Hong Lau Mong 41_50

Hoàng Laâu Moäng

Hoài thöù boán möôi moát

Am Luõng Thuùy, Baûo Ngoïc thöôûng traø ngon

Vieän Di Hoàng, giaø Löu say röôïu nguû

Giaø Löu xoa tay noùi:

- Ñeán khi hoa ruïng laïi laø quaû döa.

Moïi ngöôøi cuôøi aàm leân. Giaø Löu uoáng cheùn röôïn roài noùi ñuøa:

- Hoâm nay xin noùi thöïc: Toâi chaân tay thoâ keäch, laïi uoáng nhieàu

röôïu khoâng caån thaän lôõ ñaùnh vôõ cheùn söù thì khoâng tieän. Xin cho toâi

moät caùi cheùn goã, coù ñaùnh rôi xuoáng ñaát cuõng khoâng can gì.

Moïi ngöôøi laïi cöôøi. Phöôïng Thö noùi:

- Baø muoán duøng cheùn goã aø? Toâi seõ laáy cho. Nhöng coù ñieàu naøy

phaûi noùi tröôùc: cheùn goã khoâng nhö cheùn söù ñaâu, noù coù töøng boä moät,

phaûi uoáng heát môùi ñöôïc.

Giaø Löu trong buïng ngaàn ngöø: “Vöøa roài chaúng qua ta noùi ñuøa cho

vui ñaáy thoâi, bieát ñaâu hoï laïi coù thöïc. Ta thöôøng ñeán aên tieäc ôû caùc nhaø

thaân haøo trong laøng, troâng thaáy cheùn vaøng cheùn baïc, chöù coù cheùn goã

bao giôø: A! Ñuùng roài! chaéc laø thöù baùt goã cuûa treû con duøng. Hoï laøm theá,

chaúng qua löøa ta uoáng theâm vaøi baùt ñoù thoâi. Nhöng khoâng sao, röôïu

ngoït nhö nöôùc ñöôøng, uoáng theâm moät ít cuõng chaúng haïi gì.” Nghó vaäy

giaø lieàn noùi:

- Cöù mang laïi ñaây toâi seõ lieäu.

Phöôïng Thö lieàn baûo Phong Nhi:

- Laáy boä cheùn goác truùc möôøi caùi ñeå treân giaù saùch tröôùc maët laïi

ñaây.

Phong Nhi ñònh ñi, Uyeân Öông cöôøi noùi:

- Toâi bieát roài. Nhöng möôøi caùi cheùn aáy haõy coøn beù. Vaû chaêng môï

vöøa baûo laáy cheùn goã, baây giôø laïi laáy cheùn goác truùc, nhö theá thì khoù

coi. Chi baèng laáy boä möôøi caùi chaïm baèng reã caây hoaøng döông, ñem

ñeán ñaây, doác heát caû cho baø aáy.

Phöôïng Thö cöôøi noùi: “Caøng toát”.

Uyeân Öông sai ngöôøi mang ñeán. Giaø Löu troâng thaáy vöøa sôï vöøa

möøng: sôï laø phaûi uoáng möôøi cheùn lôùn nhoû moät luùc, caùi lôùn vöøa baèng

caùi chaäu, caùi nhoû nhaát cuõng to gaáp ñoâi caùi cheùn mình caàm treân tay;

möøng laø thaáy nhöõng cheùn chaïm troå raát ñeïp, moät maøu non nöôùc, coû

caây vaø ngöôøi, laïi coù ñeà chöõ ñoùng daáu, lieàn noùi:

- Ñem caùi cheùn nhoû ñeán ñaây thoâi.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- ÔÛ ñaây söùc röôïu keùm caû, neân khoâng ai daùm duøng boä cheùn aáy. Vì

baø thích, toâi phaûi ñi tìm maõi môùi thaáy, nhaát ñònh laø baø phaûi laàn löôït

uoáng heát möôøi cheùn môùi ñöôïc.

Giaø Löu sôï haõi voäi noùi:

- Khoâng daùm ñaâu, xin môï tha cho.

Giaû maãu, Tieát phu nhaân vaø Vöông phu nhaân bieát giaø Löu ñaõ coù

tuoåi, khoâng uoáng noåi, lieàn cöôøi noùi:

- Noùi theá cho vui ñaáy thoâi, baø khoâng neân uoáng nhieàu. Uoáng moät

cheùn ñaàu laø ñuû.

Giaø Löu noùi:

- A di ñaø phaät! Toâi xin uoáng cheùn nhoû, coøn cheùn nhôùn thì caát ñi,

ñeå toâi mang veà nhaø uoáng daàn.

Moïi ngöôøi laïi cöôøi aàm leân.

Uyeân Öông khoâng laøm theá naøo ñöôïc, ñaønh phaûi sai ngöôøi roùt moät

cheùn lôùn. Giaø Löu böng laáy ñònh uoáng. Giaû maãu vaø Tieát phu nhaân ñeàu

noùi:

- Uoáng thong thaû chöù, khoâng thì saëc ñaáy.

- 604 -

Tieát phu nhaân laïi sai Phöôïng Thö ñöa ñoà aên ñeán.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Baø muoán aên moùn gì, cöù noùi, toâi seõ gaép cho.

Giaø Löu noùi:

- Toâi bieát teân moùn gì maø goïi? Caùi gì cuõng ngon caû.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Gaép caø xaøo cho baø aáy aên.

Phöôïng Thö vaâng lôøi, gaép mieáng caø xaøo ñöa vaøo moàm giaø Löu,

cöôøi noùi:

- Ngaøy naøo baø cuõng aên caø, giôø thöû neám xem moùn caø ôû ñaây chuùng

toâi laøm coù ngon hay khoâng?

Giaø Löu cöôøi noùi:

- Ñöøng ñaùnh löøa toâi, neáu caø maø ngon theá naøy, thì chuùng toâi chæ

gioàng caø thoâi, khoâng caàn gioàng caùc thöù aên khaùc.

Moïi ngöôøi cöôøi noùi:

- Caø thaät ñaáy, chuùng toâi khoâng noùi doái baø ñaâu.

Giaø Löu laáy laøm laï noùi:

- Caø thaät ñaáy aø? Toâi aên töø naõy ñeán giôø, vaãn khoâng bieát muøi gì caû!

Môï gaép ít nöõa cho toâi, ñeán mieáng naøy toâi nhai kyõ xem.

Phöôïng Thö laïi gaép moät mieáng ñöa vaøo moàm giaø Löu. Nhai moät

luùc laâu, giaø Löu cöôøi noùi:

- Cuõng hôi coù muøi caø, nhöng khoâng phaûi laø caø. Môï baûo caùch cho

toâi, khi veà toâi cuõng hoïc naáu moùn aên naøy.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Coù khoù gì ñaâu cöù ñeán thaùng tö thaùng naêm, baø haùi caø veà goït voû

boû nuùm, chæ laáy ruoät thoâi, ñem thaùi nhoû nhö sôïi toùc, phôi thaät khoâ.

Sau ñoù baét moät con gaø meï, ninh ra nöôùc vaø haáp caø leân, xong ñem ra

phôi, chín laàn phôi, chín laàn haáp, laïi ñem phôi thaät khoâ, roài boû vaøo

trong loï söù bòt thaät kín. Khi aên seõ laáy moät thìa troän vôùi thòt gaø xaøo

maø aên.

Giaø Löu laéc ñaàu leø löôõi noùi:

- 605 -

- Phaät toå ôi! Theá thì phaûi heát ñeán non chuïc con gaø môùi naáu ñöôïc

moät baùt. Chaúng traùch ngon laø phaûi!

Giaø Löu vöøa cöôøi vöøa thong thaû uoáng heát moät cheùn röôïu, roài cöù

ngaém nghía maõi caùi cheùn. Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Neáu chöa ñuû höùng, thì baø uoáng theâm moät cheùn nöõa.

Giaø Löu noùi:

- Khoâng uoáng ñöôïc nöõa, say cheát maát! Toâi thích caùi cheùn naøy quaù,

khoâng bieát hoï laøm baèng goã gì!

Uyeân Öông cöôøi noùi:

- Baø uoáng heát röôïu roài, cuõng khoâng bieát caùi cheùn naøy ngöôøi ta

laøm baèng goã gì aø?

Giaø Löu noùi:

- Khoâng traùch ñöôïc caùc coâ khoâng bieát laø phaûi. Caùc coâ ôû trong nhaø

vaøng cöûa gaám, bieát sao ñöôïc caùc thöù goã? Chuùng toâi quanh naêm laøm

quen vôùi röøng. Khi buoàn nguû laáy goã maø goái, luùc meät laáy goã maø naèm

döïa löng, naêm maát muøa ñoùi keùm phaûi aên ñeán caû noù. Maét luùc naøo cuõng

troâng thaáy goã, tai luùc naøo cuõng nghe thaáy goã, mieäng luùc naøo cuõng noùi

ñeán goã. Vì theá thöù goã naøo toát, xaáu, thaät, giaû, toâi ñeàu bieát caû, ñeå toâi

thöû nhaän xem.

Giaø Löu vöøa noùi vöøa ngaém nghía caùi cheùn moät luùc noùi:

- Nhaø caùc ngöôøi theá naøy, khi naøo coù chaêng ñoà xaáu. Nhöõng thöù goã

xoaøng chaéc caùc ngöôøi chaúng chòu saém ñaâu. Toâi caàm thaáy noù naëng

chình chòch aáy. Neáu khoâng phaûi laø goã döông, cuõng laø goã thoâng vaøng.

Moïi ngöôøi nghe noùi laïi cöôøi aàm leân.

Moät baø giaø chaïy ñeán trình Giaû maãu:

- Caùc coâ ñaõ ñeán Ngaãu Höông taï caû roài, xin cuï truyeàn cho haùt ngay

hay phaûi chôø luùc nöõa.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Ta queân khuaáy ñi maát, baûo chuùng noù cöù haùt ñi.</span>

Baø giaø vaâng lôøi ñi ra.

Moät luùc tieáng seânh, tieáng saùo loän raøng, ñaøn ñòch vang daäy. Laïi

gaëp buoåi trôøi trong gioù maùt, ñieäu nhaïc vaêng vaúng luoàn qua khe röøng

beán nöôùc voïng laïi, laøm cho moïi ngöôøi taâm thaàn saûng khoaùi. Baûo Ngoïc

- 606 -

khoâng neùn noåi loøng, lieàn caàm caùi hoà roùt moät cheùn röôïu uoáng heát.

Ñang ñònh uoáng theâm cheùn nöõa, boãng thaáy Vöông phu nhaân cuõng sai

ngöôøi ñi laáy röôïu aám, Baûo Ngoïc voäi mang ngay cheùn röôïu cuûa mình

ñöa ñeán taän mieäng Vöông phu nhaân. Vöông phu nhaân uoáng hai hôùp.

Moät luùc, röôïu aám mang ñeán, Baûo Ngoïc laïi veà choã cuõ. Vöông phu

nhaân caàm laáy hoà röôïu, noùi: "Môøi baø dì maøy ngoài. Ai ôû ñaâu veà ñaáy.”

Vöông phu nhaân môùi ñöa caùi hoà cho Phöôïng Thö, roài töï mình ngoài

xuoáng. Giaû maãu cöôøi noùi:

- Hoâm nay thuù quaù, moïi ngöôøi ñeàu uoáng hai cheùn.

Roài caàm cheùn môøi Tieát phu nhaân, laïi baûo Töông Vaân vaø Baûo

Thoa:

- Hai chò em maøy moãi ngöôøi phaûi uoáng moät cheùn. Em Laâm maøy

khoâng uoáng ñöôïc nhieàu cuõng baét phaûi uoáng.

Giaû maãu töï mình uoáng caïn cheùn tröôùc, Töông Vaân, Baûo Thoa, Ñaïi

Ngoïc cuõng ñeàu uoáng caû.

Giaø Löu nghe nhaïc vui tai, laïi coù röôïu möøng quaù, muùa chaân muùa

tay leân. Baûo Ngoïc lieàn ñeán cöôøi baûo Ñaïi Ngoïc:

- Em xem giaø Löu kìa.

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Ngaøy tröôùc nhaïc nhaø vua vöøa noåi leân, thì traêm muoâng nhaûy

muùa. Baây giôø môùi chæ coù moät con traâu thoâi.

Chò em ñeàu cöôøi.

Moät luùc nhaïc im. Tieát phu nhaân cöôøi noùi:

- Moïi ngöôøi uoáng röôïu caû roài, xin ra ngoaøi chôi moät luùc.

Giaû maãu cuõng thích ra chôi. Theá laø caû nhaø ñeàu theo ra ngoaøi

ngaém caûnh. Giaû maãu muoán ñöa giaø Löu ñi daïo chôi, lieàn keùo giaø ñeán

tröôùc nuùi, döôùi caây, quanh quaån moät luùc, baûo cho giaø bieát caây naøy teân

laø gì, ñaù naøy teân laø gì, hoa naøy teân laø gì. Giaø Löu ñeàu ghi nhôù caån

thaän, noùi:

- Ngôø ñaâu ôû trong thaønh naøy, khoâng nhöõng ngöôøi, ñeán caû gioáng

chim seû cuõng sang troïng. Gioáng chim seû ñöôïc ôû trong nhaø cuï cuõng

sinh khoân ra, vaø cuõng bieát noùi.

Moïi ngöôøi khoâng hieåu, hoûi:

- 607 -

- Chim seû naøo sinh khoân vaø bieát noùi?

Con chim coù loâng xanh, moû ñoû ñaäu ôû caùi caàu vaøng ngoaøi hieân kia

laø con veït toâi ñaõ bieát roài. Coøn con quaï ñen ñaàu coù maøo ñang ôû trong

loàng kia cuõng bieát noùi ñaáy.

Moïi ngöôøi laïi cöôøi aàm leân.

Boïn a hoaøn ñem moùn ñieåm taâm ñeán. Giaû maãu noùi:

- Môùi uoáng vaøi cheùn röôïu, chöa ñoùi. Thoâi cöù mang ñeán ñaây, ai

muoán aên gì thì aên.

A hoaøn khieâng ñeán hai kyû, baøy hai caùi hoäp nhoû. Môû ra, moãi hoäp

ñöïng hai thöù. Moät hoäp ñöïng hai moùn haáp: baùnh haáp ngoït boät ngoù sen

coù muøi hoa queá, vaø baùnh cuoán môõ ngoãng. Coøn hoäp nöõa ñöïng hai thöù

baùnh raùn: moät thöù laø baùnh mieán haáp, lôùn ñoä moät taác. Giaû maãu hoûi:

- Baùnh nhaân gì ñaáy?

Baø giaø thöa:

- Nhaân cua ñaáy aï.

Giaû maãu cau maøy noùi:

- Baây giôø ngaáy môõ laém roãi, ai aên ñöôïc moùn aáy nöõa.

Laïi troâng thaáy moùn mì xaøo vôùi môõ, Giaû maãu cuõng khoâng thích,

lieàn môøi Tieát phu nhaân aên. Tieát phu nhaân caàm moät mieáng baùnh haáp

ngoït. Giaû maãu caàm moät caùi baùnh cuoán, neám moät mieáng, coøn thöøa moät

nöûa goïi cho a hoaøn.

Giaø Löu thaáy baùnh myø haáp trong suoát, loùng laùnh, ñuû maøu ñuû veû,

laïi caàm moät caùi baùnh kieåu hoa maãu ñôn, cöôøi noùi:

- Caùc coâ gaùi kheùo nhaát ôû laøng toâi cuõng khoâng caét ñöôïc caùi hoa

ñeïp nhö theá naøy! Toâi muoán aên nhöng laïi tieác, goùi ñöa veà nhaø ñeå cho

hoï baét chöôùc caét hoa thì toát hôn.

Moïi ngöôøi ñeàu cöôøi, Giaû maãu cöôøi noùi:

- Khi veà toâi seõ cho baø moät voø mang veà. Baây giôø baùnh coøn noùng,

baø haõy aên ñi.

Moïi ngöôøi chæ laáy moät vaøi caùi naøo mình thích aên thoâi.

Giaø Löu xöa nay chöa töøng ñöôïc aên nhöõng thöù naøy bao giôø, vaû

baùnh laøm laïi kheùo leùo, xinh xaén, neân cuøng thaèng Baûn aên moãi thöù

- 608 -

maáy caùi, ñaõ vôi maát nöûa maâm. Coøn thöøa, Phöôïng Thö sai doàn laïi hai

maâm vaø moät hoäp cho boïn Vaên Quan aên.

Boãng vuù em aüm chaùu Ñaïi Thö ñeán. Moïi ngöôøi ñuøa vôùi noù moät luùc,

Ñaïi Thö ñöông oâm quaû böôûi chôi, thaáy thaèng Baûn oâm quaû phaät thuû,

noù ñoøi ngay. A hoaøn doã ñi laáy quaû khaùc, noù chôø khoâng ñöôïc, khoùc aàm

leân. Moïi ngöôøi laáy quaû böôûi ñöa cho thaèng Baûn roài laáy quaû phaät thuû

cuûa thaèng Baûn ñöa cho noù. Thaèng Baûn chôi quaû phaät thuû ñaõ laâu roài,

luùc aáy hai tay laïi ñöông caàm baùnh aên, troâng thaáy quaû böôûi vöøa thôm,

vöøa troøn, laïi caøng thích, ñònh laøm quaû caàu ñeå ñaù, neân khoâng laáy quaû

phaät thuû nöõa.

Giaû maãu uoáng nöôùc xong, daãn giaø Löu ñeán am Luõng Thuùy. Dieäu

Ngoïc ñoùn chaøo. Moïi ngöôøi vaøo ñeán saân, thaáy hoa töôi caây toát, Giaû

maãu cöôøi noùi:

- Boïn hoï tu haønh roãi vieäc, hay söûa sang, troâng ñeïp hôn caùc nôi

nhieàu.

Vöøa noùi vöøa ñi leân thieàn ñöôøng beân ñoâng. Dieäu Ngoïc cöôøi môøi

vaøo trong nhaø, Giaû maãu noùi:

- Chuùng toâi vöøa uoáng röôïn, aên thòt xong, trong nhaø thôø Phaät vaøo

sôï maéc toäi; ngoài ôû ñaây thoâi. Ngöôøi cöù mang traø ngon ra, chuùng toâi

uoáng moät cheùn roài ñi.

Baûo Ngoïc ñeå yù xem caùch tieáp ñaõi cuûa Dieäu Ngoïc nhö theá naøo,

thaáy Dieäu Ngoïc mang caùi khay nhoû kieåu hoa haûi ñöôøng, sôn boán chöõ

vaøng "vaân long hieán thoï”, trong ñaët moät caùi cheùn söù Chaâu Thaønh

naêm maøu daâng leân. Giaû maãu noùi:

- Toâi khoâng uoáng traø Luïc An ñaâu.

- Toâi ñaõ bieát roài. Ñaây laø traø “Laõo quaân my”(1) ñaây.

- Pha baèng nöôùc gì?

- Nöôùc möa naêm ngoaùi ñaáy.

Giaû maãu uoáng nöûa cheùn roài ñöa cho giaø Löu, noùi:

- Baø thöû neám traø naøy xem.

Giaø Löu uoáng moät hôi, cöôøi noùi:

(1) Loâng maøy oâng giaø, töùc laø cheù buùp traéng nhö tuyeát.

- 609 -

- Ngon coù ngon, nhöng hôi nhaït. Pha ñaëc moät tí thì hôn.

Giaû maãu vaø moïi ngöôøi cöôøi aàm leân. Sau ñeàu uoáng traø roùt vaøo baùt

traéng coù naép.

Dieäu Ngoïc keùo aùo Baûo Thoa vaø Ñaïi Ngoïc ñi ra. Baûo Ngoïc cuõng

khe kheõ ñi theo. Dieäu ngoïc môøi hai ngöôøi vaøo buoàng beân caïnh. Baûo

Thoa ngoài ôû treân giöôøng, Ñaïi Ngoïc ngoài ôû chieáu tuïng kinh cuûa Dieäu

Ngoïc. Dieäu Ngoïc laáy beáp loø ñun nöôùc, pha moät aám traø khaùc. Baûo

Ngoïc kheõ chaïy ñeán, cöôøi noùi:

- Caùc coâ uoáng traø rieâng ñaáy aø?

Hai ngöôøi ñeàu cöôøi noùi:

- Anh laïi ñeán uoáng gaï! Ñaây khoâng coù traø cho anh uoáng ñaâu.

Dieäu Ngoïc ñang ñònh ra laáy cheùn, thaáy baø giaø ñaõ thu doïn aám

cheùn ôû ngoaøi saân. Dieäu Ngoïc voäi noùi:

- Ñöøng caát caùi cheùn söù Chaâu Thaønh voäi, haõy ñeå ôû ngoaøi aáy.

Baûo Ngoïc hieåu yù, bieát laø giaø Löu uoáng cheùn aáy, sôï baån neân coâ ta

khoâng duøng nöõa. Sau Dieäu Ngoïc laïi mang hai caùi cheùn khaùc ra, moät

caùi coù quai, treân khaéc ba chöõ leä “coâ kieàu traùc”(1), beân caïnh coù moät

haøng chöõ nhoû, vieát chaân phöông “Vöông Khaûi traân ngoaïn”(2); laïi coù

moät haøng chöõ nhoû nöõa vieát "Toáng Nguyeân Phong nguõ nieân töù nguyeät

My Sôn Toâ Thöùc kieán ö bí phuû"(3). Dieäu Ngoïc roùt moät cheùn ñöa cho

Baûo Thoa. Coøn moät cheùn daùng nhö caùi baùt nhöng maø nhoû, cuõng coù ba

chöõ "ñieåm teá kieàu”(4) khaéc loái trieän. Dieäu Ngoïc pha traø vaøo cheùn vaø

ñöa môøi Ñaïi Ngoïc, roài laáy caùi cheùn ngoïc xanh cuûa mình thöôøng duøng

pha cho Baûo Ngoïc. Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Ngöôøi ta thöôøng noùi “theá phaùp bình ñaúng”(5), sao hai coâ ñöôïc

duøng ñoà coå quyù, maø toâi laïi phaûi duøng ñoà tuïc naøy?

Dieäu Ngoïc noùi:

(1) Cheùn hình quaû baàu.

(2) Ñoà chôi quyù cuûa Vöông Khaûi ngaøy xöa.

(3) Thaùng tö naêm Nguyeân phong thöù naêm ñôøi Toáng, oâng Toâ Thöùc ngöôøi ôû My Sôn tìm

thaáy trong bí phuû.

(4) Coù taâm linh thoâng caûm vôùi nhau. Kieàu: moät thöù cheùn xöa hôi lôùn hôn caùi cheùn uoáng

röôïu.

(5) Chöõ trong kinh phaät, nghóa laø: taêng tuïc ñeàu bình ñaúng vôùi nhau.

- 610 -

- Theá laø ñoà tuïc aø? Khoâng phaûi toâi noùi lieàu ñaâu, nhaø caäu chöa chaéc

ñaõ tìm ra ñöôïc caùi ñoà tuïc naøy!

- Tuïc ngöõ noùi “Vaøo laøng phaûi theo laøng”, ñeán ñaây thì nhöng ñoà

vaøng ngoïc chaâu baùu ñeàu cho laø tuïc caû.

Dieäu Ngoïc nghe noùi thích laém, laïi laáy ra moät caùi cheùn lôùn laøm

baèng goác truùc chaïm roàng cuoän ngoaèn ngoeøo nhieàu khuùc, cöôøi noùi:

- Chæ coøn coù moät caùi cheùn nhôùn naøy thoâi, caäu coù theå uoáng heát

ñöôïc khoâng?

- Uoáng heát ñöôïc.

- Duø uoáng heát, cuõng chaúng phí traø ñaâu cho caäu uoáng. Caäu khoâng

nghe ngöôøi ta noùi: "Uoáng cheùn thöù nhaát laø ñeå thöôûng thöùc muøi vò traø,

cheùn thöù hai laø phöôøng ngu xuaån uoáng cho khoûi khaùt, ñeán cheùn thöù

ba laø con traâu con löøa uoáng roài”. Baây giôø caäu uoáng caû moät cheùn lôùn

naøy coøn ra caùi gì nöõa.

Baûo Thoa, Ñaïi Ngoïc vaø Baûo Ngoïc nghe xong ñeàu cöôøi aàm leân.

Dieäu Ngoïc caàm bình nöôùc chæ roùt ñoä moät cheùn con vaøo cheùn lôùn, Baûo

Ngoïc nhaám nhaùp töøng tí, thaáy höông vò maùt nheï, khen ngôïi khoâng

ngôùt. Dieäu Ngoïc nghieâm neùt maët noùi:

- Caäu nhôø phuùc cuûa hai coâ môùi ñöôïc uoáng traø naøy, chöù moät mình

caäu thì toâi khoâng môøi ñaâu.

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Toâi bieát laém, vì theá toâi khoâng caùm ôn ngöôøi, chæ caùm ôn hai coâ

thoâi.

Dieäu Ngoïc noùi: “Ñuùng ñaáy”.

Ñaïi Ngoïc hoûi:

- Ñaây cuõng laø nöôùc möa naêm ngoaùi phaûi khoâng?

Dieäu Ngoïc cöôøi nhaït:

- Coâ maø laïi laø ngöôøi raát tuïc, ngay nöôùc uoáng khoâng bieát neám. Ñoù

laø tuyeát ôû treân hoa mai maø naêm naêm veà tröôùc toâi laáy ôû chuøa Huyeàn

Moä Baøn Höông ñaáy, chæ chöùa ñöôïc ñaày moät loï hoa maøu xanh thoâi. Toâi

choân xuoáng ñaát ñeå daønh maõi, khoâng uoáng, ñeán heø naêm nay môùi ñaøo

leân. Toâi chæ uoáng moät laàn, nay laø laàn thöù hai coâ neám cuõng khoâng bieát

- 611 -

aø? Nöôùc möa naêm ngoaùi laøm gì coù höông vò maùt dòu nhö theá? Uoáng

theá naøo ñöôïc?

Baûo Thoa bieát Dieäu Ngoïc coù tính dôû hôi, khoâng thích noùi nhieàu,

cuõng khoâng thích ngoài laâu; uoáng nöôùc xong, ruû Ñaïi Ngoïc ñi ra. Baûo

Ngoïc noùi vôùi Dieäu Ngoïc:

- Caùi cheùn baø giaø uoáng luùc naõy, tuy baån, nhöng vaát ñi thaät ñaùng

tieác! Cöù yù toâi, neân cho baø giaø ngheøo aáy ñem baùn cuõng coù theå soáng

qua ngaøy. Ngöôøi thaáy coù ñöôïc khoâng?

Dieäu Ngoïc nghó moät luùc gaät ñaàu noùi:

- Thoâi ñöôïc. May toâi chöa uoáng ñeán caùi cheùn aáy bao giôø. Ñaõ uoáng

roài thì toâi ñaäp ñi, khoâng khi naøo ñem cho baø aáy. Caäu muoán cho baø aáy,

xin mang ngay ñi.

- Nhö theá laø phaûi. Khi naøo ngöôøi laïi theøm noùi chuyeän vôùi baø aáy?

Neáu noùi chuyeän vôùi baø ta thì ngöôøi cuõng bò baån laây. Cöù ñöa cho toâi laø

ñöôïc.

Dieäu Ngoïc sai ngöôøi mang caùi cheùn ñöa cho Baûo Ngoïc, Baûo ngoïc

caàm laáy roài noùi:

- Khi chuùng toâi ra veà, seõ baûo maáy ñöùa haàu nhoû ra soâng gaùnh maáy

thuøng nöôùc röûa nhaø, coù ñöôïc khoâng?

- Theá thì toát. Nhöng caäu daën hoï, gaùnh nöôùc veà cöù ñeå ôû chaân

töôøng ngoaøi cöûa thoâi, ñöøng mang vaøo ñaây.

- Ñuùng theá.

Roài Baûo Ngoïc caàm laáy caùi cheùn ñöa cho ngöôøi nhaø Giaû maãu vaø

baûo:

- Ngaøy mai giaø Löu veà, maøy ñöa caùi naøy cho giaø aáy.

Ngay luùc ñoù, Giaû maãu ñaõ ra, muoán veà. Dieäu Ngoïc cuõng khoâng giöõ

laïi, ñöa Giaû maãu ra ñeán cöûa ngoaøi, roài quay laïi ñoùng cöûa.

Giaû maãu thaáy ngöôøi meät, lieàn baûo Vöông phu nhaân vaø chò em

Ngheânh Xuaân môøi Tieát phu nhaân uoáng röôïu, coøn mình vaøo naèm nghæ

ôû Ñaïo Höông thoân. Phöôïng Thö sai ngöôøi mang caùi gheá truùc nhoû ñeán,

Giaû maãu ngoài vaøo ñoù, baûo hai baø giaø kieäu ñi. Phöôïng Thö, Lyù Hoaøn

vaø boïn a hoaøn theo sau.

- 612 -

Tieát phu nhaân cuõng caùo töø ra veà. Vöông phu nhaân cho boïn Vaên

Quan veà, roài phaân phaùt nhöõng hoäp baùnh coøn laïi cho ñaùm a hoaøn aên.

Coøn mình nhaân tieän cuõng naèm ngaû xuoáng giöôøng cuûa Giaû maãu vöøa

ngoài, sai moät ñöùa nhoû haàu nhoû boû reøm xuoáng, boùp chaân vaø daën:

- Cuï coù goïi gì thì baûo ta ngay.

Noùi xong laên ra nguû.

Baûo Ngoïc, Töông Vaân troâng thaáy boïn a hoaøn ñeå nhöõng hoäp baùnh

ôû treân hoøn ñaù, coù ñöùa ngoài treân hoøn ñaù, coù ñöùa ngoài döôùi ñaát, coù ñöùa

döïa vaøo caây, coù ñöùa ngoài treân bôø hoà, raát laø thoûa thích. Moät luùc, Uyeân

Öông ñeán daét giaø Löu, moïi ngöôøi laïi ñeàu theo ñi daïo chôi. Ñi ñeán döôùi

böùc hoaønh coù boán chöõ “Tænh thaân bieät thöï "(1), giaø Löu noùi:

- UÙi chaø! Coù ngoâi ñeàn lôùn theá naøy kia aø!

Giaø lieàn cuùi ñaàu laïy. Moïi ngöôøi cöôøi ngaët ngheïo. Giaø Löu hoûi:

- Cöôøi caùi gì theá? Nhöõng chöõ ôû treân böùc hoaønh naøy toâi ñoïc ñöôïc

caû. ÔÛ nhaø queâ chuùng toâi coù nhieàu ñeàn mieáu, cuõng coù böùc hoaønh nhö

theá naøy. Chöõ naøy laø teân caùi ñeàn ñaây.

Moïi ngöôøi cöôøi hoûi:

- Baø bieát ñaây laø ñeàn gì?

Giaø Löu ngaång ñaàu leân troû vaøo chöõ noùi:

- Ñaây khoâng phaûi laø “Ngoïc Hoaøng baûo ñieän” aø!

Moïi ngöôøi voã tay cöôøi aàm leân. Hoï ñöông ñònh laøm troø cöôøi nöõa.

Nhöng giaø Löu thaáy buïng soâi suøng suïc, voäi keùo moät a hoaøn nhoû, baûo

laáy vaøi tôø giaáy roài côûi quaàn ra. Moïi ngöôøi vöøa cöôøi vöøa quaùt:

- Choã naøy khoâng ñi ñöôïc ñaâu!

Lieàn sai moät baø giaø ñöa giaø Löu ñi veà phía ñoâng baéc. Baø giaø troû

choã cho giaø Löu, roài laån ñi moät nôi.

Giaø Löu uoáng nhieàu röôïu, khoâng hôïp vôùi tyø vò, laïi aên nhieàu ñoà

môõ, ñaâm khaùt, uoáng nhieàu nöôùc traø neân ñi loûng, phaûi ngoài maát luùc

laâu. Khi ôû nhaø xí ra, laïi bò gioù. Hôn nöõa, tuoåi giaø, neân vöøa ñöùng daäy,

baø ñaõ maét hoa ñaàu vaùng, khoâng nhaän ñöôïc loái ñi. Nhìn chung quanh

choã naøo cuõng caây coái um tuøm, nhaø cöûa san saùt, baø khoâng tìm ra loái veà,

(1) Xem chuù thích hoài 17.

- 613 -

ñaønh löõng thöõng ñi theo con ñöôøng ñaù. Khi ñeán tröôùc moät caên nhaø,

baø nghó buïng: “ÔÛ ñaây cuõng coù giaøn ñaäu aø?” Lieàn theo haøng raøo hoa ñi

vaøo moät caùi cöûa troøn, thaáy tröôùc maët coù caùi ao, bôø xaây ñaù, roäng ñoä

baûy taùm thöôùc, soâng bieác nöôùc trong, treân coù caùi caàu ñaù traéng baéc

ngang.

Giaø Löu treøo leân caàu, ñi theo ñöôøng ñaù, quanh maáy voøng ñeán moät

ngoâi nhaø, lieàn ñi vaøo, thaáy moät em gaùi beù ñöùng ñoù, hôùn hôû cöôøi. Giaø

Löu voäi cöôøi noùi:

- Caùc coâ boû toâi ñeå toâi laàn moø maõi môùi ñeán ñaây.

Em beù chaúng traû lôøi gì caû. Giaø Löu chaïy laïi naém laáy tay noù,

“chaùt" moät tieáng, baø vaáp phaûi böùc vaùn, böôu caû ñaàu. Nhìn kyõ hoùa ra

moät böùc veõ. Giaø Löu nghó buïng: “Böùc veõ sao laïi noåi leân theá naøy?”

Lieàn sôø tay thaáy phaúng lì. Giaø Löu gaät ñaàu thôû daøi moät tieáng roài quay

ngöôøi ñi ñeán moät caùi cöûa nhoû, treân treo reøm luïa maøu xanh caûi hoa.

Giaø Löu veùn reøm ñi vaøo, ngaång ñaàu nhìn, boán beân töôøng vaùch loäng

laãy, ñaøn, göôm, lö höông, bình höông, ñeàu ñaët vaøo loøng töôøng; loàng

gaám, chao luïa, vaøng ngoïc saùng choang, caû gaïch laùt cuõng ñeàu chaïm

hoa xanh laøm hoa caû maét. Giaø Löu laàn cöûa ñi ra, nhöng naøo coù thaáy?

Beân traùi ñaët giaù saùch, beân phaûi ñaët bình phong. Laàn sau bình phong

môùi thaáy moät caùi cöûa, coù moät baø giaø ôû tröôùc maët ñi tôùi. Giaø Löu laáy

laøm laï, trong buïng hoaûng leân ñoaùn chöøng: “Coù leõ laø baø thoâng gia

chaêng?” Lieàn hoûi: "Baø cuõng ñeán ñaáy aø? Chaéc thaáy toâi ñi maáy hoâm nay

khoâng veà, neân phieàn baø phaûi ñi tìm! Coâ naøo daãn baø ñeán ñaây theá?"

Thaáy baø giaø aáy chæ cöôøi mæm, giaø Löu cöôøi noùi: “Baø thaät chaû ra

ngoaøi bao giôø, thaáy vöôøn ñaây coù hoa ñeïp, laø coá soáng coá cheát caém ñaày

caû ñaàu."

Baø giaø vaãn khoâng noùi caâu gì. Giaø Löu nghó ngay: “Thöôøng nghe

noùi caùc nhaø giaøu sang coù taám göông ñeå maëc aùo, coù leõ mình ñöùng ôû

tröôùc göông hay sao ñaây?” Lieàn giô tay ra sôø, vaø nhìn kyõ thì chính laø

böùc vaùch chaïm boùng boán maët vaø laép göông giöõa. Giaø Löu boãng cöôøi

leân roài noùi: “Theá naøy thì ñi ra theá naøo ñöôïc?”

Caùi göông naøy coù nuùt baám, coù theå ñoùng môû ñöôïc, khoâng ngôø giaø

Löu sôø ñuùng vaøo choã baám, caùi göông gaït sang moät beân, heù ra moät caùi

cöûa.

- 614 -

Giaø Löu möøng möøng sôï sôï, chaïy ra. Chôït thaáy moät caùi giöôøng raát

lòch söï ñaët ñoù. Luùc naøy giaø Löu haõy coøn say röôïu,ñi maõi ñaõ meät, lieàn

ngoài thòch xuoáng giöôøng, ñònh nghæ moät laùt, khoâng ngôø meät quaù, hai

maét lim dim, heã môû ra laø noù díp laïi, vöøa ngaû ngöôøi xuoáng, baø ñaõ nguû

thieáp ngay treân giöôøng.

Moïi ngöôøi chôø maõi khoâng thaáy giaø Löu veà, thaèng Baûn cöù khoùc

aàm leân. Ai naáy ñeàu cöôøi noùi:

- Hay baø aáy rôi vaøo trong chuoàng xí roài? Phaûi sai ngöôøi ñi tìm

xem.

Hai baø giaø ñi tìm veà noùi: “Khoâng thaáy ñaâu caû”. Moïi ngöôøi ñeàu

chia caùc ngaû ñi tìm. Taäp Nhaân noùi:

- Chaéc laø baø aáy say röôïu, ñi laïc ñöôøng. Neáu theo con ñöôøng naøy

baø aáy seõ laïc vaøo nhaø sau ñeán giaøn hoa, laàn theo cöûa sau, theá naøo ñaùm

haàu nhoû cuõng bieát, khoâng ñi theo loái giaøn hoa, laïi ñi veà phía taây nam,

baø aáy quanh ra thì chôù, baèng khoâng seõ vaãn laån quaån ôû ñaáy! Toâi phaûi

ñi tìm xem sao?

Taäp Nhaân trôû veà vieän Di Hoàng, goïi boïn haàu nhoû, chuùng ñeàu leûn

ñi chôi caû.

Taäp Nhaân ñi vaøo cöûa buoàng, voøng qua böùc ngaên baèng gaám, nghe

tieáng gaùy khoø khoø, voäi chaïy laïi, ngöûi thaáy hôi röôïu saëc suïa. Nhìn vaøo

nhaø, thaáy giaø Löu ñöông dang tay, ruoãi chaân naèm nguû treân giöôøng.

Taäp Nhaân sôï quaù, chaïy vaøo lay laáy lay ñeå. Giaø Löu giaät mình tænh

daäy, troá maét nhìn, thaáy Taäp Nhaân, lieàn loaïng choaïng boø daäy noùi:

- Coâ ôi! Toâi ñaùng cheát! May chöa laøm baån giöôøng.

Roài laáy tay phaåy giöôøng.

Taäp Nhaân sôï Baûo Ngoïc bieát, xua tay baûo giaø Löu khoâng ñöôïc noùi,

voäi laáy ba boán naém höông baùch hôïp boû vaøo caùi ñænh gaàn ñaáy roài ñaäy

naép laïi. May maø giaø Löu khoâng noân ra ñaáy. Taäp Nhaân kheõ cöôøi baûo:

- Khoâng vieäc gì ñaâu, coù toâi ñaây. Giaø theo toâi ra ngoaøi naøy.

Ra ñeán buoàng boïn haàu treû. Taäp Nhaân baûo giaø Löu ngoài ñaáy roài

daën:

- Baø cöù noùi laø say röôïu, naèm nguû gaät treân hoøn ñaù, theá laø ñöôïc.

- 615 -

Giaø Löu vaâng lôøi. Taäp Nhaân laïi cho uoáng hai cheùn nöôùc traø, giaø

Löu môùi tænh röôïu, lieàn hoûi:

- Choã aáy laø buoàng theâu cuûa coâ naøo maø lòch söï theá? Khaùc naøo ñöôïc

leân trôøi vaäy!

Taäp Nhaân mæm cöôøi noùi:

- Buoàng aáy aø? Laø buoàng nguû cuûa caäu Baûo ñaáy.

Giaø Löu sôï quaù khoâng daùm noùi nöõa. Taäp Nhaân ñöa giaø Löu ñi ra

ñaèng tröôùc, gaëp moïi ngöôøi chæ noùi: “Baø aáy nguû ôû treân baõi coû, toâi ñöa

veà ñaây”.

Moïi ngöôøi ñeàu khoâng ñeå yù ñeán.

o0o

Hoài thöù boán möôi hai

Giaûi moái ngôø, Baûo Thoa ngoû lôøi thaân thieát

Theâm vui chuyeän , Ñaïi Ngoïc noùi yù xa xoâi

- 617 -

Moät luùc, Giaû maãu tænh daäy, côm chieàu ñaõ doïn ra ôû Ñaïo Höông

thoân. Nhaân ngöôøi meät, Giaû maãu khoâng muoán aên, lieàn ngoài vaøo gheá

truùc nhoû sai ngöôøi kieäu veà phoøng nghæ vaø cho Phöôïng Thö ñi aên côm.

Caùc chò em laïi trôû veà trong vöôøn. AÊn côm xong, ai veà nhaø naáy. Giaø

Löu daét thaèng Baûn ñeán noùi vôùi Phöôïng Thö:

- Saùng sôùm mai toâi phaûi veà. Toâi ôû chôi ñaây môùi vaøi ba hoâm,

nhöng nhöõng caùi xöa nay chöa töøng nghe, chöa töøng thaáy, chöa töøng

aên, giôø ñaõ ñeàu ñöôïc qua caû. Töø cuï ñeán caùc môï, caùc coâ, ngay caû caùc chò

a hoaøn cuõng thöông toâi laø ngöôøi giaø ngheøo khoå. Toâi veà, khoâng bieát

laáy gì taï ôn, chæ ñònh ngaøy ngaøy thaép höông nieäm phaät, khaán ngöôøi

phuø hoä cho cuï cuøng caùc môï, caùc coâ soáng laâu traêm tuoåi, ñeå toû loøng

thaønh kính cuûa toâi.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Baø ñöøng möøng voäi, vì baø maø cuï toâi bò caûm, khoù ôû; caû chaùu Ñaïi

Thö nhaø toâi cuõng bò caûm sieát ñaáy.

Giaø Löu thôû daøi:

- Cuï giaø roài, khoâng quen khoù nhoïc!

Phöôïng Thö noùi:

- Xöa nay cuï toâi chöa töøng cao höùng nhö theá bao giôø. Thænh

thoaûng ngöôøi coù ñeán chôi vöôøn, chaúng qua tôùi moät vaøi choã, ngoài moät

luùc roài veà ngay. Hoâm qua vì baø ôû ñaây, muoán cho baø ñi chôi khaép nôi,

thaønh ra ngöôøi ñi quaù nöûa vöôøn. Luùc toâi ñi tìm baø, ôû nhaø baø Hai cho

chaùu Ñaïi Thö aên mieáng baùnh, ngôø ñaâu noù ñöùng ôû choã gioù thaønh ra bò

soát.

Giaø Löu noùi:

- Chò beù nhaø khoâng quen ra vöôøn, chöù caùc chaùu nhaø toâi khi môùi

bieát ñi, beä maû naøo maø noù chaúng treøo leân? Coù leõ caûm gioù ñaáy. Toâi sôï

chò aáy ngöôøi xinh xaén, con maét saùng suûa, hoaëc ñi gaëp phaûi ma chaêng.

Cöù yù toâi, neân giôû quyeån saùch boùi ra xem coù phaûi gaëp ma khoâng.

Phöôïng Thö chôït nhôù ngay ra, sai ngay Bình Nhi mang quyeån

Ngoïc Haïp vaø baûo Thaùi Minh ñoïc. Thaùi Minh giôû moät luùc roài ñoïc:

“Ngaøy 25 thaùng 8, beänh nhaân maéc beänh ôû phía ñoâng nam, gaëp phaûi

thaàn hoa. Laáy boán möôi tôø giaáy tieàn nguõ saéc, toáng tieãn ra khoûi nhaø

ñoä möôi böôùc veà phía ñoâng nam, beänh seõ khoûi."

Phöôïng Thö cöôøi noùi :

- Ñuùng laém, trong vöôøn naøy laøm gì maø chaúng coù thaàn hoa? Chæ sôï

cuï cuõng laïi gaëp ma thoâi.

Roài sai ngöôøi ñi laáy hai taäp giaáy tieàn, goïi hai ngöôøi ñeán tieãn ma

cho Giaû maãu vaø chaùu Ñaïi Thö. Quaû nhieân chaùu nguû yeân.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Caùc baø ñaõ coù tuoåi neân kinh nghieäm nhieàu, con beù chaùu nhaø toâi

bò beänh luoân, khoâng bieát vì duyeân côù gì?

Giaø Löu noùi:

<span color="navy">- Caùi aáy cuõng coù leõ. Treû con nhaø giaøu sang, khi môùi ñeû ra ñeàu yeáu

ôùt caû, neân hay ñau oám luoân. Vaû laïi treû con maø naâng giaác quaù khoâng

neân. Töø giôø trôû ñi, môï cuõng neân ít chieàu chuoäng chò aáy thì hôn.

Phöôïng Thö noùi:

- 618 -

- Cuõng coù leõ ñaáy. Giôø toâi söïc nhôù ñeán, chaùu chöa coù teân, xin baø

ñaët teân cho chaùu ñeå chaùu nhôø loäc cuûa baø. Vaû laïi, toâi noùi baø ñöøng giaän,

baø laø ngöôøi nhaø queâ bò ngheøo khoå, ñöôïc ngöôøi ngheøo khoå ñaët teân cho

noù thì môùi ñaùng ñaàu ñaùng soá.

Giaø Löu nghó moät luùc cöôøi noùi:

- Chò aáy ñeû bao giôø?

- Ngaøy sinh noù chaû laáy gì laøm toát, noù ñeû “ñuùng vaøo"(1) ngaøy moàng

7 thaùng 7.

- Nhö theá toát laém, cöù ñaët teân cho chò aáy laø Xaûo Thö laø ñöôïc. Theá

goïi laø “laáy ñoäc trò ñoäc, laáy löûa trò löûa” ñaáy. Môï cöù theo caùi teân cuûa toâi

ñaët cho, thì theá naøo chò aáy cuõng soáng laâu traêm tuoåi. Sau naøy lôùn leân,

sinh cô laäp nghieäp, hoaëc coù luùc gaëp vieäc khoâng may cuõng tai qua naïn

khoûi, gaëp döõ hoùa laønh, ñoù ñeàu nhôø chöõ “Xaûo” caû.

Phöôïng Thö möøng laém, caûm taï vaø noùi:

- Chæ caàn cho noù ñöôïc nhö lôøi baø noùi laø toát roài.

Lieàn goïi Bình Nhi ñeán daën:

- Ngaøy mai chuùng ta coù vieäc baän. Baây giôø nhaân luùc roãi, chò söûa

soaïn saün nhöõng thöù bieáu giaø Löu ñeå saùng mai baø aáy veà luùc naøo thì veà.

Giaø Löu noùi:

- Toâi khoâng daùm nhaän nhieàu ñaâu. Ñaõ ñeán quaáy quaû maáy hoâm nay

laïi mang nhieàu thöù veà, trong buïng toâi khoâng ñaønh tí naøo!

- Khoâng coù gì ñaâu, chaúng qua nhöõng ñoà thöôøng thoâi. Xaáu hay toát

baø cöù mang veà ñeå cho laøng xoùm nhìn vaøo, caøng theâm vui veû theá môùi

boõ coâng ra tænh chöù!

Moät laùt, Bình Nhi laïi noùi:

- Baø laïi ñaây maø xem.

Giaø Löu theo Bình Nhi vaøo trong nhaø, thaáy caùc moùn chaát ñaày

nöûa giöôøng. Bình Nhi troû töøng thöù cho giaø Löu xem, roài noùi:

- Ñaây laø taám luïa xanh maø baø thích hoâm tröôùc, môï toâi coøn cho

rieâng baø taám luïa nguyeät baïch daøy ñeå may keùp. Ñaây laø hai taám tröøu

baèng tô, may quaàn aùo ñeàu ñeïp caû. Co�/spa�n goùi naøy coù hai taám tröøu ñeå

(1) Nguyeân vaên laø “Khaû xaûo”, giaø Löu nghe vaäy môùi ñaët teân laø “Xaûo Thö”.

- 619 -

cuoái naêm may quaàn aùo maëc teát. Caùi naøy laø hoäp ñöïng caùc thöù baùnh coù

thöù baø aên roài, coù thöù baø chöa aên, ñem veà baøy ra ñóa môøi moïi ngöôøi,

ngon hôn baùnh mua nhieàu. Hai caùi tuùi naøy laø cuûa baø mang ñeán hoâm

noï, baây giôø moät tuùi toâi ñöïng hai ñaáu gaïo taùm ngöï, ñem naáu chaùo thì

quyù laém; coøn tuùi naøy ñöïng caùc thöù quaû töôi vaø khoâ haùi ôû vöôøn nhaø.

Caùi boïc naøy coù taùm laïng baïc laø cuûa môï toâi bieáu rieâng baø. Hai boïc naøy,

moãi boïc naêm möôi laïng, coäng taát caû laø moät traêm laïng, laø cuûa baø Hai

bieáu baø mang veà hoaëc laøm voán buoân nhoû, hoaëc mua maáy maãu ruoäng

ñeå sau naøy khoûi phaûi vay möôïn baø con baïn höõu.

Bình Nhi kheõ cöôøi noùi:

- Hai caùo aùo vaø hai caùi quaàn, cuøng boán caùi khaên chít ñaàu, moät boïc

nhung, laø cuûa toâi bieáu rieâng baø. Nhöõng quaàn aùo naøy ñaõ cuõ, nhöng toâi

cuõng khoâng maëc maáy. Neáu baø cheâ xaáu thì toâi khoâng daùm bieáu nöõa.

Bình Nhi noùi moät caâu, giaø Löu laïi nieäm Phaät moät caâu, keå ra ñaõ

nieäm ñeán maáy nghìn caâu. Laïi thaáy Bình Nhi bieáu rieâng maáy thöù vaø

toû ra khieâm toán, giaø Löu cöôøi noùi:

- Sao coâ laïi noùi theá? Nhöõng thöù naøy cuõng raát ñeïp, toâi daùm cheâ

vaøo ñaâu? Toâi coù tieàn cuõng chöa chaéc ñaõ mua ñöôïc. Thaät khoù nghó quaù:

nhaän thì ra ngöôøi tham, khoâng nhaän thì phuï loøng coâ.

- Baø ñöøng noùi khaùch saùo nöõa, choã ngöôøi nhaø vôùi nhau, neân toâi

môùi daùm xöû theá. Baø cöù yeân taâm nhaän laáy, toâi coøn coù caùi muoán xin baø

nöõa ñaáy. Ñeán cuoái naêm, baø mang ra cho chuùng toâi ít rau, ñaäu, caù, baàu,

vöøa khoâ vöøa töôi, ôû ñaây chuùng toâi ai cuõng thích aên nhöõng thöù aáy. Theá

laø ñuû roài. Caùc thöù khaùc khoâng caàn, baø ñöøng baän loøng nghó ngôïi.

Giaø Löu caùm ôn luoân mieäng vaø nhaän lôøi, Bình Nhi noùi:

- Thoâi, baø ñi nguû ñi, toâi seõ thu xeáp hoä, ñeå saün caû ñaây. Saùng mai

toâi baûo ñöùa haàu beù thueâ xe chôû ñi, baø khoâng phaûi baän loøng.

Giaø Löu caûm ñoäng laém, caùm ôn khoâng ngôùt lôøi, roài môùi caùo töø

Phöôïng Thö, sang nhaø Giaû maãu. Saùng hoâm sau daäy röûa maët, chaûi ñaàu

xong, ñ&ograve;nh ra veà.

Luùc naøy Giaû maãu khoù ôû, moïi ngöôøi ñeàu ñeán hoûi thaêm, roài ra baûo

ñi môøi thaøy thuoác. Moät luùc baø giaø trình: “Thaøy thuoác ñaõ ñeán”. Baø giaø

môøi Giaû maãu vaøo ngoài trong maøn, Giaû maãu noùi:

- 620 -

- Ta giaø theá naøy, khoâng ñeû ñöôïc ra noù hay sao. Laïi sôï noù aø?

Chaúng caàn phaûi buoâng maøn nöõa, ta cöù ngoài ôû ñaây cho noù xem.

Boïn baø giaø laáy moät caùi baøn nhoû, ñaët caùi goái leân, roài sai ngöôøi môøi

thaøy thuoác vaøo.

Moät luùc, Giaû Traân, Giaû Lieãn, Giaû Dung ñöa thaøy thuoác hoï Vöông

vaøo. Thaøy thuoác khoâng daùm ñi ñöôøng giöõa, chæ ñi beân caïnh, theo Giaû

Traân böôùc leân theàm, coù hai baø giaø ñöùng hai beân veùn reøm, hai baø giaø

nöõa daãn vaøo. Baûo Ngoïc ra ñoùn. Giaû maãu maëc chieác aùo khoaùc baèng da

deâ traéng, trong loùt nhieãu xanh, ngoài treân saäp. Hai beân coù boán a hoaøn

beù chöa ñeå toùc, caàm phaát traàn, oáng nhoå ñöùng haàu; laïi coù naêm, saùu baø

giaø ñöùng xeáp haøng hai beân; ñaèng sau caùi tuû bích sa, thaáp thoaùng coù

nhieàu ngöôøi maëc ñoà xanh ñoû vaø ñeo vaøng ngoïc. Thaøy thuoác khoâng

daùm ngaång ñaàu leân, chaïy laïi cuùi chaøo.

Giaû maãu thaáy oâng ta maëc aùo luïc phaåm, bieát ngay laø thaøy thuoác

trong cung, mæm cöôøi hoûi:

- Quan cung phuïng khoûe chöù?

Roài hoûi Giaû Traân:

- Quan cung phuïng hoï gì?

- Hoï Vöông.

- Ngaøy tröôùc ôû thaùi y vieän coù oâng Vöông Quaân Hieäu xem maïch

raát gioûi.

Vöông thaùi y lieàn cuùi ñaàu mæm cöôøi noùi:

- Ñoù laø oâng chuù cuûa vaõn sinh.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Neáu theá cuõng laø ngöôøi quen töø laâu.

Giaû maãu töø töø ñeå tay leân treân goái. Baø giaø caàm moät gheá nhoû ñeå

cheách tröôùc caùi baøn. Vöông thaùi y ngoài gheù xuoáng moät beân, nghieâng

ñaàu xem maïch tay naøy moät luùc, roài ñeán tay kia. Xem xong ñöùng daäy

cuùi ñaàu ñi ra. Giaû maãu cöôøi noùi:

- Phieàn ngöôøi quaù. Anh Traân môøi thaùi y ra ngoài chôi xôi nöôùc.

Giaû Traân, Giaû Lieãn vaâng lôøi, môøi Vöông thaùi y ra ngoaøi thö

phoøng. Vöông thaùi y noùi:

- 621 -

- Cuï khoâng coù beänh gì khaùc, chæ caûm phong haøn qua loa thoâi.

Khoâng caàn phaûi uoáng thuoác, chæ aên uoáng thanh ñaïm moät tí vaø giöõ

ngöôøi cho aám laø ñöôïc. Giôø toâi keâ ñôn, ngöôøi thích uoáng thì uoáng moät

thang, khoâng thích thì thoâi.

OÂng ta uoáng nöôùc, roài keâ ñôn, ñöông ñònh caùo töø ra veà, chôït vuù

em beá chaùu Ñaïi Thö ñeán, cöôøi noùi:

- Nhôø ngöôøi xem cho coâ beù nhaø toâi.

Vöông thaùi y ñöùng daäy ñeán gaàn vuù em, tay traùi caàm tay chaùu Ñaïi

Thö, tay phaûi baét maïch, laïi sôø ñaàu, baûo chaùu theø löôõi ra xem, cöôøi noùi:

- Toâi noùi thì coâ beù seõ maéng toâi: cöù cho nhòn aên hai böõa laø khoûi,

khoâng caàn phaùi thuoác thang gì. Toâi ñöa cho vieân thuoác, tröôùc khi nguû

maøi vôùi nöôùc göøng cho coâ beù uoáng laø khoûi.

Noùi xong caùo töø ra veà. Boïn Giaû Traân mang ñôn thuoác vaøo trình

Giaû maãu, ñeå ôû treân aùn roài ñi ra.

Vöông phu nhaân vaø chò em Lyù Hoaøn, Phöôïng Thö, Baûo Thoa thaáy

thaày thuoác ñaõ veà, môùi ôû sau tuû ñi ra. Vöông phu nhaân ngoài moät luùc

roài veà buoàng.

Giaø Löu thaáy roãi, môùi ñöùng daäy caùo töø Giaû maãu, xin veà. Giaû maãu

noùi:

- Khi naøo roãi, baø laïi ra chôi.

Laïi baûo Uyeân Öông ñi tieãn chaân giaø Löu: “Ta khoâng ñöôïc khoûe

khoâng ñi tieãn ñöôïc”.

Giaø Löu taï ôn caùo töø, cuøng Uyeân Öông ñi ra. Ñeán buoàng döôùi,

Uyeân öông troû moät boïc ñeå ôû treân giöôøng noùi:

- Ñaây laø maáy boä quaàn aùo cuûa cuï, ngaøy sinh nhaät naêm ngoaùi,

ngöôøi ta daâng ngöôøi ñaáy. Ngöôøi xöa nay khoâng maëc quaàn aùo may ôû

ngoaøi bao giôø, boû ñaáy phí cuûa. Ngöôøi chöa maëc laàn naøo. Hoâm qua baûo

toâi mang hai boä ra ñöa cho baø ñem veà, baø maëc hay cho ai tuøy yù.

Trong hoäp naøy ñöïng nhöõng baùnh maø baø thích aên. Hoäp trong bao naøy

laø nhöõng thöù thuoác baø xin hoâm noï ñaây: mai hoa ñieåm thieät ñan, töù

kim ñónh, hoaït laïc ñan, thoâi sinh baûo meänh ñan, thöù gì cuõng coù. Moãi

thöù coù moät caùi ñôn boïc ngoaøi, toâi goùi chung vaøo moät goùi. Coøn ñaây laø

hai tuùi ñöïng ñoà chôi.

- 622 -

Uyeân Öông laïi côûi nuùt laáy hai thoi buùt ñónh nhö yù ñöa cho giaø

Löu xem, roài cöôøi noùi:

- Baø mang caùi tuùi veà, coøn caùi naøy ñeå laïi cho toâi nheù.

Giaø Löu möøng quaù khoâng ngôø laïi ñöôïc nhö theá, cöù nieäm Phaät

luoân moàm, voäi noùi: “Coâ cöù ñeå laïi maø duøng".

Uyeân Öông vöøa cöôøi vöøa goùi vaøo cho giaø Löu vaø noùi:

- Noùi ñuøa baø theá thoâi, chöù toâi coù caùi ñeïp hôn kia. Thoâi, baø mang

veà ñeå ñeán cuoái naêm cho ñaùm treû con.

Luùc ñoù laïi thaáy a hoaøn nhoû ñem caùi cheùn söù Chaâu Thaønh ñeán ñöa

cho giaø Löu vaø noùi: “Caäu Baûo cho baø ñaây”.

Giaø Löu caàm laáy, noùi:

- Sao laïi coù chuyeän nhö theá. Toâi tu töø kieáp naøo maø ñöôïc nhö theá

naøy!

Uyeân Öông noùi:

- Hoâm noï toâi baûo baø ñi taém röûa, quaàn aùo ñöa cho baø thay laø cuûa

toâi ñaáy. Neáu baø khoâng cheâ xaáu, toâi coøn maáy caùi nöõa, cuõng xin bieáu baø.

Giaø Löu caùm ôn. Uyeân Öông vaøo laáy ngay maáy caùi quaàn aùo ra,

boïc caån thaän. Giaø Löu laïi muoán vaøo trong vöôøn töø taï Vöông phu nhaân,

Baûo Ngoïc vaø caùc coâ, Uyeân Öông noùi:

- Khoâng caàn phaûi vaøo nöõa. Hoâm nay hoï khoâng tieáp ai ñaâu, ñeå sau

toâi noùi hoä baø cuõng ñöôïc. Khi naøo roãi, baø laïi chôi nheù.

Uyeân Öông goïi moät baø giaø daën:

- Ra cöûa ngoaøi goïi hai ñöùa haàu beù ñeán ñaây mang nhöõng caùi naøy

ra hoä baø aáy.

Baø giaø vaâng lôøi. Uyeân Öông laïi cuøng giaø Löu ñeán nhaø Phöôïng

Thö laáy caùc ñoà ñeå ôû goùc cöûa, sai boïn haàu nhoû khuaân ra, roài ñöa giaø

Löu leân xe.

Boïn Baûo Thoa aên côm saùng xong, ñeán hoûi thaêm Giaû maãu. Khi veà

vöôøn ñeán choã reõ, Baûo Thoa goïi Ñaïi Ngoïc: “Coâ Taàn, theo ta vaøo ñaây,

coù caâu chuyeän muoán hoûi”.

Ñaïi Ngoïc cöôøi, theo Baûo Thoa ñeán Haønh Vu Uyeån. Vaøo phoøng,

Baûo Thoa ngoài xuoáng cöôøi baûo: “Sao maøy khoâng quyø xuoáng? Ta ñònh

tra xeùt moät vieäc!”

- 623 -

Ñaïi Ngoïc khoâng hieåu taïi sao, cöôøi noùi:

- Xem kìa, con Baûo naøy ñieân roài! Ta coù vieäc gì maø maøy tra xeùt?

- Gôùm thaät, coâ tieåu thö nghìn vaøng ôi! Coâ gaùi caám cung ôi! Mieäng

coâ ñaõ noùi nhöõng caâu gì? Thoâi haõy noùi thöïc ra ñi.

Ñaïi Ngoïc khoâng hieåu, chæ cöôøi, nhöng trong buïng cuõng coù yù ngôø

ngôï vaø noùi:

- Naøo toâi coù noùi gì ñaâu? Chaúng qua chò baét noïn toâi ñaáy thoâi. Coù

ñieàu gì sai chò haõy noùi cho toâi nghe naøo.

- Coâ laïi coøn giaû vôø aø! Trong cuoäc töûu leänh hoâm noï, coâ noùi gì theá?

Toâi khoâng bieát nhöõng caâu aáy ôû ñaâu ra aø?

Ñaïi Ngoïc nghó maõi môùi nhôù hoâm noï mình khoâng giöõ gìn, coù ñoïc

hai caâu trong chuyeän “Maãu ñôn ñình" vaø "Taây söông kyù"(1), töï nhieân

maët ñoû leân, lieàn chaïy laïi oâm laáy Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Chò ôi! Vì em queân ñi, buoät mieäng ñoïc ra, chò baûo môùi roõ. Töø giôø

trôû ñi em khoâng daùm ñoïc nhöõng caâu aáy nöõa!

- Toâi cuõng khoâng hieåu, nghe thaáy coâ ñoïc hay quaù, neân baây giôø hoûi

laïi coâ.

- Chò ôi! Xin chò ñöøng noùi vôùi ngöôøi khaùc, töø nay em khoâng ñoïc

nhöõng caâu aáy nöõa!

Baûo Thoa thaáy Ñaïi Ngoïc theïn ñoû maët leân, cöù van xin maõi, neân

cuõng khoâng hoûi vaën nöõa, lieàn keùo Ñaïi Ngoïc ngoài xuoáng uoáng nöôùc traø,

vaø aân caàn khuyeân baûo:

- Coâ cho toâi laø ngöôøi theá naøo? Xöa nay toâi voán böôùng bænh. Töø

khi baûy, taùm tuoåi, toâi ñaõ laøm raày raø ngöôøi ta. Nhaø toâi voán laø nhaø nho,

oâng cha cuõng raát thích chöùa saùch. Khi tröôùc nhaø ñoâng ngöôøi, anh chò

em toâi cuøng ôû moät nôi, khoâng ai thích xem saùch ñöùng ñaén caû. Coù

ngöôøi thích thô, coù ngöôøi thích töø, nhö "Taây söông", "Tyø baø", "Nguyeân

nhaân baùch chuûng", boä gì cuõng coù. Hoï cöù xem giaáu chuùng toâi, chuùng toâi

cuõng xem giaáu hoï. Sau thaày toâi bieát, ñöùa bò ñaùnh, ñöùa bò maéng, saùch

laïi bò ñoát bò xeù maát heát. Vì theá boïn con gaùi chuùng ta khoâng bieát chöõ

(1) Khi Uyeân Öông ñoïc “töûu leänh”, Ñaïi Ngoïc theo leänh hai caâu thô laáy trong “Maãu ñôn

ñình” vaø “Taây Söông kyù”: “Ngaøy vui caûnh ñeïp töï giôøi bieát sao” vaø “song the naøo

thaày aû Hoàng baùo tin” (xem hoài 40).

- 624 -

caøng toát. Ñaùm con trai hoïc khoâng hieåu nghóa lyù thì thaø khoâng hoïc

coøn hôn; huoáng chi laø toâi vôùi coâ? Ngay ñeán vieäc laøm thô, vieát chöõ, ñaõ

khoâng phaûi laø phaän söï chò em mình, maø cuõng khoâng phaûi laø phaän söï

cuûa boïn con trai nöõa. Ngöôøi con trai ñoïc saùch phaûi hieåu nghóa lyù ñeå

ra giuùp nöôùc trò daân môùi ñuùng. Baây giôø khoâng thaáy nhöõng ngöôøi nhö

theá nöõa, caøng ñoïc saùch bao nhieâu hoï caøng hö hoûng baáy nhieâu. Ñoù

khoâng phaûi laø saùch laøm hö hoûng hoï, tieác raèng chính hoï ñaõ boâi nhoï

saùch. Bôûi theá khoâng baèng ñi caøy, ñi buoân coøn hôn. Coøn boïn chuùng ta,

chæ neân bieát vieäc theâu thuøa may vaù môùi phaûi, theá maø coøn hoïc ñoøi maáy

chöõ. Ñaõ troùt bieát chöõ thì neân choïn saùch ñöùng ñaén maø xem, chöù xem

loaïi saùch nhaûm, seõ ñoåi haún taâm tính ñi, khoâng theå söûa laïi ñöôïc.

Ñaïi Ngoïc cöù ngoài im cuùi ñaàu uoáng nöôùc, trong buïng thaàm phuïc

Baûo Thoa, chæ traû lôøi moät caâu “phaûi” maø thoâi. Chôït thaáy Toá Vaân ñeán

noùi:

- Môï toâi môøi hai coâ ñeán baøn vieäc caàn. Coâ Hai, coâ Ba, coâ Tö, coâ Söû,

caäu Baûo cuõng ñöông chôø ñaáy.

Baûo Thoa hoûi:

- Laïi coù vieäc gì?

Ñaïi Ngoïc noùi:

- Chuùng ta ñeán ñaáy seõ bieát.

Ñaïi Ngoïc, Baûo Thoa sang Ñaïo Höông thoân. Moïi ngöôøi ñaõ ôû caû

ñaáy.

Lyù Hoaøn troâng thaáy hai ngöôøi ñeán, cöôøi baûo:

- Thi xaõ chöa môû ñaõ coù ngöôøi chöïc troán vieäc roài. Coâ Tö xin nghæ

moät naêm ñaáy!

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Chæ vì hoâm noï cuï noùi moät caâu, baûo coâ ta phaûi veõ moät böùc tranh

trong vöôøn, thaønh ra coâ ta vòn côù xin nghæ.

Thaùm Xuaân cöôøi noùi:

- Ñöøng traùch cuï, cuõng chæ vì moät caâu noùi cuûa giaø Löu ñaáy thoâi.

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- 625 -

- Ñuùng ñaáy! Ñuùng laø vì caâu noùi cuûa baø aáy ñaáy. Khoâng bieát baø ta

laø baø giaø nhaø naøo? Cöù goïi baø ta laø “con caøo caøo meï” môùi phaûi!

Moïi ngöôøi cöôøi aàm leân. Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Taát caû chuyeän treân ñôøi naøy, heã ñeán mieäng chò Phöôïng laø xong

heát. Nhöng may chò aáy khoâng thoâng chöõ laém, neân nhöõng caâu noùi cuûa

chò aáy ñeàu laø tuïc, chæ ñeå cöôøi ñuøa thoâi. Con Taàn naøy mieäng löôõi môùi

laø quyû quaùi. Noù duøng loái buùt phaùp kinh xuaân thu, nhaët nhöng tieáng

tuïc ôû nôi ñaàu ñöôøng xoù chôï ruùt ra nhöõng lôøi chuû choát, bôùt choã röôøm

raø, roài toâ ñieåm theâm leân, neân noùi caâu naøo ra caâu aáy. Ba chöõ “caøo caøo
meï” ñuû veõ ra ñöôïc caùi hình aûnh hoâm noï. Keå ra noù nghó cuõng nhanh

ñaáy!

Moïi ngöôøi ñeàu cöôøi noùi:

- Lôøi giaûng giaûi cuûa coâ cuõng chaèng keùm gì hai coâ kia.

Lyù Hoaøn noùi:

- Toâi môøi chò em ñeán ñaây ñeå baøn xem neân cho coâ aáy nghæ bao

nhieâu ngaøy? Toâi cho coâ aáy nghæ moät thaùng, nhöng coâ aáy keâu ít, theá

thì caùc coâ ñònh theá naøo?

Ñaïi Ngoïc noùi:

- Cöù leõ ra thì moät naêm cuõng chaúng laáy gì laøm nhieàu, caùi vöôøn naøy

moät naêm môùi xaây döïng xong. Baây giôø muoán veõ cuõng phaûi maát hai

naêm, vì coøn phaûi maøi möïc daàm buùt, traûi giaáy, toâ maøu, laïi coøn phaûi...

Noùi ñeán ñaây, Ñaïi Ngoïc khoâng nhòn ñöôïc, laïi cöôøi noùi:

- Laïi coøn phaûi theo ñuùng kieåu, thong thaû veõ, theá maø khoâng ñeán

hai naêm aø.

Moïi ngöôøi nghe noùi ñeàu voã tay cöôøi aàm leân. Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Caâu cuoái cuøng “laïi coøn phaûi theo ñuùng kieåu, thong thaû veõ” hay

laém. Vì theá, nhöõng caâu noùi ñuøa hoâm noï tuy buoàn cöôøi thaät, nhöng

nghó laïi chaúng coù gì laø thuù. Chuùng ta nghó kyõ xem, maáy caâu noùi cuûa

coâ Taàn tuy chaúng coù gì caû, nhöng laïi coù nhieàu yù vò laøm cho toâi cöôøi

laên ra ñöôïc!

Tích Xuaân noùi:

- 626 -

- Vì chò Baûo khen noù, neân noù caøng laøm boä, giôø laïi mang toâi ra

laøm troø cöôøi.

Ñaïi Ngoïc keùo Tích Xuaân, cöôøi noùi:

- Toâi haõy hoûi coâ, giôø chæ veõ caùi vöôøn thoâi, hay laø veõ caû moïi ngöôøi

chuùng toâi ôû trong vöôøn aáy?

- Tröôùc chæ ñònh veõ caùi vöôøn khoâng thoâi, nhöng hoâm noï cuï laïi baûo,

veõ caùi vöôøn khoâng, thaønh ra veõ kieåu nhaø maát. Ngöôøi baûo toâi phaûi veõ

caû ngöôøi nöõa, nhö laø böùc tranh haønh laïc môùi ñeïp. Toâi cuõng khoâng

bieát veõ tæ mæ nhöõng laâu ñaøi vaø nhaân vaät, nhöng khoâng daùm traùi lôøi, vì

theá khoù nghó quaù.

Ñaïi Ngoïc noùi:

- Veõ nhaân vaät thì coøn deã, chöù saâu boï thì khoâng veõ noåi ñaâu .

Lyù Hoaøn noùi:

- Coâ noùi caâu aáy laïi khoâng thoâng roài. Trong aáy laøm gì phaûi veõ ñeán

saâu boï? Hoaëc chæ toâ ñieåm moät vaøi con chim thoâi.

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Saâu khaùc chaúng veõ thì thoâi, chöù con “caøo caøo meï” hoâm noï,

khoâng veõ thì thieáu maát ñieån tích ñaáy.

Moïi ngöôøi nghe noùi ñeàu cöôøi aàm leân. Ñaïi Ngoïc vöøa oâm buïng cöôøi

vöøa noùi:

- Thoâi coâ cöù veõ ñi, toâi ñaõ coù saün caû chöõ ñeà roài. Toâi seõ ñaët teân böùc

tranh laø “Hueà hoaøng ñaïi töôùc ñoà”(1).

Moïi ngöôøi nghe noùi caøng cöôøi ngaët ngheïo. “Thình” moät tieáng,

khoâng bieát laø caùi gì ñoå, moïi ngöôøi voäi nhìn thì ra Töông Vaân ngoài

ngaû ngöôøi veà ñaèng sau cöôøi saëc suïa, khoâng deø chöøng, gheá cheäch chaân

nghieâng veà moät beân, caû ngöôøi laãn gheá ñeàu laên ra. May coù vaùn vaùch

giöõ laïi, neân khoâng ngaõ xuoáng ñaát. Moïi ngöôøi troâng thaáy caøng cöôøi roä

leân. Baûo Ngoïc voäi ñeán ñôõ daäy, môùi daàn daàn bôùt cöôøi.

Baûo Ngoïc ñöa maét cho Ñaïi Ngoïc, Ñaïi Ngoïc hieåu yù, chaïy vaøo nhaø

trong boû caùi khaên che göông ra soi, thaáy hai beân maùi toùc hôi xoõa, lieàn

(1) Böùc tranh veõ mang con caøo caøo ñi caén.

- 627 -

môû hoäp trang söùc cuûa Lyù Hoaøn laáy caùi löôïc ra, soi göông chaûi laïi ñaàu,

xong chaïy ra chæ vaøo Lyù Hoaøn noùi:

- Töôûng chò baûo chuùng toâi hoïc theâu thuøa, hoïc ñieàu hay leõ phaûi, ai

ngôø chò laïi goïi chuùng toâi ñeán ñeå cöôøi ñuøa aàm ó theá naøy aø?

Lyù Hoaøn cöôøi noùi:

- Caùc coâ xem coâ ta noùi ñieâu theá kia. Chính coâ ta laøm ñaàu teâu cho

ngöôøi ta cöôøi, laïi ñoå loãi cho toâi! Giaän quaù! Toâi chæ mong sau naøy coâ vôù

moät baø meï choàng cay nghieät vaø maáy coâ chò em choàng ñanh aùc, xem coâ

coøn ñieâu ñöôïc nhö theá nöõa hay khoâng?

Ñaïi Ngoïc ñoû maët leân, keùo Baûo Thoa noùi:

- Thoâi chuùng ta cho coâ aáy nghæ moät naêm.

Baûo Thoa noùi:

- Toâi cöù coâng baèng maø noùi, caùc chò nghe xem sao: con beù Ngaãu Taï

tuy bieát veõ, nhöng cuõng chæ veõ ñöôïc maáy neát taû yù thoâi. Baây giôø veõ caùi

vöôøn, neáu trong buïng khoâng coù moät hieåu bieát roäng thì veõ sao noåi. Caùi

vöôøn naøy cuõng gioáng nhö böùc tranh, naøo laø ñaù nuùi, caây coái, naøo laø laâu

ñaøi nhaø cöûa, gaàn xa, thöa nhaët, ñöøng ít quaù cuõng ñöøng nhieàu quaù maø

phaûi ñuùng möùc. Neáu cöù theo theá veõ leân treân giaáy thì ñeïp laøm sao

ñöôïc. Phaûi xem khuoân khoå tôø giaáy, neân ñeå xa gaàn, nhieàu ít theá naøo,

neân chia phaàn chính phaàn phuï ra sao, choã naøo ñaùng theâm thì theâm,

choã naøo ñaùng boû, ñaùng bôùt thì boû ñi, bôùt ñi, caùi gì ñaùng ñeå loä môùi ñeå

loä. Baét ñaàu phaûi veõ phaùc roài ngaém nghía tính toaùn caån thaän, môùi

thaønh coâng ñöôïc böùc veõ. Ñieàu thöù hai laø, laâu ñaøi nhaø cöûa phaûi chia

giôùi haïn, sô yù moät tí laø bao lan cuõng leäch, coät cuõng nghieâng, cöûa soå seõ

döïng ngöôïc leân, theàm cuõng khoâng ñuùng choã, thaäm chí baøn gheá cuõng

chen leân töôøng, chaäu hoa baøy ôû treân maøn. Nhö theá chaúng phaûi laø veõ

ra moät böùc tranh ñeå cöôøi ö? Ñieàu thöù ba laø, phaûi xeáp ñaët nhaân vaät

thöa hay nhaët, cao hay thaáp, ñeàu cho ñuùng choã. Neáp quaàn, daây löng,

ngoùn tay, böôùc chaân cuõng raát quan troïng; neáu sai moät neùt, khoâng

söng tay cuõng hoùa kieãng chaân, ñeán nhö boä maët maùi toùc chæ laø vieäc

nhoû. Cöù nhö yù toâi, veõ böùc tranh naøy khoù laém ñaáy. Cho pheùp moät naêm

thì nhieàu quaù, moät thaùng thì ít quaù, cöù cho nghæ nöûa naêm, laïi giao caäu

Baûo phaûi ñeán giuùp ñôõ coâ aáy. Khoâng phaûi vì caäu Baûo bieát veõ maø ñeán

daïy coâ aáy ñaâu. Nhö vaäy laïi caøng hoûng vieäc. Chæ caàn choã naøo coâ aáy

- 628 -

khoâng bieát hay xeáp ñaët luùng tuùng, caäu Baûo seõ mang ra hoûi caùc vò hoïa

sö beân ngoaøi, cho deã laøm vieäc.

Baûo Ngoïc möøng laém noùi:

- Caâu ñoù raát ñuùng. OÂng Thieàm Töû Löôïng veõ laâu ñaøi raát ñeïp, oâng

Trình Nhaät Nhöng veõ myõ nhaân caøng tuyeät, toâi seõ ñi hoûi hai oâng aáy.

Baûo Thoa noùi:

- Toâi ñaõ baûo anh laø ngöôøi khoâng coù vieäc maø laïi baän roän. Vöøa môùi

noùi theá anh ñaõ chöïc ñi hoûi ngöôøi ta roài. Ñeå baøn tính ñaõ roài haõy ñi.

Tröôùc heát neân veõ baèng giaáy gì?

Baûo Ngoïc noùi:

- ÔÛ nhaø coù giaáy tuyeát laõng, vöøa roäng khoå, vöøa aên möïc.

Baûo Thoa cöôøi nhaït:

- Anh thaät laø voâ duïng! Giaáy tuyeát laõng ñeå vieát chöõ, ñeå veõ böùc hoïa

taû yù, hoaëc ñeå ngöôøi bieát veõ sôn thuûy veõ tranh sôn thuûy nhaø Nam

Toáng, giaáy vöøa aên möïc maø laïi khoâng nhaên nhoøe. Neáu veõ v�>

baèng giaáy aáy thì khoâng aên maøu, laïi khoù khoâ, veõ cuõng khoâng ñeïp, phí

caû giaáy. Toâi baûo anh caùch naøy: tröôùc khi xaây döïng caùi vöôøn ñaõ coù moät

böùc baûn ñoà veõ tæ mæ roài. Tuy laø thôï veõ veõ ra, nhöng khuoân khoå,

phöông höôùng ñeàu raát ñuùng caû. Anh vaøo xin baø Hai böùc veõ aáy, ñem ra

xem roäng heïp theá naøo, roài baûo chò Phöôïng cho moät maûnh luïa, mang

ra beân ngoaøi cho caùc hoïa sö baûo hoï cöù theo khuoân khoå böùc veõ aáy,

theâm bôùt thaønh moät böùc veõ, sau theâm nhaân vaät vaøo laø ñöôïc. Ngay

ñeán pha maøu thanh luïc, maøu kim nhuõ, ngaân nhuõ, cuõng phaûi nhôø hoï

pha cho. Coøn phaûi coù moät caùi loø, chuaån bò naáu keo, laáy keo ra röûa buùt,

roài keâ moät caùi baøn sôn daàu raûi thaûm leân treân. Ngay ñóa vaø buùt cuûa

nhaø cuõng khoâng ñuû, phaûi saém moät ít môùi ñöôïc.

Tích Xuaân noùi:

- Toâi laøm gì coù ñoà veõ? Chaúng qua veõ baèng buùt thöôøng thoâi. Coøn

maøu saéc thì chæ coù maøu ñoû, maøu xanh, maøu vaøng, maøu son. Buùt cuõng

chæ coù hai caùi ñeå toâ maøu.

Baûo Thoa noùi:

- 629 -

- Sao coâ khoâng baûo tröôùc? Nhöõng thöù aáy beân toâi coù, chæ sôï coâ

khoâng duøng ñeán, cho cuõng phí thoâi. Toâi vaãn caát ñi, khi naøo coâ duøng,

toâi seõ ñöa cho. Nhöõng thöù aáy chæ ñeå veõ quaït thoâi, neáu veõ böùc to thì

cuõng ñaùng tieác. Giôø toâi keâ hoä caùi ñôn, coâ theo ñôn ñoù xin vôùi cuï mua

cho. Caùc chò em chöa chaéc ñaõ bieát heát ñaâu, toâi ñoïc cho caäu Baûo vieát.

Baûo Ngoïc ñaõ saép saün buùt möïc ñeå ghi, sôï khoâng nhôù heát, giôø thaáy

Baûo Thoa noùi theá, möøng laém, lieàn caàm buùt laéng tai nghe.

Baûo Thoa ñoïc:

- Buùt queùt loaïi nhaát boán chieác, loaïi nhì boán chieác, loaïi ba boán

chieác; buùt chaám loaïi lôùn boán chieác, loaïi vöøa boán chieác, loaïi nhoû boán

chieác; buùt vaét ngoøi lôùn möôøi chieác, vaét ngoøi nhoû möôøi chieác; buùt keû

maøy möôøi chieác, buùt toâ maøu loaïi lôùn hai möôi chieác, loaïi nhoû hai möôi

chieác; buùt veõ maët möôøi chieác, buùt caønh lieãu hai möôi chieác; son nhoïn

ñaàu, son nam, thaïch hoaøng, thaïch thanh, thaïch luïc, quaûn hoaøng, moãi

thöù boán laïng; quaûng hoa taùm laïng, boät chì boán hoäp, phaán yeân chi

möôøi hai theáp; boät ñoû, boät laù maï moãi thöù hai traêm theáp; keo quaûng

quaân, pheøn loïc moãi thöù boán laïng. Keo pheøn ñeå queùt luïa khoâng keå, cöù

ñöa luïa cho hoï ñeå hoï queùt laáy. Nhöõng thuoác pha maøu aáy, chuùng ta

phaûi nghieàn nhoû loïc saïch. Nhö theá vöøa chôi vöøa duøng, coâ coù theå duøng

troïn ñôøi cuõng ñuû. Laïi phaûi laáy vôït luïa mau boán caùi, vôït luïa thöa hai

caùi; gaùc buùt boán caùi, baùt nghieàn to nhoû boán caùi, baùt saønh lôùn hai möôi

caùi, ñóa to naêm taác möôøi caùi ñóa saønh traéng hai möôi caùi, loø hai caùi,

noài ñaát lôùn nhoû boán caùi, vaïi môùi hai caùi, thuøng ñöïng nöôùc môùi hai caùi,

tuùi vaûi traéng daøi moät thöôùc boán caùi, than xoáp hai möôi caân, than goã

lieãu vaøi caân, hoøm ba ngaên moät caùi, luïa daøy moät tröôïng, göøng soáng hai

laïng, töông nöûa caân.

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Chaûo moät caùi, baøn saûn moät caùi.

Baûo Thoa noùi:

- Ñeå laøm gì?

- Chò baûo caàn coù göøng soáng vaø töông thì toâi baûo laáy chaûo hoä chò

ñeå naáu nhöõng thöù maøu aáy maø aên.

Moïi ngöôøi ñaáu cöôøi aàm leân. Baûo Thoa cöôøi noùi:

- 630 -

- Coâ thì bieát caùi gì? Nhöõng caùi ñóa saønh aáy khoâng chòu ñöôïc löûa,

neáu khoâng laáy nöôùc göøng vaø töông xaùt döôùi ñaùy tröôùc maø ñem ñoát,

gaëp löûa moät caùi laø noù noå ngay.

Moïi ngöôøi ñeàu noùi: “Phaûi ñaáy”.

Ñaïi Ngoïc xem ñôn moät löôït, keùo Thaùm Xuaân kheõ noùi:

- Coâ xem veõ moät böùc veõ maø phaûi duøng ñeán vaïi vaø hoøm, thöïc laø

laån thaån. Chaéc caùi ñôn naøy saém caû ñoà cöôùi cuûa coâ aáy ñaáy.

Thaùm Xuaân khoâng nhòn cöôøi ñöôïc, noùi:

- Chò Baûo sao khoâng veùo moàm noù moät caùi? Noù ñang ñaët chuyeän

ñeå cheá gieãu chò ñaáy.

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Khoâng phaûi hoûi, moàm choù laøm gì coù ngaø voi?

Vöøa noùi, vöøa chaïy ñeán vaät Ñaïi Ngoïc xuoáng giöôøng, ñònh veùo vaøo

maët. Ñaïi Ngoïc cöôøi roài van laïy:

- Chò ôi, tha cho em! Em treû ngöôøi non daï, noùi khoâng bieát caân

nhaéc, laøm chò thì phaûi daïy baûo em chöù? Chò khoâng tha cho em thì em

coøn caàu cöùu ai ñöôïc nöõa?

Moïi ngöôøi khoâng bieát caâu noùi coù yù, ñeàu cöôøi noùi:

- Caâu noùi ñaùng thöông thöïc! Ngay chuùng toâi cuõng ñoäng loøng, thoâi

tha cho noù.

Baûo Thoa nguyeân chæ ñònh ñuøa Ñaïi Ngoïc thoâi, nhöng sau nghe

Ñaïi Ngoïc nhaéc laïi caâu chuyeän laàn tröôùc veà vieäc xem saùch nhaûm, neân

khoâng tieän ñuøa nöõa, lieàn buoâng ra. Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Ñaáy laø chò ñaáy, chöù phaûi em thì em khoâng tha ñaâu!

Baûo Thoa cöôøi, troû Ñaïi Ngoïc noùi:

- Khoâng traùch cuï thöông coâ, moïi ngöôøi yeâu coâ tinh lanh, ngay toâi

cuõng phaûi thöông coâ. Ñeán ñaây toâi söûa laïi toùc cho.

Ñaïi Ngoïc quay ngöôøi laïi, Baûo Thoa laáy tay söûa hoä toùc. Baûo Ngoïc

ngoài ôû beân caïnh nhìn, thaáy caøng ñeïp, baát giaùc hoái haän: “Khoâng neân

ñeå Baûo Thoa vuoát toùc cho Ñaïi Ngoïc, cöù ñeå theá roài mình ñeán vuoát ve

cho thì hôn”. Ñöông nghó vôù vaån, thaáy Baûo Thoa noùi:

- Vieát xong roài, ngaøy mai vaøo trình cuï. Thöù gì trong nhaø coù roài

thì thoâi, thöù gì chöa coù, xin tieàn ñi mua, toâi seõ pha hoä.

- 631 -

Baûo Ngoïc voäi caát ñôn ñi. Moïi ngöôøi laïi noùi phieám moät luùc nöõa,

sau böõa côm chieàu laïi ñeán buoàng Giaû maãu hoûi thaêm. Giaû maãu nguyeân

khoâng coù beänh gì, chæ vì meät, laïi hôi caûm moät tí, nghæ ngôi moät ngaøy,

uoáng moät vaøi cheùn thuoác phaùt taùn, ñeán chieàu laïi khoûe nhö thöôøng.

o0o

Hoài thöù boán möôi ba

Ngoài roãi baøy troø, goùp tieàn aên sinh nhaät

Moái tình khoâng döùt, voác ñaát vieáng oan hoàn

- 633 -

Vöông phu nhaân thaáy Giaû maãu hoâm aáy ôû vöôøn Ñaïi Quan chæ bò

caûm xoaøng, khoâng ñeán noãi naëng, môøi thaày thuoác uoáng vaøi thang laø

khoûi, neân môùi baûo Phöôïng Thö saép söûa ñoà vaät göûi cho Giaû Chính.

Ñöông khi baøn baïc thì Giaû maãu cho ngöôøi laïi goïi, Vöông phu nhaân

daãn Phöôïng Thö ñeán, hoûi:

- Hoâm nay cuï ñaõ khoan khoaùi haún chöa?

- Khaù laém roài. Vöøa roài chò ñöa sang baùt canh thòt gaø röøng toâi

neám thaáy ngon, laïi aên vaøi mieáng thòt, trong buïng deã chòu.

Vöông phu nhaân cöôøi noùi:

- Ñoù laø canh chò Phöôïng naáu daâng cuï ñaáy. Chò aáy thaønh taâm hieáu

thaûo, khoâng uoång coâng cuï ngaøy thöôøng thöông yeâu chò aáy.

Giaû maãu gaät ñaàu cöôøi noùi:

- Ñaùng khen noù coù loøng nghó ñeán ta. Neáu coøn thòt soáng, mang raùn

vaøi mieáng roài öôùp muoái, aên vôùi chaùo thì ngon hôn. Canh aáy ngon thöïc,

nhöng khoâng hôïp vò vôùi chaùo.

Phöôïng Thö nghe noùi, sai ngöôøi ñeán baûo nhaø beáp. Giaû maãu laïi

cöôøi baûo Vöông phu nhaân:

- Ta sai ngöôøi goïi chò ñeán, noùi chuyeän. Ñeán ngaøy moàng hai naøy laø

sinh nhaät cuûa chaùu Phöôïng. Hai naêm tröôùc ta vaãn muoán laøm sinh

nhaät cho noù, nhöng cöù gaàn ñeán ngaøy laïi baän vieäc, roài queân khuaáy ñi.

Naêm nay con chaùu ñaày ñuû chaéc cuõng roãi vieäc, chuùng ta neân laøm moät

böõa tieäc cho vui.

Vöông phu nhaân cöôøi noùi:

- Con cuõng nghó theá. Giôø cuï ñaõ cao höùng thì neân baøn saün vieäc aáy

ñi.

- Ta nhôù maáy naêm tröôùc khoâng cöù sinh nhaät cuûa chaùu naøo, ñeàu

ñem leã vaät ñeán möøng, nhö theá vöøa tuïc, maø tình laïi theâm sô. Ta nghó

moät caùch môùi, vöøa thaân maät laïi vui hôn.

- Cuï thaáy neân laøm theá naøo thì laøm.

- Nay chuùng ta hoïc loái nhaø thöôøng daân, moãi ngöôøi goùp phaàn mình

vaøo, ñöôïc bao nhieâu tieàn laáy caû ra söûa tieäc, nhö theá coù ñöôïc khoâng?

- Toát laém. Nhöng khoâng bieát goùp theá naøo cho phaûi?

Giaû maãu nghe noùi, raát vui, lieàn sai ngöôøi môøi Tieát phu nhaân,

Hình phu nhaân, caùc coâ, Baûo Ngoïc, Vöu Thò, vôï Laïi Ñaïi vaø nhöõng

ngöôøi quaûn söï ñeán. Boïn a hoaøn, baø giaø thaáy Giaû maãu raát cao höùng,

cuõng ñeàu vui möøng, voäi chia nhau ñi môøi, ñi baùo tin caùc nôi.

Moät luùc, giaø treû, treân döôùi ñeán chaät ních caû nhaø. Tieát phu nhaân

ngoài ñoái dieän vôùi Giaû maãu; Hình phu nhaân vaø Vöông phu nhaân ngoài

hai caùi gheá tröôùc cöûa buoàng; chò em Baûo Thoa naêm saùu ngöôøi ngoài caû

treân buïc; Baûo Ngoïc ngoài vaøo loøng Giaû maãu; coøn nhöõng ngöôøi khaùc ñeàu

ñöùng ñaày caû nhaø. Giaû maãu voäi baûo mang maáy caùi gheá nhoû laïi cho meï

Laïi Ñaïi vaø maáy baø giaø coù theå dieän ngoài. Theo tuïc leä phuû Giaû, nhöõng

ngöôøi haàu boá meï maø ñaõ coù tuoåi, thì coù theå dieän hôn nhöõng ngöôøi chuû

coøn treû tuoåi. Vì theá Vöu Thò, Phöôïng Thö phaûi ñöùng. Meï Laïi Ñaïi vaø

ba boán ngöôøi giaø xin loãi roài ngoài xuoáng gheá. Giaû maãu cöôøi keå laïi caâu

chuyeän luùc naõy cho moïi ngöôøi bieát. Nghe vaäy, ai chaúng muoán goùp vui?

Nhöõng ngöôøi thaân vôùi Phöôïng Thö thì baèng loøng, cuõng coù ngöôøi laïi

muoán chieàu chuoäng Phöôïng Thö. Vaû chaêng hoï ñeàu laø nhöõng ngöôøi coù

theå boû tieàn ñöôïc, neân vöøa nghe thaáy, ai naáy ñeàu vui veû vaâng lôøi.

- 634 -

Giaû maãu noùi tröôùc:

- Ta boû ra hai möôi laïng.

Tieát phu nhaân cöôøi noùi:

- Toâi cuõng theo cuï, xin boû hai möôi laïng.

Hình phu nhaân, Vöông phu nhaân cöôøi noùi:

- Chuùng con khoâng daùm saùnh vôùi cuï, xin keùm moät böïc, moãi ngöôøi

goùp möôøi saùu laïng thoâi.

Vöu Thò vaø Lyù Hoaøn cuõng cöôøi noùi:

- Chuùng chaùu theá naøo cuõng phaûi keùm moät böïc, moãi ngöôøi xin goùp

möôøi hai laïng.

Giaû maãu lieàn baûo Lyù Hoaøn:

- Chaùu laø ñaøn baø goùa khoâng laøm gì, laáy tieàn ñaâu ra maø goùp. Thoâi

ta goùp hoä cho.

Phöôïng Thö voäi cöôøi noùi:

- Xin cuï ñöøng cao höùng quaù, neân tính kyõ ñaõ roài haõy chuoác laáy

vieäc. Moät mình cuï ñaõ phaûi nhaän hai phaàn, baây giôø laïi goùp cho chò Lyù.

Luùc cao höùng cuï noùi theá, choác nöõa nghó xoùt ruoät laïi laåm baåm: chæ vì

con Phöôïng maø ta phaûi toán keùm. Roài ngon ngoït doã daønh chaùu phaûi buø

ngaám buø ngaàm ba boán laàn tieàn vaøo ñoù. Chaùu coù phaûi mô nguû ñaâu!

Moïi ngöôøi nghe noùi cöôøi aàm leân.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Cöù nhö yù chaùu thì laøm theá naøo?

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Chöa ñeán ngaøy sinh nhaät, chaùu ñaõ thaáy khoù chòu roài. Töï mình

chaúng boû ra laáy moät ñoàng, moïi ngöôøi phaûi lo laéng hoä, nhö theá chaùu

chaúng ñaønh loøng tí naøo. Chi baèng ñeå chaùu goùp hoä phaàn cho chò Lyù.

Ñeán hoâm aáy chaùu aên theâm maáy mieáng nöõa, theá laø sung söôùng laém roài.

Boïn Hình phu nhaân ñeàu cho laø phaûi, Giaû maãu môùi nghe lôøi.

Phöôïng Thö laïi cöôøi noùi:

- Chaùu coøn muoán noùi moät caâu naøy nöõa; rieâng phaàn cuï ñaõ hai möôi

laïng, laïi coøn phaûi goùp phaàn cho coâ Laâm vaø chuù Baûo; phaàn dì Tieát ñaõ

hai möôi laïng, laïi phaûi goùp cho coâ Baûo, nhö theá laø coâng baèng. Coøn hai

- 635 - </b>

meï, moãi vò coù möôøi saùu laïng, phaàn mình ñaõ ít laïi khoâng heà goùp cho ai,

nhö theá chaúng coâng baèng tyù naøo. Cuï chòu thieät nhieàu quaù!

Giaû maãu cöôøi aàm leân, noùi:

- Chaùu Phöôïng luùc naøo cuõng veà huøa vôùi ta. Noù noùi raát phaûi. Neáu

khoâng coù chaùu thì ta bò boïn hoï löøa roài!

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Xin cuï cöù baét hai meï phaûi nhaän phaàn cuûa hai ngöôøi kia, moãi vò

goùp theâm moät phaàn laø ñuùng.

Giaû maãu noùi:

- Coâng baèng laém, cöù neân laøm nhö theá.

Meï Laïi Ñaïi ñöùng daäy cöôøi noùi:

- Nhö theá laø khoâng ñuùng! Toâi töùc thay cho hai baø. Moät beân laø

naøng daâu, moät beân laø chaùu gaùi noäi, maø khoâng veà huøa vôùi meï choàng

vaø baø coâ(1), laïi ñi beânh ngöôøi khaùc, nhö theá laø naøng daâu cuõng nhö

ngöôøi ngoaøi, chaùu noäi thaønh ra chaùu gaùi ngoaïi maát!

Giaû maãu vaø moïi ngöôøi nghe noùi cöôøi aàm leân.

Meï Laïi Ñaïi laïi hoûi:

- Caùc môï goùp möôøi hai laïng thì chuùng toâi phaûi keùm ñi moät böïc

chöù?

Giaû maãu noùi:

- Khoâng ñöôïc, caùc baø tuy ñaùng keùm moät böïc, nhöng toâi bieát caùc

baø ñeàu laø taøi chuû caû. Ñòa vò tuy keùm, nhöng tieàn thì laïi nhieàu hôn hoï.

Caùc baø neân ñoùng baèng hoï môùi phaûi.

Giaû maãu laïi noùi:

- Coøn caùc coâ, chaèng qua goùp tyù thoâi, moãi ngöôøi goùp moät thaùng

löông laø ñuû.

Laïi quay laïi baûo Uyeân Öông:

- Boïn chuùng bay hoïp nhau laïi baøn vieäc goùp tieàn ñi.

Uyeân Öông vaâng lôøi, ñi moät luùc roài daét Bình Nhi, Taäp Nhaân,

Thaùi Haø ñeán, laïi coøn maáy a hoaøn nöõa, ngöôøi hai laïng, keû moät laïng, ai

naáy ñeàu goùp caû.

(1) Töùc Vöông phu nhaân.

- 636 -

Giaû maãu hoûi Bình Nhi:

- Khoâng nheõ maøy khoâng laøm sinh nhaät cho chuû maøy aø? Sao laïi

goùp vaøo ñaùm naøy?

- Chaùu laøm rieâng khoâng keå, ñaây laø vieäc coâng, chaùu cuõng xin goùp

moät phaàn.

- Con beù naøy theá môùi ngoan chöù.

Phöôïng Thö laïi cöôøi noùi:

- Treân döôùi goùp ñuû roài. Coøn hai baø dì, coù ñoùng hay khoâng, cuõng

<span color="navy">neân hoûi moät lôøi cho phaûi leõ, neáu khoâng caùc baø laïi cho laø khinh.

Giaû maãu noùi:

- Phaûi ñaáy! Queân hoï theá naøo ñöôïc? Chæ sôï hoï khoâng ñöôïc roãi, baûo

moät ñöùa a hoaøn ñeán hoûi xem.

A hoaøn ñi moät luùc veà trình: “Moãi vò xin goùp hai laïng."

Giaû maãu vui cöôøi noùi:

- Mang buùt giaáy laïi ñaây, tính xem ñöôïc bao nhieâu.

Vöu thò kheõ maéng Phöôïng Thö:

- Con ranh con tham quaù! Caùc baø caùc thím goùp tieàn laïi laøm sinh

nhaät cho maøy, coøn chöa ñuû aø? Sao maøy keùo caû hai ngöôøi ngheøo xaùc

naøy vaøo!

Phöôïng Thö kheõ cöôøi noùi:

- Ñöøng coù noùi baäy! Choác nöõa ra ngoaøi toâi seõ keå toäi cho chò! Hoï

laøm gì maø khoå? Hoï coù tieàn ñem cho ngöôøi khaùc cuõng uoång, chi baèng

giöõ laïi ñeå chuùng ta cuøng vui.

Soá tieàn ñaõ goùp ñaày ñuû coäng laïi ñöôïc hôn moät traêm naêm möôi

laïng.

Giaû maãu noùi:

- Laøm tieäc vui moät ngaøy khoâng heát ñaâu.

Vöu Thò noùi:

- Khoâng môøi khaùch ngoaøi, tieäc röôïu laïi khoâng toán maáy, moùn tieàn

naøy tieâu laøm ba ngaøy cuõng ñuû. Tröôùc heát, haùt khoâng phaûi maát tieàn,

ñôõ ñöôïc moùn aáy.

- 637 -

Giaû maãu noùi:

- Chaùu Phöôïng xem boïn naøo haùt hay thì goïi!

Phöôïng Thö noùi:

- Boïn haùt ôû nhaø, chuùng ta ñaõ nghe chaùn roài. Baây giôø chòu toán ít

tieàn, goïi boïn khaùc ñeán haùt.

Giaû maãu noùi:

- Vieäc naøy ta giao cho vôï chaùu Traân, ñöøng ñeå cho chaùu Phöôïng

phaûi lo nghó ñeán, cho noù nghæ moät ngaøy môùi phaûi.

Vöu thò vaâng lôøi, noùi chuyeän moät luùc, ai cuõng bieát Giaû maãu meät,

lieàn daàn daàn ra veà.

Vöu Thò ñöa Hình phu nhaân, Vöông phu nhaân ra, roài ñeán ñaèng

Phöôïng Thö baøn vieäc laøm sinh nhaät, Phöôïng Thö noùi:

- Chò khoâng caàn hoûi toâi, chæ theo yù cuï maø laøm laø ñuû.

- Caùi con ranh naøy, maøy toát soá quaù! Tao töôûng coù vieäc gì kia!

Thaønh ra goïi chuùng tao ñeán chæ coù vieäc aáy thoâi. Goùp tieàn chöa ñuû, laïi

coøn phaûi lo lieäu caùc caùi nöõa. Maøy ñònh taï tao caùi gì naøo?

- Chò ñöøng giôû troø nöõa! Toâi coù goïi chò ñeán ñaâu maø phaûi taï! Neáu

chò sôï phaûi lo thì vaøo trình vôùi cuï sai ngöôøi khaùc cuõng ñöôïc.

- Xem kìa, noù veânh caùi maët leân theá ñaáy! Tao baûo cho maøy hay,

haõy deïp caùi loái aáy ñi. Nöôùc ñaày thì traøo ñaáy!

Hai ngöôøi laïi noùi chuyeän moät luùc nöõa, Vöu Thò môùi ra veà.

Hoâm sau, Vöu Thò vöøa môùi daäy röûa maët, chaûi ñaàu, ñaõ thaáy coù

ngöôøi mang tieàn ñeán phuû Ninh, Vöu Thò hoûi:

- Ai mang tieàn ñeán ñaáy?

- Giaø Laâm ñaáy.

- Goïi baø aáy vaøo.

Boïn a hoaøn xuoáng buoàng döôùi goïi vôï Laâm Chi Hieáu leân.

Vöu Thò môøi ngoài xuoáng gheá thaáp, roài vöøa chaûi ñaàu vöøa hoûi:

- Trong goùi aáy coù bao nhieâu tieàn ñaáy?

- Tieàn naøy laø cuûa boïn chuùng toâi goùp laïi mang ñeán tröôùc. Coøn cuï

vaø caùc baø chöa goùp.

- 638 -

Ñöông noùi thì boïn a hoaøn ñeán trình:

- Beân baø Caû vaø Tieát phu nhaân cho ngöôøi mang phaàn tieàn ñeán.

Vöu Thò cöôøi maéng:

- Boïn ranh con naøy! Chæ nhôù nhöng vieäc khoâng ñaâu aáy thoâi!

Chaúng qua hoâm qua cuï cao höùng, coá yù hoïc caùch nhaø thöôøng daân goùp

tieàn, theá maø chuùng maøy cöù nhôù maõi, cho laø vieäc to taùt, sao khoâng

nhaän laáy, môøi hoï uoáng nöôùc traø roài cho hoï veà.

Boïn a hoaøn cöôøi roài mang tieàn vaøo. Taát caû laø hai goùi, coù caû phaàn

tieàn cuûa Ñaïi Ngoïc vaø Baûo Thoa.

Vöu Thò hoûi:

- Coøn thieáu ai nöõa?

Vôï Laâm Chí Hieáu noùi:

- Coøn thieáu cuï, baø Hai, caùc coâ vaø boïn chò em chuùng toâi.

- Coøn cuûa môï Caû caùc chò ñaâu?

- Môï qua beân nhaø, soá tieàn aáy môï Hai ñaõ caàm caû roài.

Vöu Thò röûa maët chaûi ñaàu xong, sai ngöôøi keùo xe ñeán phuû Vinh.

Tröôùc heát ñeán buoàng Phöôïng Thö. Thaáy Phöôïng Thö ñaõ goùi tieàn caån

thaän, ñöông ñònh ñöa sang. Vöu Thò hoûi:

- Ñaõ ñuû caû chöa?

- Ñuû roài! Caàm ñi, maát thì toâi khoâng chòu loãi ñaâu!

- Tao khoâng tin, phaûi ñeám ngay ôû ñaây.

Vöu Thò ñeám laïi, thaáy khoâng coù phaàn Lyù Hoaøn, cöôøi noùi:

- Maøy laïi ñònh giôû troø ma ñaáy! Sao khoâng thaáy phaàn chò Caû maøy?

- Nhö theá khoâng ñuû aø? Thieáu moät phaàn cuõng ñöôïc, neáu khoâng ñuû

toâi seõ ñöa sau.

- Hoâm qua maøy laøm boä tröôùc maët moïi ngöôøi, baây giôø laïi choái vôùi

tao, tao khoâng nghe ñaâu. Tao cöù ñeán hoûi cuï.

- Chò gheâ gôùm laém! Heã sau naøy coù vieäc gì toâi cöù laøm cho roõ moân

roõ khoai, luùc aáy chò ñöøng coù traùch.

- Thoâi phaàn aáy khoâng ñöa cuõng ñöôïc. Neáu ngaøy thöôøng maøy

khoâng töû teá vôùi tao, khi naøo tao chòu nghe?

- 639 -

Noùi xong, laáy phaàn Bình Nhi ra, vaø baûo:

- Bình Nhi! Laïi laáy phaàn cuûa maøy veà, heã khoâng ñuû tao seõ buø cho.

Bình Nhi hieåu yù, cöôøi noùi:

- Xin môï haõy cöù tieâu ñi, neáu thöøa seõ ñöa laïi chaùu cuõng ñöôïc.

- Theá ra chæ ñeå cho chuû maøy laøm baäy, chöù khoâng cho tao ñöôïc

laøm ôn hay sao?

Bình Nhi ñaønh phaûi nhaän laáy tieàn.

Vöu Thò laïi noùi:

- Tao xem chuû maøy thaät laø khoân kheùo! Vôù moùn tieàn naøy ñònh tieâu

vaøo vieäc gì? Tieâu khoâng heát sau naøy boû vaøo quan taøi maø mang choân aø!

Noùi xong, ñi ñeán buoàng Giaû maãu, hoûi thaêm vaø noùi maáy caâu

chuyeän phieám roài ñeán buoàng Uyeân Öông baøn coâng vieäc. Vöu Thò nhaát

thieát ñeàu theo yù Uyeân Öông, coát laøm theá naøo cho Giaû maãu vui loøng laø

ñöôïc. Hai ngöôøi baøn ñònh xong xuoâi. Khi trôû veà Vöu Thò laáy hai laïng

baïc giaû laïi cho Uyeân Öông, vaø noùi: “Tieâu khoâng heát ñaâu."

Noùi xong, ñi ñeán buoàng Vöông phu nhaân noùi chuyeän. Nhaân luùc

Vöông phu nhaân ñi vaøo Phaät ñöôøng, Vöu Thò giaû laïi phaàn tieàn cho

Thaùi Vaân. Vì Phöôïng Thö khoâng ôû ñaáy, neân Vöu Thò giaû caû hai phaàn

tieàn cho dì Chu vaø dì Trieäu nöõa. Hoï khoâng daùm nhaän. Vöu Thò noùi:

- Ñaùng thöông caùc dì quaù, laøm gì coù tieàn maø goùp? Neáu thím

Phöôïng bieát thì toâi nhaän cho.

Hai ngöôøi caùm ôn roái rít roài nhaän laáy moùn tieàn.

Chaû maáy luùc ñaõ ñeán ngaøy moàng hai thaùng chín. Ngöôøi trong vöôøn

ñeàu nghe noùi Vöu Thò baøy bieän linh ñình laém, khoâng nhöõng coù tuoàng,

coøn coù caû caùc troø chôi vaø coâ gaùi muø keå chuyeän nöõa, neân ai ñaáy ñeàu

saép saün ñeán xem ñeå goùp vui, Lyù Hoaøn laïi baûo caùc chò em:

- Hoâm nay laø ngaøy hoïp thi xaõ, ñöøng ai queân ñaáy. Baûo Ngoïc khoâng

thaáy ñeán, chaéc laø khoâng bieát, hay laïi ham chôi ôû ñaâu maø queân haún

vieäc naøy?

Noùi xong, lieàn baûo a hoaøn ñi xem Baûo Ngoïc laøm gì, môøi ngay laïi

ñaây. A hoaøn ñi moät luùc veà noùi:

- Taäp Nhaân noùi laø caäu aáy ñi töø saùng sôùm roài:

- 640 -

Moïi ngöôøi ñeàu laáy laøm laï, noùi:

- Khoâng leõ caäu aáy laïi ñi vaéng. Con a hoaøn naøy laån thaån laém.

Roài laïi sai Thuùy Maëc ñi. Moät luùc Thuùy Maëc veà, noùi:

- Caäu aáy ñi vaéng thaät. Nghe noùi coù ngöôøi baïn naøo cheát, caäu aáy ñi

vieáng tang ñaáy.

Thaùm Xuaân noùi:

- Nhaát ñònh khoâng ñuùng. Daàu sao hoâm nay anh aáy cuõng khoâng

theå ñi ñaâu ñöôïc. Maøy goïi Taäp Nhaân ñeán ñaây ñeå tao hoûi.

Vöøa noùi xong, Taäp Nhaân ñeán, boïn Lyù Hoaøn ñeàu noùi:

- Duø hoâm nay coù vieäc gì, chuù aáy cuõng khoâng neân ra khoûi nhaø: moät

laø ngaøy sinh nhaät thím Hai, cuï raát cao höùng, moïi ngöôøi trong hai phuû

ñeàu goùp vui, theá maø chuù aáy laïi ñi aø? Hai laø, hoâm nay laø ngaøy chính

thi xaõ ñaàu tieân, chuù aáy khoâng xin pheùp laïi daùm töï tieän leûn ñi?

Taäp Nhaân thôû daøi noùi:

- Chieàu hoâm qua caäu aáy noùi sôùm hoâm nay coù vieäc caàn phaûi ñeán

phuû Baéc Tónh vöông, roài veà ngay. Toâi coù khuyeân caäu aáy ñöøng ñi, caäu

aáy nhaát ñònh khoâng nghe. Sôùm daäy, caäu aáy maëc quaàn aùo traéng ñi ra,

chaéc laø trong phuû Baéc Tónh vöông coù ngöôøi haàu naøo maát, cuõng chöa

bieát chöøng.

Boïn Lyù Hoaøn noùi:

- Neáu quaû thöïc theá, chuù aáy cuõng neân ñi, nhöng phaûi veà ngay chöù.

Noùi xong, moïi ngöôøi laïi baøn ñònh: “Chuùng ta cöù laøm thô tröôùc ñi,

khi anh aáy veà seõ phaït." Vöøa luùc aáy, Giaû maãu sai ngöôøi laïi môøi. Moïi

ngöôøi ruû nhau ñeán, Taäp Nhaân trình vieäc Baûo Ngoïc ñi vaéng. Giaû maãu

khoâng vui, sai ngöôøi ñi ñoùn.

Nguyeân laø Baûo Ngoïc coù moät taâm söï rieâng, hoâm tröôùc ñaõ daën

Dính Yeân:

- Ngaøy mai ta phaûi ñi sôùm, maøy saép hai con ngöïa ôû cöûa sau chôø

ñaáy, khoâng caàn ngöôøi ñi theo nöõa. Maøy baûo caû Lyù Quyù bieát laø ta sang

phuû Baéc Tónh vöông. Neáu coù ai ñi tìm, baûo noù ngaên laïi, khoâng caàn

phaûi ñi, cöù noùi raèng phuû Baéc Tónh vöông môøi ta ôû laïi, theá naøo ta cuõng

veà ngay.

- 641 -

Dính Yeân khoâng hieåu ñaàu ñuoâi laøm sao, ñaønh phaûi vaâng lôøi, saép

hai con ngöïa töø sôùm, chôø ôû cöûa sau vöôøn, Khi trôøi saùng, Baûo Ngoïc

maëc thuaàn ñoà traéng töø cöûa beân ñi ra, khoâng noùi moät lôøi, leân ngöïa, cuùi

löng phoùng thaúng theo ñöôøng phoá. Dính Yeân ñaønh cuõng leân ngöïa

quaát roi ñi theo sau, roài hoûi:

- Caäu ñi ñaâu ñaáy?

- Ñöôøng naøy ñi ñaâu?

- Ñaây laø ñöôøng ra cöûa baéc, ñi ñöôøng naøy vaéng laém, chaúng coù gì

vui ñaâu.

- Chính ta muoán ñeán choã thanh vaéng.

Noùi xong, Baûo Ngoïc cuøng ra roi. Ngöïa ñaõ ngoaët qua hai quaõng

ñöôøng voøng, ra khoûi cöûa thaønh.

Dính Yeân caøng ngô ngaùc, ñaønh cöù theo rieát, ñi moät maïch ñeán baûy,

taùm daëm ñöôøng. Choã naøy ngöôøi ôû thöa thôùt. Baûo Ngoïc môùi döøng ngöïa,

quay laïi hoûi Dính Yeân:

- ÔÛ ñaây coù baùn höông khoâng?

- Coù, nhöng khoâng bieát caäu caàn duøng thöù gì?

Baûo Ngoïc nghó moät luùc roài noùi:

- Thöù höông khaùc khoâng toát, phaûi coù thöù ñaøn höông, vaân höông,

giaùng höông môùi ñöôïc.

- Ba thöù höông naøy khoù tìm laém.

Baûo Ngoïc coù yù baên khoaên. Dính Yeân thaáy theá, lieàn hoûi:

- Caäu caàn höông ñeå laøm gì? Chaùu thaáy caäu thöôøng ñeo höông taùn

saün ôû trong tuùi, sao khoâng laáy ra maø duøng?

Baûo Ngoïc nhôù ra, ñöa tay sôø vaøo caùi tuùi ñeo trong aùo, thaáy hai

thoûi naèng naëng, möøng quaù, nhöng laïi sôï khoâng ñöôïc thaønh kính. Suy

nghó: “Höông ñeo trong mình coøn toát hôn laø höông mua ôû ngoaøi”. Roài

laïi hoûi ñeán lö höông. Dính Yeân noùi:

- Thoâi ñi, ôû nôi ñoàng khoâng moâng quaïnh naøy laøm gì coù lö? Muoán

duøng lö sao caäu khoâng baûo tröôùc ñeå chaùu mang saün ôû nhaø ñi coù ñöôïc

khoâng?

- 642 -

- Ñoà gaø môø! Neáu mang ñöôïc ôû nhaø ñi thì chaû phaûi chaïy möûa maät

nhö theá naøy.

Dính Yeân nghó moät luùc cöôøi noùi:

- Chaùu nghó ra roài, khoâng bieát buïng caäu theá naøo. Chaùu töôûng

khoâng nhöõng caäu caàn caùi aáy, maø coøn caàn caùi khaùc nöõa. ÔÛ ñaây chaéc

khoâng saün. Baây giôø chuùng ta chòu khoù ñi ñeán am Thuûy Tieân, chöøng

hai daëm thoâi.

- Am Thuûy Tieân ôû ñaây aø? Toát laém! Chuùng ta ñi ñi.

Baûo Ngoïc ra roi chaïy tröôùc, ngoaûnh laïi baûo Dính Yeân:

- Sö coâ ôû am Thuûy Tieân thöôøng lui tôùi nhaø ta, giôø ñeán ñaáy möôïn

caùi lö höông chaéc ngöôøi cuõng baèng loøng.

- Khoâng cöù laø nhaø ta thöôøng ñeán leã ôû ñoù maø ngay nhöõng chuøa

chuùng ta khoâng quen bieát, hoï cuõng chaúng daùm töø choái. Chæ coù moät

ñieàu: caäu xöa nay vaãn gheùt am Thuûy Tieân, theá maø taïi sao baây giôø

thaáy noùi ñeán ñaáy, caäu laïi vui möøng theá?

- Ngaøy thöôøng ta raát gheùt ngöôøi ñôøi khoâng hieåu gì caû, baï thaàn

naøo cuõng cuùng, mieáu naøo cuõng xaây. Ñoù ñeàu laø caùc cuï hoaëc caùc baø ngaøy

tröôùc coù tieàn maø ngu xuaån, heã thaáy noùi coù thaàn laø xaây mieáu thôø ngay.

Trong daõ söû hay tieåu thuyeát noùi gì thì hoï cho laø coù thöïc, chöù chaúng

bieát thaàn aáy laø ngöôøi naøo. Ví nhö trong am Thuûy Tieân thôø Laïc

Thaàn(1), neân goïi laø am Thuûy Tieân, chöù laøm gì coù vò Laïc Thaàn. Ñoù laø

lôøi cuûa Taøo Töû Kieán bòa ñaët ra, ai ngôø boïn ngu xuaån laïi ñaép töôïng ñeå

thôø. Giôø nhaân tieän hôïp vôùi yù muoán cuûa ta, neân ñeán ñaáy möôïn ñeå

duøng thoâi.

Noùi xong hai ngöôøi ñaõ ñeán cöûa am. Sö giaø thaáy Baûo Ngoïc ñeán baát

ngôø, möøng quaù nhö thaáy roàng treân trôøi rôi xuoáng, lieàn chaïy laïi chaøo,

roài sai baø vaõi ñeán giöõ ngöïa. Baûo Ngoïc vaøo am, khoâng laïy töôïng Laïc

Thaàn, chæ ñöùng ngaém nhìn thoâi. Tuy laø töôïng ñaát, nhöng cuõng coù caùi

daùng bay vuùt nhö chim hoàng kinh, sôï uoán löôïn nhö con roàng laån khuùc,

(1) Laïc Thaàn teân laø Baät Phi, töông truyeàn laø con gaùi hoï Nhaân. Khi Taøo Thaùo ñaùnh Vieân

Thieäu, baét ñöôïc NhaânThò mang veà. Taøo Thöïc xin khoâng cho, ñem cho con tröôûng laø Taøo

Phi. Taøo Phi laäp Nhaân Thò laøm hoaøng haäu, sau coù toäi bò cheát. Taøo Thöïc nhôù Nhaân Thò

quaù khi ñeán beán Laïc Thuûy thaáy Nhaân Thò hieän ra. Thaøo Thöïc vui möøng laøm baøi Laïc

Thaàn Phuù.

- 643 -

hoa sen moïc treân soùng bieác, maët trôøi chieáu raùng sôùm mai. Baûo Ngoïc

töï nhieân nöôùc maét nhoû xuoáng.

Sö giaø môøi vaøo uoáng nöôùc, Baûo Ngoïc möôïn caùi lö ñeå ñoát höông.

Sö giaø ñi moät luùc, saép caû höông vaø ngöïa giaáy mang ñeán. Baûo Ngoïc noùi:

- Caùc thöù toâi khoâng duøng, chæ duøng lö höông thoâi.

Lieàn sai Dính Yeân mang lö höông ra vöôøn sau, tìm moät choã saïch

seõ, nhöng khoâng ñöôïc. Dính Yeân hoûi:

- Treân bôø gieáng kia coù ñöôïc khoâng?

Baûo Ngoïc gaät ñaàu, cuøng ñi ñeán ñoù, ñaët lö höông xuoáng. Dính Yeân

ñöùng sang moät beân, Baûo Ngoïc laáy höông ra ñaát, rôm rôùm nöôùc maét,

vaùi moät caùi roài quay laïi baûo caát ñi. Dính Yeân vaâng lôøi, nhöng chöa caát,

lieàn cuùi ñaàu leã maáy leã vaø khaán:

- Toâi laø Dính Yeân ñaõ haàu caän caäu Hai maáy naêm nay, chæ coù ngaøy

hoâm nay ñi leã, caäu aáy khoâng baûo gì toâi, maø toâi cuõng khoâng daùm hoûi.

Tuy toâi khoâng bieát teân tuoåi vò aâm hoàn ñöôïc teá naøy laø gì, nhöng chaéc

laø moät vò chò em, vaøo baäc thoâng minh thanh nhaõ, coù moät khoâng hai ôû

treân ñôøi naøy. Taâm söï caäu Hai khoâng noùi ra ñöôïc, vaäy toâi xin khaán

thay: caäu Hai toâi töôûng nhôù ngöôøi nhö theá naøy, neáu ngöôøi coù linh

thieâng, neân thöôøng thöôøng ñeán thaêm nom caäu Hai toâi. Ngöôøi ôû coõi

aâm, phuø hoä cho caäu Hai toâi kieáp sau sinh laøm con gaùi, ñeå cuøng chò em

caùc ngöôøi vui ñuøa moät nôi, khoâng coøn laø haïng maøy raâu nhô baån nöõa.

Khaán xong, Dính Yeân laïy maáy laïy roài boø daäy.

Baûo Ngoïc chöa nghe noù khaán heát, ñaõ khoâng nhòn ñöôïc cöôøi lieàn

ñaù noù moät caùi vaø noùi:

- Ñöøng noùi baäy, ngöôøi ta bieát laïi cöôøi cho ñaáy!

Dính Yeân ñöùng daäy, mang lö höông, cuøng ñi vôùi Baûo Ngoïc roài noùi:

- Chaùu ñaõ noùi vôùi nhaø sö laø caäu chöa aên saùng, baûo hoï tieän theå

doïn maáy thöù, caäu chòu khoù aên taïm moät ít. Chaùu bieát hoâm nay ôû nhaø

baøy tieäc to, vui nhoän laém, vì theá caäu môùi laùnh ñeán ñaây. ÔÛ ñaây yeân

tónh moät ngaøy cuõng ñuû vui roài. Neáu caäukhoâng aên thì khoâng theå chòu

ñöôïc ñaâu.

- 644 -

- Khoâng uoáng röôïu vui, nghe haùt, ôû ñaây tuyø tieän aên moät ít cuõng

chaúng sao.

- Theá môùi phaûi. Nhöng chaùu xin noùi ñieàu naøy: chuùng ta ñi ñeán

ñaây, ôû nhaø taát coù ngöôøi khoâng yeân taâm. Neáu khoâng, ñeán chieàu veà

cuõng chaúng sao. Nhöng vì coù ngöôøi khoâng yeân taâm, thì caäu neân veà

nhaø ngay môùi phaûi. Moät laø ñeå cuï vaø baø Hai yeân loøng, hai laø leã ôû ñaây

ñaõ xong roài, chaúng qua chæ co�or="� theá thoâi. Veà nhaø nghe haùt uoáng röôïu,

duø khoâng phaûi laø yù muoán cuûa caäu, nhöng cuõng ñeå haàu cha meï cho

troïn ñaïo hieáu. Neáu chæ vì vieäc leã naøy, caäu khoâng nghó ñeán cuï vaø baø

ñöông mong ñôïi, thì aâm hoàn naøo nhaän leã cuûa caäu cuõng khoâng an taâm.

Caäu nghe xem chaùu noùi theá coù phaûi khoâng?

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Ta ñoaùn ñöôïc yù maøy roài, chaéc maøy nghó raèng chæ coù moät mình

maøy ñi theo ta thoâi. Khi veà maøy sôï bò loãi, neân giôû nhöõng ñieàu to lôùn

ra khuyeân ta. Ta ñeán ñaây chæ coát laøm leã xong seõ veà uoáng röôïu nghe

haùt, chöù khoâng phaûi boû ñi suoát ngaøy. Giôø ñaõ thoaû ñöôïc yù muoán roài,

neân veà nhaø mau ñeå cho moïi ngöôøi yeân taâm.

- Theá phaûi laém.

Hai ngöôøi vaøo ñeán chuøa, nhaø sö ñaõ doïn leân moät maâm côm chay.

Baûo Ngoïc aên qua loa moät ít. Dính Yeân cuõng aên. Xong roài hai

ngöôøi leân ngöïa theo ñöôøng cuõ veà nhaø. Dính Yeân ôû ñaèng sau daën:

- Caäu ñi ngöïa caån thaän ñaáy. Con ngöïa naøy khoâng quen cöôõi maáy,

phaûi caàm cöông cho chaët.

Hai ngöôøi veà ñeán thaønh, vaãn theo cöûa sau voäi ñi veà vieän Di Hoàng.

Boïn Taäp Nhaân ñi vaéng, chæ coù maáy baø giaø troâng nhaø, thaáy Baûo Ngoïc

veà, ñeàu möøng rôõ, noùi:

- A di ñaø phaät! Caäu veà roài! Tyù nöõa thì chò Taäp Nhaân ñieân maát! ÔÛ

treân aáy ñöông uoáng röôïu ñaáy, caäu leân ngay ñi.

Baûo Ngoïc nghe noùi, voäi côûi quaàn aùo traéng ra, maëc quaàn aùo ñeïp,

hoûi:

- Tieäc baøy ôû ñaâu?

- ÔÛ nhaø hoa lôn môùi döïng.

- 645 -

Baûo Ngoïc chaïy voäi ñeán nhaø hoa, ñaõ vaêng vaúng nghe thaáy tieáng

ñaøn saùo ca haùt. Vöøa ñeán beân nhaø troáng, thaáy Ngoïc Xuyeán ngoài moät

mình ôû döôùi theàm suøi suït khoùc. Thaáy Baûo Ngoïc ñeán, Ngoïc Xuyeán thôû

daøi moät caùi, cheùp mieäng noùi:

- UÙi chaø! Phöôïng hoaøng ñaõ ñeán roài! Ñi vaøo ngay ñi! Choác nöõa

khoâng veà coù leõ caû nhaø nhao leân ñaáy.

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Chò thöû ñoaùn xem toâi ñi ñaâu naøo?

Ngoïc Xuyeán quay ñi, chæ lau nöôùc maét thoâi. Baûo Ngoïc raàu raàu ñi

leân nhaø hoa chaûo Giaû maãu vaø Vöông phu nhaân. Moïi ngöôøi möøng rôõ

nhö ñöôïc thaáy chim phöôïng hoaøng.

Baûo Ngoïc voäi ñeán chuùc möøng Phöôïng Thö. Giaû maãu vaø Vöông phu

nhaân ñeàu noùi:

- Em maøy chaû bieát hay dôû gì caû. Coù vieäc caàn, sao khoâng noùi tröôùc

maø laïi leûn ñi? Theá coøn ra laøm sao nöõa! Laàn sau coøn theá thì chôø boá

maøy veà, ta seõ maùch noù ñaùnh cho.

Giaû maãu laïi maéng ngöôøi haàu:

- Taïi sao chuùng maøy cöù nghe lôøi noù? Noù baûo ñi ñaâu cöù cuùi ñaàu maø

ñi, khoâng trình qua moät tieáng?

Roài laïi hoûi Baûo Ngoïc:

- Chaùu ñi ñaâu veà ñaáy? Ñaõ aên uoáng gì chöa? Coù bò sôï gì khoâng?

- Ngöôøi naøng haàu cuûa Baéc Tónh vöông Cheát, hoâm nay chaùu ñeán

chia buoàn. Chaùu thaáy ñöùc vöông khoùc nhieàu quaù, khoâng tieän boû veà

ngay, vì theá phaûi ngoài laïi moät luùc.

- Töø nay chaùu coøn leûn ñi nhö theá, khoâng trình ta tröôùc, nhaát ñònh

ta baûo boá maøy ñaùnh cho!

Baûo Ngoïc vaâng lôøi. Giaû maãu laïi muoán ñaùnh ngöôøi ñi haàu, nhöng

moïi ngöôøi khuyeân:

- Xin cuï bôùt giaän, caäu aáy ñaõ höùa xin chöõa. Vaû chaêng caäu aáy ñi veà

khoâng xaûy ra chuyeän gì, caû nhaø cuõng neân yeân loøng ñeå vui moät luùc.

Luùc ñaàu, Giaû maãu coøn noùng ruoät, giôø thaáy Baûo Ngoïc veà vui quaù,

heát caû giaän, neân vieäc coâng boû qua. Giaû maãu laïi sôï BaûoNgoïc khoù chòu,

- 646 -

hoaëc chöa aên uoáng, hay ñi ñöôøng bò sôï haõi, neân tìm heát caùch doã daønh.

Taäp Nhaân cuõng chaïy ñeán phuïc dòch. Moïi ngöôøi laïi ra xem haùt.

Hoâm ñoù dieãn vôû Kinh thoa ky(1)ù, Giaû maãu vaø Tieát phu nhaân ñeàu

muûi loøng rôi leä, coù ngöôøi cöôøi, ngöôøi giaän, laïi coù ngöôøi maéng nöõa.

o0o

Hoài thöù boán möôi tö

Chuyeän xaûy baát ngôø, Phöôïng Thö ñaâm ghen

Möøng ngoaøi töôûng töôïng, Bình Nhi trang ñieåm

- 648 -

Baûo Ngoïc cuøng chò em ñang ngoài xem dieãn vôû Kinh thoa kyù, Ñaïi

Ngoïc xem ñeán hoài “Ngöôøi choàng ra teá vôï", lieàn baûo Baûo Thoa:

- Vöông Thaäp Baèng khoâng thoâng moät tí naøo. Teá choã naøo chaúng

ñöôïc, laïi cöù phaûi ra taän bôø soâng? Tuïc ngöõ noùi: “Troâng thaáy vaät laïi

nhôù ñeán ngöôøi”, nöôùc ô�neâ� khaép maët ñaát ñeàu do moät nguoàn maø ra, muùc

moät baùt nöôùc ôû nôi naøo cuõng ñöôïc, roài nhìn vaøo ñaáy maø khoùc, theá

cuõng ñaõ heát loøng vôùi ngöôøi khuaát roài.

Baûo Thoa khoâng traû lôøi, Baûo Ngoïc nghe xong laïi ngaån ngöôøi ra.

Giaû maãu nghó buïng: “Hoâm nay khaùc moïi ngaøy, phaûi laøm theá naøo

cho chaùu Phöôïng vui suoát ngaøy môùi ñöôïc”. Nhöng vì ngöôøi meät, Giaû

maãu ñaønh chæ ngoài ngaû ôû treân giöôøng cuøng Tieát phu nhaân xem haùt,

muoán aên gì thì choïn maáy thöù baøy ôû treân kyû, vöøa aên vöøa noùi chuyeän.

Coøn hai baøn röôïu cuûa mình thì ñem thöôûng cho boïn a hoaøn vaø nhöng

ngöôøi ñaøn baø ñöùng haàu khoâng coù coã aên, baûo hoï mang ra theàm tröôùc

cöûa soå maø ngoài, muoán gì tuøy yù, khoâng caàn phaûi caâu neä leã pheùp. Vöông

phu nhaân vaø Hình phu nhaân ngoài tröôùc caùi baøn cao keâ ôû döôùi. Caùc chò

em ngoài ôû maáy baøn röôïu beân ngoaøi. Giaû maãu thænh thoaûng daën boïn

Vöu Thò:

- Môøi chaùu Phöôïng ngoài vaøo gheá treân, roài caùc chò thay ta tieáp noù,

ñeå boõ coâng noù vaát vaû quanh naêm.

Vöu Thò vaâng lôøi, cöôøi noùi:

- Thím aáy noùi khoâng quen ngoài coã treân, goø boù ngöôïng nghòu laém.

Ngay röôïu cuõng chaúng chòu uoáng.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Chaùu khoâng bieát môøi, ñeå baø ra môøi noù vaäy.

Phöôïng Thö voäi chaïy laïi cöôøi noùi:

- Xin baø ñöøng nghe chò aáy, chaùu ñaõ uoáng nhöõng maáy cheùn roài.

Giaû maãu cöôøi, sai boïn Vöu Thò:

- Keùo noù ra, aán noù xuoáng gheá, caùc ngöôøi phaûi thay nhau môøi röôïu,

neáu noù vaãn khoâng chòu uoáng, ta seõ thaân haønh ñeán môøi môùi ñöôïc.

Boïn Vöu Thò cöôøi, roài keùo Phöôïng Thö ngoài xuoáng, sai ngöôøi laáy

cheùn roùt röôïn, noùi:

- Ñaàu naêm chí cuoái, thím heát loøng chieàu chuoäng cuï, baø Hai vaø

chuùng toâi. Toâi chaúng coù gì ñaùp laïi. Hoâm nay xin thaân roùt cheùn röôïu

naøy chuùc möøng thím. Ngoan naøy! Thím uoáng ngay cheùn röôïu ôû tay toâi

ñi.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Neáu chò coù loøng kính toâi, thì quyø xuoáng ñaây toâi môùi uoáng.

- Ñöøng laøm boä nöõa! Baûo cho maø bieát: chaêng deã maø gaëp ñöôïc dòp

naøy ñaâu. Mai sau lieäu coù ñöôïc ngaøy nay maõi khoâng? Haõy coá maø uoáng

ma�ôø�y cheùn.

Phöôïng Thö thaáy khoâng töø choái ñöôïc, ñaønh phaûi uoáng hai cheùn.

Roài ñeán boïn chò em laïi môøi, Phöôïng Thö ñaønh phaûi uoáng hai hôùp.

Giaø Laïi thaáy Giaû maãu cao höùng, cuõng phaûi goùp vui, daãn caùc giaø khaùc

ñeán môøi röôïu. Phöôïng Thö khoâng theå töø choái ñöôïc, ñaønh phaûi uoáng

hai hôùp. Boïn Uyeân Öông cuõng ñeán môøi, Phöôïng Thö khoâng uoáng ñöôïc

nöõa, voäi van væ:

- Caùc chò ôi, tha cho toâi, ngaøy mai toâi seõ uoáng.

- 649 -

Uyeân Öông cöôøi noùi:

- Neáu theá thì chaúng hoùa ra chuùng toâi beõ maët laém hay sao? Ngay

ñeán baø Hai cuõng coøn coù loøng vì neå giöõ theå dieän cho chuùng toâi. Hoâm

nay ñöùng tröôùc moïi ngöôøi, môï laïi ra boä baø chuû. Theá ra chuùng toâi

khoâng ñaùng ñeán môøi. Thoâi, môï khoâng uoáng thì chuùng toâi ñi vaäy.

Noùi xong nguaây nguaåy ñi ra. Phöôïng Thö voäi keùo laïi cöôøi noùi:

- Chò ôi, thoâi ñeå toâi uoáng vaäy.

Lieàn roùt ñaày cheùn röôïu uoáng heát. Uyeân Öông môùi cöôøi, roài veà choã

ngoài.

Phöôïng Thö ñaõ say, trong buïng coàn caøo khoù chòu, muoán veà nhaø

nghæ, nhaân thaáy boïn con haùt leân, lieàn baûo Vöu Thò:

- Saép saün tieàn thöôûng ra, toâi phaûi ñi röûa maët ñaây.

Vöu Thò gaät ñaàu, Phöôïng Thö thaáy khoâng ai ñeå yù, lieàn ñi ra ngoaøi

theo theàm nhaø sau ñi veà. Bình Nhi bieát yù, voäi theo ra, Phöôïng Thö

vòn vaøo Bình Nhi, ñi ñeán döôùi theàm, thaáy moät ñöùa haàu beù trong nhaø

ñöùng ôû ñaáy. Troâng thaáy hai ngöôøi veà, ñöùa haàu voäi quay ngöôøi chaïy.

Phöôïng Thö ngôø, goïi noù laïi. Tröôùc noù coøn giaû vôø nhö khoâng nghe. Sau

thaáy Bình Nhi cuõng goïi, khoâng laøm theá naøo ñöôïc, noù ñaønh phaûi quay

laïi.

Phöôïng Thö caøng ngôø, lieàn cuøng Bình Nhi leân theàm goïi ñöùa beù

aáy vaøo, roài môû caùnh cöûa ra. Phöôïng Thö ngoài ngay ôû treân theàm, baét

ñöùa beù quyø xuoáng, roài heùt baûo Bình Nhi:

- Baûo hai ñöùa haàu ôû cöûa ngoaøi mang thöøng roi vaøo ñaây, ñem con

ranh con naøy ñaùnh cheát ñi cho tao. Noù chaúng bieát tao laø ai aø?

Ñöùa beù hoàn vía leân maây, vöøa khoùc vöøa van laïy xin tha. Phöôïng

Thö hoûi:

- Tao coù phaûi laø ma ñaâu. Maøy troâng thaáy, khoâng bieát ñöùng laïi,

sao cöù chaïy ñi?</span>

- Chaùu thöïc khoâng troâng thaáy môï, vaø nhôù trong nhaø khoâng coøn

ai, neân môùi chaïy veà.

- Trong nhaø ñaõ khoâng coù ai, thì ai baûo maøy ñeán ñaây? Duø maøy

khoâng troâng thaáy, nhöng tao vaø chò Bình ôû ñaèng sau raùt coå goïi maøy

- 650 -

ñeán möôøi maáy laàn, caøng goïi maøy caøng chaïy. Coù xa xoâi gì ñaâu maøy

ñieác aø? Laïi coøn caõi?

Noùi xong, giô tay taùt moät caùi, ñöùa beù chuùi ñaàu xuoáng, roài laïi taùt

moät caùi nöõa, hai maù noù söng vuø leân. Bình Nhi voäi can:

- Thoâi môï aï, khoâng laïi ñau tay!

Phöôïng Thö noùi:

- Ñaùnh nöõa ñi, hoûi noù vì sao maø chaïy, noù khoâng noùi thì ñaùnh vôõ

moàm noù ra.

Ñöùa beù tröôùc coøn choái caõi, sau thaáy Phöôïng Thö baûo nung ñoû

thanh saét dí vaøo moàm, noù môùi khoùc noùi:

- Caäu Hai ôû nhaø baûo chaùu ñeán ñaây gaùc, thaáy môï veà thì baùo tin

cho caäu bieát. Khoâng ngôø baây giôø môï ñaõ veà.

Phöôïng Thö thaáy caâu noùi coù yù, lieàn hoûi:

- Baûo maøy gaùc tao ñeå laøm gì? Khoâng nheõ laïi caám tao veà aø? Taát coù

duyeân côù laøm sao ñaây. Maøy phaûi noùi ngay, tao seõ thöông maøy, neáu

khoâng tao laáy dao xeûo thòt!

Noùi xong, laáy caùi traâm ôû treân ñaàu ra ñaâm vaøo moàm ñöùa beù. Noù sôï

quaù, vöøa traùnh vöøa khoùc:

- Chaùu xin noùi thöïc, nhöng môï ñöøng baûo laø chaùu noùi!

Bình Nhi vöøa ngaên Phöôïng Thö, vöøa giuïc noù noùi ngay ñi. Ñöùa beù

noùi:

- Caäu Hai veà ñeán nhaø, nguû moät luùc môùi daäy, cho ngöôøi ñeán xem

môï ñaõ saép veà chöa. Nghe noùi môï vöøa môùi vaøo tieäc, caäu aáy lieàn môû

ngay hoøm laáy hai neùn baïc, hai caùi traâm, hai taám luïa, baûo chaùu leûn

ñöa cho vôï Baõo Nhò vaø goïi noù laïi. Noù nhaän caùc thöù aáy roài ñi ñeán nhaø

ta. Caäu Hai baûo chaùu ñöùng ñaây gaùc. Coøn vieäc veà sau theá naøo chaùu

khoâng bieát.

Phöôïng Thö nghe noùi, töùc run ngöôøi, ñöùng daäy ñi thaúng veà nhaø.

Vöøa ñeán saân, thaáy moät ñöùa haàu ñöùng ôû trong cöûa loù ñaàu ra. Troâng

thaáy Phöôïng Thö, noù caém ñaàu chaïy. Phöôïng Thö goïi haún teân noù, baûo

ñöùng laïi. Ñöùa beù naøy voán laùu lænh, thaáy khoâng chaïy thoaùt, neân quay

laïi cöôøi noùi:

- Chaùu ñang ñònh ñi maùch môï, may môï ñaõ veà.

- 651 -

- Maùch tao vieäc gì?

- Caäu Hai ôû nhaø...

Roài noù keå laïi moät löôït nhö ñöùa tröôùc vöøa noùi.

Phöôïng Thö quaùt:

- Töø naõy maøy laøm gì? Baây giôø tao troâng thaáy roài, maøy môùi tìm

caùch ñoå quanh.

Noùi xong, giô tay taùt moät caùi, laøm cho ñöùa haàu ngaõ laïng choaïng,

Phöôïng Thö roùn reùn ñi ñeán tröôùc cöûa soå, nghe thaáy ôû trong coù tieáng

ngöôøi ñaøn baø cöôøi noùi:

- Bao giôø baø vôï Dieâm Vöông cuûa caäu cheát ñi thì hay!

- Neáu noù cheát, ta laáy moät muï khaùc, cuõng gioáng nhö theá, thì laøm

theá naøo?

- Neáu noù cheát thì ñem coâ Bình laøm vôï caû, coù leõ coøn hôn ñaáy.

- Noù chaúng ñeå cho ta ñuïng chaïm ñeán con Bình moät tyù naøo, chính

con Bình cuõng aám öùc khoâng daùm noùi ra. Soá kieáp ra sao maø laïi gaëp

phaûi sao Daï Soa theá naøy!

Phöôïng Thö nghe noùi, töùc run ngöôøi leân. Laïi nghe thaáy hoï ñeàu

khen Bình Nhi, lieàn ngôø cho Bình Nhi ngaøy thöôøng vaéng mình, chaéc

cuõng ngoû lôøi oaùn traùch. Hôi röôïu caøng haêng leân, khoâng nghó ngôïi gì

caû. Phöông Thö quay ngay ngöôøi laïi taùt Bình Nhi hai caùi; ñaïp cöûa vaøo,

khoâng noùi naêng gì, tuùm laáy vôï Baõo Nhò ñaùnh xeù. Laïi sôï Giaû Lieãn

troán ñi, lieàn ñöùng chaën laáy cöûa vaø maéng:

- Con ñó naøy! Maøy ñaõ cöôùp choàng chuû maøy, laïi ñònh gieát caû vôï

chuû maøy nöõa aø! Bình Nhi laïi ñaây! Boïn ñó naøy cuøng veà huøa vôùi nhau

ñeå haïi ta! Ngoaøi maët thì vaãn thôn thôùt doã daønh ta.

Noùi xong laïi ñaùnh Bình Nhi maáy caùi. Laøm Bình Nhi khoâng coù

choã keâu oan, töùc quaù phaùt khoùc leân vaø maéng:

- Caùc ngöôøi ñaõ laøm vieäc xaáu xa naøy, khoâng döng laïi keùo caû toâi

vaøo laøm gì!

Noùi xong, tuùm laáy vôï Baûo Nhò ñaùnh xeù.

Giaû Lieãn vì uoáng nhieàu röôïu, ñang khi höùng leân, khoâng ñeà phoøng

caån thaän, thì Phöôïng Thö veà, neân lính quyùnh khoâng bieát laøm theá naøo;

laïi thaáy Bình Nhi cuõng to tieáng, thaønh ra hôi men caøng haêng leân.

- 652 -

Thaáy Phöôïng Thö ñaùnh vôï Baõo Nhò, haén vöøa töùc vöøa xaáu hoå, nhöng

khoâng tieän noùi ra; baây giôø thaáy Bình Nhi cuõng ñaùnh vôï Baûo Nhò, haén

ñöùng daäy ñaù roài maéng:

- Con ñó kia! maøy cuõng ñaùnh ngöôøi aø!

Bình Nhi sôï quaù, ngöøng tay, khoùc noùi:

- Caùc ngöôøi chuyeän troø thaàm vuïng vôùi nhau, taïi sao coøn keùo toâi

vaøo?

Phöôïng Thö thaáy Bình Nhi sôï Giaû Lieãn, caøng töùc, chaïy laïi ñaùnh

Bình Nhi, vaø baét phaûi ñaùnh vôï Baûo Nhò. Bình Nhi töùc quaù chaïy ñi

tìm dao ñònh töï töû. Boïn baø giaø vaø ngöôøi haàu beân ngoaøi voäi ngaên laïi

khuyeân raên.

Phöôïng Thö thaáy Bình Nhi ñi töï töû, lieàn ñaäp ñaàu vaøo Giaû Lieãn,

keâu aàm leân:

- Chuùng noù vaøo huøa vôùi nhau ñeå haïi ta, bò ta baét ñöôïc, laïi coøn

doïa ta! Caäu boùp cheát toâi ñi!

Giaû Lieãn töùc quaù, ruùt kieám ôû treân töôøng xuoáng, noùi:

- Khoâng caàn phaûi töï töû! Tao ñieân tieát leân roài ñaây! Gieát taát caû roài

tao ñeàn maïng, theá laø heát chuyeän!

Ñöông luùc aàm ó, thì boïn Vöu Thò ñeán noùi:

- Laøm caùi gì ñaáy? Töï döng voâ côù sao laïi to tieáng theá?

Giaû Lieãn thaáy coù ngöôøi ñeán, lieàn möôïn hôi men caøng laøm giaø cöù

ñoøi gieát Phöôïng Thö. Phöôïng Thö thaáy ngöôøi ñeán, khoâng loàng loän

nhö tröôùc nöõa, lieàn boû moïi ngöôøi, roài khoùc loùc aàm ó vaø chaïy sang beân

Giaû maãu.

Luùc ñoù tuoàng ñaõ tan, Phöôïng Thö chaïy ñeán laên vaøo loøng Giaû maãu

noùi:

- Baø cöùu chaùu vôùi! Caäu Lieãn ñònh gieát chaùu ñaáy!

Giaû maãu, Hình phu nhaân, Vöông phu nhaân voäi hoûi “Sao theá?”

Phöông Thö khoùc noùi:

- Chaùu veà nhaø thay quaàn aùo, khoâng ngôø caäu Lieãn röôùc gaùi veà troø

chuyeän. Chaùu töôûng coù khaùch ñeán chôi, sôï khoâng daùm vaøo; ñöùng ôû

ngoaøi nghe, thì ra caäu aáy ñang baøn vôùi vôï Baõo Nhò, baûo laø chaùu gheâ

gôùm laém, ñònh cho chaùu uoáng thuoác cheát ñi, roài laáy Bình Nhi laøm vôï

- 653 -

caû. Chaùu töùc quaù, nhöng khoâng daùm caõi nhau vôùi caäu aáy, chæ ñaùnh con

Bình hai caùi, hoûi noù vì sao ñònh haïi chaùu. Caäu aáy xaáu hoå neân chöïc

gieát chaùu.

Giaû maãu nghe xong, tin laø thöïc, noùi:

- Nhö theá thì chòu sao ñöôïc? Mau mau loâi coå thaèng khoán naïn aáy

ñeán ñaây!

Noùi chöa döùt lôøi, thaáy Giaû Lieãn caàm kieám chaïy ñeán, coù nhieàu

ngöôøi theo sau. Giaû Lieãn xöa nay caäy Giaû maãu vaãn thöông mình, ngay

meï vaø thím cuõng khoâng nôõ ngaên caûn, neân caøng hung haêng chaïy ñeán

laøm aàm leân. Hình phu nhaân vaø Vöông phu nhaân troâng thaáy, giaän quaù

voäi ngaên laïi maéng:

- Thaèng khoán naïn naøy! Maøy ñònh laøm loaïn ñaáy aø! Cuï ngoài kia

kìa?

Giaû Lieãn löø maét nhìn, noùi:

- Chæ vì cuï nuoâng noù quaù, noù môùi daùm theá. Noù maéng caû chaùu nöõa.

Hình phu nhaân giaän quaù, giaèng laáy kieám quaùt:

- Maøy böôùc ngay ra ngoaøi kia!

GIaû Lieãn giô boä maët daøy, leø nheø noùi maõi.

Giaû maãu giaän maéng:

- Tao bieát maøy khoâng coi chuùng tao ra gì! Goïi boá noù ñeán ñaây xem

noù coù böôùc hay khoâng!

Giaû Lieãn thaáy vaäy, môùi loaïng choaïng böôùc ra. Giaän doãi khoâng veà

nhaø, ñi ra thö phoøng phía ngoaøi.

Hình phu nhaân vaø Vöông phu nhaân cuõng traùch Phöôïng Thö. Giaû

maãu noùi:

- Vieäc coù quan heä gì ñaâu. Boïn trai treû chuùng noù, thaáy gaùi khaùc

naøo meøo thaáy môõ, giöõ laøm sao ñöôïc? Luùc coøn treû ai maø chaúng theá?

Vieäc naøy loãi taïi ta baûo maøy uoáng theâm vaøi cheùn röôïu maøy laïi uoáng

phaûi giaám chua!(1)

Noùi xong, moïi ngöôøi cöôøi aàm leân. Giaû maãu laïi noùi:

(1) YÙ noùi hay ghen tuoâng.

- 654 -

- Maøy cöù yeân taâm, mai ta seõ baét choàng maøy ñeán xin loãi, baây giôø

ñöøng veà maø noù beõ maët ñaáy.

Roài laïi maéng:

- Con Bình ranh con, ngaøy thöôøng ta cöù töôûng noù khaù, theá maø

vaéng maët noù laïi teä theá!

Vöu Thò cöôøi noùi:

- Bình Nhi chaúng coù loãi gì, ñoù laø thím Phöôïng giaän caù cheùm thôùt

ñaáy thoâi. Hai beân caõi nhau ñeàu mang Bình Nhi ra haønh haï cho haû.

Noù oan öùc theá maø cuï laïi coøn maéng noù!

Giaû maãu noùi:

- Phaûi ñaáy. Ta vaãn bieát con beù aáy khoâng phaûi laø quaân hay ton hoùt

gì ñaâu. Ñaùng thöông cho noù bò maéng oan.

Roài goïi Hoå Phaùch ñeán baûo:

- Maøy keå laïi lôøi ta noùi cho Bình Nhi nghe; ta bieát noù bò oan, ngaøy

mai ta seõ baét chuû noù ñeán xin loãi. Hoâm nay laø ngaøy sinh nhaät cuûa chuû

noù, ñöøng ñeå cho noù laøm aàm leân.

Lyù Hoaøn ñaõ daét Bình Nhi vaøo vöôøn Ñaïi Quan roài. Bình Nhi

ngheïn ngaøo khoâng bieát noùi laøm sao. Baûo Thoa khuyeân:

- Chò laø ngöôøi hieåu bieát, xöa nay môï chò ñoái ñaõi vôùi chò theá naøo.

Hoâm nay môï chò say röôïu, khoâng ñem daèn vaët ñeå haû giaän, thì bieát

ñem ai? Chò ñöøng ñeå ngöôøi ta cöôøi môï laø quaù say. Chò chæ nghó caùi

oan luùc naøy, chaû hoùa ra nhöõng caùi toát cuûa mình tröôùc ñaây ñeàu laø giaû

doái hay sao?

Ngay luùc aáy Hoå Phaùch ñeán, keå laïi nhöõng lôøi cuûa Giaû maãu cho

Bình Nhi nghe. Bình Nhi caûm thaáy mình coøn chuùt theå dieän, daàn daàn

nguoâi giaän, cuõng khoâng veà nhaø nöõa.

Boïn Baûo Thoa nghæ moät luùc roài ñeán thaêm Giaû maãu vaø Phöôïng

Thö. Baûo Ngoïc môøi Bình Nhi ñeán vieän Di Hoàng. Taäp Nhaân ra ñoùn,

cöôøi noùi:

- Toâi ñònh môøi chò tröôùc, nhöng vì môï Caû vaø caùc coâ ñeàu môøi, neân

toâi ñaønh phaûi ñeå laïi.

Bình Nhi cöôøi noùi:

- 655 -

- Xin caùm ôn. Khoâng bieát chuyeän naøy ôû ñaâu maø ra! Boãng döng voâ

côù toâi bò maéng oan moät traän!

Taäp Nhaân cöôøi noùi:

- Môï Hai xöa nay ñoái vôùi chò vaãn toát, chaúng qua nhaát thôøi böïc

leân ñoù thoâi.

- Môï Hai coù noùi gì ñaâu, chæ vì con ñó noù laøm toäi toâi, noù mang toâi

ra laøm troø ñuøa. Laïi coøn caùi caäu hoà ñoà aáy quay ra ñaùnh toâi nöõa!

Bình Nhi öùc quaù, khoâng caàm ñöôïc nöôùc maét. Baûo Ngoïc voäi

khuyeân:

- Chò ñöøng buoàn nöõa, toâi xin loãi thay cho hai ngöôøi aáy.

Bình Nhi cöôøi noùi:

- Naøo coù vieäc gì ñeán caäu?

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Anh em chò em chuùng toâi cuõng nhö laø moät, neáu hoï coù loãi vôùi ai,

toâi cuõng ñaùng xin loãi thay cho hoï.

Laïi noùi:

- Ñaùng tieác boä quaàn aùo môùi cuûa chò bò laám caû! ÔÛ ñaây em Hoa cuûa

chò coù quaàn aùo, sao chò khoâng laáy maø thay roài ñem phun röôïu, laø laïi

boä quaàn aùo vaø chò cuõng neân chaûi laïi ñaàu ñi.

Vöøa noùi vöøa sai boïn haàu nhoû: “Muùc nöôùc röûa maët vaø ñoát baøn laø

ñem ñeán ñaây!"

Bình Nhi xöa nay vaãn nghe noùi Baûo Ngoïc bieát caùch chieàu chuoäng

boïn con gaùi. Baûo Ngoïc ngaøy thöôøng vì thaáy Bình Nhi laø naøng haàu yeâu

cuûa Giaû Lieãn vaø laïi laø ngöôøi taâm phuùc cuûa Phöôïng Thö neân khoâng

daùm gaàn guõi. Bôùi vaäy, thöôøng aân haän khoâng bieát laøm theá naøo toû heát

ñöôïc loøng toát cuûa mình ñoái vôùi chò ta. Bình Nhi thaáy Baûo Ngoïc aân

caàn nhö theá, nghó buïng: “Quaû nhieân Baûo Ngoïc ñoái xöû chu taát quaù,

thaät tieáng ñoàn khoâng sai!”

Laïi thaáy Taäp Nhaân môû ngay hoøm, laáy ra boä quaàn aùo ít hay maëc

ñeán. Bình Nhi voäi ñi röûa maët. Baûo Ngoïc ñöùng beân cöôøi noùi:

- Chò cuõng neân ñaùnh tyù phaán vaøo, keûo ngöôøi ta laïi baûo giaän nhau

vôùi chò Phöôïng ñaáy. Vaû chaêng hoâm nay laø ngaøy sinh nhaät cuûa chò aáy

vaø cuï cuõng ñaõ sai ngöôøi ñeán an uûi chò roài.

- 656 -

Bình Nhi nghe noùi coù lyù, lieàn ñi tìm phaán, nhöng khoâng thaáy.

Baûo Ngoïc voäi chaïy ñeán ñaøi trang, môû caùi hoäp söù Chaâu Tuyeân ra,

trong hoäp ñöïng moät löôït möôøi thoi phaán hoa ngoïc traâm, laáy ra moät

thoi ñöa cho Bình Nhi, cöôøi noùi:

- Ñaây khoâng phaûi laø phaán thöôøng ñaâu, laø gioáng hoa daï höông

nghieàn naùt ra, cheá vôùi thöù boät thöôïng haûo haïng ñaáy.

Bình Nhi ñeå leân treân tay xem, quaû nhieân vöøa nheï, vöøa traéng, vöøa

ñoû, vöøa thôm, xoa leân maët thaáy da mòn vaø maùt, khoâng beát nhö thöù

phaán khaùc. Sau thaáy moät caùi hoäp ngoïc traéng nhoû, trong ñöïng moät

hoäp saùp maøu ñoû töôi nhö cao vaên khoâi, chöù khoâng phaûi töøng tôø moät.

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Saùp baùn ôû hieäu khoâng saïch, maøu laïi choùng bay. Ñaây laø haïng

saùp toát nhaát, vaét nöôùc ra, loïc saïch roài hoøa laãn vôùi söông ôû trong hoa,

ñem naáu leân. Chæ laáy caùi traâm nhoû kheâu moät tí xaùt vaøo moâi; laïi laáy

moät gioït hoøa laãn nöôùc vôùi saùp vaøo loøng baøn tay roài xoa leân maët cuõng

ñuû.

Bình Nhi cöù theo theá trang ñieåm, thaáy töôi ñeïp khaùc thöôøng vaø

muøi thôm ngaøo ngaït. Baûo Ngoïc laïi laáy moät caønh hoa hueä ôû trong chaäu

duøng dao tre caét ñem caém leân ñaàu cho Bình Nhi. Chôït thaáy Lyù Hoaøn

cho ngöôøi sang goïi, Bình Nhi voäi vaøng ñi sang.

Bình Nhi laø coâ gaùi thoâng minh, xinh ñeïp vaøo baäc nhaát, chöù

khoâng nhö nhöõng boïn tuïc taèn ngu xuaån. Theá maø Baûo Ngoïc xöa nay

khoâng ñöôïc gaàn guõi saên soùc, neân raát laáy laøm aân haän. Vaû hoâm nay laø

ngaøy sinh nhaät cuûa Kim Xuyeán, neân suoát ngaøy Baûo Ngoïc khoâng vui.

Khoâng ngôø sau khi xaûy ra vieäc naøy, Baûo Ngoïc ñöôïc toû heát noãi loøng

vôùi Bình Nhi, thöïc laø moät nieàm vui maø trong ñôøi chöa heà nghó ñeán.

Vì theá caäu ta naèm ngaû xuoáng giöôøng, trong buïng laáy laøm khoan khoaùi.

Chôït nghó ñeán Giaû Lieãn chæ bieát thoûa loøng duïc voïng cuûa mình, chöù

khoâng bieát naâng niu caùc baïn son phaán. Roài nghó ñeán Bình Nhi khoâng

coù cha meï, khoâng coù anh chò em, trô troïi moät mình, phaûi haàu haï hai

vôï choàng Giaû Lieãn. Giaû Lieãn thì thoâ tuïc, Phöôïng Thö thì taøn nhaãn,

theá maø Bình Nhi vaãn chieàu chuoäng ñöôïc chu taát. Hoâm nay laïi gaëp

baøn tay aùc nghieät, thöïc laø meänh baïc hôn caû Ñaïi Ngoïc! Nghó ñeán ñaây,

Baûo Ngoïc laïi caøng thöông caûm. Roài ñöùng daäy, thaáy quaàn aùo phun

röôïu ñaõ gaàn khoâ, Baûo Ngoïc lieàn ñem ñi laø vaø gaáp laïi caån thaän. Thaáy

- 657 -

caùi khaên maët cuûa Bình Nhi boû queân ñaáy, haõy coøn veát nöôùc maét. Baûo

Ngoïc giaët ñi roài ñem phôi. Vöøa möøng vöøa thöông, ngoài thöø ra moät luùc,

roài sang thoân Ñaïo Höông noùi chuyeän, ñeán khi leân ñeøn môùi veà.

Bình Nhi nguû laïi nhaø Lyù Hoaøn moät ñeâm. Phöôïng Thö nguû ôû beân

nhaø Giaû maãu. Giaû Lieãn toái veà, thaáy vaéng tanh, khoâng tieän ñi goïi,

ñaønh phaûi naèm nguû traàn moät ñeâm. Hoâm sau trôû daäy, nghó ñeán vieäc

hoâm qua, thaáy beõ maët, haén hoái haän khoâng kòp. Hình phu nhaân nhôù

laïi caâu chuyeän hoâm qua, lieàn ñeán goïi Giaû Lieãn sang nhaû Giaû maãu.

Giaû Lieãn ñaønh phaûi nuoát nhuïc theo sang, quyø tröôùc Giaû maãu.

Giaû maãu hoûi:

- Taïi sao vaäy?

- Hoâm qua chaùu say röôïu quaù, laøm phieàn loøng baø, hoâm nay sang

xin nhaän toäi.

- Ñoà khoán naïn! Uoáng cho böù hoïng ra, roài khoâng bieát yeân phaän

daãn xaùc ñi cho raûnh, laïi coøn ñaùnh vôï! Ngaøy thöôøng con Phöôïng aên

noùi nhö Haïng Vo&otilde;, theá maø hoâm qua troâng noù run sôï thöïc ñaùng thöông!

Neáu khoâng coù tao, maøy seõ gieát noù thì baây giôø coøn ra laøm sao nöõa.

Giaû Lieãn trong buïng aám öùc nhöng khoâng daùm caõi laïi, chæ ñaønh

nhaän loãi. Giaû maãu laïi noùi:

- Con Phöôïng vaø con Bình khoâng ñeïp aø? Maøy coøn chöa chaùn sao?

Haøng ngaøy maøy cöù thaäm thaäm thuït thuït, baát cöù haïng baån thæu naøo

cuõng loâi veà nhaø. Laïi vì con ñó aáy maø ñaùnh vôï, ñaùnh ngöôøi haàu, theá

cuõng ñoøi laø caäu aám con nhaø quan, töï mình traùt traáu vaøo maët! Neáu

maøy bieát sôï tao thì phaûi ñöùng daäy xin loãi vôï maøy ñi, roài daét noù veà

nhaø, tao môùi vui loøng vaø tha toäi cho maøy. Khoâng thì maøy böôùc ngay,

tao khoâng daùm nhaän leã laïy cuûa maøy nöõa!

Giaû Lieãn nghe vaäy, laïi thaáy Phöôïng Thö ñöùng ôû beân caïnh khoùc

söng caû maét leân, khoâng trang ñieåm son phaán, maët vaøng kheø, so vôùi

ngaøy thöôøng laïi caøng ñaùng thöông ñaùng yeâu. Buïng nghó: “Thoâi chi

baèng xin loãi ñi thì ñoâi beân laïi ñöôïc thuaän hoøa maø cuï cuõng vui loøng.”

Lieàn cöôøi noùi:

- Baø daïy theá naøo chaùu cuõng phaûi vaâng lôøi, nhöng chæ sôï laïi ñaâm

nuoâng noù thoâi.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- 658 -

- Noùi baäy! Tao bieát noù laø ñöùa coù leã pheùp, khoâng hay va chaïm ñeán

ai. Neáu sau naøy noù coù loãi vôùi maøy tao seõ laøm chuû cho maøy trò noù.

Giaû Lieãn nghe noùi, ñöùng daäy vaùi Phöôïng Thö moät caùi, cöôøi noùi:

- Ñoù laø toâi khoâng phaûi, xin môï Hai ñöøng giaän nöõa.

Caû nhaø ñeàu cöôøi aàm leân. Giaû maãu cöôøi noùi:

- Con Phöôïng khoâng ñöôïc giaän nöõa. Maøy coøn giaän thì tao caøng

theâm böïc.

Noùi xong laïi sai ngöôøi ñi goïi Bình Nhi ñeán, baûo Phöôïng Thö vaø

Giaû Lieãn phaûi an uûi Bình Nhi maáy caâu. Giaû Lieãn troângthaáy Bình Nhi,

thöïc laø “vôï caû khoâng baèng naøng haàu, naøng haàu khoâng baèng laøm caùch

thaàm vuïng”. Thaáy Giaû maãu baûo theá, Giaû Lieãn chaïy ngay laïi noùi:

- Thöïc laø toâi khoâng phaûi, neân coâ bò oan, cuõng vì toâi maø môï aáy coù

loãi vôùi coâ, veà phaàn toâi xin loãi ñaõ ñaønh, toâi laïi xin loãi thay môï aáy nöõa.

Noùi xong, vaùi moät caùi, laøm cho Giaû maãu cöôøi, Phö� phe�ïng Thö cuõng

cöôøi.

Giaû maãu laïi baét Phöôïng Thö ñeán an uûi Bình Nhi maáy caâu. Bình

Nhi voäi chaïy laïi vaùi Phöôïng Thö, noùi:

- Ngaøy sinh nhaät cuûa môï, toâi laøm cho môï böïc töùc, toäi toâi ñaùng

cheát.

Phöôïng Thö xaáu hoå vì hoâm qua uoáng nhieàu röôïn, khoâng nghó ñeán

tình nghóa xöa nay, ñaâm ra noùng naûy, nghe ngöôøi ngoaøi noùi, voâ côù

laøm cho Bình Nhi beõ maët. Nay thaáy theá, vöøa xaáu hoå vöøa ñau xoùt, voäi

ñôõ Bình Nhi daäy, nöôùc maét nhoû xuoáng. Bính Nhi noùi:

- Toâi haàu môï baáy nhieâu naên, khoâng bao giôø môï ñoäng ñeán nöûa

moùng tay. Hoâm qua bò ñoøn, toâi cuõng khoâng daùm oaùn môï, chæ vì con ñó

aáy laøm haïi, traùnh naøo môï chaû töùc giaän!

Noùi xong nöôùc maét cuõng traøn ra. Giaû maãu lieàn sai ngöôøi ñöa hoï

veà nhaø vaø noùi:

- Ñöùa naøo coøn nhaéc laïi chuyeän naøy phaûi ñeán trình ta ngay; baát

kyø laø ai, ta cuõng ñaùnh cho moät traän.

Ba ngöôøi laïi taï Giaû maãu, Hình phu nhaân vaø Vöông phu nhaân. Baø

giaø vaâng lôøi, ñöa hoï veà nhaø.

Veà ñeán buoàng, Phöôïng Thö thaáy khoâng coù ngöôøi lieàn noùi:

- 659 -

- Toâi ñaâu phaûi gioáng vua Dieâm Vöông, gioáng quyû Daï Soa? Con ñó

aáy ruûa toâi cheát, caäu cuõng theo noù ruûa toâi. Nghìn ngaøy chaû töû teá vôùi

nhau thì cuõng phaûi coù moät ngaøy chöù. Toäi nghieäp cho toâi khoâng baèng

caû con ñó, thì coøn maët muõi naøo soáng ôû treân ñôøi nöõa.

Noùi xong laïi khoùc. Giaû Lieãn noùi:

- Theá coøn chöa ñuû aø? Môï thöû nghó xem hoâm tröôùc ai coù loãi nhieàu?

Hoâm nay tröôùc maët moïi ngöôøi, toâi phaûi quyø, laïi phaûi xin loãi, nhö theá

môï ñaõ haõnh dieän roài. Baây giôø laïi coøn caèn nhaèn, chaúng leõ laïi baét toâi

quyø nöõa môùi chòu thoâi hay sao? Ñöôïc ñaø laïi cöù leân maët maõi, nhö theá

khoâng toát ñaâu!

Phöôïng Thö khoâng noùi laïi ñöôïc. Bình Nhi phì cöôøi moät tieáng. Giaû

Lieãn cuõng cöôøi noùi:

- Theá laø xong. Toâi thaät heát caùch roài!

Chôït moät baø giaø ñeán trình:

- Vôï Baõo Nhò thaét coå cheát roài!

Giaû Lieãn, Phöôïng Thö ñeàu giaät naûy mình. Nhöng Phöôïng Thö voäi

laøm ra ve�i>&n� cöùng, lieàn quaùt:

- Noù cheát thì thoâi. Vieäc gì baø phaûi nhôùn nha nhôùn nhaùc.

Moät luùc, vôï Laâm Chi Hieáu ñeán noùi kheõ vôùi Phöôïng Thö:

- Vôï Baûo Nhò thaét coå cheát roài, hoï haøng nhaø noù ñònh ñi kieän môï

ñaáy!

- Caøng hay, toâi cuõng ñang ñònh ñi kieän noù ñaây!

- Chuùng toâi vöøa khuyeân hoï moät luùc, roài laïi doïa cho hoï moät traän,

höùa seõ cho hoï ít tieàn, nghe ñaõ xuoâi roài.

- Toâi chaúng coù ñoàng naøo. Neáu coù tieàn cuõng chaúng cho noù! Cöù baûo

noù ñi maø kieän! Ñöøng ai ngaên noù vaø cuõng khoâng caàn phaûi doïa noù. Noù

muoán ñi kieän ñaâu thì ñi. Neáu noù khoâng kieän, toâi seõ kieän laïi noù laø

“mang xaùc ngöôøi cheát ra vu vaï!”

Vôï Laâm Chí Hieáu ñöông luùc khoù nghó, thì Giaû Lieãn lieác maét moät

caùi, chò ta hieåu ngay, lieàn ra ngoaøi chôø.

Giaû Lieãn noùi:

- Toâi ñi ra xem sao?

Phöôïng Thö noùi:

- 660 -

- Khoâng ñöôïc cho noù tieàn!

Giaû Lieãn chaïy ra baøn vôùi Laâm Chí Hieáu, sai ngöôøi ñeán vöøa doã

vöøa doïa vaø cho hai traêm laïng baïc. Giaû Lieãn laïi sôï seõ coøn xaûy ra

chuyeän loâi thoâi, lieàn sai ngöôøi ñeán noùi vôùi boïn quan laïi roài goïi maáy

ngöôøi lính canh vaø ngöôøi choân caát ñeán giuùp ñôõ vieäc tang. Boïn kia

thaáy theá, muoán laøm cho ra nheõ, nhöng khoâng daùm, ñaønh phaûi im hôi

laëng tieáng vaäy. Giaû Lieãn laïi baûo Laâm Chí Hieáu bieân haõo hai traêm

laïng baïc vaøo caùc khoaûn chi tieâu khaùc laáp lieám cho qua chuyeän. Roài

laáy tieàn rieâng cuûa mình cho Baõo Nhò, an uûi noù, vaø noùi: “Sau naøy ta seõ

hoûi cho maøy moät con vôï ñeïp khaùc”. Baõo Nhò vöøa coù theå dieän, laïi vöøa

ñöôïc tieàn, laøm gì maø chaúng baèng loøng, neân vaãn chieàu chuoäng Giaû

Lieãn nhö tröôùc.

ÔÛ nhaø, Phöôïng Thö trong buïng vaãn lo, nhöng ngoaøi maët laïi laøm

ra boä khoâng theøm ñeå yù ñeán. Nhaân luùc vaéng ngöôøi, Phöôïng Thö cöôøi

baûo Bình Nhi:

- Hoâm noï ta uoáng nhieàu röôïu, em ñöøng giaän nheù. Ñaùnh vaøo ñaâu?

Ta xem naøo?

Bình Nhi nghe noùi, maét ñoû hoe leân, nhöng voäi nhòn ngay:

- Ñaùnh cuõng chaû ñau laém.

Roài nghe ôû ngoaøi coù ngöôøi noùi:

- Caùc môï caùc coâ ñeán chôi ñaáy!

o0o

Hoài thöù boán naêm

Baïn kim lan ngoû chuyeän kim lan

Ñeâm möa gioù ngaâm baøi möa gioù

- 662 -

Phöôïng Thö ñang voã veà Bình Nhi, thaáy chò em ñeán chôi, lieàn môøi

ngoài. Bình Nhi ñi pha traø. Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Sao hoâm nay ñeán chôi ñoâng, nhö laø coù thieáp môøi aáy.

Thaùm Xuaân cöôøi noùi:

- Chuùng toâi ñeán ñaây coù hai vieäc: moät laø vieäc cuûa toâi; hai laø vieäc cuûa

coâ Tö, laïi keøm theo caû lôøi cuûa cuï nöõa.

- Vieäc gì maø caàn theá?

- Chuùng toâi môû thi xaõ, laàn ñaàu khoâng ñöôïc ñuû, moïi ngöôøi neå nhau

neân sai caû leä. Chò laø ngöôøi thaønh thaät khoâng thieân vò ai, neân toâi

muoán môøi chò laøm “giaùm xaõ ngöï söû". Hai laø coâ Tö ñang veõ böùc tranh

caùi vöôøn, khoâng ñuû ñoà duøng, ñaõ trình cuï roài, ngöôøi baûo: “Coù leõ döôùi

laàu coøn nhöõng thöù aáy. Thöû tìm xem, coøn thì ñem maø duøng, heát thì

baûo ngöôøi ñi mua”.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Toâi chæ bieát aên thoâi, ngoaøi ra chaúng hieåu neáp teû gì caû.

- Chò khoâng hieåu cuõng khoâng caàn chò phaûi laøm, chæ nhôø chò xem

xeùt trong ñaùm chuùng toâi coù ai löôøi bieáng ñaùng phaït thì phaït, theá laø

ñöôïc roài.

- Caùc coâ ñöøng löøa toâi. Toâi ñaõ ñoaùn ra roài. Ñaâu coù phaûi môøi toâi laøm

“giaùm xaõ ngöï söû”? Roõ raøng laø baûo toâi laøm ngöôøi laùi “buoân ñoàng” ñeå

noäp tieàn thoâi. Caùc coâ môû thi xaõ, taát phaûi thay phieân nhau laøm chuû

theát röôïu. Vì khoâng ñuû tieàn, neân baøy ra caùch naøy loâi toâi vaøo ñeå laáy

tieàn ñoù thoâi. Coù phaûi theá khoâng?

Moïi ngöôøi ñeàu cöôøi noùi: “Chò ñoaùn ñuùng ñaáy!”

Lyù Hoaøn cöôøi noùi:

- Maøy thaät laø ngöôøi pha leâ maø ruoät thuûy tinh!

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Khen cho chò laø chò caû! Caùc coâ aáy muoán nhôø chò dìu daét hoïc

haønh, hoïc khuoân pheùp, hoïc may vaù. Baây giôø môû thi xaõ heát bao nhieâu

tieàn maø chò khoâng daùm nhaän. Cuï, baø Hai thì khoâng noùi laøm gì, vì laø

caùc vò “phong quaân”(1) giaø. Coøn chò moãi thaùng ñöôïc möôøi laïng baïc

lö�vy">�ng, so vôùi chuùng toâi nhieàu hôn gaáp hai laàn. Theá maø Cuï vaø baø Hai

cöù thöông chò laø ñaøn baø goùa, khoâng laøm gì, khoâng ñuû tieàn tieâu, laïi coù

ñöùa con beù ñöôïc theâm moãi thaùng möôøi laïng nöõa, nhö theá thì löông

baèng Cuï vaø baø Hai roài coøn gì. Chò laïi ñöôïc mieáng vöôøn cho thueâ, soá

tieàn thöôûng cuoái naêm chò cuõng ñöôïc nhieàu hôn. Meï con, thaày tôù nhaø

chò taát caû chöa ñaày möôøi ngöôøi, aên maëc caùc caùi vaãn laø cuûa trong kho

chi ra. Tính ra ít nhaát chò cuõng coù boán, naêm traêm laïng baïc. Baây giôø

moãi naêm chò boû ra ñoä moät hay hai traêm laïng baïc cho hoï vui chôi, keå

cuõng ñöôïc maáy naêm. Sau naøy hoï laáy choàng roài, chaúng leõ chò coøn phaûi

buø nöõa chaêng? Baây giôø chò sôï phaûi tieâu tieàn, xui hoï ñeán quaáy raày toâi,

ñeå aên cho nuùi lôû non moøn, toâi laïi chaû bieát hay sao?

Lyù Hoaøn cöôøi noùi:

- Caùc coâ nghe ñaáy, toâi noùi coù moät, noù ñaõ ñieân leân noùi ra haøng

traøng nhöõng caâu maát daïy! Thöïc laø haïng laùi buoân, chuyeân ngheà so keø

tính toaùn, buûn xæn töøng ly töøng tyù! Caùi haïng naøy may laø moät vò tieåu

(1) Thôøi phong kieán, nhöõng ngöôøi ñöôïc phong chöùc töôùc hoaëc con laøm quan to maø cha meï

ñöôïc phong, ñeàu goïi laø phong quaân hoaëc phong oâng.

- 663 -

thö ñeû ra ôû nhaø thi thö, só hoaïn, laïi ñöôïc laáy choàng theá naøy maø cuõng

coøn quaù quaét nhö theá, neáu laø con nhaø ngheøo heøn, laøm haïng con haàu

ñöùa ôû, thì khoâng bieát ñeâ tieän ñeán theá naøo. Khaép gaàm trôøi ai cuõng keâu

maøy xoay xôû quaù laém. Hoâm qua laïi ñaùnh caû con Bình, sao maøy baïo

tay theá? Thaät laø ñem röôïu ngoït ñoå vaøo buïng choù! Töùc quaù, tao chæ

muoán baùo thuø hoä con Bình thoâi. Nghó maõi, khoâng maáy khi gaëp “ngaøy

vui cuûa con choù daøi ñuoâi”, laïi sôï cuï khoù chòu, vì theá tao khoâng noùi ra,

nhöng trong buïng vaãn töùc. Theá maø hoâm nay maøy laïi giôû chuyeän treâu

tao. Keå ra maøy xaùch giaøy cho con Bình cuõng chöa ñaùng! Maøy vaø con

Bình neân ñoåi ñòa vò cho nhau môùi phaûi!

Moïi ngöôøi nghe noùi ñeàu cöôøi aàm leân.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- OÂ! Toâi bieát roài! Theá ra caùc chò tìm toâi khoâng phaûi vì thô vì veø,

chæ ñeå baùo thuø cho con Bình ñaáy thoâi. Toâi thaät khoâng ngôø con Bình
ñaõ coù moät ngöôøi ñeå töïa löng nhö chò. Toâi bieát theá naøy, duø coù ma quyû

keùo tay toâi ñaùnh noù, toâi cuõng khoâng daùm. Chò Bình laïi ñaây, toâi xin loãi

chò tröôùc maët môï Caû vaø caùc coâ cuûa chò, cöù cho toâi laø “quaù cheùn maát

khoân thoâi”!

Moïi ngöôøi nghe noùi ñeàu cöôøi aàm leân.

Lyù Hoaøn cöôøi hoûi Bình Nhi:

- Theá naøo? Toâi phaûi noùi cho chò haû giaän môùi thoâi!

Bình Nhi cöôøi noùi:

- Duø caùc môï noùi ñuøa, toâi cuõng khoâng daùm nhaän.

Lyù Hoaøn noùi:

- Sao laïi khoâng daùm! Ñaõ coù toâi ñaây! Thoâi, ñi laáy chìa khoùa, baûo

chuû chò môû cöûa laáy caùc ñoà duøng ra.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Chò ôi! Chò haõy vaøo trong vöôøn vôùi hoï ñaõ. Toâi vöøa ñònh mang soå

gaïo ra tính vôùi hoï moät luùc, meï toâi beân kia laïi sai ngöôøi sang goïi,

khoâng bieát laø baûo vieäc gì, toâi phaûi ñi sang ñoù môùi ñöôïc. Laïi coøn quaàn

aùo cuoái naêm cho caùc coâ, toâi phaûi saép saün cho ngöôøi ta may nöõa.

Lyù Hoaøn cöôøi noùi:

- Maëc keä! Thím cöù laøm xong vieäc naøy cho toâi ñi nghæ, ñeå caùc coâ aáy

- 664 -

khoûi quaáy raày toâi.

Phöôïng Thö voäi cöôøi noùi:

- Chò ôi! Haõy ñeå cho em roãi moät tyù ñaõ, xöa nay chò vaãn thöông

em, sao baây giôø vì vieäc Bình Nhi, chò laïi khoâng thöông em nöõa? Chò

thöôøng khuyeân em: “Tuy nhieàu vieäc, nhöng cuõng neân giöõ gìn söùc khoûe,

ñöôïc roãi luùc naøo cuõng neân nghæ ngôi”. Theá maø hoâm nay chò laïi baét eùp

em quaù nhö theá aø. Vaû chaêng, nhöõng quaàn aùo cuoái naêm cuûa ngöôøi khaùc

maø chaäm thì khoâng can gì, chöù quaàn aùo cuûa caùc coâ maø chaäm thì traùch

cöù ôû chò ñaáy. Chò ñaõ chaúng chòu laøm gì, laïi khoâng noùi giuùp laáy moät lôøi,

leõ naøo cuï chaû traùch chò. Toâi thaø ñaønh nhaän loãi moät mình, chöù khoâng

khi naøo daùm laøm luïy ñeán chò.

Lyù Hoaøn cöôøi noùi:

- Caùc coâ nghe kìa, noù noùi theá coù ñöôïc khoâng? Theá maø vaãn cho noù

laø bieát aên noùi ñaáy, Toâi haõy hoûi: thím coù nhaän troâng nom vieäc thi xaõ

naøy khoâng?

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Sao chò laïi noùi theá? Neáu toâi khoâng toán maáy ñoàng tieàn cho thi xaõ

thì chaúng hoùa ra toâi laø keû laät loïng ôû vöôøn Ñaïi Quan naøy, coøn hoøng aên

ôû ñaây ñöôïc nöõa khoâng? Sôùm mai toâi xin ñeán nhaäm chöùc. Xuoáng ngöïa

nhaän aán, laø toâi boû ngay ra naêm möôi laïng baïc ñeå chò em laøm tieàn môû

tieäc hoïp thi xaõ tieâu daàn. Sau naøy toâi khoâng bieát laøm thô laøm vaên,

chaúng qua chæ laø moät ngöôøi raát tuïc thoâi. Giaùm saùt hay chaúng giaùm

saùt nöõa cuõng ñöôïc, ñaõ coù tieàn, chaúng coøn lo chò em ñuoåi toâi ra nöõa!

Moïi ngöôøi ñeàu cöôøi. Phöôïng Thö laïi noùi:

- Laùt nöõa toâi seõ môû buoàng gaùc, coøn thöù gì cho ngöôøi mang xuoáng

ñeå chò em xem. Thöù gì duøng ñöôïc ñeå laïi maø duøng, thieáu gì cöù chieáu

ñôn cuûa chò em cho ngöôøi ñi mua laø ñöôïc roài. Luïa veõ toâi seõ caét. Taám

baûn ñoà khoâng ñeå ôû beân cuï ñaâu, anh Traân giöõ ñaáy. Noùi cho caùc ngöôøi

bieát khoûi phaûi tìm toøi loâi thoâi. Toâi baûo ngöôøi ñi laáy veà vaø ñöa caû luïa

cho boïn thôï veõ hoà nöôùc pheøn, coù ñöôïc hay khoâng?

Lyù Hoaøn gaät ñaàu cöôøi noùi:

- Theá thì caûm ôn thím. Ñöôïc nhö theá laø xong vieäc. Thoâi chuùng ta

veà ñi, neáu thím aáy khoâng sai ngöôøi mang ñeán, toâi laïi phaûi ñeán quaáy

raày laàn nöõa.

- 665 -

Noùi xong, daãn caùc chò em veà.

Phöôïng Thö noùi:

- Vieäc naøy chaúng phaûi taïi ai, ñeàu töï chuù Baûo bôùi vieäc ra caû.

Lyù Hoaøn nghe noùi, quay laïi cöôøi noùi:

- Chính vì chuù Baûo môùi ñeán ñaây, theá maø laïi laõng queân ñi! Cuoäc

hoïp thô ñaàu tieân, chuù aáy ñaõ laøm lôõ vieäc. Chuùng toâi neå quaù, nay thím

baûo neân phaït nhö theá naøo?

Phöôïng Thö nghó moät luùc roài noùi:

- Chaúng coù caùch naøo khaùc, chæ baét chuù aáy queùt moät löôït caùc nhaø

cöûa cuûa chò em laø ñuû.

Moïi ngöôøi ñeàu cöôøi noùi: “Phaït theá phaûi laém".

Moïi ngöôøi ñònh ra veà, thaáy moät a hoaøn nhoû daét baø Laïi ñeán.

Phöôïng Thö voäi ñöùng daäy cöôøi noùi: “Môøi baø ngoài chôi”. Roài hoï ñeàu

ngoû lôøi möøng baø aáy. Baø Laïi ngoài xuoáng caïnh giöôøng, cöôøi noùi:

- Toâi möøng, caùc vò chuû nhaø cuõng möøng. Neáu khoâng nhôø ñöôïc ôn

chuû, thì toâi laøm gì coù vieäc möøng naøy? Hoâm noï môï laïi sai anh Thaùi

mang ñeán cho ñoà möøng. Chaùu toâi ñaõ baùi voïng taï ôn roài.

Lyù Hoaøn cöôøi noùi:

- Bao giôø anh aáy ñi nhaäm chöùc?

- Bao giöø noù ñi thì ñi, chöù toâi coâ bieát ñaâu? Hoâm noï noù ñeán laïy toâi,

toâi cuõng chaêng bieát noùi gì hôn, chæ daën noù: “Chaùu ñöøng töôûng ñöôïc

laøm quan laø tha hoà ngang taøng baäy baï! Nay maøy ñaõ ba möôi tuoåi, tuy

laø con nhaø toâi tôù, nhöng vöøa môùi loït loøng meï ñaõ ñöôïc ôn chuû buoâng

tha ra, treân nhôø hoàng phuùc cuûa chuû, döôùi nhôø coù boá meï, cuõng nhö caùc

caäu, maøy ñöôïc ñoïc saùch bieát chöõ, coù baø giaø, a hoaøn, coù vuù nuoâi naâng

niu nhö chim phöôïng hoaøng. Giôø nhôùn nhö theá, lieäu maøy ñaõ bieát vieát

hai chöõ “noâ taøi”(1) theá naøo chöa? Hay chæ bieát höôûng phuùc maø khoâng

hieåu oâng maøy, boá maøy ñaõ chòu bao nhieâu khoå nhuïc, hai ba ñôøi ngöôøi

vaát vaû môùi naën ra ñöôïc maøy nhö theá naøy! Töø luùc beù, maøy bò bao

nhieâu laø tai naïn, toán keùm bao nhieâu laø tieàn baïc, giaù ñuùc laïi cuõng

baèng ngöôøi maøy roài aáy. Ñeán naêm maøy ngoaøi hai möôi tuoåi, laïi nhôø ôn

chuû, quyeân cho moät chöùc. Maøy coù bieát chính trong hoï nhaø chuû cuõng

(1) Nhöõng ngöôøi laøm toâi tôù cho boïn quyù toäc ñòa chuû trong thôøi phong kieán.

- 666 -

coøn bao nhieâu ngöôøi nhòn ñoùi nhòn khaùt ñaáy khoâng? Maøy laø con nhaø

toâi tôù, giôø hoàn ñaáy, kheùo khoâng laïi heát phuùc! Möôøi naêm trôøi sung

söôùng khoâng bieát maøy giôû troø ma quyû theá naøo, van xin chuû, laïi ñöôïc

ra laøm quan. Chöùc quan huyeän tuy nhoû, nhöng traùch cöù raát lôùn. Laøm

quan ôû vuøng naøo töùc laø cha meï daân vuøng aáy. Neáu maøy khoâng bieát laøm

troøn phaän söï, heát loøng giuùp nöôùc thôø chuû, thì trôøi cuõng khoâng dung

cho maøy ñaâu!”

Lyù Hoaøn, Phöôïng Thö ñeàu cöôøi noùi:

- Baø hay lo xa, chuùng toâi xem anh aáy cuõng toát ñaáy chöù. Tröôùc kia

anh aáy coøn ñeán ñaây vaøi laàn, nhöng maáy naêm nay khoâng thaáy anh aáy

ñeán. Leã sinh nhaät cuoái naêm ngoaùi, chæ thaáy teân cuûa anh aáy thoâi. Hoâm

noï anh aáy ñeán chaøo cuï vaø baø Hai khi ôû beân nhaø cuï, chuùng toâi thaáy

anh aáy maëc quaân phuïc môùi, troâng caøng oai veä vaø beùo hôn tröôùc nhieàu.

Giôø anh aáy ñöôïc laøm quan, baø neân vui môùi phaûi, toäi gì maø buoàn? Neáu

anh aáy khoâng toát, ñaõ coù cha meï anh aáy, baø cöù yeân höôûng phuùc nhaø laø

ñuû roài. Khi naøo roãi, baø ñi kieäu sang ñaùnh baøi vôùi cuï chuùng toâi, noùi

chuyeän cho vui, ai nôõ khinh reû baø? ÔÛ nhaø laïi coù cöûa cao laàu roäng, ai

chaû kính neå? Baø thaät cuõng nhö moät vò phong quaân giaø vaäy.

Bình Nhi pha nöôùc mang ñeán, baø Laïi voäi ñöùng daäy noùi:

- Xin coâ ñöøng laøm phieàn, cöù baûo ñöùa haàu nhoû naøo pha cuõng ñöôïc.

Baø ta ta uoáng nöôùc vöøa noùi:

- Môï khoâng bieát, ñaùm treû con naøy caàn phaûi daïy baûo nghieâm ngaët.

Nghieâm nhö theá maø chuùng coøn leùn luùt laøm baäy, ñeå ngöôøi nhôùn phaûi

baän loøng. Ngöôøi bieát ra baûo tính treû con böôùng bænh; ngöôøi khoâng

bieát laïi baûo laø chuùng noù caäy cuûa, caäy theá khinh ngöôøi, laøm cho chuû

nhaø cuõng mang tieáng. Nhieàu khi töùc quaù, toâi khoâng laøm theá naøo ñöôïc,

phaûi goïi boá chuùng ñeán, maéng cho moät traän môùi yeân.

Baø ta laïi chæ Baûo Ngoïc noùi:

- Caäu giaän toâi cuõng cöù noùi, baây giôø heã oâng nhaø coù raên baûo caäu

moät chuùt, cuï ñaõ chaèm chaëp beânh. Chöù khi oâng nhaø coøn beù, bò cuï oâng

ñaùnh luoân, ai maø khoâng bieát? OÂng nhaø hoài coøn beù coù ngoã ngöôïc nhö

caäu theá naøy ñaâu! Laïi coøn oâng baùc ôû beân kia hay nghòch ngôïm thöïc,

nhöng khoâng ru ruù ôû trong nhaø nhö caäu, theá maø ngaøy naøo cuõng bò

ñoøn. Laïi coøn oâng thaân cuûa caäu Traân ôû beân phuû Ñoâng, tính noùng nhö

- 667 -

löûa, heã noåi côn giaän chaúng keå gì con, ñaùnh nhö tra giaëc vaäy! Baáy giôø

toâi maét thaáy tai nghe, thì baùc Traân daïy con cuõng theo khuoân pheùp

cuûa cuï tröôùc, nhöng chæ coù caùi laø gaëp ñaâu noùi ñaáy. Chính baûn thaân

baùc aáy cuõng khoâng kieàm cheá ñöôïc mình, traùch sao ñöôïc con chaùu noù

khoâng sôï? Caäu hieåu ra seõ cho toâi noùi laø phaûi, khoâng hieåu thì ngoaøi

maët khoâng noùi, nhöng trong buïng coù leõ caäu chöûi thaàm toâi ñaáy!

Chôït thaáy vôï Laïi Ñaïi ñeán, roài vôï Chu Thuïy vaø vôï Tröông Taøi

cuõng ñeán trình vieäc. Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Naøng daâu ñeán ñoùn meï choàng ñaáy.

Vôï Laïi Ñaïi cöôøi noùi:

- Khoâng phaûi toâi ñeán ñoùn meï toâi veà ñaâu, ñeán doø xem caùc môï caùc

coâ coù nghó ñeán theå dieän cho khoâng?

Baø Laïi nghe thaáy theá cöôøi noùi:

- Toâi laån thaån thaät! Caùi vieäc ñaùng noùi laïi khoâng noùi, chæ noùi

nhöõng chuyeän daây mô reã maù ñaâu ñaâu aáy thoâi. Vì chaùu noù ñöôïc boå laøm

quan, baïn höõu ñeàu ñònh ñeán möøng, theá naøo cuõng phaûi baøy tieäc röôïu.

Toâi nghó ñaõ baøy tieäc röôïn, môøi ngöôøi noï khoâng môøi ngöôøi kia thì

khoâng tieän. Sau laïi nghó, nhôø ôn chuû môùi ñöôïc veû vang theá naøy, duø

saït nghieäp toâi cuõng vui loøng, vì theá toâi baûo boá noù phaûi baøy tieäc röôïu

ba ngaøy lieàn. Hoâm ñaàu baøy maáy baøn röôïu vaø moät raïp haùt ôû vöôøn hoa,

môøi cuï, caùc baø, caùc môï, caùc coâ ñeán giaûi buoàn moät hoâm; nhaø khaùch beân

ngoaøi cuõng baøy moät raïp haùt, maáy baøn röôïu môøi caùc oâng, caùc caäu ñeán

cho ñöôïc thôm laây. Hoâm thöù hai môøi caùc baïn thaân. Hoâm thöù ba môøi

beø baïn hai phuû. Vui nhoän luoân ba ngaøy, goïi laø nhôø hoàng phuùc cuûa chuû,

ñöôïc chuùt theå dieän.

Phöôïng Thö, Lyù Hoaøn ñeàu cöôøi noùi:

- Ñònh hoâm naøo ñaáy? Theá naøo chuùng toâi cuõng sang. Chöa bieát

chöøng cuï cao höùng cuõng sang ñaáy.

Vôï Laïi Ñaïi voäi noùi:

- Choïn vaøo ngaøy möôøi boán, xin caùc môï neå lôøi baø toâi.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Ai khoâng bieát, chöù toâi thì nhaát ñònh ñi. Nhöng phaûi noùi tröôùc,

toâi khoâng coù leã möøng, maø cuõng khoâng thöôûng tieàn gì caû. Chæ aên xong

- 668 -

roài veà thoâi, ñöøng cöôøi nheù.

Vôï Laïi Ñaïi cöôøi noùi:

- Sao môï laïi noùi theá? Khi môï vui duø thöôûng cho chuùng chaùu vaøi

ba vaïn baïc cuõng coù.

Baø Laïi cöôøi noùi:

- Toâi vöøa ñeán môøi cuï, ngöôøi ñaõ nhaän lôøi ñi, theá môùi bieát toâi noùi

coøn ñaét nhôøi.

Noùi xong, laïi daën moät löôït nöõa, roài ñöùng daäy muoán veà. Chôït

troâng thaáy vôï Chu Thuïy, laïi nhôù ra moät vieäc, baø Laïi noùi:

- Toâi coøn coù moät ñieàu muoán hoûi môï: thaèng beù con chò Chu phaïm

loãi gì maø ñuoåi noù ra khoâng duøng nöõa?

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Toâi ñang ñònh noùi vôùi naøng daâu cuûa baø ñaáy. Nhöng laém vieäc

cuõng queân ñi maát. Chò Laïi veà baûo cho choàng chò bieát, trong hai phuû

khoâng ai ñöôïc chöùa thaèng con Chu Thuïy nöõa, baûo noù ñi ñaâu thì ñi.

Vôï Laïi Ñaïi ñaønh phaûi nhaän lôøi. Vôï Chu Thuïy lieàn quyø xuoáng van

xin. Baø Laïi voäi noùi:

- Vieäc gì theá? Noùi ra ñeå toâi baøn hoä.

Phöôïng Thö noùi:

- Hoâm noï ngaøy sinh nhaät toâi, trong nhaø chöa ai uoáng röôïu, con

noù ñaõ say khöôùt roài. Beân nhaø meï toâi ñöa leã sang, noù khoâng ôû ngoaøi

troâng nom, cuõng khoâng chòu mang leã vaät vaøo, laïi ngoài maéng ngöôøi ta.

Hai ngöôøi con gaùi mang ñeán, noù môùi daãn boïn treû con böng vaøo. Boïn

treû con böng töû teá, coøn noù thì ñaùnh rôi moät caùi hoäp baùnh haáp ñoå tung

ra nhaø. Ngöôøi ta veà roài, toâi sai Thaùi Minh ra goïi, noù laïi maéng Thaùi

Minh moät traän. Caùi haïng ranh con laùo leáu coi trôøi baèng vung aáy,

khoâng ñuoåi ñi ñeå laøm gì?

Baø Laïi noùi:

- Toâi töôûng laø vieäc gì, hoùa ra vieäc aáy. Xin môï haõy nghe lôøi toâi:

neáu noù coù loãi, ñaùnh maéng moät traän ñeå cho noù chöøa ñi thì phaûi hôn;

chöù ñuoåi noù ñi thì quyeát khoâng neân. Noù khoâng phaûi nhö con ñeû cuûa

toâi tôù nhaø ta, maø laø ngöôøi haàu cuûa baø Hai ñem sang. Neáu môï ñuoåi noù

ñi, ñoái vôùi baø Hai cuõng khoù coi. Theo yù toâi, môï neân ñaùnh noù maáy roi

- 669 -

ñeå baän sau noù chöøa ñi, roài cöù cho noù ôû laïi. Duø khoâng neå meï noù, cuõng

neân neå baø Hai chöù.

Phöôïng Thö nghe noùi, lieàn baûo vôï Laïi Ñaïi:

- Ñaõ theá, ngaøy mai baét noù laïi ñaây ñaùnh boán möôi tröôïng, töø nay

caám khoâng cho uoáng röôïu nöõa.

Vôï Laïi Ñaïi vaâng lôøi. Vôï Chu Thuïy laïy taï ñöùng daäy, muoán laïy taï

caû baø Laïi, nhöng vôï Laïi Ñaïi keùo leân môùi thoâi. Sau ñoù ba ngöôøi cuøng

ñi ra. Boïn Lyù Hoaøn cuõng veà trong vöôøn.

Ñeán chieàu, Phöôïng Thö sai ngöôøi mang nhöõng ñoã veõ vaøo trong

vöôøn. Boïn Baûo Thoa choïn moät luùc, chæ duøng ñöôïc moät nöûa. Coøn thieáu

moät nöûa, lieàn bieân vaøo ñôn ñöa cho Phöôïng Thö theo theá maø mua.

Moät hoâm, thôï veõ beân ngoaøi ñaõ hoà luïa xong, keû thaønh maãu mang

vaøo. Baûo Ngoïc haøng ngaøy ñeán giuùp Tích Xuaân. Boïn Thaùm Xuaân, Lyù

Hoaøn, Ngheânh Xuaân, Baûo Thoa cuõng ñeán chôi, vöøa xem veõ vöøa hoïp

nhau noùi chuyeän.

Baûo Thoa thaáy trôøi maùt, ñeâm laïi hôi daøi, lieàn ñeán baøn vôùi meï

mang ít ñoà theâu thuøa sang. Ban ngaøy, hai laàn sang thaêm Giaû maãu vaø

Vöông phu nhaân, coù khi laïi phaûi ngoài tieáp chuyeän cho vui. Khi roãi laïi

sang beân vöôøn noùi chuyeän phieám vôùi chò em, vì theá baän suoát ngaøy,

ñeâm laïi phaûi thaép ñeøn theâu thuøa ñeán canh ba môùi nguû.

Ñaïi Ngoïc haøng naêm cöù ñeán kyø xuaân phaân, thu phaân, laø beänh ho

laïi phaùt. Muøa thu naêm nay, vì Giaû maãu cao höùng quaù, phaûi döï tieäc vui

hai laàn, ñaâm ra meät. Gaàn ñaây beänh ho trôû laïi vaø naëng hôn tröôùc, vì

theá khoâng ra ngoaøi ñöôïc, chæ tónh döôõng ôû trong buoàng thoâi. Luùc naøo

buoàn thì mong chò em ñeán noùi chuyeän cho khuaây khoûa; ñeán khi boïn

Baûo Thoa tôùi thaêm, noùi ñöôïc daêm ba caâu laïi ueå oaûi khoâng muoán tieáp.

Moïi ngöôøi ñeàu bieát Ñaïi Ngoïc ñöông oám, vaû laïi ngaøy thöôøng thaân theå

gaày yeáu, heã buoàn phieàn moät tí laø khoâng chòu ñöôïc, vì theá duø coâ ta tieáp

ñaõi khoâng ñöôïc chu taát cuõng chaúng ai traùch.

Hoâm aáy, Baûo Thoa ñeán thaêm Ñaïi Ngoïc, nhaân nhaéc ñeán beänh,

Baûo Thoa noùi:

- ÔÛ ñaây ñaõ môøi maáy thaày thuoác, nhöng coù uoáng cuõng khoâng thaáy

khoûi, chi baèng môøi moät danh sö khaùc ñeán chöõa thì hôn. Naêm naøo cöù

ñeán muøa xuaân, muøa haï laïi oám, beù ñaõ qua giaø chöa ñeán, cöù maõi theá

- 670 -

naøy thì coøn ra laøm sao?

- Khoâng aên thua gì ñaâu. Toâi bieát beänh toâi khoâng theå chöõa ñöôïc.

Khoâng cöù luùc coù beänh, ngay luùc khoûe troâng thaân hình toâi cuõng ñuû bieát.

- Chính laø nhö theá. Coå nhaân coù caâu “Coù aên ñöôïc côm môùi soáng”,

nhöng ngaøy thöôøng coâ vaãn aên côm maø khoâng boài boå ñöôïc tinh thaàn

khí huyeát, taát khoâng phaûi laø vieäc toát ñaâu.

Ñaïi Ngoïc thôû daøi noùi:

- “Soáng cheát coù soá, phuù quyù ôû trôøi”, ngöôøi ta muoán cuõng khoâng

ñöôïc! Beänh toâi naêm nay xem ra coù phaàn naëng hôn naêm ngoaùi.

Trong khi noùi chuyeän, Ñaïi Ngoïc ho ñeán ba, boán laàn.

Baûo Thoa noùi:

- Hoâm noï toâi xem ñôn thuoác cuûa coâ, thaáy nhieàu nhaân saâm, nhuïc

queá laém. Tuy baûo laø ích khí boå thaàn, nhöng khoâng neân duøng vò noùng

quaù. Cöù yù toâi, tröôùc heát phaûi bình can döôõng vò. Can hoûa maø bình thì

khoâng khaéc tyø thoå, vò khí töï khaéc khoâng coù beänh, aên uoáng vaøo môùi coù

theå boå döôõng ñöôïc. Cöù moãi saùng laáy moät laïng yeán saøo thöôïng haïng

hoøa vôùi naêm ñoàng caân ñöôøng mieáng, laáy caùi aám baïc ñun thaønh chaùo,

neáu aên quen coøn hay hôn thuoác, noù raát tö aâm boå khí.

Ñaïi Ngoïc thôû daøi:

- Chò ngaøy thöôøng ñoái vôùi moïi ngöôøi raát toát, nhöng toâi laø ngöôøi

ña nghi, cöù cho chò laø aùc ngaøm. Töø hoâm noï, chò baûo toâi khoâng neân

xem saùch nhaûm, giôø laïi khuyeân toâi caâu naøy, toâi raát laø caûm ñoäng.

Tröôùc ñaây toâi nhaàm, nhaàm maõi ñeán baây giôø. Ngaãm nghó töø khi meï toâi

cheát, toâi khoâng coù anh chò em, naêm nay ñaõ möôøi laêm tuoåi, khoâng coù

moät ngöôøi naøo daïy baûo toâi nhö lôøi chò noùi hoâm tröôùc. Khoâng traùch

ñöôïc, coâ Vaân baûo chò laø ngöôøi toát. Tröôùc ñaây thaáy coâ aáy khen chò, toâi

vaãn khoù chòu; hoâm noï chính toâi gaëp môùi bieát roõ. Ví nhö chò noùi caâu

naøo, toâi hay chaáp nhaët, chò cuõng khoâng ñeå yù, laïi coøn laáy nhöõng lôøi

khuyeân toâi. Theá môùi bieát laø töï toâi nhaàm. Neáu hoâm noï toâi khoâng nhaän

ra, coù leõ hoâm nay toâi cuõng khoâng noùi vôùi chò nhöõng caâu naøy ñaâu. Vöøa

roài, chò baûo toâi aên chaùo yeán saøo, tuy yeán saøo cuõng deã kieám ñaáy, nhöng

chæ vì ngöôøi yeáu naêm naøo cuõng maéc beänh. Keå ra beänh khoâng laáy gì

laøm quan heä, nhöng cuõng phaûi môøi thaày boác thuoác, uoáng nhaân saâm,

nhuïc queá ñuû laøm nghieâng trôøi leäch ñaát roài. Baây giôø laïi giôû caùi moùn

- 671 -

chaùo yeán saøo môùi laï ra, baø toâi, dì toâi vaø chò Phöôïng thì chaúng noùi gì

ñaâu, nhöng ñaùm baø giaø vaø a hoaøn chaéc seõ cho toâi bôùi chuyeän. Chò

xem boïn hoï thaáy baø toâi thöông Baûo Ngoïc vaø Chò Phöôïng hôn, hoï coøn

nhìn choøng choïc, baøy chuyeän noùi vuïng, huoáng chi laø toâi? Vaû chaêng toâi

khoâng phaûi laø chuû nhaø, chæ vì khoâng coù choã nöông töïa, neân môùi ñeán

ñaây, hoï ñaõ khoù chòu vôùi toâi laém roài. Baây giôø toâi laïi khoâng bieát ñieàu,

ñeå cho ngöôøi ta phaûi nguyeàn ruûa mình nöõa hay sao?

- Coâ ñöøng noùi theá, toâi cuõng nhö coâ.

- Chò sao laïi ví vôùi toâi? Chò coøn coù meï, coù anh; ôû nhaø, chò coù nhaø

coù ruoäng, ñeán ñaây laïi coù ñaát, coù cöûa haøng. Chò chaúng qua vì choã baø

con neân môùi ñeán ñaây, vieäc lôùn nhoû khoâng phaûi nhôø ai moät ñoàng naøo,

luùc naøo muoán ñi thì ñi. Toâi khoâng coù moät tí gì, aên maëc tieâu pha laïi

ñeàu ñöôïc ñoái ñaõi nhö caùc coâ ôû nhaø naøy. Nhö theá boïn tieåu nhaân leõ naøo

hoï khoâng chaùn gheùt mình?

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Sau naøy chæ toán theâm moät boä ñoà cöôùi thoâi, baây giôø haõy chöa caàn

nghó ñeán.

Ñaïi Ngoïc ñoû maët leân, cöôøi noùi:

- Töôûng chò ñöùng ñaén, neân ngöôøi ta môùi keå nhöõng noãi buoàn phieàn

ra cho nghe, theá maø chò laïi ñem toâi ra laøm troø cöôøi!

- Tuy toâi noùi ñuøa, nhöng laø chuyeän thöïc. Coâ cöù yeân taâm, toâi coøn ôû

ñaây ngaøy naøo, seõ laøm cho coâ ñöôïc khuaây khoûa ngaøy aáy. Coâ coù ñieàu gì

böïc töùc khoù khaên, cöù noùi cho toâi bieát, coù theå ñôõ ñaàn ñöôïc, theá naøo toâi

cuõng ñôõ ñaàn cho coâ. Toâi tuy coù anh, chaéc coâ cuõng ñaõ bieát anh toâi nhö

theá naøo roài, toâi chæ hôn coâ ôû choã coøn meï thoâi. Chuùng ta laø ngöôøi cuøng

beänh neân thöông laãn nhau. Coâ laø ngöôøi hieåu ñôøi, toäi gì laïi than thôû

nhö Tö Maõ Ngöu(1) ngaøy tröôùc? Caâu vöøa roài coâ noùi phaûi ñaáy, “theâm

moät vieäc chaúng baèng bôùt moät vieäc”. Coù leõ nhaø toâi coøn yeán saøo, toâi seõ

veà noùi vôùi meï toâi ñöa ñeán cho coâ maáy laïng, moãi ngaøy baûo boïn a hoaøn

naáu leân, vöøa tieän vöøa khoâng baän ñeán ai.

- Vaät tuy nhoû, nhöng chò coù loøng toát nhö theá, thaät laø ñaùng quyù.

- Caùi ñoù coù gì ñaùng noùi? Chæ sôï khoâng ñöôïc vöøa loøng moïi ngöôøi

(1) Tö Maõ Ngöu: hoïc troø Khoång Töû, khoâng coù anh em naøo.

- 672 -

thoâi. Baây giôø sôï coâ meät, toâi veà ñaây.

- Toái chò laïi ñeán chôi noùi chuyeän vôùi toâi.

Baûo Thoa nhaän lôøi roài veà.

Ñaïi Ngoïc huùp maáy nguïm chaùo roài naèm ngaû ôû treân giöôøng. Khoâng

ngôø veà chieàu giôû trôøi, möa xuoáng taàm taõ, maây keùo ñuøn ñuøn, khi möa

khi taïnh. Luùc aáy ñaõ veà chieàu, trôøi toái saàm xuoáng, nöôùc möa nhoû roùc

raùch vaøo nhöõng caønh truùc, caøng theâm buoàn teû. Bieát Baûo Thoa khoâng

theå ñeán ñöôïc, Ñaïi Ngoïc ngoài beân ñeán caàm quyeån saùch xem, quyeån

Nhaïc phuû taïp caûo(1), trong ñoù coù hai baøi töø “thu khueâ oaùn” vaø “bieät ly

oaùn". Ñaïi Ngoïc trong loøng caûm xuùc, laøm ngay moät baøi Ñaïi bieät ly theo

ñieäu "Xuaân giang hoa nguyeät daï"(2) ñaët teân töø laø "Thu song phong vuõ

tòch”(3) nhö sau:

Sang thu hoa coû uùa vaøng,

Ñeøn thu traèn troïc ñeâm tröôøng ñaày thu.

Song thu thu vaãn trô trô.

Laïnh luøng giôø laïi gioù mua theâm caøng.

Ñoøi côn möa gioù phuõ phaøng,

Sang thu tan giaác mô maøng töø ñaây.

Baän loøng naøo nôõ nguû say,

Bình kia böôùc tôùi, saùp naøy kheâu cao,

Tôø môø ngoïn saùp doïi vaøo,

Naøy buoàn, naøy giaän nao nao khoân caàm.

Nhaø naøo gioù chaúng tôùi thaêm?

Nôi naøo möa chaúng rì raàm beân song?

Gioù thu laïnh toaùt chaên hoàng,

Möa thu nhö giuïc tieáng ñoàng hoà reo.

Ñeâm ñeâm raû rích rì raøo,

Tröôùc ñeøn nhö muoán ngheïn ngaøo cuøng ai.

Buoàn teânh khoùi laïnh phía ngoaøi,

(1) Caùc baøi thô trong Nhaïc phuû.

(2) Ñeâm giaêng hoa ôû soâng muøa xuaân.

(3) Buoåi chieàu möa gioù tröôùc cöûa soå muøa thu.

- 673 -

Truùc thöa cöûa vaéng beân tai laàm raàm.

Luùc naøo gioù taét möa caàm,

Thì ñaây leä ñaõ öôùt ñaàm song the.

Ngaâm xong, Ñaïi Ngoïc gaùc buùt leân ñònh ñi nguû, coù a hoaøn vaøo baùo:

“Caäu Baûo ñaõ ñeán”. Noùi chöa döùt lôøi, ñaõ thaáy Baûo Ngoïc ñoäi noùn laù,

khoaùc aùo tôi ñeán, Ñaïi Ngoïc phì cöôøi noùi:

- Chaøng ñaùnh caù naøy ôû ñaâu ñeán ñaây?

Baûo Ngoïc lieàn hoûi:

- Hoâm nay coù ñôõ chöa? Uoáng thuoác gì? AÊn ñöôïc bao nhieâu côm?

Vöøa noùi vöøa boû noùn xuoáng, côûi aùo tôi ra, moät tay caàm ñeøn, moät

tay che aùnh ñeøn, soi vaøo maët Ñaïi Ngoïc, nhìn moät luùc roài cöôøi noùi:

- Hoâm nay thaàn saéc khaù roài ñaáy.

Khi Baûo Ngoïc côûi aùo tôi ra, Ñaïi Ngoïc thaáy trong ngöôøi caäu ta chæ

maëc moät aùo luïa ñoû ngaén hôi rung ruùc, löng buoäc khaên xanh, maëc quaàn

aùo luïa xanh caûi hoa, chaân ñi bí taát sôïi deät laãn chæ kim tuyeán, ñoâi giaøy

böôm böôùm vôøn hoa, Ñaïi Ngoïc hoûi:

- Treân ñaàu anh sôï möa, sao döôùi chaân laïi ñi giaøy vaø bít taát naøy

vaãn khoâ theá?

- Nguyeân laø anh maëc caùi boä nhö theá naøy. Vöøa ñi caû ñoâi guoác goã

ñöôøng, leân ñeán theàm thì boû ra.

�chæ�aïi Ngoïc laïi thaáy aùo tôi vaø noùn raát tinh xaûo nheï nhaøng, khoâng

phaûi laø ñoà baùn ôû chôï, lieàn hoûi:

- Ñan baèng coû gì theá? Thaûo naøo maëc nhöõng ñoà naøy khoâng luø xuø

nhö laø loâng dím.

- Ba thöù naøy laø cuûa Baéc Tónh vöông cho. Khi trôøi möa, Ñöùc vöông

ôû nhaø thöôøng duøng nhöõng thöù naøy, neáu em thích, anh seõ kieám moät boä

ñöa cho. Thöù khaùc khoâng noùi, chæ coù chieác noùn naøy laø thích nhaát: caùi

choùp ôû treân coù theå môû ra ñoùng vaøo ñöôïc, gaëp khi coù tuyeát ñoäi muõ vaøo

ruùt caùi que caøi ra, boû choùp treân ñi, chæ coøn laïi moät caùi vaønh thoâi. Luùc

coù tuyeát thì con trai con gaùi ñeàu ñoäi ñöôïc caû. Anh ñöa cho em moät caùi

ñeå muøa ñoâng coù tuyeát seõ ñoäi.

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Em khoâng caàn, neáu ñoäi caùi naøy thaønh ra moät baø ñaùnh caù veõ ôû

- 674 -

trong tranh hay laø dieãn ôû treân saân khaáu maát.

Noùi ñeán caâu naøy, Ñaïi Ngoïc môùi nhôù ngay ra caâu mình vöøa noùi aên

khôùp vôùi caâu noùi ñuøa Baûo Ngoïc luùc naõy neân cöù hoái maõi, roài ñoû öûng

maët leân, guïc xuoáng aùn ho.

Baûo Ngoïc khoâng ñeå yù, thaáy treân aùn coù baøi thô, lieàn laáy ra xem,

khen hay maõi. Ñaïi Ngoïc voäi giaät laáy ñoát ñi. Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Ñoát cuõng khoâng can chi, anh ñaõ thuoäc heát roài.

- Em khoûi nhieàu roài, caûm ôn anh haøng ngaøy laïi thaêm em maáy laàn,

möa cuõng laïi. Baây giôø ñeâm khuya roài, em muoán ñi nghæ, anh haõy veà

ñi, mai laïi ñeán.

Baûo Ngoïc nghe noùi, moùc ra moät caùi ñoàng hoà vaøng to baèng haït

ñaøo ñeå xem, thaáy kim ñaõ chæ vaøo choã cuoái giôø tuaát ñaàu giôø hôïi, voäi

vaøng caát ñi vaø noùi:

- Ñaùng leõ em ñi nghæ roài, anh laïi ñeán quaáy raày em moät luùc.

Noùi xong, ñoäi noùn khoaùc aùo ñi ra, boãng quay laïi hoûi:

- Em muoán aên caùi gì cöù noùi, saùng mai anh seõ trình vôùi cuï. Anh

noùi laïi khoâng roõ raøng hôn boïn baø giaø aø?

- Ñeå ñeán ñeâm em nghó xem ñaõ, saùng mai seõ noùi. Anh xem, laïi

möa to roài, veà ñi thoâi. Coù ai ñi theo haàu ñaáy khoâng?

Hai baø giaø traû lôøi:

- Thöa coâ, ñaõ coù ngöôøi ôû ngoaøi naøy caàm duø vaø thaép ñeøn loàng roài.

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Giôøi naøy maø thaép ñeøn loàng aø?
Baûo Ngoïc noùi:

- Khoâng vieäc gì, ñeøn kieåu söøng deâ ñaáy, khoâng sôï möa.

Ñaïi Ngoïc nghe noùi, laáy caùi ñeøn pha leâ hình quaû caàu ôû treân tuû

saùch xuoáng, sai thaép moät caây neáp nhoû, ñöa cho Baûo Ngoïc, noùi:

- Ñeøn naøy saùng hôn ñeøn kia, duøng ñeå ñi möa ñaáy.

- Anh cuõng coù moät caùi ñeøn kieåu naøy, nhöng sôï hoï tröôït chaân ngaõ

thì vôõ maát, neân khoâng mang ñi.

- Vôõ ñeøn hôn hay ngöôøi ngaõ ñaùng keå hôn? Anh laïi khoâng quen ñi

guoác goã. Caùi ñeán loàng kia ñeå hoï thaép mang ñi tröôùc, coøn caùi ñeøn naøy

- 675 -

vöøa nheï vöøa saùng, chæ ñeå cho moät ngöôøi duøng khi ñi möa thoâi. Anh

caàm laáy caùi ñeøn naøy thì hôn, ngaøy mai seõ mang sang giaû em. Neáu

nhôõ tay ñaùnh vôõ cuõng chaúng laø bao, vieäc gì maø laïi giôû caùi loái "moå

buïng giaáu ngoïc"(1) aáy?

Baûo Ngoïc nghe noùi, caàm laáy ñeøn. Ñaèng tröôùc, hai baø giaø che duø

vaø caàm ñeøn söøng deâ; ñaèng sau laïi coù hai a hoaøn nhoû che duø. Baûo Ngoïc

ñöa caùi ñeøn cho moät a hoaøn caàm, roài vòn vaøo vai noù ñi veà.

Coù hai baø giaø ôû Haønh Vu Uyeån, cuõng che duø, xaùch ñeán ñeán ñöa

cho Ñaïi Ngoïc moät goùi yeán saøo lôùn, moät goùi ñöôøng mai hoa traéng vaø

noùi:

- Nhöõng thöù naøy toát hôn cuûa ñi mua. Coâ chuùng toâi baûo: “Coâ cöù aên

ñi, heát laïi ñöa sang”.

Ñaïi Ngoïc noùi: “Laøm phieàn coâ nhaø quaù". Roài môøi hoï ra ngoaøi uoáng

nöôùc. Baø giaø cöôøi noùi:

- Chuùng toâi khoâng uoáng, coøn phaûi ñi coù vieäc.

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Toâi cuõng bieát caùc baø baän. Hoâm nay maùt trôøi, ñeâm laïi daøi, caøng

neân chôi maáy vaùn baøi.

Moät baø giaø cöôøi noùi:

- Chaúng giaáu gì, naêm nay cuõng coù phaàn khaù; vaû chaêng ñeâm naøo

cuõng phaûi coù maáy ngöôøi canh, neáu ñeå lôõ giôø khoâng ñöôïc, chi baèng hoïp

nhau ñaùnh baïc ñeå vöøa ngoài caàm canh vöøa giaûi buoàn. Ñeâm nay ñeán

phieân toâi, heã ñoùng cöûa vöôøn laø chuùng toâi laïi saép ñaùnh ñaáy.

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Phieàn caùc baø phaûi ñi giöõa möa vaát vaû, laïi laøm cho caùc baø lôõ dòp

phaùt taøi.

Roài sai ngöôøi ñöa cho hoï maáy traêm ñoàng tieàn, ñem mua röôïu

uoáng ñeå choáng laïnh. Hai baø giaø cöôøi noùi:

- Laïi quaáy quaû coâ phaûi thöôûng röôïu.

Noùi xong, hoï chaøo roài ra ngoaøi nhaän tieàn, che duø ra veà.

Töû Quyeân caát yeán saøo roài taét ñeøn, buoâng reøm, haàu haï Ñaïi Ngoïc

(1) Troïng cuûa hôn ngöôøi.

- 676 -

ñi nguû. Ñaïi Ngoïc naèm nghó caûm ôn Baûo Thoa, laïi möøng cho chò ta coøn

coù meï coù anh, moät luùc laïi nghó Baûo Ngoïc thöôøng ngaøy thaân maät vôùi

chò ta, vaãn coù choã ñaùng ngôø vöïc. Boãng nghe gioït möa roùc raùch treân

taøu chuoái vaø caønh truùc, gioù laïnh thoåi qua maøn, töï nhieân nöôùc maét Ñaïi

Ngoïc laïi traøn ra, ñeán canh tö môùi nguû ñöôïc.

o0o

Hoài thöù boán saùu

Ngöôøi lieàu lónh khoù thoaùt vieäc lieàu lónh

Gaùi Uyeân Öông theà döùt baïn uyeân öông

- 678 -

Phöôïng Thö thaáy Hình phu nhaân goïi, khoâng bieát laø vieäc gì, lieàn

maëc aùo leân xe ñi sang. Hình phu nhaân ñuoåi nhöõng ngöôøi trong nhaø ra,

roài kheõ baûo Phöôïng Thö:

- Goïi con ñeán ñaây, vì coù moät vieäc khoù nghó quaù. Cha con baûo ta

ñieàu naøy, ta chöa bieát nghó sao, haõy baøn vôùi con tröôùc. Cha con troâng

thaáy con Uyeân Öông ôû ñaèng nhaø cuï, muoán laáy noù laøm naøng haàu baûo

ta ñeán xin cuï. Ta nghó cuõng laø moät vieäc thöôøng, nhöng chæ sôï ngöôøi

khoâng cho. Con coù caùch gì giuùp ñöôïc vieäc naøy khoâng?

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Cöù yù con thì khoâng neân ñuïng vaøo caùi ñinh aáy. Cuï maø döùt con

Uyeân Öông ra thì seõ aên khoâng ngon nguû khoâng yeân ñaâu. Vaû chaêng

ngaøy thöôøng luùc vui chuyeän, ngöôøi vaãn noùi: cha con baây giôø ñaõ coù tuoåi

roài, theá maø naøng haàu ôû trong nhaø cöù keø keø beân naøy moät ñöùa beân kia

moät ñöùa. Ñieàu thöù nhaát laø laøm nhôõ nhaøng con gaùi nhaø ngöôøi ta, ñieàu

thöù hai laø khoâng bieát giöõ gìn thaân theå, vieäc quan laøm cuõng chaúng ra

gì, caû ngaøy chæ cheø cheùn vôùi boïn haàu treû! Meï nghe ñaáy, baø coù öa gì

cha con ñaâu? Baây giôø muoán traùnh ñi chaû ñöôïc, laïi coøn ñònh caàm gaäy

rôm thoïc vaøo muõi huøm hay sao? Xin meï ñöøng giaän, con khoâng daùm

noùi vieäc aáy ñaâu. Roõ raøng noùi cuõng chaúng aên thua gì, maø laïi gaây theâm

nhöõng ñieàu khoâng hay. Cha con baây giôø ñaõ giaø roài, vieäc laøm cuõng coù

khi nhaàm laãn, meï neân khuyeân ngaên môùi phaûi. Neáu luùc coøn treû maø

laøm nhöõng vieäc aáy thì cuõng khoâng sao. Baây giôø anh em con chaùu

haøng ñaøn roài, laïi coøn gaây chuyeän nhö theá, chaúng khoù coi vôùi ngöôøi ta

laém hay sao?

Hình phu nhaân cöôøi nhaït noùi:

- Nhaø quan naêm thieáp baûy theâ cuõng laø thöôøng, rieâng nhaø ta laïi

khoâng ñöôïc aø? Meï coù ngaên cha con cuõng chaúng nghe ñaâu. Con Uyeân

Öông duø laø ngöôøi haàu thaân yeâu cuûa cuï, nhöng moät oâng con caû ñaàu raâu

ñoám baïc; laïi laøm quan, muoán laáy noù laøm naøng haàu, chaéc noù cuõng chaû

töø choái. Ta goïi chò ñeán ñaây, chaúng qua ñeå baøn thoâi, theá maø chò ñaõ noùi

ra haøng traøng khoâng neân. Leõ naøo ta laïi baûo chò ñi? Taát nhieân ta phaûi

ñi laáy. Chò laïi coøn baûo ta khoâng bieát can ngaên. Chò khoâng bieát tính

boá choàng chò aø! Can khoâng ñöôïc laïi ñaâm ra caõi nhau vôùi ta thoâi.

Phöôïng Thö thaáy Hình phu nhaân tính voán khôø daïi nhuùt nhaùt, chæ

tìm caùch chieàu chuoäng Giaû Xaù ñeå ñöôïc yeân thaân, vaø tham vôù ñöôïc

nhieàu tieàn laø thích, coøn vieäc lôùn nhoû trong nhaø ñeàu maëc Giaû Xaù saép

ñaët. Nhöõng khoaûn chi thu naøo vaøo tay baø ta, thì tìm caùch bôùt xeùn

thaäm teä. Baø ta thöôøng laáy côù Giaû Xaù hay hoang phí, ta phaûi taèn tieän,

môùi coù theå buø vaøo. Trong boïn con gaùi, ngöôøi haàu, khoâng tin ai vaø

cuõng chaúng nghe ai. Phöôïng Thö bieát baø ta laïi giôû tính, duø can ngaên

cuõng chaúng ñöôïc naøo, lieàn cöôøi noùi:

- Meï noùi raát phaûi. Con haõy coøn daïi, chöa bieát ñaén ño. Con nghó

raèng ñaõ xin tröôùc cha meï, thì khoâng nhöõng moät con a hoaøn, duø ngöôøi

ngoïc ñi nöõa cuï chaû cho cha con coøn cho ai? Nhöõng lôøi noùi vaéng maët,

tin laøm sao ñöôïc? Con thöïc laø ngu ngoác! Ngay nhö cha con, khi coù

ñieàu gì khoâng phaûi, cha meï giaän, muoán loâi ngay ñeán ñaùnh cheát,

nhöng khi thaáy maët laø xong heát, roài laïi laáy nhöõng vaät quyù ñem ra

cho. Cöù yù con, hoâm nay cuï ñang vui, meï ñeán xin ngay ñi. Con haõy ñeán

tröôùc chuyeän troø cho cuï vui, khi meï ñeán con seõ kieám caùch ñem taát caû

ngöôøi haàu trong nhaø laûng ra moät choã. Khi aáy meï tha hoà noùi vôùi ngöôøi,

neáu ngöôøi cho caøng hay, khoâng cuõng chaúng sao, chaû ai bieát caû.

- 679 - <i>

Hình phu nhaân thaáy Phöôïng Thö noùi theá, lieàn vui veû baûo:

- Ta ñònh khoâng neân thöa vôùi cuï voäi, neáu noùi tröôùc, ngöôøi khoâng

nghe seõ hoûng maát vieäc. Ta nghó neân baûo kheõ Uyeân Öông tröôùc ñaõ. Duø

noù xaáu hoå, ta seõ nhoû to baûo noù raïch roøi, noù khoâng noùi gì töùc laø yeân

chuyeän. Baáy giôø ta môùi trình cuï, duø ngöôøi khoâng baèng loøng cuõng

khoâng theå ngaên caám ñöôïc yù muoán cuûa noù. Ngöôøi ta thöôøng noùi "ngöôøi

ñaõ ñònh khoâng neân giöõ laïi, nhö vaäy môùi laø oån thoûa".

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Meï nhieàu möu trí thöïc, theá laø eâm thaám vaïn phaàn. Ñöøng noùi laø

con Uyeân Öông, duø ai ñi nöõa, cuõng chaúng muoán treøo cao troâng leân, ñeå

mong ñöôïc môû maøy môû maët hay sao? Noù boû danh giaù nöûa baø chuû

khoâng laøm, ñaâm ñaàu ñi laøm a hoaøn, sau naøy laáy moät thaèng ranh con,

theá laø xong ñôøi.

Hình phu nhaân cöôøi noùi:

- Noùi theá phaûi ñaáy. Khoâng cöù con Uyeân Öông, ngay caû ñeán nhöõng

a hoaøn lôùn coi vieäc, ai maø chaúng thích ñöôïc nhö theá? Giôø chò haõy

sang tröôùc ñi, chôù ñeå loä chuyeän ñaáy, ta aên côm xong seõ sang ngay.

Phöôïng Thö nghó thaàm: “Con Uyeân Öông thöïc ñaùng gheùt. Nhöng

chaéc ñaâu noù baèng loøng? Neáu mình sang tröôùc, noù baèng loøng ra thì

khoâng coù chuyeän gì, neáu khoâng baèng loøng, meï ta laø ngöôøi ña nghi, laïi

ngôø ta noùi loä chuyeän, ñeå cho noù laøm boä. Baáy giôø meï ta thaáy ñuùng nhö

lôøi ta noùi, ñaâm xaáu hoå, ñem ta ra giaøy voø cho haû giaän, nhö theá khoâng

hay. Chi baèng ta cuøng ñeán vôùi meï ta, duø noù baèng loøng hay khoâng,

chaéc meï chaúng ngôø ñeán ta”. Lieàn cöôøi noùi:

- Luùc naõy con vöøa veà ñeán nhaø, beân nhaø môï con mang cho hai

loàng gaø goâ, con ñaõ baûo chuùng noù quay roài, ñònh ñeán böõa côm chieàu

ñöa sang bieáu meï. Khi môùi ñeán cöûa ngoaøi, thaáy boïn haàu nhoû keùo xe

ñi, noùi: “Xe cuûa meï baät mui, phaûi ñem ñi söûa”. Chi baèng baây giôø meï

ngoài xe cuûa con cuøng ñeán thì hôn.

Hình phu nhaân nghe noùi, lieàn goïi ngöôøi ñeán laáy quaàn aùo thay,

Phöôïng Thö voäi vaøng haàu haï moät luùc, roài hai meï con cuøng ngoài xe ñi,

Phöôïng Thö laïi noùi:

- Meï ñeán ñaèng cuï, neáu con cuøng ñi, ngöôøi hoûi ñeán laøm gì seõ

khoâng tieän; vaäy meï ñeán tröôùc, con veà thay quaàn aùo roài seõ sang sau.

- 680 -

Hình phu nhaân nghe noùi coù lyù, lieàn moät mình ñeán choã Giaû maãu,

chuyeän phieám moät luùc roài ra, noùi vôø laø sang nhaø Vöông phu nhaân.

Theo loái cöûa sau tìm ñeán buoàng Uyeân Öông, thì thaáy noù ñang ngoài

theâu. Thaáy Hình phu nhaân ñeán, Uyeân Öông ñöùng daäy. Hình phu

nhaân cöôøi hoûi:

- Coâ laøm gì theá?

Vöøa hoûi vöøa caàm laáy böùc theâu ôû tay Uyeân Öông ra xem, roài noùi:

- Ta xem hoa cuûa coâ theâu naøo.

Ngaém moät luùc roài noùi: “Ñeïp laém”. Lieàn boû böùc theâu xuoáng, ngaém

nghía suoát ngöôøi Uyeân Öông, thaáy noù maëc aùo luïa maøu hoa sen rung

ruùc, ñeo caùi khoaùc vai baèng nhieãu xanh, maëc quaàn maøu nöôùc bieån,

thaét ñaùy löng ong, maët traùi xoan, toùc ñen laùy, muõi doïc döøa, hai maù coù

maáy noát roã nhoû.

Uyeân Öông thaáy Hình phu nhaân nhìn mình, ñaâm ra ngöôïng,

trong buïng laáy laøm laï, cöôøi hoûi:

- Thöa baø, baây giôø giöõa chöøng giöõa buoåi, baø sang coù vieäc gì?

Hình phu nhaân ñöa maét, boïn ngöôøi haàu lui ra ngoaøi. Hình phu

nhaân ngoài xuoáng, caàm laáy tay Uyeân öông cöôøi noùi:

- Ta sang coát ñeå möøng cho coâ ñaây.

Uyeân Öông nghe noùi, trong buïng ñaõ ñoaùn ñöôïc vaøi ba phaàn, ñoû

maët cuùi ñaàu, khoâng noùi caâu gì. Hình phu nhaân noùi:

- Chaéc coâ cuõng bieát, oâng nhaø hieän giôø khoâng coù ngöôøi haàu naøo

ñaùng tin caäy caû. Ñònh buïng mua moät ngöôøi, nhöng laïi sôï nhöõng ngöôøi

cuûa boïn laùi buoân ñöa ñeán khoâng ñöôïc töû teá, nhôõ ra phaûi ngöôøi coù taät

xaáu gì, mua veà ñöôïc vaøi ba ngaøy laïi ñaâm giôû queû. Muoán tìm moät ngöôøi

con gaùi ôû ngay trong nhaø, nhöng khoâng coù ngöôøi naøo khaù caû: keû thì

xaáu ngöôøi, keû thì xaáu neát, ñöôïc ñaèng noï, hoûng ñaèng kia. Ta ñeå yù ñeán

nöûa naêm nay, chæ coù coâ laø hôn caû: daùng ngöôøi ñeïp, thaïo coâng vieäc,

tính neát oân hoøa, coù theå tin caäy, thaät laø ñöôïc caû ngöôøi laãn neát, yù ta

muoán trình cuï laáy coâ em veà nhaø. Coâ khoâng phaûi nhö ngöôøi ôû ngoaøi

môùi mua veà, cöù veà ñeán nhaø laø seõ phong ngay laøm dì Hai, vöøa coù theå

dieän, vöøa ñöôïc toân quyù. Tuïc ngöõ noùi: "ngöôøi vaøng laïi ñoåi laáy vaøng”,

ngôø ñaâu laïi vöøa maét oâng nhaø nhö theá! Baây gi�rave�ø coâ veà beân nhaø, seõ ñöôïc

thoûa loøng mong muoán cao quyù xöa nay, laïi bòt mieäng ñöôïc nhöõng keû

- 681 -

vaãn khoâng öa coâ. Coâ theo toâi veà trình cuï ñi.

Noùi xong ñònh keùo tay Uyeân Öông ñi.

Uyeân Öông ñoû böøng maët leân, giaät tay laïi khoâng ñi. Hình phu

nhaân töôûng coâ ta xaáu hoå, lieàn noùi:

- Vieäc gì maø coâ phaûi xaáu hoå? Coâ khoâng phaûi noùi caâu gì caû, chæ

theo toâi ñi laø ñöôïc roài.

Uyeân Uông chæ cuùi ñaàu khoâng ñi. Hình phu nhaân thaáy theá lieàn

hoûi:

- Khoâng leõ coâ coøn khoâng baèng loøng hay sao? Neáu quaû coù theá thì

coâ khôø daïi quaù. Khoâng muoán laøm baø chuû, laïi muoán laøm con haàu aø!

Vaøi ba naêm nöõa, coâ ñi laáy moät thaèng beù con, ñaày tôù laïi hoaøn ñaày tôù.

Nay veà vôùi chuùng toâi, chaéc coâ ñaõ bieát tính toâi, hieàn laønh, hay dung keû

döôùi, oâng nhaø laïi ñoái ñaõi töû teá vôùi coâ. Ñoä chöøng moät naêm, naêm baûy

thaùng sinh ñöôïc ñöùa con, theá laø coâ baèng vai vôùi toâi roài. Coâ muoán sai

baûo ngöôøi trong nhaø ai chaúng phaûi nghe? Danh giaù baø chuû maø khoâng

chòu laøm, sau naøy lôõ dòp coù hoái cuõng muoän!

Uyeân Öông vaãn cuùi ñaàu, khoâng chòu noùi moät caâu. Hình phu nhaân

laïi noùi:

- Coâ xöa nay laø ngöôøi nhanh nheïn kia maø, sao baây giôø laïi thaãn

thôø ra theá? Coù ñieàu gì khoâng baèng loøng coâ cöù noùi, toâi höùa seõ laøm cho

coâ ñöôïc vöøa yù”.

Uyeân Öông vaãn khoâng noùi gì. Hình phu nhaân laïi cöôøi noùi:

- Chaéc coâ coøn boá meï ôû nhaø, töï mình khoâng noùi ra, sôï xaáu hoå,

phaûi chôø boá meï coâ hoûi môùi noùi ra chaêng? Nhö theá cuõng ñuùng lyù. Vaäy

ñeå toâi ñi hoûi, roài baûo boá meï coâ ñeán. Coù ñieàu gì coâ cöù noùi vôùi boá meï coâ

cuõng ñöôïc.

Noùi xong lieàn ñi ñeán nhaø Phöôïng Thö.

Phöôïng Thö ñaõ thay quaàn aùo xong, nhaân tieän trong nhaø vaéng

ngöôøi, lieàn ñem vieäc naøy noùi cho Bình Nhi bieát. Bình Nhi laéc ñaàu

cöôøi noùi:

- Cöù yù toâi vieäc naøy chöa chaéc ñaõ oån. Nhöõng khi vaéng ngöôøi,

chuùng toâi thöôøng gôïi chuyeän, nhöng xem yù chò ta chöa chaéc ñaõ chòu.

Thoâi haõy cöù noùi xem sao.

&nbsp;

- 682 -

Phöôïng Thö noùi:

- Baø Caû taát phaûi ñeán ñaây baøn vieäc aáy, noù baèng loøng coøn khaù neáu

khoâng, chæ theâm beõ maët vôùi caùc chò thoâi, nghó cuõng khoù coi ñaáy. Chò

ñi baûo hoï quay gaø goâ, laøm theâm maáy moùn aên nöõa, saép söûa böõa côm

roài chò ñi ra ñaâu ñoù, luùc naøo baø aáy veà haõy vaøo.

Bình Nhi nghe noùi, truyeàn baûo boïn baø giaø, roài ñuûng ñænh ñi qua

beân vöôøn.

Uyeân Öông thaáy Hình phu nhaân ñi roài, chaéc theá naøo cuõng ñeán

baøn vôùi Phöôïng Thö vaø seõ coù ngöôøi ñeán hoûi mình, chi baèng traùnh ñi

moät choã cho xong. Uyeân Öông lieàn tìm Hoå Phaùch baûo:

- Cuï coù hoûi toâi, chò cöù baûo toâi khoù ôû, saùng nay khoâng aên côm, ñi

vaøo trong vöôøn chôi moät choác seõ veà.

Hoå Phaùch nhaän lôøi. Uyeân Öông qua vöôøn chôi, khoâng ngôø laïi gaëp

Bình Nhi. Bình Nhi thaáy khoâng coù ai, lieàn cöôøi noùi:

- Baø dì môùi ñaõ ñeán ñaáy aø?

Uyeân Öông ñoû maët noùi:

- Khoâng traùch ñöôïc chuùng maøy thoâng ñoàng vôùi nhau ñònh keá haïi

tao! Tao seõ ñeán laøm to chuyeän vôùi muï chuû nhaø maøy xem!

Bình Nhi thaáy Uyeân Öông giaän doãi ra maët, töï hoái mình ñaõ lôõ lôøi,

lieàn keùo chò ta ñeán goác caây phong, ngoài xuoáng hoøn ñaù, keå roõ ñaàu ñuoâi

caâu chuyeän Phöôïng Thö vöøa noùi. Uyeân Öông ñoû maët leân, cöôøi nhaït,

baûo Bình Nhi:

- Toâi nghó chò em chuùng ta vaãn aên ôû toát vôùi nhau: nhö caùc chò

Taäp Nhaân, Hoå Phaùch, Toá Vaân, Töû Quyeân, Thaùi Haø, Ngoïc Xuyeán, Xaï

Nguyeät, Thuùy Maëc, cuøng chò Thuùy Luõ theo haàu coâ Söû, chò Khaû Nhaân

vaø chò Kim Xuyeán ñaõ cheát roài, chò Phieán Tuyeát ñaõ ñi roài, keå caû chò vôùi

toâi nöõa taát caû hôn möôøi ngöôøi, töø khi coøn beù, ñieàu gì maø chaúng noùi

vôùi nhau, vieäc gì maø chaúng baøn vôùi nhau? Baây giôø ñaõ lôùn caû roài, ai coù

thaân ngöôøi aáy lo,nhöng buïng toâi thì vaãn nhö tröôùc: coù ñieàu gì, vieäc gì,

toâi khoâng giaáu caùc chò. Caâu naøy thì toâi noùi, chò haõy ñeå buïng, ñöøng noùi

cho môï Hai bieát: ñöøng noùi oâng aáy muoán toâi laøm vôï leõ, chöù duø baây giôø,

baø aáy cheát ñi, oâng aáy moái laùi naêm laàn baûy löôït laáy toâi veà laøm vôï caû,

toâi cuõng chaúng nghe!

Bình Nhi muoán noùi nöõa, thaáy ñaèng sau nuùi coù tieáng cöôøi ha haû

- 683 -

noùi:

- Thaät caùi con khoâng bieát theïn! Noùi khoâng bieát ngöôïng moàm!

Hai ngöôøi nghe noùi giaät naûy mình, voäi chaïy ra sau nuùi tìm, thaáy

Taäp Nhaân ñang cöôøi roài chaïy ñeán hoûi:

- Coù vieäc gì theá? Noùi cho toâi nghe vôùi.

Roài ba ngöôøi cuøng ngoài treân hoøn ñaù, Bình Nhi keå laïi chuyeän vöøa

roài cho Taäp Nhaân nghe. Taäp Nhaân noùi:

- Nheõ ra chuùng ta khoâng neân noùi: laõo giaø naøy thöïc laø ñeâ tieän quaù!

Heã thaáy ai hôi deã coi laø laõo khoâng chòu buoâng tha.

Bình Nhi noùi:

- Chò ñaõ khoâng baèng loøng, toâi xin baûo caùch cho chò.

Uyeân Öông hoûi: “caùch gì?”

- Chò cöù noùi vôùi cuï raèng, ñaõ cho caäu Lieãn roài, nhö theá oâng Caû seõ

khoâng theå ñoøi nöõa.

Uyeân Öông nhoå toeït moät caùi noùi:

- Maøy coøn nhaéc ñeán caùi cuûa aáy laøm gì? Hoâm tröôùc chuû maøy chaû

ñaõ noùi baäy ñoù sao? Khoâng ngôø baây giôø tao môùi roõ.

Taäp Nhaân cöôøi noùi:

- Chò khoâng baèng loøng hai ngöôøi kia, theo yù toâi, chò neân noùi vôùi

cuï, nhôø ngöôøi baûo raèng ñaõ cho caäu Baûo roài, nhö theá oâng Caû cuõng seõ

döùt loøng ñoøi hoûi.

Uyeân Öông vöøa töùc vöøa theïn, vöøa noåi noùng, lieàn maéng:

- Hai con khoán naïn naøy! Chuùng maøy khoâng ñöôïc cheát töû teá ñaâu!

Ngöôøi ta coù vieäc khoù xöû, töôûng chuùng maøy laø ngöôøi ñöùng ñaén, neân

baøn caùch giuùp, chuùng maøy chaúng nghó hoä ñöôïc gì, laïi thay nhau ñem

tao ra laøm troø cöôøi Chuùng maøy töôûng raèng roài ñaây seõ toát caû ñaáy! Seõ

laøm dì Hai caû ñaáy? Cöù yù tao, vieäc ôû treân ñôøi naøy chöa chaéc ñaõ ñöôïc

nhö yù caû ñaâu. Chuùng maøy haõy xeáp laïi, vöøa vöøa chöù, ñöøng coù hí höûng

voäi.

Hai ngöôøi thaáy Uyeân Öông noùng leân, lieàn cöôøi noùi:

- Chò ñöøng neân ngôø vöïc, chuùng ta töø beù ñeán giôø ñaõ thaân maät vôùi

nhau nhö chò em ruoät, chaúng qua luùc vaéng ngöôøi, chuùng toâi noùi ñuøa ñeå

cöôøi cho vui ñaáy thoâi. Chò ñònh theá naøo cöù noùi cho chuùng toâi bieát,

- 684 - 

khoâng ngaïi gì ñaâu.

- Chaû coù yù ñònh gì. Toâi cöù khoâng ñi laø xong.

Bình Nhi laéc ñaàu noùi:

- Chò khoâng ñi, chöa chaéc ngöôøi ta ñaõ ñeå cho chò yeân. Tính oâng

Caû theá naøo, chò ñaõ bieát roài ñaáy. Tuy chò laø ngöôøi haàu beân cuï, baây giôø

laõo chaúng daùm laøm gì chò ñaâu, nhöng khoâng deã chò theo haàu cuï suoát

ñôøi? Cuõng coù luùc phaûi ñi chöù. Baáy giôø maø loït vaøo tay laõo thì khoâng ra

gì ñaâu!

Uyeân Öông cöôøi nhaït:

- Cuï coøn soáng ngaøy naøo toâi nhaát ñònh khoâng rôøi choã naøy! Neáu

ngöôøi quy tieân, theá naøo laõo ta cuõng phaûi ñeå tang ba naêm, khoâng coù leõ

meï vöøa cheát laïi ñi laáy vôï leõ! Chôø heát ba naêm, xem cô maàu theá naøo

baáy giôø seõ lieäu. Neáu khi nguy caáp khoù xöû, toâi ñaønh caét toùc ñi tu!

Khoâng thì cheát laø cuøng! Suoát ñôøi chaúng laáy choàng ñaõ laøm sao? Laïi

caøng khoûi vöôùng.

Bình Nhi vaø Taäp Nhaân cöôøi noùi:

- Con beù naøy thaät khoâng bieát theïn, thuaän mieäng cöù lau laùu noùi ra

heát caû.

- Ñaõ ñeán noâng noãi naøy theïn maø laøm gì? Caùc chò khoâng tin, sau

naøy seõ bieát! Baø aáy noùi seõ ñi tìm boá meï toâi. Cöù cho ñeán taän Nam Kinh

maø tìm!

Bình Nhi noùi:

- OÂng baø nhaø chò ñeàu troâng nhaø cho chuû ôû Nam Kinh khoâng ñeán

ñaây bao giôø, laâu roài cuõng seõ tìm ñöôïc. Nhöng hieän giôø coù anh vaø chò

daâu chò ôû ñaây. Tieác raèng chò laø ngöôøi sinh ra ôû nhaø naøy, chöù khoâng

nhö hai chuùng toâi chæ coù moät mình ñeán ñaây thoâi.

Uyeân Öông noùi:

- Sinh ra ôû nhaø naøy thì ñaõ laøm sao? "Traâu khoâng muoán uoáng nöôùc

coá ñeø söøng" lieäu coù ñöôïc chaêng? Toâi khoâng baèng loøng chaúng leõ gieát caû

boá meï toâi?

Ñöông noùi thì chò daâu Uyeân Öông ñeán. Taäp Nhaân noùi:

- Baây giôø hoï khoâng tìm ñeán boá meï chò, chaéc hoï ñaõ noùi chuyeän vôùi

chò daâu chò.

- 685 -

Uyeân Öông noùi:

- Con ñó aáy chæ chuyeân laøm ngheà “baùn rau chaøo khaùch”, nghe

thaáy vaäy laøm gì maø noù chaúng chieàu chuoäng ñi ngay.

<span color="navy">Vöøa luùc aáy ngöôøi chò daâu ñeán nôi, cöôøi noùi:

- Coâ ôû ñaây aø? Toâi ñi tìm maõi khoâng thaáy. Coâ laïi ñaèng naøy toâi noùi

caâu chuyeän.

Bình Nhi, Taäp Nhaân ñeàu môøi ngoài. Ngöôøi chò daâu noùi:

- Caùc coâ cöù ngoài, toâi cuøng coâ em noùi caâu chuyeän rieâng.

Taäp Nhaân vaø Bình Nhi giaû caùch khoâng bieát, ñeàu cöôøi noùi:

- Chuyeän gì maø caàn thieá? Chuùng toâi thöû ñoaùn xem, chôø ñoaùn xong

roài haõy ñi.

Uyeân Öông noùi:

- Chuyeän gì ñaáy? Chò cöù noùi ñi.

Ngöôøi chò daâu cöôøi noùi:

- Coâ cöù laïi ñaây toâi seõ noùi, theá naøo cuõng coù chuyeän hay.

- Coù phaûi laø vieäc baø aáy ñaõ noùi vôùi chò khoâng?

- Coâ ñaõ bieát laïi coøn hoûi vaën gì toâi! Mau mau laïi ñaây! Toâi noùi raïch

roøi cho maø nghe. Vieäc vui möøng to nhö trôøi aáy!

Uyeân Öông nghe noùi, ñöùng ngay daäy, nhìn thaúng vaøo maët chò daâu

nhoå toeït moät caùi, maéng:

- Thoâi haõy ngaäm ngay caùi moàm l... aáy laïi, cuùt khoûi choã naøy cho

raûnh. Chuyeän gì hay? Chuyeän con khæ aên göøng! Chuyeän gì möøng?

Chuyeän oâng huyeän veà queâ!(1) Thaûo naøo ngaøy thöôøng caùc ngöôøi cöù theøm

thuoàng boïn a hoaøn nhaø khaùc ñöôïc laøm baø treû, ñeå caû nhaø caäy theá laøm

caøn, caû nhaø ñeàu ñöôïc laøm baø treû! Thaáy theá laø caùc ngöôøi noùng maét leân,

chöïc ñaåy toâi vaøo loø löûa. Neáu toâi ñaéc theá, caùc ngöôøi ôû ngoaøi tha hoà

ngang taøng laøm baäy, töï phong cho mình laø oâng caäu. Neáu toâi khoâng ra

gì, gaëp luùc thaát theá, caùc ngöôøi seõ ruït coå laïi, soáng cheát boû maëc toâi.

Uyeân Öông vöøa noùi vöøa khoùc. Bình Nhi, Taäp Nhaân tìm caùch

khuyeân giaûi. Ngöôøi chò daâu ngöôïng maët quaù, lieàn noùi:

(1) Nguyeân vaên truyeän con caét cuûa vua Huy Toâng ñôøi Toáng, con ngöïa cuûa Trieäu Töû

Ngang vaø truyeän quan traïng leân ñaäu muøa ñang möng.

- 686 -

- Baèng loøng hay khoâng, coâ cuõng noùi töû teá, vieäc gì maø phaûi xæa xoùi

nhau. Tuïc ngöõ coù caâu: "Tröôùc maët ngöôøi luøn chôù noùi chuyeän luøn”. Coâ

maéng toâi, toâi khoâng daùm noùi laïi; nhöng hai coâ naøy coù treâu gheïo gì coâ,

theá maø coâ cuõng nhai nhaûi nhö baø treû theá naøy, baø treû theá noï, nhö theá

coù ngöôïng maët cho caùc coâ khoâng?

Bình Nhi, Taäp Nhaân voäi noùi:

- Chò ñöøng noùi nhöõng caâu nhö theá. Chò aáy coù noùi gì ñeán chuùng toâi

ñaâu, chò ñöøng coù gaép chuùng toâi vaøo. Chò ñaõ thaáy caùc oâng baø naøo caát

nhaéc chuùng toâi leân laøm baø treû chöa. Vaû chaêng hai ngöôøi chuùng toâi

chaúng coù anh em, boá, meï naøo ôû ñaây ñeå nhôø theá löïc chuùng toâi maø laøm

baäy! Chò aáy muoán maéng ngöôøi naøo tha hoà maø maéng, chuùng toâi khoâng

vieäc gì phaûi chaïnh loøng.

Uyeân Öông noùi:

- Noù thaáy toâi maéng, ñaâm ra xaáu hoå, khoâng bieát laøm theá naøo cho

khoûi beõ maët, môùi kieám lôøi xuùc xieåm hai chò ñaáy thoâi. May maø hai chò

laø ngöôøi hieåu ñôøi. Vì toâi quaù noùng, noùi khoâng bieát giöõ lôøi, noù môùi

nhaân ñoù baøy chuyeän.

Chò daâu cuït höùng, haàm haàm boû ñi.

Uyeân Öông töùc quaù vaãn coøn maéng theo. Bình Nhi, Taäp Nhaân can

ngaên moät luùc môùi yeân. Bình Nhi hoûi Taäp Nhaân:

- Chò nuùp ôû ñaây laøm gì theá? Chuùng toâi khoâng troâng thaáy chò.

Taäp Nhaân noùi:

- Toâi nhaân sang buoàng coâ Tö thaêm caäu Baûo. Khoâng ngôø chaäm

moät chuùt, nghe noùi caäu aáy ñaõ veà roài. Toâi ñang ngôø, sao laïi khoâng gaëp?

Toâi ñònh sang beân coâ Laâm tìm, laïi gaëp ngöôøi nhaø coâ aáy baûo laø caäu aáy

khoâng sang ñaáy. Toâi ngôø caäu aáy ñi ra ngoaøi vöôøn. Ngay luùc ñoù gaëp chò

ôû ñaèng kia laïi. Toâi traùnh ra moät beân, chò khoâng troâng thaáy. Sau chò

Uyeân Öông ñeán, toâi lieàn ôû trong goác caây chaïy veà phía sau nuùi giaû,

thaáy hai chò ñöông ngoài noùi chuyeän. Theá maø boán con maét khoâng

troâng thaáy toâi.

Noùi chöa döùt lôøi, chôït ñaèng sau coù ngöôøi noùi:

- Boán con maét khoâng troâng thaáy chò aø? Giôø caû saùu con maét cuõng

khoâng troâng thaáy toâi ñaáy!

- 687 -

Ba ngöôøi giaät mình quay laïi nhìn, teù ra Baûo Ngoïc.

Taäp Nhaân cöôøi noùi:

- Caäu ôû ñaâu ñeán ñaây? Laøm toâi tìm maõi.

- Toâi ôû ñaèng coâ Tö veà, thaáy chò ñi ñeán, chaéc laø chò tìm toâi, neân toâi

neùp vaøo moät choã ñeå löøa chò. Troâng thaáy chò ngô ngaùc ñi qua, vaøo nhaø

roài laïi ra, gaëp ai cuõng hoûi, toâi buoàn cöôøi quaù. Coù yù chôø chò ñeán gaàn seõ

doïa leân moät tieáng cho giaät mình. Sau laïi thaáy chò cuõng laån laån luùt luùt,

bieát laø chò laïi ñònh doïa ai. Toâi loù ñaàu ra nhìn thaáy hai chò kia, toâi

lieàn ñi voøng ñeán sau löng chò. Chò ñi roài, toâi naáp vaøo choã cuûa chò.

Bình Nhi cöôøi noùi:

- Chuùng ta ra phía sau tìm xem chöa bieát chöøng laïi vôù ñöôïc moät

ñoâi nöõa ñaáy.

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Khoâng coøn ai nöõa ñaâu.

Uyeân Öông bieát laø Baûo Ngoïc nghe heát chuyeän naøy roài, neân chæ

guïc ñaàu xuoáng hoøn ñaù giaû caùch nguû. Baûo Ngoïc lay daäy cöôøi baûo:

- Ñaù naøy laïnh laém, chuùng ta veà nhaø nguû chaúng hôn ö?

Noùi xong, keùo Uyeân Öông daäy, laïi môøi caû Bình Nhi veà nhaø uoáng

nöôùc, vaø cuøng Taäp Nhaân khuyeân Uyeân Öông ñi, Uyeân Öông môùi chòu

ñöùng daäy. Boán ngöôøi cuøng ñeán vieän Di Hoàng. Nhöõng caâu chuyeän vöøa

roài, Baûo Ngoïc ñaõ nghe thaáy caû, neân trong buïng cuõng khoù chòu thay

cho Uyeân Öông, cöù laëng leõ naèm nguû treân giöôøng, maëc cho ba ngöôøi

cöôøi noùi ôû nhaø ngoaøi.

Hình phu nhaân hoûi Phöôïng Thö veà boá meï Uyeân Öông, Phöôïng

Thö noùi:

- Boá noù teân laø Kim Thaùi, hai vôï choàng ñeàu troâng nom nhaø cöûa ôû

Nam Kinh khoâng hay veà ñaây. Anh noù laø Vaên Töôøng, hieän giöõ vieäc

mua baùn cho cuï. Chò daâu noù cuõng troâng coi vieäc giaët röûa ôû nhaø cuï.

Hình phu nhaân sai ngöôøi goïi vôï Kim Vaên Töôøng ñeán, noùi raïch roøi

cho nghe. Chò ta laáy laøm thích laém, haêm hôû ñi tìm Uyeân Öông, chaéc

maåm noùi moät caâu laø xong ngay; ai ngôø bò Uyeân Öông maéng cho moät

traän, laïi bò Taäp Nhaân, Bình Nhi noùi cho maáy caâu, xaáu hoå quaù, veà noùi

vôùi Hình phu nhaân:

- 688 -

- Chaúng aên thua gì, toâi laïi bò noù maéng cho moät traän.

Vì coù Phöôïng Thö ôû ñaáy, chò ta khoâng daùm noùi ñeán Bình Nhi chæ

noùi:

- Taäp Nhaân laïi huøn theâm vaøo, noùi toâi nhieàu caâu chaúng ra gì,

khoâng theå keå vôùi baø ñöôïc. Baø baøn vôùi oâng ñi mua ñaùm khaùc vaäy thoâi.

Chaéc con ranh aáy chaúng coù soá toát, maø nhaø chuùng toâi cuõng chaúng laøm

gì coù phuùc lôùn nhö theá.

Hình phu nhaân noùi:

- Vieäc gì ñeán con Taäp Nhaân? Sao noù laïi bie�>

Roài laïi hoûi:

- Coøn coù ai ôû ñaáy nöõa khoâng?

Vôï Kim Vaên Töôøng noùi:

- Coøn coù coâ Bình nöõa.

Phöông Thö voäi noùi:

- Sao chò khoâng loâi coå noù veà cho toâi? Toâi vöøa môùi ñi khoûi, noù ñaõ

chaïy bieán roài, veà ñeán nhaø chaúng thaáy boùng vía ñöùa naøo! Chaéc noù

cuõng huøn theâm maáy caâu chöù gì?

- Coâ Bình khoâng ñöùng gaàn ñaáy, toâi nhìn xa hình nhö coâ ta, nhöng

khoâng chaéc coù ñuùng khoâng, toâi ñoaùn chöøng ñaáy thoâi.

Phöôïng Thö lieàn sai ngöôøi:

- Mau ñi goïi Bình Nhi, noùi ta ñaõ veà roài, baø cuõng ôû ñaây, baûo noù

phaûi veà ngay.

Phong Nhi lieàn thöa:

- Coâ Laâm cho ngöôøi mang giaáy ñeán môøi ba, boán laàn chò aáy môùi ñi.

Luùc môï vöøa veà ñeán cöûa, toâi ñi goïi chò aáy ngay. Nhöng coâ Laâm noùi: “veà

thöa vôùi môï, ta nhôø chò aáy moät vieäc”.

Phöôïng Thö nghe vaäy môùi thoâi, laïi coá yù noùi:

- Coù vieäc gì maø ngaøy naøo cuõng nhôø noù theá?

Hình phu nhaân khoâng laøm theá naøo ñöôïc, aên xong côm chieàu roài

veà noùi vôùi Giaû Xaù, Giaû Xaù nghó moät luùc, lieàn goïi Giaû Lieãn ñeán baûo:

- Nhaø cöûa ôû Nam Kinh coøn coù nhieàu ngöôøi khaùc troâng nom, chöù

khoâng phaûi moät mình Kim Thaùi, phaûi goïi ngay noù veà ñaây.

- 689 -

Giaû Lieãn thöa:

- Laàn tröôùc ôû Nam Kinh ñöa tin veà noùi Kim Thaùi bò chöùng ñôøm,

thöôøng meâ man baát tænh, ñaõ cho caû tieàn mua saün aùo quan roài. Khoâng

bieát baây giôø noù coøn soáng hay cheát. Neáu noù soáng cuõng chaúng bieát vieäc

gì, goïi veà cuõng voâ ích. Coøn vôï noù thì laïi ñieác.

Giaû Xaù nghe xong quaùt maéng:

- Ñoà ngu bieát gì? Maøy khoâng cuùt ngay ñi aø?

Giaû Lieãn sôï quaù luøi ra. Moät luùc laïi cho goïi Kim Vaên Töôøng ñeán,

Giaû Lieãn ñaønh ñöùng chôø ngoaøi thö phoøng, khoâng daùm veà, cuõng khoâng

daùm gaëp boá.

Moät luùc, Kim Vaên Töôøng ñeán. Boïn haàu nhoû daãn haén vaøo cöûa thöù

hai, laâu laém môùi thaáy haén ra veà. Giaû Lieãn khoâng daùm hoûi chuyeän.

Moät luùc sau, thaáy Giaû Xaù nguû roài môùi daùm veà nhaø. Ñeán toái, Phöôïng

Thö keå laïi chuyeän, haén môùi hieåu roõ.

Uyeân Öông suoát ñeâm khoâng nguû. Ñeán hoâm sau, ngöôøi anh coâ ta

ñeán xin Giaû maãu cho coâ ta veà nhaø chôi, Giaû maãu baèng loøng. Uyeân

Öông khoâng muoán veà, nhöng sôï Giaû maãu ngôø, neân ñaønh phaûi ñi.

Ngöôøi anh ñem nhöõng lôøi cuûa Giaû Xaù noùi cho coâ ta bieát, laïi höùa heïn

naøo laø ñöôïc theå dieän, ñöôïc laøm dì Hai, troâng nom vieäc nhaø. Uyeân

Öông chæ caén raêng khoâng baèng loøng. Ngöôøi anh khoâng bieát laøm theá

naøo, ñaønh phaûi veà trình Giaû Xaù. Giaû Xaù töùc giaän noùi:

- Ta baûo cho maø bieát, maøy veà baûo vôï maøy raèng: xöa nay “chò

haèng yeâu tuoåi treû” chaéc noù cheâ ta giaø, coù leõ noù chæ yeâu caùc caäu treû

thoâi! Chaéc chaén laø noù ñaõ nhaém vaøo Baûo Ngoïc, coù leõ caû thaèng Lieãn

nöõa. Neáu noù coù buïng aáy thì baûo noù haõy mau mau xeáp laïi. Ta muoán laáy,

noù khoâng baèng loøng, sau coøn ai daùm laáy noù nöõa? Ñoù laø ñieàu thöù nhaát.

Ñieàu thöù hai noù töôûng cuï thöông noù, sau naøy seõ chính thöùc gaû noù cho

moät ngöôøi ôû ngoaøi phuû naøy. Baûo noù nghó kyõ ñi: duø noù laáy ai nöõa, cuõng

khoù thoaùt khoûi tay ta! Tröø phi noù cheát ñi, hay suoát ñôøi khoâng laáy

choàng, ta môùi chòu! Neáu khoâng, baûo noù neân mau mau nghó laïi, seõ coù

nhieàu ñieàu hay ñaáy.

Giaû Xaù noùi moät caâu, Kim Vaên Töôøng “vaâng” moät caâu. Giaû Xaù laïi

baûo:

- Khoâng ñöôïc noùi doái ta, ngaøy mai ta laïi baûo baø maøy ñeán hoûi

- 690 -

thaúng Uyeân Öông. Maøy noùi noù khoâng baèng loøng, seõ khoâng coù loãi; neáu

ta hoûi noù baèng loøng thì maøy lieäu hoàn ñaáy!

Kim Vaên Töôøng vaâng daï luoân moàm. Veà ñeán nhaø, khoâng kòp baûo

vôï ñi noùi, haén töï mình ñeán baûo thaúng Uyeân Öông; Uyeân Öông töùc

quaù khoâng traû lôøi ñöôïc caâu gì. Nghó moät luùc, Uyeân Öông noùi:

- Daàu toâi baèng loøng, cuõng phaûi mang toâi ñeán trình cuï ñaõ.

Ngöôøi anh vaø chò daâu ñeàu cho Uyeân Öông ñaõ nghó laïi, vui möøng

khoân xieát. Ngöôøi chò daâu lieàn daãn Uyeân Öông ñeán trình Giaû maãu.

Vöøa gaëp luùc Vöông phu nhaân, Tieát phu nhaân vaø boïn chò em Lyù

Hoaøn, Phöôïng Thö, Baûo Thoa cuøng maáy ngöôøi ñaøn baø coi vieäc coù theå

dieän ñang noùi chuyeän vui ôû ñaáy. Uyeân Öông möøng laém, keùo chò daâu

vaøo quyø tröôùc maët Giaû maãu, vöøa khoùc vöøa keå laïi nhöõng caâu Hình phu

nhaân noùi theá naøo, chò daâu noùi ôû trong vöôøn theá naøo, nay ngöôøi anh

laïi noùi nhö theá naøo. "Vì chaùu khoâng baèng loøng, oâng Caû baûo laø chaùu

meâ caäu Baûo Ngoïc, neáu khoâng thì cuõng ñôïi laáy ngöôøi ngoaøi, baûo chaùu

coù chaïy leân trôøi suoát ñôøi cuõng khoâng thoaùt khoûi tay oâng aáy. Theá naøo

oâng aáy cuõng baùo thuø! Loøng chaùu ñaõ laïnh taét roài! Chaùu noùi tröôùc maët

moïi ngöôøi ôû ñaây, ñöøng noùi laø Baûo Ngoïc, chöù duø “Baûo Kim”, "baûo

Ngaân”, “Baûo Thieân Vöông”, “Baûo Hoaøng Ñeá” naøo nöõa, chaùu cuõng

chaúng laáy, cöù ôû vaäy suoát ñôøi laø xong chuyeän! Neáu cuï eùp quaù, chaùu

ñaønh moät nhaùt dao laø xong ñôøi, chöù khoâng theå naøo tuaân lôøi ñöôïc. Toát

phuùc ra, chaùu ñöôïc cheát tröôùc cuï, neáu khoâng may, chaùu cuõng ñaønh

nhaát ñònh haàu haï ñeán khi cuï quy tieân, chaùu seõ khoâng veà vôùi boá meï vaø

anh em chaùu ñaâu, hoaëc töï töû, hoaëc goït ñaàu ñi tu. Neáu baûo chaùu khoâng

thöïc buïng, chæ taïm thôøi tình caùch choáng ñôõ, thì ñaõ coù giôøi ñaát, quyû

thaàn, maët trôøi, maët traêng chöùng minh, seõ boùp chaùu söng coå noå haàu ra

maø cheát!

Tröôùc luùc Uyeân Öông ñeán, trong tay aùo ñaõ giaáu saün moät caùi keùo,

nay vöøa noùi vöøa ñöa keùo leân caét toùc. Boïn baø giaø, a hoaøn troâng thaáy

voäi giöõ laïi, thì ñaõ caét maát moät nöûa naém roài. May toùc coâ ta quaù raäm,

caét vaãn khoâng vieäc gì, moïi ngöôøi voäi vaøng giuùp coâ ta buùi leân.

Giaû maãu nghe nôùi, giaän quaù, ngöôøi run caàm caäp, rít gioïng noùi:

- Ta chæ coøn coù moät ngöôøi troâng caäy ñöôïc, chuùng noù laïi ñònh tìm

caùch cöôùp ñi.

- 691 -

Nhaân thaáy Vöông phu nhaân ñöùng beân caïnh, lieàn baûo:

- Caùc ngöôøi xöa nay ñeàu löøa ta caû! Ngoaøi maët ra veû hieáu thaûo

trong buïng laïi ngaám ngaàm chöïc haïi ta. Coù cuûa gì toát cuõng ñeán laáy, coù

ngöôøi naøo toát cuõng ñeán ñoøi; coøn coù moät con beù, thaáy ta yeâu noù, töï

nhieân caùc ngöôøi ñaâm töùc, ñònh xaùch noù ñi, ñeå roài tha hoà maø laøm haïi

ta.

Vöông phu nhaân ñöùng daäy, khoâng daùm noùi laïi moät caâu gì. Tieát

phu nhaân thaáy Vöông phu nhaân cuõng bò quôû, neân khoâng tieän khuyeân

giaûi; Lyù Hoaøn vöøa nghe thaáy nhöõng caâu noùi cuûa Uyeân Öông, ñaõ daãn

chò em ñi ra roài. Thaùm Xuaân laø ngöôøi bieát nghó: bieát Vöông phu nhaân

bò maéng oan khoâng daùm noùi laïi; Tieát phu nhaân laø em ruoät Vöông phu

nhaân, khoâng tieän caõi hoä cho chò; Baûo Thoa cuõng khoâng theå noùi hoä cho

dì; Lyù Hoaøn, Phöôïng Thö, Baûo Ngoïc laïi caøng khoâng daùm leân tieáng;

chæ coøn nhôø coù boïn chaùu gaùi; nhöng Ngheânh Xuaân thì thöïc thaø, Tích

Xuaân haõy coøn beù. Vì vaäy, chò ta ñang ñöùng ngoaøi cöûa soå nghe ngoùng,

voäi chaïy ngay vaøo cöôøi noùi vôùi Giaû maãu:

- Vieäc naøy coù lieân can gì ñeán meï chaùu ñaâu? Baø nghó laïi xem: oâng

anh Caû muoán laáy ngöôøi trong nhaø, thì em daâu bieát laøm sao ñöôïc? Maø

duø coù bieát cuõng phaûi chòu thoâi.

Thaùm Xuaân chöa noùi döùt lôøi, Giaû maãu cöôøi noùi:

- Thaät ta giaø laãn roài! Baø dì ñöøng cöôøi toâi nheù? Chò baø laø ngöôøi raát

hieáu thuaän, khoâng nhö chò daâu caû cuûa toâi, moät tí gì cuõng sôï choàng,

tröôùc maët meï choàng chaúng qua cuõng chæ döïa daãm cho xuoâi chuyeän

thoâi. Thaät laø toâi noùi oan cho chò aáy.

Tieát phu nhaân chæ vaâng daï, roài laïi noùi:

- Cuï hôi thieân vò, coù leõ cuõng vì thöông con daâu uùt hôn.

Giaû maãu noùi:

- Toâi khoâng thieân vò ñaâu!

Laïi noùi:

- Baûo Ngoïc, baø maéng nhaàm meï chaùu, sao chaùu khoâng nhaéc ñeå meï

chaùu bò maéng oan?

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Khoâng coù nheõ chaùu laïi beânh meï chaùu maø noùi baùc giai vaø baùc gaùi

- 692 -

aø? Chung quy cuõng coù ngöôøi khoâng phaûi, nhöng neáu meï chaùu khoâng

nhaän thì coøn ñoå cho ai? Chaùu nhaän loãi veà chaùu chaéc baø cuõng chaúng

tin naøo.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Theá cuõng coù nheõ. Nay chaùu quyø xuoáng tröôùc maët meï chaùu noùi:

Meï ñöøng böïc nöõa, baø ñaõ coù tuoåi roài, xin meï haõy nhìn Baûo Ngoïc naøy

thoâi.

Baûo Ngoïc chaïyñeán quyø xuoáng ñònh noùi, Vöông phu nhaân voäi cöôøi

keùo Baûo Ngoïc daäy:

- Ñöùng daäy, khoâng theå theá ñöôïc, leã naøo maøy laïi thay baø ñeán xin

loãi ta aø?

Baûo Ngoïc nghe noùi lieàn ñöùng daäy:

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Chaùu Phöôïng cuõng chaúng nhaéc gì baø!

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Chaùu chöa vaïch nhöõng ñieàu khoâng phaûi cuûa baø ra, baø ñaõ laïi

quaëc caû chaùu vaøo.

Giaû maãu nghe noùi, cuøng moïi ngöôøi cöôøi aàm leân:

- Theá môùi laï chöù! Ta caàn nghe ñieàu naøo laø ñieàu khoâng phaûi?

Phöôïng Thö noùi:

- Ai baûo baø kheùo chaûi chuoát cho ngöôøi? Chaûi chuoát ñeán noãi noù ñeïp

môn môûn leân, traùch naøo ngöôøi ta chaû thích? May chaùu laø daâu ñaáy,

chöù laø chaùu trai, thì chaùu ñoøi baø ñaõ laâu roài, khoâng coøn chôø ñeán baây

giôø.

- Ñoù laø ñieàu khoâng phaûi cuûa ta aø?

- Ñuùng laø ñieàu khoâng phaûi cuûa baø.

- Ñaõ theá thì ta khoâng caàn noù nöõa, chaùu ñem noù veà.

- Ñeå chaùu tu heát kieáp naøy, ñeán kieáp sau ñöôïc laøm con trai, chaùu

môùi caàn ñeán noù.

- Chaùu mang noù veà cho thaèng Lieãn, ñeå xem oâng boá choàng maët

daøy cuûa chaùu coøn ñoøi nöõa hay thoâi!

- Chaùu Lieãn khoâng xöùng ñaùng, noù chæ xöùng ñaùng vôùi chaùu vaø

- 693 -

Bình Nhi laø hai chieác “baùnh chaùy” ñaáy thoâi.

Moïi ngöôøi nghe noùi cöôøi aàm leân.

A hoaøn vaøo trình:

- Baø Caû ñaõ ñeán.

Vöông phu nhaân voäi ra ñoùn.

o0o

Hoài thöù boán baûy

Tieát Baøn ña tình bò ñaùnh

Töông Lieân sôï toäi troán ñi

- 695 -

Vöông phu nhaân thaáy Hình phu nhaân ñeán, lieàn ra ñoùn. Hình phu

nhaân chöa hieåu Giaû maãu ñaõ bieát vieäc Uyeân Öông, ñònh ñeán thaêm doø

tin töùc. Vaøo ñeán cöûa, ñöôïc boïn baø giaø kheõ maùch, Hình phu nhaân môùi

bieát. Ñònh quay veà, nhöng ngöôøi trong nhaø ñaõ troâng thaáy; laïi thaáy

Vöông phu nhaân ra ñoùn, neân ñaønh phaûi vaøo chaøo Giaû maãu. Giaû maãu

khoâng theøm baét lôøi. Hình phu nhaân töï nghó xaáu hoå. Phöôïng Thö

möôïn côù traùnh ñi choã khaùc. Uyeân Öông töùc giaän veà buoàng. Tieát phu

nhaân vaø Vöông phu nhaân sôï Hình phu nhaân söôïng maët, cuõng daàn

daàn lui ra. Hình phu nhaân ñaønh phaûi ngoài laïi. Giaû maãu thaáy khoâng

coù ai, môùi baûo:

- Ta nghe noùi, chò ñi laøm moái cho oâng nhaø chò phaûi khoâng? Chò

cuõng laøn haïng coù ñuû “tam toøng töù ñöùc” ñaáy. Nhöng caùi hieàn haäu cuûa

chò thaät laø quaù ñaùng. Baây giôø nhaø chò, con chaùu ñaõ ñaày ñaøn roài, theá

maø chò coøn sôï oâng aáy. Taïi sao chò khoâng can ngaên caâu naøo, cöù maëc

cho oâng aáy muoán giôû tính gì thì giôû.

Hình phu nhaân ñoû böøng maët leân, thöa:

- Con ñaõ khuyeân ngaên nhieàu laàn, maø khoâng nghe. Meï coøn laï gì

nöõa? Con cuõng baát ñaéc dó phaûi chieàu ñaáy thoâi.

Giaû maãu noùi:

- Theá noù baét chò gieát ngöôøi, chò cuõng gieát aø? Chò thöû nghó xem,

em daâu chò xöa nay voán laø ngöôøi thöïc thaø, laïi hay ñau oám. Nhöng coù

vieäc gì maø khoâng qua noù. Tuy coù con daâu chò giuùp ñôõ nhöng cöù “buoâng

daàm caàm cheøo”, traêm vieäc ñeán tay. Maëc duø ta ñaõ bôùt vieäc cho noù

nhieàu roài, nhöng cuõng coù khi caû hai ngöôøi khoâng nghó xieát, thì ñaõ coù

con Uyeân Öông caån thaän, bieát lo toan ít nhieàu ñeán vieäc rieâng cuûa ta.

Caùi gì caàn noù laáy ngay cho ta; caùi gì ñaùng theâm, noù löïa dòp baûo hoï

theâm cho ta. Neáu khoâng ñöôïc con Uyeân Öông thì caùc vieäc trong ngoaøi

lôùn nhoû, chæ coù hai meï con noù, laøm gì chaèng coù thieáu soùt? Baây giôø laïi

coøn ñeå ta phaûi lo laéng, ñeå ta ngaøy naøo cuõng tính toaùn ñoøi thöù naøy thöù

noï hay sao? Caû nhaø naøy, chæ coøn moät mình noù lôùn tuoåi, noù ñaõ bieát neát

ta, hôïp tính vôùi ta, noù laïi khoâng heà möôïn tieáng ta ñoøi baø naøy cho aùo

quaàn, baø noï cho tieàn baïc bao giôø. Vì theá maáy naêm nay, heã noù noùi vieäc

gì, thì töø em daâu chò, naøng daâu chò, cho chí lôùn beù trong nhaø, chaúng

ai laø khoâng tin noù. Bôûi vaäy khoâng nhöõng moät mình ta nhôø caäy noù,

maø caû em daâu chò, naøng daâu chò, cuõng ñôõ phaûi lo toan. Coù con beù aáy,

duø vieäc gì con daâu, chaùu daâu khoâng nghó xieát, ta cuõng khoâng phaûi

thieáu thoán vaø cuõng khoâng coù gì phaûi böïc mình. Baây giôø laáy noù ñi, caùc

chò ñònh cho ai ñeán haàu ta? Duø caùc chò coù ñem ñeán moät ngöôøi ñeïp nhö

chaâu baùu maø khoâng bieát noùi naêng gì thì cuõng voâ ích. Ta ñang ñònh sai

ngöôøi ñeán baûo oâng choàng chò muoán laáy ai, ta coù tieàn ñaây, noù laáy taùm

nghìn, moät vaïn ñi mua cuõng ñöôïc, chöù ñoøi con beù naøy thì khoâng xong

ñaät m�u! Ñeå noù haàu haï ta maáy naêm, cuõng nhö chính choàng chò giöõ ñaïo

hieáu heát loøng haàu haï ta. Nay vöøa hay chò ñeán ñaây, chò seõ ñem lôøi ta

veà noùi cho choàng chò bieát, ñeå cho eâm chuyeän.

Noùi roài, goïi ngöôøi ñeán baûo: “Môøi baø dì vaø caùc coâ ñeán ñaây, ñang

noùi chuyeän vui, sao laïi veà caû theá?"

A hoaøn voäi ñi tìm. Moïi ngöôøi laïi ñeàu sang caû. chæ coù Tieát phu

nhaân baûo a hoaøn:

- Ta vöøa sang roài, giôø coøn sang laøm gì nöõa? Chò veà noùi laø ta ñaõ

nguû roài.

- 696 -

A hoaøn noùi:

- Traêm laïy baø dì! Ngaøn laïy baø dì! Cuï chaùu ñang giaän ñaáy! Neáu baø

khoâng sang thì laøm sao cho eâm chuyeän ñöôïc. Xin ñöôïc thöông caùc

chaùu vôùi! Neáu baø ngaïi ñi, chaùu xin coõng baø sang.

Tieát phu nhaân cöôøi noùi:

- Ñoà ranh con! Vieäc gì phaûi sôï! Chaúng qua bò maéng maáy caâu thoâi.

Noùi xong, ñaønh cuøng a hoaøn ñi sang. Giaû maãu môøi ngoài, roài cöôøi

noùi:

- Chuùng ta ñaùnh baøi chöù! Baø ñaùnh baøi cuõng vaãn coøn thaáp, chuùng

ta ngoài moät choã ñöøng ñeå con Phöôïng aên gian.

Tieát phu nhaân cöôøi noùi:

- Phaûi ñaáy! Xin cuï xem hoä baøi cho. Chæ coù boán baø chaùu ñaùnh thoâi,

hay phaûi theâm moät vaøi ngöôøi nöõa?

Vöông phu nhaân cöôøi noùi:

- Boán ngöôøi thoâi!

Phöôïng Thö noùi:

- Theâm moät ngöôøi nöõa caøng vui.

Giaû maãu noùi:

- Goïi con Uyeân Öông ñeán ñaây, cho noù ngoài tay döôùi. Maét baø dì ñaõ

keùm, cho noù troâng caû baøi cuûa hai chuùng ta.

Phöôïng Thö cöôøi baûo Thaùm Xuaân:

- Caùc coâ bieát chöõ, sao khoâng ñi hoïc xem boùi.

Thaùm Xuaân noùi:

- Theá môùi laï chöù, baây giôø chò khoâng coá nghieàn ngaãm ñeå kieám

maáy ñoàng cuûa baø, laïi nghó ñeán xem boùi?

Phöôïng Thö noùi:

- Toâi ñöông muoán boùi xem hoâm nay thua heát bao nhieâu, chöù toâi

laïi coøn mong gì ñöôïc nöõa! Coâ thöû xem, chöa ñaùnh baøi maø hai beân ñaõ

saün saøng mai phuïc caû roài.

Giaû maãu vaø Tieát phu nhaân cöôøi aàm leân.

Moät luùc, Uyeân Öông ñeán ngoài ôû döôùi caùnh Giaû maãu. Döôùi caùnh

Uyeân Öông laø Phöôïng Thö. Thaûm ñoû giaûi ra, laàn löôït trang baøi, baét

- 697 -

caùi. Naêm ngöôøi caàm baøi leân ñaùnh moät luùc. Uyeân Öông thaáy baøi cuûa

Giaû maãu ñaõ thaäp thaønh, chæ chôø moät quaân “nhò bính” thoâi, lieàn ra

hieäu cho Phöôïng Thö. Ñeán löôït ñaùnh ra, Phöôïng Thö coá yù ngaàn ngöø

moät luùc, roài noùi:

- Neáu chaùu ñaùnh quaân naøy thì ñuùng vaøo quaân chôø cuûa dì. Neáu

chaùu khoâng ñaùnh thì dì khoâng uø ñöôïc.

Tieát phu nhaân noùi:

- Toâi khoâng chôø quaân cuûa chò ñaùnh ra ñaâu.

- Ñeå roài chaùu xem baøi dì.

- Chò cöù vieäc xem baøi. Thoâi haõy ñaùnh ñi, xem quaân gì naøo?

Phöôïng Thö lieàn ñeå ngay quaân baøi ra tröôùc maët Tieát phu nhaân.

Tieát phu nhaân xem laø quaân “nhò bính”, cöôøi noùi:

- Ta khoâng caàn quaân naøy, chæ sôï cuï uø ñaáy thoâi!

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Chaùu ñaùnh nhaàm roài!

Giaû maãu haï ngay baøi xuoáng, cöôøi noùi:

- Maøy daùm ruùt veà aø? Ai baûo maøy ñaùnh nhaàm?

Phöôïng Thö noùi:

- Chaùu ñaõ noùi laø phaûi boùi moät queû môùi ñöôïc! Töï mình ñaùnh ra,

khoâng coøn daùm traùch ai!

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Theá laø töï maøy vaû vaøo moàm laïi coøn hoûi mình xem coù ñuùng hay

khoâng?

Laïi cöôøi baûo Tieát phu nhaân:

- Khoâng phaûi toâi thích ñöôïc tieàn, coát ñeå laøm vui ñaáy thoâi.

Tieát phu nhaân cöôøi noùi:

- Chuùng chaùu ai maø chaû nghó theá. Ñaâu laïi coù ngöôøi vôù vaån daùm

baûo cuï chæ thích tieàn.

Phöôïng Thö ñang ñeám tieàn, nghe thaáy noùi theá, lieàn xaâu tieàn vaøo,

cöôøi baûo moïi ngöôøi:

- Theá laø toâi hoøa voán roài! Baø khoâng thích tieàn, chæ thích vui thoâi.

Toâi buûn xæn thaät, ñaùnh thua laø ñeám tieàn, thoâi caát ñi vaäy.

- 698 -

Giaû maãu vaãn quen loái ñeå Uyeân Öông trang boä baøi, roài cöôøi noùi

vôùi Tieát phu nhaân. Nhöng khoâng thaáy Uyeân Öông trang baøi. Giaû maãu

noùi:

- Maøy giaän gì theá? Baøi cuõng chaúng buoàn trang cho tao?

Uyeân Öông caàm baøi leân cöôøi noùi:

- Môï khoâng xæa tieàn ra cho baø?

Giaû ma&atilde;u noùi:

- Noù khoâng xæa tieàn cho tao, theá laø noù ñeám hoä tao roài ñaáy.

Lieàn sai a hoaøn nhoû laáy heát chuoãi tieàn cuûa Phöôïng Thö veà. A

hoaøn caàm laáy chuoãi tieàn, ñeå beân caïnh Giaû maãu, Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Baø cho chaùu xin laïi chuoãi tieàn! Chaùu thua bao nhieâu baø laáy ñuû

soá thoâi, coøn thöøa baø traû laïi chaùu.

Tieát phu nhaân cöôøi noùi:

- Chò Phöôïng naøy buûn xæn thaät, baø ñuøa ñaáy thoâi!

Phöôïng Thö nghe noùi, ñöùng daäy keùo Tieát phu nhaân, quay laïi troû

vaøo caùi hoøm ñöïng tieàn cuûa Giaû maãu, cöôøi noùi:

- Dì xem kìa, khoâng bieát trong hoøm naøy ñaõ “ñuøa” bao nhieâu tieàn

cuûa chaùu roài ñaáy! Chuoãi tieàn naøy chôi chöa ñaày nöûa giôø, tieàn ôû trong

hoøm ñaõ vaãy tay goïi, chôø khi naøo chuoãi tieàn naøy rôi vaøo hoøm roài thì

chaû caàn ñaùnh baøi vaø baø cuõng heát caû giaän. Theá laø baø laïi sai chaùu ñi

laøm vieäc khaùc ngay.

Giaû maãu vaø moïi ngöôøi cöôøi aàm leân. Giöõa luùc aáy Bình Nhi laïi

mang moät chuoãi tieàn ñeán, vì sôï khoâng ñuû ñaùnh, Phöôïng Thö noùi:

- Khoâng caàn phaûi ñeå tröôùc maët ta, cöù ñeå beân caïnh baø. Ñöa caû soá

tieàn moät luùc cho goïn, khoâng caàn phaûi ñöa hai laàn, sôï soá tieàn ôû trong

hoøm theâm baän vieäc.

Giaû maãu cöôøi, baøi ôû treân tay rôi caû xuoáng baøn, lieàn ñaåy Uyeân

Öông baûo:

- Mau ñeán raïch moàm noù ra coi!

Bình Nhi theo lôøi, ñaët tieàn xuoáng, cöôøi moät luùc môùi veà. Vöøa ñeán

cöûa, Giaû Lieãn hoûi:

- Baø baây giôø ôû ñaâu? OÂng baûo ta môøi veà.

- 699 -

- Baø ñöùng haàu cuï laâu laém, chaúng daùm ñoäng ñaäy gì, cuõng chæ muoán

coù dòp laø leûn veà thoâi. Cuï töùc giaän maõi, may coù môï Hai pha troø moät luùc

môùi hôi nguoâi nguoâi.

- Giôø ta sang hoûi cuï xem hoâm möôøi boán naøy coù sang nhaø Laïi Ñaïi

khoâng, ñeå saép kieäu saün. Ta ñeán vöøa môøi baø veà, vöøa goùp vui, theá coù

ñöôïc khoâng?

- Cöù yù toâi, caäu khoâng neân sang laø phaûi, caû nhaø naøy, ngay ñeán baø

Hai vaø Baûo Ngoïc cuõng coøn coù loãi nöõa laø, baây giôø caäu sang chæ toäi röôùc

vaï vaøo mình maø thoâi.

- Caâu chuyeän ñaõ xong roài, khoâng leõ laïi coøn keùo caû ta vaøo hay sao?

Vaû chaêng vieäc naøy khoâng lieân can gì ñeán ta. OÂng baûo ta phaûi ñi tìm

baø veà. Neáu bieát ta sai ngöôøi khaùc ñi, trong luùc oâng ñang giaän, seõ laïi

möôïn côù ñeå maéng ta cho haû.

Bình Nhi thaáy Giaû Lieãn noùi coù lyù, cuõng theo caû sang. Leân ñeán

theàm, Giaû Lieãn roùn reùn ñi, ngoù ñaàu vaøo trong nhaø, thaáy Hình phu

nhaân ñang ñöùng ôû ñaáy. Phöôïng Thö troâng thaáy tröôùc lieàn ñöa maét

baûo haén ñöøng vaøo; laïi ñöa maét cho Hình phu nhaân. Hình phu nhaân

khoâng tieän ñi ngay, lieàn roùt moät cheùn nöôùc daâng Giaû maãu. Giaû maãu

quay laïi, Giaû Lieãn khoâng kòp traùnh. Giaû maãu lieàn hoûi:

- Ai ôû ngoaøi kia? Troâng nhö ñöùa beù con naøo thoø ñaàu vaøo ñaáy.

Phöôïng Thö ñöùng daäy noùi:

- Chaùu cuõng thoaùng nhìn thaáy coù boùng moät ngöôøi.

Vöøa noùi vöøa ñöùng daäy ñi ra.

Giaû Lieãn lieàn ñi vaøo cöôøi noùi:

- Chaùu ñeán hoûi xem hoâm möôøi boán naøy baø coù ñi chôi khoâng ñeå

saép saün kieäu.

Giaû maãu noùi:

- Sao maøy khoâng vaøo ngay, laïi thaäm thuït ngoaøi aáy nhö con ma aáy?

- Thaáy baø ñang ñaùnh baøi, chaùu khoâng daùm vaøo, goïi nhaø chaùu ra

ngoaøi hoûi ñaáy thoâi.

- Laøm gì maø voäi theá? Chôø khi noù veà nhaø, hoûi coù ñöôïc khoâng? Sao

tröôùc kia khoâng thaáy maøy caån thaän nhö theá? Khoâng bieát maøy ñeán

ñaây ñeå laéng tin hay doø xeùt vieäc gì! Cöù thaäp thoø nhö ma, laøm tao giaät

- 700 -

caû mình! Caùi thaèng ñeâ tieän kia! Vôï maøy ñaùnh baøi vôùi tao, ñöôïc luùc

vaéng nhaø, maøy haõy veà maø baøn vôùi con vôï Trieäu Nhò tìm caùch haïi vôï

maøy ñi!

Noùi xong, moïi ngöôøi cöôøi aàm leân. Uyeân Öông cöôøi noùi:

- Vôï Baõo Nhò chöù! Baø laïi keùo vôï Trieäu Nhò vaøo.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Theá aø? "Baõo" hay "boäi" tao nhôù theá naøo ñöôïc(1). Nhaéc ñeán

chuyeän naøy laøm tao theâm böïc mình! Khi tao veà nhaø naøy laøm chaét daâu,

ñeán baây giôø tao cuõng coù chaét daâu roài. Tröôùc sau naêm möôi tö naêm,

bao nhieâu vieäc ruøng rôïn quaùi gôû ñeàu ñaõ qua caû, nhöng chöa töøng gaëp

vieäc naøo nhö theá! Maøy coøn khoâng böôùc khoûi choã naøy aø!

Giaû Lieãn khoâng daùm noùi caâu gì, voäi chaïy ra. Bình Nhi chôø ôû

ngoaøi cöûa soå, kheõ cöôøi noùi:

- Toâi ñaõ baûo caäu khoâng nghe, ñeå ñeán noãi sa vaøo löôùi!

Ñöông noùi thì Hình phu nhaân cuõng ra. Giaû Lieãn noùi:

- Chæ vì cha sinh chuyeän, baây giôø truùt caû toäi cho meï con ta!

Hình phu nhaân noùi:

- Caùi gioáng baát hieáu trôøi ñaùnh naøy! Ngöôøi ta cheát thay cho cha

coøn ñöôïc nöõa laø; môùi bò maéng coù maáy caâu maø ñaõ keâu ca aàm leân. Maøy

haõy lieäu chöøng! Maáy hoâm nay boá maøy töùc giaän, giôø hoàn khoâng laïi bò

ñoøn ñaáy!

- Thoâi meï veà ñi, cha con baûo ñi môøi meï ñaõ laâu roài.

Noùi xong Giaû Lieãn ñöa meï haén veà nhaø.

Hình phu nhaân ñem chuyeän vöøa roài keå qua maáy caâu, Giaû Xaù

khoâng coøn caùch gì, ñaâm ra xaáu hoå. Töø ñaáy, lieàn caùo beänh, khoâng daùm

ñeán haàu Giaû maãu, chæ sai Hình phu nhaân vaø Giaû Lieãn haøng ngaøy ñeán

thaêm. Roài sai ngöôøi ñi tìm kieám caùc nôi, sau cuøng, boû ra naêm traêm

laïng baïc, mua moät ñöùa con gaùi möôøi baûy tuoåi, teân laø Yeân Hoàng ñem

veà.

Thaám thoaùt ñaõ ñeán ngaøy möôøi boán. Tôø môø saùng, vôï Laïi Ñaïi laïi

ñeán môøi. Giaû maãu cao höùng, daãn Vöông phu nhaân, Tieát phu nhaân vaø

(1) “Baõo” laø oâm, “boäi” laø coõng. Ngöôøi Trung Quoác thöôøng duøng chöõ trong khi khoâi haøi.

Vieäc Giaû Lieãn ngoaïi tình vôùi vôï Baõo Nhò xem ôû hoài 41.

- 701 -

chò em Baûo Ngoïc ñeán vöôøn hoa nhaø Laïi Ñaïi ngoài moät luùc. Vöôøn hoa

naøy tuy khoâng baèng vöôøn Ñaïi Quan, nhöng cuõng roäng raõi ngaên naép,

röøng suoái laâu ñaøi, cuõng coù nhieàu choã ñeïp laøm cho ngöôøi ta say söa

meán caûnh. ÔÛ beân ngoaøi, coù Tieát Baøn, Giaû Traân, Giaû Lieãn, Giaû Dung

cuøng maáy ngöôøi hoï gaàn ñeàu ñeán caû. Laïi Ñaïi cuõng môøi maáy ngöôøi quan

laïi ñöông chöùc vaø moät soá con nhaø ñaïi gia ñeán tieáp. Trong ñaùm aáy coù

Lieãu Töông Lieân maø tröôùc ñaây Tieát Baøn ñaõ ñöôïc gaëp moät laàn, trong

buïng vaãn quyeán luyeán khoâng queân. Laïi nghe thaáy haén thích chôi

tuoàng haùt, vaø trong ñoù chôi toaøn nhöõng vai hoïc troø, vai nöõ raát taøi hoa.

Tieát Baøn nhaän nhaàm haén laø con nhaø aên chôi, muoán keát thaân vôùi haén,

nhöng khoâng coù ngöôøi ñöa ñoùn. May sao hoâm ñoù gaëp haén, Tieát Baøn

vui quaù, meâ tít. Boïn Giaû Traân cuõng haâm moä tieáng haén, lieàn möôïn hôi

men noùi vôùi haén haùt cho nghe hai vôû. Sau laïi sang ngoài beân caïnh, hoûi

taån maån chuyeän noï chuyeän kia.

Lieãu Töông Lieân nguyeân laø con nhaø theá gia, vì hoïc khoâng ñoã laïi

gaëp cha meï maát sôùm. Haén voán tính haøo hieäp, khoâng caâu neä nhöõng

vieäc vaët, laïi thích chôi thöông muùa kieám, röôïu cheø, côø baïc, trai gaùi,

ñaøn haùt, caùi gì cuõng bieát. Vì haén treû tuoåi xinh trai, nhöõng ngöôøi

khoâng bieát roõ tung tích, ñeàu nhaän nhaàm laø haïng phöôøng cheøo con haùt.

Con Laïi Ñaïi laø Laïi Thöôïng Vinh thöôøng chôi thaân vôùi haén, neân hoâm

nay cuõng môøi haén ñeán döï tieäc. Khoâng ngôø sau khi say röôïu, ngöôøi

khaùc coøn khaù, chöù Tieát Baøn thì laïi trôû laïi beänh cuõ. Vì theá, Lieãu

Töông Lieân trong buïng khoâng vui, ñònh löøa dòp ra veà cho xong chuyeän.

Khoâng ngôø Laïi Thöôïng Vinh ñeán neøo naèng maõi:

- Vöøa roài caäu Baûo daën toâi; caäu aáy vöøa vaøo ñeán cöûa, tuy troâng thaáy

anh, nhöng ñoâng ngöôøi khoâng tieän noùi chuyeän, baûo toâi daën anh, khi

tan tieäc anh ñöøng veà voäi, caäu aáy coù caâu chuyeän muoán noùi vôùi anh.

Neáu anh nhaát ñònh ñoøi veà, ñeå toâi goïi caäu aáy ra, hai ngöôøi gaëp nhau

ñaõ, nhö theá thì khoâng can gì ñeán toâi.

Noùi xong, lieàn sai ñöùa haàu beù vaøo trong nhaø baûo kheõ baø giaø môøi

caäu Baûo ñeán. Ñöùa beù vaøo moät laùt thì Baûo Ngoïc ñi ra. Laïi Thöôïng

Vinh cöôøi baûo Baûo Ngoïc:

- Thöa chuù, toâi giao anh naøy cho chuù, ñeå toâi ñi tieáp khaùch ñaây.

Noùi xong ñi ngay.

- 702 -

Baûo Ngoïc keùo Lieãu Töông Lieân ñeán thö phoøng beân caïnh hoûi

chuyeän:

- Laâu nay anh coù ñeán thaêm moä Taàn Chung khoâng?

- Coù ñeán. Hoâm noï maáy ngöôøi chuùng toâi ñi saên, caùch moä anh aáy

chæ coù vaøi daëm. Toâi nghó muøa haï naêm nay nhieàu möa, sôï moä lôû, lieàn

leûn ñeán ñaáy xem, thì coù choã bò lôû. Khi veà nhaø kieám ñöôïc maáy traêm

ñoàng tieàn, ñeán saùng hoâm thöù ba, toâi thueâ maáy ngöôøi ñeán ñaép laïi töû teá

roài.

- Thaûo naøo. Thaùng tröôùc sen trong ao vöôøn Ñaïi Quan nôû hoa, toâi

ngaét möôøi caùi, sai Dính Yeân ñem ñeán vieáng moä anh aáy. Khi veà toâi hoûi:

trôøi möa theá, moä coù bò lôû khoâng? Dính Yeân noùi: Khoâng nhöõng khoâng

lôû maø laïi môùi hôn tröôùc. Toâi chaéc laø coù ngöôøi baïn naøo ñaõ ñeán söûa doïn.

Tieác raèng ngaøy naøo toâi cuõng bò giöõ ròt ôû nhaø khoâng ñöôïc ñi ñaâu, hôi

laøm vieäc gì ngöôøi nhaø cuõng bieát, khoâng ngöôøi naøy ngaên thì ngöôøi

khaùc khuyeân, chæ noùi ñöôïc chöù khoâng laøm ñöôïc! Duø coù tieàn ñaáy, toâi

cuõng khoâng ñöôïc tieâu.

- Anh khoâng caàn phaûi ñeå yù ñeán vieäc aáy, beân ngoaøi ñaõ coù toâi, chæ

caàn anh coù buïng nghó ñeán caäu aáy laø ñöôïc roài. Toâi ñaõ saép saün moät moùn

tieàn ñeå ñeán ngaøy moàng moät thaùng möôøi saép tôùi seõ tieâu veà vieäc thaêm

moä. Anh cuõng bieát ñaáy, toâi ngheøo rôùt moàng tôi, trong nhaø chung daønh

duïm ñöôïc gì, heã kieám ñöôïc ñoàng naøo laïi tieâu heát saïch. Neân nhaân dòp

naøy, toâi daønh laïi moät moùn, ñeå ñeán khi aáy khoûi phaûi chaïy vaïy.

- Cuõng chính vì vieäc aáy maø toâi ñònh sai Dính Yeân ñi tìm anh,

nhöng anh khoâng maáy khi ôû nhaø, bieát anh thöôøng nay ñaây mai ñoù,

khoâng ôû choã naøo nhaát ñònh.

- Anh khoâng caàn phaûi tìm toâi, toâi laøm vieäc naøy chaúng qua chæ vì

heát loøng vôùi baïn. Baây giôø toâi laïi phaûi ñi xa, coù leõ naêm, ba naêm toâi

môùi veà.

Baûo Ngoïc nghe noùi, voäi hoûi:

- Taïi sao laïi theá?

Lieãu Töông Lieân cöôøi nhaït noùi:

- Taâm söï cuûa toâi, chôø khi ñeán nôi seõ bieát. Giôø xin taïm bieät.

- Khoâng maáy khi ñöôïc gaëp nhau, anh neân ñôïi ñeán chieàu chuùng ta

cuøng veà moät theå coù hôn khoâng?

- 703 -

- Anh con nhaø dì cuûa anh vaãn giöõ caùi thoùi aáy, neáu toâi ngoài laïi,

khoâng khoûi coù chuyeän, chi baèng toâi traùnh ñi laø hôn.

Baûo Ngoïc nghó moät luùc, noùi:

- Ñaõ theá thì anh traùnh haún ñi laø phaûi. Nhöng neáu anh quaû thöïc

ñònh ñi xa, cuõng neân noùi tröôùc cho toâi bieát, chöù nhaát thieát ñöøng laúng

laëng maø ñi!

Noùi xong, nöôùc maét traøn ra.

Lieãu Töông Lieàn noùi:

- Theá naøo toâi cuõng phaûi töø bieät anh, nhöng anh ñöøng noùi cho ai

bieát.

Noùi xong lieàn ñöùng daäy chöïc ñi, laïi noùi:

- Thoâi anh vaøo ñi, khoâng caàn phaûi tieãn toâi.

Vöøa noùi vö�>- T�a ra khoûi thö phoøng. Môùi ñi ñeán cöûa ngoaøi, ñaõ thaáy

Tieát Baøn ñöùng ñaáy goïi aàm leân:

- Ai cho chuù Lieãu ñi ñaáy?

Lieãu Töông Lieân nghe haén noùi, boác noùng leân, giaän khoâng ñaùnh

ñöôïc moät caùi cho cheát ngay. Nhöng roài laïi nghó, khi say röôïu maø

ñaùnh ngöôøi, chæ laøm ngöôïng maët Laïi Thöôïng Vinh, neân ñaønh phaûi

neùn giaän. Tieát Baøn thaáy Lieãu Töông Lieân ñi ra, möøng nhö ñöôïc cuûa

baùu, voäi loaïng choaïng chaïy theo naém laáy cöôøi hoûi:

- Em ôi! Ñi ñaâu ñaáy?

- Ñi moät tí roài veà ngay.

- Em maø ñi thì anh maát vui. Em thöông anh vôùi, haõy ngoài moät tí

ñaõ. Coù vieäc gì caàn, em cöù giao cho anh, ñöøng voäi vaõ nhö theá. Em coù

ngöôøi anh naøy, thì muoán laøm quan, phaùt taøi, caùi gì cuõng deã thoâi!

Töông Lieân thaáy Tieát Baøn noùi nhöõng caâu khoù chòu quaù, trong

loøng böïc boäi, nghó ngay moät keá, lieàn keâu haén ra choã vaéng, cöôøi noùi:

- Anh thöïc buïng yeâu em hay laø noùi doái em ñaáy?

Tieát Baøn nghe noùi, trong loøng raïo röïc, lieác maét noùi:

- Em ôi! Sao em laïi hoûi anh caâu aáy? Neáu coù buïng giaû doái, anh

cheát ngay ôû ñaây!

- Ñaõ theá, ôû ñaây khoâng tieän, anh haõy ngoài laïi moät choác, roài em ñi

- 704 -

tröôùc, anh seõ theo sau. Khi veà nhaø em, chuùng ta nhaát ñònh uoáng röôïu

suoát ñeâm. ÔÛ nhaø em coøn coù hai ñöùa beù con raát ñeïp, chöa heà tieáp

khaùch bao giôø. Anh khoâng caàn phaûi mang ai ñi theo, ñeán ñaáy coù saün

ngöôøi haàu.

Tieát Baøn nghe noùi, möøng quaù tænh haún röôïu, noùi:

- Coù thaät theá khoâng?

- Ngöôøi ta thöïc buïng ñoái vôùi anh, anh laïi khoâng tin aø?

- Anh coù phaûi thaèng ngoác ñaâu, sao laïi khoâng tin? Neáu em ñi tröôùc,

anh khoâng bieát choã, laøm theá naøo tìm ñöôïc em?

- Nhaø em ôû ngoaøi cöûa Baéc, anh coù theå ra ñoù nguû moät ñeâm ñöôïc

khoâng?

- Ñaõ coù em thì anh coøn caàn gì ñeán nhaø nöõa?

- Ñaõ theá em chôø anh ôû ñaàu caàu ngoaøi cöûa Baéc. Chuùng ta haõy vaøo

uoáng röôïu ñaõ. Khi naøo em ñi roài, anh haõy ñi theo, nhö theá hoï khoâng

ñeå yù.

Tieát Baøn nhaän lôøi.

Hai ngöôøi laïi vaøo uoáng röôïu moät luùc. Tieát Baøn khoâng neùn noåi, cöù

ñöa maét nh&igrave;n Töông Lieân, trong buïng caøng nghó caøng vui söôùng, heát

be röôïu noï ñeán be röôïu kia, cöù töï roùt uoáng, khoâng caàn phaûi ai môøi.

Khoâng ngôø hôi men ñaõ haêng leân taùm chín phaàn. Thaáy khoâng ai ñeå yù,

Töông Lieân ñöùng daäy ñi ra ngoaøi cöûa, baûo haàu nhoû laø Haïnh Noâ:

- Maøy veà tröôùc ñi, tao ñi ra ngoaøi thaønh ñaõ roài veà sau.

Noùi xong, cöôõi ngöïa ra thaúng cöûa Baéc, ñeán caàu chôø Tieát Baøn. Ñoä

chöøng aên xong böõa côm, thaáy Tieát Baøn cöôõi ngöïa chaïy ñeán, phuøng maù

trôïn maét, ñaàu laéc lö, heát nhìn beân noï laïi quay sang beân kia. Khi haén

ñi ñeán tröôùc ngöïa Töông Lieân, maét cöù nhìn veà ñaèng xa, khoâng ñeå yù

ñeán xung quanh. Töông Lieân vöøa baät cöôøi, vöøa töùc giaän, lieàn luøi ngöïa

veà ñaèng sau. Tieát Baøn ñi maõi, thaáy ñaõ daàn daàn thöa vaéng boùng ngöôøi,

lieàn quay ngöïa trôû laïi gaëp ngay Töông Lieân. Haén vui möøng nhö ñöôïc

ngoïc baùu, voäi cöôøi noùi:

- Anh chaéc em khoâng khi naøo sai heïn.

- Ñi mau leân, caån thaän khoâng coù ngöôøi ta troâng thaáy laïi chaúng ra

laøm sao!

- 705 -

Noùi xong Töông Lieân teá ngöïa ñi tröôùc. Tieát Baøn theo saùt ñaèng

sau.

Töông Lieân thaáy tröôùc maët vaéng ngöôøi, laïi coù moät baõi saäy, lieàn

xuoáng buoäc ngöïa vaøo caây, roài cöôøi baûo Tieát Baøn:

- Anh xuoáng ngöïa ñi, chuùng ta haõy theà tröôùc ñaõ, neáu sau naøy ai

thay loøng ñoåi daï, noùi cho ngöôøi khaùc bieát, seõ chòu toäi nhö lôøi theà.

- Em noùi phaûi ñaáy.

Roài cuõng buoäc ngöïa vaøo caây, Tieát Baøn quyø xuoáng theà:

- Neáu anh ngaøy sau thay loøng ñoåi daï, noùi cho ngöôøi khaùc bieát, thì

trôøi tru ñaát dieät...

Noùi chöa döùt lôøi, thaáy ñaèng sau "choang” moät tieáng nhö chuøy saét

giaùng xuoáng, Tieát Baøn maët toái saàm laïi, maét noå ñom ñoùm, ngöôøi laûo

ñaûo, ngaõ laên xuoáng ñaát. Bieát haén khoâng chòu quen ñoøn, Töông Lieân

môùi taùt nheï maáy caùi, haén ñaõ maët muõi thaâm tím nhö quaû boà quaân.

Tieát Baøn tröôùc muoán choáng ñôõ, ñònh ñöùng daäy, nhöng bò Töông Lieân

laáy chaân ñaù moät caùi, laïi ngaõ vaät xuoáng. Haén lieàn laøu nhaøu:

- Hai ngöôøi ñeàu baèng loøng caû! Neáu em khoâng nghe thì cöù noùi, vieäc

gì laïi löøa toâi ñeán ñaây ñeå ñaùnh toâi?

Roài haén maéng aàm leân. Töông Lieân noùi:

- Tao baûo cho thaèng muø naøy! Maøy coù bieát cuï Lieãu laø ai khoâng?

Maøy khoâng van xin, laïi daùm noùi laùo! Tao ñaùnh cheát maøy cuõng voâ ích,

chæ ñaùnh cho maøy oám ñoøn thoâi.

Noùi xong, laïi laáy roi ngöïa, ñaùnh ba boán chuïc roi vaøo löng vaø ñuøi.

Tieát Baøn ñaõ gaàn tænh röôïu, ñau quaù khoâng chòu noåi, keâu leân moät

tieáng “uùi chao”. Töông Lieân cöôøi nhaït noùi:

- Môùi coù theá thoâi! Tao cöù töôûng maøy daïn ñoøn!

Vöøa noùi vöøa keùo chaân traùi Tieát Baøn dìm xuoáng baõi saäy, buøn laám

be beùt, ñaày ngöôøi, laïi hoûi:

- Maøy ñaõ bieát tay tao chöa?

Tieát Baøn khoâng traû lôøi, chæ naèm guïc xuoáng reân höø höø. Töông

Lieân laïi vaát roi ñi, naém tay ñaám maáy quaû. Tieát Baøn keâu roái rít leân:

- Xöông toâi gaõy caû roài! Toâi bieát em laø ngöôøi ñöùng ñaén, chæ vì toâi

nghe ngöôøi ta ñoàn nhaàm ñaáy thoâi!

- 706 -

- Khoâng ñöôïc keùo ngöôøi ta vaøo. Maøy chæ ñöôïc noùi chuyeän hieän giôø

thoâi.

- Hieän giôø toâi khoâng coù gì ñaùng noùi caû? Chaúng qua em laø ngöôøi

ñöùng ñaén, toâi troùt nhaàm ñaáy thoâi!

- Phaûi noùi nhuõn nöõa, tao môùi tha cho.

Tieát Baøn reùn höø höø, noùi: “Baïn ôi”. - Töông Lieân laïi ñaám cho moät

quaû nöõa. Tieát Baøn keâu leân moät tieáng, roài noùi: “OÂng anh ôi” - Töông

Lieân laïi ñaám luoân cho hai quaû nöõa. Tieát Baøn voäi keâu leân “uùi chao ôi”,

roài noùi:

- OÂng ôi! oâng tha cho con laø thaèng muø khoâng coù maét! Töø nay trôû

ñi, con kinh ngöôøi, sôï laém roài.

- Maøy phaûi uoáng hai nguïm nöôùc buøn naøy ñi!

- Nöôùc naøy baån quaù, con uoáng theá naøo ñöôïc?

Töông Lieân laïi giô tay leân ñaám. Tieát Baøn voäi noùi:

- Con xin uoáng... Con xin uoáng... -

Noùi xong haén ñaønh phaûi cuùi ñaàu xuoáng goác saäy uoáng moät nguïm,

chöa kòp nuoát ñaõ oïe ngay ra, bao nhieâu thöùc aên möûa ra heát caû. Töông

Lieân noùi:

- Maøy phaûi aên heát nhöõng ñoà thoái tha naøy tao môùi tha cho!

Tieát Baøn laïy thì thuïp noùi:

- Xin oâng laøm phuùc tha cho con, ñeán cheát con cuõng khoâng aên ñöôïc

ñaâu!

- Ñoà thoái xaùc naøy, laøm baån laây caû ñeán tao!

Noùi xong Töông Lieân boû maëc Tieát Baøn ôû ñaáy, roài leân ngöïa ñi.

Tieát Baøn thaáy Töông Lieân ñi roài môùi yeân taâm, töï hoái mình khoâng

neân nhaän nhaàm ngöôøi ta. Muoán göôïng ñöùng daäy, nhöng khaép ngöôøi

ñau ñôùn khoâng chòu ñöôïc.

Boïn Giaû Traân khoâng thaáy Tieát Baøn vaø Töông Lieân ôû trong tieäc,

ñi tìm caùc nôi cuõng khoâng thaáy. Coù ngöôøi noùi: “Thaáy hoï ñi voäi ra cöûa

Baéc roài." Ñöùa haàu nhoû cuûa Tieát Baøn xöa nay vaãn sôï haén, thaáy haén

baûo khoâng ñöôïc theo, noù coøn daùm ñi sao ñöôïc? Giaû Traân khoâng yeân

taâm, sai Giaû Dung daãn boïn haàu nhoû ñi tìm; ra thaúng cöûa Baéc, ñi qua

caàu ñoä hai daëm ñöôøng, chôït troâng thaáy ngöïa cuûa Tieát Baøn buoäc ôû beân

- 707 -

baõi saäy. Moïi ngöôøi ñeàu noùi: “May quaù! Coù ngöïa taát phaûi coù ngöôøi!” Roài

cuøng ñeán choã buoäc ngöïa, nghe trong ñaùm saäy coù ngöôøi reân ræ. Moïi

ngöôøi chaïy ñeán xem, thaáy quaàn aùo Tieát Baøn raùch töôm, maët muõi söng

vuø leân, khaép ngöôøi öôùt nhö lôïn seà ñaãm buøn.

Giaû Dung ñaõ ñoaùn ñöôïc taùm chín phaàn, lieàn xuoáng ngöïa sai ngöôøi

keùo haén leân, cöôøi noùi:

- Chuù Tieát ngaøy naøo cuõng giôû thoùi laúng lô, hoâm nay laïi laúng lô

ñeán baõi saäy naøy, chaéc haún oâng long vöông yeâu chuù laø ngöôøi phong

nhaõ, muoán vôøi chuù ñeán laøm phoø maõ, chuù ñaõ va phaûi söøng roàng roài

ñaáy!

Tieát Baøn xaáu hoå quaù, khoâng theå chui ngay xuoáng hoá ñöôïc, coøn

maët muõi naøo treân leân ngöïa nöõa. Giaû Dung lieàn sai ngöôøi ra cöûa oâ

thueâ moät caùi kieäu nhoû cho Tieát Baøn ngoài, roài cuøng veà trong thaønh.

Giaû Dung laïi muoán khieâng haén vaøo döï tieäc ôû nhaø hoï Laïi, nhöng Tieát

Baøn vaät vaõ van xin ñöøng cho ai bieát. Giaû Dung môùi chòu thoâi. Giaû

Dung laïi ñeán nhaø hoï Laïi trình Giaû Traân vieäc naøy. Giaû Traân cuõng bieát

laø haén bò Töông Lieân ñaùnh, lieàn cöôøi noùi:

- Cho noù nhö theá môùi ñaùng kieáp!

Ñeán chieàu veà, Giaû Traân ñeán hoûi thaêm, Tieát baøn naèm ôû trong nhaø,

caùo oám khoâng ra.

Giaû maãu veà roài, moïi ngöôøi ñaâu veà ñaáy caû. Tieát phu nhaân vaø Baûo

Thoa veà, thaáy Höông Laêng khoùc söng caû maét, hoûi noù ñaàu ñuoâi roài voäi

ñeán thaêm Tieát Baøn, thaáy treân maët vaø mình ñaày thöông tích, nhöng

khoâng ñeán no&atilde;i sai gaân gaãy xöông gì.

Tieát phu nhaân vöøa thöông vöøa giaän, maéng Tieát Baøn, roài laïi maéng

Töông Lieân, muoán noùi vôùi Vöông phu nhaân sai ngöôøi ñi baét haén.

Nhöng Baûo Thoa ngaên laïi noùi:

- Vieäc naøy khoâng quan troïng gì, chaúng qua hoï uoáng röôïu vôùi nhau,

quaù say thöôøng hay giôû maët. Keû say bò ñaùnh ñau cuõng laø leõ thöôøng.

Vaû chaêng ai coøn chaû bieát caùi anh baïo thieân nghòch ñòa cuûa nhaø ta.

Chaúng qua chæ taïi meï quaù thöông anh aáy thoâi. Muoán haû giaän cuõng deã,

chôø naêm, ba ngaøy nöõa anh aáy khoûi, ñi ra ngoaøi ñöôïc, beân baùc Traân vaø

caäu Lieãn chöa chaéc ñaõ chòu boû qua vieäc naøy, nhaát ñònh seõ ñöùng ra daøn

xeáp, meï seõ baét haén xin loãi anh con ôû tröôùc maët moïi ngöôøi laø ñöôïc roài.

- 708 -

Neáu meï coi vieäc naøy laø to taùt, ñi noùi vôùi moïi ngöôøi chæ toû ra meï quaù

nuoâng chieàu, ñeå anh aáy gaây chuyeän vôùi ngöôøi ta, nay anh aáy môùi bò

ñaùnh ñau moät laàn, meï ñaõ laøm aàm leân, döïa thaàn döïa theá baø con ñeå ñeø

neùn ngöôøi ta aø.

Tieát phu nhaân noùi:

- Con ôi! Con nghó phaûi ñaáy, meï vì moät luùc töùc giaän ñaâm ra hoà ñoà.

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Theá môùi ñöôïc. Anh aáy khoâng sôï meï, khoâng nghe ngöôøi ta

khuyeân ngaên, caøng ngaøy caøng ngoâng cuoàng; coù bò vaøi ba laàn nhö theá

môùi chöøa.

Tieát Baøn naèm treân giöôøng, chöûi maéng Töông Lieân luoân mieäng,

laïi sai ngöôøi haàu ñeán phaù nhaø, ñaùnh cheát haén, roài ñi kieän. Tieát phu

nhaân quaùt ngaên boïn haàu laïi, baûo:

- Töông Lieân luùc say röôïu ngoâng cuoàng, baây giôø tænh röôïu hoái laïi

sôï toäi, ñaõ troán ñi maát roài.

o0o

Hoài thöù boán taùm

Duøng baäy chöõ tình, nhaàm veà tình, chaøng ñi buoân baùn

Meán yeâu gaùi nhaõ, gaëp cuoäc nhaõ, naøng maûi ngaâm thô

- 710 -

Tieát Baøn nghe thaáy Töông Lieân troán ñi roài môùi ñôõ giaän. Maáy

hoâm sau, haén bôùt ñau, nhöng thöông tích chöa laønh, ñaønh phaûi giaû

oám ôû nhaø, khoâng daùm loù maët ñeán thaêm beø baïn.

Thaám thoaùt ñaõ ñeán thaùng möôøi, trong soá ngöôøi laøm coâng ôû caùc

cöûa hieäu, cuoái naêm tính tieàn xong, hoï muoán veà nhaø, neân phaûi söûa

röôïu tieãn. Trong ñoù coù moät ngöôøi teân laø Tröông Ñöùc Huy, töø beù vaãn

laøm quaûn lyù cho hieäu caàm ñoà cuûa nhaø Tieát Baøn. Gia taøi haén coù ñeán

hai, ba nghìn vaøng. Naêm nay haén cuõng muoán veà queâ, sang xuaân môùi

ñeán, lieàn noùi vôùi Tieát Baøn:

- Naêm nay giaáy saéc vaø caùc loaïi höông khan hieám, sang naêm taát

phaûi ñaét. Ra gieâng toâi seõ cho ñöùa con lôùn cuûa toâi ñeán troâng nom cöûa

hieäu, tröôùc teát Ñoan Ngoï, toâi tieän ñöôøng ñi mua moät soá giaáy saéc vaø

höông baùnh veà baùn. Tröø noäp thueá vaø tieâu pha, ít nhaát cuõng coù theå

ñöôïc laõi gaáp maáy laàn.

Tieát Baøn nghe noùi, nghó buïng: “Giôø mình bò ñoøn, khoâng maët muõi

naøo nhìn thaáy ngöôøi ngoaøi, muoán traùnh ñi ít laâu, nhöng khoâng coù choã,

neáu ngaøy naøo mình cuõng giaû caùch oám, chaúng leõ cöù oám maõi sao ñöôïc.

Vaû chaêng mình ñaõ lôùn roài, vaãn vaên doát vuõ daùt, noùi laø ñi buoân, nhöng

caân keïo, baøn tính khoâng sôø ñeán bao giôø; thoå ngôi, phong tuïc, ñöôøng

saù xa gaàn cuõng chaúng bieát gì caû. Chi baèng ta thu xeáp ít tieàn voán, ñi

theo Tröông Ñöùc Huy ñoä moät naêm, loã laõi khoâng caàn, haõy traùnh ñi cho

ñôõ xaáu hoå ñaõ. Maët khaùc, ñi ra ñeå xem phong caûnh caùc nôi cuõng hay”.

Ñeán khi tan tieäc, haén lieàn vui veû baûo Tröông Ñöùc Huy haõy chôø moät

vaøi ngaøy nöõa, haén cuøng ñi moät theå.

Ñeán toái, Tieát Baøn noùi vieäc aáy vôùi meï. Tieát phu nhaân nghe noùi tuy

cuõng thích ñaáy, nhöng laïi sôï con ra ngoaøi sinh söï, coøn vieäc tieâu maát

tieàn voán chæ laø ñieàu nhoû thoâi. Vì theá khoâng muoán cho haén ñi vaø noùi:

- Maøy theá naøo cuõng phaûi ôû gaàn tao, tao môùi yeân loøng. Vaû chaêng

cuõng khoâng caàn maøy phaûi ñi buoân, khoâng phaûi chôø maáy traêm baïc laõi

cuûa maøy môùi coù maø tieâu. Maøy ôû nhaø yeân phaän laøm aên, coøn hôn laø

ñöôïc maáy traêm baïc laõi.

Nhöng khi naøo Tieát Baøn laïi chòu nghe, lieàn noùi:

- Ngaøy thöôøng meï vaãn baûo con khoâng bieát vieäc ñôøi, caùi naøy

khoâng bieát, caùi kia khoâng hay. Baây giôø con coá caét ñöùt nhöõng vieäc chôi

phieám, ñeå ñi laäp thaân, hoïc buoân hoïc baùn, meï laïi khoâng ñeå cho con ñi

aø! Vaäy meï baûo con laøm gì baây giôø? Con khoâng phaûi laø con gaùi, cöù

giam haõm ôû nhaø, thì bao giôø môùi khaù ra ñöôïc? Vaû chaêng Tröông Ñöùc

Huy laø ngöôøi coù tuoåi, nhaø ta quen oâng ta töø laâu, vieäc gì con cuõng hoûi

oâng aáy, thì nhaàm theá naøo ñöôïc? Nhôõ con coù sô hôû vieäc gì, oâng ta taát

phaûi khuyeân baûo. Moùn haøng ñaét reû theá naøo, oâng aáy thoâng thaïo caû, caùi

gì con cuõng hoûi oâng aáy roài môùi mua, thì thuaän lôïi bieát chöøng naøo! Theá

maø meï laïi khoâng cho con ñi! Maáy hoâm nöõa con khoâng noùi gì vôùi nhaø,

cöù vieäc söûa soaïn ñi. Sang naêm phaùt taøi trôû veà, luùc ñoù meï môùi bieát tay

con!

Noùi xong, haén haäm höïc ñi nguû.

Tieát phu nhaân lieàn baøn vôùi Baûo Thoa. Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Quaû thöïc anh aáy muoán ra ñôøi laøm aên ñöùng ñaén thì cuõng ñöôïc

ñaáy. Chæ sôï ôû nhaø noùi hay, ñeán khi ra ngoaøi laïi chöùng naøo taät aáy, thì

khoù maø ngaên giöõ ñöôïc. Thoâi meï chaúng hôi ñaâu maø lo nhieàu theá. Neáu

- 711 -

anh aáy bieát söûa loãi, thì phuùc cho caû ñôøi anh aáy; baèng khoâng meï cuõng

chaúng coøn caùch naøo hôn. Ta chæ bieát heát söùc ngöôøi thoâi, coøn hay dôû laø

nhôø trôøi. Giôø anh aáy ñaõ lôùn rôøi, meï khoâng cho anh aáy ñi ra khoûi cöûa,

khoâng cho laøm vieäc gì, naêm nay ru ruù trong nhaø, sang naêm cuõng laïi

theá thoâi. Anh aáy ñaõ noùi, coù phaàn danh chính ngoân thuaän, thì meï cuõng

neân nghó kyõ, boû ra moät nghìn hay taùm traêm laïng baïc giao cho anh aáy

ñi thöû moät chuyeán xem sao. Daàu sao ñaõ coù baïn buoân giuùp ñôõ chaéc hoï

cuõng khoâng nôõ löøa doái anh aáy ñaâu. Vaû laïi anh aáy ñi ra ngoaøi, beân

caïnh khoâng coù ai xuùi giuïc laøm baäy, khoâng coù choã döïa ñeå caäy thaàn caäy

theá. Moãi ngöôøi ôû moãi nôi thì coøn ai sôï ai nöõa? Coù thì aên, heát thì nhòn,

chung quanh khoâng coù ngöôøi nöông töïa, bieát thaân nhö theá, anh aáy seõ

ñôõ sinh chuyeän cuõng chöa bieát chöøng.

Tieát phu nhaân ngaãm nghó moät luùc, noùi:

- Con noùi phaûi ñaáy, ñeå cho noù ñi hoïc khoân, coù toán ít tieàn cuõng

ñaùng.

Ñeán saùng hoâm sau, Tieát phu nhaân sai ngöôøi môøi Tröông Ñöùc Huy

ñeán, baûo Tieát Baøn theát röôïu ôû ngoaøi thö phoøng, coøn mình ngoài ôû sau

haønh lang caùch cöûa soá, daën ñi daën laïi, nhôø Tröông Ñöùc Huy troâng

nom con hoä. Tröông Ñöùc Huy vaâng daï luoân moàm. AÊn côm xong, haén

caùo töø ra veà, vaø noùi:

- Ngaøy möôøi boán naøy xuaát haønh raát toát, xin caäu saép saün haønh lyù,

thueâ moät con löøa, ñeán saùng hoâm aáy chuùng ta cuøng ñi.

Tieát Baøn möøng laém, keå laïi cho Tieát phu nhaân nghe.

Tieát phu nhaân, Baûo Thoa vaø Höông Laêng cuøng maáy baø giaø söûa

soaïn haønh lyù trong maáy ngaøy lieàn, sai boõ giaø cuûa Tieát Baøn, vaø hai

ngöôøi haàu ñaõ quen vieäc cuøng hai ñöùa haàu caän ñi theo, taát caû laø saùu

ngöôøi. Thueâ ba coã xe lôùn chôû haønh lyù, laïi thueâ boán con löøa ñi ñöôøng

tröôøng. Tieát Baøn cöôõi con löøa lôùn maøu xaùm cuûa nhaø nuoâi, laïi daét

theâm moät con ngöïa nöõa ñi theo. Moïi vieäc xong xuoâi, Tieát phu nhaân vaø

Baûo Thoa suoát ñeâm khuyeân baûo Tieát Baøn.

Ñeán ngaøy möôøi ba, Tieát Baøn sang chaøo môï tröôùc, roài ñi chaøo

nhöõng ngöôøi trong nhaø hoï Giaû. Boïn Giaû Traân cuõng ñeàu chaøo laïi,

khoâng caàn keå roõ. Ñeán saùng ngaøy möôøi boán, Tieát phu nhaân vaø Baûo

Thoa tieãn Tieát Baøn ra cöûa ngoaøi, hai meï con nhìn haén ñi khuaát roãi

- 712 -

môùi quay veà.

Khi Tieát phu nhaân vaøo kinh, chæ mang theo boán naêm gia ñinh

ngöôøi nhaø, vaøi ba baø giaø vaø luõ haàu con thoâi. Baây giôø tröø nhöõng ngöôøi

ñi theo Tieát Baøn ra, ôû nhaø chæ coøn coù vaøi ñöùa haàu trai. Vì theá, hoâm ñoù

Tieát phu nhaân ñeán thu doïn ngay nhöõng ñoà chôi vaø reøm maøn ôû thö

phoøng Tieát Baøn ñem veà, roài goïi vôï cuûa hai ngöôøi haàu trai ñi theo Tieát

Baøn cuõng vaøo trong nhaø nguû. Laïi baûo Höông Laêng: “Xeáp ñaët caån thaän

trong nhaø, khoùa cöûa laïi, toái ñeán leân nguû vôùi ta”.

Baûo Thoa noùi:

- Meï ñaõ coù nhöõng ngöôøi naøy ôû beân caïnh roài, neân cho chò Laêng

ñeán ôû vôùi con. Trong vöôøn vaéng, ñeâm laïi daøi, ñeâm naøo con cuõng laøm

vieäc, neáu theâm ñöôïc moät ngöôøi chaúng vui hay sao?

Tieát phu nhaân cöôøi noùi:

- Phaûi ñaáy, ta queân maát, neân cho noù sang ôû vôùi con laø phaûi. Hoâm

ñoù, ta ñaõ baûo anh con: Vaên Haïnh coøn beù, noùi tröôùc queân sau, moät

mình Oanh Nhi haàu khoâng xueå. Caàn phaûi mua theâm cho con moät con

haàu nöõa.

- Khoâng bieát lai lòch maø cöù mua ngöôøi veà, lôõ ra khoâng vöøa yù, toán

tieàn khoâng ñaùng keå, laïi theâm böïc mình nöõa. Meï haõy ñeå thong thaû

xem ñaõ, bieát roõ ngöô�e; t�i roài seõ mua.

Vöøa noùi vöøa baûo Höông Laêng thu doïn chaên ñeäm, hoøm röông, sai

moät baø giaø vaø Traàn Nhi mang ñeán Haønh Vu Uyeån, roài Baûo Thoa vaø

Höông Laêng cuøng vaøo trong vöôøn.

Höông Laêng noùi vôùi Baûo Thoa:

- Toâi vaãn muoán noùi vôùi meï, khi caäu aáy ñi roài, toâi seõ ñeán ôû vôùi coâ.

Nhöng laïi sôï meï ngôø vöïc baûo toâi chæ thích sang vöôøn ñeå chôi ñuøa,

khoâng ngôø baây giôø coâ laïi noùi cho.

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Toâi vaãn bieát chò thích vöôøn naøy ñaõ laâu, chæ vì khoâng coù dòp thoâi.

Thænh thoaûng ñeán moät laàn, chò laïi voäi voäi vaøng vaøng, chaúng coù thuù gì.

Vì theá, nhaân dòp naøy, toâi xin cho chò ôû laâu, chöøng moät naêm. Toâi thì coù

theâm baïn, chò thì ñöôïc thoûa loøng.

- Coâ ôi! Nhaân dòp naøy, coâ daïy toâi laøm thô nheù!

- 713 -

- Chò thaät laø ñöôïc ñaát Luõng laïi mong ñaát Thuïc(1). Toâi khuyeân chò

haõy thong thaû. Hoâm nay môùi ñeán, tröôùc heát chò ra phía cöûa Ñoâng,

ñeán chaøo cuï, roài chaøo taát caû moïi ngöôøi, nhöng khoâng neân noùi cho hoï

bieát vì côù laøm sao maø chò laïi doïn sang ôû beân vöôøn naøy. Coù ai hoûi, chæ

noùi laø toâi baûo chò sang ôû vôùi toâi cho vui. Xong roài chò vaøo vöôøn thaêm

caùc coâ.

Höông Laêng vaâng lôøi, khi saép ñi, thaáy Bình Nhi voäi vaøng chaïy

ñeán. Höông Laêng lieàn hoûi thaêm. Bình Nhi cuõng cöôøi ñaùp laïi. Baûo

Thoa cöôøi baûo Bình Nhi:

- Hoâm nay toâi ñem chò Höông Laêng ñeán ôû vôùi toâi, ñònh sang noùi

vôùi môï chò ñaây.

- Sao coâ laïi noùi caâu aáy? Laøm toâi khoâng theå traû lôøi ñöôïc.

- Nhö theá môùi ñuùng nheõ. “Nhaø phaûi coù chuû, ñeàn phaûi coù oâng töø

chöù". Tuy vieäc khoâng to taùt, nhöng cuõng phaûi noùi qua, ñeå nhöõng ngöôøi

canh gaùc trong vöôøn bieát laø coù theâm hai ngöôøi, tieän cho hoï trong khi

ñoùng môû cöûa ngoõ. Chò veà noùi hoä, toâi khoûi phaûi sai ngöôøi sang nöõa.

Bình Nhi vaâng lôøi, laïi hoûi Höông Laêng:

- Chò ñeán ôû ñaây sao khoâng ñi chaøo baø con haøng xoùm?

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Toâi ñang baûo chò aáy ñi ñaáy.

Bình Nhi noùi:

- Chò �aép�öøng ñeán nhaø toâi voäi, caäu Hai ñöông oám naèm ôû nhaø ñaáy.

Höông Laêng vaâng lôøi, ñeán chaøo Giaû maãu tröôùc.

Bình Nhi thaáy Höông Laêng ñi roài, lieàn keùo Baûo Thoa kheõ hoûi:

- Coâ coù nghe thaáy beân nhaø toâi môùi xaûy ra vieäc gì khoâng?

- Khoâng. Vì maáy hoâm nay baän tieãn anh toâi ñi, neân vieäc beân nhaø

caùc chò, toâi chaúng bieát gì caû. Ngay caùc chò em maáy hoâm nay toâi cuõng

khoâng ñöôïc gaëp.

- OÂng toâi vöøa môùi ñaùnh caäu aáy moät traän nhöø töû. Theá maø coâ

khoâng bieát aø?

- Saùng ngaøy môùi thoaûng nghe, nhöng toâi chöa tin laø thöïc. Toâi

(1) YÙ noùi ñöôïc caùi noï laïi mong caùi kia.

- 714 -

ñònh sang thaêm môï chò, laïi gaëp chò ñeán. Taïi sao oâng laïi ñaùnh caäu aáy

theá?

Bình Nhi nghieán raêng noùi:

- Chæ vì laõo Giaû Vuõ Thoân “Vuõ xaõ”(1) naøo aáy, boãng döng vaùc caùi

maët voï ôû ñaâu laàn ñeán. Môùi nhaän hoï chöa ñaày möôøi naêm, noù ñaõ sinh

ra bao nhieâu chuyeän raéc roái! Muøa xuaân naêm nay, khoâng bieát oâng toâi

troâng thaáy maáy caùi quaït cuõ ôû ñaâu khi veà, xem taát caû nhöõng quaït ôû

nhaø ñeàu khoâng coù caùi naøo ñeïp baèng. Theá laø oâng toâi laäp töùc sai ngöôøi

ñi tìm caùc nôi. Ai ngôø coù moät teân oan gia khoâng sôï cheát, ngöôøi ta ñaët

ñuøa cho noù caùi hieäu thaèng “ngoác ñaù”. Noù ngheøo xaùc, côm cuõng khoâng

coù maø aên, nhöng trong nhaø laïi coù ñeán hai möôi caùi quaït. Noù cheát

cuõng khoâng chòu mang ra khoûi nhaø. Caäu toâi nhôø ngöôøi noùi loùt maõi

môùi ñöôïc gaëp; noùi ñeán hai, ba laàn, noù môùi chòu môøi ñeán nhaø chôi vaø

giôû quaït ra cho xem qua moät tí. Theo lôøi caäu toâi, haïng quaït aáy laøm

baèng loaïi truùc Töông phi(2) vaø ngoïn truùc... laïi ñeàu coù neùt veõ vaø chöõ ñeà

cuûa ngöôøi xöa. Caäu toâi veà trình, oâng toâi lieàn baûo ñi mua, heát bao

nhieâu tieàn cuõng traû cho noù. Nhöng thaèng “ngoác ñaù” noùi: “Toâi thaø cheát

ñoùi cheát reùt, chöù moät nghìn laïng baïc moät caùi, cuõng khoâng baùn”. OÂng

toâi khoâng bieát laøm theá naøo, ngaøy naøo cuõng cöù maéng caäu toâi laø khoâng

laøm ñöôïc vieäc gì. Caäu aáy ñaõ höùa ñöa tröôùc cho noù naêm traêm laïng baïc,

sau môùi laáy quaït, nhöng noù nhaát ñònh khoâng baùn, chæ noùi: “Muoán laáy

quaït thì haõy gieát toâi tröôùc ñaõ!" Coâ thöû nghó xem coøn coù caùch gì nöõa

khoâng? Ngôø ñaâu laõo Vuõ Thoân laø haïng khoâng coù löông taâm, nghe thaáy

theá, lieàn baøy möu vu cho noù thieáu tieàn coâng, baét noù ñeán cöûa quan, baûo:

Maøy thieáu tieàn coâng, phaûi baùn gia taøi ñeå noäp Roài tòch thu soá quaït,

tính thaønh quan giaù, mang ñi! Hieän giôø thaèng “ngoác ñaù” khoâng bieát

coøn soáng hay cheát. OÂng toâi môùi hoûi caäu toâi: “Sao ngöôøi ta laïi laáy ñöôùc

veà ñaây?” Caäu aáy chæ noùi coù moät caâu: “Vì moät vieäc nhoû laøm ngöôøi ta

khuynh gia baïi saûn cuõng khoâng phaûi laø gioûi”. OÂng toâi noåi giaän, baûo laø

caäu aáy ñem lôøi cheïn hoïng oâng toâi. Ñoù laø vieäc lôùn thöù nhaát. Maáy ngaøy

sau, laïi coù maáy vieäc nhoû nöõa, toâi khoâng nhôù heát; vì theá oâng toâi goùp caû

toäi laïi, ñaùnh caäu toâi moät traän. Chaúng bieát ñaùnh ñaám theá naøo, khoâng

(1) Nguyeân vaên: Vuõ thoân “phong thoân”.

(2) Vôï vua Thuaán laø Töông phu nhaân. Khi vua Thuaán cheát, baø khoùc nhieàu quaù, nöôùc maét

nhoû vaøo caønh truùc ñeán ñaâu thì coù vaàn ñeán ñaáy, neân goïi laø Töông phi truùc.

- 715 -

ñaùnh baèng roi, baèng voït, baï caùi gì oâng toâi ñaùnh caùi aáy, laøm maët caäu

toâi bò toaïc hai choã. Thaáy noùi beân baø dì coù moät thöù thuoác chöõa khoûi

veát ñoøn, neân ñeán nhôø coâ tìm hoä cho toâi xin moät vieân.

Baûo Thoa sai Oanh Nhi laáy hai vieân thuoác ñöa cho Bình Nhi, roài

noùi:

- Nhö theá toâi khoâng sang nöõa, nhôø chò veà noùi hoä, toâi göûi lôøi hoûi

thaêm.

Bình Nhi nhaän lôøi roài veà.

Höông Laêng ñi chaøo moïi ngöôøi xong, veà nhaø aên côm chieàu. AÊn

xong, boïn Baûo Thoa ñeán caû ñaèng Giaû maãu, Höông Laêng lieàn sang

quaùn Tieâu Töông. Baáy giôø Ñaïi Ngoïc ñaõ ñôõ nhieàu roài, thaáy Höông

Laêng vaøo ôû trong vöôøn, töï nhieân cuõng vui theâm. Höông Laêng cöôøi noùi:

- Em sang ôû ñaây, luùc naøo roãi, ñeán nhôø coâ daïy laøm thô thì phuùc

cho em laém.

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Chò ñaõ muoán laøm thô thì phaûi goïi toâi baèng thaày. Toâi khoâng gioûi,

cuõng daïy noåi chò.

- Neáu thöïc theá, em xin goïi coâ laø thaày, xin coâ ñöøng ngaïi.

- Laøm thô coù gì khoù maø phaûi hoïc? Cha�

chuyeån, hôïp, trong ñoù thöøa vaø chuyeån ñeàu laø hai veá ñoái nhau, chöõ

baèng ñoái vôùi chöõ traéc, hö ñoái vôùi hö, thöïc ñoái vôùi thöïc. Neáu ñöôïc caâu

hay khaùc thöôøng thì baèng traéc hö thöïc khoâng caàn phaûi ñoái nhau cuõng

ñöôïc.

- Thaûo naøo khi raûnh, em thöôøng laáy quyeàn thô cuõ ra xem maáy baøi,

coù caâu ñoái nhau raát chænh, coù caâu laïi khoâng ñoái. Laïi nghe ngöôøi ta noùi,

caùc chöõ thöù nhaát, thöù ba, thöù naêm khoâng caàn, chæ coù caùc chöõ thöù hai,

thöù tö, thöù saùu laø phaûi roõ raøng. Xem thô cuûa coå nhaân, coù khi ñuùng

nhö theá, coù khi nhöõng chöõ thöù hai, thöù tö, thöù saùu laïi khoâng theá. Vì

vaäy luùc naøo em cuõng laáy laøm ngôø. Baây giôø coâ noùi, thì ra khuoân pheùp

aáy khoâng caàn laém, chæ caàn lôøi vaø caâu vaên cho môùi laï laø hay thoâi.

- Ñuùng ñaáy. Nhöng lôøi vaø caâu vaên laø vieäc phuø du, caàn nhaát phaûi

ñaët töø cho saùt. Neáu töø saùt thöïc thì lôøi vaø caâu vaên khoâng caàn ñieâu

luyeän cuõng vaãn hay. Nhö theá goïi laø: “Khoâng neân laáy lôøi haïi yù”.

- 716 -

- Em chæ thích caâu thô cuûa Luïc Phoùng Ong(1), lôøi raát thieát thöïc:

Reøm mau khoâng cuoän huôông coøn maõi,

Nghieân coå hôi saâu möïc ñoïng nhieàu.

- Chôù neân xem loaïi thô aáy. Vì chò chöa bieát laøm thô, neân thaáy

nhöõng caâu noâng caïn ñaõ thích ngay. Neáu maéc vaøo khuoân saùo aáy thô seõ

khoâng tieán ñöôïc nöõa. Chò haõy nghe toâi: chò thích hoïc, ôû ñaây toâi coù

toaøn taäp thô Vöông Ma Caät, chò haõy chòu khoù nghieàn ngaãm kyõ caøng

moät traêm baøi thô nguõ ngoân cuûa oâng ta, roài sau ñoïc moät traêm hai möôi

baøi thaát ngoân cuûa Ñoã Phuû, sau nöõa laïi ñoïc ñoä moät, hai traêm baøi thaát

ngoân tuyeät cuù cuûa Lyù Baïch. Phaûi loùt daï thô cuûa ba thi haøo aáy ñaõ, sau

môùi xem ñeán thô cuûa Ñaøo Uyeân Minh, ÖÙng Dòch, Löu Vuõ Tích, Taï

Dieåu, Nguyeãn Tòch, Döõu Löôïng, Baõo Chieáu. Chò laø ngöôøi thoâng minh

nhanh nheïn, hoïc chöøng trong moät naêm seõ thaønh nhaø thô.

- Coâ ôi, ñaõ theá coâ cho em möôïn saùch mang veà, ñeán ñeâm em ñoïc

maáy baøi.

Ñaïi Ngoïc baûo Töû Quyeân ñöa taäp thô nguõ ngoân cuûa Vöông Ma Caät

cho Höông Laêng vaø baûo:
<p>- Chò xem nhöõng baøi naøo coù khuyeân ñoû laø toâi ñaõ choïn roài, coù baøi

naøo hoïc baøi aáy. Neáu khoâng hieåu nghóa, chò seõ hoûi coâ Baûo, hoaëc gaëp toâi,

toâi seõ giaûng cho.

Höông Laêng caàm taäp thô veà Haønh Vu Uyeån, chaúng nhìn ñeán

coâng vieäc gì, thaép ngay ñeøn ñoïc heát baøi naøy ñeán baøi khaùc. Baûo Thoa

maáy laàn giuïc cuõng khoâng ñi nguû. Baûo Thoa thaáy Höông Laêng maøi

mieät quaù, ñaønh phaûi ñeå tuøy yù.

Moät hoâm, Ñaïi Ngoïc vöøa röûa maët chaûi ñaàu xong, thaáy Höông Laêng

cöôøi hôùn hôû ñem ñeán giaû taäp thô cuõ, vaø möôïn taäp thô Ñoã Phuû. Ñaïi

Ngoïc cöôøi noùi:

- Nhôù ñöôïc taát caû bao nhieâu baøi roài?

- Nhöng baøi coù khuyeân ñoû, em ñoïc heát caû.

- Ñaõ lónh hoäi ñöôïc ít naøo chöa?

- Em ñaõ lónh hoäi ñöôïc moät ít, nhöng chöa bieát coù ñuùng khoâng. Em

noùi cho coâ nghe nheù.

(1) Töùc Luïc Du, ngöôøi ñôøi Toáng, laøm thô raát gioûi.

- 717 -

- Caàn phaûi nhaän xeùt baøn baïc môùi tieán ñöôïc. Chò haõy noùi cho toâi

nghe naøo.

- Cöù yù em thì nhöõng choã hay cuûa baøi thô, coù nhieàu yù töù khoâng theå

noùi ra ñöôïc, nhöng ngaãm nghó laïi raát thieát thöïc; coù nhieàu caâu thô nhö

laø voâ lyù, nhöng nghó raát coù lyù coù tình.

- Noùi theá laø chò ñaõ coù ít nhieàu thi töù roài ñaáy! Nhöng do ñaâu maø

chò bieát ñöôïc nhö theá?

- Em xem baøi “Ngoaøi cöûa aûi” coù caâu:

Baõi roäng khoùi ñuøn laøn thaúng taép;

Soâng daøi aùc xeá maët troøn vaønh.

Em nghó khoùi thì “thaúng” theá naøo ñöôïc? Maët trôøi taát nhieân laø

“troøn” roài. Theá thì chöõ “thaúng” nhö laø voâ lyù, maø chöõ "troøn” hình nhö

raát tuïc. Nhöng sau gaáp saùch laïi ngaãm nghó, hình nhö maét troâng thaáy

haún caùi caûnh aáy. Muoán tìm hai chöõ khaùc thay vaøo nhöng khoâng sao

tìm ñöôïc. Laïi coøn caâu:

Traéng xoùa soâng ngoøi khi aùc laën;

Xanh leø giôøi ñaát luùc traøo daâng.

Hai chöõ "traéng” vaø “xanh , môùi nghe cuõng hình nhö voâ lyù, nhöng

nghó kyõ ra thì chæ coù hai chöõ aáy môùi hình dung heát ñöôïc phong caûnh.

Ñoïc leân thaáy naëng chình chòch nhö mieäng ngaäm quaû traùm aáy. Laïi coù

caâu:

Maët trôøi rôùt laïi rôi ñaàu beán;

Ñaùm khoùi trô ra boác giöõa laøng.

Chöõ “rôùt” vaø chöõ “trô" sao maø hoï kheùo nghó ñöôïc nhö vaäy. Naêm

tröôùc, khi chuùng em leân kinh, moät hoâm veà chieàu, thuyeàn ñaäu treân bôø,

ngöôøi vaéng, chæ coù maáy caùi caây, ñaèng xa coù maáy nhaø ñang naáu côm

chieàu, khoùi boác leân maøu xanh bieác laãn vôùi ñaùm maây. Ngôø ñaâu ñeâm

qua ñoïc ñeán hai caâu thô naøy, maét em nhö laïi troâng thaáy caûnh aáy.

Ñang noùi chuyeän thì Baûo Ngoïc vaø Thaùm Xuaân ñeán, ñeàu vaøo ngoài

nghe Höông Laêng noùi veà thô. Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Ñaõ theá thì khoâng caàn phaûi xem thô nöõa. Choã laõnh hoäi khoâng

phaûi ôû ñaâu xa xoâi, cöù nghe noùi hai caâu aáy ñuû bieát veà chò ñaõ naém ñöôïc

maáu choát cuûa caùch laøm thô roài.

- 718 -

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Chò baûo maáy chöõ “ñaùm khoùi trô ra” laø hay, nhöng chò chöa bieát

ñoù laø baét chöôùc yù caâu thô cuûa ngöôøi tröôùc. Toâi cho chò xem caâu naøy, so

vôùi caâu kia nheï nhaøng vaø thieát thöïc hôn.

Nôùi xong, lieàn ñöa cho Höông Laêng xem caâu thô cuûa Ñaøo Uyeân

Minh:

Tôø môø xoùm laøng xa,

Trô vô khoùi treân baõi.

Höông Laêng xem roài gaät ñaàu khen ngôïi maõi, cöôøi noùi:

- Theá thì chöõ "trô" laø do yù hai chöõ “trô vô" maø ra!

Baûo Ngoïc cöôøi to noùi:

- Theá laø chò ñaõ hieåu laém roài, khoâng caàn phaûi giaûng giaûi nöõa. Neáu

coøn giaûng giaûi ñaâm ra loaõng maát. Baây giöø chò cöù laøm thô ñi, nhaát

ñònh laø hay.

Thaùm Xuaân cöôøi noùi:

- Ngaøy mai toâi vieát theâm moät caùi thieáp, môøi chò vaøo thi xaõ.

Höông Laêng noùi:

- Coâ ôi, sao cöù treâu choïc em theá? Chaúng qua thích thô, em hoïc ñeå

maø chôi ñaáy thoâi.

Thaùm Xuaân, Ñaïi Ngoïc ñeàu cöôøi noùi:

- Ai chaúng chôi? Khoâng leõ chuùng toâi môùi laø ngöôøi bieát laøm thô aø?

Neáu baûo chuùng toâi bieát laøm thô, tieáng ñoàn ra khoûi vöôøn naøy, coù leõ

ngöôøi ta cöôøi ñeán vôõ buïng maát!

Baûo Ngoïc noùi:

- Theá laø mình coi reû mình roài. Hoâm tröôùc toâi ra baøn vieäc veõ vôùi

caùc oâng hoïa sö ôû ngoaøi kia, hoï nghe thaáy chuùng ta môû thi xaõ ñeàu xin

toâi ñöa taäp thô cho hoï xem. Toâi vieát maáy baøi ñöa cho hoï, ai cuõng phaûi

thaùn phuïc. Hoï ñaõ cheùp ñeå mang ñi khaéc roài.

Thaùm Xuaân, Ñaïi Ngoïc hoûi:

- Coù thaät theá khoâng?

- Toâi maø noùi doái thì cuõng nhö con veït treân caây naøy.

- Anh thaät baäy quaù! Ñöøng noùi thô chaúng ra thô, maø coù ra thô

- 719 -

chaêng nöõa cuõng khoâng neân mang buùt tích cuûa chuùng toâi ra ngoaøi.

- Sôï caùi gì? Neáu buùt tích cuûa nhöõng ngöôøi trong khueâ caùc tröôùc

kia khoâng truyeàn ra ngoaøi, baây giôø bieát sao ñöôïc nhöõng baøi thô cuûa

hoï.

Chôït thaáy Tích Xuaân sai Nhaäp Hoïa ñeán môøi Baûo Ngoïc. Baûo Ngoïc

vöøa ñi thì Höông Laêng laïi xin ñoåi laáy taäp thô Ñoã Phuû, vaø noùi vôùi Ñaïi

Ngoïc, Thaùm Xuaân:

- Xin hai coâ ra ñaàu baøi cho em veà laøm thöû; laøm xong, nhôø hai coâ

chöõa hoä.

Ñaïi Ngoïc noùi:

- Ñem qua traêng ñeïp quaù, toâi ñang ñònh laøm moät baøi, nhöng chöa

nghó xong. Chò laøm ñi. Haïn vaàn thaäp töù haøn, chò muoán duøng chöõ naøo

trong vaàn aáy thì duøng.

Höông Laêng möøng quaù, mang taäp thô veà, nghó moät luùc, laøm ñöôïc

hai caâu. Nhöng laïi tieác thô Ñoã Phuû, neân maûi mieát ñoïc vaøi baøi, khoâng

thieát ñeán aên uoáng, naèm ngoài cuõng khoâng yeân. Baûo Thoa noùi:

- Laøm gì chò phaûi ñeo khoå vaøo mình theá? Chæ taïi caùi coâ Taàn caùm

doã chò, ñeå toâi keå toäi cho noù. Xöa nay chò voán laø ngôù ngaån, giôø ñeán

vieäc naøy, laïi caûng ngôù ngaån theâm.

- Coâ ôi! Coâ ñöøng laøm raày toâi nöõa.

Höông Laêng vöøa noùi vöøa ñöa baøi thô môùi laøm cho Baûo Thoa xem.

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Baøi naøy khoâng ñöôïc, khoâng phaûi loái laøm nhö theá. Nhöng ñöøng

xaáu hoå, cöù mang sang cho coâ Ñaïi Ngoïc, xem coâ ta baûo theá naøo.

Höông Laêng caàm baøi thô sang ñöa cho Ñaïi Ngoïc, Ñaïi Ngoïc xem

thô thaáy:

Ñeâm laïnh vöøng traêng ñöøng giöõa giôøi,

Troøn xoe trong vaét boùng chôi vôi.

Nhaø thô höùng quaù tröømg ñoâi maét,

Khaùch aån buoàn teânh laûng moät nôi.

Laàu thuùy göông ñaâu treo xeá caïnh,

Reøm chaâu baêng nhöõng giaét beân ngoaøi.

- 720 -

Ñeâm nay ñuoác baïc chi caàn ñoát,

Böùc veõ lan can ñaõ saùng ngôøi.(1)

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- YÙ töù thì coù, nhöng lôøi khoâng ñöôïc nhaõ, chæ vì chò xem thô ít neân

bò noù goø boù. Boû baøi naøy ñi, chò laøm baøi khaùc. Caàn phaûi maïnh daïn maø

laøm.

Höông Laêng nghe noùi, laúng laëng veà nhaø, khoâng buoàn vaøo buoàng,

laïi ñeán goác caây beân bôø ao, khi thôø thaãn treân hoøn ñaù, khi ngoài xuoáng

vaïch ñaát. Nhöõng ngöôøi qua laïi ñeàu laáy laøm laï. Boïn Lyù Hoaøn, Baûo

Thoa, Thaùm Xuaân vaø Baûo Ngoïc ñeàu ñöùng ôû söôøn nuùi ñaèng xa nhìn maø

cöôøi. Thaáy Höông Laêng luùc cau maøy, luùc mæm cöôøi moät mình, Baûo

Thoa cöôøi noùi:

- Chò naøy nhaát ñònh ñieân roài! Ñeâm qua chò ta laàm raàm ñeán taän

canh naêm môùi nguû. Naèm ñöôïc moät luùc giôøi saùng, ñaõ laïi thaáy daäy roài,

voäi vaøng chaûi ñaàu sang ngay beân coâ Taàn. Khi veà thaãn thôø moät luùc,

laøm ñöôïc moät baøi nhöng khoâng hay, chaéc baây giôø chò ta laïi laøm baøi

khaùc ñaáy.

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Thaät ñuùng laø “ñaát thieâng thì ngöôøi gioûi!” Trôøi ñaõ sinh ra ngöôøi,

khoâng bao giôø boû phí tính tình cuûa ngöôøi. Ngaøy thöôøng chuùng ta vaãn

phaøn naøn, tieác cho chò aáy laø ngöôøi tuïc! Ngôø ñaâu baây giôø laïi theá naøy!

Môùi bieát trôøi ñaát raát coâng baèng.

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Anh chòu khoù ñöôïc nhö chò aáy, thì hoïc caùi gì maø chaúng thaønh

taøi?

Baûo Ngoïc khoâng traû lôøi. Choït thaáy Höông Laêng hôùn hôû chaïy

sang beân Ñaïi Ngoïc. Thaùm Xuaân cöôøi noùi:

- Chuùng ta ñi sang ñoù, xem thô cuûa chò ta coù hay khoâng?

Lieàn cuøng nhau ñeán quaùn Tieâu Töông, thaáy Ñaïi Ngoïc ñang xem

vaø giaûng giaûi baøi thô cuûa Höông Laêng. Moïi ngöôøi hoûi Ñaïi Ngoïc:

- Thô laøm ra sao roài?

(1) Nguyeân vaên “Haøn”, vì haïn cheá cuûa dòch, phaûi dòch theo vaàn khaùc.

- 721 -

- Keå ra chò ta cuõng ñaùng khen roài ñaáy, nhöng vaãn chöa ñöôïc. Baøi

thô naøy laïi goït quaù, coøn phaûi laøm laïi.

Moïi ngöôøi xem, thì thaáy:

Baïc hay laø nöôùc doïi ngoaøi song,

Maâm ngoïc nhìn xem giöõa aùnh hoàng.

Höông ñöôïm hoa mai maøu nhaït nhaït,

Moùc tan tô lieãu sôïi thoøng thoøng.

Theàm vaøng xoa phaán thöøa, ñaâu ñaáy?

Giaøn ngoïc daây söông nheï phaûi khoâng?

Tænh giaác laâu taây ngöôøi vaéng ngaét,

Ngoaøi reøm coøn ñaáy maûnh göông trong.

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Khoâng phaûi laø vònh traêng. Theo töù baøi naøy, döôùi chöõ traêng phaûi

theâm chöõ “saéc" nöõa môùi ñöôïc. Chò xem ñaáy, caâu naøo cuõng laø vònh “saéc

traêng" caû. Nhöng thoâi, xöa nay thô vaãn laø noùi phieám heát, chò cöù laøm

ít laâu nöõa, thô seõ hay ñaáy.

Höông Laêng vaãn cho baøi thô naøy ñaõ hay laém roài, giôø nghe noùi

theá, ñaâm ra cuït höùng, khoâng chòu boû qua, laïi muoán nghieàn ngaãm ngay.

Thaáy caùc chò em ñang cöôøi noùi, Höông Laêng ra ñöùng tröôùc caây truùc

döôùi theàm, doác caû taâm trí vaøo thô, tai khoâng caàn nghe, maét khoâng

caàn nhìn ñeán nhöng söï vieäc ôû chung quanh. Moät luùc Thaùm Xuaân ñöùng

ôû trong cöûa soå cöôøi noùi:

- Coâ Laêng ôi, haõy “nhaøn nhaøn” moät tí ñaõ.

Höông Laêng giaät mình traû lôøi:

- Chöõ “nhaøn” ôû vaàn thaäp nguõ san kia, coâ nhaàm roài.

Moïi ngöôøi nghe noùi, cöôøi aàm leân. Baûo Thoa noùi:

- Thöïc laø con ma thô! Chæ taïi con Taàn caùm doã chò aáy.

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Thaùnh nhaân noùi “daïy ngöôøi khoâng bieát chaùn”, chò ta cöù hoûi ñeán

toâi, leõ naøo toâi laïi khoâng baûo?

Lyù Hoaøn cöôøi noùi:

- Chuùng ta keùo chò aáy ñeán nhaø coâ Tö xem böùc veõ, ñeå chò aáy tænh

- 722 -

laïi môùi ñöôïc.

Noùi xong, ñöùng daäy, keùo Höông Laêng ñi sang Ngaãu Höông taï.

Vaøo ñeán oå Noaõn Höông, thaáy Tích Xuaân ñang meät, naèm nguû tröa treân

giöôøng, böùc veõ döïng caïnh vaùch, ngoaøi coù the phuû. Moïi ngöôøi goïi Tích

Xuaân daäy, môû the ra xem, thaáy möôøi phaàn môùi veõ xong ñöôïc ba.

Trong böùc veõ coù maáy vò myõ nhaân, Höông Laêng lieàn chæ vaøo ñoù noùi:

- Vò naøy laø caùc coâ, vò kia laø coâ Laâm.

Thaùm Xuaân cöôøi noùi:

- Nhöõng ngöôøi naøo bieát laøm thô, ñeàu ñöôïc veõ vaøo böùc tranh naøy,

chò coá hoïc thô ñi.

Moïi ngöôøi cöôøi ñuøa moät luùc, roài ñaâu laïi veà ñaáy.

Höông Laêng trong buïng luùc naøo cuõng nghó ñeán thô. Buoåi toái ngoài

thôø thaãn ôû tröôùc ñeøn cho ñeán heát canh ba môùi leân giöôøng naèm, hai

maét cöù tröøng tröøng cho ñeán canh naêm môùi nguû ñöôïc moät tí.

Moät luùc trôøi saùng, Baûo Thoa trôû daäy. Laéng nghe Höông Laêng

ñang nguû say, nghó buïng: “Chò ta traèn troïc, caû ñeâm khoâng bieát ñaõ laøm

xong thô chöa? Baây giôø chaéc meät, ta ñöøng goïi voäi”. Boãng thaáy Höông

Laêng noùi meâ:

- Thô xong roài! Leõ naøo baøi naøy laïi khoâng hay?

Baûo Thoa nghe vaäy, vöøa böïc mình vöøa buoàn cöôøi, lieàn goïi Höông

Laêng daäy hoûi:

- Ñaõ xong thô chöa? Loøng thaønh cuûa chò ñaõ thaáu ñeán trôøi roài.

Kheùo khoâng thô chaúng hoïc noåi, laïi ñeo caùi oám vaøo ngöôøi ñaáy!

Vöøa noùi vöøa ñi röûa maët chaûi ñaàu, roài cuøng chò em sang beân Giaû

maãu. Nguyeän Höông Laêng coá chí maøi mieät hoïc laøm thô, tinh thaàn ñeå

caû vaøo ñaáy, ban ngaøy chaúng nghó ñöôïc caâu gì, chôït trong giaác moäng,

laïi nghó ñöôïc caû taùm caâu. Röûa maët chaûi ñaàu xong, chò ta voäi vaøng vieát

ngay ra, ñem ñeán ñình Thaám Phöông, thaáy Lyù Hoaøn cuøng caùc chò em

vöøa ôû beân Vöông phu nhaân veà, Baûo Thoa noùi vôùi hoï laø chò ta nguû meâ

cuõng laøm thô. Moïi ngöôøi ñang cöôøi, ngaång ñaàu leân, ñaõ thaáy Höông

Laêng ñeán roài, lieàn tranh nhau xem thô.

o0o

Hoài thöù boán möôi chín

Coõi löu ly mai hoàng tuyeát traéng

Gaùi son phaán, aên soáng nuoát tanh

- 724 -

Höông Laêng thaáy moïi ngöôøi ñang cöôøi mình, lieàn ñi laïi cöôøi noùi:

- Caùc coâ xem baøi thô naøy ñöôïc thì toâi coøn hoïc nöõa; neáu khoâng, toâi

cuõng chaùn cheát veà thô thoâi.

Noùi xong ñöa baøi thô cho Ñaïi Ngoïc vaø moïi ngöôøi xem, thì thaáy:

Tinh hoa ñaâu ñeå giaáu cho mình.

Boùng vaãn run run veû vaãn xinh.

Nghìn daëm chaøy vang khi giaët luïa,

Nöûa vöøng gaø giuïc luùc doøn canh.

Saùo nghe maët nöôùc thu buoàn ngaét,

AÙo töïa beân laàu ñeâm vaéng tanh.

Haõy hoûi mình xem naøy chò Nguyeät,

Khi troøn khi khuyeát maõi sao ñaønh.

Moïi ngöôøi xem xong cöôøi noùi:

- Baøi naøy khoâng nhöõng hay maø laïi coù yù môùi meû kheùo leùo. Môùi

bieát tuïc ngöõ noùi “Ñôøi khoâng coù vieäc gì khoù, chæ sôï loøng khoâng beàn”.

Nhaát ñònh chuùng toâi phaûi môøi chò vaøo thi xaõ.

Höông Laêng nghe noùi, trong buïng vaãn khoâng tin, cho laø boïn hoï

noùi doái, laïi cöù xoaén hoûi Ñaïi Ngoïc vaø Baûo Thoa.

Chôït boïn a hoaøn vaø baø giaø voäi vaøng chaïy ñeán, cöôøi noùi:

- Coù caùc coâ caùc môï naøo ñeán chôi aáy, chuùng toâi khoâng bieát laø ai;

caùc coâ caùc môï veà maø nhaän baø con.

Lyù Hoaøn cöôøi noùi:

- Laøm gì coù chuyeän aáy? Caùc ngöôøi cöù noùi roõ xem, baø con cuûa ai

naøo?

- Hai coâ em cuûa môï ñeàu ñeán; laïi coù moät coâ nöõa, noùi laø em cuûa coâ

Tieát, coøn moät caäu thì nghe noùi laø em cuûa caäu Tieát. Toâi ñi môøi baø dì

ñaây! Môï vaø caùc coâ haõy veà tröôùc.

Noùi xong hoï ñi thaúng. Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Khoâng leõ laø Tieát Khoa nhaø chuùng toâi vaø em gaùi noù ñeán chôi

chaêng?

Lyù Hoaøn cöôøi noùi:

- Coù leõ thím toâi cuõng laïi vaøo Kinh ñaây? Taïi sao boïn hoï laïi cuøng

ñi vôùi nhau moät chuyeán? Chuyeän naøy cuõng laï thaät.

Moïi ngöôøi sang beân Vöông phu nhaân, thaáy chaät ních caû nhaø. Laïi

coù chò daâu cuûa Hình phu nhaân ñem con gaùi laø Tuï Yeân ñeán Kinh nhôø

vaû Hình phu nhaân. Vöøa gaëp luùc anh Phöôïng Thö laø Vöông Nhaân cuõng

vaøo Kinh, neân hai nhaø cuøng ñeán moät luùc. Ñi ñeán nöûa ñöôøng khi

thuyeàn ñaäu laïi, gaëp thím cuûa Lyù Hoaøn ñem theo hai con gaùi coâ lôùn laø

Lyù Vaên, coâ nhoû laø Lyù YÛ, cuõng leân Kinh. Moïi ngöôøi keå chuyeän, teù ra

ñeàu laø choã baø con caû. Vì theá ba nhaø cuøng ñi moät ñöôøng. Sau laïi coù em

hoï Tieát Baøn laø Tieát Khoa, mang theo em gaùi laø Tieát Baûo Caàm vaøo

Kinh ñeå ñính hoân, vì tröôùc ñaây cha haén ñaõ höùa gaû Baûo Caàm cho con

quan haøn laâm hoï Mai. Nay nghe Vöông Nhaân vaøo Kinh, neân haén ñem

em gaùi ñi theo. Hoâm nay moïi ngöôøi cuøng ñeán, ngöôøi naøo hoûi thaêm vaøo

nhaø baø con ngöôøi aáy.

Giaû maãu vaø Vöông phu nhaân raát ñoãi vui möøng, Giaû maãu cöôøi noùi:

- Thaûo naøo, ñeâm qua ngoïn ñeøn cöù nôû hoa maõi, thì ra baùo ñieàm

cho ngaøy hoâm nay.

- 725 -

Moïi ngöôøi keå leå chuyeän nhaø, thu nhaän quaø baùnh, roài môøi khaùch ôû

laïi côm röôïu, Phöôïng Thö taát nhieân ñaõ baän laïi caøng baän theâm. Lyù

Hoaøn vaø Baûo Thoa ke�y ch� leå nhöõng chuyeän xa caùch laâu ngaøy vôùi thím vaø

caùc chò em. Ñaïi Ngoïc thaáy theá, tröôùc coøn vui, sau nghó ngöôøi ta ñeàu coù

baø con, chæ mình laø trô troïi, nöôùc maét töï nhieân laïi chaûy ra. Baûo Ngoïc

hieåu yù, khuyeân ngaên an uûi maõi môùi thoâi.

Baûo Ngoïc voäi veà vieän Di Hoàng, cöôøi baûo Taäp Nhaân, Xaï Nguyeät,

Tình Vaên:

- Caùc chò khoâng ñi maø xem! Ai ngôø anh ruoät chò Baûo nhö theá, maø

em con nhaø chuù hình daùng ñi ñöùng khaùc haún. Thaät gioáng heät em ruoät

chò Baûo vaäy. Coøn laï hôn nöõa laø ngaøy thöôøng caùc chò noùi chò Baûo raát

ñeïp, nay haõy so vôùi coâ em chò aáy xem. Laïi coøn hai coâ em chò Caû nöõa,

toâi khoâng theå taû ra heát ñöôïc! Trôøi ôi! Coù bao nhieâu tinh hoa ñuùc ra

ñöôïc lôùp ngöôøi ñeïp ñeõ tuyeät vôøi nhö vaäy! Theá môùi bieát toâi laø “con eách

döôùi gieáng". Ngaøy thöôøng cöù noùi maáy ngöôøi ôû ñaây ñeïp coù moät khoâng

hai, ngôø ñaâu khoâng phaûi tìm ñaâu xa, chæ ôû trong vuøng naøy cuõng moãi

ngöôøi moãi veû. Giôø toâi laïi hieåu theâm ñöôïc moät baäc nöõa. Ngoaøi maáy

ngöôøi naøy ra, bieát ñaâu chaúng coù nhöõng ngöôøi ñeïp hôn nöõa?

Baûo Ngoïc noùi roài laïi cöôøi moät mình.

Taäp Nhaân thaáy Baûo Ngoïc noùi coù yù vôù vaån, khoâng theøm ñi xem.

Boïn Tình Vaên ñi xem veà ngaët ngheõo cöôøi baûo Taäp Nhaân:

- Chò ñi maø xem! Chaùu gaùi Hình phu nhaân, em gaùi coâ Baûo, hai

em gaùi môï Caû, troâng ñeàu ngoàn ngoän nhö ñaùm haønh non.

Noùi chöa döùt lôøi, thaáy Thaùm Xuaân hôùn hôû tìm Baûo Ngoïc noùi:

- Thi xaõ cuûa chuùng ta coù leõ thònh vöôïng ñaáy.

- Phaûi ñaáy. Vì chuùng ta coù höùng môû thi xaõ neân quyû thaàn xui

khieán nhöõng ngöôøi aáy ñeán ñaây. Coù ñieàu, khoâng hieåu hoï ñaõ bieát laøm

thô chöa?

- Em coù hoûi, hoï ñeàu noùi nhuõn, nhöng xem ra coù leõ ai cuõng bieát caû.

Neáu hoï chöa bieát cuõng chaúng khoù gì. Anh cöù xem Höông Laêng ñuû bieát.

Taäp Nhaân cöôøi noùi:

- Nghe ñaâu em coâ Baûo ñeïp laém, coâ Ba xem thaáy theá naøo?

- Ñuùng ñaáy. Cöù theo yù toâi, ngay chò Baûo vaø nhöõng ngöôøi ôû ñaây

cuõng khoâng ai baèng.

Taäp Nhaân laáy laøm laï, cöôøi noùi:

- 726 -

- Laï nhæ! ÔÛ ñaâu coøn tìm ngöôøi ñeïp hôn theá nöõa? Toâi phaûi ñi xem

môùi ñöôïc.

Thaùm Xuaân noùi:

- Cuï môùi troâng thaáy Baûo Caàm ñaõ möøng roái leân, baét meï toâi phaûi

nhaän coâ aáy laøm con nuoâi. Cuï ñònh mang coâ aáy veà nuoâi ñaáy.

Baûo Ngoïc cöôøi hoûi:

- Em noùi coù thöïc khoâng?

- Khi naøo em laïi noùi doái. - Laïi cöôøi noùi - Giôø cuï ñaõ coù coâ chaùu gaùi

ñeïp aáy, chaéc seõ boû queân anh laø chaùu giai!

- Caùi ñoù khoâng sao, ñuùng leõ ra cuõng neân thöông chaùu gaùi hôn môùi

phaûi. Mai laø ngaøy möôøi saùu, chuùng ta neân môû thi xaõ ñi thoâi.

- Coâ Laâm vöøa oám khoûi, chò Phöôïng cuõng oám, ñöôïc ngöôøi noï laïi

maát ngöôøi kia.

- Chò Phöôïng khoâng bieát laøm thô, thieáu chò aáy cuõng khoâng sao.

- Thoâi haõy coá chôø maáy hoâm nöõa, ñeå nhöõng ngöôøi môùi ñeán laøm

quen vôùi nhau ñaõ, chuùng ta seõ môøi hoï chaúng hôn ö? Hieän giôø chò Lyù

vaø chò Baûo chaéc khoâng coøn buïng naøo nghó ñeán chuyeän laøm thô nöõa.

Vaû chaêng Töông Vaân chöa ñeán, coâ Taàn môùi khoûi, coøn nhöõng ngöôøi

khaùc ñeàu chöa hôïp leä. Chi baèng haõy chôø Töông Vaân sang, maáy ngöôøi

môùi ñeán daàn daàn quen thuoäc nhau, coâ Taàn khoûi haén, chò Lyù vaø chò

Baûo trong buïng thö thaùi. Höông Laêng laøm thô ñaõ khaù, baáy giôø chuùng

ta môùi hoïp thi xaõ thöïc ñaày ñuû, nhö theá chaúng vui hôn ö? Nay chuùng

ta haõy sang beân cuï nghe ngoùng xem, coâ em chò Baûo nhaát ñònh ôû laïi

nhaø chuùng ta roài, coøn ba coâ kia neáu khoâng ôû laïi, chuùng ta xin vôùi cuï

cho hoï ôû trong vöôøn, nhö theá laïi theâm ñöôïc maáy ngöôøi nöõa, chaúng

hay hay sao.

Baûo Ngoïc hôùn hôû cöôøi noùi:

- Em nghó saùng suoát quaù. Anh thöïc laø hoà ñoà, chæ möøng haõo moät

luùc, chöù khoâng nghó ñöôïc ñeán ñaáy.

Noùi xong. hai anh em sang beân Giaû Maãu. Quaû nhieân Vöông phu

nhaân ñaõ nhaän Tieát Baûo Caàm laøm con nuoâi. Giaû maãu raát laø vui möøng,

khoâng cho Baûo Caàm sang ôû beân vöôøn, baét phaûi nguû ôû ñaây vôùi mình.

Tieát Khoa thì ñeán ôû buoàng cuûa Tieát Baøn. Giaû maãu baûo Hình phu nhaân:

- Chò khoâng caàn phaûi mang chaùu gaùi chò veà nhaø voäi, cöù ñeå noù ôû

trong vöôøn chôi maáy hoâm ñaõ. Anh vaø chò daâu Hình phu nhaân vì nhaø

- 727 -

tuùng thieáu, chuyeán naøy vaøo Kinh coát ñeå nhôø Hình phu nhaân giuùp ñôõ

cho nhaø cöûa vaø tieâu pha. Nay nghe noùi theá, leõ naøo hoï laïi khoâng vui

loøng.

Hình phu nhaân lieàn giao Hình Tuï Yeân cho Phöôïng Thö. Phöôïng

Thö nghó chò em trong vöôøn thì nhieàu, tính tình moãi ngöôøi moät khaùc,

sôï Hình Tuï Yeân ôû rieâng moät nôi khoâng tieän. Chi baèng ñöa noù ñeán ôû

vôùi Ngheânh Xuaân, sau naøy noù coù ñieàu gì khoâng vöøa loøng. Hình phu

nhaân coù bieát cuõng chaúng lieân luïy gì ñeán mình.

Töø ñoù trôû ñi, tröø khi Hình Tuï Yeân veà nhaø khoâng keå, neáu ôû laïi

trong vöôøn Ñaïi Quan ñoä moät thaùng trôû leân, Phöôïng Thö cuõng caáp

tieàn löông cho coâ ta nhö Ngheânh Xuaân. Phöôïng Thö thaáy Tuï Yeân taâm

tính oân hoøa, ñaùng meán, khoâng gioáng nhö Hình phu nhaân vaø cha meï

noù, laïi nhaø ngheøo vaát vaû, neân thöông noù hôn caùc chò em khaùc. Hình

phu nhaân thì chaúng ñeå yù gì ñeán.

Giaû maãu vaø Vöông phu nhaân vaãn meán Lyù Hoaøn laø ngöôøi hieàn

laønh, goùa choàng töø treû, maø vaãn giöõ ñöôïc tieát. Nay thaáy baø thím cuûa

Lyù Hoaøn ñeán, lieàn khoâng cho ra ôû ngoaøi. Tuy baø thím khoâng baèng

loøng, nhöng vì Giaû maãu nhaát ñònh giöõ laïi neân ñaønh phaûi mang Lyù

Vaên, Lyù YÛ vaøo ôû trong Ñaïo Höông thoân.

Coâng vieäc xeáp ñaët xong. Chôït Trung Tónh haàu laø Söû Ñænh phaûi

ñoåi ra laøm quan ôû tænh ngoaøi, saép söûa mang gia quyeán ñi nhaäm chöùc.

Giaû maãu khoâng rôøi ñöôïc Töông Vaân, lieàn ñem coâ ta sang beân naøy vaø

baûo Phöôïng Thö saép ñaët moät choã cho ôû. Söû Töông Vaân xin ñeán ôû vôùi

Baûo Thoa.

Baáy giôø trong vöôøn Ñaïi Quan laïi nhoän nhòp hôn tröôùc: Lyù Hoaøn

laø ñaàu, coøn nöõa laø Ngheânh Xuaân, Thaùm Xuaân, Tích Xuaân, Baûo Thoa,

Ñaïi Ngoïc, Töông Vaân, Lyù Vaên, Lyù YÛ, Baûo Caàm, Hình Tuï Yeân, laïi

theâm Phöôïng Thö vaø Baûo Ngoïc, taát caû möôøi ba ngöôøi. Keå tuoåi ra, Lyù

Hoaøn lôùn hôn, Phöôïng Thö thöù hai. Coøn maáy ngöôøi kia chæ chöøng

möôøi laêm, möôøi saùu, möôøi baûy tuoåi, hoaëc cuøng naêm khaùc thaùng, hoaëc

cuøng ngaøy khaùc giôø, ngay boïn hoï cuõng khoâng theå nhôù roõ ai laø lôùn, ai

laø beù ñöôïc, thaønh ra boán tieáng “chò”, “em”, “anh”, “em”, muoán goïi theá

naøo thì goïi.

Höông Laêng ñang haêm hôû thích laøm thô nhöng khoâng daùm quaáy

raày Baûo Thoa. May sao coù Söû Töông Vaân ñeán, Töông Vaân raát thích

noùi chuyeän, traùnh sao Höông Laêng chaû laïi nhôø chæ baûo caùch laøm thô?

- 728 -

Töông Vaân thaáy vaäy caøng cao höùng, suoát ngaøy ñeâm troø chuyeän huyeân

thieân. Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Ñieác tai quaù, khoâng theå chòu ñöôïc. Chuùng mình laø gaùi laïi thích

thô, coi vieäc laøm thô laø chính, nhö vaäy chæ toå laøm cho boïn coù hoïc cöôøi

thoâi, hoï laïi cho laø mình khoâng bieát yeân phaän. Moät mình Höông Laêng

ñang laøm nhoän nhaø roài, laïi theâm caùi löôõi gaàu dai cuûa coâ nöõa, luoân

moàm luoân mieäng naøo laø thô cuûa Ñoã Coâng Boä(1) uaát öùc aâm thaàm; thô

cuûa Vi Toâ Chaâu(2) thanh ñaïm tao nhaõ; thô cuûa OÂn Baùt Soa(3) ñeïp lôøi;

thô cuûa Lyù Nghóa Sôn(4) kín ñaùo saéc saûo. Coâ boû hai nhaø thô hieän ñaïi

khoâng noùi, laïi cöù nhaéc ñeán nhöõng nhaø thô tröôùc laøm gì?

Töông Vaân nghe xong cöôøi hoûi:

- Hai nhaø thô hieän ñaïi laø ai?

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Noãi loøng chaät vaät cuûa Höông Laêng ngoác vaø lôøi noùi ba hoa cuûa

Töông Vaân ñieân.

Höông Laêng vaø Töông Vaân nghe vaäy ñeàu cöôøi aàm leân.

Chôït Baûo Caàm khoaùc aùo ñi möa vaøng xanh laáp laùnh, khoâng bieát

laøm baèng thöù gì, töø ngoaøi ñi vaøo. Baûo Thoa hoûi:

- Caùi aùo naøy em laáy ôû ñaâu ñaáy?

- Vì trôøi xuoáng tuyeát, cuï tìm caùi naøy cho em ñaáy.

Höông Laêng ñöùng leân xem, noùi:

- Thaûo naøo, troâng ñeïp quaù, deät baèng loâng coâng ñaáy.

Töông Vaân cöôøi noùi:

- Coù phaûi loâng coâng ñaâu? Laø loâng maøo vòt trôøi ñaáy. Theá môùi bieát

cuï thöông coâ thöïc. Ngöôøi thöông Baûo Ngoïc ñeán theá cuõng khoâng cho

anh aáy.

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Tuïc ngöõ noùi raát ñuùng: “Moãi ngöôøi coù moät soá phaän rieâng". Toâi

khoâng ngôø noù ñeán ñaây, laïi ñöôïc cuï thöông nhö theá.

(1) Töùc Ñoã Phuû.

(2) Töùc Vi ÖÙng Vaät, ngöôøi ñôøi Huyeàn Toâng vaø Ñöùc Toâng nhaø Ñöôøng.

(3) Töùc OÂn Ñình Quaân ngöôøi ñôøi nhaø Ñöôøng,laøm thô raát nhanh, xoa tay taùm laàn laø laøm

xong baøi thô, vì theá ngöôøi ta goïi laø OÂn Baùt Soa.

(4) Ñaõ chuù thích ôû hoài 40.

- 729 -

Töông Vaân noùi:

- Coâ ôû beân nhaø cuï, hoaëc sang beân vöôøn, nôi naøo cuõng tha hoà chôi

ñuøa aên uoáng. Coøn khi ñeán nhaø baø Hai, ngöôøi ôû nhaø, coâ coù theå ngoài

laâu noùi cöôøi khoâng sao, neáu ngöôøi ñi vaéng, coâ ñöøng neân vaøo. Vì ôû ñaáy

hoï ñeàu xaáu buïng, chæ muoán treâu choïc chuùng ta thoâi.

Baûo Thoa, Baûo Caàm, Höông Laêng, Oanh Nhi nghe vaäy ñeàu baät

cöôøi. Baûo Thoa noùi:

- Cöù töôûng chò laø ngöôøi voâ taâm, maø hoùa ra con ngöôøi hay ñeå yù.

Thöïc ra chò coù ñeå yù ñaáy, nhöng coù gì laïi noùi tuoät ra. Em Caàm nhaø toâi

cuõng gioáng chò. Tröôùc ñaây, chò muoán nhaän toâi laøm chò, baây giôø toâi baûo

chò neân nhaän noù laø em ñi.

Töông Vaân laïi nhìn Baûo Caàm cöôøi noùi:

- Chæ coù coâ aáy môùi ñaùng maëc caùi aùo naøy, chöù ngöôøi khaùc thì

khoâng xöùng.

Luùc ñoù Hoå Phaùch chaïy ñeán cöôøi noùi:

- Cuï baûo: Coâ Caàm haõy coøn beù, coâ Baûo khoâng ñöôïc thaèng thuùc coâ

aáy quaù. Coâ aáy thích caùi gì. muoán caùi gì cuõng neân chieàu, ñöøng xeùt neùt

laém.

Baûo Thoa voäi ñöùng daäy vaâng lôøi, laïi ñaåy Baûo Caàm cöôøi noùi:

- Phuùc em ñaáy! Thoâi veà ñi, keûo laïi baûo laø chò quaáy raày em. Thaät

khoâng ngôø chò laïi khoâng baèng em.

Ñöông noùi thì Baûo Ngoïc, Ñaïi Ngoïc ñeán. Baûo Thoa vaãn coøn cöôøi

ñuøa. Töông Vaân cöôøi noùi:

- Chò Baûo ôi, tuy chò noùi ñuøa, nhöng bieát ñaâu coù ngöôøi laïi thaät

loøng nghó nhö theá ñaáy.

Hoå Phaùch cöôøi noùi:

- Keå ra cuõng chaúng ai böïc töùc ñaâu. coù chaêng chæ ngöôøi naøy thoâi.

Mieäng noùi tay chæ vaøo Baûo Ngoïc. Baûo Thoa, Töông Vaân ñeàu cöôøi

noùi:

- Anh aáy khoâng phaûi laø ngöôøi nhö theá ñaâu.

Hoå Phaùch laïi cöôøi noùi:

- Khoâng phaûi caäu ñaáy thì laø coâ naøy.

Vöøa noùi, vöøa chæ vaøo Ñaïi Ngoïc. Töông Vaân khoâng noùi gì, Baûo

Thoa cöôøi noùi:

- 730 -

- Cuõng khoâng ñuùng nöõa. Em toâi cuõng nhö em coâ aáy, coù leõ coâ aáy

laïi vui thích hôn toâi nöõa kia, vieäc gì maø böïc töùc. Chò nghe chò Vaân

noùi nhaûm, chaúng coù gì ñöùng ñaén caû.

Baûo Ngoïc xöa nay bieát roõ Ñaïi Ngoïc coù tính heïp hoøi, nhöng chöa

bieát caâu chuyeän giöõa Ñaïi Ngoïc vaø Baûo Thoa. Nay thaáy Giaû maãu

thöông Bao Caàm quaù, Baûo Ngoïc sôï Ñaïi Ngoïc trong buïng khoù chòu, giôø

thaáy Töông Vaân nhaéc ñeán, Baûo Thoa laïi ñöa theâm, nhöng neùt maët

Ñaïi Ngoïc khoâng coù gì thay ñoåi, laïi huøa theo vôùi Baûo Thoa, neân Baûo

Ngoïc trong buïng khoâng hieåu ra sao, lieàn nghó: “Xöa nay hai ngöôøi naøy

khoâng nhö theá bao giôø, nay xem ra laïi thaáy hoï ñoái xöû vôùi nhau toát

hôn ngöôøi khaùc nhieàu". Moät choác laïi thaáy Ñaïi Ngoïc goïi Baûo Caàm laø

em, chöù khoâng goïi ñeán teân hoï, coi nhö chò em ruoät vaäy. Baûo Caàm laïi

treû ngöôøi haêng haùi, thoâng minh nhanh nheïn, töø beù ñi hoïc, nay ñeán

phuû Giaû môùi vaøi ngaøy, ñaõ quen bieát haàu heát moïi ngöôøi, thaáy ñaùm chò

em khoâng phaûi laø boïn gaùi khinh baïc, ñoái xöû töû teá vôùi chò mình, neân

khoâng daùm khinh nhôøn ai. Coâ ta laïi raát kính meán Laâm Ñaïi Ngoïc laø

ngöôøi xuaát saéc nhaát. Baûo Ngoïc thaáy vaäy, trong buïng caøng laáy laøm laï.

Sau khi chò em Baùo Thoa ñeán nhaø Tieát phu nhaân. Töông Vaân veà

nhaø Giaû maãu. Ñaïi Ngoïc veà buoàng nghæ. Baûo Ngoïc lieàn ñeán tìm Ñaïi

Ngoïc, cöôøi noùi:

- Tröôùc anh xem Taây Söông kyù coù maáy caâu roõ nghóac anh thöôøng

noùi ñeå maø cöôøi, em laïi sinh ra töùc giaän. Baây giôø nghó laïi coøn coù moät

caâu khoâng hieåu, anh ñoïc ra ñaây, em giaûng cho anh nghe nheù.

Ñaïi Ngoïc nghe noùi, bieát Baûo Ngoïc laïi coù yù töù gì ñaây, lieàn cöôøi noùi:

- Anh cöù ñoïc cho em nghe ñi.

- Trong khuùc "Naùo giaûn" coù moät caâu raát hay: “Töï bao giôø Maïnh

Quang ñôõ aùn tröôùc Löông Hoàng?”(1) Caâu naøy chaúng qua laø ñieån coù saün,

nhöng ba chöõ "töï bao giôø" yù hoûi raát thuù vò. Vaäy thì hoï ñôõ aùn töï bao

giôø? Em noùi cho anh nghe.

Ñaïi Ngoïc nghe xong. cöôøi noùi:

- Nguyeân caâu hoûi aáy laø hay. Hoï hoûi cuõng hay, nay anh hoûi laïi

caøng hay.

- Tröôùc kia em cöù ngôø anh, baây giôø chaéc em khoâng ngôø nöõa.

(1) Maïnh Quang laø vôï Löông Hoàng, nhaø ngheøo, nhöng vaãn kính troïng nhau nhö chuû vôùi

khaùch. Khi ñöa ñoà aên cho choàng, Maïnh Quang daâng khay leân ñeán taän loâng maøy.

- 731 -

- Ngôø ñaâu chò Baûo thöïc laø ngöôøi toát, tröôùc em vaãn cöù cho chò ta laø

haïng aùc ngaàm.

Roài Ñaïi Ngoïc ñem vieäc noùi nhaàm töûu leänh, Baûo Thoa daën baûo theá

naøo, khi coù beänh, Baûo Thoa ñeán chuyeän troø vaø cho yeán saøo ra sao, keå

heát cho Baûo Ngoïc nghe. Baûo Ngoïc môùi bieát roõ ñaàu ñuoâi, lieàn cöôøi noùi:

- Ñaõ bieát maø, anh ñang baên khoaên veà vieäc "Töï bao giôø Maïnh

Quang ñôõ aùn tröôùc Löông Hoàng" thì ra ñôõ töø luùc "Ñoà treû con noùi

chaúng neå lôøi"(1) aáy.

Nhaân caâu chuyeän Baûo Caàm, Ñaïi Ngoïc nghó ngay mình khoâng coù

chò em, neân laïi khoâng caàm ñöôïc nöôùc maét. Baûo Ngoïc voäi vaøng khuyeân:

- Thaät laø em chuoác laáy phieàn naõo vaøo ngöôøi. Em thöû nhìn xem,

naêm nay laïi gaày hôn naêm ngoaùi ñaáy. Theá maø khoâng bieát giöõ gìn,

haøng ngaøy boãng döng voâ côù, em cöù phaûi khoùc ñöôïc moät luùc môùi coi

nhö xong vieäc moät ngaøy.

Ñaïi Ngoïc gaït nöôùc maét noùi:

- Gaàn ñaây em caûm thaáy trong loøng chua xoùt, nöôùc maét ít hôn

naêm ngoaùi. Loøng caøng ñau xoùt, thì nöôùc maét laïi caøng ít ñi!

- Vì em khoùc quen roài, neân ngôø theá thoâi, chöù nöôùc maét coù bao giôø

ít ñi.

Ñöông noùi chuyeän, moät a hoaøn ñöa caùi aùo khoaùc da vöôïn ñeán, noùi:

- Môï Caû vöøa cho ngöôøi ñeán baûo: “Giôø ñaõ coù tuyeát, muoán baøn ngaøy

mai môøi moïi ngöôøi ñeán laøm thô ñaáy.”

Boãng caû a hoaøn cuûa Lyù Hoaøn ñeán môøi Ñaïi Ngoïc. Baûo Ngoïc lieàn

ruû Ñaïi Ngoïc cuøng ñeán Ñaïo Höông thoân. Ñaïi Ngoïc thay ñoâi giaøy da deâ

theâu hoa naïm kim tuyeán, khoaùc moät caùi aùo da caùo traéng, ngoaøi baèng

loâng chim maøu ñoû, thaét moät caùi daây löng nhö yù xanh vaøng laáp laùnh,

ñaàu ñoäi muõ che tuyeát. Hai ngöôøi giaãm tuyeát cuøng ñeán, ñaõ thaáy boïn

chò em ôû caû ñaáy roài. Ngöôøi naøo cuõng mang aùo khoaùc maøu ñoû, baèng

loâng chim, rieâng Lyù Hoaøn maëc moät caùi aùo næ roäng, Tieát Baûo Thoa

maëc moät caùi aùo gaám theâu hoa. Hình Tuï Yeân vaãn maëc aùo thöôøng,

khoâng coù aùo ñi möa.

Moät luùc, Töông Vaân ñeán, khoaùc moät caùi aùo cuûa Giaû maãu cho, beân

ngoaøi baèng da con raùi caù, beân trong baèng da chuoät ñen, ñaàu truøm moät

(1) Chöõ trong “Taây Söông kyù”

- 732 -

caùi khaên kieåu Chieâu Quaân deät baèng da vöôïn maøu ñoû giaùt vaøng, laïi

quaán moät caùi khaên quaøng coå, baèng da raùi caù. Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Caùc chò xem kìa, Toân Haønh Giaû ñeán ñaây roài. Cuõng moät thöù aùo

che tuyeát, maø noù coá yù laøm ra veû tao nhaõ laém ñaáy.

Töông Vaân cöôøi noùi:

- Caùc chò xem beân trong toâi maëc ñaây naøy.

Vöøa noùi vöøa côûi aùo ngoaøi ra, thaáy beân trong maëc moät caùi aùo ngaén

kín vaït baèng da chuoät baïch ñaõ hôi rung ruùc, coå aùo giaùt vaøng, tay aùo

hôi heïp, theâu roàng baèng chæ nguõ saéc, maëc caùi quaàn ñoaïn thuûy hoàng

loùt baèng da caùo, löng thaét moät caùi daây daøi naêm maøu teát hình con

böôùm, chaân ñi ñoâi giaøy da höôu. Troâng ngöôøi caøng toû ra thöôùt tha uoán

eùo, nhö löng ong mình vöôïn, daùng haïc hình ve. Moïi ngöôøi cöôøi noùi:

- Coâ aáy thích maëc kieåu caäu beù, vì kieåu aáy troâng saéc saûo lanh lôïi

hôn laø kieåu coâ beù.

Töông Vaân cöôøi noùi:

- Haõy baøn vieäc laøm thô ñi! Cho toâi bieát ai laø chuû ñaây?

Lyù Hoaøn noùi:

- Theo yù toâi, hoâm qua laø ngaøy chính ñaõ qua, neáu laïi chôø ñeán ngaøy

chính nöõa, sôï laâu quaù. Nay laïi coù tuyeát, chi baèng chuùng ta hoïp nhau

ñaày ñuû, vöøa ñeå möøng khaùch môùi ñeán, vöøa ñeå laøm thô. Chò em nghó

theá naøo?

Baûo Ngoïc noùi ngay:

- Chò noùi raát phaûi nhöng hoâm nay ñaõ muoän, ngaøy mai lôõ khoâng

coù tuyeát thì coøn thuù gì.

Moïi ngöôøi ñeàu noùi:

- Mai chaéc chöa taïnh, coù taïnh nöõa thì trong ñeâm nay tuyeát coøn

xuoáng cuõng ñuû thöôûng roài.

Lyù Hoaøn noùi:

- Hoïp ôû ñaây cuõng ñöôïc, nhöng ra Lö Tuyeát am toát hôn. Toâi ñaõ sai

ngöôøi ñaøo loø söôûi roài, chuùng ta seõ ñeán ñaáy söôûi loø laøm thô. Cuï chöa

chaéc ñaõ thích ñeán. Vaû chaêng ñaây laø cuoäc chôi ñuøa cuûa chuùng tao chæ

neân cho thím Phöôïng bieát thoâi. Chò em moãi ngöôøi boû ra moät laïng,

ñöa laïi ñaây cho toâi.

Roài troû Höông Laêng, Baûo Caàm, Lyù Vaên, Lyù YÛ, Tuï Yeân noùi:

- 733 -

- Naêm ngöôøi naøy khoâng phaûi goùp, trong boïn chuùng ta, coâ Hai o�p>

coâ Tö xin nghæ, ñeàu khoâng keå, coøn boán phaàn cuûa chò em mang laïi daây,

toâi boû theâm naêm, saùu laïng laø ñuû.

Boïn Baûo Thoa nhaän lôøi, roài baøn ñeán vieäc ra ñaàu baøi vaø haïn vaàn,

Lyù Hoaøn cöôøi noùi:

- Toâi ñaõ ñònh tröôùc roài. Ñeå ñeán ngaøy mai theá naøo seõ bieát.

Noùi xong, moïi ngöôøi chuyeän phieám, moät luùc, roài sang beân Giaû

maãu.

Caû ñeâm, Baûo Ngoïc thaéc thoûm khoâng sao nguû ñöôïc. Hoâm sau, trôøi

vöøa saùng, ñaõ trôû daäy môû maøn ra xem thì cöûa soå coøn ñoùng, nhöng

troâng saùng loùa caû maét, trong buïng ngaàn ngaïi, thaàm traùch trôøi ñaõ

laïnh vaø maët trôøi ñaõ laïi moïc roài. Baûo Ngoïc voäi ñöùng daäy, môû cöûa soå,

töø trong cöûa kính nhìn ra, teù ra khoâng phaûi aùnh saùng maët trôøi, maø laø

tuyeát rôi ñeâm qua ñoïng daøy gaàn moät thöôùc, treân trôøi coøn traéng xoùa

nhö boâng. Baûo Ngoïc sung söôùng laém, goïi ngöôøi daäy, röûa maët suùc

mieäng xong, maëc caùi aùo baèng da caùo khoå roäng maøu tím laïi theâm caùi

aùo baèng da con caét beå, thaét löng, ngoaøi khoaùc caùi aùo tôi giaùt ngoïc, ñoäi

noùn maây vaøng, ñi ñoâi guoác goã ñöôøng, voäi vaøng ñeán Lö Tuyeát am. Nhìn

ra ngoaøi cöûa, boán beà traéng xoùa moät maøu, xa xa laø tuøng xanh truùc bieác,

chaúng khaùc naøo mình ñöùng trong chaäu pha leâ vaäy. Baûo Ngoïc ñi ñeán

döôùi doác nuùi vöøa voøng qua chaân nuùi, ñaõ ngöûi thaáy muøi höông laïnh.

Quay laïi, am Luõng Thuùy cuûa Dieäu Ngoïc ngay ñoù coù maáy chuïc caây

hoàng mai, ñoû thaém nhö son, chieáu xuoáng maøn tuyeát caøng theâm choùi

loïi, troâng raát ñeïp maét. Baûo Ngoïc ñöùng laïi ngaém nghía moät luùc roài

môùi ñi. Thaáy treân caàu Phong Yeân coù moät ngöôøi che duø ñi ñeán, ñoù laø

ngöôøi cuûa Lyù Hoaøn sai ñi môøi Phöôïng Thö. Baûo Ngoïc ñeán Lö Tuyeát

am, thaáy boïn baø giaø a hoaøn ñöông queùt tuyeát doïn ñöôøng. Am naøy laøm

döïa vaøo nuùi troâng ra soâng, moät daõy maáy gian nhaø gianh töôøng ñaát,

cöûa truùc giaäu gaêng, môû cöûa ra ñaõ coù theå buoâng caâu, boán maët lau saäy

che kín, coù moät loái quanh co laùch qua lau saäy ñi ra, ñeán ngay caùi caàu

truùc ôû Ngaãu Höông taï. Caùc baø giaø, a hoaøn thaáy Baûo Ngoïc maëc aùo tôi,

ñoäi noùn ñeán, ñeàu cöôøi noùi:

- Chuùng toâi vöøa noùi chæ thieáu coù moät oâng caâu caù thoâi, giôø ñuû caû

roài. Caùc coâ aên côm xong môùi ñeán, caäu voäi vaõ quaù.

Baûo Ngoïc nghe noùi, ñaønh quay trôû veà. Ñeán �caâ�ình Thaám Phöông,

thaáy Thaùm Xuaân ôû Thu Saûng trai ra, khoaùc caùi aùo tôi maøu ñoû, ñoäi muõ

- 734 -

quan aâm, vòn vaøo vai a hoaøn, ñaèng sau coù moät ngöôøi ñaøn baø che duø

luïa xanh. Baûo Ngoïc bieát Thaùm Xuaân ñeán nhaø Giaû maãu lieàn ñöùng laïi

chôø, roài hai ngöôøi cuøng ñi ra vöôøn. Baûo Caàm ñöông röûa maët chaûi ñaàu

vaø thay quaàn aùo ôû trong buoàng.

Moät luùc, chò em ñeán ñuû caû. Baûo Ngoïc keâu ñoùi cöù ñoøi aên côm. Chôø

maõi môùi coù côm böng leân, moùn ñaàu laø deâ bao töû haàm vôùi söõa. Giaû

maãu noùi:

- Ñoù laø vò thuoác cuûa ngöôøi giaø ñaáy. Nhöõng thöù chöa ra boùng maët

trôøi thì caùc chaùu coøn beù khoâng neân aên. Hoâm nay coù moùn thòt höôu

töôi, caùc chaùu haõy chôø maø aên.

Moïi ngöôøi vaâng lôøi.

Baûo Ngoïc khoâng chôø ñöôïc, laáy nöôùc cheø chan vaøo côm, aên vôùi thòt

gaø röøng, vaø laáy vaø ñeå cho xong böõa. Giaû maãu noùi:

- Ta bieát caùc chaùu hoâm nay coù vieäc baän, neân chaúng thieát gì ñeán

aên.

Lieàn goïi:

- Ñeå laïi moùn thòt höôu, ñeán chieàu cho chuùng noù aên.

Phöôïng Thö voäi noùi:

- Haõy coøn nhieàu, cöù aên cho heát ñi.

Töông Vaân baøn vôùi Baûo Ngoïc:

- Coù thòt höôu môùi, chi baèng chuùng ta xin moät mieáng mang vaøo

vöôøn, roài vöøa aên vöøa chôi.

Baûo Ngoïc xin Phöôïng Thö moät mieáng, sai baø giaø mang vaøo trong

vöôøn.

Moïi ngöôøi ñeán Lö Tuyeát am ñeå nghe Lyù Hoaøn ra ñaàu baøi vaø haïn

vaàn, nhöng khoâng thaáy Töông Vaân vaø Baûo Ngoïc ñaâu. Ñaïi Ngoïc noùi:

- Hai ngöôøi aáy cuøng ñi vôùi nhau, seõ sinh laém chuyeän. Nhaát ñònh

baây giôø hoï chæ baøn tính caùi moùn thòt höôu ñaáy thoâi.

Ñöông noùi thì thím Lyù chaïy ñeán xem vaø hoûi Lyù Hoaøn:

- Taïi sao moät caäu ñeo ngoïc, moät coâ ñeo kyø laân vaøng, troâng veû

thanh tuù, laïi khoâng phaûi thieáu aên, theá maø hoï ñöông baøn vôùi nhau aên

thòt soáng ñaáy. Toâi khoâng tin, thòt soáng laïi aên ñöôïc aø?

Moïi ngöôøi ñeàu cöôøi:

- Khaù thaät! Goïi ngay hai ñöùa veà ñaây!

- 735 -

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Chæ taïi coâ Vaân baøy chuyeän ra thoâi. Toâi ñoaùn khoâng sai maø!

Lyù Hoaøn voäi chaïy ñi tìm hai ngöôøi, baûo:

- Hai ñöùa chuùng bay muoán aên thòt soáng, ta ñöa ñeán choã cuï cho

maø aên, chæ sôï khoâng aên heát caû con höôu thoâi. Sau naøy coù sinh beänh

cuõng chaû vieäc gì ñeán ta. Tuyeát xuoáng nhieàu, laïnh döõ, kheùo laïi laøm toäi

ta ñaáy!

Baûo Ngoïc voäi cöôøi noùi:

- Coù aên thòt soáng ñaâu! Chuùng toâi nöôùng roài môùi aên ñaáy.

Lyù Hoaøn noùi:

- Theá thì ñöôïc.

Roài thaáy boïn baø giaø mang loø saét, xieân saét, væ saét ñeán, Lyù Hoaøn

noùi:

- Caån thaän ñaáy, lôõ ñöùt tay laïi khoùc!

Phöôïng Thö ôû nhaø ñöôøng baän vieäc phaùt tieàn thöôûng haøng naêm,

neân sai Bình Nhi ñi traû lôøi laø khoâng ñeán ñöôïc. Töông Vaân gaëp Bình

Nhi, khi naøo cho veà ngay? Bình Nhi voán thích chôi ñuøa, ngaøy thöôøng

ôû vôùi Phöôïng Thö cuõng cöù chôi böøa baõi, giôø thaáy theá, caøng vui, lieàn

thaùo ngay voøng ôû tay ra, ba ngöôøi ngoài quanh loø löûa, Bình Nhi muoán

nöôùng ba mieáng aên tröôùc. Baûo Thoa, Ñaïi Ngoïc ngaøy thöôøng ñaõ troâng

quen roài, khoâng laáy laøm laï. Baûo Caàm vaø thím Lyù cho laø vieäc chöa

töøng coù. Thaùm Xuaân cuøng Lyù Hoaøn ñaõ baøn nhau ra baøi haïn vaàn roài.

Thaùm Xuaân cöôøi noùi:

- Caùc chò ngöûi xem, ôû ñaây cuõng söïc caû muøi thôm, toâi ñi aên ñaây.

Noùi xong, chaïy ngay ñeán choã maáy ngöôøi nöôùng thòt. Lyù Hoaøn

cuõng theo ra noùi:

- Khaùch ñeán ñuû caû roài, caùc ngöôøi coøn aên chöa chaùn aø?

Töông Vaân vöøa aên vöøa noùi:

- AÊn ñeán moùn naøy muoán uoáng röôïu. Coù uoáng röôïu môùi ra thô chöù.

Neáu khoâng coø moùn thòt höôu naøy, hoâm nay chaéc khoâng laøm ñöôïc thô.

Chôït thaáy Baûo Caàm maëc baùo cöøu theâu ñaøn le, ñöùng ñoù cöôøi.

Töông Vaân cöôøi noùi:

- Ñoà ngoác! Laïi ñaây maø neám xem!

Baûo Caàm cöôøi noùi:

- 736 -

- Baån laém!

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Em thöû neám xem, ngon laém ñaáy! Chò Laâm ngöôøi yeáu, aên khoâng

tieâu, chöù khoâng thì chò aáy cuõng thích laém!

Baûo Caàm nghe noùi, ñeán aên moät mieáng thaáy ngon, laïi aên nöõa.

Phöôïng Thö cho a hoaøn ñeán goïi Bình Nhi. Bình Nhi noùi:

- Maøy cöù veà tröôùc ñi, coâ Söû coøn giöõ tao ôû laïi ñaây.

A hoaøn veà. Moät luùc thaáy Phöôïng Thö khoaùc aùo tôi ñeán, cöôøi noùi:

- AÊn gì ngon theá, laïi khoâng goïi toâi?

Noùi xong lieàn ngoài xuoáng aên. Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- ÔÛ ñaâu keùo ñeán moät luõ aên maøy theá kia? Thoâi, thoâi! Hoâm nay Lö

Tuyeát am thöïc laø ñoán kieáp, chæ taïi con Vaân laøm haïi thoâi. Ta phaûi

khoùc cho Lö Tuyeát am môùi ñöôïc.

Töông Vaân cöôøi nhaït:

- Chò bieát caùi gì: "Laø danh só thaät phaûi phong löu”. Caùc ngöôøi chæ

giaû laøm boä thanh cao, ñaùng gheùt nhaát! Baây giôø chuùng toâi aên uoáng

nhoàm nhoaøm, tuy tanh hoâi thaät, nhöng choác nöõa seõ laø buïng gaám

mieäng theâu caû ñaáy.

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Laùt nöõa laøm thô khoâng hay, seõ moùc heát thòt ra, roài laáy lau saäy

dính tuyeát toïng vaøo hoïng hoï ñeå cho heát kieáp ñi.

AÊn xong, moïi ngöôøi ñi röûa tay.

Bình Nhi ñònh ñeo voøng vaøo tay, thaáy thieáu moät caùi, tìm tröôùc

tìm sau, chaúng thaáy ñaâu caû. Moïi ngöôøi ñeàu laáy laøm laï. Phöôïng Thö

cöôøi noùi:

- Caùi voøng ñi ñaâu, toâi ñaõ bieát roài. Caùc chò cöù vieäc laøm thô, chuùng

ta cuõng khoâng caàn phaûi tìm. Ñoä ba ngaøy nöõa theá naøo cuõng thaáy.

Noùi xong laïi hoûi:

- Caùc chò hoâm nay laøm thô gì ñaáy? Cuï baûo baây giôø gaàn heát naêm,

sang gieâng neân baøy cuoäc ñoá thô ñeøn ñeå moïi ngöôøi cuøng vui.

Moïi ngöôøi ñeàu cöôøi noùi:

- Phaûi ñaáy, theá maø queân maát. Baây giôø laøm saün maáy baøi thaät hay,

ñeå ra gieâng chôi.

- 737 -

Noùi xong moïi ngöôøi cuøng vaøo nhaø coù loø söôûi ngaàm. ÔÛ ñaây maâm

baùt hoa quaû ñaõ baøy ñuû caû, treân töôøng ñaõ daùn ñaàu baøi, vaàn thô vaø theå

leä laøm thô. Baûo Ngoïc, Töông Vaân voäi ñeán xem, thaáy ñaàu ñeà: Töùc caûnh

lieân cuù nguõ ngoân baøi luaät nhaát thuû, haïn nhò tieâu vaän.(1) Nhöng döôùi

chöa keâ thöù töï. Lyù Hoaøn noùi:

- Toâi khoâng quen laøm thô maáy. Toâi chæ xöôùng ra ba caâu thoâi, coøn

sau ai nghó ñöôïc tröôùc laøm tröôùc.

Baûo Thoa noùi:

- Phaûi vieát thöù töï ra chöù.

o0o

Hoài thöù naêm möôi

Am Lö Tuyeát noái nhau thô töùc caûnh

OÅ Noaõn Höông kheùo ñaët caâu ñoá ñeøn

- 739 -

Baûo Thoa noùi:

- Caàn phaûi ñònh thöù töï, ñeå toâi vieát ra.

Noùi xong, lieàn baûo moïi ngöôøi ruùt thaêm. Ngöôøi baét ñaàu chính laø

Lyù Hoaøn, roài theo thöù töï maø ruùt.

Phöôïng Thö noùi:

- Ñaõ theá toâi cuõng ñoïc moät caâu.

Moïi ngöôøi ñeàu cöôøi noùi:

- Theá thì caøng hay.

Baûo Thoa vieát moät chöõ “phöôïng” ôû treân chöõ “Ñaïo Höông laõo

noâng”. Lyù Hoaøn giaûng nghóa ñaàu baøi cho Phöôïng Thö nghe.

Phöôïng Thö nghó moät luùc, cöôøi noùi:

- Chò em ñöøng cöôøi toâi nheù, toâi chæ coù moät caâu noâm na thoâi, coøn

sau khoâng bieát gì heát.

Moïi ngöôøi ñeàu cöôøi noùi:

- Caøng noâm na caøng hay. Chò cöù ñoïc ra ñaây, roài ñi laøm vieäc cuûa

chò.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Khi tuyeát xuoáng theá naøo cuõng coù gioù baác. Ñeâm qua nghe gioù baác

thoåi, toâi coù moät caâu: “moät ñeâm gioù baác aøo aøo”, ñöôïc hay khoâng, toâi

cuõng chaúng caàn.

Moïi ngöôøi nhìn nhau cöôøi noùi:

- Caâu naøy tuy noâm na, nhöng chöa noùi heát yù. Ñoù chính laø bieát

caùch môû ñaàu baøi thô ñaáy. Khoâng nhöõng hay, maø coøn ñeå laïi raát nhieàu

yù töù cho ngöôøi laøm sau. Vaäy cöù laáy caâu naøy laøm ñaàu, Ñaïo Höông laõo

noâng tieáp luoân ñi.

Phöôïng Thö cuøng thím Lyù vaø Bình Nhi laïi uoáng hai cheùn röôïu

roài ñi.

Lyù Hoaøn vieát:

Moät ñeâm gioù baác aøo aøo(1),

Roài ñoïc caâu cuûa mình:

Cöûa ngoaøi coøn thaáy tuyeát giaøo giaït bay.

Thöông thay thaân traéng buøn daây,

Höông Laêng:

Tieác thay ngoïc laïi raéc ñaày khaép nôi.

Muoán cho coû heùo laïi töôi,

Thaùm Xuaân:

Coøn nhö maàm luïa töôùi hoaøi coâng thoâi.

Röôïu queâ giaù ñaõ leân roài,

Lyù YÛ :

Ñöôïc muøa kho thoùc khaù doài daøo thay.

Gioù lay oáng saäy, gioù bay,

Lyù Vaên:

Giôøi kia loù maët, sao naøy quay chuoâi.

Haøn sôn xanh ñaõ keùm muøi,

Tuï Yeân:

Nöôùc chieàu gaëp laïnh ñoïng roài khoâng daâng.

Treân caønh lieãu, baùm löng chöøng,

(1) Nguyeân vaên moãi caâu naêm chöõ. Muoán ñoïc deã hieåu, chuùng toâi xin dòch ra theå luïc baùt.

- 740 -

Töông Vaân:

Chuoái kia laù raùch, ñong chaêng ñöôïc naøo.

Ñænh vaøng muøi xaï ngaït ngaøo,

Baûo Caàm:

Vaït tay aùo luïa uû vaøo kim ñieâu.

Tröôùc song saùng laán göông treo,

Ñaïi Ngoïc:

Muøi thôm quyeän laãn haït tieâu treân töôøng.

Vaãn coøn ngoïn gioù taït ngang,

Baûo Ngoïc:

Ai ngöôøi tænh giaác mô maøng laø ai

Nôi naøo tieáng saùo hoa mai?

Baûo Thoa:

Nhaø naøo ñöông thoåi maáy baøi ngoïc tieâu?

Cua buoàn truïc ñaát saép xieâu,

Lyù Hoaøn cöôøi noùi:

- Ñeå toâi ñi xem röôïu noùng cho caùc chò thoâi.

Baûo Thoa nhaéc Baûo Caàm ñoïc tieáp, Töông Vaân ñöùng ngay leân ñoïc:

Ñuoåi nhau roàng ñaùnh tan veøo ñaùm maây.

Chieác thuyeàn beán noäi veà ñaây,

Baûo Caàm:

Baù kieàu roi troû choán naøy taëng thô.

AÙo cöøu cho töôùng nôi xa,

Töông Vaân ñaâu coù chòu keùm. Vaû laïi, khoâng ai nhanh baèng coâ ta,

neân ñeàu tröøng maét nhìn coâ ta ñoïc:

AÙo boâng naøy thieáp göûi ñöa tôùi chaøng.

Toå xaây kieán kheùo lo löôøng,

Baûo Thoa khen hay luoân mieäng, roài ñoïc tieáp:

Caønh kìa laù noï xem nhöôøng lung lay.

Saùng trong nheï böôùc ñöôøng maây,

Ñaïi Ngoïc:

Uoán löng thoaên thoaét muùa may giöõa trôøi.

- 741 -

Ñoøi khi traø ñaéng thöôûng chôi,

Ñaïi Ngoïc vöøa ñoïc vöøa ñaåy Baûo Ngoïc baûo ñoïc tieáp. Baûo Ngoïc

ñöông maûi nhìn Baûo Caàm, Baûo Thoa, Ñaïi Ngoïc huøa nhau ñaáu vôùi

Töông Vaân, raát laáy laøm thuù, coøn nghó gì ñeán thô nöõa. Baây giôø bò Ñaïi

Ngoïc ñaåy, môùi ñoïc:

Raéc ñaày hoa muoái nhôù lôøi ca xöa.

Caâu buoâng, tôi khoaùc treân bôø,

Baûo Caàm:

Tieáng tieâu vaêng vaúng voïng qua röøng naøo.

Voi quyø nghìn ngoïn nuùi cao,

Töông Vaân:

Moät ñöôøng raén löôïn ngoaèn ngoeøo ñaèng xa.

Hoa naøy laïnh môùi choài hoa,

Baûo Thoa cuøng moïi cöôøi ñeàu khen hay. Thaùm Xuaân ñoïc tieáp:

Maøu naøy naøo sôï söông sa keùm maøu.

Trong nhaø seû laïnh xoân xao,

Töông Vaân ñöông khaùt, voäi ñi uoáng nöôùc, bò Tuï Yeân ñoïc cöôùp:

Cuù giaø treân nuùi ngheïn ngaøo buoàn teânh.

Treân theàm leân xuoáng löôïn quanh,

Töông Vaân voäi vaát cheùn nöôùc xuoáng, ñoïc luoân:

Nöôùc ao maëc söùc baäp beành khaép nôi.

Trong veo khi môùi saùng trôøi,

Ñaïi Ngoïc:

Ñeán ñeâm khuya laïi tôi bôøi bay cao.

Loøng thaønh bieát laïnh ñaâu naøo.

Töông Vaân:

Ñieàm laønh sua noùng tan vaøo töøng maây.

Naèm kheøo ai hoûi ta ñaây,

Baûo Caàm voäi ñoïc:

Chôi ngoâng coù baïn ruû ngay ñi cuøng.

Daây löng traéng ñöùt treân khoâng,

Töông Vaân:

- 742 -

Luïa giao chôï beå chôù mong saùnh cuøng.

Ñaïi Ngoïc ngaét ngay Töông Vaân:

Veû buoàn che kín laàu hoàng,

Töông Vaân ñoïc cöôùp:

Gioû baàu ngheøo xaùc nhôù oâng Nhan Hoài.

Baûo Caàm cuõng khoâng chòu thua, ñoïc ngay:

Traø pha nöôùc môùi gaàn soâi,

Töông Vaân thaáy theá, raát laáy laøm thuù, vöøa cöôøi vöøa ñoïc:

Laù töôi naáu röôïu laù ñôøi naøo khoâ?

Ñaïi Ngoïc cöôøi ñoïc:

Choåi ñaâu sö muoán queùt chuøa,

Baûo Caàm cöôøi ñoïc:

Ñaøn vui ñaâu ñeå treû khua gaäy tìm.

Töông Vaân cöôøi ngaët ngheõo, ñònh ñoïc luoân moät caâu.

Moïi ngöôøi cöôøi hoûi:

- Coâ ñònh ñoïc caâu gì ñaây?

Töông Vaân ñoïc:

Haïc treân laàu ñaõ nguû yeân,

Ñaïi Ngoïc oâm buïng cöôøi roài ñoïc to:

Quen ngöôøi, meøo cuõng uû reàn neäm nhung.

Baûo Caàm:

Trong traêng soùng baïc traäp truøng,

Töông Vaân:

Thaønh maây thaáp thoaùng vaàng hoàng treân cao.

Ñaïi Ngoïc:

Höông mai haõy nhaám xem naøo,

Baûo Thoa cöôøi khen hay roài ñoïc:

Röôïu pha nöôùc truùc nhaáp vaøo caøng say.

Baûo Caàm:

Uyeân öông löng öôùt ñaàm daây,

Töông Vaân:

Kìa chim phæ thuùy dính ñaày caû ñuoâi.

- 743 -

Ñaïi Ngoïc:

Tieáng ñaâu nhö gioù thoåi ngoaøi,

Baûo Caàm:

Tieáng ñaâu saàm saäp nhö trôøi ñoå möa.

Töông Vaân guïc xuoáng, cöôøi ruõ röôïi. Moïi ngöôøi thaáy ba ngöôøi naøy

ñoái choïi nhau, khoâng ai nghó ñeán laøm thô, chæ nhìn maø cöôøi. Ñaïi

Ngoïc laïi giuïc Töông Vaân ñoïc luoân nöõa vaø baûo:

- Maøy ñeán luùc taøi cuøng löïc kieät roài sao? Tao xem maøy coøn noû

moàm nöõa thoâi?

Töông Vaân cöù guïc vaøo loøng Baûo Thoa cöôøi maõi. Baûo Thoa ñaåy daäy,

noùi:

- Maøy coù gioûi gieo heát caû vaàn nhò tieâu tao môùi phuïc.

Töông Vaân ñöùng daäy cöôøi noùi:

- Khoâng phaûi laøm thô ñaâu, toâi ñoïc lieàu ñaáy thoâi.

Moïi ngöôøi cöôøi noùi:

- Chính laø töï coâ noùi ra ñaáy!

Thaùm Xuaân nghó mình khoâng theå ñoïc chen vaøo choã naøo ñöôïc nöõa,

lieàn vieát ra roài noùi:

- Chöa keát thuùc ñaâu.

Lyù Vaên caàm laáy ñoïc moät caâu:

Sôùm nay hoûi ñaõ vui chöa?

Lyù YÛ ñoïc keát moät caâu:

Möôïn thô ñeå chuùc Ñöôøng Ngu thanh bình.

Lyù Hoaøn noùi:

- Thoâi ñuû roài! Tuy chöa laøm heát vaàn nhöng goø eùp maõi, naën theâm

ra laïi khoâng hay.

Noùi xong, moïi ngöôøi laïi bình phaåm moät laàn nöõa, coù thô Töông

Vaân laø nhieàu hôn. Hoï ñeàu cöôøi noùi:

- Ñoù laø coâng lao cuûa mieáng thòt höôu ñaáy.

Lyù Hoaøn cöôøi noùi:

- Cöù theo töøng caâu maø caét nghóa, ñeàu lieàn maïch caû, chæ coù Baûo

Ngoïc laø hoûng thoâi.

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- 744 -

- Toâi voán khoâng bieát laøm thô lieân cuù, phaûi nôi nôùi cho toâi môùi

ñöôïc.

Lyù Hoaøn cöôøi noùi:

- Khoâng leõ laàn naøo hoïp thi xaõ cuõng nôùi cho chuù, khi chuù baûo vaàn

khoù, khi laøm dôû baøi, nay laïi baûo khoâng bieát laøm lieân cuù. Hoâm nay

nhaát ñònh toâi phaûi phaït chuù. Toâi vöøa troâng thaáy nhöõng caây hoàng mai

trong am Luõng Thuùy raát ñeïp, muoán beû moät caønh ñeå caém loï, nhöng toâi

gheùt Dieäu Ngoïc, khoâng muoán gaëp coâ ta. Baáy giôø chuù phaûi ñeán ñaáy laáy

moät caønh mang veà thöôûng chôi.

Moïi ngöôøi ñeàu noùi:

- Caùch phaït naøy vöøa nhaõ laïi vöøa thuù!

Baûo Ngoïc thaáy theá cuõng thích, nhaän lôøi ñi ngay. Töông Vaân, Ñaïi

Ngoïc ñeàu noùi:

- Ngoaøi aáy laïnh laém, anh uoáng moät cheùn röôïu noùng roài haõy ñi.

Luùc ñoù Töông Vaân ñaõ haâm saün bình röôïu roài. Ñaïi Ngoïc caàm leân

roùt ñaày moät cheùn lôùn. Töông Vaân cöôøi noùi:

- Anh uoáng cheùn röôïu naøy cuûa chuùng toâi, neáu khoâng laáy ñöôïc hoa

veà, seõ laïi phaït theâm!

Baûo Ngoïc uoáng ngay moät cheùn, roài ñi ra ngoaøi tuyeát.

Lyù Hoaøn sai ngöôøi ñi theo. Ñaïi Ngoïc ngaên laïi noùi:

- Khoâng caàn. Coù ngöôøi nöõa ñi theo seõ khoâng laáy ñöôïc hoa ñaâu.</p>
Lyù Hoaøn gaät ñaàu noùi: “Phaûi ñaáy”.

Roài sai a hoaøn mang ñeán moät caùi bình veõ moät myõ nhaân nhuùn vai,

ñoå nöôùc vaøo ñeå chôø caém caønh mai, laïi cöôøi noùi:

- Neáu mang veà, ta phaûi laøm baøi thô vònh hoàng mai môùi ñöôïc

Töông Vaân noùi:

- Toâi laøm tröôùc moät baøi.

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Hoâm nay khoâng cho coâ laøm nöõa! Coâ cöôùp maát caû ñeå ngöôøi khaùc

ngoài khoâng thì chaúng coù thuù gì. Khi naøo Baûo Ngoïc veà seõ baét phaït caäu

ta cöù noùi laø khoâng bieát lieân cuù. Ñaõ vaäy baét caäu ta phaûi laøm baøi thô

naøy.

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- 745 -

- Phaûi laém. Toâi khoâng coù yù ñònh aáy. Nhöõng ngöôøi vöøa roài khoâng

lieân cuù ñöôïc nhieàu, baây giôø phaûi laøm thô hoàng mai.

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Phaûi laém. Vöøa roài caùc coâ Hình, coâ Lyù khoâng ñöôïc thi taøi, vaø laïi

laø khaùch. Coâ Caàm, coâ Taàn vaø coâ Vaân laøm tranh maát nhieàu, chuùng ta

khoâng ai neân laøm nöõa, cöù ñeå cho caùc coâ aáy laøm môùi phaûi.

Lyù Hoaøn noùi:

- Coâ YÛ khoâng quen laøm thô laém, neân ñeå cho em Caàm laøm thoâi.

Baûo Thoa ñaønh phaûi nhaän lôøi, roài noùi:

- Theá thì duøng ba chöõ “hoàng mai hoa” laøm vaän, moãi ngöôøi laøm

moät baøi thaát ngoân: coâ Hình laøm vaàn “hoàng”, coâ Lyù laøm vaàn “mai” coâ

Caàm laøm vaàn “hoa”.

Lyù Hoaøn noùi:

- Neáu tha cho Baûo Ngoïc, toâi khoâng phuïc.

Töông Vaân noùi:

- Coù moät ñaàu baøi hay laém, baét anh aáy laøm.

Moïi ngöôøi hoûi: “Ñaàu baøi gì?”

Töông Vaân noùi:

- Baét anh aáy laøm baøi thô “Ñeán thaêm Dieäu Ngoïc xin caønh hoàng

mai”, nhö theá chaúng thuù laém hay sao?

Moïi ngöôøi ñeàu noùi: “Thuù ñaáy!”

Noùi chöa döùt lôøi thì Baûo Ngoïc hôùn hôû caàm caønh hoàng mai veà.

Boïn a hoaøn voäi ra ñôõ laáy caém vaøo loï, moïi ngöôøi ñeàu ñeán ngaém nghía.

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Baây giôø chò em thöôûng ngoaïn ñi, khoâng bieát maát bao nhieâu hôi

söùc môùi xin ñöôïc ñaáy!

Thaùm Xuaân ñaõ mang moät coác röôïu aám ñeán. Boïn a hoaøn ñi laáy

noùn, aùo tôi roài ñaäp tuyeát ñi. Ngöôøi haàu ôû caùc nhaø ñeàu mang theâm

quaàn aùo ñeán. Taäp Nhaân cuõng sai ngöôøi mang caùi aùo khoaùc da caùo coøn

rung ruùc ñeán. Lyù Hoaøn sai ngöôøi mang moät khay khoai luoäc, hai maâm

cam, quaát vaø traùm ñöa cho Taäp Nhaân. Töông Vaân noùi laïi cho Baûo

Ngoïc bieát ñaàu baøi thô vöøa roài, vaø giuïc laøm ngay, Baûo Ngoïc noùi:

- Xin caùc chò em ñöøng haïn vaàn, ñeå toâi choïn laáy.

Moïi ngöôøi ñeàu noùi:

- 746 -

- Anh muoán laøm vaàn naøo thì laøm.

Moïi ngöôøi vöøa noùi, vöøa ngaém caønh mai. Caønh cao gaàn hai thöôùc,

beân caïnh coù moät nhaùnh ñaâm ngang daøi ñoä hai, ba thöôùc. Nhaùnh aáy

laïi coù nhieàu nhaùnh nhoû ñaâm ra, nhaùnh nhö ly cuoän troøn, nhaùnh nhö

giun naèm thaúng, nhaùnh khaúng khiu nhö caùi buùt, nhaùnh röôøm raø nhö

röøng caây. Thaät laø hoa khoe son phaán, höông laán hueä lan. Moïi ngöôøi

xem ñeàu khen ngôïi. Ngôø ñaâu Tuï Yeân, Lyù Vaên, Baûo Caàm ñaõ laøm xong

thô, vieát ra caû roài. Moïi ngöôøi theo thöù töï xem chöõ hoàng, chöõ mai, chöõ

hoa. Ñaàu tieân laø baøi Hoàng mai hoa cuûa Hình Tuï Yeân.

Kìa ñaøo kia haïnh chöûa ñaâm boâng.

Mai ñaõ ngoaøi söông côït gioù ñoâng,

Ñaïi Dóu(1) hoàn bay xuaân khoù bieát,

La Phuø(2) raùng phuû moäng chöa thoâng.

Cuoáng xanh ñuoác rôïi toâ maøu ñeïp,

Röôïu choaùng tieân dìu vöôït quaõng khoâng.

Nhìn kyõ saéc naøy hoà deã coù,

ÔÛ haøng baêng tuyeát nhaït pha noàng.

Lyù Vaên:

Baïch mai bieáng vònh, vònh hoàng mai,

Ñoùn khaùch say hoa, troå moïi taøi.

Maët laïnh noåi haèn daây nhöõng maùu,

Loøng chua thaønh buït giaän gì ai.

Uoáng nhaàm vieân thuoác xöông thay haún,

AÊn troäm ñaøo tieân kieáp ñoåi roài.

Giang Baéc, Giang Nam xuaân choùi loïi,

Böôùm ong thoâi chôù ñaén ño hoaøi.

Baûo Caàm:

Caønh laù lô thô hoa choùi maøu,

Chò em trang ñieåm kheùo ñua nhau.

Cöûa cong saân vaéng trôøi tan tuyeát,

(1) Nuùi Ñaïi Dóu cao tuyeät vôøi coù nhieàu hoàng maïi vaø baïch mai.

(2) Caùt Hoàng ñôøi Taán tu tieân ôû nuùi naøy.

- 747 -

Nöôùc chaûy non cao raùng doïi ñaàu,

Moäng kín laïnh luøng vang saùo ngoïc,

Cheøo tieân ngaøo ngaït löôùt soâng Ngaâu.

Dao ñaøi kieáp tröôùc laø ai ñaáy,

Saéc töôùng naøy xem coù khaùc ñaâu.

Moïi ngöôøi xem xong, ñeàu cöôøi khen ngôïi vaø cho baøi cuoái cuøng hay

hôn. Baûo Ngoïc thaáy Baûo Caàm treû hôn caû laïi coù taøi nhanh nheïn. Ñaïi

Ngoïc, Töông Vaân moãi ngöôøi roùt moät cheùn röôïu nhoû möøng Baûo Caàm,

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Caû ba baøi ñeàu coù caâu hay. Ngaøy thöôøng caùc chò treâu toâi chaùn roài,

baây giôø laïi treâu ñeán em noù.

Lyù Hoaøn laïi hoûi Baûo Ngoïc:

- Chuù ñaõ laøm xong thô chöa?

Baûo Ngoïc voäi noùi:

- Toâi ñaõ laøm xong roài, nhöng khi xem ba baøi naøy laïi sôï quaù queân

maát caû. Ñeå toâi nghó laïi xem.

Töông Vaân nghe noùi, lieàn caàm caùi ñuõa ñoàng goõ vaøo loàng aáp cöôøi

noùi:

- Toâi goõ heát hoài maø anh khoâng laøm xong thì laïi phaûi phaït ñaáy.

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Toâi coù thô roài.

Ñaïi Ngoïc caàm buùt cöôøi noùi:

- Anh ñoïc ñi, em vieát hoä.

Töông Vaân goõ moät caùi, cöôøi noùi:

- Theá laø heát moät hoài roài.

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Coù thô roài, em vieát ñi.

Moïi ngöôøi nghe Baûo Ngoïc ñoïc:

Thô chöûa laøm xong röôïu chöûa môøi.

Ñaïi Ngoïc vieát roài laéc ñaàu cöôøi noùi:

- Caâu môû ñaàu thöôøng laém.

Töông Vaân laïi noùi:

- Ñoïc nhanh leân!

- 748 -

Baûo Ngoïc cöôøi ñoïc:

Tìm xuaân, hoûi chaïp tôùi boàng lai.

Ñaïi Ngoïc, Töông Vaân ñeàu gaät ñaàu cöôøi noùi:

- Cuõng hôi coù töù ñaáy.

Baûo Ngoïc laïi ñoïc:

Caàn chi Ñaïi Só löng bình moùc,

Xin haún Söông Nga moät nhaùnh mai.

Ñaïi Ngoïc vieát roài laác ñaàu noùi:

- Chæ kheùo vaët ñaáy thoâi.

Töông Vaân laïi goõ moät caùi, Baûo Ngoïc cöôøi ñoïc:

Gaït tuyeát ñoû ñi ñôøi bôùt laïnh,

Keùo maây tía xuoáng buïi theâm muøi.

Nhaø thô ai tieác thaân gaày guoäc,

AÙo dính ñaày reâu tröôùc phaät ñaøi.

Ñaïi Ngoïc vieát xong, Töông Vaân ñöông baøn thô, thaáy maáy a hoaøn

chaïy ñeán noùi:

- Cuï ñeán ñaáy!

Moïi ngöôøi voäi ra ñoùn, cöôøi noùi:

- Sao ngöôøi cao höùng theá?

Noùi xong, troâng ñaèng xa thaáy Giaû maãu khoaùc aùo che tuyeát ñoäi muõ

baèng loâng chuoät, ngoài treân kieäu nhoû, che duø xanh, boïn Hoå Phaùch,

Uyeân Öông vaø naêm saùu a hoaøn, caàm duø ñôõ kieäu ñi ñeán. Boïn Lyù Hoaøn

voäi chaïy ra ñoùn. Giaû maãu baûo hoï ñöùng laïi, noùi:

- Thoâi, caùc chaùu cöù ñöùng ôû ñaáy ñöôïc roài.

Giaû maãu xuoáng kieäu cöôøi noùi:

- Ta troán meï maøy vaø chaùu Phöôïng ñeán ñaây. Tuyeát xuoáng nhieàu,

ta ngoài kieäu khoâng sao, chöù khoâng neân ñeå cho meï con noù phaûi daàm

tuyeát.

Moïi ngöôøi vaâng daï, ñeàu caàm laáy aùo tôi vaø ñôõ Giaû maãu xuoáng.

Giaû maãu vaøo trong nhaø, cöôøi noùi:

- Hoa mai ñeïp nhæ! Caùc chaùu chæ bieát vui laáy moät mình ta khoâng

tha cho ñaâu!

- 749 -

Lyù Hoaøn sai ngöôøi laáy moät caùi neäm da choù soùi ñeán traûi giöõa. Giaû

maãu ngoài xuoáng cöôøi noùi:

- Caùc chaùu cöù vieäc chôi ñuøa aên uoáng. Muøa naøy ngaøy ngaén, ta

khoâng muoán nguû tröa. Ñaùnh moät hoài baøi, chôït nghó ñeán caùc chaùu, neân

ta laïi ñaây ñeå goùp vui.

Lyù Hoaøn laïi mang caùi loàng aáp ñeán. Thaùm Xuaân laáy rieâng ñuõa

cheùn, roùt röôïu aám môøi Giaû maãu. Giaû maãu uoáng moät hôùp, hoûi:

- ÔÛ maâm kia coù nhöõng thöù gì ñaáy?

Moïi ngöôøi lieàn böng laïi, noùi:

- Ñaây laø moùn gaø goâ om röôïu.

Giaû maãu noùi:

- Ñöôïc roài, xeù moät mieáng ñuøi mang laïi ñaây.

Lyù Hoaøn vaâng lôøi ñi röûa tay, xeù moät mieáng mang ñeán.

Giaû maãu noùi:

- Caùc chaùu cöù ngoài xuoáng, coi nhö ta khoâng ñeán ñaây môùi ñöôïc,

neáu khoâng ta seõ veà ngay.

Moïi ngöôøi nghe noùi, môùi theo thöù töï ngoài xuoáng. Lyù Hoaøn ngoài ôû

taän beân döôùi. Giaû maãu hoûi:

- Caùc chaùu chôi gì ñaáy?

- Chuùng chaùu ñang laøm thô.

- Laøm thô chaúng baèng laøm maáy caâu ñoá ñeøn ñeå ra gieâng chôi.

Moïi ngöôøi vaâng lôøi.

Cöôøi noùi moät luùc, Giaû maãu noùi:

- Choã naøy aåm öôùt, caùc chaùu ñöøng ngoài laâu, sôï bò caûm laïnh. Nhaø

chaùu Tö aám hôn, chuùng ta ñeán xem böùc veõ cuûa noù xem cuoái naêm lieäu

coù xong ñöôïc khoâng.

Moïi ngöôøi cöôøi noùi:

- Cuoái naêm nay xong theá naøo ñöôïc? Coù leõ ñeán tieát ñoan ngoï sang

naêm môùi xong.

- Nhö theá sao ñöôïc? Thaät laïi toán coâng hôn laø laøm caùi vöôøn naøy.

Noùi xong, Giaû maãu ngoài vaøo kieäu, moïi ngöôøi ñi theo, qua Ngaãu

Höông taï, ñi vaøo moät con �
<�öôøng heïp, hai beân ñoâng taây ñeàu laø cöûa ñi

ra phoá, treân cöûa laàu, trong ngoaøi ñeàu coù bieån ñaù. Ñi vaøo cöûa taây, coù

- 750 -

bieån phía ngoaøi khaéc hai chöõ xuyeân vaân, bieån beân trong khaéc hai chöõ

ñoä nguyeät. Leân ñeán theàm, vaøo cöûa giöõa höôùng nam, Giaû maãu xuoáng

kieäu. Tích Xuaân ra ñoùn. Ñi qua daõy haønh lang, ñeán buoàng nguû Tích

Xuaân. Döôùi maùi treo caùi bieån coù chöõ Noaõn Höông oå, ñaõ coù maáy ngöôøi

ñöùng môû böùc reøm da vöôïn maøu ñoû, hôi aám boác ngay leân maët.

Moïi ngöôøi vaøo trong nhaø, Giaû maãu khoâng ngoài, hoûi ngay Tích

Xuaân:

- Veõ ñeán ñaâu roài?

- Trôøi laïnh laém, keo raén laïi khoâng chaûy, sôï veõ khoâng ñeïp neân

chaùu phaûi caát ñi.

- Cuoái naêm nay theá naøo cuõng phaûi xong, chaùu ñöøng giôû loái löôøi ra;

haõy mang ra veõ ñi cho ta.

Noùi chöa döùt lôøi, thaáy Phöôïng Thö maëc aùo nhung maøu tía, cöôøi hì

hì ñi vaøo, noùi:

- Hoâm nay baø leûn ñi moät mình, chaúng noùi cho ai bieát, laøm chaùu

phaûi ñi tìm maõi!

Giaû maãu thaáy Phöôïng Thö, trong buïng möøng laém, noùi

- Ta sôï chaùu reùt, neân khoâng cho chaùu bieát. Chaùu thaät laø con ma

khoân, cuõng bieát tìm ñeán ñaây. Cöù lyù ra coù phaûi hieáu kính ôû choã aáy ñaâu.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Coù phaûi laø chaùu hieáu kính maø ñi tìm baø ñaâu? Vì chaùu ñeán ñoù,

thaáy im laëng nhö tôø, hoûi boïn haàu nhoû, chuùng khoâng chòu baûo, chaùu

ñaønh phaûi vaøo vöôøn tìm. Ñöông luùc nghi hoaëc thaáy coù hai sö coâ ñeán,

chaùu môùi hieåu laø caùc sö coâ chaéc laïi ñeán ñoøi tieàn sôù hay tieàn höông

ñeøn haøng naêm gì chaêng, chaû vì cöù cuoái naêm laø baø tieâu nhieàu, neân

phaûi ñi troán nôï. Chaùu hoûi sö coâ, quaû theá thaät. Chaùu ñaõ giaû tieàn leã

haøng naêm cho hoï veà roài. Theá laø chuû nôï ñaõ ñi baø khoâng caàn phaûi troán

nöõa. Chaùu ñaõ naáu saün gaø goâ non, môøi baø veà xôi côm chieàu, neáu ñeå

chaäm sôï quaù löûa maát.

Phöôïng Thö noùi moät caâu laøm moïi ngöôøi laïi cöôøi aàm leân.

Phöôïng Thö khoâng chôø Giaû maãu traû lôøi, cöù sai ngöôøi khieâng kieäu

ñeán. Giaû maãu cöôøi, vòn tay Phöôïng Thö böôùc leân kieäu, daãn moïi ngöôøi,

cöôøi noùi ra ñeán cöûa Ñoâng, nhìn leân xem boán maët ñeàu traéng xoùa nhö

traùt phaán, daùt baïc. Troâng thaáy Baûo Caàm maëc aùo cöøu theâu ñaøn le,

- 751 -

ñang ñöùng ñôïi ôû sau söôøn nuùi, sau löng coù moät a hoaøn, böng caùi loï

caém caønh hoàng mai. Moïi ngöôøi ñeàu cöôøi noùi:

- Thaûo naøo thieáu hai ngöôøi, thì ra hoï ñeán chôø ôû ñaây, laïi cuõng ñi

kieám hoa mai roài!

Giaû maãu möøng quaù, cöôøi noùi:

- Caùc chaùu haõy nhìn xem, treân söôøn nuùi tuyeát naøy, coù daùng ngöôøi

nhö theá, aên maëc quaàn aùo nhö theá, ñaèng sau laïi coù hoa mai nhö theá

lieäu gioáng caùi gì?

Moïi ngöôøi ñeàu cöôøi noùi:

- Gioáng böùc tranh Dieãm tuyeát ñoà cuûa Cöøu Thaäp Chaâu(1) treo ôû nhaø

cuï.

Giaû maãu laéc ñaàu, cöôøi noùi:

- Böùc veõ aáy ñaâu coù quaàn aùo nhö theá naøy? Ngöôøi cuõng khoâng ñöôïc

ñeïp nhö theá!

Noùi chöa döùt lôøi, thaáy phía sau Baûo Caàm coù moät ngöôøi maëc aùo da

vöôïn maøu ñoû ñi ñeán. Giaû maãu hoûi:

- Laïi coâ aû naøo nöõa ñaáy?

- Chuùng chaùu ôû ñaây caû, chaéc laø caäu Baûo Ngoïc.

- Ta caøng ngaøy caøng sinh loùa maét.

Hai ngöôøi ñi ñeán, chính laø Baûo Ngoïc vaø Baûo Caàm. Baûo Ngoïc cöôøi

baûo boïn Baûo Thoa, Ñaïi Ngoïc:

- Toâi vöøa ñeán am Luõng Thuùy, coâ Dieäu Ngoïc göûi bieáu chò em moãi

ngöôøi caønh mai, toâi ñaõ sai ngöôøi ñöa ñeán nhaø roài.

Moïi ngöôøi ñeàu cöôøi noùi:

- Caùm ôn caäu coù loøng nghó ñeán chuùng toâi.

Moïi ngöôøi ra khoûi cöûa vöôøn, ñeán buoàng Giaû maãu. AÊn côm xong,

laïi chuyeän troø moät luùc. Chôït thaáy Tieát phu nhaân ñeán, noùi:

- Tuyeát xuoáng nhieàu quaù! Suoát ngaøy khoâng ñeán thaêm cuï ñöôïc.

Hoâm nay sao ngöôøi khoâng cao höùng? Ñaùng leõ ngöôøi neân ñi thöôûng

tuyeát môùi phaûi.

Giaû maãu cöôøi noùi:

(1) OÂng teân laø Cöûu Anh, ngöôøi quaän Thaùi Thöông, nhaø Minh, coù taøi veõ, nhaát laø veõ nöõ só,

thì thaàn thaùi raát sinh ñoäng.

- 752 -

- Sao laïi khoâng cao höùng? Toâi ñaõ ñeán choã chò em chuùng noù

thöôûng tuyeát moät luùc roài.
Tieát phu nhaân cöôøi noùi:

- Chieàu hoâm qua toâi ñònh ñeán möôïn dì noù caùi vöôøn moät ngaøy, baøy

vaøi baøn röôïu, môøi cuï hoâm nay ñeán ñoù thöôûng tuyeát. Nhöng thaáy ngöôøi

ñaõ ñi nghæ roài, toâi laïi nghe chaùu Baûo noùi laø ngöôøi khoâng ñöôïc khoan

khoaùi. Vì theá toâi khoâng daùm quaáy raày. Neáu bieát theá naøy, toâi phaûi ñeán

môøi ngöôøi môùi phaûi.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Baây giôø laø thaùng möôøi môùi baét ñaàu coù tuyeát, sau naøy coøn nhieàu,

seõ coøn laøm phieàn ñeán baø dì, luùc aáy cuõng chöa muoän.

Tieát phu nhaân cöôøi noùi:

- Ñöôïc nhö vaäy cuõng boõ loøng thaønh kính cuûa toâi.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Chæ sôï dì laïi queân chaêng? Chi baèng baây giôø dì caân ngay naêm

möôi laïng baïc giao cho chaùu, khi naøo coù tuyeát, chaùu seõ saém söûa tieäc

röôïu. Nhö theá, ngöôøi khoâng phaûi ñeå yù ñeán vaø cuõng khoâng queân ñöôïc

nöõa.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Ñaõ vaäy baø dì cöù giao haún cho noù naêm möôi laïng vaø noù seõ chia

ñoâi moãi ngöôøi moät nöûa. Hoâm naøo coù tuyeát, toâi giaû caùch ngöôøi khoù ôû

ñeå laáp lieám cho xong chuyeän. Nhö theá baø dì khoâng phaûi baän loøng, maø

toâi vaø chaùu Phöôïng seõ ñöôïc höôûng moùn loäc ñoù.

Phöôïng Thö voã tay cöôøi noùi:

- Hay laém! Baø noùi raát hôïp yù chaùu.

Moïi trôøi ñeàu cöôøi.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Höø! Khoâng bieát xaáu! Cöù ñònh nhôø baõo beû maêng. Sao maøy chaúng

noùi: baø dì laø khaùch, ñeán ôû nhaø ta, chuùng ta neân baøy tieäc môøi baø dì

môùi phaûi, leõ naøo ñeå baø dì toán tieàn! Maøy laïi coøn giôû maët ra ñoøi baø dì

naêm möôi laïng baïc, thaät khoâng bieát xaáu hoå!

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Baø tinh laém, chaùu môùi noùi thöû ñaáy thoâi. Neáu baø dì nheï daï boû ra

naêm möôi laïng baïc, baø seõ chia ngay cho chaùu ñaáy. Baây giôø baø ñaén ño

- 753 -

bieát laø khoâng aên thua gì, neân trôû maët ñem chaùu ra laøm bung xung,

noùi nhöõng caâu ra veû ñöùng ñaén. Theá thì baây giôø chaùu cuõng khoâng laáy

baïc cuûa baø dì nöõa, chaùu seõ öùng tieàn ra laøm tieäc röôïu môøi baø ñeán aên,

roài laïi goùi theâm naêm möôi laïng baïc nöõa ñem bieáu baø, coi nhö baø phaït

chaùu hay oâm ñoàm nhöõng vieäc khoâng ñaâu. Theá coù ñöôïc khoâng?

Moïi ngöôøi nghe noùi cöôøi laên ra.

Nhaân noùi tôùi vieäc Baûo Caàm beû caønh mai döôùi tuyeát, ñeïp hôn

trong tranh, Giaû maãu laïi hoûi tæ mæ veà ngaøy sinh thaùng ñeû cuøng tình

caûnh gia ñình cuûa Baûo Caàm. Tieát phu nhaân bieát yù, coù leõ laïi muoán

daïm hoûi cho Baûo Ngoïc ñaây, trong buïng cuõng raát vui, nhöng ñaõ troùt

heïn gaû cho nhaø hoï Mai roài; vì Giaû maãu chöa noùi roõ, neân töï mình cuõng

khoâng tieän noùi ra, cöù nöûa kín nöûa hôû noùi vôùi Giaû maãu:

- Tieác raèng chaùu noù keùm phuùc! Cha chaùu maát naêm tröôùc roài. Töø

beù chaùu vaát vaû nhieàu, theo cha ñi khaép ñoù ñaây, heã noù buoân baùn ôû ñaâu

laø ñem gia quyeán ñi theo. Naêm nay chôi tænh naøy moät naêm, sang naêm

chôi tænh khaùc maáy thaùng, vì theá trong nöôùc möôøi phaàn chaùu ñi tôùi

naêm saùu. Maáy naêm tröôùc ñaây, cha chaùu ñaõ höùa gaû chaùu cho con quan

haøn laâm hoï Mai. Naêm sau cha chaùu maát, roài meï chaùu laïi bò beänh

suyeãn…

Chöa chôø döùt caâu, Phöôïng Thö ñaõ thôû daøi giaäm chaân noùi:

- Thöïc khoâng may! Toâi ñang ñònh laøm moái cho coâ aáy, ñaõ laïi nhaän

lôøi ngöôøi khaùc maát roài!

Giaû maãu cöôøi hoûi:

- Chaùu muoán laøm moái cho ai?

- Baø khoâng caàn phaûi nghó nöõa. Trong buïng chaùu ñaõ nhaèm saün roài.

Hai ngöôøi aáy xöùng ñoâi laém. Nhöng baây giôø ñaõ coù ngöôøi khaùc hoûi, noùi

cuõng voâ ích, thaø chaúng neâu ra cho xong.

Giaû maãu cuõng bieát yù Phöôïng Thö, thaáy ñaõ gaû cho ngöôøi khaùc neân

khoâng noùi nöõa. Moïi ngöôøi laïi noùi chuyeän phieám moät luùc môùi veà.

Hoâm sau taïnh tuyeát. AÊn côm xong, Giaû maãu laïi daën Tích Xuaân:

- Baát cöù laïnh hay aám, chaùu phaûi veõ ñi, cuoái naêm chöa xong cuõng

ñöôïc. Coù ñieàu caàn nhaát laø chaùu phaûi theo ñuùng caûnh Baûo Caàm cuøng a

hoaøn vaø hoa mai, maø veõ theâm vaøo ñaáy.

- 754 -

Bieát laø khoù, Tích Xuaân cuõng vaãn phaûi nhaän lôøi. Moät luùc, moïi

ngöôøi ñeán xem, thaáy Tích Xuaân ñang ngoài thöø ngöôøi ra. Lyù Hoaøn cöôøi

baûo moïi ngöôøi:

- Chuùng ta haõy noùi chuyeän vôùi nhau, ñeå cho coâ aáy nghó. Hoâm noï
cuï baûo phaûi laøm maáy baøi thô ñoá ñeøn, veà ñeán nhaø khoâng nguû ñöôïc, toâi

ñaõ ñaët hai caâu ñoá veà “Töù thö”. Coøn coâ YÛ vaø coâ Vaên moãi ngöôøi cuøng

ñaët hai caâu.

Moïi ngöôøi ñeàu cöôøi noùi: “Caùi ñoù caàn phaûi laøm. Chò haõy noùi tröôùc

ñeå chuùng toâi ñoaùn”.

Lyù Hoaøn cöôøi ñoïc:

- Quan aâm vò höõu theá gia truyeàn(1), ñoá moät caâu ôû trong “Töù thö”.

Töông Vaân lieàn ñoïc caâu:

- Taïi chæ ö chí thieän(2)

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Coâ haõy nghó nghóa ba chöõ theá gia truyeàn ñaõ roài haõy ñoaùn.

Lyù Hoaøn cöôøi noùi:

- Nghó nöõa ñi.

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Toâi ñoaùn nheù. Coù phaûi laø caâu “tuy thieän voâ tröng”(3) hay khoâng?

Moïi ngöôøi ñeàu cöôøi noùi:

- Caâu aáy phaûi ñaáy.

Lyù Hoaøn laïi ñoïc:

- Coû xanh ao noï goïi teân gì?

Töông Vaân noùi:

- Nhaát ñònh laø “lau saäy” coù ñuùng khoâng?

- Coâ ñoaùn taøi ñaáy. Coøn caâu cuûa coâ Vaên laø “Nöôùc troâi beân ñaù doøng

caøng laïnh”, ñoá teân moät ngöôøi xöa.

Thaùm Xuaân cöôøi hoûi:

- Coù phaûi laø Sôn Ñaøo(1) khoâng?

(1) Ñaây laø caâu ñoá, chöa roõ nghóa laø gì.

(2) Chöõ ôû saùch Ñaïi hoïc, nghóa laø coát ôû choã laøm ñieàu laønh.

(3) Chöõ trong saùch Trung dung. Nghóa laø: tuy laøm ñieàu laønh nhöng khoâng coù baùo öùng.

- 755 -

- Ñuùng ñaáy.

Lyù Hoaøn laïi noùi:

- Caâu ñoá cuûa coâ YÛ laø moät chöõ “huyønh” (ñom ñoùm), ñoaùn ra moät

chöõ.

Moïi ngöôøi ñoaùn moät luùc, Baûo Caàm noùi:

- Chöõ naøy yù töù raát saâu. Khoâng bieát coù phaûi chöõ “hoa” laø hoa coû

khoâng(2)?

Lyù YÛ cöôøi noùi: “Phaûi ñaáy”.

Moïi ngöôøi hoûi: “Ñom ñoùm vôùi hoa coù lieân can gì vôùi nhau?”

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Hay laém! Ñom ñoùm khoâng phaûi laø coû hoùa ra aø?

Moïi ngöôøi hieåu yù, ñeàu cöôøi noùi: “hay”

Baûo Thoa noùi:

- Nhöõng caâu naøy tuy hay ñaáy, nhöng khoâng hôïp vôùi yù cuï. Chi

baèng chuùng ta tìm nhöõng vaät gaàn guõi deã troâng thaáy ñeå ngöôøi nhaõ hay

ngöôøi tuïc ñeàu thöôûng thöùc ñöôïc caû môùi vui.

Moïi ngöôøi ñeàu noùi

- Cuõng neân laøm caâu ñoá nhöõng vaät gì gaàn guõi deã thaáy môùi phaûi.

Töông Vaân nghó moät luùc, cöôøi noùi:

- Toâi ñaët moät khuùc haùt “ñieåm giaùng thaàn”(3) thaät laø moät vaät tuïc,

caùc chò thöû ñoaùn xem. - Noùi xong lieàn ñoïc:

Suoái khe nôõ boû maø ñi,

Buïi hoàng naøo coù thuù gì maø chôi ?

Haõo huyeàn danh lôïi moät ñôøi.

“Vieäc sau” thoâi theá thì thoâi coøn gì.

Moïi ngöôøi ñeàu khoâng hieåu, nghó moät luùc, coù ngöôøi ñoaùn laø oâng sö,

coù ngöôøi ñoaùn laø ñaïo só, coù ngöôøi ñoaùn laø con roái. Baûo Caàm cöôøi moät

luùc roài noùi:

(1) Sôn Ñaøo ngöôøi ñôøi Taán. Theo nghóa chöõ Haùn, “sôn” laø nuùi, “ñaøo” laø soùng. Coù nghóa laø

nöôùc ôû trong nuùi. Ñuùng vôùi nghóa caâu ñoá “nöôùc ôû beân ñaù chaûy ra”.

(2) Theo chöõ Haùn, chöõ “hoa” treân laø boä “thaûo”, döôùi laø chöõ “hoùa”. Tuïc truyeàn gioáng ñom

ñoùm laø do coû muïc hoùa ra, töùc laø chöõ “thaûo” vaø chöõ “hoùa”, cho neân ñoá chöõ “huyønh”, ñoaùn

chöõ “hoa” laø ñuùng.

(3) Teân ñieäu haùt.

- 756 -

- Khoâng ñuùng caû. Toâi ñoaùn truùng roài, nhaát ñònh laø con khæ nuoâi

ñeå laøm troø chôi.

Töông Vaân cöôøi noùi: “Ñuùng ñaáy”.

Moïi ngöôøi noùi:

- Caâu ñaàu ñuùng, nhöng caâu cuoái cuøng caét nghóa theá naøo?

Töông Vaân noùi:

- Con khæ naøo ñeå chôi maø chaúng chaët ñuoâi?

Moïi ngöôøi ñeàu cöôøi noùi:

- Noù ñaët caâu ñoá cuõng laét leùo kyø quaùi quaù!

Lyù Hoaøn noùi:

- Hoâm qua baø dì nhaân noùi coâ Caàm traûi ñôøi nhieàu, ñi ñaây ñi ñoù

cuõng nhieàu, coâ caàn phaûi laøm caâu ñoá. Vaû chaêng laøm thô coâ laïi hay, taïi

sao khoâng bieân maáy caâu ñoá ñeå cho chuùng toâi ñoaùn?

Baûo Caàm nghe noùi, gaät ñaàu mæm cöôøi, ñang nghó. Boãng Baûo Thoa

ñoïc ngay moät baøi:

Goã ñaøn goã töû chaïm troàng leân.

Thôï gioûi naøo ñaây xeáp ñaët neân?

Möa gioù löng trôøi duø taït laïi.

Chuøa ñaâu nghe ñöôïc tieáng chuoâng reàn?

(Laø moät vaät gì?)

Moïi ngöôøi ñang ñoaùn, Baûo Ngoïc cuõng laïi ñoïc moät baøi:

Tieân tuïc hai nôi kheùo vieån voâng,

Ngoïc ñaâu hoøa nhòp vaúng treân khoâng.

Tieáng loan tin haïc nghe cho kyõ.

Cuõng thôû than ñi ñaùp taám loøng.

Ñaïi Ngoïc cuõng ñoïc moät baøi:

Ngöïa toát caàn chi phaûi buoäc thöøng?

Leân thaønh xuoáng traïi daùng hung haêng,

Gioù maây chuyeån ñoäng tuøy tay chuû,

Nuùi cöôõi löng ngao cuõng khoù baèng.

Thaùm Xuaân cuõng coù moät baøi, ñònh ñoïc, thì Baûo Caàm chaïy ñeán

cöôøi noùi:

- 757 -

- Töø beù toâi ñaõ ñi nhieàu nôi, ñaõ xem nhieàu coå tích. Toâi choïn möôøi

nôi, laøm ra möôøi baøi hoaøi coå. Thô tuy queâ, nhöng ghi laïi ñöôïc vieäc

tröôùc, vaø aùm chæ ñöôïc möôøi vaät thöôøng troâng thaáy, caùc chò thöû ñoaùn

xem.

Moïi ngöôøi nghe xong, ñeàu n