoa nôû chung moät caønh”, “Thöïc giaû chöa caàn noùi roõ”(1),

chaùu haõy saép ñaët ngöôøi xem ñeøn, xem haùt ñaõ. Baø môøi hai vò thaân

thích ñi uoáng cheùn röôïu, xem vaøi vôû haùt roài seõ vaïch nhöõng chuyeän

noùi nhaûm töø maáy ñôøi tröôùc ra coù ñöôïc khoâng?

Phöôïng Thö vöøa roùt röôïu vöøa cöôøi, moïi ngöôøi nghe vaäy ñeàu cöôøi

laên ra.

Hai coâ xaåm cuõng cöôøi noùi:

(1) Phöôïng Thö toaøn duøng nhöõng caâu cuoái hoài caùc truyeän ra ñeå pha troø cöôøi.

- 815 -

- Môï noùi kheùo quaù! Môï maø keå truyeän thì thaät chuùng toâi heát choã

kieám aên!

Tieát phu nhaân cöôøi noùi:

- Chò noùi ít chöù! Beân ngoaøi coù khaùch, khoâng nhö luùc thöôøng ñaâu.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Beân ngoaøi chæ coù moät mình anh Traân thoâi, chuùng toâi keå laø anh

em, töø luùc beù vaãn thöôøng ñuøa ngòch vôùi nhau. Maáy naêm nay, vì ñaõ coù

choàng, neân toâi phaûi giöõ pheùp anh choàng em daâu, chöù khoâng coøn nhö

khi nhoû nöõa. Trong nhò thaäp töù hieáu coù chuyeän “muùa aùo ban”(1) caùc

anh aáy khoâng maëc aùo hoa muùa cho cuï toâi vui thì toâi phaûi khoù khaên

môùi laøm cho cuï toâi cöôøi, ñeå aên theâm ñöôïc moät ít, cho caû nhaø vui möøng.

Ñaùng ra phaûi caûm ôn toâi môùi phaûi, khoâng leõ laïi cöôøi toâi aø?

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Hai ngaøy hoâm nay ta chöa coù moät traän cöôøi naøo thoûa thích, may

coù noù noùi ra laøm ta cöôøi moät traän, uoáng theâm cheùn röôïu nöõa.

Giaû maãu uoáng xong laïi sai Baûo Ngoïc:

- Ñeán môøi chò chaùu moät cheùn.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Khoâng caàn chuù aáy môøi, chaùu ñeán nhôø loäc baø ñaây.

Phöôïng Thö ñeán uoáng heát cheùn röôïu coøn thöøa cuûa Giaû maãu, vaø</span>

ñöa cheùn cho a hoaøn, baûo laáy cheùn khaùc ñaõ ngaâm nöôùc noùng mang

ñeán. Caùc ngöôøi trong tieäc cuõng ñeàu ñöùng daäy thay cheùn ñaõ ngaâm nöôùc

noùng, roùt röôïu môùi vaøo, roài laïi trôû veà choã ngoài.

Coâ xaåm thöa:

- Cuï khoâng nghe chuyeän, chuùng chaùu xin gaåy moät khuùc haùt ñeå

ngöôøi nghe.

- Caùc ngöôøi haõy hoïa baøi “Töôùng quaân leänh” cho ta nghe.

Hai ngöôøi lieàn so daây gaåy ñaøn, Giaû maãu hoûi:

- Giôø ñaõ canh maáy roài?

Boïn baø giaø thöa:

- Canh ba.

Giaû maãu noùi:

(1) Chuyeän oâng Laõo Lai ñaõ 70 tuoåi, coøn maëc aùo hoa saëc sôõ, muùa haùt ñeå boá meï vui.

- 816 -

- Thaûo naøo ñaõ thaáy hôi laïnh.

Boïn a hoaøn ñaõ mang saün quaàn aùo. Vöông phu nhaân cöôøi noùi:

- Xin cuï vaøo ngoài ôû giöôøng aám trong noaõn caùc. Hai vò naøy khoâng

phaûi laø ngöôøi laï, ñeå caùc con tieáp cuõng ñöôïc.

- Ñaõ theá thì chuùng ta cuøng vaøo caû, coù aám hôn khoâng?

- Sôï trong aáy khoâng ñuû choã ngoài.

- Ta ñaõ coù caùch. Baây giôø khoâng caàn nhieàu baøn nöõa, chæ duøng ñoä

hai ba chieác ñaët lieàn nhau, moïi ngöôøi ngoài quaây quaàn moät choã, vöøa

thaân maät laïi aám aùp.

Moïi ngöôøi ñeàu noùi : “Theá môùi vui chöù!”

Noùi xong lieàn ñöùng daäy. Boïn ñaøn baø doïn heát baøn tieäc ñi, doàn laøm

ba baøn lôùn, laïi ñaët hoa quaû coã baøn môùi vaøo. Giaû maãu noùi:

- Khoâng phaûi caâu neä gì, ta caét ñaët ñaâu, caùc ngöôøi phaûi ngoài ñaáy.

Noùi xong, môøi Tieát phu nhaân vaø thím Lyù ngoài ñoái dieän baøn treân,

coøn mình ngoài troâng ra höôùng taây. Baûo Caàm, Ñaïi Ngoïc, Töông Vaân

cho ngoài lieàn beân caïnh, roài baûo Baûo Ngoïc:

- Chaùu ngoài caïnh meï chaùu.

Baûo Ngoïc ngoài ôû khoaûng giöõa Hình phu nhaân vaø Vöông phu nhaân.

Chò em Baûo Thoa ngoài ôû phía taây. Theo thöù töï, Laâu thò ngoài keøm

theâm Giaû Huaân; Vöu Thò vaø Lyù Hoaøn ngoài vôùi Giaû Lan; vôï Giaû Dung

ngoài ôû gheá ngang phía döôùi.

Giaû maãu noùi:

- Anh Traân ñaãn boïn anh em veà ñi, ta saép ñi nguû ñaây.

Boïn Giaû Traân vaâng lôøi ñi vaøo, Giaû maãu noùi:

- Thoâi anh veà ñi, khoâng caàn phaûi vaøo nöõa, keûo ngoài roài la� col�i phaûi

ñöùng daäy. Anh veà maø nghæ, ngaøy mai coøn coù vieäc caàn.

Giaû Traân vaâng lôøi, cöôøi noùi:

- Xin ñeå chaùu Dung ôû laïi roùt röôïu môùi phaûi.

- Phaûi ñaáy, ta queân maát noù.

Giaû Traân daãn boïn Giaû Lieãn ñi ra. Hai ngöôøi raát möøng. Giaû Traân

sai ngöôøi ñöa Giaû Toân vaø Giaû Hoaøng veà nhaø roài heïn Giaû Lieãn ñi mau

vui ôû choã khaùc.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- 817 -

- Giôø ta môùi nghó ra, ôû ñaây ñoâng ngöôøi goùp vui nhöng khoâng coù

moät ñoâi vôï choàng naøo. Ta queân ñi maát, baây giôø coù vôï choàng chaét

Dung, theá laø song toaøn roài. Dung ôi! Maøy cuøng ngoài moät choã vôùi vôï

maøy, nhö theá môùi thöïc laø ñoaøn vieân chöù.

Boïn baø giaø ñem trình ñôn haùt, Giaû maãu cöôøi noùi:

- Baø chaùu chuùng ta ñang vui, laïi laøm oàn leân. Vaû chaêng boïn treû

con naøy phaûi thöùc ñeâm, trôøi laïi laïnh, chi baèng cho chuùng noù nghæ, goïi

boïn con haùt gaùi cuûa nhaø ta ñeán ñaây dieãn vaøi vôû vaø cuõng ñeå cho chuùng

noù nghe luoân.

Caùc baø giaø vaâng lôøi ñi ra, moät maët baûo ngöôøi ñeán vöôøn Ñaïi Quan

goïi boïn con gaùi haùt, moät maët ra cöûa thöù hai truyeàn cho nhöõng ngöôøi

haàu vaøo chôø saün ñaáy. Boïn ngöôøi haàu ñeán buoàng haùt, cho nhöõng ngöôøi

lôùn trong ban veà heát, chæ ñeå treû con ôû laïi thoâi.

Moät luùc, ngöôøi giaùo taäp ôû vieän Leâ Höông daãn boïn Vaên Quan möôøi

hai ñöùa töø cöûa naùch beân heø ñi vaøo. Hoï khoâng kòp mang röông hoøm,

chæ coù caùc baø giaø ñem theo maáy boïc quaàn aùo, vì bieát Giaû maãu chæ

thích nghe daêm ba vôû thoâi. Caùc baø giaø daãn Vaên Quan vaøo chaøo, chaép

tay ñöùng yeân. Giaû maãu cöôøi noùi:

- Trong thaùng gieâng naøy, thaày caùc ngöôøi khoâng cho ra nghæ chôi aø!

Baây giôø caùc ngöôøi haùt vôû gì? Vöøa roài haùt taùm khuùc “baùt nghóa” nhoän

laém, laøm ta nhöùc caû ñaàu. Neân haùt khaùc gì eâm aùi thì hôn. Caùc ngöôøi

xem, dì Tieát vaø thím Lyù ñeàu coù ban haùt caû, ñaõ nghe bao nhieâu vôû haùt

hay roài; caùc coâ kia cuõng ñaõ xem vaø nghe nhieàu khuùc haùt hay. Coøn boïn

con haùt naøy laïi laø moät ban haùt coù tieáng xöa nay, tuy chuùng noù coøn beù,

nhöng haùt khaù hôn ngöôøi lôùn. Chuùng ta ñöøng chòu mang tieáng, phaûi

haùt vôû gì cho thaät môùi. Ba�
�y giôø Phöông Quan haõy haùt vôû “taàm moäng”

duøng ñaøn vaø tieâu saùo khoâng caàn seânh phaùch.

Vaên Quan cöôøi noùi:

- Cuï daïy raát ñuùng. Vôû haùt cuûa chuùng toâi chaéc khoâng loït tai caùc vò

maáy, chaúng qua gioïng vòt ñöïc, khaøn khaøn trong coå hoïng thoâi.

Giaû maãu noùi: “Ñuùng ñaáy”.

Thím Lyù vaø Dì Tieát ñeàu cöôøi noùi:

- Con beù ranh thaät! Maøy cuõng bieát theo cuï ñi ñuøa chuùng ta aø?

Giaû maãu noùi:

- 818 -

- Chuùng ta gaëp theá naøo vui theá, chöù khoâng phaûi kieåu buoân baùn

kieám lôøi, neân khoâng caàn phaûi hôïp thôøi laém.

Noùi xong laïi baûo Quyø Quan:

- Haùt vôû “Hueä minh haï thö”(1) cuõng khoâng caàn phaûi veõ maët. Chæ

haùt hai vôû naøy ñeå cho hai baø theâm vui thoâi. Neáu khoâng coá haùt cho

hay thì ta khoâng baèng loøng ñaâu.

Luõ Vaên Quan vaâng lôøi ñi ra, saém söûa leân saân khaáu, tröôùc heát haùt

vôû “taàm moäng”, sau haùt vôû “haï thö”. Moïi ngöôøi ngoài raát im laëng. Tieát

phu nhaân cöôøi noùi:

- Toâi ñaõ xem haøng maáy traêm ban haùt, chöa bao giôø laïi chæ duøng

tieâu vôùi saùo.

Giaû maãu noùi:

- Coù ñaáy nhö vöøa roài vôû “Sôû giang tình” trong “Taây laâu” thöôøng

chæ coù vai nam thoåi tieâu hoøa nhòp thoâi. Vôû naøy ít khi ñem ra hoïa

chung. Ñoù laø tuøy ngöôøi nghe coù quen hay khoâng ñaáy thoâi, chöù coù gì laø

laï.

Laïi troû Töông Vaân noùi:

- Hoài toâi coøn nhoû nhö noù, ñaõ ñöôïc xem moät ban haùt cuûa boá noù

cuõng chæ coù moät ngöôøi ñaùnh ñaøn, hoøa vôû “thính caàm” trong “Taây

söông kyù”. Vôû “caàm khieân” trong “Ngoïc traâm kyù”, nghe ra nhö thöïc

aáy. Vaäy so vôùi vôû naøy thì theá naøo?

Moïi ngöôøi ñeàu noùi: “Theá laïi caøng khoù maø bì noåi”.

Giaû maãu sai maáy ngöôøi ñaøn baø ñeán baûo boïn Vaên Quan ñaøn saùo

haùt khuùc “ñaêng nguyeät vieân”. Boïn ñaøn baø vaâng lôøi ñi. Vôï choàng Giaû

Dung roùt moät löôït röôïu.

Phöôïng Thö thaáy Giaû maãu cao höùng quaù, lieàn cöôøi noùi:

- Nhaân coù caùc coâ xaåm ôû ñaây, chi baèng baûo hoï ñaùnh troáng, chuùng

ta baøy cuoäc truyeàn caønh mai laøm leänh “xuaân hyû thöôïng my sao”(2) coù
<p>neân khoâng?

Giaû maãu cöôøi noùi:

(1) Trong Taây söông kyù: Khi Toân Phi Hoå ñem quaân ñeán vaây chuøa Töôùng Quoác, chuù tieåu

Hueä Minh ñaõ duõng caûm, caàm laù thö cuûa Tröông Sinh ñöa ñeán Baïch Maõ töôùng quaân, nhôø

ñem quaân veà giaûi vaây, cöùu thoaùt meï con Thoâi Oanh Oanh trong tay giaëc.

(2) Vui möøng xuaân ñeán caû cuoái loâng maøy yù noùi vui möøng quaù.

- 819 -

- Leänh aáy hay ñaáy! Ñuùng vôùi thôøi caûnh baây giôø.

Roài sai ngöôøi mang caùi troáng leänh ñoùng ñanh ñoàng sôn ñen ñeán

cho caùc coâ xaåm ñaùnh, vaø laáy moät caønh mai treân baøn tieäc ra. Giaû maãu

cöôøi noùi:

- Heã caønh mai truyeàn ñeán tay ai maø ngöøng troáng thì ngöôøi aáy

uoáng moät cheùn röôïu, vaø phaûi noùi moät caâu chuyeän môùi ñöôïc.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Keå ra thì ai ñöôïc nhö baø, muoán ñoïc caùi gì coù caùi aáy ngay. Chuùng

chaùu khoâng laøm ñöôïc laïi chaúng hoùa ra maát vui sao? Phaûi laøm theá naøo

ñeå ngöôøi nhaõ vaø ngöôøi tuïc ñeàu thöôûng thöùc caû môùi thuù. Chi baèng

troáng döùt ôû tay ngöôøi naøo, ngöôøi aáy phaûi keå moät caâu chuyeän cöôøi.

Moïi ngöôøi ñeàu bieát Phöôïng Thö ngaøy thöôøng taøi pha troø, trong

buïng coù voâ soá laø chuyeän vui môùi laï, nay thaáy chò ta noùi theá, khoâng

nhöõng ngöôøi trong tieäc, ngay ñaùm haàu lôùn nhoû ôû ñaáy cuõng ñeàu thích

caû. Chuùng lieàn ñi ruû chò goïi em: “Môï Hai saép noùi pha troø ñaáy, mau

ñeán maø nghe”. Moät luùc sau, ngöôøi ñeán ñoâng nghòt caû nhaø.

Ñaøn haùt xong, Giaû maãu baûo mang ít hoa quaû, cheø thang cho boïn

Vaên Quan aên. Roài sai ñaùnh troáng. Caùc coâ xaåm ñaõ ñaùnh quen, luùc thöa

luùc nhaët, thaùnh thoùt nhö gioït ñoàng hoà, doàn daäp nhö voù ngöïa chaïy,

nhanh nhanh nhö ñieän vuùt qua. Boãng nhieân tieáng troáng döøng laïi,

caønh mai ñaõ ñöa ñeán tay Giaû maãu, moïi ngöôøi cöôøi aàm leân. Giaû Dung

voäi ñeán roùt cheùn röôïu. Moïi ngöôøi cöôøi noùi:

- Cuï phaûi vui tröôùc, ñeå chuùng chaùu vui nhôø vôùi.

Giaû Dung cöôøi noùi:

- Cuï keå hay hôn chò Phöôïng nhieàu, xin ngöôøi noùi leân, ñeå chuùng

chaùu ñöôïc vui cöôøi.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Röôïu uoáng cuõng ñöôïc, nhöng keå chuyeän vui thì hôi khoù ñaáy.

Moïi ngöôøi ñeàu noùi:

- Cuï keå hay hôn chò Phöôïng nhieàu, xin ngöôøi noùi leân, ñeå chuùng

chaùu ñöôïc vui cöôøi.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Chaúng coù chuyeän gì môùi laï ñaùng buoàn cöôøi caû, thoâi giaø naøy

ñaønh maët daøy keå moät chuyeän vaäy: “Moät nhaø coù möôøi ngöôøi con giai,

- 820 -

laáy möôøi ngöôøi con daâu. Chæ coù ngöôøi con daâu thöù möôøi laø thoâng minh

lanh lôïi, moàm meùp beûo leûo, boá meï choàng raát thöông, suoát ngaøy cöù cheâ

chín ngöôøi con daâu kia khoâng bieát hieáu thuaän. Chín ngöôøi con daâu aáy

öùc quaù, lieàn baøn vôùi nhau: chín ñöùa chuùng ta buïng raát hieáu thuaän,

nhöng moàm meùp khoâng beûo leûo baèng con ranh aáy, neân boá meï chæ baûo

noù toát thoâi. Noãi uaát öùc naøy bieát keâu ai cho ñöôïc! Coù ngöôøi nghó ra moät

caùch: Ngaøy mai chuùng ta thaép höông khaán hoûi vua Dieâm vöông: ñaõ

cho chuùng toâi sinh ra laøm ngöôøi, taïi sao laïi chæ cho con ranh con aáy

caùi moàm leùm lænh, coøn chuùng toâi thì ñeàu aên noùi vuïng veà caû? Taùm

ngöôøi kia nghe xong, laáy laøm thích thuù laém, ñeàu noùi: nghó theá ñuùng

ñaáy! Hoâm sau, hoï ruû nhau ñeán thaép höông ôû mieáu Dieâm vöông. Chín

ngöôøi ñeàu naèm moäng döôùi baøn thôø. Chín caùi hoàn cöù chô vô maõi,

khoâng thaáy Dieâm vöông ñeán. Ñöông luùc soát ruoät thì Toân Haønh Giaû

cöôõi maây loän xuoáng nhìn thaáy chín caùi hoàn, lieàn caàm gaäy bít vaøng

ñònh ñaùnh. Chín caùi hoàn sôï quaù, quyø xuoáng van xin. Toân Haønh Giaû

hoûi duyeân côù vì sao, chín caùi hoàn aáy voäi tæ mæ thuaät laïi caâu chuyeän.

Nghe xong, Toân Haønh Giaû giaäm chaân thôû daøi: Vieäc naøy may gaëp ta

ñaây! Chöù gaëp Dieâm Vöông thì ngöôøi chaúng hieåu ra sao ñaâu. Chín caùi

hoàn lieàn noùi: Xin ñöùc ñaïi thaùnh ruû loøng töø bi cho chuùng con ñöôïc nhôø!

Toân Haønh Giaû cöôøi noùi: Vieäc naøy khoâng khoù gì ñaâu, hoâm möôøi chò em

chuùng maøy hoùa kieáp laøm ngöôøi, vöøa luùc ta ñeán ñieän Dieâm vöông, ta

ñaùi moät baõi xuoáng ñaát, con em daâu beù chuùng maøy uoáng heát caû. Baây

giôø chuùng maøy muoán khoân ngoan, leùm lænh, saün nöôùc ñaùi ñaây ta ñaùi

cho maø uoáng.

Giaû maãu keå xong, moïi ngöôøi ñeàu cöôøi aàm leân. Phöôïng Thö cöôøi

noùi:

- Chuyeän hay laém! May maø caùc chaùu ñaây ñeàu laø haïng moàm meùp

vuïng veà caû. Neáu khoâng, cuõng phaûi uoáng nöôùc ñaùi khæ roài ñaáy.

Laâu Thò;, Vöu Thò ñeàu ngoaûnh laïi Lyù Hoaøn, cöôøi noùi:

- Boïn chuùng ta ñaây ai laø ngöôøi ñaõ uoáng nöôùc ñaùi khæ roài? Ñöøng coù

giaû vôø nöõa!

Tieát phu nhaân cöôøi noùi:

- Chuyeän vui coát ôû choã ñuùng vôùi caûnh môùi ñaùng buoàn cöôøi.

Luùc ñoù laïi ñaùnh troáng. Boïn haàu chæ muoán nghe Phöôïng Thö noùi

chuyeän cöôøi, lieàn kheõ baûo coâ xaåm, cöù nghe tieáng ñaèng haéng thì ngöøng

troáng lai. Moät luùc caønh mai ñaõ truyeàn ñi hai löôït, vöøa ñeán tay Phöông

- 821 -

Thö, baøn haàu nhoû ñaèng haéng, coâ xaåm ngöøng troáng laïi. Moïi ngöôøi ñeàu

cöôøi noùi:

- Toùm ñuùng coå roài! Thoâi uoáng röôïu roài keå chuyeän ñi. Nhöng ñöøng

laøm ngöôøi ta cöôøi ñöùt ruoät ñaáy!

Phöôïng Thö nghó moät luùc, cöôøi noùi:

- Moät nhaø noï aên teát thaùng gieâng, caû nhaø xem ñeøn uoáng röôïu, raát

laø naùo nhieät. Naøo cuï, naøo baø, naøo con daâu, chaùu daâu, chaét daâu, chaùu

daâu hoï, chaùu hoï, chaét hoï, chaùu nuoâi, chaùu daây mô reã maùi, chaùu gaùi,

chaùu gaùi ngoaïi, chaùu goïi baèng baø dì, chaùu goïi baèng baø coâ... UÙi chaø!

Thaät laø ñoâng ñuùc nhoän nhòp!

Moïi ngöôøi nghe vaäy, cöôøi lôùn noùi:

- Nghe caùi mieäng roâng daøi aáy, chöa bieát laïi ñònh choïc ngöôøi naøo

ñaáy!

Vöu Thò cöôøi noùi:

- Thím maø treâu toâi thì toâi xeù moàm ra ñaáy!

Phöôïng Thö ñöùng daäy voã tay cöôøi noùi:

- Ngöôøi ta ñaõ phaûi noùi khoù nhoïc, caùc ngöôøi laïi cöù quaáy roái, thoâi

toâi khoâng noùi nöõa.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Chaùu cöù noùi ñi, sau ñoù theá naøo?

Phöôïng Thö nghó moät luùc roài cöôøi noùi:

- Sau quaây quaàn caû vaøo trong moät nhaø, uoáng röôïu suoát ñeâm roài

ñaâu veà ñaáy.

Moïi ngöôøi thaáy gioïng noùi coù veû nghieâm chænh, ai naáy im laëng,

ngoài ngaây ra nghe, nhöng thaáy Phöôïng Thö laïnh luøng ngöøng haún laïi

khoâng noùi nöõa. Töông Vaân nhìn moät luùc laâu. Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Laïi keå moät chuyeän nöõa veà teát thaùng gieâng: Coù maáy ngöôøi mang

caây phaùo to ra ngoaøi thaønh, haøng vaïn ngöôøi ñi theo ñeå xem. Coù moät

ngöôøi soát ruoät khoâng chôø ñöôïc, lieàn laáy höông ñoát vuïng, thì “aàm” moät

tieáng. moïi ngöôøi ñeàu cöôøi roä leân, roài veà caû. Ngöôøi kheânh caây phaùo laïi

oaùn traùch ngöôøi baùn phaùo cuoän khoâng chaéc, chöa ñoát ñaõ noå roài.

Töông Vaân noùi:

- Chaúng leõ ngöôøi aáy laïi khoâng nghe tieáng aø?

Phöôïng Thö noùi:

- 822 -

- Ngöôøi ñoù laø ngöôøi ñieác.

Moïi ngöôøi nghó moät luùc boãng cöôøi to, laïi nghó ñeán caâu chuyeän

tröôùc chöa noùi heát, lieàn hoûi:

- Caâu chuyeän noùi tröôùc roài ra theá naøo? Noùi heát ñi.

Phöông Thö ñaäp baøn noùi:

- Kheùo loâi thoâi laém! Ngaøy mai laø ngaøy möôøi saùu, heát naêm môùi roài,

heát teát roài, toâi phaûi troâng nom cho ngöôøi ta doïn deïp ñoà ñaïc coøn bieát

sau ñoù ra theá naøo nöõa.

Moïi ngöôøi nghe roài laïi cöôøi aàm leân.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Ñaõ canh tö roài, cöù yù chaùu thì baø ñaõ meät, chuùng ta cuõng neân nhö

“thaèng ñieác ñoát phaùo” veà ñi laø hôn.

Vöu Thò laáy khaên bòt moàm cöôøi ruõ röôïi, troû Phöôïng Thö noùi:

- Caùi con naøy, thaät laø mieäng noùi roâng raøi!

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Con Phöôïng ñuùng caøng ngaøy caøng quen noùi roâng raøi!

Roài laïi baûo:

- Noù ñaõ nhaéc ñeán caây phaùo, thì chuùng ta cuõng laáy phaùo ra ñoát ñeå

giaûi röôïu.

Giaû Dung nghe noùi, lieàn daãn boïn ngöôøi haàu döïng caùi giaù ôû saân,

roài treo saün phaùo leân. Thöù phaùo naøy laø cuûa caùc nôi ñem ñeán tieán coáng,

tuy khoâng to laém, nhöng laøm raát coâng phu. Khi phaùo noå, seõ coù ñuû

nhöõng söï tích vaø ñuû caùc maøu saéc, laïi keøm theâm phaùo hoa. Ñaïi Ngoïc

voán ngöôøi yeáu saün, khoâng chòu noåi nhöõng tieáng noå to, Giaû maãu lieàn

oâm coâ ta vaøo loøng. Tieát Phu nhaân cuõng oâm laáy Töông Vaân. Töông

Vaân cöôøi noùi:

- Chaùu khoâng sôï.

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Xöa nay noù vaãn thích ñoát phaùo lôùn, coøn sôï caùi gì.

Vöông phu nhaân cuõng oâm Baûo Ngoïc vaøo loøng. Phöôïng Thö cöôøi

noùi:

- Chuùng toâi thì chaúng ai thöông caû!

Vöu Thò cöôøi noùi:

- 823 -

- Coù toâi ñaây, toâi oâm thím vaøo loøng nheù. Baây giôø laïi laøm nuõng roài

ñaáy. Nghe noùi noå phaùo thì thích nhö “uoáng nöôùc ñaùi con ong” aáy laïi

coøn laøm boä.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Chôø xong ñaây, chuùng ta seõ veà trong vöôøn ñoát phaùo nöõa. Toâi coøn

ñoát gioûi hôn boïn ngöôøi haàu kia ñaáy.

Ñöông noùi chuyeän thì beân ngoaøi ñaõ ñoát luoân caùc thöù phaùo. Naøo laø

kieåu “maõn thieân tinh” (sao khaép trôøi), naøo laø “cöûu long nhaäp vaân”

(chín con roàng löôïn trong ñaùm maây), naøo laø “bình ñòa nhaát thanh loâi”

(moät tieáng saám treân ñaát baèng), naøo laø “phi thieân thaäp höôûng” (möôøi

tieáng noå tung treân trôøi). Ñoát phaùo xong, laïi sai boïn con haùt nhoû ñaùnh

moät hoài troáng “lieân hoa laïc” (hoa sen ruïng), roài raéc ñaày tieàn treân saøn

haùt ñeå ñaùm treû con leân cöôùp laøm troø vui.

Khi aên chaùo, Giaû maãu noùi:

- Ñeâm daøi quaù ñaâm ra ñoùi.

Phöôïng Thö voäi noùi:

- Ñaõ saép saün chaùo vòt roài.

- Ta aên thöù gì thanh ñaïm thoâi.

- Ñaõ coù thöù chaùo gaïo taùm naáu vôùi taùo ñeå cho caùc baø aên chay.

- Ta aên moùn aáy thoâi.

Luùc ñoù baøn tieäc ñaõ doïn ñi caû, khaép trong ngoaøi laïi baøy ñaët caùc

moùn aên thanh ñaïm. Ai muoán gì thì aên. Suùc mieäng xong, ai naáy ñeàu veà.

Ñeán saùng hoâm möôøi baûy, Giaû maãu laïi sang phuû Ninh laøm leã chôø

ñoùng cöûa nhaø thôø, thu doïn aûnh, xong môùi veà. Hoâm aáy Tieát phu nhaân

laïi môøi Giaû maãu ñeán uoáng röôïu teát. Ngaøy möôøi taùm, nhaø Laïi Ñaïi môøi.

Ngaøy möôøi chín nhaø Lai Thaêng beân phuû Ninh môøi. Ngaøy hai möôi,

nhaø Laâm Chí Hieáu môøi. Ngaøy hai möôi moát, nhaø Ñan Ñaïi Löông môøi.

Ngaøy hai möôi hai, nhaø Ngoâ Taân Ñaêng môøi. Coù ngaøy Giaû maãu ñi, coù

ngaøy Giaû maãu khoâng ñi. Khi cao höùng thì ñôïi cho tieäc tan môùi veà,

khoâng vui thì chæ ñeán moät luùc laø veà ngay. Caùc baïn höõu laïi môøi hoaëc

laïi döï tieäc, Giaû maãu nhaát thieát khoâng tieáp, maëc cho Hình phu nhaân,

Vöông phu nhaân vaø Phöôïng Thö troâng nom. Ngay Baûo Ngoïc cuõng chæ

ñeán nhaø Vöông Töû Ñaèng thoâi, coøn ñeàu töø choái caû, chæ noùi laø Giaû maãu

giöõ laïi ôû nhaø ñeå cho ñôõ buoàn.

o0o

Hoài thöù naêm möôi laêm

Maéng con gaùi mình, dì Trieäu töùc  nhaûm

Khinh coâ chuû beù, muï Ngoâ aùc ngaàm

- 825 -

Ngaøy teát ñaõ qua. Luùc naøy trong cung coù vò thaùi phi bò yeáu do ñöùc

vua laáy ñaïo hieáu trò thieân haï, neân caùc phi taàn ñeàu bôùt moùn aên, thoâi

trang ñieåm, khoâng nhöõng khoâng veà thaêm cha meï, maø moïi yeán tieäc

cuõng ñeàu boû caû. Vì vaäy phuû Vinh trong ñeâm nguyeân tieâu naêm nay

cuõng khoâng coù buoåi ñoá ñeøn. Teát vöøa qua, Phöôïng Thö bò tieåu saûn,

phaûi naèm ôû nhaø moät thaùng, khoâng troâng nom ñöôïc coâng vieäc, ngaøy

naøo cuõng môøi hai, ba thaày thuoác ñeán chöõa. Phöôïng Thö caäy mình

khoûe, tuy khoâng ñi ra ngoaøi,nhöng vaãn lo tính coâng vieäc, heã nghó ñeán

ñieàu gì laø sai ngay Bình Nhi sang trình Vöông phu nhaân. Ai can ngaên

cuõng khoâng nghe. Vöông phu nhaân xem nhö maát moät caùnh tay. Moät

ngöôøi ñöôïc bao nhieâu söùc löïc, neân vieäc gì quan troïng, baø ta môùi nhìn

ñeán, coøn vieäc laët vaët trong nhaø ñeàu giaùo cho Lyù Hoaøn troâng nom. Lyù

Hoaøn voán laø ngöôøi troïng ñöùc khoâng troïng taøi, ñaâm ra nuoâng chieàu

ngöôøi döôùi quaù. Vöông phu nhaân lieàn sai Thaùm Xuaân hôïp söùc troâng

nom vôùi Lyù Hoaøn. Cuõng töôûng chæ ñoä moät thaùng, Phöôïng Thö khoûi

roài, laïi giao giaû coâng vieäc cho chò ta; naøo ngôø Phöôïng Thö voán ñaõ hö

nhöôïc, coøn treû ngöôøi, khoâng bieát giöõ gìn, xöa nay laïi hay khoe khoân

caäy kheùo, neân söùc caøng yeáu theâm, tuy laø tieåu saûn, nhöng thöïc ra

trong ngöôøi hö nhöôïc laém roài. Sau moät thaùng, laïi theâm beânh rong

huyeát. Tuy chò ta khoâng chòu noùi ra, nhöng moïi ngöôøi thaáy maët muõi

vaøng voït, bieát ngay laø keùm ñieàu döôõng. Vöông phu nhaân baét phaûi

uoáng thuoác vaø nghæ ngôi, khoâng ñöôïc nghó ñeán vieäc gì caû. Phöôïng Thö

cung sôï beänh naëng theâm, ngöôøi ta cöôøi cheâ, neân cuõng muoán nhaân luùc

roãi ñeå tónh döôõng, chæ böïc mình khoâng mau ñöôïc khoûe nhö cuõ. Ngôø

ñaâu uoáng thuoác ñeán ba thaùng, beänh môùi ñôõ.

Vöông phu nhaân thaáy Phöôïng Thö nhö theá, Thaùm Xuaân vaø Lyù

Hoaøn môùi caùng ñaùng coâng vieäc, sôï trong vöôøn nhieàu ngöôøi, khoâng

troâng nom xueå, beøn nhôø Baûo Thoa troâng nom hoä caùc nôi cho caån thaän,

vaø daën: “Boïn baø giaø thöïc voâ duïng, ban ngaøy thì nguû, ñeâm ñeán laïi baøi

baïc. Ta bieát caû roài. Khi chò Phöôïng coøn troâng nom coâng vieäc, hoï coøn

chuùt sôï haõi, baây giôø thì tha hoà böøa baõi. Chaùu laø ngöôøi ñöùng ñaén, caùc

em chaùu haõy coøn beù caû, ta laïi khoâng coù thì giôø, nhôø chaùu chòu vaát vaû

troâng nom hoä ít ngaøy. Neáu xaûy ra vieäc gì chaùu ñeán noùi vôùi ta, chôù ñeå

khi cuï hoûi ñeán, laïi khoâng bieát traû lôøi ra sao. Coù ngöôøi naøo hö, chaùu cöù

raên baûo, neáu noùi khoâng nghe, seõ noùi cho ta bieát, khoâng neân ñeå xaûy ra

to chuyeän.” Baûo Thoa nghe noùi, ñaønh xin vaâng lôøi.

Baáy giôø ñaõ cuoái xuaân, Ñaïi Ngoïc laïi ho trôû laïi. Töông Vaân cuõng bò

caûm naèm ôû Haønh Vu Uyeån, suoát ngaøy thuoác men khoâng ngôùt.

Thaùm Xuaân vaø Lyù Hoaøn ôû caùch nhau, neân coù vieäc gì, ngöôøi ñi laïi

trình baùo raát khoâng tieän. Hoï baøn vôùi nhau, cöù moãi buoåi saùng cuøng

ñeán baøn vieäc ôû ba gian nhaø hoa beân phía nam cöûa vöôøn. Töø sau böõa

côm saùng, ñeán quaù tröa hoï môùi veà.

Ba gian nhaø naøy laø choã ñöùng chöïc cuûa boïn thaùi giaùm trong dòp

Quyù phi veà thaêm nhaø. Sau ñoù boû khoâng, chæ ñeå boïn baø giaø ñeán canh

ñeâm. Baây giôø trôøi aám, neân khoâng caàn phaûi söûa sang maáy, chæ baøy

bieän qua loa cho hai ngöôøi ngoài thoâi. Nhaø naøy cuõng coù caùi bieån ñeà boán

chöõ “phuï nhaân duï ñöùc” (giuùp nhaân khuyeân ñöùc) ngöôøi troâng nhaø

thöôøng chæ goïi laø “nhaø baøn vieäc”. Hai ngöôøi cöù giôø maõo ñeán, giôø ngoï

veà. Boïn ñaøn baø giöõ vieäc, ñi laïi trình baùo khoâng ngôùt. Ban ñaàu, moïi

ngöôøi thaáy moät mình Lyù Hoaøn troâng nom, trong buïng ñeàu möøng

thaàm, vì Lyù Hoaøn xöa nay laø ngöôøi trung haäu, chæ laøm ôn chöù khoâng

- 826 -

hay phaït ai. Sau theâm Thaùm Xuaân. Thaáy vaäy ai cuõng yeân trí ñoù laø

moät coâ tieåu thö treû tuoåi, chöa töøng ra khoûi buoàng the, maø tính khí

xöa nay laïi hoøa nhaõ ñieàm ñaïm. Vì theá coâng vieäc treã naûi hôn khi

Phöôïng Thö troâng nom. Nhöng sau ba, boán ngaøy, qua maáy vieäc, daàn

daàn thaáy roõ Thaùm Xuaân saønh soûi chaúng keùm gì Phöôïng Thö, chæ khaùc

laø tính tình hoøa nhaõ, noùi naêng dòu daøng maø thoâi.

Vöøa hay trong maáy ngaøy lieàn, coù haøng möôøi maáy nôi, naøo laø

vöông coâng haàu baù, quan vieân theá taäp hoaëc laø hoï haøng, hoaëc laø baïn

thaân cuûa hai phuû Vinh, Ninh, ngöôøi ñöôïc thaêng chöùc ñoåi ñi nôi khaùc,

ngöôøi bò giaùng truaát, hoaëc coù vieäc tang hay vieäc hoân, Vöông phu nhaân

phaûi ñi möøng, ñi vieáng, ñöa ñoùn khoâng luùc na�u, m�o roãi, neân beân ngoaøi laïi

caøng khoâng coù ai troâng nom. Lyù Hoaøn vaø Thaùm Xuaân ngaøy naøo cuõng

phaûi ngoài ôû nhaø hoa, Baûo Thoa thì leân nhaø treân troâng nom, ñeán khi

Vöông phu nhaân veà môùi nghæ.

Ban ñeâm khaâu vaù, xong tröôùc khi ñi nguû, hoï ngoài kieäu daãn nhöõng

ngöôøi canh trong vöôøn ñi xem xeùt caùc nôi moät löôït. Ba ngöôøi naøy laøm

nhö theá, so vôùi luùc Phöôïng Thö giöõ vieäc laïi coù phaàn caån thaän hôn. Vì

theá caùc ngöôøi haàu trong ngoaøi oaùn ngaàm: “Moät con quæ daï soa vöøa ngaõ,

thì ba sao thaùi tueá laïi leân”, ngay ñeán caû vieäc uoáng troäm chôi troäm ban

ñeâm cuõng khoâng ñöôïc nöõa.

Hoâm aáy Vöông phu nhaân ñi döï tieäc ôû phuû Caåm Höông Haàu, Lyù

Hoaøn vaø Thaùm Xuaân röûa maët chaûi ñaàu xong, ñöùng chöïc ñeå ñöa ra cöûa.

Khi Vöông phu nhaân ñi roài, hai ngöôøi môùi veà nhaø hoa ngoài, vöøa uoáng

cheùn nöôùc, thaáy vôï Ngoâ Taân Ñaêng ñeán trình:

- Em dì Trieäu laø Trieäu Quoác Cô hoâm noï cheát, ñaõ trình cuï vaø baø

Hai, ngöôøi noùi bieát roài, vaø baûo ñeán trình coâ.

Noùi xong, lieàn buoâng thoõng tay ñöùng caïnh. Baáy giôø coù nhieàu

ngöôøi ñeán trình vieäc, ñeàu thaêm doø xem Lyù Hoaøn vaø Thaùm Xuaân laøm

aên theá naøo. Neáu saép ñaët thoûa ñaùng, thì hoï môùi sôï, coù thieáu soùt ñieàu

gì, khoâng nhöõng hoï khoâng phuïc, maø khi ra ñeán cöûa ngoaøi laïi coøn noùi

nhieàu caâu cheá gieãu, ñeå laøm troø cöôøi. Vôï Ngoâ Taân Ñaêng ñaõ coù yù ñònh

nhö vaäy, neân tröôùc ñaây ñoái vôùi Phöôïng Thö, chò ta toû veû aân caàn, ñöa

nhieàu yù vaø tra leä cuõ ra, tuøy Phöôïng Thö löïa choïn maø laøm; nhöng baây

giôø chò ta coi thöôøng Lyù Hoaøn laø ngöôøi thöïc thaø, Thaùm Xuaân laø coâ gaùi

treû tuoåi, neân chæ noùi thoõng moät caâu, ñeå xem yù ñònh cuûa hai ngöôøi ra

sao.

- 827 -

Thaùm Xuaân hoûi Lyù Hoaøn. Lyù Hoaøn nghó moät luùc roài noùi:

- Hoâm noï thaáy noùi meï Taäp Nhaân cheát, coù giuùp cho boán möôi laïng

baïc, baây giôø ta cuõng neân giuùp cho boán möôi laïng.

Vôï Ngoâ Taân Ñaêng lieàn “vaâng” moät tieáng, roài caàm theû ñi lónh tieàn.

Thaùm Xuaân noùi:

- Chò haõy quay laïi ñaây.

Vôï Ngoâ Taân Ñaêng ñaønh phaûi quay laïi. Thaùm Xuaân noùi:

- Chò khoan chi tieàn. Toâi hoûi chò: Maáy naêm tröôùc, caùc baø dì ôû

trong nhaø cuï, coù ngöôøi ôû trong nhaø, coù ngöôøi ôû ngoaøi ñeán, hai haïng

khaùc haún nhau. Khi coù baø con cheát thì ngöôøi ôû trong nhaø ñöôïc giuùp

bao nhieâu? Ngöôøi ôû ngoaøi ñöôïc giuùp bao nhieâu? Chò noùi cho chuùng toâi

bieát.

Nghe hoûi, vôï Ngoâ Taân Ñaêng cuoáng leân, cöôøi noùi:

- Vieäc aáy khoâng can heä gì, giuùp nhieàu hay ít, coøn ai daùm tò naïnh

nöõa.

Thaùm Xuaân cöôøi noùi:

- Noùi caøn theá sao ñöôïc! Cöù yù toâi thì giuùp moät traêm laïng môùi phaûi!

Nhöng neáu khoâng theo leä thì chaúng nhöõng caùc chò cöôøi maø sau naøy

toâi cuõng ngöôïng maët vôùi môï Hai nhaø chò.

Vôï Ngoâ Taân Ñaêng cöôøi noùi:

- Ñaõ theá thì toâi ñi tra soå cuõ xem, baây giôø khoâng nhôù ñöôïc.

Thaùm Xuaân cöôøi noùi:

- Chò giöõ vieäc laâu nay, coøn chöa nhôù ñöôïc, laïi ñeán laøm khoù deã

chuùng toâi? Ngaøy thöôøng chò ñeán trình vôùi môï Hai cuõng phaûi ñi tra soå

aø? Neáu quaû nhö theá thì môï Hai khoâng phaûi laø ngöôøi cay nghieät, maø

laø ngöôøi roäng löôïng ñaáy. Thoâi chò ñi laáy soå cho toâi xem! Neáu nhôõ vieäc

moät ngaøy, ngöôøi ta khoâng cho laø caùc chò sô suaát, laïi baûo chuùng toâi hoà

ñoà.

Vôï Ngoâ Taân Ñaêng ñoû böøng maët, quay ra. Caùc ngöôøi ñaøn baø ñöùng

ñaáy ñeàu leø löôõi. Roài coù maáy ngöôøi nöõa vaøo trình vieäc.

Moät luùc vôï Ngoâ Taân Ñaêng mang soå ñeán. Thaùm Xuaân giôû ra xem,

coù hai ngöôøi ôû trong nhaø ñöôïc giuùp hai möôi boán laïng, hai ngöôøi

ngoaøi ñeán ñöôïc giuùp boán möôi laïng. Ngoaøi ra coøn coù hai ngöôøi ôû ngoaøi

nöõa: moät ngöôøi ñöôïc giuùp moät traêm laïng, moät ngöôøi ñöôïc giuùp saùu

- 828 -

möôi laïng. Hai moùn tieàn naøy ôû döôùi ñeàu chua roõ: moät ngöôøi phaûi röôùc

linh cöõu boá meï ñi ra tænh khaùc, neân giuùp theâm saùu möôi laïng; moät

ngöôøi phaûi mua ñaát choân neân giuùp theâm hai möôi laïng. Thaùm Xuaân

ñöa soå cho Lyù Hoaøn xem, roài noùi:

- Giuùp hai möôi laïng thoâi. Ñeå soå naøy ôû ñaây, chuùng toâi coøn phaûi

xem laïi.

Vôï Ngoâ Taân Ñaêng ñi ra.

Boãng thaáy dì Trieäu ñeán, Lyù Hoaøn, Thaùm Xuaân voäi môøi ngoài. Dì

Trieäu noùi:
- Ngöôøi trong nhaø naøy ai cuõng muoán giuùi ñaàu toâi xuoáng, caùc coâ

haõy laøm theá naøo cho toâi haû giaän môùi phaûi!

Dì Trieäu vöøa noùi vöøa khoùc söôùt möôùt. Thaùm Xuaân voäi noùi:

- Dì noùi ai theá? Toâi thaät khoâng hieåu. Ai giuùi ñaàu dì xuoáng? Xin cöù

noùi ra, toâi seõ laøm cho dì haû giaän.

Dì Trieäu noùi:

- Chính coâ giuùi ñaàu toâi xuoáng, toâi coøn bieát keâu ai ñöôïc nöõa?

Thaùm Xuaân ñöùng daäy noùi:

- Toâi ñaâu daùm theá.

Lyù Hoaøn voäi ñöùng daäy khuyeân ngaên. Dì Trieäu noùi:

- Caùc ngöôøi haõy ngoài xuoáng ñeå toâi noùi. Toâi daõi daàu chòu ñöïng

trong nhaø naøy ñaõ chöøng naøy tuoåi ñaàu, môùi ñeû ñöôïc coâ vaø thaèng em coâ,

theá maø baây giôø khoâng baèng caû con Taäp Nhaân. Toâi coøn maët muõi naøo

nöõa. Vieäc naøy khoâng rieâng gì toâi, maø caû coâ cuõng maát theå dieän ñaáy.

Thaùm Xuaân cöôøi noùi:

- Theá ra vì vieäc naøy aø! Toâi nghó toâi khoâng bao giôø daùm laøm vieäc

gì phaïm pheùp traùi leã.

Thaùm Xuaân ngoài xuoáng, laáy soå ra ñoïc cho dì Trieäu nghe, laïi noùi:

- Ñaây laø theå leä cuûa oâng cha ñaët ra töø tröôùc, ai cuõng phaûi theo thoâi,

thay ñoåi theá naøo ñöôïc? Khoâng nhöõng rieâng ñoái vôùi chò Taäp Nhaân, maø

sau naøy em Hoaøn coù laáy ngöôøi haàu ôû ngoaøi, taát nhieân cuõng ñöôïc ñoái

ñaõi nhö Taäp Nhaân. Ñaây khoâng phaûi laø vieäc tranh giaønh hôn keùm, dì

khoâng neân noùi ñeán vieäc coù theå dieän hay maát theå dieän. Hoï laø ñaày tôù

cuûa baø Hai, toâi phaûi laøm theo leä cuõ. Neáu toâi laøm phaûi, hoï seõ ñoäi ôn toå

tieân vaø baø Hai; neáu baûo toâi laøm khoâng coâng baèng, thì ñoù laø töï hoï hoà

- 829 -

ñoà khoâng bieát phuùc phaän daáy thoâi, duø coù oaùn traùch toâi cuõng maëc. Duø

baø Hai coù cho caû caùi nhaø ñi nöõa, toâi cuõng chaúng ñöôïc theå dieän gì, maø

khoâng cho moät ñoàng naøo, toâi cuõng chaúng maát theå dieän. Cöù yù toâi, hieän

giôø baø Hai ñi vaéng chöa veà, dì neân yeân tónh giöõ söùc khoûe, toäi gì phaûi

baän loøng theá. Baø Hai raát thöông toâi, vì dì cöù hay tính chuyeän, neân

maáy laàn ngöôøi raát phieàn loøng. Neáu toâi laø con giai ñöôïc ra ngoaøi laäp

coâng danh, thì ñaõ ñaønh ñi moät nheõ. Nhöng toâi laïi laø con gaùi, aên noùi

phaûi giöõ gìn töøng caâu. Trong buïng baø Hai ñaõ bieát heát, vì ngöôøi tin toâi

neân môùi baûo toâi troâng nom vieäc nhaø. Toâi chöa laøm ñöôïc caùi gì ñaùng

keå, dì ñaõ ñeán giaøy voø toâi. Neáu baø Hai bieát, sôï toâi khoù xöû khoâng cho

toâi troâng nom nöõa, theá môùi thaät laø maát theå dieän. Vaø ngay dì cuõng

maát theå dieän nöõa.

Thaùm Xuaân vöøa noùi vöøa khoùc nöùc nôû. Dì Trieäu khoâng traû lôøi ñöôïc

caâu gì, chæ noùi:

- Baø Hai thöông coâ, coâ caøng neân daét díu chuùng toâi. Ñaèng naøy coâ

chæ laøm theá naøo cho baø Hai thöông, laïi ñaâm ra queân haún chuùng toâi ñi.

Thaùm Xuaân noùi:

- Toâi queân sao ñöôïc. Baét toâi daét díu caùi gì? Cöù ñi hoûi caùc ngöôøi

xem. Chuû naøo maø chaúng thöông nhöõng ngöôøi laøm ñöôïc vieäc. Ñaõ laø

ngöôøi gioûi thì coøn caàn ai daét díu nöõa.

Lyù Hoaøn ñöùng ôû beân caïnh cöù khuyeân:

- Dì ñöøng noùng naûy theá, cuõng khoâng neân traùch coâ aáy. Duø trong

buïng coâ aáy muoán daét díu chaêng nöõa, cuõng khoâng khi naøo noùi ra

mieäng ñöôïc.

Thaùm Xuaân noùi:

- Chò Caû cuõng hoà ñoà! Toâi daét díu ñöôïc ai? Coù caùc coâ nhaø naøo laïi ñi

daét díu boïn ñaày tôù? Hoï hay dôû theá naøo, caùc ngöôøi chaéc cuõng bieát ñaáy,

can gì ñeán toâi?

Dì Trieäu töùc toái hoûi:

- Ai baûo coâ daét díu ngöôøi khaùc. Neáu coâ khoâng troâng nom vieäc nhaø,

thì toâi chaúng ñeán hoûi laøm gì. Baây giôø coâ noùi moät laø moät, hai laø hai.

Caäu cuûa coâ cheát, coâ coù cho theâm hai, ba möôi laïng, chaúng leõ baø Hai

laïi khoâng baèng loøng hay sao? Roõ raøng baø Hai toát buïng, chæ vì caùc

ngöôøi cay nghieät ñaáy thoâi. Ñaùng tieác laø baø Hai muoán ban ôn cuõng

khoâng bieát ban vaøo choã naøo ñöôïc! Coâ cöù yeân taâm! Vieäc naøy khoâng

- 830 -

phaûi tieâu tieàn cuûa coâ ñaâu! Sau naøy coâ ñi laáy choàng, toâi coøn mong gì coâ

nhìn ngoù ñeán nhaø hoï Trieäu nöõa! Baây giôø chöa moïc caùnh maø ñaõ queân

toå chæ chöïc choïn caây cao maø bay thoâi.

Thaùm Xuaân chöa nghe heát lôøi, töùc taùi maët, ngheïn ngaøo khoùc nöùc

khoùc nôû, hoûi:

- Ai laø caäu toâi? Caäu toâi ñaõ thaêng chöùc tuaàn kieåm chín tænh roài!

Baây giôø laïi coøn moät caäu naøo nöõa. Xöa nay toâi vaãn kính troïng leõ phaûi,

nhöng khi naøo laïi kính troïng ñeán nhöõng haïng thaân thích nhö theá? Dì

noùi theá thì sao moãi khi em Hoaøn ñi ra, Trieäu Quoác Cô laïi phaûi ñöùng

daäy? Laïi phaûi theo haàu noù ñi hoïc? Sao khoâng giôû caùi loái oâng caäu ra!

Ai chaû bieát dì ñeû ra toâi, cöù vaøi ba thaùng laïi tìm caùch gaây chuyeän, ñaøo

bôùi nhau leân, sôï ngöôøi ta khoâng bieát, neân coá yù beâu ra! Ai laøm cho ai

maát theå dieän ñaây! May toâi laø ñöùa bieát ñieàu, neáu hoà ñoà khoâng giöõ leã

thì ñaõ noùng maùu leân roài.

Lyù Hoaøn voäi vaøng khuyeân maõi, dì Trieäu vaãn cöù caøu nhaøu khoâng

thoâi.

Chôït coù ngöôøi vaøo noùi:

- Môï Hai sai coâ Bình ñeán coù vieäc.

Dì Trieäu môùi ngaäm mieäng khoâng noùi nöõa. Thaáy Bình Nhi ñeán, dì

Trieäu lieàn cöôøi, môøi ngoài, laïi voäi vaøng hoûi:

- Môï nhaø ñaõ khoûi chöa? Toâi ñònh sang thaêm nhöng chöa coù luùc

roãi.

Lyù Hoaøn thaáy Bình Nhi ñeán, lieàn hoûi:

- Ñeán coù vieäc gì ñaáy?

- Môï toâi baûo: em dì Trieäu cheát roài, sôï môï vaø coâ khoâng bieát leä cuõ.

Neáu theo leä thöôøng thì chæ ñöôïc caáp hai möôi laïng thoâi, nay tuøy yù coâ

chaâm chöôùc, theâm ít nhieàu nöõa cuõng ñöôïc.

Thaùm Xuaân ñaõ lau nöôùc maét, lieàn noùi:

- Töï döng voâ côù theâm caùi gì? Ai laø ngöôøi “chöûa hai möôi boán

thaùng môùi ñeû”? Hoaëc chaêng laø ngöôøi coõng chuû chaïy troán tröôùc traän

tieàn? Môï chò thaät kheùo quaù: baûo toâi boû caû leä ñi. Môï aáy muoán ñöôïc

tieáng töû teá thì cöù vieäc vung tieàn cuûa baø ra khoâng heà ñau xoùt ñeå laáy

loøng ngöôøi ta. Nhôø chò noùi vôùi môï aáy: toâi khoâng daùm töï yù theâm bôùt gì

caû. Môï aáy muoán laáy ôn, chôø khi khoûi ñeán ñaây theâm bao nhieâu thì

theâm.

- 831 -

Luùc Bình Nhi ñeán ñaõ bieát vieäc naøy, baây giôø nghe noùi laïi caøng

hieåu yù. Thaáy Thaùm Xuaân coù veû töùc giaän, Bình Nhi khoâng daùm giôû loái

vui ñuøa nhö moïi ngaøy, cöù thoõng tay ñöùng haàu moät beân. Luùc ñoù Baûo

Thoa ôû trong buoàng treân cuõng xuoáng, Thaùm Xuaân voäi ñöùng daäy môøi

ngoài, chöa kòp noùi caâu gì, ñaõ coù ngöôøi ñaøn baø ñeán trình vieäc. Thaùm

Xuaân vöøa môùi khoùc xong, leân ba, boán ñöùa haàu nhoû böng chaäu nöôùc,

khaên maët vaø göông ñeán. Thaùm Xuaân ñöông ngoài xeáp baèng troøn ôû treân

giöôøng thaáp, moät ñöùa böng nöôùc ñeán tröôùc maët quyø xuoáng giô cao

chaäu leân; coøn hai ñöùa cuõng ñeàu quyø beân caïnh, ñöa leân khaên maët,

göông soi vaø phaán saùp.

Bình Nhi thaáy Thò Thö khoâng coù ôû ñaây, lieàn ñeán veùn tay aùo, thaùo

voøng, laáy caùi khaên tay to che vaït aùo ñaèng tröôùc cho Thaùm Xuaân.

Thaùm Xuaân vöøa môùi thoø tay vaøo chaäu nöôùc, ñaõ coù moät ngöôøi ñaøn baø

ñeán trình:

- Thöa môï, thöa coâ, nhaø hoïc xin chi tieàn hoïc haøng naêm cho caäu

Hoaøn vaø anh Lan.

Bình Nhi noùi:

- Baø voäi gì theá? Coâ ñang röûa maët, baø coù môû maét nhìn thaáy khoâng!

Sao khoâng ra ngoaøi kia ñöùng chôø, laïi coøn trình caùi gì? Tröôùc maët môï

Hai, baø cuõng daùm voâ yù nhö theá aø? Coâ ñaây tuy roäng löôïng thöïc, nhöng

toâi maø veà trình môï Hai, noùi laø caùc baø khoâng coi coâ ra gì, coù bò quôû

phaït thì ñöøng traùch toâi!

Ngöôøi ñaøn baø aáy sôï haõi, voäi cöôøi noùi: “Toâi sô suaát quaù!” Roài voäi

vaøng lui ra.

Thaùm Xuaân xoa phaán roài cöôøi nhaït, baûo Bình Nhi:

- Chò ñeán chaäm neân khoâng bieát coù moät vieäc ñaùng buoàn cöôøi. Ngay

chò Ngoâ Taân Ñaêng laø ngöôøi laøm vieäc ñaõ laâu cuõng khoâng bieát tra soå roõ

raøng, laïi chöïc ñeán loøe toâi! May toâi hoûi ñeán, chò ta laïi daùm trô maët ra

noùi laø queân. Toâi baûo chò ta, khi coù vieäc ñeán trình môï Hai, chò cuõng

noùi laø queân roài ñi luïc soå hay sao? Toâi chaéc chuû chò khoâng khi naøo chòu

ñeå yeân cho chò ñi tìm!

Bình Nhi noùi:

- Neáu chò ta coù laàn naøo nhö theá, e gaân chaân bò caét ñöùt töø bao giôø

roài. Coâ ñöøng coù tin. Hoï thaáy môï Caû laønh nhö buït, coâ laïi laø vò tieåu thö

hay e leä, coá nhieân hoï sinh löôøi ñeán noùi baäy ñaáy thoâi.

- 832 -

Bình Nhi laïi ngoaûnh ra phía ngoaøi noùi:

- Caùc ngöôøi cöù vieäc hoãn laùo ñi! Chôø môï Hai khoûi toâi seõ maùch cho.

Boïn ñaøn baø ôû ngoaøi cöûa ñeàu cöôøi noùi:

- Coâ laø ngöôøi bieát ñieàu. Tuïc ngöõ noùi “ngöôøi naøo laøm baäy ngöôøi aáy

chòu”. Chuùng toâi coù daùm doái traù gì chuû ñaâu. Nay coâ chuû laø moät vò treû

tuoåi ñöôïc chieàu chuoäng quen, coâ aáy töùc giaän, thì chuùng toâi cheát khoâng

coù choã choân!

Bình Nhi cöôøi nhaït:

- Caùc ngöôøi hieåu nheõ theá laø phaûi.

Roài laïi cöôøi noùi vôùi Thaùm Xuaân:

- Coâ ñaõ bieát ñaáy, môï Hai baän laém, laøm gì maø troâng nom ñeán

nhöõng vieäc aáy! Theá naøo cuõng khoâng traùnh khoûi sô suaát. Tuïc ngöõ noùi

“ngöôøi beân caïnh nhìn raát roõ”. Coâ ñeå yù xem, trong maáy naêm nay, coù

vieäc gì neân theâm neân bôùt, maø môï Hai chöa kòp laøm, thì coâ cöù söûa ñoåi

laïi. Moät laø coù lôïi cho baø Hai, hai laø khoâng phuï tình nghóa coâ ñoái vôùi

môï toâi.

Baûo Thoa, Lyù Hoaøn nghe vaäy ñeàu cöôøi, noùi:

- Chò naøy gioûi thaät! Khoâng traùch chò Phöôïng yeâu chò. Chaúng coù

vieäc gì ñaùng theâm bôùt caû, nhöng nghe chò noùi, chuùng toâi cuõng phaûi

tìm vaøi vieäc chaâm chöôùc maø laøm ñeå khoûi phuï caâu noùi cuûa chò.

Thaùm Xuaân cöôøi noùi:

- Toâi töùc ñaày ruoät, ñang ñònh ñem chò aáy ra noùi cho haû giaän,

nhöng nghe ñeán nhöõng lôøi cuûa chò aáy, laøm toâi queân haún nhöõng

chuyeän tröôùc.

Thaùm Xuaân lieàn goïi ngöôøi ñaøn baø luùc naõy vaøo hoûi:

- Tieàn hoïc haøng naêm cuûa caäu Hoaøn vaø anh Lan laø duøng vaøo vieäc

gì?

- Tieàn aên saùng vaø mua buùt giaáy haøng naêm ôû trong tröôøng, moãi

ngöôøi phaûi tieâu maát taùm laïng baïc.

- Nhöõng tieàn caùc caäu aáy tieâu, ñeàu ôû trong soå löông haøng thaùng,

phaàn caäu Hoaøn do dì Trieäu lónh hai laïng, phaàn caäu Baûo Ngoïc do Taäp

Nhaân ôû nhaø cuï lónh hai laïng; phaàn anh Lan do môï Caû lónh, laøm gì

moãi ngöôøi coøn phaûi theâm taùm laïng nöõa! Thì ra ñi hoïc laø chæ vì taùm

- 833 -

laïng baïc aáy aø! Töø nay trôû ñi boû khoaûn naøy ñi. Chò Bình veà trình vôùi

môï chò raèng toâi baûo theá naøo cuõng phaûi boû moùn naøy.

Bình Nhi cöôøi noùi:

- Ñaùng leõ boû laâu roài. Naêm ngoaùi môï toâi ñaõ baûo boû ñi, nhöng vì

cuoái naêm baän quaù, queân khuaáy ñi maát.

Ngöôøi ñaøn baø ñoù ñaønh vaâng lôøi ñi ra. Laïi coù ngöôøi ñaøn baø ôû trong

vöôøn Ñaïi Quan böng côm ñeán. Thò Thö vaø Toá Vaân mang moät caùi baøn

nhoû vaøo. Bình Nhi voäi ñöùng daäy doïn côm, Thaùm Xuaân cöôøi noùi:

- Chò xong vieäc roài thì veà, ôû ñaây laøm gì nöõa.

Bình Nhi cöôøi noùi:

- Toâi ôû nhaø khoâng coù vieäc gì. Môï toâi baûo ñeán ñaây, moät laø ñeå trình

vieäc, hai laø sôï nhöõng ngöôøi ôû ñaây chöa quen, neân sai toâi ñeán haàu môï,

haàu coâ giuùp caùc chò em.

Thaùm Xuaân hoûi:

- Sao khoâng mang ñoà aên cuûa coâ Baûo ñeán ñaây cuøng aên moät theå?

A hoaøn nghe noùi, ra ngoaøi theàm baûo luõ ñaøn baø:

- Coâ Baûo hoâm nay cuõng aên côm ôû ñaây, baûo hoï mang côm ñeán.

Thaùm Xuaân quaùt to:

- Maøy khoâng ñöôïc sai baäy! Nhöõng ngöôøi naøy ñeàu laø caùc baø troâng

nom coâng vieäc lôùn trong nhaø. Chuùng maøy khoâng bieát ai laø ngöôøi treân

keû döôùi, daùm sai caùc baø aáy ñi laáy côm laáy nöôùc aø? Chò Bình ñöùng ñaáy,

baûo chò aáy ñi goïi hoä!

Bình Nhi voäi vaâng lôøi ñi ra, ñaùm ñaøn baø kheõ keùo laïi:

- Vieäc gì coâ phaûi ñi? Chuùng toâi ñaõ coù ngöôøi ñi goïi roài.

Vöøa noùi hoï vöøa laáy khaên tay phuûi ñaát ôû treân theàm, noùi:

- Coâ ñöùng maõi moûi chaân, haõy ngoài nghæ ngoaøi naéng moät luùc.

Bình Nhi ngoài xuoáng, coù hai baø giaø ôû phoøng traø mang caùi thaûm

raûi ra vaø noùi:

- Ñaù laïnh. Thaûm naøy saïch seõ ñaáy, môøi coâ ngoài taïm.

Bình Nhi gaät ñaàu cöôøi noùi: “Caùm ôn”.

Moät ngöôøi nöõa laïi pha moät cheùn nöôùc traø raát ngon ñem ñeán, kheõ

cöôøi noùi:

- 834 -

- Ñaây khoâng phaûi laø traø cuûa chuùng toâi thöôøng duøng ñaâu. Traø naøy

chæ ñeå pha cho caùc coâ uoáng thoâi, môøi coâ haõy uoáng moät cheùn cho ñôõ

khaùt.

Bình Nhi nghieâng mình caàm laáy, roài troû vaøo boïn ñaøn baø kheõ noùi:

- Caùc ngöôøi chaúng ra caùi gì caû! Coâ aáy laø coâ gaùi con nhaø ñaïi gia,

khoâng muoán ra oai noåi giaän, ñoù laø ngöôøi bieát giöõ giaù. Theá maø caùc baø

laïi khinh nhôøn coâ aáy. Neáu ñeå coâ aáy phaûi caùu leân, duø mang tieáng laø

ngöôøi loã maõng, nhöng caùc baø laïi bò thieät raát nhieàu! Coâ aáy laøm nuõng,

baø Hai cuõng phaûi chieàu moät phaàn naøo, môï Hai cuõng chaúng daùm laøm

gì. Theá maø caùc baø laïi caû gan khoâng coi coâ aáy ra gì, khaùc naøo tröùng

choïi vôùi ñaù?

- Chuùng toâi khi naøo daùm caû gan theá? Ñoù ñeàu töï dì Trieäu gaây ra!

- Thoâi! Caùc baø ôi, “giaäu ñoå bìm leo”, dì Trieäu voán hay noâng noåi,

khoâng bieát nghó xa nghó gaàn, neân vieäc gì cuõng chæ ñoå rieät cho dì aáy.

Ngaøy thöôøng caùc baø buïng daï gheâ gôùm, chaúng coi ai ra gì, toâi ñaõ bieát

töø maáy naêm nay roài. Ngay môï Hai coù tyù gì sô suaát laø caùc baø ñaõ nghó

caùch ñònh ñeø beïp xuoáng. Ñaõ theá, heã seånh ra laø y raèng caùc baø tìm caùch

laøm khoù deã. Ñaõ nhieàu laàn môï aáy chöa hoûi toäi caùc baø ñaáy. Ai cuõng cho

laø môï aáy gheâ gôùm, caùc baø ñeàu sôï caû nhöng chæ coù toâi bieát laø trong

buïng môï aáy cuõng khoâng phaûi laø khoâng gôøm caùc baø. Hoâm noï chuùng toâi

ñaõ baøn ñeán vieäc naøy. Neáu khoâng treân thuaän döôùi hoøa, roài theá naøo

cuõng seõ sinh chuyeän. Coâ Ba haõy coøn treû, caùc baø ñeàu coi thöôøng.

Nhöng trong caùc coâ lôùn, coâ beù ôû ñaây, môï Hai cuõng phaûi neå daêm phaàn.

Theá maø caùc baø laïi khoâng coi coâ aáy ra gì aø?

Chôït Thu Vaên ñi vaøo, boïn ñaøn baø voäi chaïy ñeán chaøo hoûi, roài noùi:

- Coâ haõy ngoài nghæ, trong nhaø ñaõ doïn côm roài. Chôø aên xong, coâ

haõy vaøo trình vieäc.

Thu Vaên cöôøi noùi:

- Toâi ñaâu coù roãi ñöôïc nhö caùc baø, chôø theá naøo ñöôïc.

Thu Vaên ñònh vaøo ngay, Bình Nhi voäi goïi giaät laïi. Thu Vaên quay

laïi thaáy Bình Nhi, cöôøi noùi:

- Chò ñeán ñaây canh gaùc gì ôû ngoaøi vöôøn ñaáy?

Roài quay laïi ngoài vaøo thaûm caïnh Bình Nhi, Bình Nhi kheõ hoûi:

- Trình vieäc gì?

- 835 -

- Toâi muoán hoûi xem tieàn löông cuûa caäu Baûo vaø tieàn löông cuûa

chuùng toâi bao giôø môùi ñöôïc lónh.

- Vieäc aáy coù quan heä gì. Coâ veà baùo chò Taäp Nhaân raèng: hoâm nay,

duø coù vieäc gì cuõng chôù neân trình. Trình moät vieäc laø bò baùc moät vieäc,

trình moät traêm vieäc bò baùc moät traêm ñaáy!

- Taïi sao theá?

Bình Nhi vaø boïn ñaøn baø ñeàu keå laïi ñaàu ñuoâi caâu chuyeän cho Thu

Vaên nghe, vaø noùi:

- Hoï ñöông muoán moi nhöõng choã quan heä vaø nhöõng ngöôøi coù theå

dieän ra môû ñaàu, tìm caùch aùp leùp ñeå laøm göông cho moïi ngöôøi ñaáy. Toäi

gì baây giôø coâ laïi ñeán tröôùc ñeå chaïm vaøo caùi ñinh aáy. Nay coâ ñeán trình,

neáu hoï baùc lôøi coâ ñeå laøm göông cho ngöôøi khaùc, thì laïi ñoäng ñeán cuï vaø

baø Hai, neáu khoâng nheø vaøo nhaø caùc coâ maø baùc ñi moät vaøi vieäc, ngöôøi

ta laïi baûo laø thieân ngöôøi noï vò ngöôi kia, ai döïa vaøo uy theá cuï vaø baø

Hai thì khoâng daùm ñoäng ñeán, chæ ñem nhöõng ngöôøi yeáu theá ra laøm

bung xung ñaáy thoâi. Coâ xem ñaáy, vieäc cuûa môï Hai, hoï coøn baùc ñi vaøi

khoaûn, coù nhö theá môùi chaën ñöôïc hoïng moïi ngöôøi chöù.

Thu Vaên leø löôõi cöôøi noùi:

- May gaëp chò ôû ñaây, chöù khoâng thì laïi bò traùt gio vaøo maët roài.

Toâi phaûi mau mau veà baùo tin cho chuùng noù bieát.

Côm cuûa Baûo Thoa ñaõ mang ñeán. Bình Nhi voäi ñöùng daäy vaøo haàu.

Luùc ñoù dì Trieäu ñaõ veà roài, ba ngöôøi ngoài ôû giöôøng aên côm. Baûo Thoa

ngoaûnh veà höôùng nam, Thaùm Xuaân ngoaûnh veà höôùng taây, Lyù Hoaøn

ngoaûnh veà höôùng ñoâng, boïn ñaøn baø ôù döôùi theàm im laëng ñöùng chôø,

beân trong chæ coù a hoaøn haàu caän ñöùng haàu, ngöôøi khaùc khoâng ai daùm

vaøo caû.

Luõ ñaøn baø kheõ baøn taùn vôùi nhau:

- Chuùng ta boû caùi loái aáy ñi, ñöøng giöõ yù nghó xaèng baäy nöõa. Baø

Ngoâ cuõng coøn beõ maët nöõa laø chuùng mình ñaõ thaám vaøo ñaâu.

Moïi ngöôøi chôø hoï aên xong môùi daùm vaøo trình vieäc. Baây giôø ôû

phía trong thænh thoaûng coù tieáng ñaèng haéng kheõ, ngoaøi ra khoâng ai

nghe thaáy chaïm baùt chaïm ñuõa. Moät laùt sau, moät a hoaøn veùn reøm leân,

roài hai a hoaøn khieâng baøn aên ra. Trong buoàng traø, ba a hoaøn böng

saün ba chaäu nöôùc röûa maët, ñi vaøo. Moät luùc, hoï mang chaäu nöôùc vaø oáng

nhoå ra, roài Thò Thö, Toá Vaân vaø Oanh Nhi moãi ngöôøi böng moät caùi

- 836 -

khay ñöïng ba taùch nöôùc coù naép vaøo. Sau khi boïn a hoaøn kia ra, Thò

Thö baûo ñöùa haàu nhoû:

- Chuùng bay phaûi haàu haï töû teá, khoâng ñöôïc ngoài laûng moät choã. Ta

ñi aên côm roài seõ veà thay.

Baáy giôø moïi ngöôøi môùi roùn reùn ñi vaøo trình vieäc, khoâng daùm

nhaâng nhaùo nhö tröôùc nöõa.

Thaùm Xuaân vöøa môùi nguoâi giaän, nhaân baûo Bình Nhi:

- Toâi coù moät vieäc quan heä, muoán baøn môùi môï chò, nay môùi nhôù ra.

Chò veà aên côm xong, laïi ñaây ngay. Coâ Baûo cuõng coøn ôû ñaây, boán chuùng

ta seõ baøn vôùi nhau, roài hoûi môï chò xem coù neân laøm hay khoâng.

Bình Nhi vaâng lôøi ñi veà. Phöôïng Thö hoûi:

- Laøm sao ñi laâu theá?

Bình Nhi cöôøi, keå laïi nhöõng vieäc vöøa môùi xaûy ra. Phöôïng Thö

cöôøi noùi:

- Coâ Ba khaù ñaáy! Ta noùi khoâng sai. Chæ tieác laø coâ aáy xaáu soá

khoâng phaûi baø Hai ñeû ra.

- Môï cuõng noùi vôù vaån. Coâ aáy khoâng phaûi baø Hai ñeû ra, nhöng ai

daùm coi coâ aáy keùm caùc coâ kia?

- Chò bieát ñaâu ñöôïc! Con vôï leõ cuõng nhö con vôï caû thöïc, nhöng laø

con gaùi thì bì theá naøo ñöôïc vôùi con trai. Sau naøy ñeán tuoåi laáy choàng,

nhöõng haïng khinh baïc thöôøng hay doø hoûi con vôï caû hay con vôï leõ, chæ

vì con vôï leõ maø nhieàu ngöôøi khoâng daïm. Chöù hoï bieát ñaâu ngöôøi töû teá,

thì duø ñöùa ôû cuõng coøn gaáp traêm laàn coâ tieåu thö kia. Sau naøy, ngöôøi

naøo voâ phuùc keùn choïn con vôï caû thì seõ bò laàm, ngöôøi naøo coù phuùc

khoâng caâu neä con vôï leõ maø laáy ñöôïc coâ aáy thì laïi hoùa may.

Phöôïng Thö laïi cöôøi noùi vôùi Bình Nhi:

- Chò ñaõ bieát maáy naêm nay ta phaûi nghó ra bao nhieâu caùch taèn

tieän, bôùt aên bôùt tieâu, coù leõ ngöôøi trong nhaø ai cuõng giaän ngaàm ta caû.

Baây giôø ta nhö ngöôøi “cöôõi hoå” vaäy, tuy bieát theá, nhöng khoâng theå

naøo roäng raõi ñöôïc. Vaû chaêng trong nhaø naøy chi nhieàu thu ít, vieäc lôùn

nhoû ñeàu phaûi theo leä cuûa toå tieân ñaët ra, nhöng hoa lôïi thu vaøo haøng

naêm laïi keùm tröôùc nhieàu. Ruùt bôùt moùn tieâu ñi, thì ngöôøi ngoaøi cheâ

cöôøi, maø cuï vaø baø Hai cuõng khoù chòu, toâi tôù trong nhaø cuõng oaùn ta cay

nghieät. Neáu khoâng tìm caùch taèn tieän ngay töø baây giôø, maáy naêm nöõa

seõ phaûi buø maø heát thoâi.

- 837 -

- Môï noùi cuõng phaûi ñaáy! Sau naøy coâng vieäc ba, boán coâ, hai, ba caäu

vaø cuï ñeàu môï phaûi lo caû.

- Ta ñaõ nghó ñeán nhöõng vieäc aáy roài, cuõng coù theå ñôõ ñöôïc chuù Baûo

vaø coâ Laâm, moät ngöôøi laáy vôï, moät ngöôøi laáy choàng, coù theå khoâng phaûi

tieâu tieàn trong phuû, theá naøo cuï cuõng boû tieàn rieâng cuûa mình ra cho.

Coâ Hai laø ngöôøi beân oâng Caû, khoâng phaûi tính ñeán. Coâ Ba, coâ Tö coù

tieâu hoang chaêng nöõa, cuõng chæ moãi ngöôøi ñoä vaïn baïc thoâi. Caäu Hoaøn

laáy vôï chæ tieâu maát ñoä ba nghìn, neáu khoâng ñuû thì bôùt ñi moät moùn gì

ñoù laø xong. Vieäc toáng taùng cuï sau naøy, caùi gì cuõng saép saün caû roài, chæ

phaûi tieâu nhöõng moùn laët vaët chöøng daêm, ba nghìn laïng. Neáu bieát taèn

tieän ngay töø baây giôø cuõng ñuû. Chæ sôï töï nhieân xaûy ra moät vaøi vieäc, thì

khoâng bieát xoay vaøo ñaâu ñöôïc. Thoâi, chuùng ta chaúng neân quaù lo ñeán

vieäc sau naøy. Chò haõy ñi aên côm roài sang xem hoï baøn vieäc gì. Ñaây

cuõng laø moät dòp may. Ta ñang lo khoâng coù ngöôøi giuùp ñôõ. Tuy coù Baûo

Ngoïc ñaáy, nhöng chöa quen vieäc, coù loâi keùo ñöôïc haén cuõng chaúng aên

thua gì. Môï Caû thì hieàn nhö buït, khoâng laøm ñöôïc vieäc. Coâ Hai laïi

caøng khoâng ñöôïc, vaø cuõng khoâng phaûi laø ngöôøi trong nhaø naøy. Coâ Tö

thì coøn beù, Anh Lan vaø caäu Hoaøn thì nhö con meøo nhoû gaëp trôøi laïnh

chæ chôø coù beáp löûa laø chui vaøo söôûi thoâi. Thöïc laø cuøng moät buïng meï ñeû

ra, maø hai ñöùa con laïi khaùc nhau moät trôøi moät vöïc! Nghó ñeán, ta caøng

khoâng hieåu. Coâ Laâm vaø coâ Baûo thì khaù ñaáy, nhöng ñeàu laø hoï ngoaïi,

khoâng tieän troâng coi vieäc nhaø. Vaû chaêng moät ngöôøi nhö caùi ñeøn myõ

nhaân, gioù thoåi moät caùi laø taét, moät ngöôøi thì giöõ gìn yù töù, khoâng phaûi

vieäc cuûa mình khoâng bao giôø chòu heù raêng, hoûi ñieàu gì cöù nguaây nguaåy

laéc ñaàu. Nhö theá cuõng khoù maø baøn vôùi coâ ta ñöôïc. Chæ coøn moät mình

coâ Ba laø khaù caû trong laãn ngoaøi, laïi chính laø ngöôøi nhaø naøy, baø laïi

raát thöông coâ aáy, chæ vì dì Trieäu hay sinh chuyeän, neân beà ngoaøi baø coù

veû höõng hôø, nhöng trong buïng luùc naøo cuõng thöông yeâu nhö Baûo Ngoïc.

Chöù khoâng gioáng em Hoaøn, chaúng ai thöông ñöôïc. Cöù yù ta thì ñaõ ñuoåi

noù böôùc ñi töø laâu roài. Nay coâ aáy ñaõ coù yù ñònh nhö theá, cuõng neân chung

söùc maø laøm, coù hai ngöôøi giuùp ñôõ nhau, ta khoâng ñeán noãi leû loi nöõa.

Theo leõ phaûi vaø löông taâm maø noùi, ñaõ coù coâ aáy giuùp, chuùng ta caøng ñôõ

phaûi lo nghó vaø cuõng coù lôïi cho baø. Keå ra veà maët taâm tö nham hieåm,
baáy laâu nay ta ñaõ quaù cay nghieät, baây giôø cuõng neân luøi böôùc nhìn laïi

xem, cöù khaéc khoå maõi, ñeå cho moïi ngöôøi caêm giaän, ngoaøi mieäng hoï

cöôøi, nhöng trong buïng hoï chöùa ñaày dao gaêm, maø hai ngöôøi chuùng ta

- 838 -

chæ coù boán con maét vaø hai quaû tim, coù luùc khoâng kòp ñeà phoøng seõ

hoûng vieäc maát. Nhaân luùc thuaän chieàu naøy, coâ aáy ñöùng ra troâng coi

coâng vieäc, moïi ngöôøi seõ deïp queân nhöõng noãi töùc giaän ngaøy tröôùc ñoái

vôùi chuùng ta. Coøn moät vieäc nöõa, tuy ta bieát chò raát hieåu vieäc nhöng

chæ sôï trong loøng chò chöa döùt khoaùt, nay ta daën chò, coâ aáy tuy laø tieåu

thö, nhöng vieäc gì cuõng hieåu thaáu, aên noùi bieát giöõ gìn, laïi laø ngöôøi coù

hoïc. Nhö vaäy coâ aáy seõ gheâ gôùm hôn ta. Tuïc ngöõ noùi: “Baét giaëc phaûi

baét töôùng”. Muoán ra oai laàn ñaàu, nhaát ñònh coâ aáy phaûi keå ñeán ta

tröôùc. Neáu coâ aáy coù baùc boû coâng vieäc gì cuûa ta, chò cuõng khoâng neân caõi

laïi, cöù leã pheùp noùi raèng baùc nhö theá môùi phaûi. Nhaát thieát ñöøng sôï ta

maát theå dieän maø choáng laïi coâ aáy thì khoâng hay ñaâu.

Bình Nhi khoâng ñôïi Phöôïng Thö noùi heát, cöôøi noùi:

- Chò xem ngöôøi hoà ñoà quaù! Toâi laøm tröôùc roài, baây giôø chò môùi

daën!

- Ta sôï chò chæ hieàm coù ta, khoâng bieát ñeán ai, neân phaûi daën theá;

neáu ñaõ bieát tröôùc, thì chò laïi saùng suoát hôn ta ñaáy. Nhöng chò laïi

noùng roài, sao cöù luoân moàm “chò chò” “toâi toâi” nhö vaäy?

- Cöù goïi laø “chò” ñaáy! Khoâng baèng loøng thì maët ñaây taùt ñi! Ai baûo

laø caùi maët naøy chöa töøng bò taùt hao giôø?

- Ñoà ranh con naøy, ñònh nhaéc laïi vieäc cuõ ñaõ töø bao giôø môùi thoâi?

Xem ta oám nhö theá naøy maø laïi coøn treâu töùc aø! Thoâi, laïi ñaây ngoài

xuoáng, gaëp luùc khoâng coù ai ñeán, chuùng ta neân cuøng ngoài aên moät choã.

Boïn Phong Nhi ba, boán ñöùa mang caùi laøn nhoû ñeán. Phöôïng Thö

chæ aên chaùo yeán saøo vaø hai ñóa ñoà aên ngon. Vì phaàn aên haøng ngaøy ñaõ

ruùt bôùt, Phong Nhi mang boán moùn aên cuûa Bình Nhi baøy leân baøn vaø

xôùi côm. Bình Nhi quyø moät chaân leân meùp giöôøng, moät chaân ñöùng ôû

döôùi, cuøng Phöôïng Thö aên côm. Bình Nhi haàu Phöôïng Thö suùc mieäng

xong, daën doø Phong Nhi maáy caâu roài sang beân Thaùm Xuaân. Ñeán nôi,

thaáy trong nhaø im laëng, moïi ngöôøi ñaõ ñi caû.

o0o

Hoài thöù naêm möôi saùu

Thaùm Xuaân thoâng thaïo, tìm moái lôïi boû haún leä xöa

Baûo Thoa khoân ngoan, ra ôn nhoû giöõ gìn theå thoáng

- 840 -

Bình Nhi haàu Phöôïng Thö aên côm suùc mieäng röûa tay xong môùi

ñeán ñaèng Thaùm Xuaân, thaáy ngoaøi saân im laëng chæ coù maáy baø giaø vaø a

hoaøn ñöùng beân cöûa soå chöïc haàu, ñang baøn vieäc nhaø, vieäc ngaøy teát ñeán

uoáng röôïu ôû vöôøn nhaø Laïi Ñaïi. Thaáy Bình Nhi ñeán, Thaùm Xuaân baûo

ngoài xuoáng gheá thaáp vaø noùi:

- Coù chuyeän gì ñaâu. Nhaân nghó ñeán vieäc chuùng ta tieâu moãi thaùng

hai laïng baïc, boïn a hoaøn cuõng ñaõ coù tieàn löông thaùng, theá maø hoâm

tröôùc laïi coù ngöôøi trình moãi thaùng chi hai laïng baïc cho moãi ngöôøi veà

tieàn phaán saùp nöõa. Soá tieàn naøy chaúng khaùc taùm laïng baïc tieàn hoïc

vaäy, cöù choàng chaát maõi leân. Vieäc naøy tuy nhoû nhöng soá tieàn coù chöøng,

xem ra chi tieâu nhö theá laø khoâng ñuùng, taïi sao môï chò khoâng nghó

ñeán vieäc aáy?

Bình Nhi cöôøi noùi:

- Vieäc aáy cuõng coù duyeân côù. Nhöõng thöù caùc coâ duøng ñaõ coù leä ñònh

saün, moãi thaùng caùc nôi phaûi mua ñuû, baûo boïn ñaøn baø ñöa ñeán cho

chuùng toâi giöõ, chaúng qua chuùng toâi chæ saép cho caùc coâ duøng thoâi. Chöù

khoâng phaûi haøng ngaøy nhaän tieàn roài sai ngöôøi ñi mua. Vì theá maõi

bieän beân ngoaøi lónh tieàn caû, roài haøng thaùng sai ngöôøi theo caùc phoøng

giao cho chuùng toâi. Soá tieàn hai laïng haøng thaùng cuûa caùc coâ, khoâng

phaûi ñeå mua nhöõng thöù aáy ñaâu, maø coát ñeå phoøng khi caùc baø caùc môï

troâng nom vieäc nhaø ñi vaéng, hoaëc baän vieäc, maø caùc coâ duøng ngay ñeán

tieàn, thì ñôõ phaûi sai ngöôøi ñi laáy. Laøm nhö theá coát ñeå cho caùc coâ khoûi

phieàn ñaáy thoâi. Ñuû bieát soá tieàn naøy khoâng phaûi ñeå mua nhöõng thöù ñoù.

Nhöng nay toâi ñeå yù xem ra thì phaàn nhieàu chò em ôû caùc nhaø ñeàu laáy

tieàn ñi mua caùc thöù. Toâi ngôø raèng, khoâng phaûi boïn maõi bieän aên bôùt

hoaëc ñeå chaäm ngaøy giôø, thì cuõng chuoác laáy cuûa xaáu, nhueá nhoùa cho

xong chuyeän.

Thaùm Xuaân vaø Lyù Hoaøn ñeàu cöôøi noùi:

- Chò cuõng ñeå yù thaáy ro&otilde; vieäc aáy aø? Vieäc aên bôùt chöa chaéc coù, chæ

laø ñeå chaäm thì giôø thoâi. Khi naøo giuïc gaáp, hoï ñem ôû ñaâu veà ñeàu laø

nhöõng thöù coù teân thoâi, thöïc ra chaúng duøng gì ñöôïc. Roài vaãn phaûi laáy

hai laïng baïc, sai con em caùc baø vuù ñi mua thöù khaùc veà duøng. Ngöôøi

trong phuû ñi bao giôø cuõng vaãn mua phaûi haøng xaáu, khoâng bieát hoï laøm

aên ra sao? Cöù cöûa haøng beân ngoaøi boû ñi laø hoï vaùc veà cho chuùng ta

duøng.

Bình Nhi cöôøi noùi:

- Boïn maõi bieän ñi mua laø cöù theá maõi. Ngöôøi khaùc coù mua ñöôïc

haøng toát, thì hoï laïi khoâng chòu, cöù baûo laø ngöôøi ta xaáu buïng muoán

tranh chöùc maõi bieän cuûa mình. Vì vaäy ai naáy thaø chòu loãi vôùi caùc môï

caùc coâ, chöù khoâng daùm laøm maát loøng hoï. Chæ khi naøo caùc coâ sai vuù

giaø ñi mua, hoï môùi khoâng daùm lôøi ra tieáng vaøo.

Thaùm Xuaân noùi:

- Vì theá trong buïng toâi vaãn aùy naùy. Phaûi tieâu phí hai laàn tieàn maø

ñoà duøng vaãn vaát ñi moät nöûa, chi baèng boû caùi khoaûn ñöa boïn maõi bieän

mua aáy ñi. Ñoù laø vieäc thöù nhaát. Vieäc thöù hai, naêm ngoaùi chò cuõng ñi

döï tieäc nhaø Laïi Ñaïi ñaáy, chò xem vöôøn nhaø aáy so vôùi vöôøn nhaø ta nhö

theá naøo?

- Khoâng baèng moät nöûa vöôøn nhaø, caây coái hoa quaû cuõng ít.

- 841 -

- Nhaân luùc ta noùi chuyeän vôùi luõ con gaùi nhaø aáy, hoï noùi vöôøn aáy

tröø soá hoa ñeå caøi vaø maêng rau, toâm caù ñeå nhaø aên ra, coøn cho ngöôøi

thaàu. Moät naêm cuõng thöøa ñöôïc hai traêm laïng. Töø hoâm ñoù ta môùi bieát

töø caùi laù sen raùch, caùi reã coû khoâ cuõng ñeàu ñaùng tieàn caû.

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Thöïc laø chuyeän cuûa con nhaø phuù quyù! Caùc coâ tuy laø tieåu thö

nghìn vaøng, xöa nay khoâng bieát ñeán vieäc aáy, nhöng ñaõ laø ngöôøi ñoïc

saùch bieát chöõ, laïi khoâng ñoïc ñeán thieân “baát töï khí”(1) cuûa oâng Chu Töû

hay sao?

Thaùm Xuaân cöôøi noùi:

- Ñaõ ñoïc roài, nhöng chaúng qua laø lôøi noùi phuø phieám, khuyeân

ngöôøi ta phaûi coá gaéng chöù coù gì laø thöïc teá?

Baûo Thoa noùi:

- OÂng Chu Töû maø laø ngöôøi phuø phieám aø? Caâu noùi naøo cuõng saùt

thöïc teá ñoù. Coâ môùi nhaän vieäc co�e;ng� maáy hoâm maø loøng ñaõ meâ muoäi veà lôïi,

cho oâng Chu Töû laø ngöôøi phuø phieám. Neáu coâ ñi ra ngoaøi, thaáy nhieàu

vieäc lôïi haïi lôùn hôn nöõa, coù leõ ñeán caû oâng Khoång Töû coâ cuõng cho laø

ngöôøi phuø phieám heát!

Thaùm Xuaân cöôøi noùi:

- Chò laø ngöôøi thoâng thaùi nhö theá laïi chöa xem saùch Cô Töû(2) aø?

Saùch coù noùi: “Böôùc vaøo voøng lôïi loäc, ôû vaøo ñòa vò baøn möu tính keá, thì

queân haún lôøi Nghieâu, Thuaán, traùi haún ñaïo Khoång, Maïnh”.

- Döôùi coøn caâu gì nöõa?

- Ñaây toâi chæ caét caâu vaên ñeå laáy yù thoâi. Neáu ñoïc xuoáng caâu döôùi

thì chaêng hoùa ra laïi töï maéng toâi aø?

- Treân ñôøi caùi gì maø khoâng duøng ñöôïc, ñaõ duøng ñöôïc phaûi ñaùng

tieàn chöù. Khen cho coâ laø ngöôøi thoâng minh, ngay nhöõng vieäc to taùt,

sôø sôø ra ñaáy, vaãn chöa töøng traûi.

Lyù Hoaøn cöôøi noùi:

(1) Töùc laø Chu Hy, teân chöõ laø Troïng Hoái, Hoái OÂng, Khaûo Ñình hay Chu Vaên Coâng, laø moät

nhaø lyù hoïc ñôøi Toáng. Ñôøi sau thöôøng goïi laø Khaûo Ñình hoïc phaùi. Baát töï khí laø khoâng

neân boû phí vaät gì.

(2) Hình nhö taùc giaû bòa ra ñeå cöôøi cho vui, chöù khoâng coù ngöôøi nhö theá.

- 842 -

- Baûo ngöôøi ta ñeán, chaúng noùi gì vieäc chính, laïi mang hoïc vaán ra

caõi vaõ nhau.

Baûo Thoa noùi:

- Trong hoïc vaán töùc laø vieäc chính ñaáy. Neáu khoâng noùi ñeán hoïc

vaán thaønh ra sa vaøo haïng tuïc maát.

Ba ngöôøi noùi ñuøa moät luùc roài môùi baøn ñeán vieäc chính.

Thaùm Xuaân noùi tieáp:

- Vöôøn cuûa chuùng ta roäng gaáp ñoâi vöôøn nhaø Laïi Ñaïi, cöù tính gaáp

ñoâi thoâi, moät naêm cuõng coù theå ñöôïc lôïi boán traêm baïc. Baây giôø cho

ngöôøi thaàu, buûn xæn quaù, nhaø chuùng ta khoâng ñaùng laøm nhö vaäy;

nhöng khoâng giao haún cho vaøi ngöôøi troâng nom, thì thöõng thöù ñaùng

tieàn bò huûy hoaïi ñi, seõ boû phí cuûa trôøi. Chi baèng choïn maáy baø giaø

thöïc thaø ôû trong vöôøn, bieát vieäc troàng traùi, cho hoï ñöùng leân troâng coi.

Khoâng baét hoï noäp toâ noäp thueá, chæ moãi naêm bieáu xeùn ít nhieàu gì ñoù.

Laøm nhö theá, moät laø trong vöôøn coù ngöôøi chuyeân traùch, söûa sang caây

coái, moãi naêm moät toát hôn leân, khoâng phaûi chôø ñeán luùc coù vieäc môùi

cuoáng cuoàng voäi vaõ; hai laø hoa maøu khoâng ñeán noãi bò huûy hoaïi phí

cuûa; ba laø boïn baø giaø ñöôïc nhôø ñaáy maø kieám ít tieàn, cuõng boû caùi coâng

vaát vaû troâng nom vöôøn töôïc haøng naêm; boán laø bôùt ñöôïc nhöõng moùn

tieàn thueâ ngöôøi söûa hoa, söûa nuùi, queùt doïn. Ñem choã thöøa buø vaøo choã

thieáu, nhö theá cuõng ñöôïc ñaáy.

Baûo Thoa ñöông ñöùng xem böùc tranh treân vaùch, nghe vaäy, gaät

ñaàu cöôøi noùi:

- Hay thaät! Nhö theá thì “trong ba naêm chaúng coøn ai ñoùi khaùt

nöõa.”(1)

Lyù Hoaøn noùi:

- Nghó hay ñaáy! Neáu laøm ñöôïc theá, chaéc chaén baø cuõng vui loøng.

Söï bôùt tieâu laø vieäc nhoû, nhöng trong vöôøn coù ngöôøi chuyeân traùch, queùt

doïn, laïi ñöôïc moùn tieàn, töùc laø laáy quyeàn sai khieán, laáy lôïi thuùc giuïc,

thì ai maø chaúng heát loøng laøm vieäc.

Bình Nhi noùi:

- Vieäc naøy chæ coâ laø coù theå noùi ñöôïc thoâi. Môï toâi tuy cuõng muoán

ñaáy, nhöng chöa chaéc ñaõ chòu ngoû lôøi. Hieän giôø caùc coâ ñöông ôû caû

(1) Chöõ trong saùch Luaän ngöõ.

- 843 -

trong vöôøn, ñaõ khoâng baøy theâm ñöôïc troø chôi ñeå giuùp vui laïi coøn sai

ngöôøi ñeán troâng nom söûa sang, mong ñôõ toán tieàn, nhaát ñònh môï toâi

khoâng tieän noùi ra.

Baûo Thoa chaïy laïi sôø vaøo maët Bình Nhi, cöôøi noùi:

- Chò haù moàm ra cho toâi xem löôõi raêng chò theá naøo? Töø saùng ñeán

giôø, cöù moãi vieäc chò noùi moät gioïng, khoâng nònh hoùt coâ Ba, cuõng khoâng

noùi laø môï chò vuïng tính. Heã coâ Ba noùi moät caâu, chò laïi coù moät caâu ñôõ

ngay. Cöù vieäc gì coâ Ba nghó ñöôïc, laø môï chò cuõng ñaõ nghó ñeán roài,

nhöng chæ vì coù moät nheõ rieâng khoâng theå laøm ñöôïc thoâi. Baây giôø laïi

noùi laø caùc coâ ôû trong vöôøn, khoâng tieän vì söï bôùt tieâu maø sai ngöôøi ñeán

troâng nom. Chò em thöû nghó caâu noùi aáy xem, neáu thöïc cho ngöôøi ta

troâng nom ñeå laáy tieàn, thì ngay moät caønh hoa, moät thöù quaû, ngöôøi ta

cuõng khoâng cho ñoäng chaïm ñeán. Veà phaàn caùc coâ, chaéc cuõng khoâng ai

daùm noùi gì, nhöng vôùi caùc coâ beù, sôï haøng ngaøy khoâng khoûi sinh

chuyeän eo seøo vôùi nhau. Chò aáy bieát lo gaàn lo xa, khoâng choáng laïi

ngöôøi ta, cuõng khoâng töï haï mình, duø môï chò aáy khoâng toát vôùi chuùng

ta, nay nghe thaáy taát nhieân phaûi xaáu hoå maø aên ôû cho toát, khoâng baèng

loøng cuõng phaûi baèng loøng.

Thaùm Xuaân cöôøi noùi:

- Saùng hoâm nay toâi ñang böïc mình, nghe chò aáy ñeán, toâi nghó

ngay ñeán chuû chò aáy ngaøy thöôøng troâng nom vieäc nhaø ñeå boïn ngöôøi

haàu loäng haønh quen thaân, neân laïi caøng böïc theâm. Ngôø ñaâu chò aáy vaøo

ñeán nôi, len leùt nhö chuoät sôï meøo ñöùng haàu haøng giôø, thöïc laø ñaùng

thöông, roài laïi noùi nhöõng caâu nhö theá. Chuû chò aáy ñoái vôùi toâi ñaõ töû teá,

chò aáy laïi coøn noùi “khoâng phuï tình nghóa xöa nay coâ ñoái vôùi môï toâi!”

Nghe caâu noùi aáy, toâi khoâng nhöõng heát giaän maø laïi coøn xaáu hoå vaø ñau

loøng nöõa. Toâi nghó kyõ: mình laø con gaùi, ñöông böïc khoâng coù ngöôøi

ñoaùi thöông, thì coøn coù gì hay maø ñoái xöû töû teá vôùi ngöôøi ta nöõa?

Noùi ñeán ñaây, Thaùm Xuaân nöôùc maét chaûy roøng roøng.

Lyù Hoaøn thaáy Thaùm Xuaân noùi thieát tha nhö theá, laïi nghó ñeán dì

Trieäu ngaøy thöôøng sæ vaû coâ ta, vaø ngay ôû tröôùc maët Vöông phu nhaân

cuõng vì dì Trieäu maø coâ ta phaûi luïy laây, neân chaûy nöôùc maét, lieàn

khuyeân:

- Nhaân hoâm nay vaéng veû, chuùng ta cuøng baøn vaøi vieäc, laøm theá

naøo theâm lôïi bôùt haïi, ñeå khoûi phuï loøng uûy thaùc cuûa baø. Coâ nhaéc ñeán

nhöõng vieäc khoâng caàn thieát ra laøm gì.

- 844 -

Bình Nhi noùi:

- Toâi ñaõ hieåu roài. Coâ xem ai gioûi thì giao cho ngöôøi ta ñeán troâng

nom laø ñöôïc.

Thaùm Xuaân noùi:

- Tuy theá, nhöng cuõng phaûi veà trình môï chò tröôùc ñaõ. ÔÛ ñaây

chuùng ta tìm toøi nhöõng moùn lôïi nhoû laø khoâng ñuùng, nhöng vì môï chò

laø ngöôøi hieåu vieäc neân môùi laøm nhö theá; neáu laø moät ngöôøi hoà ñoà hay

ngôø vöïc ghen gheùt, thì toâi khoâng laøm ñaâu, seõ mang tieáng laø tranh

khoân, leõ naøo laïi khoâng baøn tröôùc vôùi môï chò.

Bình Nhi cöôøi noùi:

- Ñaõ theá ñeå toâi veà noùi vôùi môï toâi.

Ñi moät luùc, Bình Nhi trôû laïi, cöôøi noùi:

- Toâi ñaõ baûo laø ñi chæ toán coâng tho�ñö�i. Vieäc hay nhö theá leõ naøo môï

toâi laïi khoâng baèng loøng!

Thaùm Xuaân nghe noùi, lieàn cuøng Lyù Hoaøn sai ngöôøi ñem danh

saùch caùc baø giaø trong vöôøn ñeán xem. Hai ngöôøi tính xong, chaám ñöôïc

maáy ngöôøi. Roài goïi hoï ñeán, Lyù Hoaøn noùi qua cho hoï nghe. Ai naáy ñeàu

vui möøng. Coù ngöôøi noùi:

- Caùi raëng tre aáy cöù giao cho toâi söûa sang, moät naêm tröø maêng ôû

trong nhaø aên roài, coøn coù theå noäp theâm moät soá tieàn nöõa.

Ngöôøi khaùc laïi noùi:

- Caùi thöûa ñaát troàng luùa kia xin giao cho toâi, haøng naêm thoùc gaïo

nuoâi chim khoâng phaûi laáy tieàn ôû trong phuû, toâi coøn coù theå noäp theâm

moät soá tieàn nöõa.

Thaùm Xuaân ñang muoán noùi, thì coù ngöôøi vaøo trình:

- Thaày thuoác ñaõ vaøo vöôøn thaêm cho coâ Söû.

Boïn baø giaø ra ñoùn, Bình Nhi lieàn noùi:

- Chæ mieäng caùc baø thoâi, thì moät traêm ngöôøi cuõng khoâng ñöôïc

trang troïng, sao khoâng goïi vaøi ngöôøi coi vieäc ñi ñoùn?

Ngöôøi trình vieäc noùi:

- Coù baø Ngoâ vaø baø Ñan ñang chôø ñoùn ôû ngoaøi cöûa Tuï Caåm veà phía

taây nam roài.

Bình Nhi thaáy theá môùi thoâi.

- 845 -

Caùc baø ñi roài. Thaùm Xuaân hoûi: “Vieäc aáy theá naøo?” Baûo Thoa cöôøi

noùi:

- Ngöôøi naøo tröôùc troùt loït sau taát treã naûi, ngöôøi kheùo noùi taát laø

haùm lôïi.

Thaùm Xuaân gaät ñaàu khen phaûi, lieàn troû maáy ngöôøi ôû trong danh

saùch cho Lyù Hoaøn, Baûo Thoa vaø Bình Nhi xem. Bình Nhi voäi mang

giaáy buùt ñeán. Ba ngöôøi noùi:

- Giaø Chuùc laø ngöôøi ñöùng ñaén, vaû chaêng choàng con baø aáy ñôøi ñôøi

ñeàu troâng nom vieäc söûa sang raëng tre. Baây giôø neân giao caû vieäc naøy

cho baø aáy. Giaø Ñieàn voán laø nhaø laøm ruoäng, bao nhieâu luùa maù rau coû ôû

Ñaïo Höông thoân, tuy ñeå laøm caûnh chôi, khoâng caàn phaûi baøy bieän

nhieàu laém, nhöng neáu coù baø aáy theo thôøi tieát chaêm boùn caån thaän, thì

chaúng hôn hay sao?

Thaùm Xuaân laïi cöôøi noùi:

- Tieác raèng Haønh Vu Uyeån vaø vieän Di Hoàng, ñaát ñai roäng theá maø

chaúng coù thöù gì ñaùng tieàn!

Lyù Hoaøn cöôøi noùi:

- Haønh Vu Uyeån laïi caøng quan troïng hôn! Hieän giôø nhöõng hoa

thôm coû thôm baùn ôû hieäu haøng höông, ôû caùc chôï vaø caùc ñeàn mieáu,

chaúng phaûi ñeàu laø nhöõng thöù ôû trong ñaây hay sao? Tính ra, ôû ñaáy laïi

caøng thu ñöôïc nhieàu lôïi hôn! Trong vieän Di Hoàng, khoâng keå caùc thöù,

chæ rieâng hoa hoàng, hai muøa xuaân haï cuõng coù tôùi bao nhieâu boâng! Laïi

coøn caùc thöù hoa töôøng vi, nguyeät quyù, baûo töôøng, kim ngaân, ñaèng hoa

ôû chung quanh haøng raøo, haùi veà phôi khoâ roài baùn cho hieäu cheø, hieäu

thuoác cuõng ñöôïc khaù nhieàu tieàn ñaáy.

Thaùm Xuaân cöôøi, roài gaät ñaàu noùi:

- Meï chò Oanh Nhi haàu coâ Baûo bieát haùi ñaáy. Daïo tröôùc baø aáy haùi

ít hoa veà phôi khoâ, teát thaønh laüng hoa, baàu röôïu ñem cho toâi chôi. Coâ

ñaõ queân roài aø?

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Toâi vöøa môùi khen chò, giôø chò laïi treâu choïc toâi.

Ba ngöôøi ñeàu laáy laøm laï hoûi:

- Theá laø theá naøo?

Baûo Thoa noùi:

- 846 -

- Khoâng theå laøm theá ñöôïc. Beân nhaø caùc chò coøn bao nhieâu laø

ngöôøi thaïo vieäc, laïi nhaøn roãi chaúng laøm luïng gì caû. Baây giôø toâi maø

ñöa ngöôøi ñeán, taát nhieân hoï seõ coi thöôøng. Toâi ñaõ nghó hoä cho caùc chò

moät ngöôøi. Beân vieän Di Hoàng coù giaø Dieäp laø meï Dính Yeân, baø aáy thöïc

thaø laém, laïi chôi thaân vôùi meï Oanh Nhi beân nhaø toâi. Chi baèng giao

vieäc naøy cho giaø Dieäp, coù ñieàu gì baø aáy khoâng bieát, thì khoâng caàn

chuùng ta phaûi nhaéc, baø aáy cöù ñeán baøn baïc vôùi meï Oanh Nhi laø ñöôïc

roài. Neáu giaø Dieäp khoâng laøm, maø giao cho ngöôøi khaùc, thì ñoù laø tuøy

tình rieâng cuûa hoï, ngöôøi ngoaøi coù ai muoán noùi nhaûm gì cuõng khoâng

theå oaùn chuùng ta ñöôïc. Laøm nhö theá caùc chò ñöôïc tieáng coâng baèng, laïi

theâm chaïy vieäc.

Lyù Hoaøn vaø Bình Nhi ñeàu noùi: “Phaûi ñaáy”.

Thaùm Xuaân cöôøi noùi:

- Duø theá, nhöng cuõng coøn sôï hoï thaáy lôïi queân maát caû leõ phaûi.

Bình Nhi cöôøi noùi:

- Khoâng vieäc gì ñaâu. Hoâm noï Oanh Nhi coøn nhaän giaø Dieäp laøm

meï nuoâi, môøi aên môøi uoáng, hai nhaø ñoái ñaõi vôùi nhau raát töû teá.

Thaùm Xuaân nghe noùi theá môùi thoâi. Hoï laïi baøn ñònh vôùi nhau

choïn theâm maáy ngöôøi nöõa, ñeàu laø nhöõng ngöôøi ñaõ ñöôïc chuù yù töø tröôùc,

roài laáy buùt khuyeân teân.

Moät luùc sau, baø giaø vaøo trình “thaày thuoác ñaõ veà roài” vaø ñöa ñôn

thuoác leân. Ba ngöôøi xem xong, sai ngöôøi ñöa ra ngoaøi laáy thuoác saéc

cho Töông Vaân uoáng. Thaùm Xuaân, Lyù Hoaøn baûo cho moïi ngöôøi bieát:

- Ngöôøi naøo coi giöõ choã naøo, cöù theo muøa naøo thöùc aáy tröø soá trong

nhaø ñeå duøng khoâng keå, coøn thì cho baùn laáy lôïi, cuoái naêm seõ tính soå.

Thaùm Xuaân cöôøi noùi:

- Toâi laïi nghó ra moät vieäc: neáu cuoái naêm tính soå, taát phaûi noäp

tieàn ôû phoøng thu chi, laïi theâm moät ngöôøi giöõ. Moùn tieàn ñaõ loït vaøo tay

hoï, seõ laïi bò bôùt xeùn moät laàn nöõa. Baây giôø toâi nghó ra vieäc naøy, giao

cho caùc baø, khoâng qua tay boïn quaûn gia. Duø hoï töùc ñaáy nhöng cuõng

khoâng daùm noùi. Ñeán cuoái naêm, caùc baø phaûi naïp tieàn cho hoï, chôø gì hoï

chaúng giôû loái meø nheo? Vaû chaêng trong moät naêm baát cöù vieäc vì, chuû

ñöôïc moät phaàn, hoï cuõng vôù nöûa phaàn, ñoù laø leä cuõ xöa nay ai cuõng bieát

caû, aáy laø chöa keå ñeán choã aên vuïng aên troäm. Baây giôø vieäc trong vöôøn

- 847 -

naøy laø do chuùng ta ñaët ra, chöù khoâng phaûi qua tay hoï, thì haøng naêm

cöù noäp tieàn vaøo nhaø trong môùi phaûi.

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Cöù yù toâi, nhaø trong cuõng khoâng caàn phaûi thu tieàn, vì thu ngöôøi

naøy nhieàu, ngöôøi kia ít, laïi theâm baän ra. Chi baèng hoûi hoï xem ai

nhaän phaàn naøo thì phaûi ñöùng ra gaùnh laáy moät vieäc gì ñoù, chaúng qua

cuõng chæ laø nhöõng vieäc cuûa caùc ngöôøi ôû trong vöôøn caàn duøng thoâi. Toâi

tính hoä caùc chò em phaûi tieâu nhöõng moùn gì. Quanh quaån cuõng chæ coù

maáy moùn nhö phaán, saùp, höông, giaáy. Moãi coâ coù maáy ngöôøi haàu ñeàu

coù leä ñònh saün; ngoaøi ra thì choåi queùt, thuùng hoùt raùc, phaát traàn vaø ñoà

aên cuûa chim, höôu, thoû trong caùc nhaø. Nhöõng thöù naøy hoï phaûi nhaän

heát, khoâng phaûi ra lónh tieàn ôû phoøng thu chi nöõa. Chò thöû tính xem,

nhö theá ñôõ ñöôïc bao nhieâu?

Bình Nhi cöôøi noùi:

- Tuy maáy vieäc nhoû moïn aáy, nhöng tính caû naêm cuõng ñôõ ñöôïc hôn

boán traêm laïng baïc ñaáy.

Baûo Thoa cöôøi:

- Coøn phaûi noùi nöõa! Moät naêm boán traêm laïng, hai naêm taùm traêm

laïng, cuõng coù theå thöøa mua maáy gian nhaø cho thueâ, hay maáy maãu

ruoäng xaáu ñaáy, nhöng hoï khoù nhoïc caû naêm cuõng neân cho hoï kieám ít

lôøi ñeå tieâu rieâng vieäc nhaø chöù! Chuùng ta coát ñeå theâm moùn lôïi, bôùt tieâu

phí, nhöng cuõng khoâng neân laøm quaù, bôùt ñöôïc vaøi traêm laïng baïc maø

maát theå thoáng thì cuõng khoâng ñuùng. Vì theá laøm vieäc naøy, phoøng thu

chi beân ngoaøi moät naêm ñôõ phaûi tieâu toán, naêm traêm laïng baïc, cuõng ñôõ

phaàn chaät vaät, maø nhöõng ngöôøi ôû beân trong vaø caùc baø giaø tröôùc ñaây

khoâng coù vieäc laøm cuõng seõ kieám ñöôïc tyù chuùt. Caây coái trong vöôøn moãi

naêm cuõng ñöôïc toát töôi theâm leân. Caùc chò cuõng coù caùc thöùc maø duøng,

nhö theá khoâng ñeán noãi maát theå thoáng. Neáu chæ vì bôùt tieâu thoâi, thì

kieám ñaâu maø chaúng ra tieàn? Heã coù ñöôïc moùn lôïi gì cuõng noäp vaøo cuûa

coâng caû, coù leõ caû trong laãn ngoaøi, hoï seõ oaùn traùch aàm leân, nhö theá

chaúng maát theå thoáng cuûa nhaø caùc chò hay sao? Vaû laïi trong vöôøn naøy

coù maáy chuïc baø giaø, maø chæ cho maáy ngöôøi naøy, taát nhieân ngöôøi khaùc

seõ oaùn traùch laø khoâng coâng baèng. Nhö toâi noùi luùc naõy, hoï phaûi noäp coù

maáy thöù thoâi, keå cuõng roäng raõi ñaáy. Haèng naêm tröø nhöõng thöù aáy ra,

moãi ngöôøi thöøa thieáu maëc, ñeàu phaûi boû ra maáy quan tieàn, roài goùp caû

laïi, ñem chia ñeàu cho caùc baø giaø ôû trong vöôøn. Nhöõng ngöôøi naøy tuy

- 848 -

khoâng troâng nom vieäc aáy thaät, nhöng ngaøy ñeâm hoï ñeàu phaûi haàu haï ôû

trong vöôøn, phaûi ñoùng cöûa, môû cöûa, thöùc khuya daäy sôùm, khi möa khi

tuyeát, caùc coâ ñi ñaâu hoï phaûi khieâng kieäu, cheøo thuyeàn, keùo xe ñi tuyeát,

bao nhieâu vieäc khoù nhoïc, hoï ñeàu phaûi caùng ñaùng caû. Quanh naêm hoï

chòu vaát vaû, nay trong vöôøn coù moùn lôïi, thì cuõng phaûi cho hoï ñöôïc

nhôø tyù chuùt. Laïi coøn moät chuyeän raát nhoû cuõng caàn noùi toaïc ra: caùc baø

naøy chæ bieát vô phaàn nhieàu veà mình, khoâng chòu chia cho ai. Duø ngoaøi

maët chaúng ai daùm noùi ra, nhöng trong buïng hoï seõ khoâng phuïc. Hoï seõ

möôïn vieäc coâng ñeå laøm vieäc tö, ngaét ít quaû beû ít hoa, chaéc caùc baø kia

cuõng chaúng keâu vaøo ñaâu ñöôïc. Nay hoï cuõng ñöôïc höôûng lôïi moät ít, thì

choã naøo caùc baø kia khoâng troâng nom xueå, seõ coù hoï troâng nom hoä.

Caùc baø giaø nghe thaáy baøn ñònh nhö theá, ñaõ khoâng bò phoøng thu

chi cai quaûn, laïi khoâng phaûi tính soå vôùi Phöôïng Thö, moät naêm chæ

phaûi boû ra maáy quan tieàn thoâi, hoï ñeàu vui veû noùi:

- Chuùng toâi baèng loøng! Nhö theá coøn hôn laø bò hoï giaøy voø maø vaãn

phaûi boû tieàn ra noäp!

Nhöõng ngöôøi khoâng ñöôïc troâng nom vöôøn, thaáy noùi haøng naêm

khoâng phaûi laøm cuõng ñöôïc höôûng ít tieàn, ñeàu vui veû noùi:

- Caùc baø kia laøm luïng vaát caû, ñaùng ñöôïc moùn tieàn ñeå tieâu pha,

chöù chuùng toâi coù laøm gì ñaâu maø laïi ngoài khoâng höôûng lôïi!

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Caùc baø khoâng neân töø choái, ñaây laø phaàn cuûa caùc baø ñaùng höôûng.

Chæ caàn caùc baø ngaøy ñeâm chòu khoù ñöøng löôøi, ñöøng ñeå maëc cho ngöôøi

ta uoáng röôïu ñaùnh baïc, theá laø ñöôïc roài. Toâi cuõng khoâng muoán nhaän

troâng nom vieäc naøy ñaâu, nhöng chaéc caùc baø cuõng ñaõ bieát, dì toâi phoù

thaùc toâi naêm, baûy laàn, vaø baûo: baây giôø môï Caû thì baän, caùc coâ haõy coøn

beù, nhôø toâi troâng nom giuùp. Toâi khoâng nghe lôøi laïi laøm dì toâi baän

loøng. Meï toâi hay oám luoân, vieäc nhaø laïi baän, toâi voán laø ngöôøi soát saéng

haõo, ngay haøng xoùm laùng gieàng coù vieäc caàn toâi cuõng ñeán giuùp ñôõ

huoáng chi laø dì toâi uûy thaùc! Ai oaùn traùch toâi cuõng chaúng caàn. Neáu chæ

coát laáy tieáng khen, ñeå hoï röôïu cheø côø baïc, sinh chuyeän loâi thoâi, thì toâi

coøn maët muõi naøo troâng thaáy dì toâi nöõa? Khi ñoù ngay caùc baø cuõng maát

theå dieän, coù aên naên cuõng muoän. Caùc coâ ôû trong aáy, caùi vöôøn hoa roäng

aáy, ñeàu nhôø caùc baø troâng nom caû, vì toâi coi caùc baø laø ngöôøi haàu haï ñaõ

ba, boán ñôøi, xöa nay vaãn giöõ ñöôïc khuoân pheùp, thì moïi ngöôøi neân

ñoàng loøng cuøng nhau giöõ laáy theå thoáng. Neáu caùc baø laïi dung tuùng

- 849 -

ngöôøi khaùc, ñeå maëc hoï uoáng röôïu ñaùnh baïc, dì toâi nghe thaáy, maéng

baûo caùc baø coøn khaù, chöù ñeán tai maáy ngöôøi quaûn gia, hoï khoâng caàn

trình dì toâi, cöù maéng thaúng caùc baø, chaúng hoùa ra giaø khoâng troùt, vaãn

bò boïn treû leân maët daïy ñôøi. Hoï laø quaûn gia, coù quyeàn troâng nom caùc

baø thöïc, nhöng neáu mình giöõ theå dieän thì hoï khinh reû sao ñöôïc? Vì

theá toâi nghó hoä caùc baø caùch kieám lôøi theâm, cuõng muoán cho moïi ngöôøi

heát loøng caån thaän troâng nom caùi vöôøn ñöôïc chu taát, ñeå nhöõng ngöôøi

coi vieäc, thaáy caùch saép ñaët caån thaän chu ñaùo, hoï khoâng phaûi baän loøng

ñeán, trong buïng laïi chaúng kính phuïc hay sao! Nhö theá môùi khoâng phuï

loøng toâi tính toaùn nhöõng vieäc coù lôïi cho caùc baø. Caùc baø neân nghó kyõ

nhöõng lôøi toâi noùi.

Moïi ngöôøi ñeàu vui veû thöa:

- Coâ noùi phaûi laém. Töø nay caùc môï caùc coâ cöù yeân taâm. Caùc môï caùc

coâ coù loøng thöông ñeán chuùng toâi nhö theá, neáu chuùng toâi khoâng theå taát

loøng treân, thì trôøi ñaát cuõng khoâng dung.

Chôït vôï Laâm Chí Hieáu ñeán trình:

- Gia quyeán beân phuû Chaân ôû Giang Nam ñeán kinh ñoâ, vaøo cung

trieàu haï, hieän sai ngöôøi mang leã ñeán thaêm.

Noùi xong lieàn ñöa tôø giaáp keâ ñoà leã leân. Thaùm Xuaân caàm laáy xem:

möôøi hai taám ñoaïn theâu, möôøi hai taám ñoaïn caùc thöù, möôøi hai taám

the caùc maøu, möôøi hai taám luïa, taát caû ñeàu laø ñoà vua duøng. Hai möôi

boán taám the ñoaïn, luïa caùc maøu trong cung duøng.

Xem xong, Lyù Hoaøn vaø Thaùm Xuaân noùi:

- Thöôûng cho hoï phong bao(1) haïng nhaát.

Roài laïi sai ngöôøi ñeán trình Giaû maãu. Giaû maãu cho goïi Lyù Hoaøn,

Thaùm Xuaân, Baûo Thoa ñeán xem qua leã vaät. Lyù Hoaøn xeáp caû vaøo moät

beân, daën ngöôøi giöõ kho:

- Chôø baø Hai veà xem roài môùi ñöôïc caát ñi.

Giaû maãu lieàn noùi:

- Nhaø hoï Chaân khoâng nhö nhaø khaùc ñaâu. Ñaõ thöôûng phong bao

haïng nhaát cho boïn ñaøn oâng roài, sôï choác nöõa hoï laïi sai boïn ñaøn baø

ñeán hoûi thaêm ñaáy, phaûi saép saün phaàn thöôûng.

(1) Tieàn möøng tuoåi, hoaëc thöôûng, ngoaøi goùi baèng giaáy ñoû.

- 850 -

Chöa noùi döùt lôøi, ñaõ coù ngöôøi vaøo trình: “Boán ngöôøi ñaøn baø ôû phuû

Chaân ñeán hoûi thaêm”. Giaû maãu sai ngöôøi daãn vaøo. Boán ngöôøi naøy traïc

ngoaøi boán möôi, aên maëc chaúng khaùc baø chuû maáy. Chaøo hoûi xong, Giaû

maãu sai laáy boán caùi gheá thaáp cho hoï ngoài. Boïn ngöôøi taï ôn, chôø boïn

Baûo Thoa ngoài roài môùi daùm ngoài. Giaû maãu hoûi:

- Ñeán Kinh töø bao giôø?

Boán ngöôøi ñöùng daäy trình:

- Hoâm qua vaøo Kinh, hoâm nay baø toâi daãn coâ Ba vaøo cung “thænh

an”(1), vì theá sai chuùng toâi ñeán haàu cuï vaø hoûi thaêm caùc coâ.

- Maáy naêm nay khoâng thaáy baø nhaø vaøo Kinh, khoâng ngôø baây giôø

laïi vaøo.

- Vaâng, naêm nay coù chieáu chæ goïi vaøo.

- Gia quyeán vaøo caû aø?

- Cuï baø, caäu caû, hai vò tieåu thö cuøng caùc vò leänh baø ñeàu khoâng ai

vaøo, chæ coù moät mình baø toâi daãn coâ Ba vaøo thoâi.

- Coâ aáy ñaõ coù ngöôøi hoûi chöa?

- Chöa coù.

- Coâ Caû vaø coâ Hai nhaø caùc chò raát thaân vôùi nhaø ta.

- Vaâng. Haøng naêm caùc coâ vieát thö veà, noùi vaãn nhôø quyù phuû chaêm

soùc.

- Coù gì laø “chaêm soùc”? Vöøa laø baïn thaân, laïi laø hoï haøng, taát phaûi

nhö theá chöù. Coâ Hai nhaø caùc chò cuõng toát, tính neát nhuõn nhaën, vì theá

chuùng ta môùi ñi laïi thaân maät luoân.

- Ñoù laø cuï noùi nhuõn ñaáy.

- Caäu Caû caùc ngöôøi cuõng ôû vôùi cuï nhaø aø?

- Vaâng aï.

- Naêm nay caäu aáy bao nhieâu tuoåi roài? Ñaõ ñi hoïc chöa?

- Naêm nay caäu aáy möôøi ba tuoåi. Ngöôøi voán xinh xaén, neân cuï

chuùng toâi raát thöông, töø beù tính böôùng bænh, ngaøy naøo cuõng troán hoïc,

oâng baø chuùng toâi khoâng tieän quôû maéng laém.

- Cuõng khoâng phaûi nhö thaèng chaùu ta ôû ñaây chöù? Caäu aáy teân laø gì?

(1) Trong thôøi phong kieán, vieäc ñeán hoûi thaêm vua chuùa, hoaøng haäu, hoaëc quí toäc baäc cao,

ñeàu goïi laø “thænh an”.

- 851 -

- Cuï chuùng toâi quyù caäu aáy nhö ngoïc, laïi ngöôøi traéng treûo, neân ñaët

teân laø Baûo Ngoïc.

Giaû maãu ngoaûnh vaøo Lyù Hoaøn, cöôøi noùi:

- Theá ra cuõng goïi laø Baûo Ngoïc?

Boïn Lyù Hoaøn voäi kheùp neùp cöôøi:

- Töø xöa ñeán nay, hoaëc ñoàng thôøi hay khaùc ñôøi, coù raát nhieàu

ngöôøi truøng teân.

Boán ngöôøi cöôøi noùi:

- Khi ñaët teân caäu aáy, chuùng toâi treân döôùi ai cuõng ngôø ngôï, hình

nhö coù moät nhaø baïn thaân naøo cuõng coù ngöôøi ñaët teân nhö theá, chæ vì

ñaõ möôøi naêm nay khoâng vaøo kinh, neân khoâng nhôù roõ ñöôïc.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Chaùu ta ñaáy. Ai vaøo ñaây ta baûo.

Boïn ñaøn baø vaø a hoaøn vaâng lôøi ñeán gaàn maáy böôùc. Giaû maãu cöôøi

noùi:

- Vaøo trong vöôøn goïi caäu Baûo Ngoïc nhaø ra ñaây, ñeå cho boán baø

xem caäu Baûo naøy coù baèng caäu Baûo nhaø hoï khoâng.

Boïn baø giaø ñi, moät luùc ñöa Baûo Ngoïc ñeán. Boán ngöôøi troâng thaáy,

ñöùng daäy cöôøi noùi:

- Laøm cho chuùng toâi giaät naûy mình leân! Neáu chuùng toâi khoâng vaøo

trong phuû naøy maø laïi gaëp ôû choã khaùc, thì cho ngay laø caäu Baûo nhaø

chuùng toâi cuõng theo vaøo Kinh ñaáy!

Hoï ñeán keùo tay Baûo Ngoïc, hoûi vaén hoûi daøi. Baûo Ngoïc cuõng cöôøi

hoûi thaêm hoï. Giaû maãu cöôøi noùi:

- So vôùi caäu nhaø caùc ngöôøi theá naøo?

Lyù Hoaøn cöôøi noùi:

- Cöù theo nhö boán baø naøy vöøa môùi noùi, thì chaéc hình daùng hai

caäu gioáng nhau.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Ñaâu laïi coù vieäc kheùo theá? Nhöõng treû con caùc nhaø ñaïi gia môùi ñeû

ra ñaõ xinh ñeïp, tröø nhöõng ngöôøi treân maët coù taøn taät xaáu laém khoâng

keå, coøn thì troâng cuõng xinh xaén caû, vieäc aáy cuõng khoâng coù gì laø laï.

Boán ngöôøi cöôøi noùi:

- 852 -

- Giôø xem ra hình daùng hai caäu gioáng nhau, vaø theo cuï vöøa noùi,

thì tính khí böôùng bænh cuõng gioáng nhau. Nhöng theo chuùng toâi thì

caäu ñaây toát neát hôn caäu nhaø chuùng toâi ñaáy.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Theá naøo?

- Vöøa roài chuùng toâi keùo tay caäu aáy noùi chuyeän cuõng ñuû bieát. Chöù

caäu beân nhaø chuùng toâi thì ñaõ cho chuùng toâi soã saøng roài. Ñöøng noùi laø

keùo tay, ngay töø ñoà duøng, chuùng toâi ñoäng ñeán moät tyù laø caäu aáy ñaõ

khoâng baèng loøng. Nhöõng ngöôøi caäu aáy sai baûo laïi ñeàu laø boïn con gaùi

caû.

Boán ngöôøi aáy chöa noùi döùt lôøi, chò em Lyù Hoaøn ñaõ khoâng nhòn

ñöôïc, ñeàu cöôøi aàm leân. Giaû maãu cuõng cöôøi noùi:

- Baây giôø chuùng ta sai ngöôøi ñeán thaêm caäu Baûo nhaø caùc ngöôøi,

neáu hoï keùo tay caäu aáy, taát nhieân caäu aáy cuõng phaûi coá nhòn. Chaû cöù

treû con nhaø naøy hay beân aáy, duø chuùng coù böôùng bænh öông gaøn theá

naøo chaêng nöõa, khi gaëp ngöôøi laï ñeán cuõng phaûi giöõ leã pheùp ñuùng ñaén.

Duø ñaõ khoâng bieát giöõ leã pheùp, cuõng khoâng khi naøo ñeå cho noù gaøn

böôùng maõi ñöôïc. Ngöôøi lôùn nuoâng chieàu noù, cuõng chæ vì moät laø thaáy

noù coù veû deã coi, hai laø noù bieát giöõ leã pheùp hôn ngöôøi lôùn, ai troâng

thaáy cuõng phaûi yeâu phaûi thöông, neân môùi chôïp maét boû qua, nuoâng

chieàu noù moät chuùt. Neáu cöù moät möïc baát chaáp keû quen ngöôøi laï, laøm

xaáu maët caû ngöôøi lôùn, thì duø xinh ñeán ñaâu cuõng ñaùng ñaùnh cheát.

Boán ngöôøi ñeàu cöôøi noùi:

- Cuï daïy phaûi laém. Tuy caäu Baûo nhaø chuùng toâi tính neát öông gaøn

thaät, nhöng khi coù khaùch, cuõng bieát giöõ leã pheùp hôn caû ngöôøi lôùn, vì

theá ai troâng thaáy cuõng yeâu, cöù baûo raèng: laøm sao laïi coøn ñaùnh caäu aáy?

Coù bieát ñaâu khi ôû nhaø, caäu aáy coi trôøi baèng vung, caû gan daùm noùi

nhöõng caâu, daùm laøm nhöõng vieäc maø ngöôøi lôùn khoâng heà daùm noùi,

daùm laøm. Vì theá oâng baø chuùng toäi giaän laém, nhöng cuõng khoâng bieát

laøm theá naøo. Treû con thì hay chôi bôøi leâu loång, sôï phaûi ñi hoïc, nhöõng

neát xaáu aáy coøn coù theå söûa chöõa ñöôïc. Teä nhaát laø caùi tính öông gaøn

böôùng bænh coù ngay töø luùc môùi loït loøng, thì chòu laøm sao cho ñöôïc.

Chôït coù ngöôøi vaøo trình: “Baø Hai ñaõ veà”. Vöông phu nhaân vaøo hoûi

thaêm Giaû maãu, boán ngöôøi ñöùng chaøo, noùi qua loa maáy caâu chuyeän.

Giaû maãu baûo ñi veà nghæ. Vöông phu nhaân daâng nöôùc môøi Giaû maãu roài

- 853 -

ñi ra. Boán ngöôøi cuõng caùo töø, ñeán choã Vöông phu nhaân noùi chuyeän

vieäc nhaø moät luùc, roài hoï ra veà.

Giaû maãu vui möøng, gaëp ai cuõng khoe: coù moät Baûo Ngoïc nöõa, hình

daùng tính neát cuõng nhö chaùu ta. Moïi ngöôøi ñeàu nghó caùc nhaø theá

hoaïn ñaïi gia gioáng teân nhau cuõng nhieàu, baø nuoâng chieàu chaùu giai

cuõng laø vieäc thöôøng, chaúng coù gì ñaùng laï, neân cuõng khoâng ñeå yù ñeán.

Duy coù Baûo Ngoïc tính neát ngaây thôù vaån, cho laø boán ngöôøi naøy noùi theá

ñeå laøm vui loøng Giaû maãu ñaáy thoâi. Sau veà trong vöôøn thaêm beänh

Töông Vaân. Töông Vaân lieàn baûo:

- Thoâi anh tha hoà maø ñuøa maø nghòch. Tröôùc thì “moät sôïi khoâng

thaønh daây, moät caây khoâng thaønh röøng”, nay ñaõ coù baïn roài. Cöù nghòch

traøn ñi, coù bò ñaùnh döõ thì laàn ñeán vôùi caùi anh ôû Nam Kinh kia.

Baûo Ngoïc noùi:

- Chuyeän hoang ñöôøng maø coâ cuõng tin? Laïi coøn coù Baûo Ngoïc khaùc

nöõa aø?

- Theá thì taïi sao ñôøi Lieät quoác coù Laïn Töông Nhö, maø ñôøi nhaø

Haùn cuõng coù Tö Maõ Töông Nhö.

- Caùi aáy ñaõ ñaønh ñi roài, coøn nhö hình daùng gioáng nhau nhö heät

thì laøm gì coù?

- Theá taïi sao ngöôøi nöôùc Khuoâng troâng thaáy oâng Khoång Töû laïi

cho laø Döông Hoùa?(1)

- Khoång Töû vaø Döông Hoùa maët gioáng nhöng teân khaùc; Laïn vaø Tö

Maõ teân gioáng nhöng maët laïi khaùc. Rieâng toâi vaø haén khoâng leõ laïi

gioáng caû maët laãn teân?

Töông Vaân khoâng bieát traû lôøi theá naøo, lieàn cöôøi noùi:

- Anh chæ caõi böôùng, toâi khoâng noùi vôùi anh nöõa. Coù cuõng maëc,

khoâng cuõng maëc, chaúng vieäc gì ñeán toâi.

Noùi xong Töông Vaân ñi naèm.

Baûo Ngoïc ñaâm ra ngôø ngôï: “Neáu baûo laø khoâng thì hình nhö cuõng

coù, neáu baûo coù thì maét mình laïi chöa troâng thaáy”.

Trong buïng böùt röùt, veà buoàng naèm ngaãm nghó maõi, ñaâm ra nguû

meâ, thaáy mình ñi vaøo trong moät vöôøn hoa, Baûo Ngoïc laáy laøm laï noùi:

(1) Trong saùch Luaän ngöõ khi oâng Khoång töû ñeán nöôùc Khuoâng, ngöôøi nöôùc Khuoâng töôûng

laø Döông Hoùa, lieàn ñeán vaây laïi.

- 854 -

- Tröø vöôøn Ñaïi Quan cuûa chuùng ta ra, coøn coù caùi vöôøn naøo ñaây?

Ñöông luùc ngôø ngôï, thaáy coù maáy ñöùa gaùi beù ñi ñeán, ñeàu laø a hoaøn

caû. Baûo Ngoïc laïi laáy laøm laï noùi:

- Tröø Uyeân Öông, Taäp Nhaân, Bình Nhi ra, coøn ñaùm naøo ñaây?

Boïn a hoaøn ñoù cöôøi noùi:

- Sao caäu Baûo Ngoïc laïi ñeán ñaây?

Baûo Ngoïc cho laø noùi mình, chaïy laïi cöôøi noùi:

- Ngaãu nhieân toâi ñi chôi ñeán ñaây, khoâng bieát laø vöôøn hoa cuûa vò

theá giao(1) naøo. Nhôø caùc chò ñöa toâi ñi xem.

- Thì ra khoâng phaûi laø caäu Baûo nhaø chuùng mình! Troâng haén cuõng

saïch seõ aên noùi laïi leùm lænh ñaáy.

- Theá ra trong nhaø ñaây cuõng laïi coù caäu Baûo Ngoïc aø?

- Cuï vaø baø nhaø chuùng tao ñaët teân hai chöõ “baûo ngoïc” cho caäu

chuùng tao, coát ñeå giöõ gìn cho caäu aáy ñöôïc soáng laâu vaø traùnh heát tai

naïn. Caäu aáy cuõng thích cho chuùng tao goïi teân. Maøy laø thaèng beù con ôû

ñaâu ñeán ñaây, cuõng daùm goïi baäy! Giôø hoàn khoâng chuùng tao ñaùnh cho

naùt xaùc ra!

Laïi moät a hoaøn khaùc cöôøi noùi:

- Thoâi chuùng ta veà ñi, ñöøng ñeå caäu Baûo Ngoïc troâng thaáy.

Laïi noùi:

- Noùi chuyeän vôùi thaèng beù con thoái naøy laøm chuùng mình cuõng

thoái laây!

Baûo Ngoïc buoàn raàu noùi:

- Xöa nay chöa töøng bò ai ñoái xöû teä baïc vôùi mình, sao boïn naøy laïi

nhö theá? Khoâng leõ laïi coù moät ngöôøi nhö ta aø?

Vöøa nghó vöøa tieän böôùc ñi ñeán moät ngoâi nhaø, Baûo Ngoïc laáy laøm

laï noùi:

- Tröø vieän Di Hoàng ra, laïi coøn coù moät caùi nhaø nhö theá naøy aø?

Roài leân theàm, vaøo haún phía trong, thaáy treân giöôøng coù moät ngöôøi

naèm, beân caïnh coù maáy ñöùa con gaùi ñöông theâu thuøa, cöôøi ñuøa vôùi

nhau. Ngöôøi treû tuoåi naèm ôû treân giöôøng thôû daøi moät tieáng, moät a

hoaøn cöôøi hoûi:

(1) Baïn thaân vôùi nhau, ñôøi naøy ñeán ñôøi khaùc.

- 855 -

- Caäu Baûo, sao khoâng nguû maø laïi thôû daøi theá? Chaéc laø vì coâ em

ñöông yeáu, caäu môùi buoàn böïc vôù vaån chöù gì?

Baûo Ngoïc nghe noùi, giaät mình thaáy ngöôøi treû tuoåi treân giöôøng noùi:

- Ta thaáy cuï noùi, trong kinh cuõng coù moät anh Baûo Ngoïc tính neát

cuõng gioáng ta, ta vaãn khoâng tin. Nhöng vöøa roài ta naèm meâ ñi vaøo moät

caùi vöôøn hoa to ôû trong kinh, boãng gaëp maáy chò ñeàu cho ta laø thaèng

ranh con baån thæu, khoâng theøm nhìn ñeán. Ta tìm maõi môùi ñeán ñöôïc

caùi buoàng cuûa anh aáy, thaáy anh aáy ñöông naèm nguû, nhöng chæ coù caùi

xaùc thoâi, coøn hoàn thì ñi ñaâu roài aáy.

Baûo Ngoïc noùi:

- Toâi vì ñi tìm Baûo Ngoïc môùi ñeán ñaây, theá ra anh laø Baûo Ngoïc aø?

Ngöôøi naèm treân giöôøng voäi chaïy xuoáng keùo tay, cöôøi noùi:

- Theá ra anh cuõng laø Baûo Ngoïc? Phaûi chaêng laø giaác chieâm bao?

- Sao laïi laø chieâm bao? Thöïc laém ñaáy chöù!

Hai beân chöa noùi döùt lôøi, coù ngöôøi ñeán baûo:

- OÂng goïi caäu Baûo ñaáy.

Hai ngöôøi ñeàu sôï cuoáng leân. Moät Baûo Ngoïc chaïy ñi, moät Ba�r="n�o

Ngoïc voäi goïi giaät laïi: “Baûo Ngoïc, mau veà ñaây!” “Baûo Ngoïc, mau veà

ñaây!”

Taäp Nhaân ngoài beân caïnh thaáy Baûo Ngoïc naèm meâ, goïi teân mình,

lieàn ñaùnh thöùc daäy, cöôøi hoûi:

- Baûo Ngoïc ôû ñaâu?

Baûo Ngoïc ñaõ tænh, nhöng tinh thaàn haõy coøn baøng hoaøng, lieàn troû

ra ngoaøi cöûa noùi:

- Haén vöøa môùi ñi kia kìa.

- Thoâi, caäu naèm meâ roài. Caäu thöû duïi maét nhìn kyõ xem, ñoù laø boùng

caäu ôû trong caùi göông ñaáy.

Baûo Ngoïc nhìn leân, thì ra caùi göông lôùn söøng söõng ñöùng tröôùc

maët. Khoâng nhòn ñöôïc, Baûo Ngoïc baät cöôøi. Moät a hoaøn ñaõ ñem saün

nöôùc vaø oáng nhoå ñeán cho Baûo Ngoïc suùc mieäng.

Xaï Nguyeät noùi:

- Khoâng traùch ñöôïc, cuï thöôøng baûo: nhaø coù treû con khoâng neân

treo nhieàu göông, vì ngöôøi coøn beù chöa cöùng vía, soi göông nhieàu, khi

nguû taát sôï haõi noùi meâ. Baây giôø laïi ñem keâ giöôøng nguû ôû tröôùc caùi

- 856 -

göông lôùn, luùc nhôù buoâng caùi maøn che xuoáng coøn khaù, sau naøy trôøi

caøng noùng, caøng meät, thì coøn nghó gì ñeán buoâng maøn göông nöõa? Vöøa

roài cuõng laø vì queân buoâng maøn göông xuoáng. Khi naèm tröôùc göông

chôi ñuøa vôùi boùng roài nguû ñi, thaønh ra hay meâ maån noùi nhaûm; neáu

khoâng thì sao mình laïi goïi teân mình? Chi baèng ngaøy mai dôøi giöôøng

ñi choã khaùc thì hôn.

Boãng Vöông phu nhaân sai ngöôøi ñeán goïi Baûo Ngoïc.

o0o

Hoài thöù naêm möôi baûy

Töû Quyeân khoân ngoan, ñaët chuyeän thöû loøng caäu

Baûo Tieát Di hieàn haäu, ñem lôøi an uûi coâ Laâm

- 858 -

Vöông phu nhaân muoán daãn Baûo Ngoïc ñeán chaøo Chaân phu nhaân.

Baûo Ngoïc nghe noùi, raát vui, voäi thay quaàn aùo, theo Vöông phu nhaân

ñi ngay. Thaáy phong caûnh nhaø hoï Chaân cuõng chaúng khaùc phong caûnh

phuû Vinh vaø phuû Ninh maáy, coù moät vaøi nôi coøn lòch söï hôn. Hoûi kyõ

ra, cuõng coù moät caäu teân laø Baûo Ngoïc. Chaân phu nhaân giöõ laïi aên côm,

heát ngaøy môùi veà. Baûo Ngoïc vaãn chöa tin. Toái veà nhaø, Vöông phu

nhaân baûo phaûi saép tieäc thaät long troïng, tìm moät ban haùt coù tieáng ñeå

môøi meï con Chaân phu nhaân ñeán döï. Hai hoâm sau, meï con Chaân phu

nhaân khoâng kòp caùo töø, trôû veà choã laøm quan.

Hoâm aáy Baûo Ngoïc thaáy Töông Vaân gaàn khoûi, môùi sang thaêm Ñaïi

Ngoïc. Gaëp luùc Ñaïi Ngoïc ñang nguû tröa, Baûo Ngoïc khoâng daùm ñaùnh

thöùc, nhaân thaáy Töû Quyeân ngoài ôû ngoaøi hieân theâu thuøa, lieàn ñeán hoûi:

- Ñeâm hoâm qua coâ aáy ñaõ ñôõ ho chöa?

- Hôi ñôõ roài.

- A di ñaø phaät! Thoâi cuõng neân khoûi ñi!

- Caäu maø cuõng nieäm phaät, thöïc laø vieäc laï!

- Ngöôøi ta thöôøng baûo “Beänh gaáp hay uoáng thuoác böøa”.

Baûo Ngoïc thaáy Töû Quyeân maëc caùi aùo boâng moûng boïc luïa, ngoaøi

khoaùc aùo ñoaïn xanh, lieàn giô tay xoa vaøo ngöôøi coâ ta vöøa noùi:

- Khí trôøi xaáu maø maëc phong phanh theá naøy, ngoài ôû tröôùc gioù, lôõ

ra oám thì laïi khoå.

Töû Quyeân noùi:

- Töø nay trôû ñi, chuùng ta coù noùi chuyeän gì thì noùi, chöù ñöøng taùy

maùy chaân tay. Baây giôø ñaõ lôùn roài, lôõ ngöôøi ta troâng thaáy, khoâng ra

sao ñaâu, laïi laøm cho nhöõng keû baäy baï noùi vuïng. Caäu khoâng ñeå yù ñeán

vieäc aáy, cöù côït nhaû nhö luùc coøn beù theá naøo ñöôïc? Coâ toâi thöôøng daën

chuùng toâi khoâng ñöôïc ñuøa côït vôùi caäu. Gaàn ñaây, nhöõng khi caäu ñeán

thaêm, coâ toâi cuõng muoán traùnh caäu nhöng sôï khoâng traùnh ñöôïc ñaáy!

Töû Quyeân lieàn ñöùng daäy mang ñoà theâu sang phoøng khaùc.

Baûo Ngoïc thaát theá, trong buïng nhö bò gioäi moät chaäu nöôùc laïnh,

ñöùng ngaån ngöôøi ra nhìn raëng tre. Giöõa luùc aáy giaø Chuùc ñöông cuoác

ñaát troàng tre vaø queùt laù ôû ñaáy. Nhö ngöôøi maát hoàn, Baûo Ngoïc ngoài

ngay treân hoøn ñaù, nöôùc maét chaûy roøng roøng. Moät luùc laâu, nghó quanh

nghó quaån, khoâng bieát laøm theá naøo. Tuyeát Nhaïn ñeán nhaø Vöông phu

nhaân laáy nhaân saâm veà qua ñaáy, thaáy moät ngöôøi tay choáng caèm, ngoài

ngaây ra treân hoøn ñaù döôùi goác caây ñaøo, khoâng phaûi ai laï, chính laø Baûo

Ngoïc. Tuyeát Nhaïn ngôø ngôï: - “Trôøi laïnh theá naøy, caäu aáy ngoài moät

mình ôû ñaáy laøm gì? Muøa xuaân naøy chæ coù nhöõng haïng roà daïi môùi lieàu

nhö theá, chaúng leõ caäu aáy cuõng maéc beänh ngoác aø?” Lieàn chaïy laïi, ngoài

xuoáng cöôøi noùi:

- Caäu ngoài ñaây laøm gì theá?

Baûo Ngoïc troâng thaáy Tuyeát Nhaïn lieàn noùi:

- Chò ñeán tìm toâi laøm gì ñaây? Chò khoâng phaûi laø con gaùi aø? Coâ aáy
ñaõ giöõ keõ khoâng cho caùc chò gaàn toâi, chò laïi ñeán ñaây, nhôõ ñeå ngöôøi ta

troâng thaáy, laïi chaúng sinh chuyeän ñoàn ñaïi aø? Thoâi chò veà ngay ñi.

Tuyeát Nhaïn nghe noùi, cöù töôûng Baûo Ngoïc bò Ñaïi Ngoïc treâu töùc,

ñaønh phaûi veà nhaø. Ñaïi Ngoïc haõy coøn nguû, Tuyeát Nhaïn ñöa nhaân saâm

cho Töû Quyeân. Töû Quyeân hoûi:

- Baø ñöông laøm gì?

- Ñöông nguû tröa, vì theá phaûi chôø moät luùc. Toâi keå cho chò nghe

caâu chuyeän naøy ñaùng buoàn cöôøi: luùc chôø baø, toâi cuøng chò Ngoïc Xuyeán

noùi chuyeän ôû döôùi nhaø , töï nhieân dì Trieäu vaãy toâi ñeán. Toâi töôûng

- 859 -

chuyeän gì, teù ra dì aáy xin pheùp baø veà nhaø tuùc tröïc ñaùm ma ngöôøi em,

saùng mai thì ñöa. Ñöùa haàu nhoû theo dì aáy laø Tieåu Caùt Töôøng khoâng

coù quaàn aùo, muoán möôïn caùi aùo luïa nguyeät baïch cuûa toâi. Toâi nghó: boïn

hoï cuõng ñöôïc caáp hai caùi aùo nhö moïi ngöôøi, sôï ñem ra maëc ñi ñöa

ñaùm thì hoûng, neân khoâng daùm maëc aùo cuûa mình, laïi ñi möôïn cuûa

ngöôøi khaùc. Möôïn laøm hoûng aùo cuõng laø vieäc nhoû, nhöng toâi nghó xöa

nay dì aáy ñoái vôùi chuùng ta chaúng töû teá gì. Vì theá toâi baûo: quaàn aùo

traâm voøng cuûa toâi, coâ toâi giao cho chò Töû Quyeân giöõ caû. Baây giôø toâi

phaûi trình coâ toâi nhö theá maát nhieàu thì giôø laém, laïi laøm lôõ vieäc cuûa dì

thoâi. Chi baèng dì möôïn choã khaùc laø hôn.

- Con ranh naøy laùu laém. Maøy khoâng baèng loøng cho ngöôøi ta möôïn,

laïi ñoå cho ta vaø coâ, ñeå ngöôøi ta khoûi oaùn maøy. Dì aáy ñi baây giôø hay

saùng mai?

- Ñi ngay ñaáy, coù leõ baây giôø ñaõ ñi roài.

Töû Quyeân gaät ñaàu. Tuyeát Nhaïn noùi:

- Coù leõ coâ coøn chöa daäy, khoâng bieát ai laøm cho caäu Baûo töùc giaän,

ñöông ngoài khoùc ôû ngoaøi kia kìa!

- Caäu aáy ngoài ôû ñaâu?

- ÔÛ döôùi caây ñaøo sau ñình Thaám Phöông.

Töû Quyeân voäi boû ñoà theâu xuoáng, daën Tuyeát Nhaïn:

- Phaûi caån thaän, ngoài chöïc ñaáy. Coâ coù hoûi thì noùi ta ra ngoaøi moät

tí roài veà ngay.

Töû Quyeân ra khoûi quaùn Tieâu Töông, chaïy moät maïch ñi tìm Baûo

Ngoïc. Töû Quyeân mæm cöôøi noùi:

- Toâi noùi caâu aáy, chaúng qua cuõng chæ muoán giöõ tieáng toát cho caû

moïi ngöôøi thoâi, theá maø caäu töùc giaän, ra ngoài choã gioù maùy maø khoùc, lôõ

oám thì laøm theá naøo!

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Ai töùc? Toâi nghe chò noùi cuõng phaûi. Caùc chò baây giôø ñoái vôùi toâi

theá naøy, roài ngöôøi khaùc cuõng theá, daàn daàn chaúng ai theøm nhìn ñeán

toâi. Toâi nghó theá ñaâm ra tuûi thaân.

Töû Quyeân lieàn ngoài saùt vaøo Baûo Ngoïc. Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Vöøa roài ñöùng ñoái dieän noùi chuyeän, chò coøn boû chaïy sao baây giôø

laïi ngoài saùt vaøo beân caïnh toâi?

- 860 -

- Caäu queân roài aø? Maáy hoâm tröôùc caäu vaø coâ Laâm ñöông noùi

chuyeän vôùi nhau thì dì Trieäu ñi vaøo, giôø thaáy dì aáy ñi vaéng, toâi môùi

ñeán hoûi caäu. Hoâm noï caäu môùi nhaéc moät caâu “yeán saøo”, roài khoâng noùi

gì nöõa, baây giôø toâi muoán ñeán hoûi caäu vieäc aáy.

- Vieäc aáy khoâng quan heä gì, chaúng qua toâi nghó chò Baûo laø khaùch

ñeán ôû ñaây, maø coâ Laâm ñaõ aên yeán saøo thì phaûi aên luoân, cöù xin maõi

cuõng ngöôïng. Moùn yeán saøo tuy khoâng tieän xin baø, nhöng toâi ñaõ baøy toû

vôùi cuï bieát, coù leõ ngöôøi cuõng ñaõ baûo chò Phöôïng roài. Toâi ñònh noùi vôùi

coâ aáy, nhöng chöa noùi heát. Baây giôø ñaâu nhö moãi ngaøy ñaõ cho coâ aáy

moät laïng yeán saøo, theá laø ñöôïc roài.

- Theá ra caäu noùi hoä. Caûm ôn caäu ñaõ heát loøng nghó ñeán coâ toâi. Toâi

cöù ngôø taïi laøm sao töï nhieân cuï laïi nhôù ñeán, haøng ngaøy laïi sai ngöôøi

mang sang cho coâ toâi moät laïng yeán saøo. Teù ra laø theá.

- Ngaøy naøo cuõng phaûi aên cho quen, aên ñoä hai, ba naêm thì khoûe

ñöôïc.

- ÔÛ ñaây aên quen roài, sang naêm veà nhaø laáy tieàn ñaâu maø aên ñöôïc

thöù aáy.

Baûo Ngoïc nghe noùi giaät mình hoûi:

- Ai veà nhaø ?

- Coâ toâi veà Toâ Chaâu.

- Chò laïi noùi haõo roài. Toâ Chaâu laø nguyeân quaùn thöïc, nhöng baø coâ

toâi ñaõ maát, khoâng coù ngöôøi troâng nom, neân phaûi ñoùn coâ aáy veà ôû ñaây.

Theá thì sang naêm veà Toâ Chaâu ôû vôùi ai? Chò laïi noùi doái roài.

- Caäu khinh ngöôøi quaù! Chæ coù hoï Giaû nhaø caäu laø hoï to ngöôøi

nhieàu hay sao? Khoâng leõ tröø nhaø caäu, caùc nhaø khaùc chæ coù moät boá,
moät meï, hoï haøng khoâng coøn ai nöõa aø? Coâ toâi ñeán ñaây laø vì cuï thöông

coâ aáy coøn beù, tuy coù chuù baùc, cuõng khoâng baèng boá meï neân môùi ñoùn veà

ñaây ôû taïm maáy naêm ñaáy thoâi. Khi ñi laáy choàng, theá naøo cuõng phaûi

trôû veà nhaø hoï Laâm, chöù coù nheõ naøo con gaùi nhaø hoï Laâm, laïi suoát ñôøi

ôû nhaø hoï Giaû? Nhaø hoï Laâm tuy ngheøo khoâng coù baùt aên, nhöng laø

doøng doõi thö höông, khoâng khi naøo chòu ñem ngöôøi nhaø mình giao

cho baø con ñeå chòu tieáng cheâ cöôøi. Vì theá sang naêm sôùm thì muøa xuaân,

muoän thì muøa thu, duø ôû ñaây khoâng ai ñöa veà, thì nhaø hoï Laâm chaéc

cuõng coù ngöôøi ñeán ñoùn. Ñeâm hoâm noï coâ toâi baûo toâi noùi vôùi caäu, nhöõng

- 861 -

ñoà chôi luùc coøn beù, coù thöù gì cuûa coâ toâi ñöa laïi, caäu seõ soaïn ra ñeå traû

coâ toâi; coâ toâi cuõng ñaõ soaïn saün nhöõng thöù caäu cho coâ toâi roài.

Baûo Ngoïc nghe noùi nhö seùt ñaùnh ngang tai. Töû Quyeân thöû ngoài

xem Baûo Ngoïc traû lôøi ra sao, nhöng chôø maõi chaúng thaáy noùi caâu gì,

ñöông ñònh hoûi thì thaáy Tình Vaên ñeán tìm Baûo Ngoïc noùi:

- Cuï goïi ñaáy, ngôø ñaâu caäu laïi ôû ñaây!

Töû Quyeân cöôøi noùi:

- Caäu aáy ñeán hoûi thaêm beänh coâ toâi, toâi noùi maõi caäu aáy cuõng chaúng

tin, thoâi chò daãn caäu aáy veà ñi.

Noùi xong, lieàn ñi veà nhaø.

Tình Vaên thaáy Baûo Ngoïc ñôø ngöôøi ra, ñaàu toaùt moà hoâi, maët xaùm

nhôït, voäi keùo veà thaúng vieän Di Hoàng. Taäp Nhaân thaáy th sôï quaù, cho

laø bò caûm gioù. Baûo Ngoïc noùng khoâng thì khaù, ñaèng naøy hai maét laïi

trôïn leân, boït meùp xuøi ra, ñöa goái thì naèm, ñôõ daäy thì ngoài; ñöa nöôùc

thì uoáng, meâ man chaúng bieát gì caû. Moïi ngöôøi thaáy theá nhaùo caû leân,

nhöng chöa daùm ñi trình Giaû maãu, voäi sai ngöôøi ñi tìm giaø Lyù tröôùc.

Moät luùc giaø Lyù ñeán, nhìn hoài laâu, hoûi maáy caâu, Baûo Ngoïc cuõng

khoâng traû lôøi; laáy tay sôø vaøo maïch, aán maïnh hai caùi vaøo huyeät nhaân

trung ôû moâi treân, veát aán khaù saâu maø cuõng khoâng thaáy ñau. Giaø Lyù

keâu leân moät tieáng “uùi chao, hoûng maát roài!” Roài oâm ñaàu khoùc aàm leân.

Taäp Nhaân voäi keùo giaø Lyù laïi hoûi:

- Giaø xem coù ñaùng lo ngaïi hay khoâng, haõy noùi cho chuùng toâi bieát,

ñeå ñi trình cuï vaø baø Hai, vieäc gì maø khoùc aàm leân theá?

Giaø Lyù ñaäp giöôøng vaät goái noùi:

- Hoûng caû roài! Thoâi uoång coâng toâi caû moät ñôøi!

Taäp Nhaân nghó giaø Lyù laø ngöôøi ñaõ giaø, nhieàu kinh nghieäm, neân

môøi laïi xem; giôø nghe thaáy giaø noùi theá, tin laø thöïc, cuõng khoùc aàm leân.

Tình Vaên keå laïi vieäc vöøa roài cho Taäp Nhaân bieát, Taäp Nhaân chaïy

thaúng ñeán quaùn Tieâu Töông, thaáy Töû Quyeân ñöông haàu Ñaïi Ngoïc

uoáng thuoác. Taäp Nhaân khoâng kòp ñaén ño gì, hoûi ngay Töû Quyeân:

- Vöøa roài coâ noùi vôùi caäu Baûo nhöõng caâu gì theá? Coâ ñeán maø xem!

Coâ ñi maø trình cuï, toâi maëc keä ñaáy!

Noùi xong lieàn ngoài phòch xuoáng gheá.

- 862 -

Ñaïi Ngoïc thaáy Taäp Nhaân neùt maët giaän döõ, coù ngaán nöôùc maét, boä

daïng khaùc haún, cuõng ñaâm hoaûng sôï, lieàn hoûi:

- Laøm sao theá?

Taäp Nhaân laëng im moät luùc roài khoùc:

- Khoâng bieát coâ Töû Quyeân noùi nhöõng caâu gì laøm caäu ngoác aáy maét

ñôø ra, tay chaân laïnh toaùt, khoâng noùi döôïc nöõa. Giaø Lyù baám cuõng

khoâng bieát ñau. Caùc baø giaø ñeàu noùi laø khoâng aên thua gì nöõa, ôû beân aáy

ñöông khoùc aàm leân. Coù leõ baây giôø thì cheát roài!

Ñaïi Ngoïc nghe noùi theá, nghó giaø Lyù laø ngöôøi coù nhieàu kinh

nghieäm maø cuõng noùi laø cheát thì chaéc laø cheát thaät, lieàn “oïe” moät tieáng,

bao nhieâu thuoác vöøa uoáng, möûa ra heát caû, ruoät gan coàn caøo, ho ruõ röôïu

hoài laâu. Boãng choác maët ñoû gay, toùc roái buø, maét söng huùp, gaân noåi leân,

cöù guïc ñaàu xuoáng maø thôû. Töû Quyeân voäi ñeán ñaám löng. Ñaïi Ngoïc guïc

xuoáng goái thôû moät luùc, roài ñaåy Töû Quyeân noùi:

- Chò khoâng phaûi ñaám nöõa! Cöù mang thöøng ñeán thaét coå toâi cho

cheát ñi laø hôn!

Töû Quyeân noùi:

- Toâi coù noùi gì ñaâu? Chaúng qua noùi ñuøa maáy caâu, caäu aáy laïi töôûng

thaät.

Taäp Nhaân noùi:

- Coâ laïi khoâng bieát caäu ngoác aáy, noùi ñuøa caâu gì cuõng cho laø thaät aø?

Ñaïi Ngoïc noùi:

- Chò noùi nhöõng caâu gì, phaûi ñeán noùi laïi ñi, caäu aáy môùi tænh laïi

ñöôïc.

Töû Quyeân nghe noùi lieàn böôùc xuoáng giöôøng, cuøng Taäp Nhaân ñi

ñeán vieän Di Hoàng. Giaû maãu vaø Vöông phu nhaân cuõng ñeàu ôû caû ñaáy.

Vöøa troâng thaáy Töû Quyeân, Giaû maãu maét ñaõ naûy löûa lieàn maéng:

- Con ranh con naøy noùi nhöõng caâu gì vôùi noù ñaáy?

Töû Quyeân voäi trình:

- Con coù daùm noùi gì ñaâu, chæ noùi ñuøa maáy caâu thoâi.

Baûo Ngoïc vöøa troâng thaáy Töø Quyeân ñaõ “uùi chaøo” moät tieáng, roài

khoùc oøa leân. Moïi ngöôøi thaáy theá môùi yeân taâm. Giaû maãu keùo Töû Quyeân

laïi, vì cho laø noù ñaõ laøm ñieàu gì coù loãi vôùi Baûo Ngoïc, neân baét xin loãi.

- 863 -

Khoâng ngôø Baûo Ngoïc naém chaët laáy tay Töû Quyeân khoâng chòu buoâng,

roài noùi:

- Coâ coù ñi thì mang caû toâi ñi nöõa!

Moïi ngöôøi khoâng hieåu, hoûi kyõ môùi vôõ chuyeän Töû Quyeân noùi ñuøa

Ñaïi Ngoïc saép veà Toâ Chaâu. Giaû maãu nhoû nöôùc maét noùi:

- Ta cöù töôûng coù vieäc gì quan heä kia, teù ra laø moät caâu noùi ñuøa, laïi

maéng Töû Quyeân: - Con ranh naøy, ngaøy thöôøng maøy laø ñöùa thoâng

minh nhanh nheïn, maøy vaãn bieát noù saün coù tính ngôù ngaån, sao töï

nhieân laïi löøa noù laøm gì?

Tieát phu nhaân khuyeân:

- Chaùu Baûo xöa nay laø ngöôøi thaät thaø, coâ Laâm laïi ñeán ñaây ôû töø

luùc beù, hai ngöôøi cuøng vôùi nhau ñeán taän baây giôø, so vôùi ngöôøi khaùc thì

thaân maät hôn nhieàu. Baây giôø ñoät nhieân laïi noùi doái laø saép ñi, khoâng

cöù chaùu laø ngöôøi thöïc thaø ngôù ngaån, ngay ngöôøi lôùn kieân gan ñeán ñaâu

cuõng phaûi thöông taâm. Beänh khoâng quan heä gì, cuï vaø dì cöù yeân taâm,

cho uoáng moät vaøi thang thuoác laø khoûi.

Luùc ñoù coù ngöôøi vaøo trình:

- Vôï Laâm Chi Hieáu vaø vôï Laïi Ñaïi ñeán hoûi thaêm.

Giaû maãu noùi:

- Caûm ôn caùc baø coù loøng nghó ñeán, môøi caùc baø vaøo chôi.

Baûo Ngoïc nghe noùi ñeán chöõ “Laâm”, lieàn keâu aàm leân:

- Thoâi hoûng roài! Ngöôøi nhaø hoï Laâm ñaõ ñeán ñoùn coâ aáy veà ñaáy,

ñuoåi ngay hoï ñi!

Giaû maãu lieàn noùi:

- Ñuoåi ngay hoï ñi!

Laïi doã daønh Baûo Ngoïc:

- Ñaây khoâng phaûi laø ngöôøi hoï Laâm ñaâu, ngöôøi hoï Laâm cheát heát

caû roài, khoâng coù ai ñeán ñoùn noù nöõa, chaùu cöù yeân taâm.

Baûo Ngoïc noùi:

- Duø ai cuõng maëc! Tröø coâ Laâm ra, khoâng ai ñöôïc goïi laø hoï Laâm caû!

Giaû maãu noùi:

- Chaúng coù ai laø hoï Laâm ñeán ñaây, bao nhieâu ngöôøi hoï Laâm ñeàu

ñuoåi ñi caû roài.

- 864 -

Giaû maãu laïi daën moïi ngöôøi:

- Töø nay trôû ñi khoâng ñöôïc cho baø Laâm Chi Hieáu ñeán vöôøn naøy.

Chuùng bay cuõng khoâng ñöôïc noùi ñeán chöõ “Laâm”. Nghe roõ lôøi ta daën

chöa?

Moïi ngöôøi vaâng lôøi, khoâng ai daùm cöôøi.

Moät luùc, Baûo Ngoïc troâng thaáy treân caùi tuû thaäp caåm baøy moät caùi

thuyeàn baèng vaøng cuûa ngöôøi nöôùc ngoaøi ñem ñeán, lieàn noùi aàm leân:

- Kia coù phaûi laø caùi thuyeàn ñeán ñoùn coâ Laâm khoâng? Thuyeàn ñaäu ôû

ñaáy roài!

Giaû maãu voäi sai Taäp Nhaân laáy caùi thuyeàn xuoáng. Baûo Ngoïc giô

tay ñoøi. Taäp Nhaân ñöa ñeán. Baûo Ngoïc giaáu ngay vaøo trong chaên cöôøi

noùi:

- Thoâi coøn ñi vaøo loái naøo?

Vöøa noùi vöøa naém chaët laáy Töû Quyeân khoâng chòu buoâng ra.

Moät luùc coù ngöôøi trình:

- Thaày thuoác ñaõ ñeán.

Giaû maãu voäi sai môøi vaøo. Vöông phu nhaân, Tieát phu nhaân vaø Baûo

Thoa taïm laùnh vaøo nhaø trong. Giaû maãu ngoài caïnh Baûo Ngoïc. Thaày

thuoác hoï Vöông vaøo, thaáy nhieàu ngöôøi, voäi ñeán chaøo Giaû maãu, roài caàm

tay Baûo Ngoïc baét maïch moät luùc. Töû Quyeân ñaønh phaûi cuùi ñaàu xuoáng.

Thaày thuoác hoï Vöông cuõng khoâng hieåu ra sao, ñöùng daäy noùi:

- Caäu ñaây maéc beänh “caáp thoáng meâ taâm”. Coå nhaân thöôøng ñaõ noùi:

“Coù nhieàu chöùng ñôøm meâ khaùc nhau: coù ngöôøi vì khí huyeát suy yeáu,

aên uoáng khoâng tieâu ñaâm meâ, coù ngöôøi vì giaän doãi quaù, ñôøm soäc leân

ñaâm meâ, coù ngöôøi bò ñau khoå quaù ñôøm taéc laïi.” Ñaây cuõng laø chöùng

ñôøm meâ do ñau khoå baát chôït, chæ choác laùt bò ñôøm taéc laïi ñaáy thoâi,

nheï hôn caùc chöùng ñôøm khaùc nhieàu.

- OÂng haõy noùi cho toâi bieát beänh chaùu coù ñaùng lo ngaïi hay khoâng,

ai baûo oâng ñoïc caû traøng saùch thuoác ra?

Thaày thuoác hoï Vöông voäi chaép tay cöôøi noùi:

- Khoâng ñaùng ngaïi, khoâng ñaùng ngaïi.

- Chaéc khoâng ñaùng ngaïi chöù?

- Thöïc khoâng ñaùng ngaïi, neáu coù vieäc gì xin traùch cöù ôû toâi.

- 865 -

- Quaû vaäy thì môøi ngöôøi ra ngoài chôi ngoaøi kia keâ ñôn. Chöõa khoûi

ta seõ saép söûa ñoà leã, baét chaùu phaûi thaân haønh ñeán taï, neáu coù xaûy ra

vieäc gì, ta sai ngöôøi ñeán keùo ñoå nhaø thaùi y ñaáy.

Thaày thuoác hoï Vöông cöù cuùi ñaàu cöôøi noùi:

- Khoâng daùm aï, khoâng daùm aï.

Vì oâng ta nghe thaáy Giaû maãu noùi: “Seõ saép ñoà leã sai Baûo Ngoïc ñeán

taï”, neân luoân mieäng noùi “khoâng daùm”, chöa nghe caâu noùi ñuøa laø ñeán

keùo ñoå nhaø thaùi y, neân vaãn cöù “khoâng daùm” maõi, Giaû maãu cuøng moïi

ngöôøi ñeàu cöôøi aàm leân.

Moät luùc, uoáng thuoác vaøo, Baûo Ngoïc ñaõ yeân tónh hôn tröôùc, nhöng

vaãn khoâng chòu buoâng Töû Quyeân ra, cöù noùi:

- Neáu buoâng ra, theá naøo coâ aáy cuõng veà Toâ Chaâu.

Giaû maãu vaø Vöông phu nhaân khoâng bieát laøm theá naøo, ñaønh phaûi

cho Töû Quyeân ôû luoân ñaáy vôùi Baûo Ngoïc, roài cho Hoå Phaùch ñeán haàu

Ñaïi Ngoïc. Ñaïi Ngoïc laïi thöôøng cho Tuyeát Nhaïn ñeán thaêm hoûi. Ñeán

chieàu, Baûo Ngoïc ñaõ ñôõ, Giaû maãu vaø Vöông phu nhaân môùi veà nhaø,

nhöng moät ñeâm sai ngöôøi hoûi thaêm ñeán maáy laàn. Giaø Lyù daãn giaø

Toáng cuøng maáy giaø khaùc ñeán troâng nom caån thaän. Töû Quyeân, Taäp

Nhaân vaø Tình Vaên ngaøy ñeâm ôû lieàn beân caïnh. Luùc naøo Baûo Ngoïc nguû

thì laïi mô moäng giaät mình kinh hoaûng, heát khoùc Ñaïi Ngoïc ñaõ ñi, laïi

khoùc coù ngöôøi ñeán ñoùn. Nhöõng luùc aáy, Töû Quyeân laïi phaûi an uûi môùi

yeân.

Giaû maãu laïi sai laáy caùc thöù thuoác quí bí truyeàn nhö: “khö taø thuû

linh ñôn” vaø “khai khieáu thoâng thaàn taùn” cho uoáng, hoâm sau laïi uoáng

thuoác cuûa thaày thuoác hoï Vöông, beänh môùi ñôõ daàn. Baûo Ngoïc trong

buïng ñaõ tænh, nhöng vì sôï Töû Quyeân veà maát, neân coá yù laøm ra daùng

ñieân daïi. Töû Quyeân töø hoâm aáy raát laø hoái haän, neân ngaøy ñeâm vaát vaû

cuõng khoâng daùm oaùn traùch gì. Taäp Nhaân baây giôø ñaõ yeân loøng, cöôøi

baûo Töû Quyeân:

- Beänh naøy do coâ gaây ra, thì coâ phaûi ñeán chöõa. Chaúng coù ai nhö

caäu ngoác nhaø ta “thaáy gioù cho laø möa”, neáu cöù maõi theá, chaúng bieát roài

seõ ra laøm sao!

Baáy giôø Töông Vaân ñaõ khoûi, ngaøy naøo cuõng ñeán thaêm Baûo Ngoïc,

thaáy Baûo Ngoïc ñaõ tænh, lieàn dieãn laïi daùng daáp luùc meâ cho Baûo Ngoïc

xem, laøm Baûo Ngoïc guïc ñaàu xuoáng goái cöôøi.

- 866 -

Tröôùc kia Baûo Ngoïc khoâng bieát mình ngaây daïi nhö theá, neân thaáy

ngöôøi ta noùi vaãn chöa tin. Luùc vaéng ngöôøi, Töû Quyeân ngoài beân caïnh,

Baûo Ngoïc naém tay hoûi:

- Sao chò laïi noùi doïa toâi theá?

- Chaúng qua toâi noùi ñuøa thoâi, caäu laïi cho laø thaät.

- Chò noùi coù tình coù lyù, sao laïi baûo laø noùi ñuøa?

- Nhöõng caâu aáy toâi ñaët ra caû ñaáy. Hoï Laâm thöïc chaúng coøn ai, coøn

chaêng cuõng chæ laø nhöõng ngöôøi hoï raát xa, maø khoâng ôû Toâ Chaâu, ñi

taûn maùc ra caùc tænh caû roài. Coù ai ñeán ñoùn, cuï cuõng chaúng cho coâ aáy ñi

naøo.

- Duø cuï coù cho coâ aáy ñi, toâi cuõng chaúng nghe.

- Thaät khoâng nghe chöù? Chæ sôï noùi moàm theá thoâi. Baây giôø caäu ñaõ

lôùn, ñaõ ñònh nôi hoûi vôï roài, vaøi naêm nöõa seõ cöôùi, thì trong con maét

caäu coøn bieát ñeán ai nöõa?

Baûo Ngoïc laïi giaät mình hoûi:

- Ai hoûi vôï? Hoûi ai?

- Kyø trong naêm toâi nghe thaáy cuï noùi ñònh hoûi coâ Caàm cho caäu;

neáu khoâng thì sao laïi thöông coâ aáy quaù theá?

- Ai cuõng baûo toâi ngôù ngaån, nhöng thöïc ra chò laïi ngôù ngaån hôn

toâi! Chaúng qua ñoù laø caâu noùi ñuøa ñaáy thoâi. Coâ aáy ñaõ nhaän lôøi vôùi nhaø

oâng haøn laâm hoï Mai roài. Neáu ñònh hoûi coâ ta thì toâi ñaâu laïi coøn ñeán

noãi theá naøy? Tröôùc kia toâi ñaõ theà, ñaäp caû hoøn ngoïc ñi, chò chaúng ngaên

toâi laø gì? Toâi vöøa oám khoûi maáy hoâm nay, chò laïi ñeán choïc töùc toâi. -

Vöøa noùi Baûo Ngoïc vöøa nghieán raêng nghieán lôïi, laïi noùi: - Baây giôø toâi

chæ muoán cheát ngay laäp töùc, moi haún ruoät ra cho caùc chò xem, coøn caû

da vaø xöông ñeàu hoùa ra moät ñoáng gio, roài laïi hoùa ra moät ñaùm khoùi,

gaëp côn gioù to bay tan ñi heát, theá laø xong chuyeän! - Noùi xong laïi khoùc.

Töû Quyeân voäi bòt moàm Baûo Ngoïc laïi, lau nöôùc maét cho caäu ta, roài

cöôøi noùi:

- Caäu ñöøng coù noùng naûy. Vì toâi soát ruoät, neân môùi thöû caäu ñaáy thoâi.

Baûo Ngoïc laïi laáy laøm laï hoûi:

- Taïi sao chò laïi soát ruoät?

- Caäu cuõng bieát toâi khoâng phaûi laø ngöôøi nhaø hoï Laâm, toâi cuõng

nhö chò Taäp Nhaân vaø chò Uyeân Öông ñaáy thoâi. Toâi tình côø ñöôïc sang

- 867 -

ôû vôùi coâ Laâm, coâ aáy ñoái vôùi toâi raát töû teá, coi toâi hôn nhöõng ngöôøi haàu

mang töø Toâ Chaâu ñeán nhieàu, chuùng toâi khoâng rôøi nhau moät giôø moät

phuùt. Baây giôø coâ aáy maø veà thì toâi cuõng phaûi ñi theo. Nhaø toâi ôû caû ñaây,

toâi khoâng ñi thì phuï moái tình baáy laâu chuùng toâi aên ôû vôùi nhau, maø ñi

ra thì phaûi boû caû gia ñình. Vì theá toâi vaãn aùy naùy, coá bòa ñaët nhöõng

caâu noùi aáy ñeå hoûi caäu. Ngôø ñaâu caäu laïi ngoác ngheách laøm nhoän leân nhö

theá!

- Theá ra chò lo veà vieäc aáy, chò laïi laø ngöôøi ngoác noát! Töø nay chò

ñöøng lo nöõa nheù! Toâi noùi vaén taét moät caâu cho chò nghe: soáng chuùng ta

soáng chung moät choã; cheát thì chuùng ta cuøng hoùa ra gio, ra khoùi moät

choã, chò nghó theá naøo?

Töû Quyeân nghe noùi, trong buïng ñöông ñaén ño, chôït coù ngöôøi vaøo

trình:

- Caäu Hoaøn vaø anh Lan ñeán hoûi thaêm.

Baûo Ngoïc noùi:

- Cöù ra baûo caûm ôn caùc caäu aáy. Ta vöøa môùi nguû, khoâng caàn phaûi

vaøo nöõa.

Baø giaø vaâng lôøi ñi ra.

Töû Quyeân cöôøi noùi:

- Baây giôø caäu ñaõ khoûi roài, neân ñeå toâi veà troâng nom coâ beân kia chöù?

- Phaûi ñaáy, hoâm qua toâi ñaõ ñònh cho chò veà, nhöng laïi queân maát.

Giôø toâi ñaõ khoûi haún roài, thoâi chò veà ñi.

Töû Quyeân nghe noùi, lieàn söûa soaïn chaên ñeäm vaø ñoà trang söùc. Baûo

Ngoïc cöôøi noùi:

- Hoâm noï toâi troâng thaáy trong hoäp ñoà trang söùc cuûa chò coù hai, ba

caùi göông, chò ñeå laïi cho toâi caùi göông nhoû hình hoa sen. Toâi seõ ñeå ôû

ñaàu giöôøng ñeå soi luùc ñi nguû vaø ñi ñaâu mang theo cho nheï.

Töû Quyeân ñaønh phaûi ñeå caùi göông laïi, sai ngöôøi mang ñoà ñi tröôùc,

chaøo moïi ngöôøi roài veà quaùn Tieâu Töông.

Maáy hoâm thaáy Baûo Ngoïc nhö theá, Ñaïi Ngoïc ñaâm ra oám theâm,

khoùc luoân maáy laàn. Nay thaáy Töû Quyeân veà, hoûi ra môùi bieát Baûo Ngoïc

ñaõ khoûi, Ñaïi Ngoïc laïi cho Hoå Phaùch veà haàu Giaû maãu. Ñeâm khuya

vaéng ngöôøi, Töû Quyeân côûi aùo ñi nguû, thuû thæ cöôøi�øi noùi vôùi Ñaïi Ngoïc:

- 868 -

- Caäu Baûo thöïc taâm ñaáy, nghe thaáy chuùng ta saép ñi, ñaâm ra oám

ngay.

Ñaïi Ngoïc khoâng traû lôøi. Töû Quyeân ngöøng moät luùc, roài laïi noùi moät

mình:

- Ñoäng khoâng baèng tónh,(1) keå ra ôû ñaây ñoái vôùi chuùng ta cuõng töû

teá ñaáy. Ñieàu khaùc thì deã, chöù caùi vieäc töø beù ñeán lôùn cuøng ôû vôùi nhau

moät choã, cuøng bieát tính neát nhau, môùi thöïc laø khoù.

Ñaïi Ngoïc gaét:

- Maáy hoâm nay chò khoâng bieát meät aø, baây giôø khoâng nguû ñi laïi

coøn noùi laûm, noùi nhaûm gì theá?

- Khoâng phaûi toâi noùi nhaûm ñaâu, cuõng laø thöïc buïng vì coâ ñaáy. Toâi

buoàn cho coâ ñaõ maáy naêm nay, khoâng coù cha meï, anh em, ai laø ngöôøi

bieát thöông mình? Gaëp luùc naøy, cuï coøn khoûe maïnh saùng suoát, caàn

phaûi lo vieäc lôùn cuûa mình ñi. Tuïc ngöõ noùi “Tuoåi giaø noùng laïnh baát

thöôøng”. Neáu cuï coù mình naøo, luùc ñoù duø coù xong vieäc, cuõng sôï chaäm

treã ngaøy giôø, khoù ñöôïc nhö yù muoán. Boïn coâng töû vöông toân tuy nhieàu,

nhöng ngöôøi naøo maø chaúng naêm theâ baûy thieáp, nay ñoâng mai taây? Duø

hoï coù laáy ñöôïc moät baø tieân, cuõng chæ ñoä daêm ba ñeâm roài laïi gaït ra

moät nôi. Thaäm chí nhieàu ngöôøi coù môùi nôùi cuõ, trôû maët thuø haän nöõa.

Nhaø ngöôøi ta coù ngöôøi, coù theá, thì khoâng sao, chöù nhö coâ ñaây, cuï soáng

ngaøy naøo coøn khaù, cuï maø cheát ñi thì maëc cho ngöôøi ta haát huûi thoâi. Vì

theá toâi baøn vôùi coâ, caàn phaûi lo lieäu tröôùc ñi. Coâ laø ngöôøi saùng suoát,

chaúng leõ khoâng nghe caâu tuïc ngöõ: “Haøng vaïn laïng vaøng deã kieám, moät

ngöôøi tri kyû khoù tìm” hay sao?

- Con naøy ñieân roài! Sao môùi ñi coù maáy ngaøy ñaõ ñoåi haún tính neát

theá? Ngaøy mai ta phaûi trình cuï cho maøy veà, ta khoâng daùm duøng maøy

nöõa.

- Nhöõng caâu toâi noùi ñeàu ñuùng caû, coát nhaéc coâ ñeå yù ñaáy thoâi, chöù

coù baûo coâ ñi laøm baäy gì ñaâu. Sao laïi phaûi trình cuï, toâi bò maéng thì coâ

ñöôïc lôïi gì?

Noùi xong lieàn ñi nguû.

Ñaïi Ngoïc ngoaøi mieäng noùi theá, nhöng trong buïng cuõng coù phaàn

thöông caûm, chôø Töû Quyeân ñi nguû roài, lieàn khoùc suoát ñeâm, ñeán saùng

(1) YÙ noùi ñi khoâng baèng ôû laïi.

- 869 -

môùi chôïp maét. Hoâm sau göôïng daäy röûa maët suùc mieäng aên ít chaùo yeán

saøo. Roài coù Giaû maãu sang thaêm vaø daën doø maáy caâu.

Ngaøy sinh nhaät Tieát phu nhaân ñaõ ñeán, töø Giaû maãu trôû xuoáng, ai

cuõng coù leã möøng; Ñaïi Ngoïc cuõng phaûi ñöa ñeán möøng hai thöù ñoà theâu.

Hoâm aáy, Tieát Phu nhaân saép moät ban haùt nhoû, môøi Giaû maãu vaø Vöông

phu nhaân ñeán döï. Chæ coù Baûo Ngoïc vaø Ñaïi Ngoïc laø vaéng thoâi. Ñeán

chieàu taøn tieäc, Giaû Maãu tieän ñöôøng ñeán thaêm hai ngöôøi moät laàn nöõa

roài môùi veà nhaø.

Hoâm sau, Tieát phu nhaân laïi baûo Tieát Khoa môøi nhöõng ngöôøi laøm

coâng ñeán döï tieäc. Baän roän ñeán ba, boán ngaøy môùi xong.

Tieát phu nhaân troâng thaáy Hình Tuï Yeân laø ngöôøi ñoan trang nhaõ

nhaën, nhöng laø con nhaø thanh baïch, moät coâ gaùi aùo vaûi quaàn thoâ, neân

muoán hoûi cho Tieát Baøn. Nhöng sôï Tieát Baøn laø ngöôøi loâng boâng, nhôõ

laïi laøm khoå con gaùi nhaø ngöôøi ta. Ñöông luùc ngaàn ngaïi, chôït nghó

ngay ñeán Tieát Khoa, xem hai ngöôøi naøy gioáng nhö moät ñoâi vôï choàng

trôøi xe saün, lieàn baøn vôùi Phöôïng Thö. Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Xöa nay coâ coøn laï gì tính meï choàng toâi, vieäc naøy ñeå toâi lieäu daàn.

Nhaân luùc Giaû maãu ñeán thaêm, Phöôïng Thö lieàn noùi:

- Coâ chaùu coù moät vieäc muoán nhôø baø, nhöng khoâng tieän noùi ra.

- Vieäc gì?

Phöôïng Thö lieàn noùi roõ caâu chuyeän muoán caàu hoân. Giaû maãu cöôøi

noùi:

- Vieäc aáy raát toát, coù gì maø khoâng tieän noùi ra? Ñeå ta seõ noùi chuyeän

vôùi meï choàng chò, theá naøo maø chaúng baèng loøng.

Veà nhaø, cho ngöôøi goïi Hình phu nhaân ñeán, Giaû maãu töï nhaän

ñöùng ra laøm moái. Hình phu nhaân nghó: hoï Tieát laø nhaø doøng doõi, hieän

nay giaøu coù. Tieát Khoa keå ra cuõng xinh trai, laïi coù Giaû maãu ñöùng ra

laøm moái. Ñöôïc dòp lieàn nhaän lôøi ngay.

Giaû maãu möøng laém, sai ngöôøi môøi Tieát phu nhaân ñeán. Hai ngöôøi

gaëp nhau taát nhieân cuõng coù nhöõng caâu ñun ñaåy. Hình phu nhaân lieàn

sai ngöôøi ñi noùi vieäc aáy vôùi vôï choàng Hình Trung. Vôï choàng y ñeán ôû

ñaây coát laø nhôø vaû Hình phu nhaân, thì laøm gì maø chaúng baèng loøng,</p>
lieàn luoân mieäng noùi:

- Vieäc aáy hay laém.

Giaû maãu cöôøi baûo:

- 870 -

- Ta voán hay höùng vieäc, xong roài chaû bieát taï baø moái ñöôïc bao

nhieâu?

Tieát phu nhaân cöôøi noùi:

- Ñieàu ñoù taát nhieân roài, chæ sôï taï moät vaïn baïc, ngöôøi cuõng khoâng

theøm nhaän thoâi. Nhöng coù moät vieäc, cuï ñaõ ñöùng leân laøm moái thì phaûi

tìm moät vò chuû hoân môùi ñöôïc.

Giaû maãu cöôøi:

- Gì chaúng coù, chöù haïng queø chaân cuït tay thì nhaø chuùng ta cuõng

coù vaøi moáng.

Roài sai ngöôøi goïi meï con Vöu Thò ñeán. Giaû maãu noùi roõ vieäc aáy cho

hoï nghe, hai ngöôøi ñeàu voäi vaøng ngoû lôøi möøng.

Giaû maãu daën:

- Khuoân pheùp nhaø ta chò ñaõ bieát ñaáy, xöa nay hai nhaø thoâng gia

khoâng heà so ñoï veà leã cöôùi leã xin. Baây giôø chò ñöùng ra lo lieäu hoä ta,

khoâng neán deø seûn quaù, cuõng khoâng neân hoang phí quaù, thu xeáp vieäc

hai nhaø cho xong roài trình ta bieát.

Vöu Thò voäi vaâng lôøi. Tieát phu nhaân möøng laém, veà nhaø baûo vieát

thieáp môøi, ñöa sang phuû Ninh. Vöu Thò xöa nay vaãn bieát tính neát

Hình phu nhaân, ñònh khoâng muoán nhaän vieäc aáy, nhöng vì Giaû maãu

phoù thaùc neân phaûi vaâng lôøi, ñaønh cöù löïa theo yù Hình Phu nhaân maø

laøm. Coøn Tieát phu nhaân laø ngöôøi theá naøo cuõng xong, neân cuõng deã noùi.

Vieäc Tieát phu nhaân hoûi Hình Tuï Yeân laøm naøng daâu, trong phuû ai

cuõng bieát caû. Hình phu nhaân muoán ñoùn Hình Tuï Yeân ra ngoaøi ôû.

Giaû maãu noùi:

- Ñieàu ñoù coù ngaïi gì. Hai ñöùa chuùng noù coù giaùp maët nhau ñaâu. Vaû

laïi ngoaøi baø dì ra chæ coù moät coâ chò choàng, moät coâ em choàng, thì coù

can gì? Chuùng noù laø con gaùi caû, cuõng neân cho chuùng noù gaàn guõi nhau.

Hình phu nhaân nghe vaäy môùi thoâi.

Tieát Khoa vaø Tuï Yeân tröôùc kia coù laàn gaëp nhau ôû giöõa ñöôøng, ñaïi

ñeå hai beân ñeàu baèng loøng nhau. Song Tuï Yeân giöõ keõ, khoâng muoán lui

tôùi chuyeän troø vôùi chò em Baûo Thoa, hôn nöõa Töông Vaân hay cheá gieãu,

neân caøng giöõ yù. Coù dieàu Tuï Yeân laø ngöôøi ñoïc saùch hieåu leã, duø laø phaän

gaùi cu&otilde;ng khoâng toû ra giaû hoå giaû theïn, laøm boä laøm daïng nhö ai. Baûo

Thoa töø ngaøy gaëp Tuï Yeân, nghó ñeán caûnh nhaø coâ ta tuùng thieáu, boá meï

ngöôøi ta thì tuoåi cao ñöùc caû, boá meï coâ ta chæ röôïu beùt nheø, chaúng

- 871 -

chaêm nom gì con caùi. Hình phu nhaân ñoái vôùi coâ ta chaúng qua tình

nghóa beà ngoaøi, khoâng phaûi thöïc buïng thöông yeâu. Vaû laïi, Tuï Yeân ôû

chung vôùi Ngheânh Xuaân, moät ngöôøi thì yù töù ñöùng ñaén, moät ngöôøi thì

coù xaùc khoâng hoàn, töï mình khoâng troâng nom chu taát noåi mình, coøn

troâng nom ngöôøi khaùc sao ñöôïc. Vì vaäy nhöõng ñoà duøng haøng ngaøy coù

khi thieáu thoán, khoâng ai saên soùc tôùi, Tuï Yeân cuõng khoâng heà heù mieäng

noùi vôùi ai.

Baûo Thoa thöôøng ngaám ngaàm giuùp ñôõ, cuõng khoâng daùm cho Hình

phu nhaân bieát, vì sôï sinh ra laém chuyeän. Baây giôø duyeân may run ruûi,

khoâng ai ngôø hai nhaø laïi thaønh thoâng gia vôùi nhau. Trong buïng Tuï

Yeân raát meán Baûo Thoa, cuõng meán caû Tieát Khoa, neân khi chuyeän troø

vôùi nhau, Baûo Thoa thöôøng goïi ngay laø em.

Moät hoâm, Baûo Thoa ñeán thaêm Ñaïi Ngoïc, Tuï Yeân cuõng ñeán ñoù.

Hai ngöôøi gaëp nhau ôû giöõa ñöôøng, Baûo Thoa mæm cöôøi goïi Tuï Yeân laïi,

roài hai ngöôøi cuøng ñi ñeán sau vaùch ñaù. Baûo Thoa cöôøi hoûi:

- Trôøi reùt nhö theá naøy, sao em laïi khoâng maëc aùo keùp?

Tuï Yeân cuùi ñaàu khoâng traû lôøi. Baûo Thoa bieát ngay laø coù duyeân côù

gì ñaây, lieàn cöôøi hoûi:

- Chaéc laø tieàn löông thaùng naøy em khoâng lónh ñöôïc chöù gì? Chò

Phöôïng keå cung voâ taâm thaät.

Tuï Yeân noùi:

- Chò aáy vaãn traû löông ñuùng ngaøy ñaáy! Nhöng vì coâ em sai ngöôøi

ñeán baûo: moät thaùng khoâng tieâu heát hai laïng baïc ñaâu, phaûi bôùt moät

laïng ñöa cho thaøy meï em, neáu caàn caùi gì, duøng cuûa chò Hai cuõng ñöôïc.

Chò thöû nghó xem, chò Hai laø ngöôøi thöïc thaø khoâng ñeå yù vieäc gì caû.

Nhöõng thöù em duøng chò aáy khoâng heà noùi, nhöng boïn haàu coù phaûi laø

haïng ít moàm ñaâu, ngöôøi naøo chaû hay sinh chuyeän. Duø ôû ngay nhaø aáy,

em thaät khoâng bao giôø daùm sai baûo hoï. Cöù ñoä daêm ba ngaøy em laïi

phaûi boû ít tieàn ra cho hoï uoáng röôïu, aên quaø saùng. Giôø laïi bôùt ñi moät

laïng. Hoâm noï em phaûi ñöa giaáu caùi aùo boâng cho ngöôøi mang ñi caàm,

laáy maáy quan tieàn veà tieâu ñaáy.

Baûo Thoa thôû daøi:

- Hieän giôø gia quyeán nhaø hoï Mai coøn ôû caû choã laøm quan, naêm sau

môùi veà ñaây. Neáu hoï ôû ñaây thì em Caàm veà nhaø choàng, roài seõ baøn ñeán

vieäc cuûa em ra khoûi choã naøy laø yeân chuyeän. Nhöng baây giôø vieäc em

- 872 -

Caàm chöa xong, chaéc em Khoa cuõng khoâng daùm cöôùi vôï tröôùc. Thaät laø

moät vieäc khoù xöû. Neáu ñeå chaäm vaøi naêm nöõa, sôï em bò daõi daàu quaù

ñaâm ra oám maát. Ñeå chò baøn vôùi meï chò xem. Soá tieàn moät laïng baïc em

cöù ñöa phaêng cho hoï, theá laø yeân chuyeän. Sau naøy em ñöøng cho boïn

kia aên uoáng nöõa. Hoï chaâm choïc gì maëc hoï, em chaúng caàn nghe, noùi

chaùn thì thoâi. Neáu em coù thieáu thöù gì, cöù ñeán baûo chò, ñöøng coù e leä.

Töø ngaøy em ñeán ñaây, chò em ta vaãn töû teá vôùi nhau, chöù coù phaûi sau

ngaøy daïm hoûi nhau môùi theá ñaâu. Neáu em sôï ngöôøi ngoaøi baøn taùn, thì

cöù kheõ sai a hoaøn ñeán baûo chò laø ñöôïc.

Tuï Yeân cuùi ñaàu xin vaâng.

Baûo Thoa laïi troû vieân ngoïc ñeo ôû quaàn Tuï Yeân hoûi:

- Ai cho em ñaáy?

- Chò Ba cho em ñaáy.

- Chò aáy thaáy ai cuõng coù, chæ moät mình em laø khoâng, sôï ngöôøi ta

cheâ cöôøi, neân môùi ñöa laïi cho em. Ñoù laø chò aáy thoâng minh chu taát

ñaáy. Coù ñieàu em phaûi bieát raèng, nhöõng ñoà trang söùc naøy laø cuûa caùc coâ

tieåu thö ôû caùc nhaø quan sang môùi duøng. Em cöù nhìn chò xem, töø ñaàu

ñeán chaân, chò coù nhöõng ñoà trang söùc loäng laãy aáy ñaâu. Tröôùc ñaây baûy

taùm naêm, chò cuõng coù, nay keùm tröôùc nhieàu. Vì theá caùi gì thaáy bôùt thì

töï mình bôùt ñi. Sau naøy ñem veà nhaø choàng, coù leõ coøn haøng hoøm

nhöõng ñoà voâ duïng. Chuùng ta baây giôø khoâng bì vôùi hoï ñöôïc, phaûi theo

neà neáp nhaø mình.

- Chò ñaõ noùi theá, em seõ veà thaùo vieân ngoïc ra laø hôn.

- Em cuõng ñöøng neân theá. Ngöôøi ta cho mình, khoâng ñeo hoï seõ

ngôø. Chò chaúng qua chôït nhaéc ñeán thoâi, sau naøy seõ hay.

Tuï Yeân xin vaâng vaø hoûi:

- Baây giôø chò ñi ñaâu?

- Chò ñeán quaùn Tieâu Töông ñaây. Em haõy veà laáy caùi phieáu caàm ñoà
ñöa cho a hoaøn mang ñeán, chò seõ chuoäc hoä cho, roài ñeán toái seõ sai

ngöôøi ñöa laïi, sôùm toái phaûi maëc, neáu khoâng thì bò gioù laïnh khoâng

ñöôïc ñaâu! Nhöng khoâng bieát em ñem caàm ôû hieäu naøo?

- Ñaâu nhö hieäu Haèng Thö ôû ñöôøng Coå Laâu Taây aáy.

- Theá ra laïi vaøo nhaø mình roài! Neáu boïn laøm coâng bieát thì hoï seõ

baûo: ngöôøi chöa ñeán maø quaàn aùo ñaõ ñeán tröôùc.

- 873 -

Tuï Yeân nghe vaäy, bieát ngay laø hieäu cuûa nhaø Baûo Thoa, khoâng noùi

gì caû, ñoû maët leân, cöôøi roài chaïy ñi.

Baûo Thoa ñeán quaùn Tieâu Töông gaëp Tieát phu nhaân cuõng ñeán

thaêm vaø ñöông ngoài noùi chuyeän vôùi Ñaïi Ngoïc. Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Meï ñeán luùc naøo? Con khoâng bieát.

- Maáy hoâm nay ta baän, khoâng ñeán thaêm chaùu Baûo vaø chaùu Ñaïi

ñöôïc. Hoâm nay ñeán thì caû hai chaùu ñeàu ñaõ khaù roài.

Ñaïi Ngoïc môøi Baûo Thoa ngoài roài noùi:

- Vieäc ñôøi khoù maø bieát tröôùc ñöôïc. Cöù noùi veà vieäc dì vaø môï Caû toâi

laïi thaønh ra thoâng gia vôùi nhau?

Tieát phu nhaân noùi:

- Caùc chaùu haõy coøn beù, bieát theá naøo ñöôïc? Ngöôøi tröôùc coù noùi

“Nhaân duyeân nghìn daëm xe vaøo moät daây”. OÂng Nguyeät Laõo troâng

nom vieäc nhaân duyeân, ñaõ bieân vaøo soå tröôùc, ngaàm laáy moät sôïi daây tô

buoäc chaân hai ngöôøi laïi. Ñaõ hôïp duyeân nhau thì duø hai nhaø caùch soâng

caùch bieån, hoaëc thuø haèn vôùi nhau theá naøo cuõng coù dòp thaønh vôï thaønh

choàng. Vieäc naøy thöïc khoâng ai ngôø ñeán. Coù khi boá meï ñoâi beân ñeàu

baèng loøng, hoaëc laø luoân luoân ôû gaàn nhau, töôûng theá naøo cuõng thaønh

ñoâi thaønh löùa, nhöng oâng Nguyeät khoâng xe daây, cuõng khoâng theå sum

hoïp vôùi nhau ñöôïc. Ví nhö vieäc hoân nhaân cuûa hai chò em chaùu ñaây,

baây giôø khoâng bieát ôû gaàn tröôùc maét hay laø ôû taän goùc bieån chaân trôøi!

Baûo Thoa noùi:

- Meï ñoäng noùi vieäc gì cuõng keùo chuùng con vaøo.

Vöøa noùi vöøa guïc vaøo loøng meï, cöôøi noùi:

- Thoâi chuùng ta veà ñi.

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Xem kìa! Lôùn nhö theá kia roài, heã vaéng dì thì ra veû ñaïo maïo,

nhöng coù dì, laïi giôû loái laøm nuõng.

Tieát phu nhaân laáy tay xoa vaøo ngöôøi Baûo Thoa, thôû daøi baûo Ñaïi

Ngoïc:

- Chò chaùu ñaây khoâng khaùc gì chò Phöôïng ôû beân cuï, heã coù vieäc

quan troïng laø ta phaûi baøn vôùi noù; luùc khoâng coù vieäc gì noù cuõng laøm

cho ta vui leân. Ta thaáy noù nhö theá cuõng khuaây khoûa noãi buoàn raàu.

Ñaïi Ngoïc nhoû nöôùc maét thôû daøi:

- 874 -

- Chò aáy laïi giôû nhöõng troø aáy ra ñeå treâu töùc chaùu laø ngöôøi khoâng

coù meï, coá yù neâu caùi caûnh khoå cuûa chaùu ra.

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Meï ôi, meï xem coâ aáy quaù quaét theá, laïi baûo con hay laøm nuõng.

Tieát phu nhaân noùi:

- Khoâng traùch ñöôïc em noù ñau xoùt laø phaûi, cha meï maát caû, khoâng

coøn ai laø ngöôøi thaân, nghó thaät ñaùng thöông.

Tieát phu nhaân laïi voã veà Ñaïi Ngoïc, cöôøi noùi:

- Chaùu ôi, ñöøng khoùc nöõa. Chaùu thaáy ta thöông chò chaùu, ñaâm ra

buoàn raàu, nhöng khoâng bieát buïng ta caøng thöông chaùu laém ñaáy! Chò

chaùu tuy khoâng coøn cha, nhöng coù meï, coù anh thì cuõng hôn chaùu. Ta

thöôøng noùi vôùi cha chaùu, buïng ta thöông chaùu laém, nhöng khoâng tieän

toû ra beân ngoaøi, ôû ñaây laém ngöôøi nhieàu lôøi, ngöôøi noùi toát thì ít, noùi

xaáu thì nhieàu. Hoï coù bieát ñaâu chaùu khoâng coù choã nöông töïa, ñaùng ñeå

cho ngöôøi ta thöông; chaúng qua thaáy cuï thöông chaùu, hoï cuõng huøa

theo ñoù thoâi.

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Dì ñaõ noùi theá, ngaøy mai chaùu xin nhaän dì laøm meï. Neáu dì

khoâng nhaän, thì chæ laø dì thöông mieäng thöông moâi thoâi.

- Khoâng cheâ thì chaùu cöù nhaän.

Baûo Thoa voäi vaøng noùi:

- Khoâng nhaän ñöôïc ñaâu.

Ñaïi Ngoïc noùi:

- Taïi sao khoâng nhaän ñöôïc?

- Toâi haõy hoûi coâ, taïi sao anh toâi chöa laáy vôï maø laïi hoûi em Hình

cho em toâi tröôùc? Theá laø vì leõ gì?

- Anh aáy ñi vaéng, hay laø ngaøy giôø khoâng hôïp, vì theá hoûi cho em

tröôùc.

- Khoâng phaûi theá ñaâu. Anh toâi ñaõ nhaém moät choã roài, chæ chôø khi

naøo veà thì lo ñaáy thoâi, nhöng cuõng khoâng caàn noùi teân ngöôøi aáy ra. Toâi

baûo coâ khoâng nhaän laø meï ñöôïc. Coâ thöû nghó xem.

Noùi xong Baûo Thoa nhaùy maét nhìn meï maø cöôøi.

Ña�p>

nhaân noùi:

- 875 -

- Neáu dì khoâng ñaùnh chò aáy, chaùu khoâng chòu ñaâu!

Tieát phu nhaân oâm Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Chaùu ñöøng nghe lôøi chò chaùu, noù noùi ñuøa ñaáy thoâi.

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Ngaøy mai meï cöù ñeán noùi vôùi cuï, xin coâ aáy laøm daâu, chaúng hôn

ñi tìm ngöôøi ngoaøi aø?

Ñaïi Ngoïc xoâng leân ñònh tuùm laáy, Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Maøy ñieân aø?

Tieát phu nhaân voäi cöôøi ngaên laïi, laáy tay gaït hai ngöôøi ra. Baø ta

laïi baûo Baûo Thoa:

- Ngay coâ Hình ta cuõng coøn sôï bò anh con giaøy voø, vì theá phaûi hoûi

cho em con, huoáng chi chaùu Laâm, ta khoâng khi naøo laïi hoûi cho anh

con ñaâu. Tröôùc kia cuï ñònh hoûi em con cho Baûo Ngoïc, nhöng vì noù ñaõ

coù ngöôøi hoûi; neáu khoâng thì cuõng vöøa ñoâi phaûi löùa ñaáy. Hoâm noï ta hoûi

coâ Hình cho em con, cuï coøn noùi ñuøa: “Ta ñònh hoûi ngöôøi nhaø beân aáy,

chöa hoûi ñöôïc, ngôø ñaâu laïi bò beân aáy sang hoûi moät ngöôøi nhaø ta.” Tuy

laø caâu noùi ñuøa, nhöng nghó kyõ ra cuõng coù yù ñaáy. Baûo Caàm ñaõ coù nôi,

ta khoâng coøn ngöôøi naøo gaû cho beân aáy nöõa. Nhöng chaúng leõ khoâng

giuùp ñöôïc moät caâu noùi hay sao? Ta xem Baûo Ngoïc cuõng xinh xaén, cuï

laïi thöông noù, neáu tìm ngöôøi ngoaøi, chaéc cuï khoâng baèng loøng, chi

baèng hoûi em Laâm cho noù, nhö theá chaúng ñöôïc veïn toaøn moïi maët hay

sao?

Ñaïi Ngoïc tröôùc coøn ngoài ngaây ra nghe, sau thaáy noùi ñeán mình,

lieàn ñoû maët, keùo Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Toâi chæ ñaùnh chò thoâi! Taïi sao chò kheâu chuyeän ñeå dì noùi nhö

theá?

- Laï thaät! Meï toâi noùi coâ, vieäc gì coâ laïi ñaùnh toâi?

Töû Quyeân voäi chaïy laïi cöôøi noùi:

- Dì ñaõ coù yù ñònh nhö theá, sao khoâng ñeán noùi vôùi cuï?

Tieát phu nhaân cöôøi noùi:

- Con beù naøy voäi caùi gì theá! Chaéc laø maøy muoán coâ maøy ñi laáy

choàng, ñeå maøy cuõng ñi kieám moät anh choàng nhoû chöù gì?

Töû Quyeân ñoû maët cöôøi noùi:

- Dì giaø, noùi laãn roài!

- 876 -

Ñaïi Ngoïc tröôùc coøn maéng:

- Vieäc gì ñeán con ranh con naøy!- Sau thaáy theá cuõng cöôøi noùi: - A

di ñaø phaät! Ñaùng! ñaùng! Ñaùng! Cuõng bò traùt gio vaøo maët roài ñaáy!

Meï con Tieát phu nhaân vaø caùc baø giaø, a hoaøn ñeàu cöôøi aàm leân vaø

noùi:

- Dì tuy noùi ñuøa, nhöng khoâng sai maáy. Luùc naøo roãi, dì ñeán baøn

vôùi cuï xem, roài dì laøm moái cho ñoâi beân neân vôï neân choàng, thaät laø oån

thoûa moïi ñöôøng.

Tieát phu nhaân noùi:

- Ta maø noùi ra, nhaát ñònh cuï seõ vui möøng.

Chôït Töông Vaân ñi vaøo, tay mang moät phieáu caàm ñoà, cöôøi noùi:

- Maûnh giaáy nôï gì ñaây?

Ñaïi Ngoïc nhìn khoâng bieát laø caùi gì. Boïn baø giaø ñöùng ñaáy ñeàu cöôøi

noùi;

- Caùi naøy hay laém! Phaûi maát gì chuùng toâi môùi baûo cho!

Baûo Thoa voäi caàm laáy xem, thì chính laø caùi phieáu caàm ñoà cuûa Tuï

Yeân vöøa noùi luùc naõy, lieàn gaáp ngay laïi.

Tieát phu nhaân noùi:

- Baø giaø naøo ñaùnh rôi caùi giaáy caàm ñoà thì phaûi, tìm traû ngay cho

hoï, chaéc roài hoï laïi tìm cuoáng leân thoâi. Chaùu nhaët ñöôïc ôû choã naøo ñaáy?

Töông Vaân hoûi:

- Theá naøo laø giaáy caàm ñoà?

Boïn baø giaø cöôøi noùi:

- Coâ naøy thaät laø ngôù ngaån, ñeán tôø giaáy caàm ñoà cuõng khoâng bieát!

Tieát phu nhaân thôû daøi:

- Khoâng traùch ñöôïc noù laø tieåu thö ngaøn vaøng coøn treû tuoåi, thì laøm

gì bieát ñöôïc caùi naøy? Noù coù troâng thaáy caùi naøy bao giôø ñaâu? Duø ngöôøi

trong nhaø coù, noù cuõng chaúng ñöôïc troâng thaáy. Ñöøng cöôøi noù, taát caû

caùc coâ ôû ñaây, xem ai cuõng thaønh ngôù ngaån caû.

Boïn baø giaø ñeàu cöôøi noùi:

- Vöøa roài coâ Laâm cuõng chaúng nhaän ra ñöôïc. Khoâng noùi caùc coâ laøm

gì, ngay ñeán caäu Baûo hay ñi ra ngoaøi cuõng chöa chaéc ñaõ troâng thaáy

caùi naøy.

- 877 -

Tieát phu nhaân keå roõ ñaàu ñuoâi cho hoï nghe. Töông Vaân vaø Ñaïi

Ngoïc cöôøi noùi:

- Haïng ngöôøi naøy thaät chæ nghó caùch kieám tieàn thoâi. Hieäu caàm ñoà

cuûa dì coù caùi naøy khoâng?

Moïi ngöôøi cöôøi noùi:

- Caâu hoûi ngôù ngaån nhæ! Treân ñôøi naøy “Quaï naøo laïi chaúng ñen

ñaàu”, laøm gì coù hai gioáng quaï?

Tieát phu nhaân laïi hoûi:

- Chaùu nhaët ñöôïc ôû ñaâu ñaáy?

Töông Vaân ñöông muoán noùi, thì Baûo Thoa noùi laáp ñi:

- Ñoù laø phieáu caàm quaù haïn, ñaõ xoùa soå töø bao giôø roài. Höông Laêng

nhaët laáy mang veà löøa cho hoï chôi ñaáy thoâi.

Tieát phu nhaân nghe thay theá cho laø thaät, neân khoâng hoûi nöõa.

Moät luùc sau coù ngöôøi vaøo trình:

- Môï Caû ôû phuû heân kia ñeán môøi dì sang noùi chuyeän.

Tieát phu nhaân ñöùng daäy ñi. Baáy giôø trong nhaø khoâng coù ai, Baûo

Thoa môøi hoûi Töông Vaân:

- Nhaët ñöôïc ôû ñaâu theá?

- Con Trieän Nhi, a hoaøn cuûa em daâu chò, leûn ñöa caùi giaáy aáy cho

Oanh Nhi. Oanh nhi gaáp vaøo trong saùch, töôûng laø toâi khoâng troâng

thaáy. Chôø hoï ñi roài, toâi giôû ra xem, khoâng bieát laø caùi gì, thaáy caùc chò

ôû ñaây, neân caàm ñeán ñeå cho xem.

Ñaïi Ngoïc lieàn hoûi:

- Khoâng leõ coâ aáy cuõng phaûi caàm quaàn aùo aø? Ñaõ caàm roài sao laïi

coøn ñöa giaáy cho chò?

Baûo Thoa thaáy hoûi theá, khoâng tieän giaáu, keå laïi vieäc vöøa roài cho

hai ngöôøi nghe. Ñaïi Ngoïc nghe noùi, “cuøng chung caûnh ngoä, thoû cheát

caùo thöông”, cuõng thôû than thöông caûm. Töông Vaân töùc quaù noùi:

- Ñeå toâi ñi hoûi chò Hai xem! Toâi seõ maéng cho boïn baø giaø vaø a

hoaøn moät traän ñeå caùc chò haû giaän, coù ñöôc khoâng?

Töông Vaân ñònh chaïy ñi ngay. Baûo Thoa keùo laïi cöôøi noùi:

- Coâ laïi ñieân roài, haõy ngoài xuoáng ñaây ñaõ naøo!

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- 878 -

- Neáu laø con trai, coù leõ coâ seõ saün saøng deïp haún nhöõng noãi baát

bình; coâ laïi ñònh ñoùng vai Kinh Kha, Nhieáp Chính(1) ñoù phaûi khoâng?

Thaät ñaùng buoàn cöôøi!

Töông Vaân noùi:

- Ñaõ khoâng cho toâi ñeán hoûi chò Hai, thì ngaøy mai seõ ñoùn coâ Hình

ñeán ôû vôùi chuùng ta coù hôn khoâng?

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Ñeå ngaøy mai baøn xem ñaõ.

Ngay luùc ñoù coù ngöôøi vaøo trình:

- Coâ Ba vaø coâ Tö ñeán chôi.

Ba ngöôøi nghe noùi lieàn im haún, khoâng nhaéc ñeán chuyeän aáy nöõa.

o0o

(1) Kinh Kha vaø Nhieáp Chính: hai ngöôøi nghóa hieäp ñôøi Chieán Quoác. Kinh Kha nhaän lôøi

vôùi con vua nöôùc Yeân, ñeán gieát Taàn Vöông, khoâng truùng, bò quaân Taàn gieát cheát. Nhieáp

Chính nhaän lôøi vôùi Nghieâm Troïng Töû, gieát vua Haøn Ai Haàu vaø Hieäp Luõy roài caét muõi

khoeùt maët töï töû.

Hoài thöù naêm möôi taùm

Döôùi boùng haïnh, phöôïng giaû khoùc haõo huyeàn

Beân cöûa the, tình thaät nghó vô vaån

- 880 -

Boïn Thaùm Xuaân hoûi thaêm xong, moïi ngöôøi cöôøi ñuøa moät luùc roài

ñaâu veà ñaây.

Ngôø ñaâu trong cung laõo thaùi phi cheát, caùc baø meänh phuï ñeàu phaûi

vaøo trieàu theo thöù töï chòu tang. Coù saéc ban xuoáng caû nöôùc, nhöõng nhaø

coù chöùc töôùc, trong moät naêm khoâng ñöôïc môû tieäc haùt xöôùng; daân

chuùng thì ba thaùng khoâng ñöôïc cöôùi xin. Meï con, baø chaùu Giaû maãu

ngaøy naøo cuõng phaûi vaøo trieàu döï teá, ñeán giôø muøi môùi ñöôïc veà. Sau hai

möôi moát ngaøy laøm leã ôû cung beân caïnh, môùi röôùc linh ñeán tieân laêng,

ôû huyeän Hieáu Töø. Töø Kinh ñeán laêng, phaûi ñi veà maát möôøi ngaøy. Khi

röôùc linh ñeán ñaáy, laïi phaûi ñeå vaøi ngaøy nöõa môùi ñaët vaøo ñòa cung

(cung ôû döôùi ñaát) theá laø coâng vieäc vöøa vaën maát moät thaùng. Vôï choàng

Giaû Traân ôû phuû Ninh cuõng phaûi ñi teá. Hai phuû vaéng ngöôøi, vì theá hoï

baøn vôùi nhau, trong nhaø khoâng coù chuû, phaûi noùi doái laø Vöu thò “ôû cöõ”

ñeå ôû nhaø troâng nom coâng vieäc caû hai phuû.

Laïi nhôø Tieát phu nhaân vaøo ôû trong vöôøn, troâng nom boïn chò em

vaø a hoaøn. Baáy giôø beân nhaø Baûo Thoa ñaõ coù Töông Vaân vaø Höông

Laêng; beân nhaø Lyù Hoaøn tuy thím Lyù veà roài, nhöng cöù daêm ba ngaøy

laïi ñeán moät laàn. Giaû maãu laïi giao Baûo Caàm cho thím aáy troâng nom,

beân Ngheânh Xuaân ñaõ coù Tuï Yeân; Thaùm Xuaân thì vieäc nhaø baän roän,

thænh thoaûng dì Trieäu cuøng Giaû Hoaøn laïi cöù ñeán quaáy raày, raát laø khoù

chòu; nhaø Tích Xuaân thì heïp quaù khoâng coù choã cho Tieát phu nhaân ôû.

Giaû maãu laïi caên daën Tieát phu nhaân nhieàu laàn nhôø troâng nom Ñaïi

Ngoïc. Tieát phu nhaân xöa nay vaãn thöông yeâu Ñaïi Ngoïc, nhaân ñòp naøy,

lieàn doïn ñeán quaùn Tieâu Töông cuøng ôû vôùi coâ ta. Taát caû thuoác men, aên

uoáng ñeàu ñöôïc troâng nom caån thaän. Ñaïi Ngoïc caûm kích quaù, töø ñaáy

cuõng goïi Tieát phu nhaân laø meï, goø Ti�i Baûo Thoa baèng chò, Baûo Caàm baèng

em, thaân thieát nhö chò em ruoät, hôn haún moïi ngöôøi. Giaû maãu thaáy

theá cuõng raát vui veû yeân taâm.

Tieát phu nhaân chæ troâng nom caùc chò em vaø ngaên caám boïn a hoaøn

thoâi; coøn nhöõng vieäc lôùn nhoû trong nhaø ñeàu khoâng hay nhaéc ñeán. Vöu

Thò ngaøy naøo cuõng sang, nhöng chæ ñieåm ñaàu chieáu leä chöù khoâng leân

maët oai quyeàn. Vaû laïi, trong nhaø treân döôùi chæ coøn moät mình chò ta

troâng nom, laïi ngaøy naøo cuõng phaûi saém söûa caùc thöù aên maëc, ñoà duøng

ñöa ñeán choã Giaû maãu vaø Vöông phu nhaân, vì theá cuõng raát khoù nhoïc.

Luùc naøy caû chuû nhaø laãn ngöôøi giöõ vieäc ôû hai phuû Ninh, phuû Vinh

ñeàu raát baän roän. Coù ngöôøi phaûi theo vaøo chaàu, coù ngöôøi phaûi troâng

nom coâng vieäc ôû nôi nhaø troï, coù ngöôøi ñi tröôùc saép ñaët nôi nghæ troï,

neân ôû nhaø khoâng coù ai caàm ñaàu ñöùng ñaén caû. Hoï hoaëc nhueá nhoùa cho

qua chuyeän, hoaëc tuï taäp, ñaøn ñuùm vôùi boïn giöõ vieäc taïm thôøi, yû theá

laøm caøn. Beân phuû Vinh chæ coøn coù Laïi Ñaïi cuøng maáy ngöôøi troâng nom

vieäc ngoøai thoâi. Nhöõng ngöôøi xöa nay Laïi Ñaïi quen duøng ñeå giuùp vieäc

cuõng phaûi ñi caû, tuy möôïn ngöôøi khaùc thay, nhöng ñeàu môùi laï, chöa

quen vieäc. Vaû chaêng boïn hoï ñeàu laø haïng nguù ngôù hoaëc bôùt xeùn böøa

baõi, hoaëc trình baùo vu vô, hoaëc caát nhaéc lieàu lónh, vieäc gì cuõng hoûng,

choã naøo cuõng sinh raéc roái, khoâng theå keå ra heát ñöôïc. Thaáy boïn con

haùt ôû caùc nhaø quan ñeàu cho veà caû, boïn Vöu thò lieàn baøn nhau, cuõng

trình vôùi Vöông phu nhaân cho möôøi hai con haùt veà. Coù ngöôøi noùi:

- Boïn naøy ñeàu laø nhöõng ngöôøi mua veà, baây giôø khoâng cho hoïc haùt

nöõa, nhöng coù theå giöõ laïi ñeå sai khieán, chæ cho boïn giaùo taäp(1) veà thoâi.

Vöông phu nhaân noùi:

- Boïn hoïc haùt khoâng theå so vôùi luõ ngöôøi sai khieán ñöôïc. Hoï laø con

nhaø töû teá, vì khoâng coù ngheà gì, neân baùn ñi ñeå cho hoïc haùt. Chuùng noù

(1) Ngöôøi daïy.

- 881 -

ñaõ boâi raâu veõ maët maáy naêm roài. Baây giôø nhaân dòp naøy, cho moãi ngöôøi

maáy laïng baïc ñeå chuùng veà. Ngaøy tröôùc caùc cuï cuõng ñaõ ñaët ra leä naøy.

Chuùng ta khoâng neân laøm vieäc thaát ñö�pan>�c buïng daï heïp hoøi. Hieän giôø coøn

maáy ngöôøi ôû laïi ñaõ laâu, vì duyeân côù gì khoâng muoán veà nhaø thì neân

cho noù ôû laïi ñeå sai khieán, chôø khi lôùn leân seõ gaû cho nhöõng ngöôøi haàu

ôû trong nhaø.

Vöu thò noùi:

- Ta neân hoûi möôøi hai con haùt naøy, ñöùa naøo muoán veà seõ cho maáy

laïng baïc vaø baùo tin cho boá meï noù ñeán nhaän, nhö theá môùi phaûi. Khoâng

goïi ngöôøi nhaø noù ñeán, lôõ ra coù nhöõng keû baäy baï maïo teân ñeán lónh, roài

laïi ñem ñi baùn ôû choã khaùc, nhö theá chaúng phuï coâng ôn mình hay sao?

Ñöùa naøo khoâng muoán veà thì cho ôû laïi.

Vöông phu nhaân cöôøi noùi:

- Noùi theá phaûi ñaáy.

Vöu thò sai ngöôøi baùo cho Phöôïng Thö bieát roài truyeàn xuoáng

phoøng toång quaûn caáp cho moãi ngöôøi giaùo taäp taùm laïng baïc, laøm gì tuøy

yù. Moät maët tra xeùt nhöõng soå saùch ñoà ñaïc ôû vieän Leâ Höông vaø sai

ngöôøi ñeán canh ñeâm.

Khi goïi möôøi hai ñöùa beù ñeán hoûi kyõ caøng thì ñeán quaù nöûa khoâng

muoán veà nhaø. Coù ñöùa noùi, tuy coøn boá meï, nhöng chæ chuyeân muoán baùn

con ñi thoâi, nay trôû veà laïi sôï bò mang ñi baùn laàn nöõa; coù ñöùa noùi boá

meï cheát roài, bò anh em chuù baùc mang ñi baùn; coù ñöùa noùi khoâng coù choã

naøo nöông töïa; coù ñöùa noùi meán ôn chuû khoâng muoán boû ñi. Chæ coù boán,

naêm ñöùa laø xin veà.

Vöông phu nhaân ñaønh cho chuùng ôû laïi. Boán, naêm ñöùa kia thì giao

cho boïn meï nuoâi, ñôïi boá meï ñeû chuùng ñeán nhaän seõ traû. Nhöõng ñöùa

khoâng muoán veà thì chia ñeán ôû caùc nhaø trong vöôøn. Giaû maãu giöõ laïi

Vaên Quan ñeå sai khieán, giao Phöông Quan cho Baûo Ngoïc, Nhuïy Quan

cho Baûo Thoa, Ngaãu Quan cho Ñaïi Ngoïc, Quyø Quan cho Töông Vaân,

Ñaäu Quan cho Baûo Caàm, Ngaûi Quan cho Thaùm Xuaân, Vöu Thò xin

nhaän Giaø Quan. Moïi ngöôøi ñöôïc choán yeân thaân, nhö chim soå loàng,

ngaøy naøo cuõng ra vöôøn chôi ñuøa. Boïn treû naøy khoâng thaïo may vaù

theâu thuøa, khoâng quen sai khieán, ai cuõng bieát neân khoâng chaáp noù.

Cuõng coù maáy ñöùa bieát nghó, lo sau naøy ra ñôøi khoâng coù ngheà laøm aên,

neân töï boû ngheà cuõ, hoïc laáy nhöõng coâng vieäc may vaù theâu thuøa.

- 882 -

Hoâm aáy chính laø ngaøy ñaïi teá trong trieàu, Giaû maãu daäy töø canh

naêm ñeán choã nghæ aên loùt daï roài vaøo trieàu. Côm saùng xong, veà nhaø troï

nghæ, aên böõa côm tröa, nghæ moät luùc, vaøo trieàu döï hai buoåi teá tröa vaø

toái. Sau ñoù veà nhaø troï nghæ, aên côm toái roài môùi veà phuû. May sao choã

troï laø ngoâi mieáu cuûa moät oâng quan to, coù sö vaõi troâng nom, nhaø cöûa

raát laø saïch seõ, coù hai daõy phoøng beân ñoâng vaø beân taây. Phuû Vinh thueâ

daõy phoøng beân ñoâng, phuû Baéc Tónh vöông thueâ daõy phoøng beân taây.

Boïn thaùi phi, thieáu phi haøng ngaøy thöôøng ñeán nghæ ôû ñaáy, cuøng ñi veà

vôùi Giaû maãu, neân cuøng troâng nom giuùp ñôõ laãn nhau.

Giaû maãu vaø Vöông phu nhaân phaûi ñi ñöa ma moät thaùng, boïn a

hoaøn vaø baø giaø ñeàu roãi vieäc, thöôøng ra chôi ñuøa ôû trong vöôøn. Caùc baø

giaø haàu haï ôû trong vieän Leâ Höông cuõng goïi veà vaø caét ñi sai vaët ôû caùc

nôi, thaønh ra trong vöôøn laïi nhieàu theâm maáy chuïc ngöôøi.

Boïn Vaên Quan tröôùc kia ñöùa thì tính neát kieâu ngaïo, ñöùa thì caäy

theá baét naït keû döôùi, ñöùa thì thích aên ngon maëc ñeïp, ñöùa thì chanh

chua choûng loûn, phaàn nhieàu khoâng bieát yeân phaän. Vì theá boïn baø giaø

ñeàu oaùn ngaàm, nhöng khoâng daùm caõi coï vôùi chuùng. Baây giôø chuùng

thoâi khoâng hoïc haùt nöõa, moïi ngöôøi ñeàu ñöôïc haû daï. Coù ngöôøi thì boû

qua; coù ngöôøi buïng daï eïp hoûi vaãn nhôù thuø xöa, nhöng vì chuùng ñaõ veà

caùc phoøng, neân khoâng ai daùm ñoäng ñeán.

Moät hoâm vöøa gaëp ngaøy thanh minh, Giaû Lieãn saém söûa ñoà leã

thöôøng naêm, daãn Giaû Hoaøn, Giaû Toân, Giaû Lan ñeán chuøa Thieát Haïm

teá leã ñoát vaøng. Giaû Dung beân phuû Ninh cuõng daãn ngöôøi trong hoï ñem

ñoà leã ñeán teá. Baûo Ngoïc vì oám chöa khoûi haún, neân khoâng ñi ñöôïc. AÊn

côm xong Baûo Ngoïc keâu meät, Taäp Nhaân noùi:

- Hoâm nay toát giôøi, caäu haõy ñi ra ngoaøi chôi, keûo aên chaùo roài ñi

nguû ngay thì khoù tieâu.

Baûo Ngoïc choáng gaäy ñi giaøy ra ngoaøi saân chôi. Gaàn ñaây coâng vieäc

trong vöôøn ñeàu giao cho caùc baø giaø troâng nom, ngöôøi naøo vieäc aáy, ai

cuõng baän roän. Coù ngöôøi söûa truùc, coù ngöôøi ñaün caây, coù ngöôøi troàng hoa,

coù ngöôøi gieo ñaäu, trong ao laïi coù caùc coâ laùi ñoø cheøo thuyeàn laáy buøn,

troàng sen. Töông Vaân, Höông Laêng, Baûo Caàm cuøng moät soá a hoaøn

ñeàu ngoài treân ñaù xem hoï laøm vieäc cho vui. Baö&ot�o Ngoïc cuõng löõng thöõng

ñi ñeán. Töông Vaân troâng thaáy cöôøi noùi:

- Toáng coå caùi thuyeàn naøy ñi, hoï ñeán ñoùn coâ Laâm ñaáy!

Moïi ngöôøi ñeàu cöôøi aàm leân. Baûo Ngoïc ñoû maët leân, cöôøi noùi:

- 883 -

- Khi oám coøn ai noùi hay ñöôïc? Coâ laïi coøn nhaéc ñeå laøm troø cöôøi!

Töông Vaân cöôøi noùi:

- Beänh aáy khaùc haún moïi chöùng beänh, chính mình chuoác laáy troø

cöôøi, laïi ñi noùi ngöôøi ta.

Baûo Ngoïc cuõng ngoài xuoáng xem moïi ngöôøi ñang taáp naäp laøm vieäc.

Töông Vaân noùi:

- Ñaây coù gioù, ñaù laïi laïnh, anh ngoài moät tí roài veà thoâi. Baûo Ngoïc

ñònh ñeán thaêm Ñaïi Ngoïc, choáng gaäy ñöùng daäy, caùo töø moïi ngöôøi roài

ñi theo con ñeâ ôû caàu Thaám Phöông. Hai beân daây lieãu ruû vaøng, hoa ñaøo

khoe thaém; moät caây haïnh lôùn ôû sau nuùi ñaù hoa ñaõ ruïng caû, laù raâm

xanh om, treân caây coù nhieàu quaû haïnh nhoû baèng haït ñaäu. Baûo Ngoïc

lieàn nghó:

- OÁm maát maáy hoâm, thaønh ra phuï caû hoa haïnh naøy! Khoâng ngôø

nay ñaõ “Laù xanh rôïp boùng quaû ñaày caønh” roài!- Baûo Ngoïc nhìn maõi caây

haïnh khoâng thoâi. Laïi nghó ñeán vieäc Hình Tuï Yeân saép laáy choàng, tuy

vieäc trai laáy vôï, gaùi laáy choàng laø leõ taát nhieân, nhöng laïi thieáu maát

moät coâ gaùi trong saïch, chæ ñoä vaøi naêm nöõa chaéc laïi “laù xanh rôïp boùng

quaû ñaày caønh”. Maáy hoâm nöõa, caây haïnh naøy quaû ruïng caønh trô; maáy

naêm nöõa coâ Tuï Yeân cuõng chaúng traùnh khoûi maù hoàng phai nhaït, môù

toùc baïc phô! Baûo Ngoïc ñaâm ra thöông taâm, chæ nhìn caây haïnh thôû daøi.

Ñöông luùc than thôû, chôït coù con chim seû bay ñeán, keâu ríu rít treân

caønh, Baûo Ngoïc laïi ñaâm ngô ngaån, nghó buïng: “Chaéc khi hoa haïnh nôû,

con chim seû ñaõ töøng ñeán ñaây, nay thaáy khoâng coøn hoa, chæ coù laù neân

noù keâu ríu rít. Tieáng keâu naøy taát laø tieáng khoùc than gì ñaây? Tieác raèng

Coâng Daõ Traøng(1) khoâng ôû ñaây, neân khoâng hoûi ñöôïc con chim aáy.

Nhöng khoâng bieát sang naêm khi caây haïnh nôû hoa, lieäu con chim seû

naøy coøn nhôù maø bay ñeán ñeå hoïp maët vôùi hoa nöõa khoâng?”

Ñöông nghó vô vaån, thì coù aùnh löûa töø beân kia nuùi roïi sang, con

chim seû sôï bay ñi maát. Baûo Ngoïc giaät mình, laïi nghe thaáy beân ngoaøi
<p>coù tieáng quaùt: “Ngaãu Quan, maøy muoán cheát! Laøm sao laïi mang giaáy

tieàn ñeán ñaây maø ñoát? Ta veà trình caùc môï cho maø xem, lieäu xaùc maøy

ñaáy!” Baûo Ngoïc caøng nghi hoaëc, lieàn ñi voøng sang nuùi xem, thaáy Ngaãu

Quan nöôùc maét giaøn giuïa, ngoài ôû ñaáy tay vaãn caàm moài löûa, ngoài tröôùc

ñoáng gio giaáy tieàn maø than khoùc, Baûo Ngoïc voäi hoûi:

(1) Hoïc troø Khoång töû, oâng bieât nghe hieåu tieáng chim.

- 884 -

- Chò ñoát giaáy tieàn cho ai ñaáy? Ñöøng ñoát ôû ñaây! Coù ñoát cho boá meï

anh em, thì noùi roõ teân hoï ra, toâi seõ baûo ngöôøi haàu laøm cho moät caùi

bao giaáy, vieát teân hoï vaøo ñaáy roài ñem maø ñoát.

Ngaãu Quan troâng thaáy Baûo Ngoïc, khoâng noùi caâu gì. Baûo Ngoïc hoûi

maõi noù cuõng chaúng traû lôøi. Chôït thaáy moät baø giaø haèm haèm chaïy ñeán

keùo Ngaãu Quan, moàm laûm nhaûm: “Tao ñaõ trình caùc môï roài, caùc môï aáy

giaän laém!” Ngaãu Quan tính coøn treû con, nghe noùi, sôï maát theå dieän

neân khoâng chòu ñi. Baø giaø noùi:

- Tao baûo maøy khoâng ñöôïc nhoâng nhaùo quaù nhö theá! Baây giôø

khoâng laøm baäy ñöôïc nhö luùc coøn ôû ngoaøi ñaâu! Ñaây laø choã nghieâm caám

ñaáy. - Laïi troû Baûo Ngoïc noùi: - Ngay caäu chuùng tao ñaây cuõng phaûi giöõ

khuoân pheùp, maøy laø haïng gì maø daùm ñeán ñaây laøm baäy? Roài cuõng chæ

laø ñoà vaát ñi thoâi. Haõy ñi theo tao!

Baûo Ngoïc voäi noùi:

- Coâ aáy coù ñoát giaáy tieàn ñaâu, coâ Laâm baûo coâ aáy ñoát giaáy vuïn ñaáy,

baø khoâng bieát roõ, laïi ñi maùch nhaàm.

Ngaãu Quan chaúng hieåu ra sao, troâng thaáy Baûo Ngoïc laïi caøng sôï

theâm. Thaáy Baûo Ngoïc beânh mình, trong buïng ñöông lo hoùa möøng,

lieàn noùi böôùng:

- Baø troâng thöïc laø giaáy tieàn aø? Toâi ñoát giaáy vuïn cuûa coâ Laâm ñaáy.

Baø giaø cuùi xuoáng nhaët maûnh giaáy coøn soùt laïi ôû ñoáng gio leân noùi:

- Maøy coøn caõi böôùng aø? Coù chöùng côù ñaây, ñi leân nhaø tao seõ noùi

chuyeän vôùi maøy.

Lieàn caàm tay Ngaãu Quan chöïc loâi ñi.

Baûo Ngoïc voäi keùo Ngaãu Quan laïi, laáy gaäy gaït tay baø giaø, noùi:

- Baø cöù baét coâ aáy ñi. Toâi noùi thöïc cho baø bieát: ñeâm qua toâi naèm

meâ, thaáy thaàn haïnh hoa ñoøi moät boù giaáy tieàn, baûo phaûi sai ngöôøi laï

ñoát, khoâng ñöôïc sai ngöôøi trong nhaø, beänh toâi môùi choùng khoûi. Vì theá

toâi ñöa giaáy tieàn nhôø coâ Laâm noùi vôùi coâ ñem ñoát vaø khaán hoä, khoâng

cho moät ai bieát, neân hoâm nay môùi daäy ñöôïc. Khoâng may baø laïi troâng

thaáy. Baây giôø toâi maø khoù chòu laø taïi chaïm phaûi vía baø ñaáy! Baø laïi coøn

muoán ñi maùch coâ aáy aø? Coâ Ngaãu Quan ñeán choã caùc môï cöù theo theá maø

noùi cho toâi.

Ngaãu Quan nghe noùi caøng ñaéc yù, laïi keùo baø giaø ñi. Baø giaø vaát

giaáy tieàn xuoáng, cöôøi xin Baûo Ngoïc:

- 885 -

- Vì toâi khoâng bieát, neáu caäu trình baø thì coøn gì laø ñôøi toâi nöõa?

Baây giôø toâi veà trình vôùi caùc môï laø caäu ra leã thaàn, toâi troâng laàm ñaáy.

Baûo Ngoïc noùi:

- Baø maø khoâng trình thì toâi cuõng khoâng noùi.

- Toâi troùt trình roài, caùc môï baûo phaûi mang noù leân. Baây giôø ñaønh

chæ noùi laø coâ Laâm goïi noù veà roài.

Baûo Ngoïc gaät ñaàu baèng loøng. Baø giaø lieàn ñi ngay.

Baûo Ngoïc hoûi kyõ Ngaãu Quan:

- Ñoát giaáy tieàn cho ai ñaáy? Ñoát cho boá meï anh em, taát phaûi nhôø

ngöôøi ngoaøi, chaéc coâ laïi coù moái tình rieâng gì ñaây?

Ngaãu Quan thaáy Baûo Ngoïc vöøa môùi che chôû cho mình vaø cuõng coù

nhöõng taâm tö gioáng mình, loøng caøng caûm kích, khoù beà giaáu gieám ñöôïc,

lieàn rôm rôùm nöôùc maét noùi:

- Vieäc naøy cuûa toâi, tröø Phöông Quan nhaø caäu vaø Nhuïy Quan ôû

nhaø coâ Baûo ra, khoâng coù ngöôøi thöù ba naøo bieát nöõa. Hoâm nay baát

chôït caäu troâng thaáy, ñaønh phaûi noùi thöïc vôùi caäu, nhöng caäu khoâng

ñöôïc noùi cho ngöôøi khaùc bieát. - Roài noù laïi khoùc - Toâi khoâng tieän noùi

thaúng vôùi caäu, caäu cöù veà ñi, khi vaéng ngöôøi caäu kheõ hoûi Phöông Quan

seõ bieát. - Noùi xong buøi nguøi ñi veà.

Baûo Ngoïc trong loøng buoàn böïc, ñaønh ñi ñeán quaùn Tieâu Töông

thaêm Ñaïi Ngoïc. Thaáy Ñaïi Ngoïc ngöôøi gaày ñaùng thöông, hoûi ra ñaõ ñôõ

hôn tröôùc nhieàu. Ñaïi Ngoïc cuõng thaáy Baûo Ngoïc gaày hôn tröôùc nhieàu,

nhôù ñeán vieäc hoâm noï, nöôùc maét laïi giaøn giuïa. Coâ ta noùi chuyeän qua

loa maáy caâu roài giuïc Baûo Ngoïc veà nghæ. Baûo Ngoïc ñaønh phaûi ñi veà.

Nhôù ñeán vieäc luùc naõy, Baûo Ngoïc muoán hoûi Phöông Quang, nhöng coù

Töông Vaân, Höông Laêng ôû ñaáy ñang noùi chuyeän vôùi Taäp Nhaân vaø

Phöông Quan, neân khoâng tieän goïi noù, sôï ngöôøi ta tra hoûi, ñaønh phaûi

nín laïi.

Moät luùc sau, Phöông Quan ñi goäi ñaàu vôùi meï nuoâi. Nhöng meï nuoâi

noù laïi cho con gaùi ñeû goäi tröôùc, roài môùi ñeán Phöông Quan. Phöông

Quan thaáy theá, cho laø meï nuoâi beânh con ñeû lieàn noùi:

- Meï laáy nöôùc thöøa cuûa con gaùi cho toâi goäi aø? Tieàn löông thaùng

cuûa toâi meï laáy caû, khoâng bieát ñaõ phaûi nhôø vaøo toâi, laïi coøn cho toâi

duøng nhöõng ñoà thöøa!

Meï noù xaáu hoå quaù, ñaâm ra caùu giaän, maéng:

- 886 -

- Ñoà voâ ôn naøy! Chaúng traùch ngöôøi ta thöôøng noùi laø “xöôùng ca voâ

loaøi”. Maøy duø hay ñeán ñaâu, ñaõ nhaäp vaøo boïn aáy cuõng ñeán hoûng thoâi!

Môùi ba tuoåi ranh ñaõ bieát bôùi loâng tìm veát, lôøi ong tieáng ve, chaû khaùc

gì con löøa caén quanh!

Hai meï con caõi nhau aàm leân.

Taäp Nhaân voäi sai ngöôøi ra baûo:

- Laøm oàn vöøa chöù! Taïi sao cöù nheø luùc cuï ñi vaéng laø caõi nhau om

soøm, khoâng ai chòu löïa lôøi eâm thaém noùi chuyeän vôùi nhau.

Tình Vaên noùi:

- Ñoù laø Phöông Quan bôùi vieäc, chaúng bieát noù laøm aàm caùi gì? Môùi

bieát ñöôïc vaøi vôû haùt, ñaõ töôûng mình gieát ñöôïc töôùng giaëc, baét ñöôïc keû

laøm phaûn aáy!

Taäp Nhaân noùi:

- OÂng gheâ baø cuõng gôùm!(1) Ngöôøi giaø cö xöû baát coâng, con beù thì

cuõng ñaùng gheùt.

Baûo Ngoïc noùi:

- Khoâng traùch ñöôïc Phöông Quan. Ngöôøi xöa noùi: “Con giun xeùo

laém cuõng phaûi quaèn”. ÔÛ ñaây noù khoâng coù boá meï hoï haøng, chaúng ai

troâng nom; baø aáy ñaõ laáy tieàn cuûa noù, laïi coøn giaøy voø noù, thì traùch sao

ñöôïc?

Laïi hoûi Taäp Nhaân:

- Moät thaùng noù ñöôïc bao nhieâu tieàn löông? Töø nay chò nhaän laáy

löông maø troâng nom noù, chaúng nheï vieäc hay sao?

- Toâi laøm gì chaû troâng nom ñöôïc, cöù gì phaûi maáy ñoàng tieàn cuûa noù,

ñeå ngöôøi ta chöûi cho ñaáy?

Noùi xong Taäp Nhaân ñöùng daäy vaøo trong nhaø laáy moät loï daàu moùc

hoa, tröùng gaø, xaø phoøng thôm, daây buoäc toùc, goïi baø giaø ñeán baûo:

- Baø mang cho Phöông Quan, daën noù laáy nöôùc khaùc maø goäi, ñöøng
laøm oàn leân nöõa.

Meï nuoâi Phöông Quan caøng xaáu hoå noùi:

- Ñoà boäi baïc! Cöù baûo tao aên bôùt tieàn cuûa maøy! - Roài ñaùnh noù maáy

caùi.

(1) Nguyeân vaên: moät baøn tay voã khoâng neân tieáng.

- 887 -

Phöông Quan khoùc aàm leân, Baûo Ngoïc chaïy ra, Taäp Nhaân voäi

ngaên laïi:

- Caäu ra laøm gì? Ñeå toâi ñi baûo muï aáy.

Tình Vaên voäi chaïy ra, troû vaøo meï nuoâi Phöông Quan noùi:

- Baø giaø maø khoâng bieát ñieàu! Baø khoâng cho noù nöôùc goäi ñaàu,

chuùng toâi môùi phaûi cho noù. Baø khoâng bieát xaáu hoå, laïi coøn vaùc maët ñi

ñaùnh noù, noù coøn hoïc ngheà ôû ban haùt lieäu baø coù daùm ñaùnh noù khoâng?

- Moät ngaøy nhaän meï laø nghóa suoát ñôøi. Noù hoãn laùo, toâi ñaùnh noù

ñaáy!

Taäp Nhaân goïi Xaï Nguyeät baûo:

- Toâi khoâng quen caõi nhau vôùi ai. Tình Vaên noùng tính quaù. Chò ra

ñe meï aáy maáy caâu.

Xaï Nguyeät chaïy ra noùi:

- Baø haõy im ñi. Toâi hoûi baø: khoâng rieâng choã chuùng toâi ôû ñaây, maø

caû trong vöôøn naøy, baø xem coù ai daùm maéng moû con caùi ôû trong nhaø

chuû khoâng? Duø laø con ñeû cuûa baø nöõa, ñaõ cho ñi ôû caùc phoøng, phaïm loãi

gì, ñaõ coù ngöôøi chuû ñaùnh maéng. Sau nöõa coù caùc coâ, caùc chò lôùn tuoåi

môùi ñaùnh maéng ñöôïc thoâi, ai cho pheùp baø ôû ngoaøi ñeán saán soå vaøo

nhöõng vieäc khoâng ñaâu? Neáu baø coøn laøm theá, thì baûo chuùng noù ñeán

ñaây hoïc chuùng toâi caùi gì? Caøng giaø caøng voâ pheùp! Hoâm noï baø thaáy meï

Truïy Nhi ñeán laøm aàm leân, giôø baø cuõng laïi ñònh hoïc muï aáy phoûng?

Caùc baø haõy bình taâm. Maáy hoâm nay, ngöôøi noï oám, ngöôøi kia oám, cuï

laïi baän vieäc, neân toâi chöa ñi trình ñöôïc thoâi. Chôø ít laâu, toâi seõ trình

heát, ñeå caùc baø nhuït bôùt caùi loái hung haêng ñi môùi ñöôïc! Vaû laïi, caäu

Baûo oám môùi khoûi, chuùng toâi cuõng chaúng daùm noùi to, baø laïi daùm ñaùnh

ngöôøi, ñeå noù tru treùo leân theá! Chuû môùi ñi khoûi nhaø coù maáy ngaøy, caùc

baø ñaõ coi trôøi baèng vung, maét khoâng coi ai ra gì caû! Coù leõ sau naøy caùc

baø ñaùnh caû chuùng toâi ñaáy! Noù cuõng khoâng caàn gì haïng meï nuoâi nhö

theá ñaâu! Khoâng coù baø thì noù bò ñoáng raùc muïc vuøi ñi maát hay sao?

Baûo Ngoïc giaän quaù, caàm gaäy ñaäp vaøo ngöôõng cöûa noùi:

- Boïn baø giaø naøy ñeàu laø ruoät ñoàng gan saét caû. Thaät laø vieäc laï. Ñaõ

khoâng troâng nom laïi coøn haønh haï chuùng noù. Trôøi ñaát cöù maõi theá naøy

thì bieát laøm sao ñöôïc?

Tình Vaên noùi:

- 888 -

- Bieát laøm caùi gì? Cöù toáng coå caû ñi, khoâng caàn caùi haïng baùnh veõ

aáy laø ñöôïc.

Baø giaø naøy xaáu hoå quaù, khoâng noùi laïi caâu naøo. Phöông Quan thì

maëc caùi aùo boâng caùnh maøu hoa haûi ñöôøng, caùi quaàn roäng oáng baèng luïa

xanh chaám hoa, toùc ñen nhaùnh ruû ra ñaèng sau, ñöùng khoùc söôùt möôùt

nhö ngöôøi taém nöôùc maét vaäy.

Xaï Nguyeät cöôøi noùi:

- Laøm cho coâ Oanh Oanh trôû thaønh chò Hoàng Nöông vöøa môùi bò

ñoøn. Khoâng ñi aên maëc cho töû teá, laïi ñeå theá aø?

Tình Vaên chaïy laïi keùo Phöông Quan ñi goäi ñaàu, roài vaét lau khoâ,

bôùi toùc leân, sau ñoù baûo noù maëc quaàn aùo vaø daãn veà beân naøy.

Ngay sau ñoù, baø giaø ôû nhaø beáp leân hoûi:

- Côm chieàu coù roài, ñaõ mang leân ñöôïc chöa?

Ñöùa haàu nhoû nghe ñoaïn, vaøo hoûi Taäp Nhaân. Taäp Nhaân cöôøi noùi:

- Vöøa roài caõi nhau aàm ó, khoâng ñeå yù laø maáy giôø roài.

Tình Vaên noùi:

- Caùi quaùi aáy khoâng bieát giôû chöùng gì, laïi phaûi ñem ñi söûa thoâi!

Noùi xong laáy ñoàng hoà ra xem vaø baûo:

- Chôø moät tyù nöõa thì vöøa ñaáy.

Roài ñöùa haàu nhoû ñi ra.

Xaï Nguyeät cöôøi noùi:

- Nhaéc ñeán chuyeän nghòch, laïi muoán ñaùnh cho Phöông Quan maáy

caùi. Hoâm qua chính noù cöù taùy maùy caùi quaû laéc maõi, neân ñoàng hoà môùi

khoâng chaïy ñöôïc.

Ñöông noùi chuyeän thì ñoà aên ñaõ söûa soaïn xong.

Moät luùc ñöùa haàu nhoû böng caùi hoäp leân ñöùng ñaáy, Tình Vaên, Xaï

Nguyeät môû ra xem, vaãn laø boán moùn aên thöôøng.

Tình Vaên cöôøi noùi:

- Ñaõ khoûi roài maø vaãn cho aên maáy moùn thanh ñaïm! Cöù chaùo vôùi

döa muoái maõi ñeán bao giôø!

Nhìn thaáy trong hoäp coøn moät baùt canh thòt lôïn nöôùng naáu vôùi

maêng töôi, Tình Vaên voäi baøy ôû tröôùc maët Baûo Ngoïc. Baûo Ngoïc ñeán

baøn huùp moät huùp, noùi:

&nbsp;

- 889 -

- Canh ngon laém!

Moïi ngöôøi ñeàu cöôøi:

- Phaät soáng ôi! Ñaõ maáy hoâm nay khoâng troâng thaáy ñoà aên maën.

Chaúng traùch maø theøm nhö theá!

Vöøa noùi hoï vöøa böng baùt canh leân kheõ thoåi. Thaáy Phöông Quan

ñöùng ôû beân caïnh, hoï ñöa cho noù, baûo:

- Maøy cuõng taäp haàu ñi, ñöøng ngôù ngaån theá nöõa. Kheõ thoåi thoâi,

ñöøng cho nöôùc daõi baén vaøo.

Phöông Quan nghe lôøi, thoåi maáy caùi raát nheï nhaøng. Meï nuoâi noù

böng côm ñöùng chöïc ôû cöûa ngoaøi. Tröôùc khi Phöông Quan môùi ñeán, baø

ta ñaõ nhaän nhau töø beân ngoaøi, roài cuøng vaøo vieän Leâ Höông. Baø naøy laø

ngöôøi haàu haïng ba ôû phuû Vinh, chaúng qua chæ laøm vieäc giaët giuõ, chöa

ñöôïc vaøo trong caùc phoøng bao giôø, neân chöa bieát khuoân pheùp. Nay

môùi ñöôïc vaøo trong vöôøn, theo boïn con gaùi veà caùc buoàng. Ngay luùc

ñaàu baø ta bò Xaï Nguyeät laøm cho moät traän, ñaõ bieát thaân bieát phaän

phaàn naøo. Baø ta raát lo Phöông Quan khoâng nhaän laøm meï nuoâi, seõ coù

nhieàu choã khoâng lôïi, neân trong loøng muoán mua chuoäc boïn naøy. Thaáy

Phöông Quan thoåi canh, baø ta chaïy vaøo cöôøi noùi:

- Noù chöa thaïo, coi chöøng ñaùnh vôõ baùt, ñeå toâi thoåi cho.

Vöøa noùi vöøa böng laáy. Tình Vaên quaùt to:

- Ra mau! Noù coù ñaùnh vôõ baùt nöõa cuõng chöa ñeán löôït baø thoåi! Sao

baø voâ côù ñöôïc chaïy vaøo trong buoàng naøy? - Roài laïi maéng boïn a hoaøn

nhoû - Chuùng maøy muø aø! Baø aáy khoâng bieát thì phaûi baûo chöù!

Boïn a hoaøn nhoû ñeàu noùi:

- Chuùng toâi noùi, baø aáy khoâng tin, ñuoåi baø aáy cuõng khoâng ra,

thaønh ra chuùng toâi bò maéng laây, nghó thaät böïc! Baø ñaõ bieát chöa? Choã

chuùng toâi vaøo ñöôïc thì baø cuõng chæ ñöôïc ñeán nöûa chöøng thoâi, khoâng

theå vaøo haún nôi ñoù. Huoáng chi baø laïi laàn caû vaøo nhöõng choã chuùng toâi

khoâng ñöôïc vaøo. Vieäc aáy ñaõ ñaønh, baø laïi coøn daùm giô tay ñôõ laáy baùt

chaùo, thoø moàm vaøo thoåi nöõa.

Vöøa noùi vöøa ñaåy muï aáy ra. Maáy baø giaø chôø döôùi theàm ñoùn laáy

hoäp khoâng, thaáy muï aáy ñi ra, ñeàu cöôøi noùi:

- Baø chò chöa laáy göông soi maët maø ñaõ ñi vaøo aø?

Muï aáy xaáu hoå ñaâm ra töùc giaän, nhöng ñaønh phaûi nín nhòn ñi ra.

&nbsp;

- 890 -

Phöông Quan thoåi maáy caùi, Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Maøy thöû neám xem ñaõ vöøa aên chöa?

Phöông Quan cho laø noùi ñuøa, cöù cöôøi nhìn boïn Taäp Nhaân. Taäp

Nhaân noùi:

- Em cöù neám moät tí coù vieäc gì ñaâu?

Tình Vaên noùi:

- Xem ta neám ñaây naøy.

Noùi xong lieàn huùp moät mieáng. Phöông Quan thaáy theá cuõng huùp

moät mieáng roài noùi: “Ñöôïc roài!” Lieàn ñöa leân B Ngoïc huùp heát nöûa baùt,

aên maáy mieáng maêng vaø nöûa baùt chaùo, theá laø xong böõa. Moïi ngöôøi doïn

deïp mang ra. Boïn haàu nhoû böng chaäu nöôùc vaøo, suùc mieäng, röûa maët

xong, boïn Taäp Nhaân môùi ñi aên côm.

Baûo Ngoïc ñöa maét lieác Phöông Quan. Phöông Quan voán tính

khoân, laïi hoïc haùt maáy naêm, vieäc gì maø noù chaúng hieåu? Noù giaû caùch

ñau buïng khoâng aên côm.

Taäp Nhaân noùi:

- Ñaõ khoâng aên côm thì ôû laïi ñaây haàu. Ñeå phaàn chaùo cho ñaáy, luùc

naøo ñoùi thì aên.

Noùi xong roài ñi ra.

Baûo Ngoïc ñem vieäc gaëp Ngaãu Quan vöøa roài, mình bòa ra ñeå che

loãi cho noù theá naøo, vaø Ngaãu Quan baûo veà hoûi Phöông Quan theá naøo,

keå laïi moät löôït cho noù nghe, laïi hoûi:

- Noù teá ai ñaáy?

Phöông Quan maét ñoû hoe, thôû daøi noùi:

- Vieäc naøy noùi ra thì chò Ngaãu Quan cuõng vôù vaån quaù!

- Theá naøo?

- Chò aáy teá chò Döôïc Quan môùi cheát ñaáy!

- Hai ngöôøi laø baïn vôùi nhau thì teá cuõng phaûi.

- Coù phaûi baïn beø gì ñaâu? Chaúng qua nghó vôù vaån ñaáy thoâi. Chò aáy

ñoùng vai hoïc troø. Döôïc Quan ñoùng vai heà. Hai ngöôøi thöôøng laøm vôï

choàng, haèng ngaøy leân haùt, ra boä thaân maät vôùi nhau, laàn naøy laàn khaùc,

chuùng noù vôù vaån y nhö vôï choàng thaät. Sau thaønh ra thöông yeâu nhau.

Khi Döôïc Quan cheát, chò aáy khoùc loùc cheát ñi soáng laïi, ñeán nay cuõng

vaãn chöa queân, vì theá cöù ñeán ngaøy Teát laø ñoát vaøng cho Döôïc Quan.

- 891 -

Sau naøy Nhuïy Quan buø vaøo vai aáy, chuùng toâi thaáy chò aáy laïi thaân maät

nhö Döôïc Quan ngaøy tröôùc, lieàn hoûi. - Taïi sao coù ngöôøi môùi ñaõ queân

ngay ngöôøi cuõ? Chò aáy noùi: “Khoâng phaûi queân ñaâu. Cuõng nhö ngöôøi

ñaøn oâng goùa vôï, sau khi laáy vôï khaùc, nhöng vaãn giöõ moái tình chung

thuûy khoâng bao giôø queân haún ngöôøi vôï ñaõ cheát. Neáu vì ngöôøi cheát maø

giöõ tieát ôû laïi troïn ñôøi, khoâng laáy ngöôøi khaùc, nhö vaäy khoâng ñuùng,

ngöôøi cheát seõ baên khoaên”. Caäu xem chò aáy noùi theá coù phaûi ñieân ngoác

ñaùng cöôøi hay khoâng?

Baûo Ngoïc nghe nhöõng caâu chuyeän ngoác aáy, hôïp vôùi tính ngoác cuûa

mình, ñaâm ra vöøa möøng vöøa thöông, cho laø chuyeän laï, noùi:

- Trôøi ñaõ sinh ra nhöõng ngöôøi nhö vaäy, coøn caàn gì ñeán ta laø haïng

raâu maøy oâ troïc laøm nhô nhuoác caû coõi traàn - Nhaân laïi keùo Phöông

Quan daën:

- Ñaõ vaäy toâi coù moät caâu daën coâ. Neáu toâi gaëp thaúng Ngaãu Quan,

taát seõ khoâng tieän, neân nhôø coâ noùi giuùp.

Phöông Quan hoûi vieäc gì. Baûo Ngoïc noùi:

- Töø nay khoâng neân ñoát giaáy tieàn nöõa. Giaáy tieàn laø dò ñoan cuûa

ngöôøi sau ñaët ra, chöù khoâng phaûi lôøi daïy cuûa Khoång Töû. Sau naøy heã

gaëp ngaøy teát thì chæ thaép moät loø höông, loøng thaønh taâm nieäm, töï

nhieân seõ caûm öùng. Haïng ngöôøi ngu xuaån coù bieát ñaâu, baát kyø thaàn

phaät hoaëc ngöôøi cheát, hoï ñeàu chia ra thöù baäc, theá noï theá kia, coù bieát

ñaâu coát laáy “loøng thaønh” laøm chuû. Ngay nhöõng ngaøy loaïn ly hoát

hoaûng, höông khoùi khoâng coù, gaëp ñoáng ñaát, ñoáng coû naøo saïch seõ laø teá

cuõng ñöôïc. Khoâng nhöõng ngöôøi cheát ñeán höôûng, maø caû quyû thaàn cuõng

höôûng. Coâ xem treân baøn cuûa toâi vaãn ñaët caùi lö höông, toâi coù taâm söï gì,

khoâng cöù ngaøy naøo, thöôøng thöôøng thaép höông; coù cheø môùi cuùng moät

cheùn cheø, coù nöôùc trong cuùng cheùn nöôùc, hoaëc coù hoa quaû môùi, hoaëc

ñoà chay ñoà maën cuõng ñem leân cuùng. Chæ coát ôû loøng thaønh, thaàn phaät

seõ laïi höôûng. Cho neân noùi: coát ôû loøng kính, khoâng ôû nghi tieát haõo

huyeàn. Töø nay nhôù baûo coâ aáy khoâng neân ñoát giaáy tieàn nöõa.

Phöông Quan nghe noùi, vaâng lôøi.

Moät luùc, aên côm xong, coù ngöôøi veà trình: cuï vaø baø Hai ñaõ veà.

o0o

Hoài thöù naêm möôi chín

Beán Lieãu Dieäp, tuûi phaän yeán oanh

Hieân Giaùng Vaân nhôû tay aán quyeát

- 893 -

Nghe noùi cuï ñaõ veà, Baûo Ngoïc lieàn maëc theâm quaàn aùo choáng gaäy

sang thaêm. Giaû maãu baáy nay vaát vaû, caàn phaûi nghæ sôùm ñeå ñeán canh

naêm hoâm sau laïi vaøo chaàu.

Gaàn ñeán ngaøy ñöa ma, Uyeân Öông, Hoå Phaùch, Phæ Thuùy, Pha Ly,

ñeàu baän saén söûa ñoà vaät cho Giaû maãu; Ngoïc Xuyeán, Thaùi Vaân, Thaùi Haø

thì saém söûa ñoà vaät cho Vöông phu nhaân, roài giao tay cho boïn ñaøn baø

giöõ vieäc mang ñi. Taát caû saùu a hoaøn vaø möôøi baø giaø theo haàu, khoâng

keå ñaøn oâng. Söoát ngaøy saém söûa xe kieäu vaø haønh nghi. Uyeân Öông,

Ngoïc Xuyeán ôû laïi troâng nhaø. Tröôùc maáy hoâm ñaõ saép saün chaên maøn vaø

ñoà baøi trí, giao cho boán, naêm ngöôøi ñaøn baø cuøng maáy ngöôøi ñaøn oâng

ngoài xe mang ñeán baày saün ôû nhaø troï.

Ñeán ngaøy aáy, Giaû maãu daãn vôï Giaû Dung ngoài moät kieäu, Vöông

phu nhaân ngoài moät kieäu theo sau, Giaû Traân cöôõi ngöïa daãn boïn gia

ñinh ñi hoä veä. Laïi coù maáy caùi xe lôùn cho boïn baø giaø, a hoaøn ngoài, vaø

ñeå maáy boïc quaàn aùo thöôøng duøng. Tieát phu nhaân cuøng Vöu thò daãn

moïi ngöôøi tieãn ra ñeán coång ngoaøi roài môùi veà.

Giaù Lieãn sôï ñi ñöôøng coù söï gì khoâng tieän, lieàn saém söûa cho boá meï

haén ñi theo kòp kieäu Giaû maãu vaø Vöông phu nhaân, coøn mình cuõng

ñem ngöôøi nhaø theo sau hoä veä.

Trong phuû Vinh, Laïi Ñaïi caét theâm ngöôøi canh ñeâm, ñoùng heát caùc

cöûa nhaø ngoaøi ôû hai phuû, chæ ñeå caùi cöûa nhoû ôû phía taây cho moïi ngöôøi

ra vaøo. Chieàu ñeán, ñoùng cöûa nghi moân, caùc cöûa naùch ñoâng, taây sau

tröôùc trong vöôøn ñeàu khoùa caû, chæ môû moät caùi cöûa sau phoøng Vöông

phu nhaân laø nôi caùc chò em thöôøng ra vaøo, vaø cöûa ñoâng thoâng sang

nhaø Tieát phu nhaân thoâi. Vì hai cöûa naøy ñeàu ôû trong nhaø khoâng caàn

phaûi khoùa. Beân trong thì Uyeân Öông cuøng Ngoïc Xuyeán ñoùng cöûa

buoàng treân laïi, roài daãn boïn a hoaøn vaø baø giaø xuoáng nguû ôû buoàng döôùi.

Ñeâm naøo vôï Laâm Chí Hieáu cuõng daãn ñoä möôøi baø giaø leân canh, trong

xuyeân ñöôøng laïi coù theâm nhieàu ngöôøi haàu caàm canh. Coâng vieäc xeáp

ñaët oån thoûa ñaâu vaøo ñaáy caû.

Moät buoåi saùng, Baûo Thoa nguû daäy veùn maøn böôùc xuoáng giöôøng,

thaáy ngöôøi hôi laïnh, môû cöûa nhìn ra saân thaáy ñaát öôùt reâu xanh, vì luùc

canh naêm coù möa laám taám. Baûo Thoa goïi Töông Vaân daäy. Röûa maët

chaûi ñaàu xong, Töông Vaân noùi:

- Hai maù thaáy ngöùa, coù leõ bò roâm ñaây.

Lieàn hoûi Baûo Thoa laáy moät ít boät töôøng vi ñeå xoa. Baûo Thoa noùi:

- Hoâm noï coøn thöøa, cho caû em Caàm roài, ôû beân coâ Taàn coù nhieàu,

toâi cuõng muoán xin moät ít, nhöng naêm nay khoâng ngöùa, neân queân maát.

Roài sai Oanh Nhi ñi xin. Oanh Nhi saép ñi thì Nhuïy Quan noùi:

- Toâi cuøng ñi vôùi chò, nhaân tieän ñeán thaêm Ngaãu Quan moät theå.

Hai ngöôøi ñi ra khoûi Haønh Vu Uyeån.

Treân ñöôøng hoï noùi chuyeän cöôøi ñuøa, baát giaùc ñaõ ñeán beán Lieãu

Dieäp, theo beân bôø raëng lieãu, thaáy laù môùi ñieåm xanh, daây tô vaøng ruõ,

Oanh Nhi cöôøi hoûi Nhuïy Quan:

- Chò coù bieát ñan ñoà baèng daây lieãu khoâng?

- Ñan caùi gì?

- Ñan caùi gì chaúng ñöôïc? Ñoà chôi, ñoà duøng ñeàu ñöôïc caû. Toâi seõ

ngaét moät ít ñeå nguyeân laù, ñan moät caùi laüng, roài caém ít hoa chôi cho

thích.

Oanh Nhi chöa ñi laáy boät xoa voäi, giô tay beû raát nhieàu caønh lieãu

non, baûo Nhuïy Quan caàm, roài vöøa ñi vöøa ñan laüng hoa. Ñi ñöôøng thaáy

- 894 -

hoa, cuõng beû maáy caønh ñan thaønh moät caùi laüng hoa coù quai xaùch raát

kheùo. Treân caønh coù nhieàu laù xanh, ñeå hoa leân troâng laïi caøng ñeïp.

Nhuïy Quan thích quaù cöôøi noùi:

- Chò cho toâi nheù!

- Caùi naøy ñem bieáu coâ Laâm, khi veà chuùng ta seõ beû nhieàu ñeå ñan

maáy caùi nöõa cuøng chôi.

Noùi xong ñi ñeán quaùn Tieâu Töông.

Ñaïi Ngoïc ñöông luùc trang ñieåm buoåi saùng, troâng thaáy laüng hoa

cöôøi noùi:

- Ai ñan caùi laüng naøy maø ñeïp theá?

Oanh Nhi noùi:

- Chaùu ñan ñem bieáu coâ ñaáy.

Ñaïi Ngoïc caàm laáy, cöôøi noùi:

- Khoâng traùch, ai cuõng khen chò kheùo tay, caùi naøy troâng raát nhaõ.

Vöøa xem vöøa baûo Töû Quyeân treo vaøo nhaø trong.

Oanh Nhi vaøo hoûi thaêm Tieát phu nhaân roài môùi xin boät xoa, Ñaïi

Ngoïc sai Töû Quyeân goùi moät goùi ñöa cho Oanh Nhi, noùi:

- Toâi ñaõ ñôõ roài, hoâm nay muoán ñi ra ngoaøi chôi. Chò veà thöa vôùi

chò Baûo khoâng phaûi ñeán thaêm toâi, cuõng khoâng daùm phieàn chò aáy ñeán

thaêm meï nöõa. Toâi goäi ñaàu xong, seõ cuøng meï sang beân aáy aên côm cho

vui.

Oanh Nhi vaâng lôøi ñi ra, ñeán buoàng Töû Quyeân tìm Nhuïy Quan.

Thaáy Nhuïy Quan vaø Ngaãu Quan ñöông maûi noùi chuyeän khoâng rôøi

nhau ra ñöôïc. Oanh Nhi cöôøi noùi:

- Coâ Laâm cuõng ñi ñaáy. Chò Ngaãu Quan sang tröôùc vôùi toâi, chôø ôû

beân aáy, chaúng hôn aø?

Töû Quyeân noùi:

- Phaûi ñaáy, ôû nhaø, noù cöù nghòch ngôïm khoù chòu laém.

Vöøa noùi vöøa laáy caùi khaên, goùi thìa ñuõa cuûa Ñaïi Ngoïc ñöa cho

Ngaãu Quan, baûo:

- Maøy haõy mang caùi naøy ñi tröôùc, theá cuõng laø moät chuyeän sai ñaáy.

Ngaãu Quan caàm laáy, cöôøi hì hì, cuøng Oanh Nhi vaø Nhuïy Quan

theo bôø raëng lieãu ñi veà. Oanh Nhi laïi beû ít daây lieãu, ngoài ngay treân

- 895 -

hoøn ñaù ñan laüng hoa, sai Nhuïy Quan mang boät veà tröôùc. Nhöng hai

ñöùa thích xem ñan, khi naøo chòu boû ñi? Oanh Nhi cöù giuïc:

- Caùc chò khoâng ñi thì toâi khoâng ñan nöõa.

Ngaãu Quan lieàn baûo Nhuïy Quan:

- Tao ñi vôùi maøy xong roài seõ trôû laïi.

Oanh Nhi ñang ñan thì con gaùi giaø Haø laø Xuaân Yeán ñeán, cöôøi hoûi:

- Chò ñan gì ñaáy?

Nhuïy Quan, Ngaãu Quan cuõng ñeán.

Xuaân Yeán noùi vôùi Ngaãu Quan:

- Hoâm noï chò ñoát giaáy gì ñeå cho dì toâi troâng thaáy theá? Dì toâi ñònh

ñi trình, bò caäu Baûo doïa cho maáy caâu, dì aáy töùc giaän, ñem keå heát vôùi

meï toâi. Caùc ngöôøi ôû beân ngoaøi hai, ba naêm, chöùa chaát nhöõng moái thuø

haèn gì ñeán baây giôø vaãn chöa gôõ ra?

Ngaãu Quan cöôøi nhaït:

- Coù thuø haèn gì? Hoï khoâng bieát theá naøo laø ñuû, laïi coøn oaùn chuùng

toâi! ÔÛ beân ngoaøi hai naêm nay, khoâng bieát ñaõ vôù cuûa chuùng toâi bao

nhieâu thöù roài. Chò thöû xem coù ñuùng theá khoâng?

Xuaân Yeán cuõng cöôøi noùi:

- Baø aáy laø dì toâi neân khoâng tieän noùi ra. Chaúng traùch caäu Baûo

thöôøng noùi: “Khi con gaùi chöa ñi laáy choàng, khaùc naøo moät haït chaâu

raát quyù; laáy choàng roài, khoâng hieåu sao laïi sinh ra raát nhieàu taät xaáu.

Duø vaãn laø haït chaâu ñaáy, nhöng ñaõ trôû thaønh haït chaâu cheát, phai môø

aùnh saùng; ñeán giaø thì khoâng phaûi laø haït chaâu, maø laø maét caù ñaáy!

Cuõng laø moät ngöôøi, saolaïi hoùa ra ba daïng nhö theá?” Tuy laø noùi nhaûm,

nhöng nghó kyõ thì raát ñuùng. Ngöôøi ta khoâng bieát, cöù baûo meï toâi vaø dì

toâi, hai chò em giôø caøng giaø caøng thích tieàn. Luùc tröôùc ôû nhaø caùc baø

aáy cöù oaùn laø khoâng coù coâng aên vieäc laøm. Nhôø coù caùi vöôøn naøy toâi ñöôïc

goïi vaøo laøm, laïi may maén ñöôïc caét vaøo haàu ôû vieän Di Hoàng. ÔÛ nhaø

khoâng nhöõng ñaõ ñôõ moät mieäng aên, haøng thaùng laïi thöøa ñöôïc boán,

naêm traêm ñoàng tieàn, theá maø vaãn khoâng ñuû. Veà sau caû hai chò em baø

aáy ñöôïc caét vaøo troâng nom vieän Leâ Höông, Ngaãu Quan nhaän dì toâi,

Phöông Quan nhaän meï toâi laøm meï nuoâi, maáy naêm nay thöïc ra cuõng

deã chòu. Baây giôø vaøo ôû trong naøy, moãi ngöôøi moät nôi, nhöng loøng

tham vaãn chöa chaùn. Chò xem theá coù ñaùng buoàn cöôøi khoâng. Sau ñoù dì

toâi caõi nhau vôùi Ngaãu Quan, meï toâi caõi nhau vôùi Phöông Quan moät

- 896 -

traän. Vì Phöông Quan muoán goäi ñaàu, meï toâi khoâng cho. Hoâm qua khi

lónh tieàn löông thaùng veà, ai ñaåy meï toâi cuõng chaû chòu ñi. Mua caùc thöù

goäi ñaàu thì laïi chæ daønh rieâng cho toâi. Toâi nghó: Duø mình coù tieàn hay

khoâng, muoán goäi, chæ noùi moät tieáng vôùi chò Taäp Nhaân, Tình Vaên, Xaï

Nguyeät laø ñöôïc, caàn gì phaûi nhôø nhö vaäy cho beõ maët. Vì theá toâi

khoâng goäi. Sau ñoù meï toâi goïi em toâi goäi roài môùi ñeán Phöông Quan,

neân môùi xaûy ra chuyeän caõi nhau. Roài laïi chöïc thoåi canh cho caäu Baûo.

Chò xem coù ñaùng töùc cöôøi khoâng? Khi meï toâi môùi vaøo ñaây, toâi ñaõ noùi

roõ caû khuoân pheùp nhaø naøy roài, meï toâi khoâng tin, cöù ra ñieàu ta bieát

ñaây, chæ chuoác laáy beõ maët thoâi. May maø trong vöôøn nhieàu ngöôøi,

khoâng nhôù roõ ai laø thaân thuoäc vôùi ai, neáu coù ngöôøi nhôù ra, hoï coøn coi

nhaø toâi ra gì nöõa. Baây giôø chò laïi coøn ngoài ñan caùi naøy. Chò neân bieát

bao nhieâu nhöõng thöù ôû ñaây ñeàu do dì toâi troâng nom caû, töø khi ñöôïc

maûnh ñaát naøy, dì toâi giöõ noù hôn laø giöõ cô nghieäp cuûa rieâng mình,

ngaøy naøo cuõng thöùc khuya daäy sôùm, töï mình vaát vaû ñaõ ñaønh, laïi baét

chuùng toâi phaûi ñeán troâng nom, chæ sôï ngöôøi ta phaù phaùch. Nhöng neáu

toâi troâng nom thì laïi sôï laøm lôõ coâng vieäc cuûa toâi. Baây giôø hai chò em

baø aáy troâng nom caån thaän laém, töø moät ngoïn coû cuõng khoâng cho ai

ñoäng ñeán, theá maø chò laïi ngaét nhöõng hoa ñeïp, beû nhöõng caønh non theá

naøy, caùc baø aáy ñeán ñaây troâng thaáy, seõ oaùn chò ñeán cheát ñaáy.

Oanh Nhi noùi:

- Ngöôøi khaùc beû thì khoâng ñöôïc, chöù toâi beû thì ñöôïc. Töø khi chia

ñaát cho caùc baø aáy, haøng ngaøy chöa keå soá hoa ñöa veà caùc phoøng, chæ

rieâng nhöõng hoa ñeå chôi thoâi, ai troâng nom thöù gì, phaûi haùi moät ít

ñöa ñeán cho caùc coâ vaø a hoaøn duøng, coøn hoa caém loï nöõa laø ñaèng khaùc.

Nhöng coâ toâi noùi: khoâng phaûi ñöa gì caû, khi naøo caàn seõ laáy. Ruùt cuïc

vaãn chöa laáy qua laàn naøo. Baây giôø toâi coù ngaét moät ít, caùc baø aáy cuõng

chaúng noùi vaøo ñaâu ñöôïc.

Chöa noùi döùt lôøi, baø dì Xuaân Yeán ñaõ choáng gaäy ñeán, Oanh Nhi vaø

Xuaân Yeán môøi ngoài. Thaáy Oanh Nhi beû nhieàu lieãu non, boïn Ngaãu

Quan haùi nhieàu hoa töôi, baø ta raát laø khoù chòu, nhöng nhìn caùi laüng

ñan laïi khoâng tieän noùi ra, lieàn baûo Xuaân Yeán:

- Tao baûo maøy ñi troâng, maøy cöù ham chôi khoâng chòu ñi. Coù ai goïi

ñeán, maøy laïi baûo laø tao sai maøy. Laáy tao laøm bung xung ñeå maøy ñöôïc

vui chôi cho thích phaûi khoâng?

Xuaân Yeán noùi:

- 897 -

- Dì vöøa ñöôïc sai toâi, laïi vöøa lo sôï, baây giôø coøn maéng toâi. Chaúng

leõ ñem chia toâi ra laøm maáy maûnh?

Oanh Nhi cöôøi noùi:

- Baø ñöøng tin lôøi con beù Yeán, chính noù beû vaø nhôø toâi ñan hoä ñaáy.

Toâi ñuoåi noù chaúng ñi.

Xuaân Yeán cöôøi noùi:

- Chò ñöøng noùi ñuøa, keûo dì toâi laïi cho laø thaät ñaáy!

Baø naøy voán ngöôøi ngu xuaån, laïi theâm tuoåi giaø meâ muoäi, chæ bieát

haùm lôïi khoâng neå nang gì ai caû. Baø ta ñang xoùt ruoät, nhöng khoâng

laøm theá naøo ñöôïc, nay thaáy Oanh Nhi noùi, lieàn caäy giaø, caàm gaäy

ñaùnh Xuaân Yeán maáy caùi vaø maéng:

- Con ranh con naøy! Tao baûo maøy, maøy laïi coøn noû moàm! Meï maøy

giaän maøy laém, ñang nghieán raêng, nghieán lôïi, muoán xeù xaùc maøy ra

ñaáy! Maøy laïi ñònh ñaùnh song ñaùnh nga vôùi tao phaûi khoâng?

Xuaân Yeán bò ñaùnh vöøa töùc vöøa xaáu hoå, khoùc noùi:

- Chò Oanh noùi ñuøa dì töôûng thöïc laïi ñaùnh toâi! Taïi sao meï to�d&ig�i

giaän toâi? Toâi coù laøm ñieàu gì nhaàm loãi “Laáy raâu noï caém caèm kia ñaâu?”

Oanh Nhi chæ ñònh noùi ñuøa, khoâng ngôø baø giaø töôûng thöïc noåi giaän,

lieàn ñöùng daäy ngaên laïi cöôøi noùi:

- Toâi vöøa môùi noùi ñuøa, baø laïi ñaùnh chò aáy, nhö theá khoâng phaûi laø

laøm beõ maët toâi hay sao?

Baø giaø noùi:

- Coâ ñöøng saán soà vaøo vieäc cuûa chuùng toâi, khoâng nheõ vì coù coâ ôû

ñaây maø chuùng toâi khoâng ñöôïc pheùp daïy con chaùu hay sao?

Nghe thaáy nhöõng caâu ngu xuaån aáy, Oanh Nhi töùc ñoû maët leân,

buoâng tay xuoáng, cöôøi nhaït:

- Baø muoán daïy noù luùc naøo chaúng ñöôïc? Toâi môùi noùi ñuøa moät caâu

maø baø ñaõ laøm nhö theá! Ñaáy baø cöù vieäc daïy ñi!

Noùi xong lieàn ngoài xuoáng ñan laüng hoa.

Ngay luùc aáy meï Xuaân Yeán ñeán quaùt maéng:

- Maøy khoâng ñi muùc nöôùc, coøn ñöùng ñaáy laøm gì?

Baø giaø kia noùi theo:

- Chò ñeán maø xem? Con gaùi chò chaúng coi toâi ra gì, ñang caõi laïi

toâi ñaáy!

- 898 -

Meï Xuaân Yeán chaïy ñeán hoûi:

- Laøm sao theá dì? Con beù naøy khoâng coi meï ra gì ñaõ ñaønh, laïi coøn

daùm khinh thöôøng caû dì maøy nöõa aø?

Oanh Nhi lieàn keå roõ ñaàu ñuoâi cho baø ta nghe. Nhöng dì noù coù ñeå

cho noùi ñaâu, cöù caàm hoa vaø caønh lieãu ôû treân hoøn ñaù ñöa cho meï noù

xem vaø noùi:

- Chò xem con chò ñaáy! Lôùn nhö theá maø coøn mang ngöôøi ñeán laøm

haïi toâi, baûo toâi noùi ai ñöôïc.

Meï Xuaân Yeán vaãn coøn töùc veà vieäc Phöông Quan, laïi giaän Xuaân

Yeán khoâng laøm ñöôïc vöøa loøng mình, lieàn chaïy ñeán taùt noù moät caùi vaø

maéng:

- Con ñó naøy, maøy môùi leân thôù ñöôïc bao laâu, ñaõ laïi theo ñoøi

nhöõng gaùi laúng lô teä baïc. Tao khoâng daïy ñöôïc chuùng maøy phoûng? Con

nuoâi tao khoâng daïy ñöôïc chöù con ñeû chaúng leõ tao cuõng khoâng daùm

daïy hay sao? Tao töôûng boïn ranh con chuùng maøy ñaõ vaøo ñöôïc nhöõng

nôi chuùng tao khoâng ñöôïc vaøo, thì cöù ôû ñaáy maø haàu haï cho ñeán cheát,

laïi coøn ra ñaây maø ñi theo trai aø?

Vöøa noùi vöøa caàm laáy caønh lieãu giô taän maët noù, hoûi:

- Ñaây laø caùi gì? Maøy ñem caùi gì cuûa meï maøy ñaây?

Oanh Nhi voäi noùi:

- Caùi naøy laø cuûa toâi ñan ñaáy, baø ñöøng coù giôû loái chöûi meøo queøo

choù!

Baø giaø naøy raát gheùt boïn Taäp Nhaân, Tình Vaên, vì bieát nhöõng a

hoaøn lôùn trong nhaø ñeàu coù quyeàn theá vaø theå dieän hôn, neân chæ neå

maët beà ngoaøi, nhöng trong loøng vaãn böïc töùc, ñaâm ra giaän laây caû

ngöôøi khaùc. Nay thaáy Ngaãu Quan laïi laø keû thuø cuûa chò mình, neân

caøng sinh böïc töùc theâm.

Xuaân Yeán khoùc chaïy veà vieän Di Hoàng. Meï noù sôï boïn Tình Vaên

hoûi, noù keå caû ra, mình seõ bò maéng, neân chaïy theo goïi vôùi:

- Maøy trôû laïi ñaây! Tao baûo ñaõ roài haõy ñi.

Xuaân Yeán khi naøo chòu trôû laïi. Meï noù töùc quaù, voäi chaïy theo.

Xuaân Yeán quay laïi troâng thaáy, lieàn chaïy bieán ñi. Meï noù cöù coá ñuoåi

khoâng ngôø bò tröôït reâu ngaõ, laøm cho boïn Oanh Nhi cöôøi aàm leân.

Oanh Nhi töùc quaù vaát caû hoa vaø caønh lieãu xuoáng soâng, roài ñi veà nhaø.

Baø giaø naøy tieác ñöùt ruoät chæ nieäm phaät, roài maéng:

- 899 -

- Con ranh tai aùc naøy! Laøm haïi bao nhieâu laø hoa. Thieân loâi theá

naøo cuõng ñaùnh maøy!

Roài haùi hoa ñöa ñi caùc phoøng.

Xuaân Yeán chaïy thaúng veà nhaø, gaëp Taäp Nhaân ñi thaêm Ñaïi Ngoïc,

lieàn oâm chaàm laáy vaø noùi:

- Coâ cöùu toâi vôùi meï toâi ñaùnh toâi ñaáy.

Taäp Nhaân thaáy meï noù ñeán, lieàn noåi giaän noùi:

- Ba ngaøy nay baø ñaùnh heát con nuoâi ñeán con ñeû, coù phaûi baø ñònh

khoe nhieàu con ñaáy khoâng? Baø khoâng coi pheùp taéc ra gì caû?

Baø giaø naøy môùi ñeán maáy ngaøy, thaáy Taäp Nhaân khoâng hay noùi,

cho laø toát neát, lieàn noùi:

- Coâ khoâng bieát, ñöøng neân ñoäng chaïm ñeán vieäc cuûa chuùng toâi. Chæ

taïi caùc coâ nuoâng chieàu noù ñaáy.

Taäp Nhaân töùc quaù ngoaét trôû laïi, Xaï Nguyeät ñöông phôi khaên ôû

döôùi caây haûi ñöôøng, nghe oàn aøo, lieàn noùi:

- Chò cöù maëc keä, xem muï aáy laøm troø gì!

Roài ñöa maát cho Xuaân Yeán, Xuaân Yeán hieåu yù, chaïy thaúng ñeán choã

Baûo Ngoïc. Moïi ngöôøi ñeàu cöôøi noùi: “Thaät laø vieäc xöa nay chöa töøng coù

bao giôø”.

Xaï Nguyeät noùi vôùi baø giaø:

- Baø haõy bôùt giaän ñi. Chaúng leõ nhöõng ngöôøi ôû ña�>

khoâng ñaét lôøi hay sao.

Thaáy Xuaân Yeán chaïy ñeán beân caïnh. Baûo Ngoïc caàm laáy tay noù,

noùi:

- Chò ñöøng sôï, ñaõ coù toâi ñaây!

Xuaân Yeán khoùc, keå laïi vieäc boïn Oanh Nhi vöøa roài. Baûo Ngoïc caùu

noùi:

- Chò cöù ôû trong naøy chôi, vieäc gì laïi mang loãi caû vôùi hoï haøng nöõa.

Xaï Nguyeät noùi vôùi baø giaø vaø moïi ngöôøi:

- Chaû traùch baø giaø naøy baûo chuùng toâi khoâng ñöôïc ñoäng chaïm vaøo

vieäc cuûa hoï. Chuùng toâi khoâng bieát, nhaàm to roài. Baây giôø môøi moät

ngöôøi khaùc coù theå ñoäng chaïm ñöôïc, chaéc baø aáy môùi phuïc vaø môùi bieát

pheùp taéc!

Lieàn quay laïi baûo ñöùa haàu nhoû:

- 900 -

- Maøy ñi goïi chò Bình ñeán ñaây, neáu chò aáy baän thì goïi giaø Laâm.

Ñöùa haàu nhoû vaâng lôøi ñi ngay. Boïn ñaøn baø ñeàu cöôøi noùi:

- Baø neân xin ngay vôùi caùc coâ cho goïi em beù laïi. Coâ Bình maø ñeán

thì khoâng hay ñaáy!

Baø giaø noùi:

- Duø coâ naøo ñeán chaêng nöõa cuõng phaûi coù lyù coù leõ, khoâng khi naøo

meï daïy con maø ngöôøi khaùc laïi caám ñoaùn ñöôïc.

Moïi ngöôøi cöôøi noùi:

- Baø coù bieát coâ Bình naøo khoâng? Chính coâ Bình ôû nhaø môï Hai

ñaáy! Töû teá ra coâ aáy chæ maéng maáy caâu thoâi, neáu coâ aáy ñaõ ñoåi neùt maët

thì baø lieäu cuoán goùi sôùm.

Moät luùc ñöùa haàu nhoû veà trình:

- Coâ Bình ñöông baän, hoûi toâi coù vieäc gì, toâi keå laïi, coâ aáy baûo:

“Haõy toáng coå muï aáy ra, baûo giaø Laâm loâi sang cöûa beân caïnh ñaùnh cho

boán möôi roi laø xong”.

Baø naøy thaáy vaäy sôï quaù, khoùc söôùt möôùt, van xin Taäp nhaân: “Vaát

vaû maõi toâi môùi ñöôïc vaøo ñaây. Vaû chaêng toâi laø ñaøn baø goùa, trong nhaø

khoâng coù ai, chæ muoán moät loøng haàu haï caùc coâ trong naøy, seõ khoâng lo

laéng gì, caùc coâ cuõng tieän, nhaø chuùng toâi cuõng ñôõ lo. Neáu toâi phaûi boû

choã naøy, töï ñi tìm kieám sinh nhai, chöa chaéc ñaõ ñuû soáng.”

Taäp Nhaân thaáy theá, dòu loøng noùi:

- Baø muoán ôû ñaây maø laïi khoâng bieát giöõ pheùp taéc, khoâng bieát nghe

lôøi, daùm ñaùnh baäy, ñaâu laïi coù haïng ngöôøi nhö baø khoâng hieåu gì caû.

Ngaøy naøo cuõng om soøm, laøm maát caû theå thoáng, ñeå ngöôøi ta cöôøi cho.

Tình Vaên noùi:

- Maëc keä muï aáy, cöù toáng coå ñi laø xong. Hôi ñaâu noùi maõi.

Baø giaø naøy laïi van xin moïi ngöôøi:

- Toâi duø coù loãi, nhôø caùc coâ daïy baûo, töø nay toâi xin chöøa. Nhö theá

chaû phaûi laø caùc coâ ñaõ ñeå laïi aâm ñöùc hay sao?

Roài laïi noùi vôùi Xuaân Yeán:

- Chöa ñaùnh ñöôïc con, meï ñaõ phaûi chòu toäi. Con ôi! Xin hoä meï ñi!

Baûo Ngoïc thaáy theá thöông haïi, lieàn cho ôû laïi vaø baûo:

- Khoâng ñöôïc laøm aàm leân nöõa! Neáu coøn theá thì nhaát ñònh ñaùnh

ñuoåi ñi.

- 901 -

Chôït Bình Nhi chaïy ñeán hoûi laø vieäc gì. Taäp Nhaân noùi:

- Thoâi xong roài, nhaéc ñeán laøm gì nöõa.

Bình Nhi cöôøi noùi:

- “Choã tha ngöôøi ñöôïc cöù neân tha”. Ta haõy boû qua ñi cho bôùt vieäc.

Nhöng nghe ñaâu nhöõng ngöôøi lôùn ngöôøi nhoû ôû caùc nhaø ñeàu laøm baäy

caû, heát choã noï ñeán choã kia, laøm toâi khoâng bieát troâng nom choã naøo cho

phaûi.

Taäp Nhaân cöôøi noùi:

- Toâi cöù töôûng chæ coù beân chuùng toâi laø hoï laøm baäy thoâi, theá ra coøn

maáy choã nöõa aø?

Bình Nhi cöôøi noùi:

- Theá ñaõ thaám vaøo ñaâu. Toâi vöøa tính vôùi môï Traân, ba boán ngaøy

nay xaûy ra taùm chín vieäc roài. Vieäc beân chò laø vieäc nhoû, ñaùng keå gì,

coøn nhöõng vieäc taày trôøi ñaùng böïc vaø ñaùng buoàn cöôøi nöõa kia.

o0o

Hoài thöù saùu möôi

Ñem phaán maït ly thay cho boät töôøng vi

Bieáu mai queá loä loøi ra boät phuïc linh

- 903 -

Taäp Nhaân hoûi Bình Nhi:

- Vieäc gì maø roái rít leân nhö theá?

- Ñeàu laø nhöõng vieäc baát ngôø, thaät cuõng buoàn cöôøi. Ñeå maáy hoâm

nöõa toâi seõ noùi vôùi chò, baây giôø chöa coù manh moái gì, vaø toâi cuõng

khoâng ñöôïc roãi.

Noùi chöa döùt lôøi, thaáy ngöôøi gaùi haàu cuûa Lyù Hoaøn ñeán hoûi:

- Chò Bình ôû ñaây aø! Môï chôø chò ñaáy, sao khoâng thaáy chò ñeán?

Bình Nhi quay ra cöôøi noùi:

- Toâi ñeán ñaây! Toâi ñeán ñaây!

Taäp Nhaân cöôøi noùi:

- V&igrave; môï chò ta oám, chò ta khaùc naøo caùi baùnh thôm, ai cuõng muoán

giaät laáy.

Bình Nhi quay ñi ra.

Baûo Ngoïc goïi Xuaân Yeán:

- Chò ñi theo meï chò, ñeán ñaèng coâ Baûo, noùi laïi vôùi Oanh Nhi maáy

caâu, ñöøng ñeå chò aáy meách loøng.

Xuaân Yeán cuøng meï ñi ra. Baûo Ngoïc laïi daën vôùi:

- Khoâng neân noùi tröôùc maët coâ Baûo, sôï Oanh Nhi laïi bò quôû ñaáy.

Hai meï con vaâng lôøi, vöøa ñi vöøa noùi chuyeän. Xuaân Yeán noùi:

- Ngaøy thöôøng con khuyeân meï khoâng nghe. Toäi gì laïi gaây ra

chuyeän loâi thoâi theá?

Meï noù cöôøi noùi:

- Con ranh naøy, ñi ñi thoâi! Tuïc ngöõ noùi: “Khoâng traûi qua vieäc thì

ngöôøi khoâng khoân ñöôïc”. Tao ñaõ bieát roài. Maøy laïi coøn vaën tao nöõa aø?

- Neáu meï bieát thaân bieát phaän, ñöôïc ôû ñaây laâu, seõ coù nhieàu ñieàu

hay. Con noùi cho meï bieát, caäu Baûo thöôøng noùi: Taát caû ngöôøi haàu trong

phuû nhö boïn chuùng con, khoâng cöù ôû trong hay ôû ngoaøi, caäu aáy seõ

trình vôùi baø Hai cho veà ñeå cha meï ñöôïc quyeàn gaû baùn. Meï xem vieäc

aáy coù hay hay khoâng?

- Chuyeän aáy coù thöïc khoâng?

- Ai noùi doái laøm gì?

Meï noù nieäm Phaät luoân moàm.

Khi ñeán Haønh Vu Uyeån, thaáy Baûo Thoa, Ñaïi Ngoïc vaø Tieát phu

nhaân ñöông ngoài aên côm. Oanh Nhi ñi pha nöôùc, Xuaân Yeán cuøng meï

noù leûn ñeán tröôùc maët Oanh Nhi cöôøi noùi:

- Luùc naõy coù caâu soã saøng, toâi ñeán xin loãi, xin chò ñöøng giaän.

Oanh Nhi cöôøi môøi ngoài, roài ñi pha nöôùc. Meï con noù noùi baän vieäc,

caùo töø ra veà. Chôït thaáy Nhuïy Quan chaïy ra goïi:

- Meï ôi! Chò ôi! Haõy ñöùng laïi ñaõ.- Roài noù chaïy ñeán ñöa cho hai

meï con moät goùi.- Ñaây laø boät töôøng vi ñöa cho Phöông Quan xoa maët.

Xuaân Yeán cöôøi noùi:

- Chò caån thaän quaù sôï beân aáy khoâng coù caùi naøy aø? Sao laïi coøn

maát coâng göûi cho noù.

Nhuïy Quan noùi:

- Cuûa chò aáy laø cuûa chò aáy, cuûa toâi ñöa laïi laø cuûa toâi. Chò theá naøo

cuõng mang veà cho chò aáy!

Xuaân Yeán ñaønh phaûi caàm laáy. Hai meï con trôû veà, gaëp Giaû Hoaøn,

Giaû Toân cuõng vöøa ñeán thaêm Baûo Ngoïc. Xuaân Yeán noùi vôùi meï:

- Ñeå con vaøo thoâi, meï khoâng caàn phaûi vaøo.

Meï noù nghe lôøi, baûo gì nghe theá, khoâng daùm cöôõng laïi. Xuaân Yeán

ñi vaøo, Baûo Ngoïc bieát laø veà trình, lieàn gaät ñaàu. Xuaân Yeán bieát yù,

- 904 -

khoâng noùi caâu gì, ñöùng moät laùt roài quay ra, ñöa maét cho Phöông Quan.

Ra ñeán ngoaøi, Xuaân Yeán kheõ noùi vôùi Phöông Quan veà vieäc Nhuïy

Quan göûi cho noù goùi boät töôøng vi. Baûo Ngoïc khoâng coù chuyeän gì noùi

vôùi Giaû Hoaøn vaø Giaû Toân, lieàn cöôøi hoûi Phöông Quan:

- Tay caàm caùi gì ñaáy?

Phöông Quan ñöa cho Baûo Ngoïc xem vaø noùi:

- Boät töôøng vi ñeå thoa roâm ñaáy.

- Chò aáy chu taát quaù!

Giaû Hoaøn nghe noùi, ngheånh coå ra nhìn, ngöûi thaáy thôm thôm,

lieàn cuùi xuoáng laáy maûnh giaáy ôû trong oáng giaøy ra cöôøi noùi:

- Anh cho em moät nöûa!

Baûo Ngoïc ñaønh phaûi cho haén. Phöông Quan nghó buïng: goùi naøy laø

cuûa Nhuïy Quan taëng mình, khoâng neân cho ngöôøi khaùc, lieàn gaït ñi,

cöôøi noùi:

- Ñöøng ñoäng vaøo ñaáy, ñeå toâi ñi laáy cho thöù khaùc.

Baûo Ngoïc hieåu yù, lieàn baûo goùi laïi vaø cöôøi noùi:

- Ñem goùi kia laïi ñaây mau.

Phöông Quan caàm laáy goùi naøy caát ñi, roài tìm thöù boät cuûa mình

thöôøng duøng ôû trong hoäp ra. Khi môû hoäp khoâng thaáy gì caû, trong

buïng ngôø ngôï: “Saùng ngaøy coøn moät ít, sao baây giôø laïi heát?” Hoûi moïi

ngöôøi, khoâng ai bieát caû, Xaï Nguyeät noùi:

- Baây giôø maø coøn hoûi ñeán caùi aáy, ngöôøi trong nhaø, ai thieáu laáy

duøng ñaáy thoâi. Coâ cöù goùi moät ít boät gì ñoù cho hoï cuõng ñöôïc. Ai bieát

ñaâu ñaáy? Mau cho hoï veà ñeå chuùng mình coøn aên côm.

Phöông Quan nghe noùi, lieàn goùi moät ít maït lî(1) mang ra. Giaû

Hoaøn troâng thaáy möøng quaù, giô tay ñôõ laáy. Nhöng Phöông Quan laïi

vaát leân treân giöôøng. Giaû Hoaøn ñaønh ñeán giöôøng caàm laáy giaét vaøo

trong ngöôøi roài caùo töø ra veà.

Töø ngaøy Giaû Chính ñi vaéng, Vöông phu nhaân khoâng ôû nhaø, Giaû

Hoaøn ngaøy naøo cuõng caùo oám troán hoïc. Baây giôø ñöôïc goùi boät, hôùn hôû

veà tìm Thaùi Vaân. Gaëp luùc Thaùi Vaân ñöông noùi chuyeän vôùi dì Trieäu,

Giaû Hoaøn cöôøi hì hì noùi:

(1) Caây hoa nhaøi.

- 905 -

- Toâi coù goùi phaán naøy toát laém, cho chò ñeå xoa maët. Chò thöôøng noùi

boät töôøng vi xoa roâm toát hôn phaán ngaân tieâu mua ôû ngoaøi nhieàu. Chò

thöû xem coù phaûi boät naøy khoâng?

Thaùi Vaân giôû ra xem, “xì” moät tieáng, cöôøi noùi:

- Caäu xin cuûa ai ñaáy?

Giaû Hoaøn keå laïi chuyeän vöøa roài. Thaùi Vaân cöôøi noùi:

- Hoï cho caäu laø ngöôøi nhaø queâ, ñaùnh löøa caäu ñaáy! Thöù naøy khoâng

phaûi laø boät töôøng vi ñaâu, chính laø phaán maït lî ñaáy.

Giaû Hoaøn xem laïi, thaáy phaán naøy ñoû hôn, ngöûi cuõng thôm thôm,

cöôøi noùi:

- Thöù naøy cuõng toát ñaây, chaû khaùc gì hoät töôøng vi ñaâu, chò giöõ laáy

maø xoa, duø sao cuõng cöù toát hôn thöù phaán mua ôû ngoaøi.

Thaùi Vaân ñaønh phaûi caát ñi.

Dì Trieäu lieàn noùi:

- Khi naøo noù chòu cho maøy thöù toát. Ai baûo maøy ñi xin, traùch sao

ñöôïc chuùng noù chaû treâu ñuøa. Cöù nhö tao thì mang vaát giaû vaøo maët

chuùng noù. Nhaân dòp naøy maøy ñeán maéng cho chuùng noù, laøm toang

hoang ra moät meû, ñeå cho caû nhaø nhaùo leân, theá môùi goïi laø baùo thuø chöù.

Maáy thaùng sau chaû leõ coøn ai bôùi nhöõng chuyeän baån naøy ra hoûi maøy

nöõa aø? Duø coù hoûi, maøy cuõng coù moàm chöù. Baûo Ngoïc laø anh, maøy

khoâng daùm ñoäng ñeán, chöù nhöõng haïng choù meøo ôû nhaø noù, maøy cuõng

khoâng daùm sao?

Giaû Hoaøn nghe noùi chæ cuùi ñaàu. Thaùi Vaân lieàn noùi:

- Toäi gì nhö vaäy! Duø sao cuõng neân nhòn ñi laø phaûi.

Dì Trieäu noùi:

- Maëc tao, khoâng can gì ñeán maøy. Cöù vòn laáy côù naøy maéng cho

boïn con ñó aáy moät traän môùi ñöôïc.

Laïi troû Giaû Hoaøn noùi:

- Höø! Ñoà khoán naïn heøn nhaùt, ñaùng ñeå cho boïn ranh con noù treâu

töùc! Ngaøy thöôøng tao maéng maøy moät caâu, hoaëc voâ yù laáy nhaàm caùi gì

cuûa maøy, thì maøy ñaõ cöùng ñaàu cöùng coå, noåi gaân, trôïn maét, haát huûi tao;

baây giôø bò boïn ranh con aáy treâu, maøy caâm khoâng daùm noùi. Theá maø laïi

muoán ngaøy sau ñeå ngöôøi trong nhaø naøy phaûi neå sôï. Maøy khoâng coù caùi

taøi aáy ñaâu, tao cuõng töùc thay cho maøy!

- 906 -

Giaû Hoaøn nghe ñoaïn, vöøa xaáu hoå vöøa noåi noùng, nhöng khoâng

daùm ñi, chæ xua tay noùi:

- Meï bieát aên, bieát noùi sao laïi khoâng daùm ñi, cöù xui con ñi gaây

chuyeän? Neáu hoï ñeán tröôøng maùch con phaûi ñoøn, meï coù thöông con

khoâng? Ñaõ bao laàn meï xui con ñi, khi xaûy ra chuyeän, con bò ñaùnh ñoøn

meï cuõng ñaønh phaûi cuùi ñaàu chòu thoâi. Baây giôø laïi coøn xui con ñi caõi

nhau vôùi boïn haàu nhoû! Meï khoâng sôï chò Ba, cöù daùm ñi con môùi phuïc!

Nghe noùi nhö ñaâm vaøo ruoät, Dì Trieäu gaøo leân:

- Tao ñeû noù ra maø tao phaûi sôï noù, thì nhaø maøy coøn coù theå thoáng

gì?

Vöøa noùi vöøa caàm goùi phaán chaïy bieán vaøo trong vöôøn.

Thaùi Vaân ngaên maõi khoâng ñöôïc, ñaønh phaûi laùnh sang buoàng khaùc.

Giaû Hoaøn cuõng laùnh ra chôi ngoaøi cöûa nghi moân.

Dì Trieäu ñoû maët tía tai haèm haèm ñi vaøo vöôøn, meï nuoâi Ngaãu

Quan laø giaø Haï troâng thaáy lieàn hoûi:

- Baø dì ñi ñaâu ñaáy?

Dì Trieäu ñaäp tay noùi:

- Baø xem ñaáy! Boïn haùt ranh con môùi vaøo nhaø naøy ñöôïc ít ngaøy ñaõ

laù maët laù traùi, khinh ngöôøi noï, troïng ngöôøi kia. Ngöôøi khaùc toâi khoâng

böïc, nhöng laïi ñeå boïn ranh treâu töùc thì coøn ra laøm sao nöõa?

Giaø Haï nghe caâu noùi truùng vôùi yù mình, lieàn hoûi:

- Vieäc gì theá?

Dì Trieäu keå laïi vieäc chuùng khinh reû Giaû Hoaøn, ñem cho phaán giaû.

Giaø Haï noùi:

- Baây giôø dì môùi bieát aø? Theá ñaõ thaám vaøo ñaâu. Hoâm noï chuùng ñoát

giaáy tieàn ôû ñaây, caäu Baûo cuõng coøn beânh ñaáy. Coù nhöõng caùi ngöôøi ta

chöa mang ñeán maø noù ñaõ noùi ngay laø khoâng duøng ñöôïc, khoâng saïch

seõ, theá thì ñoát giaáy tieàn khoâng kieâng aø? Dì thöû nghó xem, nhaø naøy

ngoaøi baø Hai ra, coøn ai baèng dì? Dì khoâng ra tay ñaáy thoâi, chöù dì ra

tay, ai laïi khoâng sôï? Cöù yù toâi, nhaân dòp maáy con ranh naøy khoâng

phaûi laø haïng ngöôøi trong nhaø, duø coù gaây chuyeän vôùi chuùng cuõng

khoâng sao ñaâu. Haõy cöù laáy hai vieäc naøy, laøm cho ra nheõ, toâi seõ laøm

chöùng cho. Dì coù ra oai chuyeán naøy, sau môùi trò noåi hoï ñöôïc. Caùc coâ

caùc môï cuõng khoâng nôõ vì boïn ñó ranh con aáy maø baét beû dì ñaâu?

- 907 -

Dì Trieäu nghe ñoaïn, caøng cho laø coù lyù, lieàn noùi:

- Vieäc ñoát giaáy tieàn toâi khoâng bieát, baø keå roõ cho toâi nghe.

Giaø Haï keå ra heát vaø noùi:

- Dì cöù vieäc noùi ra, neáu xaûy chuyeän gì ñaõ coù toâi giuùp söùc.

Dì Trieäu nghe caøng ñaéc yù, ñaùnh baïo vaøo thaúng vieän Di Hoàng.

Luùc ñoù Baûo Ngoïc ñaõ sang thaêm Ñaïi Ngoïc, Phöông Quan cuøng Taäp

Nhaân ñöông aên côm, thaáy dì Trieäu ñeán ñeàu ñöùng daäy:

- Môøi dì xôi côm. Coù vieäc gì maø voäi theá?

Dì Trieäu khoâng traû lôøi, chaïy ngay ñeán vaát goùi phaán vaøo maët

Phöông Quan, troû maéng:

- Con ñó naøy! Maøy chaúng qua laø haïng con ñó raïc raøi, tao boû tieàn

mua maøy veà ñeå cho hoïc haùt. Ñöùa ñaày tôù haïng beùt nhaø tao cuõng coøn

sang hôn. Theá maø maøy laïi daùm “Nhìn ngöôøi ñaët coã” aø? Anh Baûo Ngoïc

ñaõ cho noù roài, maøy coøn giöõ laïi. Ngöôøi ta xin cuûa maøy ñaáy aø? Maøy ñöa

caùi naøy ñaùnh löøa thaèng Hoaøn, töôûng noù khoâng bieát ñaáy! Hay dôû gì thì

chuùng noù cuõng laø anh em ruoät vôùinhau, cuõng laø chuû caû, maøy laïi daùm

khinh noù aø?

Phöông Quan khoâng chòu noåi, vöøa noùi vöøa khoùc:

- Heát boät töôøng vi roài, sôï caäu aáy khoâng tin, toâi phaûi ñöa thöù phaán

naøy. Ai baûo phaán naøy laø khoâng toát? Toâi coù hoïc haùt, nhöng khoâng

phaûi ñi haùt ôû beân ngoaøi. Toâi laø con gaùi beù, bieát theá naøo laø ñó vôùi thoõa!

Dì khoâng theå maéng ñöôïc toâi, toâi khoâng phaûi laø ngöôøi dì mua veà. “Con

haàu laïy thaèng ôû”, cuõng ñeàu laø boïn ñaày tôù caû thoâi!

Taäp Nhaân voäi keùo noù laïi.

- Khoâng ñöôïc noùi baäy.

Dì Trieäu töùc run ngöôøi leân, chaïy laïi taùt Phöông Quan hai caùi. Taäp

Nhaân ñöùng daäy ngaên:

- Dì khoâng neân treû con nhö noù, ñeå chuùng toâi baûo noù cho.

Phöông Quan bò ñaùnh hai caùi, khi naøo chòu thoâi. Noù laên loùc giaãy

giuïa, khoùc aàm leân:

- Dì ñaùnh ñöôïc toâi aø? Laáy göông soi maët ñaõ roài haõy ñaùnh ngöôøi!

Dì cöù ñaùnh ñi, toâi khoâng thieát soáng nöõa.

Roài noù lao vaøo trong loøng dì Trieäu. Moïi ngöôøi vöøa ngaên vöøa keùo

noù laïi.

- 908 -

Tình Vaên kheõ keùo Taäp Nhaân noùi:

- Maëc keä hoï, cöù ñeå cho hoï ñaùnh nhau xem roài ra sao. “Xeånh chuùa

nhaø, gaø moïc ñuoâi toâm”, ngöôøi naøy ñeán ñaùnh, ngöôøi kia ñeán ñaùnh, cöù

maõi theá naøy thì coøn laøm aên sao ñöôïc!

Nhöõng ngöôøi ñi theo dì Trieäu ñöùng beân ngoaøi, nghe thaáy theá

trong buïng laáy laøm heå haû, ñeàu nieäm Phaät: “Ai ngôø laïi coù ngaøy hoâm

nay!” Boïn baø giaø xöa nay töùc saün Phöông Quan, thaáy vaäy cuõng ñeàu

laáy laøm thích thuù.

Ngaãu Quan, Nhuïy Quan ñöông chôi vôùi nhau. Quyø Quan ôû vôùi

Töông Vaân, Ñaäu Quan ôû vôùi Baûo Caàm, ñöôïc tin, lieàn ñeán baûo hai ñöùa

kia:

- Phöông Quan bò ngöôøi ta baét naït, chuùng ta cuõng beõ maët, phaûi

ñeán laøm toang hoang moät traän môùi haû giaän ñöôïc. Boán ñöùa coøn tính

treû con, chæ muoán laøm theá naøo traû thuø cho chò em, chöù ñaõ bieát nghó xa

nghó gaàn gì, lieàn chaïy caû vaøo vieän Di Hoàng. Ñaäu Quan chaïy ngay ñeán

lao ngöôøi vaøo dì Trieäu suyùt nöõa bò ngaõ. Ba ñöùa kia keùo caû ñeán, keâu

khoùc aàm leân, chuùng tay tuùm ñaàu huùc, vaây chaët laáy dì Trieäu. Boïn Tình

Vaên vöøa cöôøi, vöøa giaû vôø ñeán gôõ ra. Taäp Nhaân giaèng laáy ñöùa naøy thì

ñöùa kia laïi chaïy maát, lieàn noùi:

- Chuùng bay muoán cheát caû aø! Coù ñieàu gì oan öùc, cöù noùi ra, chöù

laøm ñieàu traùi ngöôïc theá naøy thì coi sao ñöôïc!

Dì Trieäu khoâng bieát laøm theá naøo, cöù chöûi maéng aàm leân.

Ngaãu Quan, Nhuïy Quan moãi ñöùa naém laáy moät tay; Ñaäu Quan,

Quyø Quan ñöùng chaën ñaèng tröôùc ñaèng sau noùi:

- Coù gioûi thì ñaùnh cheát caû boán ñöùa chuùng toâi ñi!

Phöông Quan naèm thaúng ñaüng döôùi ñaát, khoùc laëng ngöôøi ñi.

Ñöông luùc giaèng co thì Tình Vaên ñaõ sai Xuaân Yeán ñi trình Thaùm

Xuaân. Vöu thò, Lyù Hoaøn, Thaùm Xuaân daãn Bình Nhi vaø maáy ngöôøi ñaøn

baø ñeán, maéng aùt boán ñöùa, hoûi nguyeân côù ra sao. Dì Trieäu töùc quaù,

phuøng maù trôïn maét, huùt hôi keå leå ñaàu ñuoâi. Vöu thò, Lyù Hoaøn khoâng

traû lôøi, chæ caûn boán ñöùa kia.

Thaùm Xuaân thôû daøi:

- Coù vieäc gì quan heä ñaâu! Dì noùng naûy quaù. Toâi ñöông muoán môøi

dì ñeán noùi moät caâu chuyeän, thaûo naøo boïn a hoaøn veà noùi, khoâng bieát dì

ôû ñaâu, teù ra laïi ñeán ñaây sinh chuyeän! Thoâi môøi dì veà nhaø vôùi toâi.

- 909 -

Vöu thò vaø Lyù Hoaøn cuõng cöôøi noùi:

- Môøi dì leân nhaø khaùch, chuùng ta baøn baïc.

Dì Trieäu khoâng bieát laøm theá naøo, ñaønh theo ba ngöôøi naøy veà,

nhöng mieäng vaãn keå leå loâi thoâi. Thaùm Xuaân lieàn noùi:

- Boïn treû con naøy voán hay chôi ñuøa. Khi thích, dì cöôøi ñuøa vôùi

chuùng maáy caâu, khoâng thích thì thoâi maëc keä chuùng. Chuùng coù ñieàu gì

khoâng ñuùng, dì chæ neân xem nhö con meøo, con choù caén caøn, ñaùng tha

thì tha, khoâng ñaùng tha thì baûo boïn ñaøn baø giöõ vieäc quôû phaït chuùng,

toäi gì khoâng bieát töï troïng maø laïi gaøo theùt aàm leân, laøm maát caû theå

thoáng. Dì thöû xem dì Chu, coù ai daùm khinh nhôøn ñaâu, maø dì aáy cuõng

chaúng gaây chuyeän vôùi ai. Xin dì haõy veà nhaø deïp côn giaän laïi, ñöøng

nghe keû noùi baäy xuùc xieåm, ñeå cho ngöôøi ta cöôøi mình laø ngu ngoác, chæ

toán coâng lo vieäc vu vô haõo huyeàn cho ngöôøi ta thoâi. Trong buïng coù töùc

cheát ñi nöõa, dì cuõng neân nín nhòn maáy ngaøy, chôø baø Hai veà seõ lieäu.

Dì Trieäu nghe vaäy laëng thinh khoâng noùi laïi ñöôïc, ñaønh phaûi veà

nhaø.

Thaùm Xuaân böïc quaù, noùi vôùi Lyù Hoaøn vaø Vöu Thò:

- Nhieàu tuoåi nhö theá maø coøn laøm nhöõng vieäc khoâng ñeå cho ngöôøi

ta neå! Caâu chuyeän coù ra gì ñaâu, cuõng caõi nhau oàn leân, khoâng bieát giöõ

gìn theå thoáng! Tai hay nghe nhaûm, buïng laïi noâng noåi, hôi moät tyù laø

laøm tung leân cho to chuyeän. Chaéc coù ñöùa ñaày tôù ñeâ heøn naøo thaáy dì

aáy ngu ngoác, môùi xuùi giuïc ñeå nhôø ñoù cho haû giaän chöù gì?

Thaùm Xuaân caøng nghó caøng töùc, sai ngöôøi doø xem ai xui giuïc. Boïn

ñaøn baø vaâng lôøi ñi ra, nhìn nhau cöôøi noùi:

- Moø theá naøo ñöôïc kim ôû döôùi ñaùy bieån?

Roài goïi ngöôøi haàu dì Trieäu vaø nhöõng ngöôøi trong vöôøn ñeán hoûi, ai

cuõng noùi laø khoâng bieát. Hoï khoâng laøm theá naøo ñöôïc, ñaønh veà trình

Thaùm Xuaân:

- Tra ngay thì khoù, phaûi thong thaû xem ñöùa naøo hay beùp xeùp seõ

veà trình ñeå coâ quôû phaït.

Thaùm Xuaân daàn daàn nguoâi giaän. Vöøa hay Ngaûi Quan kheõ ñeán

trình:

- Giaø Haï ngaøy thöôøng khoâng öa Phöông Quan, neân hay bòa

chuyeän. Hoâm noï ñoå cho Ngaãu Quan ñoát giaáy tieàn, may coù caäu Baûo

nhaän cho, giaø aáy môùi khoâng daùm noùi. Hoâm nay toâi ñi ñöa caùi khaên

- 910 - 

cho coâ, gaëp giaø aáy ñöông thaàm thaøo to nhoû vôùi dì Trieäu moät luùc laâu,

thaáy toâi ñeán, giaø aáy môùi boû ñi.

Thaùm Xuaân nghe noùi, bieát roõ aån tình, ñoaùn boïn naøy cuøng veà moät

huøa, töùc toái laãn nhau, nhöng chæ aäm öø, cuõng chöa cho theá laø ñuùng.

Ngôø ñaâu chaùu ngoaïi giaø Haï laø Tieåu Thieàn ñöôïc caét vaøo haàu Thaùm

Xuaân, thöôøng ñi mua hoä caùc thöù cho boïn a hoaøn ôû ñaáy, neân luõ haàu gaùi

ñeàu ñoái vôùi noù töø teá. Hoâm aáy aên côm xong, Thaùm Xuaân ngoài ôû nhaø

treân laøm vieäc, Thuùy Maëc ôû laïi troâng nhaø, beøn sai Tieåu Thieàn goïi ñöùa

beù con ñi mua baùnh.

Tieåu Thieàn cöôøi noùi:

- Toâi vöøa môùi queùt xong caû caùi saân, moûi chaân laém, chò sai ngöôøi

khaùc ñi vaäy.

Thuùy Maëc cöôøi noùi:

- Tao coøn baûo ai nöõa? Maøy chòu khoù ñi ngay, tao seõ noùi cho nghe

moät chuyeän raát hay. Maøy ñi cöûa sau, nhaân tieän veà noùi cho baø maøy

bieát, phaûi caån thaän ñaáy.

Lieàn ñem vieäc Ngaûi Quan maùch baø noù cho noù nghe.

Tieåu Thieàn nhaän ngay tieàn noùi:

- Con ranh con naøy cuõng ñònh bôùi moùc ngöôøi ta. Ñeå toâi ñi maùch

cho.

Noù ñöùng daäy ñi ra, ñeán cöûa sau, thaáy nhöõng ngöôøi ôû trong beáp roãi

vieäc, ñeàu ngoài noùi chuyeän treân theàm. Giaø Haï cuõng ôû ñaáy. Tieåu Thieàn

baûo moät baø giaø ñi mua baùnh, coøn mình thì vöøa laøu nhaøu vöøa ñem

chuyeän môùi roài keå cho giaø Haï nghe. Giaø Haï vöøa töùc vöøa sôï, muoán ñi

tìm ngay Ngaûi Quan ñeå hoûi; laïi muoán ñeán keâu oan vôùi Thaùm Xuaân.

Tieåu Thieàn ngaên laïi, noùi:

- Baø ñeán ñoù ñònh noùi theá naøo? Taïi sao baø bieát ñöôïc chuyeän naøy?

Nhö theá chæ theâm luùng tuùng khoâng ñöôïc ñaâu. Chaùu noùi theá ñeå baø lieäu

chöøng, chöù vieäc gì phaûi voäi theá?

Boãng thaáy Phöông Quan ñi ñeán, goõ vaøo caùnh cöûa, cöôøi noùi vôùi vôï

hoï Lieãu ôû trong beáp:

- Thím Lieãu ôi, caäu Baûo noùi: moùn aên böõa chieàu hoâm nay, laøm thöù

gì maùt maùt chua chua, ñöøng cho daàu thôm vaøo, aên theâm ngaùn thoâi.

Thím Lieãu cöôøi noùi:

- 911 -

- Bieát roài. Hoâm nay coù caàn gì maø laïi sai chò ñeán baûo toâi. Neáu chò

khoâng sôï baån thì haõ;y vaøo ñaây chôi ñaõ.

Phöông Quan ñi vaøo, boãng thaáy moät baø giaø tay caàm moät ñóa baùnh

ñeán. Phöông Quan hoûi ñuøa:

- Baùnh noùng naøy ai mua theá? Toâi neám tröôùc moät mieáng naøo.

Tieåu Thieàn caàm laáy ñóa baùnh noùi:

- Cuûa ngöôøi ta mua ñaáy. Caùc chò thì theøm gì thöù naøy.

Thím Lieãu troâng thaáy cöôøi noùi:

- Coâ Phöông, coâ muoán aên thöù baùnh naøy? Toâi vöøa môùi mua cho chò

coâ aên ñaáy. Noù chöa aên, coøn caát nguyeân ôû kia, chöa ai ñoäng ñeán.

Noùi xong caàm ñóa baùnh ñöa cho Phöông Quan, laïi noùi:

- Coâ chôø ñaáy, toâi ñi pha cho coâ aám traø.

Roài ñi ñun nöôùc.

Phöông Quan caàm caùi baùnh giô leân maët Tieåu Thieàn noùi:

- Ai theøm aên baùnh cuûa chò! Caùi naøy khoâng phaûi laø baùnh aø? Toâi

noùi ñuøa ñaáy thoâi, chöù chò coù laïy, toâi cuõng chaû theøm aên!

Noùi xong beû chieác baùnh vaát cho con chim seû ñeå ñuøa chôi vaø noùi:

- Thím Lieãu ñöøng tieác cuûa nheù, toâi veà seõ mua hai caân bieáu thím.

Tieåu Thieàn töùc quaù löôøm noù noùi:

- OÂng thieân loâi coù maét laøm sao khoâng ñaùnh cheát con quaùi naøy ñi.

Noù laïi coøn treâu töùc toâi? Toâi thì bì vôùi chuùng noù sao ñöôïc. Coù ngöôøi

bieáu xeùn, coù ngöôøi xin laøm toâi tôù, luoàn luïy taâng boác chuùng noù ñeå nhôø

noùi giuùp.

Moïi ngöôøi ñeàu noùi:

- Caùc coâ thoâi ñi! Ngaøy naøo gaëp nhau cuõng caøu nhaøu nhö theá.

Coù maáy ngöôøi saùng yù, thaáy chuùng caõi nhau, sôï sinh chuyeän, ñeàu

chaïy ñi caû. Tieåu Thieàn cuõng khoâng daùm noùi caâu gì, chæ laûu baûu chaïy

veà.

Thím Lieãu thaáy moïi ngöôøi ñi roài, lieàn chaïy ra hoûi Phöông Quan:

- Coâ ñaõ noùi caâu chuyeän hoâm noï chöa?

- Noùi roài. Chôø moät vaøi hoâm nöõa seõ nhaéc laïi. Chæ böïc caùi muï Trieäu

cheát huït aáy laïi caõi nhau vôùi toâi moät traän. Röôïu mai queá loä hoâm noï chò

aáy ñaõ uoáng chöa? Chò aáy coù ñôõ khoâng?

- 912 -

- Uoáng heát roài. Noù thích thöù aáy laém, nhöng khoâng tieän xin coâ laàn

nöõa.

- Coù ñaùng gì, ñeå toâi xin theâm moät ít cho chò aáy.

Thím Lieãu coù ñöùa con gaùi naêm nay möôøi saùu tuoåi, laø con thöù naêm,

neân ñaët teân laø Naêm. Coâ Naêm tuy laø con gaùi ngöôøi naáu beáp, nhöng
daùng ngöôøi cuõng khaù, xaáp xæ saùnh vôùi Bình Nhi, Taäp Nhaân, Uyeân

Öông, Töû Quyeân. Chæ vì ngöôøi yeáu, neân chöa coù vieäc laøm. Gaàn ñaây

thím Lieãu thaáy nhieàu a hoaøn trong phoøng Baûo Ngoïc laøm nhöõng coâng

vieäc nheï, laïi nghe noùi sau naøy Baûo Ngoïc seõ cho hoï veà caû, neân muoán

xin cho con mình ghi teân vaøo haàu. Ñöông luùc chöa coù ngöôøi ñöa vaøo

thì may sao thím Lieãu tröôùc kia laïi laø ngöôøi haàu ôû vieän Leâ Höông,

chaêm nom naâng giaác boïn Phöông Quan raát caån thaän, hôn caùc baø meï

nuoâi khaùc. Boïn Phöông Quan ñoái vôùi thím cuõng raát töû teá. Nhaân ñoù

thím Lieãu nhôø Phöông Quan noùi vôùi Baûo Ngoïc cho con vaøo haàu, Baûo

Ngoïc ñaõ baèng loøng, nhöng gaàn ñaây laïi oám vaø baän vieäc, neân chöa tieän

nhaéc laïi.

Phöông Quan veà vieän Di Hoàng, vaøo trình Baûo Ngoïc. Baáy giôø vì dì

Trieäu laøm aàm yõ, Baûo Ngoïc trong buïng khoù chòu, nhöng haù mieäng maéc

quai, ñaønh chôø cho caõi nhau xong, Thaùm Xuaân baûo dì Trieäu veà roài

môùi töø Haønh Vu Uyeån quay veà, khuyeân nhuû Phöông Quan, moät luùc,

daøn xeáp xong xuoâi. Thaáy Phöông Quan muoán xin röôïu mai queá loä cho

con Naêm. Baûo Ngoïc noùi:

- Haõy coøn ñaáy, toâi khoâng uoáng maáy, coâ ñöa cho noù.

Noùi xong, baûo Taäp Nhaân laáy ra. Thaáy trong chai khoâng coøn maáy,

Baûo Ngoïc ñöa caû cho Phöông Quan.

Phöông Quan mang chai röôïu ñi. Gaëp luùc thím Lieãu daãn con Naêm

ñi daïo chôi ôû goùc nhaø beân caïnh, vöøa veà ñeán beáp, ngoài nghæ uoáng nöôùc.

Thaáy Phöông Quan caàm caùi chai baèng pha leâ nhoû cao ñoä naêm taác,

troâng laáp laùnh, trong ñöïng ñoä nöûa chai nöôùc maøu ñoû nhö son, thím

Lieãu cho laø röôïu nho cuûa Baûo Ngoïc vaãn uoáng. Hai meï con lieàn noùi:

- Coâ haõy ngoài ñaây, ñeå toâi ñi ñun nöôùc.

Phöông Quan cöôøi noùi:

- Chæ coøn coù ngaàn aáy thoâi, cho thím caû caùi chai ñoù.

Con Naêm nghe xong, môùi bieát laø röôïu mai queá loä, caàm laáy ngay,

roài caùm ôn Phöông Quan, laïi noùi:

- 913 -

- Hoâm nay maùt giôøi, toâi ñi chôi cho khuaây, nhöng ôû phía sau

chaúng coù gì thuù, chæ raët nhöõng hoøn ñaù lôùn, nhöõng caây cao vaø böùc

töôøng sau nhaø thoâi, khoâng coù caûnh gì ñeïp caû.

Phöông Quan hoûi:

- Sao chò khoâng ñi nö&otilde;a?

Thím Lieãu noùi:

- Toâi khoâng cho noù ñi, sôï caùc coâ ôû ñaây khoâng bieát noù, baát chôït maø

gaëp nhöõng ngöôøi khoâng vöøa maét thì laïi theâm chuyeän. Ngaøy mai coâ

ñöa noù vaøo haàu roài lo gì khoâng coù ngöôøi daãn noù ñi chôi! Chæ sôï chôi

laém ñaâm chaùn thoâi.

- Sôï gì? Ñaõ coù toâi!

- UÙi chaø! Coâ ôi, chuùng toâi thaáp coå beù hoïng, bì theá naøo ñöôïc vôùi

caùc coâ.

Noùi xong ñi pha traø ñem laïi. Nhöng Phöông Quan khi naøo theøm

uoáng. Chæ suùc mieäng roài veà.

Thím Lieãu noùi:

- Ta ñöông giôû tay, con Naêm tieãn coâ aáy moät tyù.

Con Naêm ñi tieãn, thaáy khoâng coù ngöôøi laï, lieàn keùo Phöông Quan

hoûi:

- Chò ñaõ nhaéc vieäc aáy cho toâi chöa?

- Toâi noùi doái chò hay sao? Toâi thaáy trong phoøng ñöông thieáu hai

ngöôøi haàu, chöa coù ai thay: moät laø chò Hoàng Ngoïc, môï Hai laáy ñi, hai

laø chò Truïy Nhi. Nay laáy theâm chò vaøo cuõng chaúng phaûi laø thöøa.

Nhöng chò Bình thöôøng noùi vôùi chò Taäp Nhaân: “Vieäc gì phaûi ñoäng ñeán

ngöôøi, ñeán tieàn, coù theå chaäm ñöôïc thì cöù ñeå chaäm. Hieän giôø coâ Ba

ñöông muoán tìm côù ñöa ngöôøi ra. Ngay beân nhaø chò aáy cuõng phaûi baùc

ñi maáy vieäc. Laïi ñònh bôùi caû nhaø chuùng toâi, nhöng khoâng bôùi ra ñöôïc

vieäc gì, nhö theá thì chò toäi gì ñaõ voäi ñaâm ñaàu vaøo löôùi? Noùi maø bò baùc

thì sau naøy muoán laáy cuõng khoâng ñöôïc, quaù muoän maát roài. Haõy cöù

yeân ñi moät daïo, chôø cuï vaø baø Hai roãi, seõ noùi vôùi ngöôøi, duø vieäc to nhö

trôøi cuõng phaûi xong.”

- Chò noùi theá nhöng tính toâi noùng khoâng chôø ñöôïc. Neáu toâi vaøo

laøm, moät laø meï toâi ñöôïc môû maøy môû maët, cuõng boõ coâng ñeû ra toâi; hai

laø toâi coù löông thaùng, nhaø cuõng ñöôïc roäng raõi; ba laø toâi ñöôïc hôûi daï,

beänh seõ choùng khoûi. Coù phaûi môøi thaøy uoáng thuoác cuõng ñôõ toán tieàn.

- 914 -

- Nhöõng lôøi chò noùi, toâi bieát caû roài. Chò cöù yeân taâm.

Noùi xong Phöông Quan ñi veà.

Con Naêm trôû veà, hai meï con ñeàu caùm ôn Phöông Quan. Meï noù

noùi:

- Khoâng ngôø laïi ñöôïc nhöõng thöù naøy. Tuy laø cuûa quyù thöïc, nhöng

uoáng nhieàu sinh noùng, chi baèng roùt moät ít mang ñi bieáu ngöôøi khaùc,

mình laïi ñöôïc ôn.

- Bieáu ai?

- Bieáu anh con caäu maøy moät ít. Noù bò beänh noùng cuõng muoán uoáng

röôïu naøy. Ta roùt nöûa cheùn ñöa cho noù.

Nghe vaäy con Naêm ngoài laëng moät luùc, maëc cho meï roùt nöûa cheùn

vaø ñem chai röôïu caát vaøo trong chaïn. Sau ñoù noù cöôøi nhaït:

- Cöù yù con thì khoâng neân cho anh aáy. Lôõ coù ngöôøi bieát laïi xaûy ra

loâi thoâi.

- Caàn gì maø phaûi sôï. Sôï gì caùi aáy. Chuùng ta vaát vaû haàu haï, kieám

ñöôïc chuùt ít thöù naøy thöù noï laø leõ taát nhieân, chöù coù phaûi ñi aên troäm

ñaâu?

Thím Lieãu khoâng nghe lôøi con, ñi thaúng moät maïch ñeán laø anh.

Ñöùa chaùu ñöông naèm. Troâng thaáy caû nhaø vui möøng, lieàn ñem pha vôùi

nöôùc laïnh cho chaùu uoáng moät baùt, trong buïng noù khoan khoaùi, maét

saùng leân, ñaàu maùt daàn. Coøn thöøa nöûa cheùn, noù laáy giaáy bòt laïi ñeå treân

baøn.

Ngay luùc aáy coù maáy ñöùa haàu nhoû laø baïn chôi thaân vôùi chaùu thím

Lieãu, ñeán hoûi thaêm, trong ñoù coù Tieàn Hoøe laø chaùu hoï dì Trieäu. Boá meï

Tieàn Hoøe hieän giöõ soå trong kho, coøn noù thì ñöôïc caét ñeán haàu Giaû

Hoaøn ñi hoïc. Nhaø noù cuõng khaù, nhöng chöa laáy vôï. Ngaøy thöôøng thaáy

con Naêm xinh ñeïp, noù coá xin vôùi boá meï hoûi laøm vôï, vaø ñaõ nhôø baø moái

ñeán noùi ba boán laàn. Vôï choàng hoï Lieãu thì baèng loøng, rieâng con Naêm

nhaát ñònh khoâng thuaän, nhöng chöa noùi ra, vì theá vôï choàng hoï Lieãu

cuõng chöa daùm nhaän lôøi.

Gaàn ñaây con Naêm laïi muoán vaøo haàu trong vöôøn, neân khoâng nhaéc

ñeán vieäc aáy nöõa. Chôø daêm ba naêm sau khi trôû veà, seõ laáy choàng ôû beân

ngoaøi. Nhaø Tieàn Hoøe thaáy theá, cuõng thoâi khoâng ñeán hoûi. Tieàn Hoøe

khoâng laáy ñöôïc con Naêm, trong buïng vöøa töùc vöøa xaáu hoå, nhaát ñònh

- 915 -

tìm caùch laáy cho baèng ñöôïc môùi thoûa loøng. Hoâm nay noù cuøng baïn ñeán

chôi nhaø chaùu thím Lieãu, khoâng ngôø thím Lieãu laïi ôû ñaây.

Thaáy moät luõ ngöôøi ñeán, trong ñoù coù Tieàn Hoøe, thím Lieãu noùi

laûng laø baän vieäc, ñöùng daäy ra veà. Anh vaø chò daâu voäi noùi:

- Sao coâ khoâng uoáng nöôùc ñaõ veà ngay? Caùm ôn coâ ñaõ nhôù ñeán

chaùu.

Thím Lieãu cöôøi noùi:

- Sôï ôû nhaø goïi côm, khi naøo roãi, toâi seõ laïi sang thaêm chaùu.

Ngöôøi chò daâu lieàn laáy moät goùi giaáy ôû trong ngaên keùo ra, caàm ôû

trong tay, tieãn thím Lieãu ra ñeán caïnh töôøng, duùi ñöa cho thím, cöôøi

noùi:

- Anh coù tröïc nhaät ôû ngoaøi cöûa suoát naêm ngaøy chaúng vôù ñöôïc

moùn boång naøo. Hoâm qua coù moät oâng quan ôû Vieät Ñoäng ñeán thaêm,

ñem bieáu treân nhaø hai gioû boät phuïc linh, coøn laïi moät gioû ñeå laøm quaø

cho ngöôøi canh cöûa, anh coâ cuõng ñöôïc chia moät ít. ÔÛ ñoù coù nhieàu caây

tuøng baùch soáng haøng nghìn naêm, chæ nguyeân laáy nhöïa phuïc linh hoøa

vôùi thuoác laø ñöôïc, khoâng bieát laøm theá naøo maø boät traéng ngaàn nhö vaäy?

Toái hoâm qua, toâi giôû ra xem, ñeïp quaù, traéng nhö tuyeát. Hoï baûo: thöù

nhaát laø, hoøa vôùi söõa ngöôøi, saùng daäy uoáng moät baùt, boå laém. Thöù hai

laø duøng söõa boø; khoâng duøng ñöôïc söõa thì duøng nöôùc laõ ñun soâi cuõng

ñöôïc. Toâi nghó chaùu ñaèng aáy aên cuõng toát. Saùng hoâm nay cho haàu nhoû

ñöa ñeán, nhöng noù noùi laø khoùa cöûa, vaø chaùu beân aáy cuõng ñi ñaâu vaéng.

Toâi vaãn muoán sang thaêm vaø mang cho chaùu goùi naøy, nhöng caùc vò chuû

ñi vaéng caû, choã naøo cuõng canh gaùc caån thaän, toâi laïi khoâng coù vieäc gì,

ñeán theá naøo ñöôïc. Vaû chaêng hai ngaøy hoâm nay nghe noùi coù ngöôøi

trong nhaø laøm baäy, sang ñoù maø bò vaï laây laïi theâm khoå. Coâ ñeán thaät

laø ñuùng luùc, nhôø mang veà hoä cho chaùu.

Thím Lieãu caùm ôn roài veà. Vöøa ñi ñeán tröôùc cöûa beân caïnh, coù moät

ñöùa beù con cöôøi noùi:

- Thím ñi ñaâu theá? Treân nhaø sai ngöôøi goïi ba, boán löôït ñaáy, baét

ba, boán ñöùa chuùng toâi ñi tìm caùc ngaû. Thím ôû ñaâu veà? Ñöôøng naøy laïi

khoâng phaûi laø ñöôøng ñi veà nhaø thím, toâi laáy laøm ngôø laém.