Hong Lau Mong 11_20

Hoàng Laâu Moäng

Hoài thöù möôøi moät

Möøng sinh nhaät, phuû Ninh baøy tieäc linh ñình

Gaëp Hy Phöôïng, Giaû Thuïy ñoäng loøng daâm duïc

Noùi veà ngaøy sinh nhaät Giaû Kính, Giaû Traân saép caùc thöùc aên ngon

vaø hoa quaû laï, baøy vaøo möôøi saùu maâm ñoàng lôùn, baûo Giaû Dung daãn

ngöôøi nhaø mang ñeán daâng Giaû Kính, laïi daën:

- Phaûi ñeå yù caån thaän xem oâng coù vui hay khoâng, roài haõy laøm leã

chuùc thoï, vaø thöa vôùi oâng raèng: “Cha chaùu vaâng lôøi oâng daïy, khoâng

daùm ñeán, sôùm hoâm nay ôû nhaø cuøng moïi ngöôøi ñaõ laøm leã baùi voïng

chuùc thoï oâng roài”.

Giaû Dung vaâng lôøi, daãn ngöôøi mang leã ñi.

ÔÛ nhaø daàn daàn coù ngöôøi ñeán. Tröôùc heát laø Giaû Lieãn, Giaû Töôøng

ñeán xem nhöõng choã khaùch ngoài, roài hoûi:

- Coù troø gì vui khoâng?

Ngöôøi nhaø ñaùp:

- OÂng chuùng toâi tröôùc töôûng cuï hoâm nay veà nhaø, neân khoâng daùm

saép saün troø vui. Nhöng vöøa roài nghe noùi cuï khoâng veà neân ñaõ baûo

chuùng toâi ñi ñoùn moät ban haùt nhoû vaø moät phöôøng aâm nhaïc ñeán,

chuùng ñang chöïc saün ôû raïp haùt.

Sau ñoù, Hình phu nhaân, Vöông phu nhaân, Phöôïng Thö, Baûo Ngoïc

ñeàu ñeán caû. Vôï choàng Giaû Traân ra ñoùn. Meï vôï Giaû Traân ñaõ ôû ñaây

tröôùc. Moïi ngöôøi chaøo vaø môøi nhau ngoài. Vôï choàng Giaû Traân môøi nöôùc

roài cöôøi noùi:

- Cuï ta laø baäc treân, cao tuoåi, cha toâi laø haøng chaùu, ñaùng ra ngaøy

hoâm nay khoâng daùm môøi ngöôøi ñeán môùi phaûi; nhöng ñöôïc khi tieát

trôøi maùt meû, hoa cuùc nôû ñaày vöôøn, chuùng toâi muoán môøi ngöôøi sang

chôi, troâng thaáy luõ chaùu chaét vui ñuøa nhoän nhòp ñeå ngöôøi ñôõ buoàn.

Khoâng ngôø ngöôøi laïi khoâng haï coá.

Phöôïng Thö khoâng ñôïi Vöông phu nhaân traû lôøi, noùi ngay:

- Hoâm noï cuï ñaõ baûo hoâm nay theá naøo cuõng sang, nhöng vì chieàu

hoâm qua thaáy chuù Baûo aên ñaøo, ngöôøi cuõng aên giaø nöûa quaû, ñeán canh

naêm phaûi ñi ngoaøi hai laàn. Saùng hoâm nay thaáy meät, truyeàn toâi thöa

vôùi oâng baùc raèng ngöôøi khoâng sang ñöôïc. Ngöôøi truyeàn ñöa sang vaøi

moùn aên ngon, nhöng phaûi naáu thaät döø.

Giaû Traân cöôøi noùi:

- Toâi ñaõ baûo ngöôøi vaãn thích vui, hoâm nay khoâng sang ñöôïc taát coù

chuyeän gì. Teù ra laø theá.

Vöông phu nhaân noùi:

- Hoâm tröôùc thaáy vôï anh Dung khoù ôû, baây giôø theá naøo?

Vöu thò noùi:

- Beänh chaùu cuõng hôi laï. Hoâm trung thu vöøa roài, noù coøn chôi ôû

beân cuï vaø baø Hai, ñeán nöûa ñeâm veà nhaø vaãn khoûe. Sau ñaáy hai möôi

hoâm, caøng ngaøy chaùu caøng thaáy meät, ñeán nöûa thaùng nay khoâng chòu

aên uoáng gì. Hai thaùng nay chaùu laïi khoâng thaáy kinh.

Hình phu nhaân noùi luoân:

- Hay laø coù tin möøng?

Ñöông noùi chuyeän thì coù ngöôøi ôû ngoaøi vaøo baùo: “Hai oâng vaø caùc

vò beân phuû Vinh ñaõ sang, hieän ôû treân nhaø khaùch.”

Giaû Traân voäi ra ñoùn. Vöu thò noùi tieáp:

- Tröôùc cuõng coù thaày thuoác noùi laø coù tin möøng, nhöng hoâm noï oâng

Phuøng Töû Anh maùch moät oâng lang laø thaày hoïc cuûa oâng ta luùc beù, raát

gioûi veà ngheà thuoác, ñeán xem cho noù. OÂng ta baûo khoâng phaûi tin möøng

maø laø beänh naëng. OÂng ta coù keâ ñôn, ñaõ uoáng moät thang ñaàu ñôõ nhöùc,

coøn caùc beänh khaùc thì chöa thaáy bôùt.

Phöôïng Thö noùi:

- Theo toâi thì chò aáy cuõng khoâng ñeán noãi yeáu laém ñaâu, hoâm nay

vui theá naøy, neân coá göôïng maø daäy.

Vöu thò noùi :

- Hoâm moàng ba vöøa roài, thím ñeán thaêm, noù coá göôïng daäy moät luùc,

cuõng laø choã thím chaùu hôïp tính nhau, neân quyeán luyeán khoâng rôøi ra

ñöôïc.

Phöôïng Thö nghe xong, maét ñoû hoe, noùi:

- Trôøi coù khi möa gioù baát ngôø, ngöôøi cuõng coù luùc hoïa phuùc khoâng

löôøng tröôùc ñöôïc. Môùi baèng aáy tuoåi ñaàu maø ñaõ ñau oám nhö theá, neáu

ñeán noãi naøo thì ngöôøi ta ôû ñôøi, coøn coù thuù gì!

Chôït Giaû Dung ñeán chaøo Hình phu nhaân, Vöông phu nhaân vaø

Phöôïng Thö, roài noùi vôùi vôùi Vöu thò:

- Con ñaõ mang ñeán daâng oâng caùc thöùc aên vaø thöa: cha con ôû nhaø

ñang tieáp caùc oâng, caùc chuù beân phuû Vinh sang. Theo lôøi oâng daïy, cha

con khoâng daùm ñeán. OÂng nghe noùi raát vui, baûo theá môùi phaûi. Laïi

truyeàn: cha meï tieáp caùc oâng, caùc baø, con phaûi tieáp caùc chuù, caùc thím,

caùc em cho chu taát; vaø phaûi khaéc ngay kinh “aâm chaát vaên” in ra moät

vaïn cuoán ñeå phaùt cho moïi ngöôøi. Vieäc naøy con ñaõ thöa vôùi cha roài.

Baây giôø con phaûi ra ngay môøi caùc oâng, caùc chuù duøng côm.

Phöôïng Thö noùi:

- Anh Dung haõy ñöùng laïi! Chò hoâm nay theá naøo?

Giaû Dung chau maøy noùi:

- Meät laém! Laùt nöõa thím ñeán thaêm thì bieát.

Noùi xong ñi ra.

Vöu thò hoûi Hình phu nhaân vaø Vöông phu nhaân:

- Caùc vò ñònh xôi côm trong naøy hay ra ngoaøi vöôøn? ÔÛ ngoaøi aáy

ñaõ söûa soaïn ban haùt.

Vöông phu nhaân nhìn Hình phu nhaân noùi:

- Chuùng ta seõ aên trong naøy cho tieän.

Hình phu nhaân noùi:

- Ñuùng ñaáy.

Vöu thò lieàn sai doïn côm, boïn ngöôøi haàu ñöùng ngoaøi cöûa daï ran,

roài moãi ngöôøi böng moät thöùc vaøo.

Moät luùc baøy xong, Vöu thò môøi Hình phu nhaân, Vöông phu nhaân

vaø baø maãu thaân cuøng ngoài leân treân, coøn mình ngoài beân caïnh Phöôïng

Thö vaø Baûo Ngoïc. Hình phu nhaân vaø Vöông phu nhaân noùi:

- Chuùng toâi ñeán ñaây coát ñeå chuùc thoï oâng anh chöù coù phaûi ñeán ñeå

aên möøng ngaøy sinh nhaät ñaâu.

Phöôïng Thö noùi:

- Baùc thích tónh döôõng, tu luyeän thaønh coâng, cuõng chaúng khaùc gì

thaàn tieân. Nhöõng lôøi chuùc cuûa hai meï cuõng coù theå laø loøng thaønh thaáu

ñeán quyû thaàn ñaáy!

Caû nhaø nghe vaäy cöôøi aàm leân.

Meï Vöu thò, Hình phu nhaân, Vöông phu nhaân, Phöôïng Thö aên

côm xong, suùc mieäng, röûa tay roài baûo nhau ra vöôøn nghe haùt.

Giaû Dung ñeán noùi vôùi Vöu thò:

- Hai oâng, caùc chuù, caùc em aên côm xong caû roài. oâng Caû thì noùi

nhaø coù vieäc; oâng Hai thì khoâng thích nghe haùt, laïi sôï ñoâng ngöôøi laøm

oàn aøo neân ñeàu veà caû. Coøn caùc chuù, caùc anh thì con ñaõ môøi chuù Lieãn,

chuù Töôøng ra xem haùt. Vöøa roài, boán quaän vöông laø Nam An Quaän

vöông, Ñoâng Bình Quaän vöông, Taây Ninh Quaän vöông, Baéc Tónh

Quaän vöông, saùu quoác coâng nhö Traàn Quoác Coâng ôû phuû Ngöu, vaø taùm

töôùc haàu nhö Trung tónh haàu phuû Söù, ñeàu sai ngöôøi mang danh thieáp

vaø leã vaät ñeán chuùc thoï, con ñaõ trình cha vaø thu vaøo buoàng, leã ñôn

cuõng ñaõ vaøo soå. Con ñaõ ñöa thieáp caùm ôn, cho caùc ngöôøi nhaø tieàn

thöôûng, vaø môøi hoï aên uoáng chu taát caû roài. Meï neân môøi hai baø, baø

ngoaïi, thím Phöôïng ra ngoaøi xem haùt.

Vöu thò noùi:

- Trong naøy aên xong cuõng saép ra ñaây.

Phöôïng Thö noùi:

- Xin pheùp meï, cho con vaøo thaêm chò Dung, roài seõ ra sau.

Vöông phu nhaân baûo:

- ÖØ, chuùng ta cuõng muoán vaøo thaêm chaùu, nhöng sôï oàn quaù, con

noùi hoä laø chuùng ta coù lôøi hoûi thaêm.

Vöu thò noùi vôùi Phöôïng Thö:

- Thím ôi! Chaùu noù raát nghe lôøi thím. Thím vaøo khuyeân giaûi chaùu

moät caâu, toâi cuõng yeân loøng roài môøi thím ra vöôøn xem haùt.

Baûo Ngoïc cuõng ñoøi ñi theo Phöôïng Thö. Vöông phu nhaân noùi:

- Con vaøo thaêm roài ra ngay nheù, noù laø chaùu daâu ñaáy!

Vöu thò môøi Hình phu nhaân, Vöông phu nhaân vaø baø maãu thaân ra

vöôøn Hoäi Phöông.

Phöôïng Thö vaø Baûo Ngoïc cuøng Giaû Dung vaøo buoàng Taàn thò. Ñeán

cöûa, ñi se seõ. Taàn thò troâng thaáy, toan ñöùng daäy. Phöôïng Thö baûo:

“Thoâi ñöøng ñöùng daäy maø choùng maët”.

Phöôïng Thö böôùc nhanh laïi, caàm tay Taàn thò noùi:

- Chaùu ôi, môùi coù maáy hoâm nay khoâng gaëp maø ñaõ gaày ñeán theá

naøy aø?

Roài ngoài treân ñeäm, caïnh Taàn thò.

Baûo Ngoïc hoûi thaêm roài ngoài xuoáng gheá tröôùc maët.

Giaû Dung goïi:

- Pha nöôùc laïi ñaây, thím vaø chuù Hai ôû nhaø treân chöa uoáng nöôùc

ñaáy.

Taàn thò caàm tay Phöôïng Thö göôïng cöôøi:

- Chaùu thöïc laø ít phuùc quaù! ÔÛ trong nhaø naøy, boá meï choàng thöông

nhö con ñeû. Thöa thím, choàng chaùu tuy coøn ít tuoåi, nhöng vaãn kính

yeâu nhau, chöa heà gaét goûng moät caâu. Thím thöông chaùu ñaõ ñaønh roài,

caû nhaø, nhöõng baäc treân, ngöôøi ngang haøng ai cuõng thöông chaùu, yeâu

chaùu. Baây giôø bò oám, chaùu chaùn ngaùn quaù, chöa baùo hieáu boá meï choàng

ñöôïc moät ngaøy naøo. Thím coù loøng thöông chaùu, nhöng duø chaùu muoán

baùo ñaùp laïi cuõng ñaønh chòu vaäy! Chaùu lo chöa chaéc ñaõ chòu noåi heát

naêm nay.

Baûo Ngoïc ñöông ngaém nhìn böùc tranh “Haûi ñöôøng xuaân thuïy" vaø

ñoâi caâu ñoái:

Lôø môø giaác moäng xuaân hôi laïnh;

Ngaøo ngaït muøi höông röôïu khaù noàng.

Laïi nhôù ngay ñeán vieäc naèm nguû ôû ñaây, mô ñeán “Thaùi hö aûo caûnh”.

Ñöông luùc ngaån ngô suy nghó, chôït nghe thaáy tieáng Taàn thò, trong

loøng Baûo Ngoïc ñau ñôùn nhö muoân muõi teân baén vaøo, nöôùc maét töï

nhieân chaûy xuoáng roøng roøng. Phöôïng Thö thaáy vaäy, trong buïng aùy

naùy boäi phaàn, sôï ngöôøi oám troâng thaáy laïi theâm ñau loøng, coøn ñaâu laø

an uûi nöõa, lieàn noùi:

- Chuù Baûo thaät laø tính ñaøn baø! Ngöôøi oám böïc mình thì noùi theá,

chöù ñaõ ñeán noãi naøo. Tuoåi chaùu coøn treû, oám qua loa roài seõ khoûi. Vaø

chaùu cuõng ñöøng nghó ngôïi lung tung vaäy, chæ taêng theâm beänh ñaáy thoâi.

Giaû Dung noùi:

- Beänh nhaø chaùu chaúng caàn phaûi uoáng thuoác men gì, cöù aên ñöôïc

laø khoûi.

Phöôïng Thö noùi:

- Chuù Baûo! Meï baûo vaøo roài ra ngay. Chuù ñöøng laøm theá ñeå chaùu noù

laïi sinh buoàn theâm. Meï ôû ngoaøi kia ñang mong chuù ñaáy.

Roài quay laïi, baûo Giaû Dung:

- Chaùu vaø chuù Baûo haõy ra ngoaøi kia, ñeå ta ngoài ñaây moät luùc nöõa.

Giaû Dung nghe noùi, cuøng Baûo Ngoïc ñi ra vöôøn hoa Hoäi Phöông.

Phöôïng Thö khuyeân giaûi Taàn thò moät luùc, laïi thì thaøo vôùi nhau

nhieàu caâu taâm söï. Vöu thò hai ba laàn sai ngöôøi veà ñoùn, Phöôïng Thö

môùi baûo Taàn thò:

- Chaùu cöù yeân loøng tónh döôõng, hoâm naøo roãi, thím laïi sang thaêm.

Beänh chaùu theá naøo cuõng khoûi. Hoâm noï ñaõ tìm ñöôïc thaày thuoác hay,

vaäy chaùu cuõng ñöøng lo nghó nöõa.

Taàn thò cöôøi noùi:

- Duø laø thaàn tieân chaêng nöõa, chöõa ñöôïc beänh chöù chöõa sao ñöôïc

meänh! Thím ôi, chaùu bieát beänh naøy chæ tính ngaøy tính giôø thoâi.

Phöôïng Thö noùi:

- Chaùu cöù nghó theá thì bao giôø khoûi ñöôïc? Neân khuaây khoûa ñi laø

phaûi. Vaû laïi thaày thuoác ñaõ noùi, khoâng chöõa ngay sôï ñeán muøa xuaân

sang naêm, beänh seõ taêng leân, nay môùi nöûa thaùng chín, coøn boán naêm

thaùng nöõa, lo gì beänh chaúng chöõa khoûi. Neáu nhö nhaø khaùc khoâng coù

nhaân saâm, thì cuõng khoù ñaáy. Nhöng ôû ñaây boá meï choàng chaùu coøn coù

theå chöõa ñöôïc thì ñöøng noùi moãi ngaøy hai ñoàng caân, chöù hai caân nhaân

saâm cuõng coù theå cho chaùu uoáng ñöôïc. Thoâi chaùu chòu khoù tónh döôõng,

thím ra vöôøn ñaây.

Taàn thò noùi:

- Thím ôi, tha loãi cho chaùu, chaùu khoâng theå theo thím ra ñöôïc.

Luùc naøo roãi, môøi thím sang chôi, thím chaùu seõ noùi chuyeän nhieàu.

Phöôïng Thö nghe vaäy töï nhieân maét laïi ñoû hoe leân:

- Luùc naøo roãi, thím laïi sang thaêm chaùu.

Roài daãn boïn ngöôøi haàu vaø ngöôøi nhaø phuû Ninh ra quanh cöûa ñi

taét vaøo vöôøn hoa, nhìn thaáy:

Hoa vaøng giaûi ñaát, lieãu traéng quanh bôø. Suoái Nhöôïc Gia(1) caàu

nhoû baéc qua; nuùi Thieân Thai(2) ñöôøng con reõ tôùi. Khe ñaù doøng trong

roùc raùch, haøng giaäu ñeàu thôm; treân caây laù ñoû raäp rôøn, röøng thöa nhö

veõ. Gioù taây thoåi maïnh, oanh coøn thoû theû beân tai; ngaøy aám vui doàn, deá

cuõng rì raàm noùi chuyeän. Kìa phía ñoâng nam, maáy toøa laàu nhaáp nhoâ

döïa nuùi; noï nôi Taây baéc, ba gian hieân thaáp thoaùng keà soâng. Vang

tieáng phaùch seânh, tình rieâng khoân taû; chen maøu laø luïa, caûnh ñeïp neân

thô.

Phöôïng Thö ñi thong thaû xem caûnh trong vöôøn. Ñöông luùc ngaém

nghía, chôït thaáy moät ngöôøi ôû sau nuùi giaû chaïy ra, ñöùng tröôùc maët, noùi:

- Xin chaøo chò!

Phöôïng Thö giaät mình, luøi laïi hoûi:

- Coù phaûi chuù Thuïy ñaáy khoâng?

Giaû Thuïy noùi:

- Chò khoâng nhaän ra toâi aø?

- Khoâng phaûi toâi khoâng nhaän ra, ñöông luùc baát thình lình khoâng

ngôø chuù laïi ôû ñaây.

Giaû Thuïy noùi:

- Coù leõ toâi vôùi chò coù duyeân hay sao? Toâi vöøa ôû trong tieäc leûn ra,

ñeán choã thanh vaéng naøy cho khoan khoaùi moät tí, khoâng ngôø laïi gaëp

(1) Teân moät caùi suoái ôû Chieát Giang, töông truyeàn laø choã Taây Thi giaët vaûi ngaøy xöa.

(2) Teân moät quaû nuùi ôû Chieát Giang. Theo thaàn thoaïi, Löu Thaàn, Nguyeãn Trieäu gaëp tieân ôû

treân nuùi naøy.

chò. Theá chaúng phaûi coù duyeân laø gì.

Vöøa noùi, maét haén vöøa choøng choïc nhìn Phöôïng Thö.

Phöôïng Thö laø ngöôøi thoâng minh, thaáy daùng boä aáy ñaõ ñoaùn ñöôïc

taùm chín phaàn, lieàn nhìn Giaû Thuïy, giaû caùch mæm cöôøi, noùi:

- Khoâng traùch anh chuù thöôøng nhaéc ñeán chuù luoân, baûo chuù toát

laém. Nay ñöôïc gaëp, nghe noùi maáy caâu, bieát ngay chuù laø ngöôøi thoâng

minh hoøa nhaõ. Baây giôø toâi phaûi ñeán choã caùc baø, khoâng tieän noùi

chuyeän. Luùc naøo roãi, chuùng ta laïi seõ gaëp nhau.

Giaû Thuïy noùi:

- Toâi muoán ñeán thaêm chò, nhöng sôï chò treû tuoåi khoâng chòu tieáp

khaùch deã daøng.

Phöôïng Thö laïi giaû caùch cöôøi noùi:

- Choã anh em ruoät thòt trong nhaø, sao laïi noùi treû tuoåi vôùi khoâng

treû tuoåi?

Giaû Thuïy nghe theá, trong buïng möøng thaàm: “Khoâng ngôø hoâm nay

laïi coù cuoäc gaëp gôõ laï luøng theá naøy!” Tình caûnh aáy caøng laøm cho Giaû

Thuïy ngaån ngô ngô ngaån. Phöôïng Thö laïi noùi:

- Thoâi, chuù vaøo tieäc ngay ñi. Coi chöøng hoï laïi baét uoáng phaït ñaáy!

Giaû Thuïy nghe xong, teâ taùi caû ngöôøi, ñi chaàm chaäm roài cöù quay

ñaàu laïi nhìn. Phöôïng Thö coá yù ñi thong thaû. Thaáy haén ñi xa roài,

trong buïng nghó: “Theá môùi laø: Bieát ngöôøi, bieát maët, bieát loøng laøm sao?

Ñaâu laïi coù haïng ngöôøi choù maù nhö theá! Neáu vaäy coù luùc noù phaûi cheát

vôùi ta cho noù bieát tay!”

Phöôïng Thö ñang ñi voøng qua quaû nuùi giaû, thaáy hai baø giaø hôùt

haûi chaïy ñeán, cöôøi noùi:

- Môï toâi khoâng thaáy môï laïi, soát ruoät quaù, baûo chuùng toâi ñi môøi.

Phöôïng Thö noùi:

- Môï caùc ngöôi luùc naøo cuõng noùng tính theá!

Phöôïng Thö vaãn ñi thong thaû, hoûi:

- Haùt ñöôïc maáy vôû roài?

Baø giaø noùi:

- Ñöôïc taùm chín vôû.

Ñi ñeán cöûa sau laàu Thieân Höông, thaáy Baûo Ngoïc ñöông chôi vôùi

luõ haàu nhoû ôû ñaáy. Phöôïng Thö noùi:

- Chuù Baûo ñöøng coù ñuøa nghòch ñaáy.

Moät a hoaøn noùi:

- Caùc baø ñöông ngoài treân laàu. Môøi môï leân.

Phöôïng Thö thong thaû veùn aùo böôùc leân laàu. Vöu thò ñaõ ñôïi ôû treân

caàu thang, cöôøi noùi:

- Hai thím chaùu nhaø ngöôi meán nhau laém nhæ, heã gaëp maët laø

khoâng theå naøo rôøi ngay ra ñöôïc. Ngaøy mai thím doïn sang ñaây vôùi

chaùu. Ngoài xuoáng ñaây, toâi môøi moät cheùn ñaõ.

Phöôïng Thö ñeán xin pheùp Hình phu nhaân, Vöông phu nhaân roài

môùi ngoài. Vöu thò ñem giaáy keâ caùc vôû haùt, môøi Phöôïng Thö chaám,

Phöôïng Thö noùi:

- Hai meï ngoài ñaây, khi naøo con daùm chaám!

Hình phu nhaân, Vöông phu nhaân noùi:

- Chuùng ta vaø baø thoâng gia ñaây ñaõ chaám maáy vôû roài, baây giôø chò

chaám maáy vôû ñeå hoï haùt cho chuùng ta nghe.

Phöôïng Thö ñöùng daäy xin vaâng, caàm giaáy keâ vôû haùt xem roài

chaám vôû “Hoaøn hoàn” vaø vôû “Ñaøn töø", sau ñoù traû laïi giaáy keâ, noùi:

- Haùt xong vôû “Song quan caùo” roài ñeán hai vôû naøy laø vöøa heát giôø.

Vöông phu nhaân noùi:

- Phaûi ñaáy. Cuõng neân ñeå cho caùc anh caùc chò aáy ñi nghæ sôùm, vì

trong loøng hoï cuõng khoâng ñöôïc thö thaùi laém ñaâu!

Vöu thò noùi:

- Caùc baø meï coù hay sang chôi ñaâu. Baây giôø trôøi haõy coøn sôùm, xin

môøi hai vò vaø thím Phöôïng haõy ngoài laïi moät luùc cho vui .

Phöôïng Thö ñöùng daäy nhìn xuoáng döôùi laàu, noùi:

- Caùc oâng ñi ñaâu caû?

Moät baø giaø ñöùng beân caïnh noùi:

- Caùc oâng aáy vöøa ñeán hieân Ngöng Hy, ñem caû phöôøng aâm nhaïc ra

ñaáy uoáng röôïu!

Phöôïng Thö noùi:

- ÔÛ trong naøy khoâng ñöôïc thoûa thích hay sao? Hoï ñònh ñem ra

ngoaøi ñoù ñeå laøm troø gì?

Vöu thò cöôøi noùi:

- Phaûi ñaâu ngöôøi naøo cuõng ñöùng ñaén nhö thím.

Moïi ngöôøi cöôøi cöôøi noùi noùi, nghe haùt xong, doïn tieäc röôïu ñi böng

côm leân. AÊn xong, hoï ra cöûa vöôøn, leân buoàng nhaø treân, uoáng nöôùc, goïi

saép saün xe, roài caùo töø baø meï Vöu thò, Vöu thò daãn ngöôøi haàu ra tieãn.

Giaû Traân daãn con chaùu ñöùng haàu caïnh xe, noùi:

- Ngaøy mai laïi môøi hai meï sang chôi.

Vöông phu nhaân noùi:

- Thoâi hoâm nay chuùng toâi ôû caû ngaøy beân naøy meät laém. Ngaøy mai

caàn phaûi nghæ.

Roài cuøng leân xe veà.

Giaû Thuïy vaãn choøng choïc nhìn Phöôïng Thö. Sau khi Giaû Traân

quay vaøo, Lyù Quí mang ngöïa ñeán, Baûo Ngoïc cöôõi ñi theo Vöông phu

nhaân veà.

Giaû Traân cuøng anh em, con chaùu aên côm xong, roài ñaâu veà ñaáy.

Hoâm sau caùc ngöôøi trong hoï laïi ñeán, nhoän nhòp suoát ngaøy. Chaúng caàn

phaûi keå roõ.

Töø ñaáy, Phöôïng Thö thænh thoaûng sang thaêm Taàn thò. Beänh tình

Taàn thò khi giaûm khi taêng. Giaû Traân, Vöu thò, Giaû Dung raát buoàn.

Giaû Thuïy ñeán phuû Vinh maáy laàn, nhöng ñeàu gaëp luùc Phöôïng Thö

sang phuû Ninh vaéng.

Naêm aáy ngaøy ba möôi thaùng moät laø ngaøy ñoâng chí. Gaëp luùc tieát

trôøi thay ñoåi, ngaøy naøo Giaû maãu, Vöông phu nhaân, Phöông Thö cuõng

sai ngöôøi sang thaêm Taàn thò. Ngöôøi nhaø veà ñeàu noùi: “Trong maáy hoâm

nay beänh khoâng thaáy taêng giaûm gì”.

Vöông phu nhaân noùi vôùi Giaû maãu:

- Tieát giôøi theá naøy, maø beänh khoâng taêng, may ra coù theå khoûi

ñöôïc.

Giaû maãu noùi:

- Phaûi ñaáy, con beù ngoan nhö theá, lôõ coù meänh heä naøo, thaät ñaùng

thöông ñeán cheát ñi ñöôïc.

Noùi xong, loøng raát ñau xoùt, quay laïi baûo Phöôïng Thö:

- Thím chaùu chuùng maøy xöa nay thaân thieát vôùi nhau. Mai laø

moàng moät, ñeán moàng hai chaùu neân sang thaêm chaùu xem beänh tình noù

theá naøo? May noù ñôõ ñöôïc, veà noùi cho ta bieát. Ngaøy thöôøng noù thích

aên thöù gì, chaùu sai ngöôøi mang sang cho noù.

Phöôïng Thö vaâng lôøi. Ñeán moàng hai, aên côm saùng xong, ñi sang

phuû Ninh, thaáy beänh tình Taàn thò tuy khoâng naëng theâm, nhöng ngöôøi

gaày voõ ñi. Phöôïng Thö ngoài chôi noùi chuyeän moät luùc khuyeân giaûi Taàn

thò laø beänh coù theå khoûi ñöôïc. Taàn thò noùi:

- Khoûi hay khoâng, ñeán muøa xuaân seõ bieát. Nay qua tieát ñoâng chí

maø khoâng vieäc gì, may ra coù theå khoûi ñöôïc cuõng chöa bieát chöøng. Nhôø

thím veà trình vôùi cuï vaø baø Hai xin cöù yeân taâm. Hoâm noï cuï cho baùnh

boät hoaøi sôn coù nhaân taùo, chaùu aên hai chieác, thaáy deã chòu vaø beänh hôi

chuyeån.

Phöôïng Thö noùi:

- Ngaøy mai thím laïi mang sang. Baây giôø thím ra thaêm meï choàng

chaùu, roài veà trình cuï.

Taàn thò noùi:

- Nhôø thím hoûi thaêm söùc khoûe cuï vaø baø beân aáy hoä chaùu.

Phöôïng Thö nhaän lôøi, ñi ñeán buoàng Vöu thò. Vöu thò noùi:

- Thím xem chaùu theá naøo?

Phöôïng Thö cuùi ñaàu moät luùc, noùi:

- Chaúng coù caùch naøo cöùu ñöôïc. Chò neân cho saém söûa ñoà haäu söï

cho chaùu, möôïn caùch xung, hoïa may döõ hoùa laønh chaêng.

Vöu thò noùi:

- Toâi ñaõ thaàm sai ngöôøi ñi saém roài, nhöng chöa coù goã toát, thong

thaû seõ saém sau.

Phöôïng Thö uoáng nöôùc, troø chuyeän moät luùc, noùi:

- Toâi phaûi veà trình cuï ñaây.

Vöu thò baûo:

- Noùi cho coù yù nheù, ñöøng ñeå cuï phaûi lo.

- Toâi bieát roài.

Phöôïng Thö ñöùng daäy veà trình Giaû maãu:

- Vôï chaùu Dung coù lôøi sang thaêm söùc khoûe baø, laïy taï ôn baø, vaø noù

noùi ñaõ hôi ñôõ, xin baø cöù yeân taâm, heã noù hôi khaù moät chuùt, seõ sang

haàu ngay.

Giaû maãu noùi:

- Chaùu xem noù theá naøo?

- Hieän giôø chöa ngaïi, tinh thaàn coøn khaù.

Giaû maãu nghe noùi, ngaãm nghó moät luùc, baûo:

- Chaùu haõy thay quaàn aùo roài ñi nghæ.

Phöôïng Thö vaâng lôøi ra thaêm Vöông phu nhaân roài veà nhaø, Bình

Nhi ñem quaàn aùo ñaõ hô aám saün cho Phöôïng Thö thay. Phöôïng Thö
ngoài xuoáng, hoûi:

- ÔÛ nhaø coù vieäc gì khoâng?

Bình Nhi pha traø mang ñeán, noùi:

- Khoâng coù vieäc gì, chæ coù chò Vöôïng ñem noäp tieàn laõi ba traêm

laïng baïc, toâi ñaõ nhaän roài. Laïi coù caäu Thuïy sai ngöôøi sang xem môï coù

nhaø khoâng ñeå sang thaêm.

Phöôïng Thö nghe noùi “höø” moät caùi:

- Thaèng suùc sinh naøy ñaùng cheát, xem noù ñeán ñaây laøm troø gì?

Bình Nhi noùi:

- Caäu Thuïy coù vieäc gì maø cöù hay ñeán?

Phöôïng Thö môùi keå laïi caâu chuyeän gaëp haén, vaø nhöõng lôøi leõ cöû

chæ cuûa haén trong vöôøn hoa phuû Ninh cho Bình Nhi nghe.

Bình Nhi noùi:

- EÁch gheû laïi muoán aên thòt ngoãng trôøi! Ñoà khoán naïn! Khoâng coù

luaân thöôøng gì! Noù coù buïng daï aáy taát phaûi cheát khoâng toaøn veïn ñöôïc

ñaâu.

Phöôïng Thö noùi:

- Cöù ñeå haén laïi ñaây, ta seõ coù caùch.

o0o

Hoài thöù möôøi hai

Vöông Hy Phöôïng ñoäc aùc, baøy cuoäc töông tö

Giaû Thieân Töôøng cheát oan, soi göông phong nguyeät

Phöôïng Thö ñang noùi chuyeän vôùi Bình Nhi thì coù ngöôøi vaøo baùo:

- Caäu Thuïy ñeán.

Phöôïng Thö baûo:

- Môøi vaøo ñaây!

Giaû Thuïy thaáy môøi, trong buïng möøng thaàm, voäi vaõ vaøo ngay. Khi

gaëp Phöôïng Thö, haén vui veû chaøo hoûi luoân moàm.

Phöôïng Thö laøm ra daùng aân caàn, môøi haén ngoài uoáng nöôùc. Giaû

Thuïy thaáy Phöôïng Thö trang ñieåm, caøng theâm say söa, lieàn lim dim

maét hoûi:

- Anh nhaø sao maø chöa veà?

- Khoâng bieát taïi laøm sao?

- Hay laø ñi ñöôøng laïi coù ai buoäc chaân, neân khoâng veà ñöôïc?

- Cuõng coù leõ, theá môùi bieát boïn ñaøn oâng baï ngöôøi naøo yeâu ngöôøi aáy.

Giaû Thuïy cöôøi noùi:

- Chò laàm roài, toâi thì khoâng phaûi haïng ngöôøi aáy ñaâu.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Maáy ngöôøi ñöôïc nhö chuù? Möôøi ngöôøi chöa chaéc ñaõ ñöôïc moät.

Giaû Thuïy nghe noùi möøng laém, gaõi maët gaõi tai, noùi:

- Chaéc ngaøy naøo chò cuõng buoàn laém thì phaûi?

- Ñuùng ñaáy, chæ mong coù ngöôøi ñeán chôi noùi chuyeän cho ñôõ buoàn.

- Toâi thì ngaøy naøo cuõng roãi, thænh thoaûng ñeán chôi vôùi chò cho ñôõ

buoàn, coù ñöôïc khoâng?

- Chuù noùi ñuøa ñaáy chöù, khi naøo chòu ñeán ñaây?

- Tröôùc maët chò, neáu toâi noùi doái, thì trôøi ñaùnh thaùnh vaät! Chæ vì

thöôøng nghe noùi chò gheâ gôùm laém, ñoái vôùi chò, hôi sô suaát moät tí cuõng

khoâng ñöôïc, cho neân toâi sôï khoâng daùm ñeán. Nay thaáy chò laø ngöôøi vui

veû, raát thöông ngöôøi, sao toâi laïi khoâng ñeán? Duø coù cheát cuõng cam

loøng.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Chuù laø ngöôøi tinh ranh hôn anh em chaùu Dung nhieàu! Maët muõi

hoï saùng suûa theá, cöù töôûng buïng hoï cuõng tinh ranh, hay ñaâu hoï ñeàu laø

haïng laån thaån. Chaúng hieåu buïng ngöôøi ta moät tí naøo.

Giaû Thuïy nghe noùi, buïng caøng roän röïc, toan saán laïi ngaém nghía

caùi tuùi cuûa Phöôïng Thö. Laïi hoûi Phöôïng Thö ñeo caùi nhaãn gì?

Phöôïng Thö kheõ noùi:

- Ñöùng ñaén moät tí naøo! Ñöøng ñeå boïn ngöôøi nhaø troâng thaáy.

Giaû Thuïy nghe, töôûng chöøng nhö nhöõng lôøi vua ban, Phaät daïy,

voäi luøi ra xa. Phöôïng Thö cöôøi baûo:

- Thoâi haõy veà ñi.

- Toâi ngoài laïi ñaây moät luùc nöõa. Chò nhaãn taâm theá!

- Ban ngaøy ban maët, keû ñi ngöôøi laïi luoân, ngoài laïi ñaây sao tieän.

Haõy veà ñi! Ñeán toái, ñoä ñaàu canh moät laån ñeán caùi nhaø troáng phía taây

chôø toâi.

Giaû Thuïy nghe noùi, nhö ñöôïc cuûa baùu, voäi noùi:

- Ñöøng ñaùnh löøa nheù. Nhöng choã aáy nhieàu ngöôøi ñi laïi laém, nuùp

vaøo ñaâu ñöôïc?

- Cöù yeân chí. Toâi cho nhöõng ñöùa canh ñeâm nghæ heát, hai beân

ñoùng cöûa laïi, chaúng coøn coù ai ñaâu.

Giaû Thuïy nghe noùi, möøng quaù, voäi caùo töø, trong buïng chaéc maåm.

Chôø ñeán chieàu toái, haén moø sang phuû Vinh. Ñöông luùc saép ñoùng cuûa,

haén leûn vaøo caùi nhaø troáng, quaû thaáy toái om, chaúng coù ngöôøi naøo ñi laïi.

Cöûa sang beân nhaø Giaû maãu ñaõ khoùa roài, chæ coøn cöûa phía ñoâng chöa

ñoùng. Giaû Thuïy laéng nghe giôø laâu chaúng thaáy ai ñeán. Chôït nghe tieáng

laùch caùch, cöûa phía ñoâng cuõng ñoùng neát. Giaû Thuïy soát ruoät, nhöng

khoâng daùm leân tieáng, khe kheõ laàn ñeán ñaåy maáy caùi, thaáy cöûa ñoùng

chaët nhö thuøng saét. Baáy giôø haén muoán ra cuõng khoâng ñöôïc. Phía nam,

phía baéc ñeàu laø töôøng cao, muoán treøo cuõng khoâng coù choã vòn. Choã aáy

laïi laø nôi gioù luøa, chung quanh troáng hoác. Trôøi thaùng chaïp ñeâm daøi,

gioù baác thoåi hun huùt, reùt buoát ñeán xöông, ai ñöùng ñoù moät ñeâm coù theå

cheát cöùng ñöôïc. Chôø maõi ñeán môø saùng, thaáy moät baø giaø môû cöûa phía

ñoâng, roài sang goïi cöûa phía taây. Luùc baø giaø ngoaûnh maët ñi, haén lieàn

caém ñaàu caém coå chaïy bieán maát. May trôøi coøn sôùm, chöa ai daäy, haén

leûn ra cöûa sau chaïy moät maïch veà nhaø.

Vì boá meï maát sôùm, Giaû Thuïy ôû vôùi oâng laø Giaû Ñaïi Nho. Ñaïi Nho

daïy chaùu raát nghieâm, khoâng cho ra ngoaøi moät böôùc, sôï chaùu uoáng

röôïu ñaùnh baïc, hoïc trai gaùi gì chaêng, haïi ñeán vieäc hoïc. Nay thaáy chaùu

suoát ñeâm khoâng veà, Ñaïi Nho raát böïc boäi, cho laø khoâng röôïu cheø thì côø

baïc hoaëc trai gaùi, haùt xöôùng chöù ngôø ñaâu laïi laø caùi chuyeän toäi nôï aáy.

Giaû Thuïy sôï toaùt moà hoâi, phaûi noùi doái:

- Ñeán thaêm caäu, trôøi toái quaù, caäu giöõ nguû laïi moät ñeâm.

Ñaïi Nho noùi:

- Xöa nay maøy ñi ñaâu laø phaûi xin pheùp tao, sao hoâm qua laïi daùm

töï tieän leûn ñi, nhö theá ñaõ ñaùng ñaùnh ñoøn roài, huoáng chi laïi coøn noùi

doái.

Beøn ñaùnh Giaû Thuïy ba boán chuïc roi thaät ñau, laïi khoâng cho aên

côm, baét phaûi quyø hoïc buø möôøi buoåi môùi tha. Giaû Thuïy bò reùt moät

ñeâm, laïi bò moät traän ñoøn ñau, phaûi nhòn ñoùi, quyø ôû döôùi ñaát maø hoïc,

khoå sôû muoân phaàn.

Nhöng loøng taø vaãn chöa chòu boû, Giaû Thuïy vaãn chöa bieát möu

chöôùc cuûa Phöôïng Thö. Qua vaøi ngaøy ñöôïc luùc roãi, haén laïi tìm ñeán.

Phöôïng Thö laøm ra boä traùch moùc sai heïn. Giaû Thuïy voäi vaøng theà

ngay. Phöôïng Thö thaáy haén töï ñaâm ñaàu vaøo troøng, laïi baøy meïo khaùc

ñeå cho haén tænh ngoä. Beøn giaû caùch heïn:

- Toái hoâm nay ñöøng ñeán choã cuõ nöõa, cöù ñeán chôø ôû caùi gian nhaø boû

khoâng, coù ñöôøng reõ sang buoàng toâi, ñöøng coù laàm ñaáy!

- Thöïc theá chöù?

- Khoâng tin thì ñöøng ñeán!

- Theá naøo cuõng ñeán, nhaát ñònh ñeán, duø cheát cuõng ñeán.

- Baây giôø haõy veà ñi.

Giaû Thuïy chaéc maåm toái aáy theá naøo cuõng oån chuyeän ra veà ngay.

Baáy giôø Phöôïng Thö môùi ñieàu binh khieån töôùng, ñaët saün voøng vaây.

Giaû Thuïy chæ mong sao choùng toái, chôø maõi cho ñeán chieàu, khoâng

ngôø laïi coù ngöôøi trong hoï ñeán chôi, aên côm toái xong môùi veà. Ñeán luùc

leân ñeøn haén laïi phaûi � ññôïi cho oâng ñi nguû roài môùi leûn sang phuû Vinh,

ñöùng chôø ôû choã heïn. Haén ñi ñi laïi laïi, loanh quanh, luoáng cuoáng nhö

kieán boø treân noài nöôùc soâi. Beân traùi chaúng thaáy boùng ngöôøi, beân phaûi

chaúng coù tieáng ñoäng. Haén vöøa sôï vöøa ngôø: “Hay laø khoâng ñeán, laïi laøm

cho ta chòu reùt moät ñeâm nöõa chaêng?”

Ñöông luùc phaân vaân, thaáy luø luø moät boùng ñen ñi ñeán, Giaû Thuïy

ñoaùn chaéc laø Phöôïng Thö. Ngöôøi aáy vöøa ñeán gaàn, Giaû Thuïy oâm chaàm

laáy, nhö hoå ñoùi voà moài, meøo ñoùi voà chuoät, noùi: “Chò ôi! laøm toâi chôø laâu

cheát ñi ñöôïc!” Haén oâm ngay leân giöôøng, hoân hít, côûi daûi quaàn, roài cöù

“Cha oâi! Meï oâi!” keâu cuoáng cuoàng leân. Ngöôøi aáy laëng yeân chaúng noùi gì.

Giaû Thuïy cuõng ñang côûi daûi quaàn ñònh nhaäp cuoäc. Chôït coù boùng ñeøn

loøe saùng. Giaû Töôøng caàm neán soi, hoûi:

- Ai ôû trong nhaø aáy?

Ngöôøi naèm treân giöôøng teù ra laø Giaû Dung cöôøi noùi:

- Chuù Thuïy ñònh hieáp toâi ñaáy!

Giaû Thuïy xaáu hoå quaù, khoâng laån vaøo choã naøo ñöôïc, quay mình

toan chaïy. Giaû Töôøng giöõ laïi, baûo:

- Khoâng ñöôïc chaïy! Thím Lieãn ñaõ trình vôùi baø Hai laø chuù ñeán

gheïo thím aáy. Thím aáy duøng keá giöõ ñöôïc chuù ôû ñaây. Baø Hai nghe noùi,

töùc loän ruoät, baûo ñeán baét chuù. Chuù phaûi theo toâi ñi ngay!

Giaû Thuïy sôï heát hoàn, noùi:

- Chaùu ôi! Chaùu cöù noùi laø khoâng tìm thaáy chuù, ngaøy mai chuù seõ

haäu taï.

Giaû Töôøng noùi:

- Tha chuù cuõng chaúng sao, nhöng chuù ñònh taï bao nhieâu? Noùi

mieäng khoâng ñöôïc, phaûi vieát vaên töï.

Giaû Thuïy noùi:

- Vieát thì vieát theá naøo?

- Coù khoù gì, cöù noùi laø chuù thua baïc, vay bao nhieâu laïng laø xong.

- Ñieàu aáy cuõng deã thoâi, nhöng khoâng coù giaáy buùt.

Giaû Töôøng laáy giaáy buùt, ra veû laøm phuùc laøm ñöùc, baét Giaû Thuïy

phaûi vieát vaên töï vaø kyù teân vay 50 laïng. Xong xuoâi ñaâu ñaáy, haén laïi

baét ñieàu ñình vôùi Giaû Dung. Luùc ñaàu Giaû Dung nhaát ñònh khoâng nghe,

chæ noùi: “Ngaøy mai baùo cho caû hoï bieát, xem hoï phaân xöû ra sao!” Giaû

Thuïy keâu van maõi, sau phaûi suïp xuoáng laïy, Giaû Töôøng môùi laøm ra veû

nhaân töø, baét Giaû Thuïy phaûi vieát moät böùc vaên töï vay 50 laïng baïc nöõa

môùi thoâi.

Giaû Töôøng laïi noùi:

- Baây giôø tha chuù ngay, toâi phaûi chòu loãi. Cöûa beân buoàng cuï ñoùng

roài, oâng toâi ñang ngoài ôû treân nhaø khaùch xem nhöõng thöù ôû Nam kinh

göûi ñeán, loái aáy cuõng khoù ñi loït. Nay chæ coù theå leûn ñi ra cöûa sau.

Nhöng ñi loái aáy maø gaëp ngöôøi thì caû toâi cuõng coù loãi. Chôø toâi ñi tröôùc

doø xem sao. roài seõ veà ñöa chuù ñi. Chuù ñöùng naáp ôû ñaây cuõng khoâng

yeân, laùt nöõa ngöôøi ta coøn chaát nhieàu thöù ôû ñaây. Ñeå toâi ñi tìm choã

khaùc.

Giaû Töôøng taét ñeøn, daét Giaû Thuïy ra ngoaøi, laàn moø ñeán döôùi theàm

nhaø, baûo:

- Choã naøy naáp ñöôïc, chuù haõy ngoài ñaây, khoâng ñöôïc leân tieáng. Ñôïi

toâi ñeán seõ ñi.

Giaû Thuïy khoâng laøm theá naøo ñöôïc, ñaønh phaûi ngoài choàm choãm ôû

döôùi theàm. Ñang luùc lo nghó. Chôït ôû treân ñænh ñaàu, nghe aøo moät tieáng,

moät thuøng vöøa cöùt vöøa nöôùc ñaùi ñoå xuoáng suoát töø ñaàu ñeán chaân, Giaû

Thuïy “OÁi chaøo” moät tieáng, voäi böng mieäng, khoâng daùm keâu to, ñaàu vaø

maët ñaày nhöõng cöùt ñaùi, ngöôøi laïnh nhö baêng, run caàm caäp. Giaû

Töôøng chaïy laïi baûo “Chaïy mau! Chaïy mau!” Giaû Thuïy ñöôïc leänh, ba

chaân boán caúng, töø cöûa sau chaïy veà. Baáy giôø ñeâm ñaõ canh ba, phaûi goïi

cöûa.

Ngöôøi nhaø troâng thaáy quang caûnh nhö theá, hoûi: “Laøm sao theá?”

Giaû Thuïy phaûi noùi doái “Trôøi toái nhôõ chaân ngaõ xuoáng hoá xí”. Roài vaøo

buoàng taém röûa, thay quaàn aùo. Baáy giôø haén môùi bieát Phöôïng Thö löøa

mình, töùc giaän moät hoài, nhöng laïi nghó ñeán boùng daùng yeåu ñieäu cuûa

naøng, tieác khoâng ñöôïc oâm ngay vaøo loøng. Haén nghó vô nghó vaån suoát

ñeâm, khoâng chôïp maét. Töø ñoù, trong loøng vaãn tô töôûng Phöôïng Thö,

nhöng khoâng daùm beùn maûng ñeán phuû Vinh nöõa.

Boïn Giaû Dung thöôøng ñeán ñoøi nôï, Giaû Thuïy sôï oâng bieát, beänh

töông tö ñaõ khoå laém roài, huoáng chi laïi maéc theâm maáy moùn nôï nöõa.

Vieäc hoïc haøng ngaøy laïi raát nghieâm. Vôùi con ngöôøi môùi hai möôi tuoåi

ñaàu, chöa coù vôï, mô töôûng Phöôïng Thö khoâng toaïi nguyeän, traùnh sao

khoûi ngoùn tay raày daõ raønh rôi(1), gia dó hai laàn bò reùt vaø ñi laïi ñeâm

hoâm vaát vaû. Maáy maët doàn daäp taán coâng, haén ñaâm ra maéc beänh: buïng

ñaày, mieäng nhaït, chaân run, maét cay, ñeâm soát, ngaøy moûi meät, ñi ñaùi

daét, di tinh, ho ra maùu... Chöa ñaày moät naêm, beänh cöù naëng leân.

Khoâng göôïng ñöôïc nöõa, haén phaûi naèm lieät treân giöôøng, heã nhaém maét

laïi meâ maån baøng hoaøng, sôï haõi, hoaûng hoát, noùi nhaûm luoân moàm.

Thaày thuoác xoay xôû heát caùch, nhuïc queá, phuï töû, mieát giaùp, maïch ñoâng,

ngoïc truùc, uoáng haøng maáy chuïc caân, vaãn khoâng thaáy chuyeån. Heát

ñoâng sang xuaân, beänh haén caøng naëng. Ñaïi Nho lo laéng, tìm ñuû thaày,

ñuû thuoác, cuõng chaúng thaáy coâng hieäu gì. Sau uoáng ñeán baøi “Ñoäc saâm”,

nhöng nhaø Ñaïi Nho söùc ñaâu maø kieám ra ñöôïc, phaûi sang xin ôû phuû

Vinh.

Vöông phu nhaân baûo Phöôïng Thö caân cho hai laïng. Phöôïng Thö

noùi:

- Hoâm noï ñaõ mang ra cheá thuoác cho baø roài; meï laïi baûo giöõ laïi

moät ít ñeå bieáu baø Döông ñeà ñoác, con ñaõ cho mang bieáu heát caû roài.

Vöông phu nhaân noùi:

- Beân naøy heát thì cho hoûi beân meï choàng chaùu hay anh Traân coá

kieám theâm cho ñuû ñeå giuùp ngöôøi ta, cöùu ngöôøi ñöôïc cuõng laø vieäc phuùc

(1) Nghóa ñen cuûa chöõ “thuû daâm” ôû Taây söông kyù.

ñöùc ñaáy.

Phöôïng Thö vaâng lôøi, nhöng khoâng cho ngöôøi ñi hoûi, chæ laáy maáy

ñoàng saâm vuïn cho ngöôøi mang ñi, baûo laø baø Hai cho ñaáy. Neáu xin

theâm thì khoâng coøn nöõa. Roài ñeán thöa vôùi Vöông phu nhaân: “Ñaõ kieám

ñöôïc hai laïng vaø cho ngöôøi mang ñi roài”.

Giaû Thuïy muoán choùng khoûi beänh, thuoác naøo cuõng uoáng, tieàn maát

taät mang, chaû aên thua gì. Moät hoâm coù vò ñaïo nhaân khieãng chaân ñi

haønh khaát, noùi laø chöõa ñöôïc beänh oan nghieät. Giaû Thuïy naèm trong

nhaø nghe thaáy, keâu to: “Ra môøi ngay vò phaät soáng aáy vaøo cöùu toâi”. Roài

haén cöù daäp ñaàu xuoáng goái laïy laáy laïy ñeå. Khi ngöôøi nhaø ñöa vò ñaïo só

vaøo. Giaû Thuïy keùo ngay laáy tay keâu luoân:

- Nhôø phaät soáng cöùu toâi!

Ñaïo só thôû daøi:

- Beänh ngöôi khoâng theå chöõa baèng thuoác ñöôïc! Ta ñöa cho ngöôi

caùi “baûo boái” naøy, ngaøy ngaøy ngöôi ngaém vaøo ñaáy môùi coù theå cöùu ñöôïc.

Ñaïo só laáy ôû trong tay naûi ra ñöa cho Giaû Thuïy moät caùi göông soi

caû hai maët. Ñaèng sau göông khaéc boán chöõ “Phong nguyeät baûo giaùm”(1),

vaø noùi:

- Göông naøy laáy ôû ñeàn Khoâng Linh trong coõi Thaùi hö aûo caûnh, do

vò tieân Caûnh aûo laøm ra, coù coâng giuùp ngöôøi ñôøi baûo toaøn tính meänh.

Vì theá, ta mang xuoáng traàn chæ ñeå cho nhöõng boïn Vöông toân coâng töû

tuaán tuù phong löu soi thoâi. Nhöng chæ neân soi maët traùi, khoâng ñöôïc

soi maët phaûi. Caån thaän ñaáy! Soi ngay ñi! Ba ngaøy nöõa ta laïi laáy, chaéc

beänh ngöôi seõ khoûi.

Noùi xong, thong dong ñi ra, ai giöõ cuõng khoâng chòu ôû. Giaû Thuïy

caàm laáy göông nghó thaàm:

- Ñaïo só naøy chaéc coù yù gì ñaây! Ta haõy soi thöû xem sao?

Beøn caàm göông mang maët traùi ra soi, thaáy trong coù boä xöông

ngöôøi. Giaû Thuïy sôï quaù, voäi giaáu göông ñi, maéng: “Ñoà laùo! Laøm sao

laïi doïa ta! Ta haõy soi maët phaûi xem sao?” Beøn soi maët phaûi, thaáy

Phöôïng Thö ñöùng ôû trong, vaãy tay goïi. Giaû Thuïy möøng laém, meâ maån

(1) Caùi göông baùu ñeå cho nhöõng ngöôøi sai ñaém tình duyeân traêng gioù töï soi maø tænh ngoä

laïi.

ñi vaøo trong göông, cuøng Phöôïng Thö vui cuoäc maây möa, roài Phöôïng

Thö laïi ñöa ra naèm treân giöôøng. Giaû Thuïy keâu “AÙi chaø” moät tieáng,

böøng maét ra, caùi göông töï nhieân laät laïi maët traùi, vaãn thaáy moät boä

xöông ngöôøi ñöùng söøng söõng ôû trong. Giaû Thuïy moà hoâi ñaàm ñìa, döôùi

quaàn tinh thoaùt ra moät ñoáng. Duïc tình vaãn chöa ñöôïc thoûa, haén laïi

quay maët phaûi ra soi, thaáy Phöôïng Thö laïi vaãy tay goïi, haén laïi ñi vaøo

trong göông, cöù theá ba boán laàn. Ñeán laàn cuoái cuøng vöøa môùi ôû trong

göông ra, thaáy hai ngöôøi chaïy laïi mang xích saét khoùa tay loâi ñi, Giaû

Thuïy keâu “Ñeå cho toâi laáy caùi göông ñaõ”. Roài im baët, khoâng noùi ñöôïc

nöõa.

Nhöõng ngöôøi haàu beân caïnh thaáy Giaû Thuïy mang göông ra soi,

göông rôi xuoáng, maét trôïn to, laïi caàm laáy göông. Cuoái cuøng göông rôi

ra, tay khoâng ñoäng ñaäy nöõa. Moïi ngöôøi ñeán xem thì ñaõ taét thôû roài,

döôùi quaàn ñaàm ñìa moät vuõng tinh laïnh buoát.

Hoï môùi voäi vaøng thay quaàn aùo cho haén vaø khieâng haén leân giöôøng.

Vôï choàng Ñaïi Nho khoùc loùc, cheát ñi soáng laïi, maéng ñaïo só aàm leân:

“Gioáng yeâu ñaïo naøo ñöa laïi vaät naøy, haïi ñôøi khoâng ít. Sao khoâng ñem

ñoát noù ñi?” Roài sai ngöôøi chaát löûa ñoát caùi göông. Boãng trong göông coù

tieáng noùi: “Ai baûo soi maët phaûi! Caùc ngöôi töï mình laáy giaû laøm thöïc,

vieäc gì laïi ñoát göông cuûa ta?”

Chôït thaáy ñaïo só khieãng chaân töø ngoaøi vaøo, noùi to:

- Ai ñoát caùi göông “Phong nguyeät baûo giaùm” ta laïi cöùu ñaây!

Lieàn chaïy thaúng vaøo trong nhaø cöôùp laáy caùi göông, roài vuøn vuït ra

ñi.

Ñaïi Nho ñaønh phaûi lo lieäu vieäc tang, baùo tin buoàn ñi caùc nôi, ba

ngaøy tuïng kinh, baûy ngaøy caát ñaùm, ñöa ra quaøn ôû chuøa Thieát Haïm,

ñôïi ngaøy ñöa veà nguyeân quaùn. Ngöôøi trong hoï ñeàu ñeán vieáng. Phuû

Vinh thì Giaû Xaù giuùp hai möôi laïng, Giaû Chính giuùp hai möôi laïng.

Phuû Ninh, Giaû Traân cuõng giuùp hai möôi laïng; coøn nhöõng ngöôøi trong

hoï giaøu ngheøo khoâng ñeàu nhau, ngöôøi thì moät hai laïng, ngöôøi thì ba

boán laïng. Ngoaøi ra, caùc baïn höõu giuùp ñôõ cuõng ñöôïc hai ba möôi laïng.

Nhaø Ñaïi Nho tuy ngheøo, nhöng ñöôïc nhieàu ngöôøi giuùp ñôõ, vieäc tang

cuõng lo lieäu ñaày ñuû.

Cuoái muøa ñoâng naêm aáy, Laâm Nhö Haûi maéc beänh naëng, vieát thö

baûo Ñaïi Ngoïc phaûi veà, Giaû maãu nghe tin, laïi theâm lo buoàn, ñaønh phaûi

saém söûa cho Ñaïi Ngoïc leân ñöôøng. Baûo Ngoïc böùt röùt khoù chòu. Nhöng

vì tình cha con, neân khoâng tieän ngaên giöõ.

Giaû maãu baûo Giaû Lieãn ñöa Ñaïi Ngoïc ñi, khi xong vieäc seõ laïi ñöa

veà. Caùc moùn quaø ñòa phöông vaø tieàn loä phí ñeàu saém söûa ñuû caû. Choïn

ngaøy toát, Giaû Lieãn cuøng Ñaïi Ngoïc töø bieät moïi ngöôøi, mang theo ngöôøi

haàu xuoáng thuyeàn ñi Döông Chaâu.

o0o

Hoài thöù möôøi ba

Taàn Khaû Khanh cheát ñöôïc phong long caåm tuùy

Vöông Hy Phöôïng sang giuùp vieäc beân phuû Ninh

Töø ngaøy Giaû Lieãn ñöa Ñaïi Ngoïc ñi Döông Chaâu, Phöôïng Thö

trong loøng buoàn baõ, cöù ñeán toái laø cöôøi ñuøa qua loa vôùi Bình Nhi moät

luùc roài ñi nguû ngay. Moät ñeâm, Phöôïng Thö cuøng Bình Nhi ngoài döôùi

ñeøn, oâm loàng aáp, sai a hoaøn hô aám chaên ñeäm, roài hai ngöôøi ñi naèm.

Phöôïng Thö baám ñoát tay, tính ñöôøng ñi xem chöøng ñaõ ñeán ñaâu. Hai

ngöôøi noùi chuyeän, baát giaùc sang canh ba. Bình Nhi nguû luùc naøo khoâng

bieát. Phöôïng Thö thì ñang mô mô maøng maøng. Chôït thaáy Taàn thò ôû

ngoaøi böôùc vaøo, mæm cöôøi noùi:

- Thím nguû ngon theá! Hoâm nay chaùu veà, sao thím khoâng ñi tieãn

chaân chaùu moät quaõng! Choã thím chaùu ta ngaøy thöôøng thaân maät vôùi

nhau, chaùu khoâng döùt ra ñöôïc, neân laïi ñaây töø bieät. Coù moät ñieàu aùy

naùy trong loøng, chaùu chæ noùi vôùi thím, chöù noùi vôùi ngöôøi khaùc chöa

chaéc ñaõ aên thua gì.

Phöôïng Thö nghe noùi, hoaûng hoát hoûi:

- Chaùu coù vieäc gì, noùi cho ta bieát.

Taàn thò noùi:

- Thím ôi! Thím laø böïc anh huøng trong ñaùm phaán son, ngay boïn

con trai muõ cao aùo daøi cuõng chaúng hôn ñöôïc. Caâu tuïc ngöõ “Traêng troøn

roài khuyeát, nöôùc ñaày thì traøn”, vaø “Treøo cao taát ngaõ ñau”, chaéc thím

cuõng ñaõ hieåu. Nhaø ta giaøu sang löøng laãy non traêm naêm nay, moät

ngaøy kia “Heát vui ñeán buoàn”, ñuùng nhö caâu tuïc ngöõ: “Caây ñoå khæ vöôïn

tan”, chaúng hoùa ra phuï caùi tieáng doøng hoï thi thö laâu ñôøi hao sao?

Phöôïng Thö nghe noùi, loøng ñaày vui veû, kinh sôï boäi phaàn, voäi hoûi:

- Chaùu nghó theá raát phaûi. Nhöng coù caùch gì giöõ laïi ñeå sau naøy

khoûi lo khoâng?

Taàn thò cöôøi nhaït:

- Thím theá maø cuõng ngôù ngaån! Bó chaùn thì phaûi thaùi, vinh chaùn

thì phaûi nhuïc, xöa nay vaãn quanh quaån nhö theá, söùc ngöôøi coù giöõ ñöôïc

maõi ñaâu! Nhöng ñang luùc thònh, ta nghó caùch ñeà phoøng luùc suy, thì

cuõng coù theå giöõ laâu ñöôïc. Hieän giôø moïi söï ñieàu oån, chæ coù hai vieäc laø

chöa xuoâi, neáu bieát xeáp ñaët ngay thì sau naøy seõ khoâng phaûi lo.

- Nhöõng vieäc gì?

- Moät laø, hieän nay moä toå vaãn boán muøa teá leã, nhöng khoâng coù moùn

tieàn chi tieâu nhaát ñònh; hai laø, tröôøng hoïc cuûa hoï cuõng khoâng coù moùn

naøo cung caáp nhaát ñònh. Baây giôø ñöông luùc thònh, hai moùn aáy khoâng

ñeán noãi thieáu thoán. Sau naøy khoâng may sa suùt, thì laáy tieàn ñaâu ra maø

chi. Theo yù chaùu, chi baèng ñang luùc phuù quyù, neân ñaët nhieàu trang traïi,

nhaø cöûa, ruoäng ñaát beân caïnh moät toå, ñeå chi phí vieäc teá töï vaø cung caáp.

Tröôøng hoïc cuûa hoï cuõng ñaët ôû ñaáy. Hoïp caû lôùn beù trong hoï, ñaët moät

ñieàu leä, phaøm vieäc ruoäng ñaát, tieàn nong, teá leã, cung caáp, moãi nhaø

troâng nom moät naêm. Cöù laàn löôït nhö theá, coù theå traùnh ñöôïc caùi teä

tranh giaønh nhau, hay mang ñi caàm baùn. Neáu ngöôøi naøo coù toäi, chæ

tòch thu rieâng cuûa ngöôøi aáy, coøn saûn nghieäp höông hoûa thì ngay quan

cuõng khoâng laáy ñöôïc. Nhö vaäy duø khi sa suùt, con chaùu vaãn coù theå lui

veà nhaø ñoïc saùch, laøm ruoäng, giöõ troïn ñöôïc teá töï. Neáu chæ nhìn tröôùc

maét cho laø vinh hoa maõi maõi maø khoâng tính ñeán mai sau, thì khoâng

phaûi laø keá laâu daøi. Roài ñaây chaúng bao laâu nöõa seõ coù moät söï vui möøng

khaùc thöôøng, thöïc laø: “Löûa noùng soâi daàu, hoa töôi caøi gaám!” Nhöng ñoù

chæ laø cuoäc phoàn hoa nhaùy maét, vui söôùng moät thôøi, ñöøng neân queân

caâu: “Tieäc vui cuõng taøn!” Neáu khoâng lo xa töø giôø, sau naøy hoái cuõng voâ

ích!

- Vieäc gì ñaùng möøng theá?

- Cô trôøi khoâng theå tieát loä ñöôïc, chæ vì thím chaùu ta thaân nhau,

nay chaùu saép ñi, xin taëng laïi hai caâu naøy, thím neân nhôù kyõ:

Ba xuaân khi ñaõ qua roài.

Hoa taøn, thôm heát, moïi ngöôøi chia tay!

Phöôïng Thö coøn muoán hoûi nöõa, chôït thaáy ôû cöûa ngoaøi vang leân

boán hoài moõ saét, baùo tin coù tang. Phöôïng Thö giaät mình tænh daäy. Coù

ngöôøi vaøo baùo:

- Môï Dung beân phuû Ñoâng maát roài!

Phöôïng Thö thaát kinh, toaùt moà hoâi, ngaån ngöôøi ra moät luùc, voäi

maëc quaàn aùo, ñeán choã Vöông phu nhaân. Baáy giôø caû nhaø ñeàu bieát, ai

naáy buoàn raàu, vaãn chöa tin laø thaät. Khaép hoï, baäc treân thì thöông

naøng laø ngöôøi neát na; haøng döôùi thì thöông naøng hieàn haäu. Caû nhöõng

ngöôøi nhaø, töø giaø chí treû, nghó ñeán naøng ngaøy thöôøng thöông keû

ngheøo heøn, kính neå ngöôøi giaø, yeâu meán treû con. neân ai cuõng khoùc loùc

ñau xoùt. Noùi veà Baûo Ngoïc, gaàn ñaây vì Ñaïi Ngoïc ñi vaéng, moät mình leû

loi, cuõng khoâng chôi ñuøa vôùi ai. Cöù toái ñeán laø buoàn thiu, ñi nguû ngay.

Ñang luùc mô maøng, chôït nghe tin Taàn thò cheát, Baûo Ngoïc voäi vuøng

trôû daäy, ruoät ñau nhö caét, khoâng ngôø oïe moät caùi, khaïc ra moät cuïc

maùu. Boïn Taäp Nhaân voäi vaøng ñeán ñôõ hoûi taïi laøm sao vaø ñònh ñi trình

Giaû maãu, môøi thaày thuoác ñeán. Baûo Ngoïc noùi:

- Ñöøng laøm roän leân, ta khoâng sao ñaâu. Ñoù laø do taâm hoûa boác

maïnh, huyeát khoâng ñi theo ñöôøng ñaáy thoâi.

Noùi xong vuøng daäy, thay quaàn aùo, ñeán thaêm Giaû maãu, roài xin ñi

ngay.

Taäp Nhaân thaáy theá, trong buïng khoâng ñaønh, nhöng khoâng daùm

ngaên; maëc cho Baûo Ngoïc ñi.

Giaû maãu thaáy vaäy, baûo:

- Ngöôøi môùi taét thôû, khoâng ñöôïc saïch seõ, vaû laïi ñeâm hoâm gioù to,

saùng mai chaùu ñeán cuõng chöa muoän.

Baûo Ngoïc nhaát ñònh xin ñi. Giaû maãu ñaønh baûo saép xe, sai nhieàu

ngöôøi ñi theo. Ñeán phuû Ninh, Baûo Ngoïc thaáy cöûa phuû môû toang, ñeøn

ñuoác saùng nhö ban ngaøy, ngöôøi ñi laïi taáp naäp. Trong nhaø tieáng khoùc

aàm leân, töôûng nhö rung ñoäng caû röøng nuùi, Baûo Ngoïc xuoáng xe, voäi

vaøng ñeán ngay choã ngöôøi cheát, gaøo khoùc moät hoài, roài ñeán thaêm Vöu

thò. Luùc naøy Vöu thò ñang bò chöùng daï daøy phaùt laïi, naèm ôû treân

giöôøng. Baûo Ngoïc laïi ñeán gaëp Giaû Traân.

Giaû Ñaïi Nho cuõng daãn boïn Giaû Saéc, Giaû Hieäu, Giaû Ñoân, Giaû Xaù,

Giaû Chính, Giaû Toâng, Giaû Bieån, Giaû Hanh, Giaû Quang, Giaû Thaâm,

Giaû Quyønh, Giaû Laân, Giaû Töôøng, Giaû Xöông, Giaû Laêng, Giaû Vaân, Giaû

Caàn, Giaû Traên, Giaû Bình, Giaû Taûo, Giaû Hanh, Giaû Phaân, Giaû Phöông,

Giaû Lan, Giaû Huaân, Giaû Chi ñeán. Giaû Traân khoùc söôùt möôùt, noùi vôùi

boïn Giaû Ñaïi Nho:

- Taát caû lôùn beù trong nhaø, beø baïn gaàn xa, ai cuõng khen con daâu

toâi khoân ngoan hôn con trai nhieàu. Nay noù maát ñi, ñuû bieát nhaønh

tröôûng naøy luïn baïi maát!

Noùi xong laïi khoùc, moïi ngöôøi khuyeân giaûi:

- Ngöôøi ñaõ cheát roài, khoùc cuõng voâ ích, oâng neân lo lieäu ngay vieäc

ma chay laø hôn.

Giaû Traân ñaäp tay, noùi:

- Lo lieäu gì! Chaúng qua coù bao nhieâu tieàn laøm heát baáy nhieâu thì

thoâi!

Ñang noùi chuyeän thì Taàn Nghieäp, Taàn Chung vaø hoï haøng chò em

Vöu thò ñeàu ñeán caû. Giaû Traân sai Giaû Quyønh, Giaû Thaâm, Giaû Laân,

Giaû Töôøng, boán ngöôøi ñi tieáp khaùch. Moät maët sai môøi quan giöõ ty aâm

döông(1) ôû toøa Khaâm Thieân Giaùm ñeán choïn ngaøy. Linh cöõu ñaët ôû

trong nhaø boán möôi chín ngaøy, ba ngaøy sau thì phaùt tang vaø göûi caùo

phoù. Trong boán möôi chín ngaøy aáy, ñaëc bieät môøi moät traêm linh taùm

vò sö laøm leã “Ñaïi bi saùm” ôû nhaø ñaïi saûnh ñeå sieâu ñoä vong hoàn. Laïi

ñaët rieâng moät ñaøn ôû laàu Thieân Höông, môøi chín möôi chín vò ñaïo só,

laøm leã giaûi oan röûa toäi möôøi chín ngaøy. Roài röôùc linh cöõu ra vöôøn Hoäi

Phöông. Tröôùc baøn thôø coù naêm möôi vò cao taêng, naêm möôi vò cao ñaïo

laäp ñaøn ñoái nhau, cöù baûy ngaøy laøm leã moät laàn.

(1) Moät ty chuyeân moân suy tính theo thuyeát aâm döông sinh khaùc choïn ngaøy toát cho vieäc

hieáu, hyû…

Giaû Kính nghe thaáy chaùu daâu tröôûng cheát, nhöng cöù töï cho mình

sôùm muoän seõ thaønh tieân, khoâng chòu veà nhaø nhuoám vaøo buïi traàn, maát

heát coâng tu luyeän, neân khoâng ñeå yù ñeán, maëc cho Giaû Traân lo lieäu.

Giaû Traân thaáy cha khoâng nhìn ñeán thì tha hoà phung phí. Noùi ñeán

aùo quan, thì thöù goã naøo cuõng khoâng vöøa yù. Vöøa luùc Tieát Baøn ñeán

vieáng thaáy Giaû Traân muoán tìm goã toát, beøn noùi:

- Cöûa haøng goã nhaø toâi coù moät coã vaùn goïi laø goã ñöôøng, laáy ôû nuùi

Thieát Voõng, ñem laøm quan taøi thì muoân naêm cuõng khoâng naùt. Tröôùc

ñaây cha toâi laáy veà, laø vì Trung Nghóa Thaân Vöông muoán duøng, nhöng

sau Thaân Vöông bò maát chöùc, neân khoâng duøng nöõa. Hieän vaãn caát kyõ ôû

ñoù, khoâng ai ñuû söùc mua noåi. Neáu anh caàn, thì cho khieâng veà maø

duøng.

Giaû Traân nghe noùi raát möøng, sai khieâng ngay veà. Coã vaùn daøy

taùm taác, vaân nhö vaân haït cau, thôm nhö muøi baïch ñaøn, xaï höông, laáy

tay goõ keâu “Keng, keng” nhö tieáng vaøng tieáng ngoïc. Moïi ngöôøi ñeàu

khen laï. Giaû Traân cöôøi hoûi:

- Giaù bao nhieâu?

Tieát Baøn noùi:

- Duø coù moät nghìn laïng cuõng chaúng mua ñaâu ñöôïc. Noùi giaù laøm gì.

Chæ cho chuùng noù maáy laïng baïc tieàn coâng laø ñuû roài.

Giaû Traân nghe noùi, caûm taï luoân moàm, sai cöa ra vaø gaén sôn ngay.

Giaû Kính khuyeân:

- Ngöôøi thöôøng thì khoâng neân duøng thöù naøy, tìm thöù goã toát laø

ñöôïc.

Giaû Traân khoâng theå cheát thay cho Taàn thò, khi naøo laïi chòu nghe.

Thaáy Taàn thò cheát, a hoaøn Thuïy Chaâu cuõng ñaäp ñaàu vaøo coät cheát

theo, caâu chuyeän hieám coù aáy laøm cho caû hoï ñeàu thôû than khen ngôïi.

Giaû Traân cho laøm ma theo leã “Chaùu gaùi”, cuõng röôùc linh vaøo gaùc

Ñaêng Tieân trong vöôøn Hoäi Phöông. Laïi coù moät a hoaøn teân laø Baûo

Chaâu, thaáy Taàn thò khoâng coù con, xin laøm con nuoâi giöõ tang leã nhö

con ñeû. Giaû Traân möøng laém, cho goïi laø tieåu thö. Baûo Chaâu theo leã con

gaùi chöa gaû choàng ngoài beân linh cöõu khoùc than thaûm thieát.

Caû ngöôøi trong hoï vaø ngöôøi nhaø, ñeàu theo ñuùng nghi leã, khoâng

chuùt nhaàm laãn. Giaû Traân nghó: “Giaû Dung chaúng qua laø moät giaùm

sinh ôû huyønh moân(1), vieát treân minh tinh khoâng ñeïp laêm, soá chaáp söï(2)

cuõng khoâng ñöôïc nhieàu, vì theá trong buïng raát laø aùy naùy.

May sao hoâm aáy laø ngaøy thöù tö trong tuaàn thaát ñaàu, coù quan noäi

giaùm ôû cung Ñaïi Minh, teân laø Ñaùi Quyeàn sai ngöôøi mang leã ñeán, haén

ngoài treân kieäu lôùn, coù quaân haàu ñaùnh thanh la deïp ñöôøng, thaân haønh

ñeán vieáng. Giaû Traân voäi ra tieáp ñoùn, môøi ngoài uoáng nöôùc ôû Ñaäu

Phong hieân(3) Giaû Traân ñaõ coù yù ñònh tröôùc, nhaân dòp xin vôùi Ñaùi

Quyeàn cho Giaû Dung ñöôïc quyeân haøm. Ñaùi Quyeàn hieåu yù cöôøi noùi:

- Chaéc laø oâng muoán cho tang leã ñöôïc troïng theå hôn phaûi khoâng?

Giaû Traân voäi noùi:

- Ngaøi ñoaùn thöïc khoâng sai.

Ñaùi Quyeàn noùi:

- Cuõng may vöøa coù moät choã khuyeát. Trong soá ba traêm long caåm

uùy coøn thieáu hai vieân. Vöøa roài em Töông Döông haàu laø Laõo Tam ñeán

xin, vaø ñöa ngay ñeán nhaø toâi moät nghìn naêm traêm laïng. OÂng cuõng

bieát ñaáy, choã chuùng toâi chôi thaân vôùi nhau ñaõ laâu, baát kyø theá naøo

cuõng neå maët cha noù, neân toâi cöù nhaän böøa. Coøn moät chaân nöõa thì Tieát

ñoä söù Vónh Höng sai laõo Phuøng beùo ñeán xin cho con, nhöng toâi khoâng

nhaän lôøi. Nay caäu nhaø ta muoán quyeân, cöù vieát ngay lyù lòch ñöa cho toâi.

Giaû Traân voäi sai ngöôøi vieát lyù lòch vaøo moät tôø giaáy ñoû. Boïn ngöôøi

nhaø khoâng daùm trì treä, laäp töùc vieát ngay vaøo tôø giaáy ñoû ñöa ñeán. Giaû

Traân xem xong, lieàn ñöa cho Ñaùi Quyeàn. Thaáy vieát nhö sau:

Giaùm sinh ôû huyeän Giang Ninh, phuû öùng Thieân, tænh Giang Nam,

teân laø Giaû Dung, hai möôi tuoåi. Cuï laø Giaû Ñaïi Hoùa, nguyeân laø Tieát

ñoä söù Kinh Doanh, taäp töôùc nhaát ñaúng Thaàn uy töôùng quaân. OÂng laø

Giaû Kính, ñoã tieán só khoa aát maõo. Cha laø Giaû Traân taäp töôùc tam

phaåm Uy lieät töôùng quaân.

Ñaùi Quyeàn xem xong quay laïi ñöa cho lính haàu caän, baûo:

- Mang veà ñöa cho quan boä Hoä hoï Trieäu, nhôø oâng ta caáp vaên baèng

cho moät chöùc nguõ phaåm Long Caåm uùy, vaø phaùt giaáy chaáp chieáu ñieàn

(1) Nghóa chung: tröôøng hoïc; nghóa rieâng: tröôøng Quoác töû giaùm (döôùi trieàu ñaïi phong

kieán).

(2) Nhöõng nghi tröôïng nhö côø, loäng, baøi quan haøm; cuûa boïn quan thôøi phong kieán.

(3) Goïi con ong ñeán, yù noùi coù nhieàu hoa.

lyù lòch naøy vaøo. Ngaøy mai ta seõ ñem tieàn ñeán noäp.

Lính haàu vaâng lôøi. Ñaùi Quyeàn caùo töø ra veà. Giaû Traân coá giöõ laïi

khoâng ñöôïc, ñaønh phaûi tieãn ra cöûa phuû. Khi saép leân kieäu, Giaû Traân

hoûi:

- Moùn tieàn toâi mang ñeán boä hay noäp ôû phuû ngaøi?

Ñaùi Quyeàn noùi:

- Neáu mang ñeán boä noäp, coøn phaûi caân keïo loâi thoâi, oâng seõ bò thieät;

chi baèng khoaùn traéng moät nghìn hai traêm laïng, ñem ñeán nhaø toâi laø

xong.

Giaû Traân caûm ôn maõi, noùi:

- Khi heát tang, seõ ñöa chaùu ñeán phuû taï ôn ngaøi.

Hai ngöôøi chia tay nhau.

Tieáp ñoù laïi coù tieáng deïp ñöôøng, baø Trung Tónh haàu Söû Ñænh ñeán

vieáng. Boïn Vöông phu nhaân, Hình phu nhaân, Phöôïng Thö vöøa ñoùn

vaøo phoøng giöõa, laïi thaáy leã vieáng cuûa Caåm Höông haàu, Xuyeân Ninh

haàu, vaø Thoï Sôn baù baøy ôû baøn thôø; moät luùc ba ngöôøi xuoáng kieäu, boïn

Giaû Chính ra tieáp ôû nhaø khaùch.

Baïn beø ñeán vieáng luõ löôït khoâng bieát bao nhieâu maø keå. Suoát trong

boán ngöôi chín ngaøy, ngöôøi nhaø thì muõ aùo tang traéng xoùa moät maøu,

quan khaùch thì saéc aùo gaám voùc nhö hoa saëc sôõ, ñi ñi laïi laïi chaät ních

caû quaõng ñöôøng vaøo phuû Vinh.

Giaû Traân baûo Giaû Dung ngaøy hoâm sau maëc caùt phuïc ñi lónh baèng.

Nhöng ñoà thôø ñeàu theo theå leä nguõ phaåm, treân linh baøi vieát: “Thieân

trieàu caùo thuï Giaû moân Taàn thò nghi nhaân chi linh vò”(1). Cöûa vöôøn Hoäi

Phöông môû roäng, hai beân coù phoøng aâm nhaïc, hai ban nhaïc coâng maëc

aùo xanh taáu nhaïc; ñoà chaáp söï baøy töøng ñoâi moät raát laø nghieâm trang.

Hai caùi bieån lôùn sôn ñoû chöõ vaøng döïng ôû ngoaøi cöûa, vieát: “Phoøng Hoä

noäi ñình töû caám ñaïo ngöï tieàn thò veä Long Caåm uùy”(2). Ñaèng tröôùc coù

moät caùi ñaøn tuïng kinh raát cao, hai beân coù taêng ñaøn vaø ñaïo ñaøn ñoái

nhau. Treân baûng ñeà nhöõng chöõ lôùn: “Tang leã cuûa nghi nhaân hoï Taàn,

naøng daâu chaùu tröôûng hoï Giaû theá taäp töôùc Ninh Quoác coâng, hieän giöõ

(1) Linh vò cuûa nghi nhaân hoï Taàn; naøng daâu hoï Giaû ñöôïc trieàu ñình phong haøm.

(2) Teân quan haøm.

chöùc Phoøng Hoä noäi ñình Ngöï tieàn thò veä Long Caåm uùy; ôû ñaát chính

giöõa cuûa boán ñaïi chaâu, laø nöôùc vaâng meänh trôøi thaùi bình laâu ñôøi, coù

Toång 1yù ty hö voâ tòch tónh giaùo moân taêng luïc hoï Vaïn, Toång lyù ty

nguyeân thuûy tam nhaát giaùo moân ñaïo luïc hoï Dieäp, kính söûa ñaøn chay,

caàu trôøi khaán phaät...” vaø: “kính thænh caùc vò Daø Lam, Yeát ñeá, Coâng

Taøo, ôn thaùnh roäng ban, oai thaàn xa khaép, boán möôi chín ngaøy thuûy

luïc ñaïo traøng tieâu tai röûa toäi...”

Giaû Traân loøng tuy ñaõ thoûa, nhöng vì beänh Vöu thò laïi phaùt,

khoâng lo lieäu ñöôïc coâng vieäc, sôï caùc baø meänh phuï ñeán, lôõ coù sô suaát

ñeàu gì, seõ bò ngöôøi ta cheâ cöôøi. Ñöông luùc lo nghó, Baûo Ngoïc ngoài beân

caïnh, hoûi:

- Moïi vieäc ñeàu oån thoûa caû, anh coøn buoàn caùi gì?

Giaû Traân noùi cho Baûo Ngoïc bieát laø do khoâng coù ngöôøi troâng nom

nhaø trong, Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Coù khoù gì, toâi cöû moät ngöôøi troâng nom giuùp moät thaùng, thì oån

thoûa heát.

Giaû Traân voäi hoûi laø ai. Baûo Ngoïc thaáy coù nhieàu ngöôøi ngoài ñaáy

khoâng tieän noùi, beøn chaïy ñeán gheù vaøo tai Giaû Traân noùi nhoû maáy caâu.

Giaû Traân möøng laém, cöôøi noùi:

- Ñöôïc theá thì oån laém. Baây giôø chuùng ta ñi noùi chuyeän ngay ñi.

Lieàn caùo töø moïi ngöôøi, keùo Baûo Ngoïc ñi leân nhaø treân.

Cuõng may hoâm aáy khoâng phaûi laø ngaøy leã chính, ít baïn beø ñeán,

nhaø trong chæ coù Hình phu nhaân, Vöông phu nhaân, Phöôïng Thö vaø

maáy ngöôøi trong hoï ngoài ñaáy. Nghe ngöôøi baùo: “OÂng vaøo!”, caùc baø caùc

chò nhôùn nhaùc laån vaøo phía sau, chæ coù Phöôïng Thö thong thaû ñöùng

daäy.

Baây giôø Giaû Traân ñang oám, laïi vì quaù thöông xoùt, neân choáng gaäy

böôùc vaøo. Boïn Hình phu nhaân noùi:

- Anh ñaõ yeáu laïi nhieàu vieäc, neân nghæ laø phaûi, ñeán ñaây laøm gì?

Giaû Traân choáng gaäy, chöïc khom löng quyø xuoáng chaøo vaø xin loãi.

Boïn Hình phu nhaân voäi sai Baûo Ngoïc ngaên laïi, sai laáy gheá, baûo ngoài,

Giaû Traân khoâng chòu ngoài, göôïng cöôøi, noùi:

- Chaùu ñeán ñaây coù moät vieäc nhôø hai thím vaø coâ em. Hình phu

nhaân hoûi: “Vieäc gì?” Giaû Traân noùi:

- Hai thím chaéc cuõng bieát: Baây giôø vôï thaèng chaùu maát ñi, nhaø

chaùu laïi oám, coâng vieäc loän xoän, chaúng coøn ra theå thoáng gì. Chaùu

muoán nhôø coâ em ñeán troâng nom hoä moät thaùng, chaùu môùi yeân loøng.

Hình phu nhaân cöôøi noùi:

- Teù ra vì vieäc aáy. Em Phöôïng hieän ôû vôùi thím Hai, anh cöù noùi

vôùi thím aáy.

Vöông phu nhaân voäi noùi: .

- Em noù coøn ít tuoåi, ñaõ quen ñaâu nhöõng vieäc naøy. Neáu lo lieäu

khoâng oån, chæ toå cho ngöôøi ta cöôøi. Neân nhôø ngöôøi khaùc thì hôn.

Giaû Traân cöôøi noùi:

- Chaùu ñaõ ñoaùn ñöôïc yù thím roài. Thím chæ sôï coâ em khoù nhoïc ñaáy

thoâi. Neáu noùi raèng lo lieäu khoâng noåi, chaùu tin chaéc laø coâ em lo lieäu

noåi. Duø coù sai, thì ai maø chaû coù choã laøm sai. Hoài coâ em coøn beù, töø lôøi

noùi tieáng cöôøi ñaõ coù tính quyeát ñoaùn. Baây giôø ñi laáy choàng, caùng ñaùng

moïi vieäc beân nhaø, chaéc ñaõ thaønh thaïo laém roài. Chaùu nghó maõi maáy

hoâm nay, ngoaøi coâ em ra, khoâng coøn ai nöõa. Neáu thím khoâng thöông

ñeán vôï choàng chaùu, thì xin thöông ñeán vong hoàn keû ñaõ cheát vaäy!

Noùi xong, nöôùc maét chaûy xuoáng roøng roøng.

Vöông phu nhaân nghó Phöôïng Thö chöa töøng traûi vieäc tang bao

giôø, sôï troâng nom khoâng noåi, ngöôøi ta cheâ cöôøi chaêng; nay thaáy Giaû

Traân naèn nì maõi thì cuõng ñoäng taâm, cöù nhìn Phöôïng Thö roài laëng leõ

ngoài yeân. Phöôïng Thö xöa nay hay mua vieäc ñeå toû ra mình laø ngöôøi

thaïo, thaáy Giaû Traân vaät naøi, trong buïng cuõng ñaõ thuaän roài, laïi thaáy

Vöông phu nhaân coù yù baèng loøng beøn noùi:

- Anh ñaõ noùi thieát tha nhö theá, meï cuõng neân chuaån y cho laø phaûi.

Vöông phu nhaân kheõ hoûi:

- Lieäu chaùu coù laøm noåi khoâng?

- Laøm gì maø chaúng noåi! Nhöõng vieäc lôùn beân ngoaøi ñaõ coù anh lo

lieäu, chæ coøn phaûi troâng nom beân trong thoâi. Neáu coù ñieàu gì con khoâng

bieát, seõ hoûi meï laø ñöôïc.

Vöông phu nhaân nghe noùi coù lyù cuõng ngoài laëng yeân.

Giaû Traân thaáy Phöôïng Thö baèng loøng, cöôøi noùi:

- Baây giôø toâi cuõng khoâng nghó heát ñöôïc, thoâi thì phieàn coâ em khoù

nhoïc ít laâu. Toâi xin chaøo coâ em tröôùc, khi naøo xong vieäc, toâi seõ sang

beân phuû taï ôn.

Noùi xong vaùi moät caùi, Phöôïng Thö voäi vaùi laïi.

Giaû Traân lieàn laáy ñoái baøi(1) cuûa phuû Ninh trong tay aùo ra, nhôø

Baûo Ngoïc ñöa cho Phöôïng Thö vaø noùi:

- Coâ em muoán laøm gì cöù laøm, muoán laáy gì cöù laáy khoâng phaûi hoûi

toâi. Toán keùm bao nhieâu cuõng khoâng caàn, coát laøm theá naøo cho troïng

theå; ñoái vôùi ngöôøi beân naøy cuõng nhö beân nhaø, ñöøng sôï ai oaùn traùch.

Ngoaøi hai vieäc naøy, toâi chaúng coøn gì ñaùng lo nöõa.

Phöôïng Thö chöa daùm nhaän ñoái baøi, chæ nhìn Vöông phu nhaân.

Vöông phu nhaân baûo:

- Anh ñaõ noùi theá, chaùu cöù nhaän. Nhöng khoâng neân töï tieän, coù

vieäc gì phaûi sai ngöôøi ñeán hoûi anh chò ñaõ, roài haõy laøm.

Baûo Ngoïc caàm laáy ñoái baøi ôû tay Giaû Traân duùi vaøo taän tay Phöôïng

Thö.

Giaû Traân laïi hoûi:

- Coâ em ôû luoân beân naøy, hay haøng ngaøy ñi veà? Neáu cöù ñi veà nhö

theá thì vaát vaû laém, ñeå toâi cho doïn moät caùi buoàng, coâ em ôû luoân beân

naøy cho tieän.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Khoâng caàn, beân kia rôøi em ra cuõng khoâng ñöôïc. Thoâi ñeå ngaøy

mai em sang laø hôn.

Giaû Traân cuõng baèng loøng, noùi maáy caâu chuyeän phieám roài ñi ra.

Moät luùc hoï haøng veà caû, Vöông phu nhaân hoûi Phöôïng Thö:

- Baây giôø chaùu ñònh theá naøo?

Phöôïng Thö noùi:

- Xin meï cöù veà tröôùc, con phaûi ôû laïi hoûi cho ra ñaàu moái caùc vieäc,

xong roài haõy veà.

Vöông phu nhaân beøn cuøng Hình phu nhaân veà tröôùc.

(1) Baøi laøm baèng goã, hoaëc baèng tre, coù daáu hieäu vaø coù soá rieâng cuûa caùc gia ñình quyù toäc

phong kieán, duøng ñeå caáp phaùt tieàn löông vaø caùc duïng cuï.

Phöôïng Thö vaøo ngoài trong caùi phoøng ba gian beân caïnh, suy nghó:

moät laø soá ngöôøi loän xoän, ñoà ñaïc maát maùt; hai laø khoâng coù ngöôøi

chuyeân traùch coâng vieäc hay ñuøn laãn cho nhau; ba laø tieâu duøng phí

phaïm, caøi böøa lónh baäy; boán laø traùch nhieäm khoâng phaân bieät lôùn nhoû,

ngöôøi thì vaát vaû, ngöôøi thì nhaøn roãi khoâng ñeàu; naêm laø ngöôøi nhaø

ngoâng ngöôïc, ai maïnh veá thì khoù kieàm thuùc, ai leùp veá thì chòu eùp moät

beà. Naêm ñieàu naøy laø thoùi quen ôû trong phuû Ninh xöa nay, ta caàn phaûi

chænh ñoán laïi. Thöïc laø:

Trò nöôùc khoù giao phöôøng muõ aùo;

Taày nhaø ñaønh maëc boïn quaàn thoa.

o0o

Hoài thöù möôøi boán

Laâm Nhö Haûi töø traàn ôû thaønh Döông Chaâu

Giaû Baûo Ngoïc giöõa ñöôøng chaøo vua Baéc Tónh

Ñoâ toång quaûn ôû phuû Ninh laø Lai Thaêng bieát tin Phöôïng Thö ñeán

giuùp vieäc, lieàn goïi nhöõng ngöôøi ñoàng söï ñeán baûo:

- Nay môøi môï Lieãn ôû phuû Taây sang troâng nom coâng vieäc. Môï aáy

muoán chi caùi gì, laáy caùi gì, truyeàn baûo caâu gì, moïi ngöôøi phaûi haàu haï

caån thaän. Haøng ngaøy chuùng ta ñeán sôùm veà muoän, chòu vaát vaû moät

thaùng roài sau seõ nghæ, ñöøng ñeå phaûi beõ maët. Môï aáy laø ngöôøi ngoaøi

maët ñanh ñaù, trong loøng saâu cay, ñaùo ñeå coù tieáng, khi noùng tieát leân,

chaúng neå ai ñaâu.

Moïi ngöôøi ñeàu noùi: “Phaûi ñaáy!” Coù moät ngöôøi cöôøi noùi:

- Cöù lyù ra, beân naøy chuùng ta cuõng caàn ñöôïc môï ta sang ñeå baét

vaøo khuoân khoå, neáu cöù nhö baây giôø thì chaúng coøn ra theå thoáng gì.

Ñöông noùi chuyeän, vôï Lai Vöôïng caàm ñoái baøi ñeán laáy giaáy cheùp

kinh vieát sôù. Trong phieáu keâ roõ soá muïc. Moïi ngöôøi môøi ngoài uoáng

nöôùc, moät maët sai ngöôøi chieáu theo phieáu laáy giaáy roài cuøng vôï Lai

Vöôïng ñi ra ñeán cöûa nghi moân, môùi giao mang ñi.

Phöôïng Thö sai Thaùi Minh ñoùng soå, truyeàn cho vôï Lai Thaêng tra

xeùt laïi danh saùch ngöôøi nhaø; heïn saùng sôùm ngaøy mai, heát thaûy ngöôøi

nhaø vaø ñaøn baø haàu ñeàu ñeán phuû ñeå nghe leänh. Phöôïng Thö ñieåm qua

soå saùch xong, hoûi vôï Lai Thaêng maáy caâu, roài leân xe veà.

Ngaøy hoâm sau, ñuùng giôø maõo hai khaéc, Phöôïng Thö laïi ñeán.

Nhöõng ñaøn baø vaø ngöôøi haàu trong phuû ñeàu ñaõ ñuû maët. Thaáy Phöôïng

Thö vaø vôï Lai Thaêng ñöông caét caùc ngöôøi chaáp söï, hoï ñeàu ñöùng ngoaøi

cöûa soå nghe ngoùng khoâng daùm vaøo.

Phöôïng Thö baûo vôï Lai Thaêng:

- Ñaõ giao cho ta, neáu ta coù ñieàu gì laøm cho caùc ngöôøi khoù chòu thì

cuõng ñaønh vaäy. Ta khoâng nhu nhöôïc nhö môï caùc ngöôi, muoán gì ñöôïc

naáy ñaâu. Caùc ngöôøi cuõng ñöøng laáy neâ raèng phuû naøy töø tröôùc ñeán nay

vaãn theá. Baây giôø heát thaûy ñeàu theo leänh ta, neáu laøm sai moät tyù, baát

luaän laø ngöôøi coù theå dieän, ñeàu nhaát luaät tröøng trò.

Phöôïng Thö noùi xong, sai Thaùi Minh ñoïc danh saùch, ñoïc ñeán teân

ngöôøi naøo thì goïi ngöôøi aáy leân nhaän maët, roài caét ñaët nhö sau:

- Hai möôi ngöôøi naøy chia laøm hai ban, moãi ban möôøi ngöôøi,

chuyeân vieäc pha nöôùc tieáp caùc taân khaùch;

- Hai möôi ngöôøi naøy chia laøm hai ban, chuyeân vieäc côm nöôùc

phuïc dòch hoï haøng vaø nhöõng ngöôøi trong nhaø;

- Boán möôi ngöôøi naøy chia laøm hai ban, chuyeân vieäc thaép höông,

roùc daàu, keùo maøn, cuùng côm, cuùng nöôùc, coù khaùch ñeán vieáng thì “Cöû

ai” tröôùc linh saøng;

- Boán ngöôøi naøy chuyeân ôû phoøng traø coi giöõ aám, cheùn, maát maùt

caùi naøo, phaûi chia nhau ñeàn;

- Boán ngöôøi naøy chuyeân giöõ hoà röôïu vaø baùt ñóa, maát maùt caùi gì

cuõng phaûi chia nhau ñeàn;

- Taùm ngöôøi naøy chuyeân thu nhaän leã vieáng;

- Taùm ngöôøi naøy coi giöõ ñeøn, neán, daàu, caùc ñoà maõ: seõ ñöôïc caáp

phaùt tröôùc, roài môùi theo soå phaân phaùt ñi caùc nôi;

- Ba möôi ngöôøi naøy haøng ngaøy thay phieân canh ñeâm, troâng nom

cöûa ngoõ, ñeøn ñuoác, queùt doïn caùc nôi;

- Caùc ngöôøi khaùc chia ñi caùc phoøng, moãi ngöôøi moät choã, baøn gheá,

ñoà ñaïc, cho ñeán oáng nhoå, phaát traàn...ÔÛ choã naøo maát maùt hoaëc hö

hoûng, traùch cöù ngöôøi ñoù phaûi ñeán.

- Chò Lai Thaêng ngaøy naøo cuõng phaûi xem xeùt taát caû, neáu coù ai

löôøi bieáng, uoáng röôïu, ñaùnh baïc, ñaùnh caõi nhau, laäp töùc baét ñeán trình

ta. Neáu thieân vò moät ai, ta xeùt ra, duø laø ngöôøi coù theå dieän töø maáy ñôøi,

ta cuõng khoâng neå. Baây giôø ñaõ coù khuoân pheùp, neáu ai laøm baäy, ngöôøi

aáy phaûi chòu loãi. Nhöõng ngöôøi theo haàu ta haøng ngaøy ñeàu coù ñoàng hoà.

Trong buoàng nhaø treân cuõng coù ñoàng hoà ñaùnh chuoâng, neân baát cöù vieäc

lôùn hay nhoû, phaûi coù thì giôø nhaát ñònh. Haøng ngaøy cöù giôø maõo hai

khaéc ta ñeán ñieåm danh; ñuùng giôø tî aên côm saùng; vaøo ñaàu giôø ngoï hai

khaéc lónh baøi, trình vieäc; ñaàu giôø tuaát ñoát giaáy baùo hieäu toái, ta seõ ñeán

caùc nôi tra xeùt laïi moät löôït roài nhöng ngöôøi canh ñeâm ñem noäp ñuû

chìa khoùa cöûa. Saùng hoâm sau, ñuùng giôø maõo hai khaéc, moïi ngöôøi laïi

phaûi coù ñuû maët taïi ñaây. Chuùng ta chòu khoù vaát vaû maáy ngaøy, khi coâng

vieäc xong, oâng caùc ngöôøi seõ thöôûng cho.

Sau ñoù theo soá phaân phaùt: cheø, daàu, neán, phaát traàn, choåi, caùc thöù.

Moät maët saép ñaët caùc ñoà trong nhaø: baøn, gheá, neäm, chieáu, oáng nhoå,

ñeäm keâ chaân. Moät maët phaân phaùt, moät maët vaøo soå, ai troâng choã naøo,

ai nhaän thöù gì, bieân cheùp raát roõ raøng. Moïi ngöôøi nhaän xong veà choã,

khoâng nhö tröôùc kia vieäc nheï thì tranh nhau laøm, vieäc naëng chaúng ai

ngoù ñeán. Trong caùc phoøng cuõng khoâng vì ñoâng ngöôøi nhoán nhaùo maø

maát ñoà ñaïc. Keû ñeán ngöôøi ñi, ôû ñaâu vaøo ñaáy, khoâng loän xoän nhö tröôùc

ngöôøi ñang böng nöôùc thì laïi baét ñi böng côm, ngöôøi ñang cöû ai thì laïi

baét ñi tieáp khaùch. Heát thaûy nhöõng chuyeän löôøi bieáng, troäm caép cuõng

khoâng xaûy ra nöõa.

Phöôïng Thö thaáy mình coù uy quyeàn, ra leänh cho ai, ñeàu raêm raép

laøm theo, trong buïng raát laø ñaéc yù. Nhaân thaáy Vöu thò oám, Giaû Traân

laïi thöông xoùt quaù ñoãi khoâng aên uoáng ñöôïc, Phöôïng Thö ngaøy naøo

cuõng baûo naáu chaùo döø vaø nhöõng moùn aên ngon, roài sai ngöôøi mang ñeán.

Giaû Traân haøng ngaøy cuõng sai ngöôøi söûa soaïn ñoà aên ngon ñöa ñeán choã

Phöôïng Thö laøm vieäc. Phöôïng Thö khoâng ngaïi khoù nhoïc, ngaøy naøo

cuõng ñeán ñuùng giôø, ñieåm danh ngöôøi nhaø vaø baûo ban coâng vieäc. Moät

mình ñöùng ngoài ôû trong phoøng, khoâng troø chuyeän vôùi caùc chò em daâu,

ngay baïn gaùi thaân thuoäc ñeán cuõng khoâng ra ñöa ñoùn.

Hoâm aáy laø ngaøy thöù naêm trong tuaàn thaát thöù naêm, caùc vò sö laøm

ñaøn khai phöông phaù nguïc, thaép ñeøn cho vong hoàn vaøo chaàu vua

Dieâm Vöông, baét ma quyû, môøi Ñòa taïng boà taùt, môû caàu vaøng, daãn

caønh phan(1); caùc ñaïo só ñoïc sôù, chaàu Tam thanh(2), laïy Ngoïc Ñeá; caùc

sö ñoát höông, phuø pheùp, leã kinh Thuûy saùm(3); laïi coù ba sö nöõ treû tuoåi

maëc aùo caø sa gaám, ñi giaøy ñoû, nieäm chuù Tieáp daãn(4) ôû tröôùc linh cöõu,

raát laø nhoän nhòp.

Phöôïng Thö chaéc hoâm aáy coù nhieàu khaùch, ñuùng giôø daàn daäy röûa

maët chaûi ñaàu, saém söûa ñaâu ñaáy, roài maëc quaàn aùo, uoáng söõa, suùc mieäng,

ñeán giôø maõo hai khaéc, vôï Lai Vöôïng ñem ngöôøi nhaø ñeán chôø saün.

Phöôïng Thö ôû trong nhaø ra, leân xe, tröôùc xe treo ñoâi ñeøn loàng vieát ba

chöõ “Vinh quoác phuû”. Ngoaøi cöûa phuû Ninh, ôû giöõa coù ñeøn treo, hai beân

coù ñeøn caày, ñoát saùng nhö ban ngaøy. Ngöôøi nhaø maëc ñoà tang, xeáp haøng

ñöùng haàu. Xe ñoã ôû cöûa giöõa, boïn haàu nhoû lui ra, boïn ñaøn baø chaïy laïi

veùn reøm. Phöôïng Thö xuoáng xe, tay vòn vaøo Phong Nhi, hai ngöôøi

ñaøn baø caàm ñeøn, ñôõ Phöôïng Thö vaøo. Nhöng ngöôøi ñaøn baø beân phuû

Ninh ñeàu ra chaøo.

Phöôïng Thö thong thaû böôùc vaøo baøn thôø ôû gaùc Ñaêng tieân trong

vöôøn Hoäi Phöông. Vöøa troâng thaáy quan taøi, nöôùc maét ñaõ laõ chaõ nhö

haït chaâu sa. Nhöõng haàu nhoû chaép tay ñöùng ñôïi ñoát vaøng. Phöông Thö

goïi to:

- Pha nöôùc cuùng, ñoát vaøng!

Moät löôït thanh la vaø aâm nhaïc noåi leân. Coù ngöôøi mang moät caùi

gheá töïa lôùn ñeå ôû tröôùc linh cöõu, Phöôïng Thö ngoài xuo�
<�ng khoùc to, heát

thaûy gaùi trai trong ngoaøi treân döôùi ñeàu khoùc raàm leân. Giaû Traân vaø

Vöu thò sai ngöôøi ñeán khuyeân giaûi, Phöôïng Thö môùi thoâi.

Vôï Lai Vöôïng ñem nöôùc traø ñeán, Phöôïng Thö suùc mieäng, ñöùng

daäy töø bieät moïi ngöôøi trong hoï, ñi vaøo nhaø beân, mang soå ra goïi teân.

Moïi ngöôøi ñeàu coù maët caû, chæ tröø ngöôøi giöõ vieäc ñöa ñoùn caùc baïn thaân

(1) Theo leã beân nhaø chuøa; töùc laø ñaøn Moâng sôn.

(2) Theo phaùi ñaïo gia (phaùi tu tieân). Tam thanh laø ba coõi trong saïch nhaát: Ngoïc thanh,

Thöôïng thanh, Thaùi thanh. Coù thuyeát cho laø ba vò thaùnh: Nguyeân thuûy thieân toâng, Thaùi

thöôïng ñaïo quaân, Thaùi thöôïng laõo quaân.

(3) Nhöõng nghi leã rieâng beân nhaø chuøa thöôøng duøng trong tuaàn boán möôi chín ngaøy ñeå

sieâu ñoä vong linh.

(4) Ñöa linh hoàn veà coõi Phaät.

laø chöa thaáy ñeán. Phöôïng Thö sai ñi goïi ngay. Ngöôøi kia raát sôï chaïy

ñeán. Phöôïng Thö cöôøi nhaït:

- Ngôõ laø ai hoùa ra chính laø muï. Muï cho mình coù theå dieän hôn

ngöôøi, neân khoâng nghe lôøi ta!

Ngöôøi kia noùi:

- Hoâm naøo toâi cuõng ñeán sôùm. Hoâm nay toâi ñaõ daäy töø laâu, thaáy

trôøi coøn sôùm, laïi nguû maát, thaønh ra ñi chaäm moät böôùc, xin môï tha

cho laàn ñaàu.

Ñöông noùi thì vôï Vöông Höng ôû beân phuû Vinh sang, ñöùng ngoaøi

loù ñaàu vaøo.

Phöôïng Thö ñeå ngöôøi aáy ñöùng ñaáy, quay sang hoûi vôï Vöông Höng:

- Chò ñeán coù vieäc gì?

Vôï Vöông Höng ñeán gaàn noùi:

- Ñeán lónh baøi laáy chæ ñeå ñính dieàm xe vaø kieäu.

Noùi xong noäp ñôn. Phöôïng Thö baûo Thaùi Minh ñoïc leân: “Kieäu nhôõ

hai coã, kieäu nhoû boán coã, xe boán coã, coäng taát caû phaûi duøng laø bao nhieâu

sôïi, moãi sôïi bao nhieâu caân chæ tô.”

Phöôïng Thö nghe xong, thaáy soá muïc ñuùng, lieàn sai Thaùi Minh

bieân vaøo soå, roài laáy ñoái baøi ôû phuû Vinh neùm cho vôï Vöông Höng mang

ñi.

Phöôïng Thö ñònh quay laïi caâu chuyeän ñi treã, laïi coù boán ngöôøi

chaáp söï ôû phuû Vinh ñeán, ñeàu laø nhöõng ngöôøi lónh baøi ñeå ñi laáy caùc

thöù. Phöôïng Thö baûo hoï ñöa ñôn ñoïc leân, nghe coù boán thöù lieàn troû

vaøo hai thöù, baûo:

- Caùi naøy khai nhaàm, veà tính laïi seõ ñeán lónh.

Noùi xong vöùt ñôn xuoáng. Hai ngöôøi naøy töng höûng ñi ra.

Phöôïng Thö thaáy vôï Tröông Taøi ñöùng beân caïnh, hoûi:</p>
- Chò coù vieäc gì?

Vôï Tröông Taøi voäi ñöa ñôn ra noùi:

- Vöøa môùi thueâ laøm maøn xe kieäu xong, ñeán lónh tieàn traû coâng thôï

may.

Phöôïng Thö thu laáy ñôn trao cho Thaùi Minh vaøo soå. Chôø Vöông

Höng trao ñoà xong, xem soá trao coù hôïp vôùi soá mua khoâng, roài môùi cho

vôï tröông Taøi ñi lónh. Sau ñoù laïi sai ñoïc moät ñôn khaùc, töùc laø khoaûn

tieàn mua caùc thöù giaáy, vaûi, hoà daùn ñeå söûa sang buoàng hoïc cuûa Baûo

Ngoïc, Phöôïng Thö sai nhaän ñôn, bieân soå ñôïi vôï Tröông Taøi noäp ñuû

roài môùi phaùt.

Phöôïng Thö phaân phaùt caùc vieäc xong, môùi quay laïi baûo:

- Ngaøy nay ngöôøi naøy nguû queân, ngaøy kia ngöôøi kia nguû queân, thì

seõ heát caû ngöôøi. Ta cuõng muoán tha cho muï, nhöng laàn ñaàu ta khoan

thöù cho muï, thì sau coøn cai quaûn ñöôïc ai? Chi baèng cöù xöû trí ngay.

Noùi xong laäp töùc nghieâm neùt maët, goïi:

- Mang muï naøy ra ñaùnh hai möôi roi.

Thaáy Phöôïng Thö noåi giaän, loâng maøy döïng ngöôïc, khoâng ai daùm

chaäm treã, ngöôøi thì loâi muï ra, ngöôøi thì nhaët laáy ñoâi haøi. Muï kia bò

ñaùnh hai möôi roi, laïi phaûi ñeán laïy taï.

Phöôïng Thö noùi:

- Ngaøy mai coøn chaäm, seõ ñaùnh boán möôi roi, ngaøy kia ñaùnh saùu

möôi roi. Ñöùa naøo muoán chòu ñoøn thì cöù chaäm. Thoâi, cho ñaâu veà ñaáy.

Moïi ngöôøi ñöùng ngoaøi cöûa soå, nghe vaäy, ñeàu raêm raép ñi laøm vieäc.

Nhöõng ngöôøi ôû hai phuû Ninh, phuû Vinh ñeán lónh theû traû theû, ñi laïi

taáp naäp. Ngöôøi ñaøn baø bò ñoøn xaáu hoå boû ñi. Luùc naøy moïi ngöôøi môùi

bieát Phöôïng Thö laø tay gheâ gôùm, neân ai naáy nôm nôùp lo sôï, laøm vieäc

caån thaän, khoâng daùm löôøi bieáng nöõa.

Baûo Ngoïc thaáy ñoâng ngöôøi, sôï Taàn Chung khoù chòu, lieàn ruû ñeán

choã Phöôïng Thö ngoài. Taàn Chung noùi:

- Beân aáy ñang baän vieäc. Vaû laïi, chò aáy cuõng khoâng thích coù ngöôøi

ñeán. Chuùng ta ñeán ñoù sôï laøm phieàn chò aáy.

Baûo Ngoïc noùi:

- Phieàn caùi gì? Khoâng ngaïi. Cöù theo ta.

Noùi xong lieàn keùo Taàn Chung ñi.

Phöôïng Thö ñang aên côm, thaáy chuùng ñeán, cöôøi noùi:

- Sao maø nhanh chaân theá! Mau leân ñaây.

Baûo Ngoïc noùi:

- Chuùng toâi voâ pheùp roài.

- AÊn ôû beân nhaø hay beân naøy?

- ÔÛ beân naøy ñoâng ngöôøi, aên laøm sao ñöôïc. Chuùng toâi aên beân cuï

roài môùi laïi ñaây.

Noùi xong, ngoài xuoáng.

Phöôïng Thö aên xong, coù moät ngöôøi ñaøn baø ôû phuû Ninh ñeán lónh

baøi ñeå laáy ñeán höông. Phöôïng Thö cöôøi baûo:

- Ta chaéc hoâm nay chò phaûi ñeán lónh. Khoâng thaáy chò ñeán, ta cöù

töôûng chò queân, hoùa ra baây giôø môùi lónh. Neáu queân thöïc, thì chò phaûi

xuaát tieàn ra, caøng lôïi cho ta.

Ngöôøi aáy cöôøi noùi:

- Toâi queân thaät, vöøa môùi nhôù ra, neáu chaäm moät böôùc nöõa thì coù leõ

khoâng lónh ñöôïc.

Noùi xong lónh baøi ñi.

Ñöông luùc bieân soå, trao baøi. Taàn Chung cöôøi noùi:

- Caû hai phuû ñeàu duøng moät thöù baøi, lôõ coù ngöôøi laøm baøi giaû ñi

lónh tieàn, thì laøm theá naøo?

Phöôïng Thö noùi:

- Cöù nhö chaùu noùi thì ra khoâng coøn coù pheùp vua nöõa!

Baûo Ngoïc hoûi:

- Sao beân nhaø ta khoâng coù ai ñeán ñaây lónh baøi ñeå laáy ñoà vaät?

Phöôïng Thö noùi:

- Khi hoï ñeán thì chuù haõy coøn trong giaác chieâm bao kia! Toâi hoûi

chuù bao giôø caùc chuù baét ñaàu hoïc toái?

- Chæ troâng mong hoïc ngay töø baây giôø; nhöng hoï chöa thu xeáp

xong buoàng hoïc neân ñaønh chòu vaäy.

- Chuù cöù noùi vôùi chò laø xong ngay.

- Chò cuõng chaúng laøm gì ñöôïc, khi naøo hoï coù laøm thì môùi xong.

- Hoï duø coù laøm cuõng phaûi caàn caùc thöù, ta khoâng caáp ñoái baøi thì

cuõng khoù maø laøm ñöôïc!

Baûo Ngoïc nghe noùi, xoaén laáy ngay Phöôïng Thö, ñoøi cho ñoái baøi

ngay töùc khaéc:

- Chò ôi, phaùt ngay baøi cho hoï ñi saém söûa caùc thöù.

- Ta meät roài, ñau döø caû ngöôøi, chòu sao ñöôïc caùi loái quaáy raày cuûa

chuù? Cöù yeân taâm, hoâm nay hoï ñaõ lónh giaáy daùn roài, hoï caàn thöù gì thì

ñeán lónh, coøn chôø goïi aø? Sao chuù ngoác theá?

Baûo Ngoïc khoâng tin. Phöôïng Thö goïi Thaùi Minh ñem soå cho xem.

Boãng coù ngöôøi vaøo trình:

- Chieâu Nhi ôû Toâ Chaâu ñaõ veà.

Phöôïng Thö baûo goïi ngay vaøo. Chieâu Nhi quì xuoáng vaùi chaøo.

Phöôïng Thö hoûi veà laøm gì? Chieâu Nhi noùi:

- Caäu con baûo veà. Cuï Laâm ñaõ maát hoâm moàng ba thaùng chín. Caäu

con ñöa coâ Laâm vaø linh cöõu cuï Laâm veà Toâ Chaâu, ñoä cuoái naêm nay môùi

veà. Caäu sai con veà baùo tin, hoûi thaêm söùc khoûe cuï, chôø chæ thò cuûa cuï

vaø xem caùc môï ôû nhaø coù maïnh khoûe caû khoâng. Caäu con laïi daën laáy

maáy boä aùo da mang ñi.

- Maøy ñaõ gaëp moïi ngöôøi chöa?

- Ñaõ gaëp caû roài.

Noùi xong voäi vaøng ñi ra.

Phöôïng Thö noùi vôùi Baûo Ngoïc:

- Coâ Laâm coù theå ôû laâu ñöôïc vôùi chuùng ta.

Baûo Ngoïc noùi:

- Khoå quaù! Khoâng bieát maáy hoâm nay em noù thöông khoùc ñeán theá

naøo!

Noùi xong cau maøy thôû daøi.

Phöôïng Thö thaáy Chieâu Nhi veà, tröôùc maët moïi ngöôøi khoâng kòp

hoûi kyõ veà Giaû Lieãn, nhöng noùng loøng soát ruoät, chæ muoán veà ngay. Vì

coâng vieäc chöa xong, neân ñaønh phaûi chòu. Chieàu veà, Phöôïng Thö goïi

ngay Chieâu Nhi ñeán hoûi kyõ xem treân ñöôøng Giaû Lieãn coù ñöôïc bình an

khoâng. Suoát ñeâm Phöôïng Thö cuøng Bình Nhi söûa soaïn aùo da, laïi nghó

xem choàng ôû ngoaøi caàn nhöõng thöù gì goùi caû vaøo moät goùi trao cho

Chieâu Nhi. Phöôïng Thö laïi daën doø Chieâu Nhi: “Phaûi heát söùc haàu haï

caäu, ñöøng ñeå cho caäu giaän. Phaûi luoân luoân khuyeân caäu ít röôïu, khoâng

ñöôïc ñöa caäu ñi laïi vôùi boïn con gaùi baäy baï. Tao maø bieát ñöôïc, veà ñaây

tao seõ ñaùnh maøy gaõy chaân.

Chieâu Nhi cöôøi, vaâng lôøi ñi ra.

Phöôïng Thö maõi canh tö môùi ñi nguû, trôøi saùng luùc naøo khoâng bieát,

voäi vaøng daäy röûa maët chaûi ñaàu roài ñi sang phuû Ninh.

Giaû Traân thaáy saép ñeán ngaøy phaùt daãn, lieàn leân xe mang theo

ngöôøi coi ty aâm döông ñeán chuøa Thieát Haïm xem xeùt choã quaøn linh

cöõu. Laïi daën doø kyõ löôõng nhaø sö Saéc Khoâng söûa soaïn ñoà leã chuaån bò

môøi caùc vò danh taêng ñeán ñeå laøm leã tieáp linh. Giaû Traân khoâng nghó gì

ñeán aên uoáng, vì gaàn toái khoâng tieän veà nhaø, phaûi nguû laïi ñaáy moät ñeâm.

Saùng sôùm hoâm sau, voäi vaøng trôû veà, lo lieäu vieäc caát ñaùm; moät maët sai

ngöôøi ñeán chuøa Thieát Haïm söûa sang gaáp choã ñeå linh cöõu, choã beáp nuùc

vaø soá ngöôøi röôùc linh. Ngaøy phaùt daãn saép ñeán Phöôïng Thö phaân phaùi

ngöôøi ñi lo lieäu caùc vieäc; maët khaùc sai ngöôøi phuû Vinh saép söûa xe kieäu

theo Vöông phu nhaân ñi ñöa ñaùm, vaø thu xeáp choã mình nghæ.

Luùc naøy laïi doàn daäp nhieàu vieäc nhö tang baø Thieän quoác coâng,

Hình phu nhaân, Vöông phu nhaân phaûi ñeán vieáng vaø ñi ñöa ñaùm; sinh

nhaät baø Taây An quaän phi, phaûi ñöa leã möøng; laïi coù anh ruoät laø Vöông

Nhaân vaø gia quyeán veà Nam, phaûi vieát thö vaø saém söûa caùc thöù mang

veà nhaø; laïi theâm Ngheânh Xuaân oám, ngaøy naøo cuõng phaûi môøi thaày

xem beänh, boác thuoác. Phöôïng Thö baän quaù ñöùng ngoài khoâng yeân, coøn

nghó gì ñeán aên uoáng. Khi sang phuû Ninh thì ngöôøi phuû Vinh ñi theo,

khi veà phuû Vinh thì ngöôøi phuû Ninh tôùi tìm. Thaáy vaäy, Phöôïng Thö

caøng haêm hôû, khoâng heà thoaùi thaùc vieäc gì, lôõ ñeå ngöôøi ngoaøi cheâ

traùch. Vì vaäy ngaøy ñeâm baän roän, tính toaùn coâng vieäc ñaâu vaøo ñaáy,

neân trong hoï, treân döôùi ai cuõng khen ngôïi.

Chieàu hoâm tröôùc ngaøy ñöa ñaùm, hoï haøng baïn höõu cuøng caùc ban

aâm nhaïc ñeán ñaày nhaø. Vöu thò vaãn oám naèm trong buoàng, moät mình

Phöôïng Thö ñaûm ñang heát moïi vieäc. Trong hoï tuy coù nhieàu chò em

daâu, nhöng ngöôøi thì aên noùi vuïng veà, ngöôøi thì ñi ñöùng haáp taáp, hoaëc

e leä vôùi boïn quyeàn quyù neân khoâng quen tieáp khaùch. Rieâng coù Phöôïng

Thö laø ngöôøi cöû chæ khoan thai, noùi naêng khoaùt ñaït, toû veû cao quyù,

roäng raõi, neân chaúng coi ai vaøo ñaâu tha hoà phung phí, sai phaùi, muoán

laøm gì thì laøm.

Suoát ñeâm hoâm aáy, ñeøn ñuoác saùng tröng, keû ñöa ngöôøi ñoùn, roän ròp

traêm ñöôøng, chaúng caàn phaûi noùi. Saùng hoâm sau, ñöôïc giôø toát, moät boïn

saùu möôi tö ngöôøi maëc aùo xanh röôùc linh, maët tröôùc minh tinh vieát

moät doøng chöõ lôùn : “Linh cöõu cuûa nghi nhaân hoï Taàn, quan haøm Ngöï

tieàn thò veä Long Caåm uùy ñaïo Töû caám, phoøng Hoä noäi ñình laø chaùu daâu

tröôûng hoï Giaû caùo phong nhaát ñaéng Ninh quoác coâng. Thieân trieàu

Hoàng phuùc trieäu naêm”. Bao nhieâu ñoà chaáp söï vaø traàn thieát ñeàu laøm

moät loaït môùi, troâng choaùng caû maét. Baûo Chaâu theo leã con gaùi chöa laáy

choàng, chòu tang daãn linh cöõu, khoùc loùc raát thaûm thieát.

Quan khaùch ñeán ñöa ñaùm coù: taäp töôùc Baù nhaát ñaúng Ngöu Keá

Toâng laø chaùu Traàn quoác coâng Ngöu Thanh; taäp töôùc töû nhaát ñaúng

Lieãu Phöông laø chaùu Lyù quoác coâng Lieãu Böu; taäp töôùc tam phaåm Uy

traán töôùng quaân Traàn Thuïy Vaên laø chaùu Teà quoác coâng Traàn Döïc; taäp

töôùc tam phaåm Uy vieãn töôùng quaân Maõ Thöôïng laø chaùu Trò quoác coâng

Maõ Khoâi; taäp töôùc nhaát ñaúng Töû Haàu Hieáu Khang laø chaùu Tu quoác

coâng Haàu Hieáu Minh; duy coù baø Thieän quoác coâng cheát, chaùu laø Thaïch

Quang Chaâu khoâng ñeán ñöôïc: Baáy giôø ngöôøi ta goïi saùu nhaø naøy cuøng

hai nhaø Ninh, Vinh laø “baùt coâng”.

Ngoaøi ra coøn coù: chaùu Nam An quaän vöông, chaùu Taây Ninh quaän

vöông, Trung tónh haàu Söû Ñónh; taäp töôùc nhò ñaúng Nam laø Töôûng Töû

Ninh, chaùu Bình Nguyeân Haàu; taäp töôùc nhò ñaúng Nam kieâm chöùc

Kinh doanh du kích laø Taï Coân, chaùu Ñònh thaønh haàu; taäp töôùc nhò

ñaúng Nam laø Thích Kieán Huy, chaùu Töông Döông haàu; Nguõ thaønh

binh maõ Ty laø Cöøu Löông, chaùu Caûnh Ñieàn haàu. Laïi coøn caùc vöông

toân coâng töû nhö Haøn Kyø laø con Caåm höông baù, Phuøng Töû Anh laø con

Thaàn vuõ töôùng quaân, Traàn Daõ Tuaán vaø Veä Nhöôïc Lan... khoâng keå

xieát ñöôïc. Khaùch ñaøn baø coù ñoä möôøi kieäu lôùn, ba boán möôi kieäu nhoû,

cuøng vôùi kieäu xe trong nhaø hôn moät traêm coã. Tröôùc maët coù baøy caùc

thöù loä boä chaáp söï ñi noái nhau moät daõy daøi ñeán ba boán daëm ñöôøng.

Beân ñöôøng, coù nhöõng traïm keát hoa cao ngaát, baøy coã baøn, taáu aâm

nhaïc. Ñoù laø traïm teá giöõa ñöôøng cuûa caùc nhaø. Traïm thöù nhaát laø cuûa

Ñoâng Bình quaän vöông, traïm thöù hai laø cuûa Nam An quaän vöông,

traïm thöù ba laø cuûa Taây Ninh quaän vöông, traïm thöù tö laø cuûa Baéc

Tónh quaän vöông. Trong boán vò vöông naøy, khi tröôùc chæ coù Baéc Tónh

vöông coâng cao nhaát, neân con chaùu vaãn ñöôïc taäp töôùc... Hieän nay Baéc

Tónh vöông laø Thuûy Dung, chöa ñaày hai möôi tuoåi, tuaán tuù khaùc

thöôøng, tính tình nhuõn nhaën. Ñöôïc tin vôï chaùu ñích toân phuû Ninh

cheát, nghó ñeán tình nghóa ngaøy tröôùc oâng cha hai nhaø chôi thaân vôùi

nhau, Baéc Tónh vöông khoâng nghó mình laø töôùc vöông, hoâm tröôùc ñaõ

ñeán nhaø hoûi thaêm, laøm leã ñieáu tang, nay laïi söûa leã teá giöõa ñöôøng, sai

caùc thuoäc haï tuùc tröïc ôû ñaáy. Canh naêm vaøo chaàu xong, Baéc Tónh

vöông maëc ñoà traéng, ngoài kieäu, ñaùnh chieâng tröông loïng ñeán tröôùc

traïm ñoã xuoáng. Caùc quan ñöùng haàu hai beân, khoâng cho quaân daân qua

laïi.

Moät choác, ñaùm ma phuû Ninh nhö ngoïn nuùi baïc, traéng xoùa treân

maët ñaát, raàm raàm roä roä, töø phöông Baéc ñeán. Thaáy traïm teá, ngöôøi giöõ

vieäc cuûa phuû Ninh quay laïi baùo, Giaû Traân truyeàn ngay nhöng ngöôøi

caàm chaáp söï ñaèng tröôùc ñöùng laïi, roài cuøng Giaû Xaù, Giaû Chính, voäi</span>

vaøng theo quoác leã ñeán yeát kieán. Baéc Tónh vöông ngoài trong kieäu

nghieâng mình mæm cöôøi ñaùp leã. Trong khi troø chuyeän, Baéc Tónh

vöông vaãn duøng tieáng xöng hoâ nhö baïn beø thaân maät, khoâng coù yù gì toû

veû cao quyù caû. Giaû Traân noùi:

- Con daâu keû heøn haï naøy maát, phieàn ñöùc vöông haï coá nhieàu laàn,

boïn chuùng toâi ñaâu daùm nhaän!

Baéc tónh vöông cöôøi noùi:

- Chuùng ta laø choã baïn thaân ñôøi ñôøi vôùi nhau, sao laïi noùi theá?

Roài quay laïi baûo tröôûng phuû quan thay mình chuû teá. Boïn Giaû Xaù

ñöùng caïnh ñaùp leã, roài thaân ñeán taï ôn.

Baéc Tónh vöông toû yù raát khieâm toán, nhaân hoûi Giaû Chính:

- Coù caäu con ngaøi khi môùi sinh ngaäm ngoïc, toâi muoán xem maët ñaõ

laâu, ñeàu bò vieäc trôû ngaïi. Hoâm nay chaéc caäu aáy coù ôû ñaây, sao khoâng

môøi laïi?

Giaû Chính voäi lui ra, goïi Baûo Ngoïc thay aùo roài daãn laïi yeát kieán.

Baûo Ngoïc xöa nay nghe tieáng Baéc Tónh vöông laø ngöôøi hieàn ñöùc, taøi

maïo khaùc thöôøng, phong löu, phoùng khoaùng, khoâng caâu neä loái quyeàn

quyù, vaãn muoán ñöôïc gaëp, nhöng vì cha ngaên giöõ, khoâng ñöôïc nhö yù.

Nay thaáy goïi, raát laø vui möøng, voäi chaïy laïi lieác nhìn, thaáy Baéc tónh

vöông nghieâm trang phong nhaõ ñöông ngoài trong kieäu.

o0o

Hoài thöù möôøi laêm

Vöông Phöôïng Thö  loäng quyeàn ôû chuøa Thieát Haïm

Taàn Kình Khanh gaëp gaùi trong am Maïn Ñaàu

Baûo Ngoïc thaáy Baéc Tónh vöông ñaàu ñoäi muõ töôùc vöông, traâm

ngoïc, caùnh chuoàn baïc, mình maëc aùo gaám traéng, theâu roàng naêm moùng,

ñai daï maøu ñoû, daùt ngoïc bích; maët nhö ngoïc, maét nhö sao, thöïc laø

moät böïc tuaán tuù. Baûo Ngoïc voäi chaïy ñeán chaøo. Thuûy Dung ôû trong

kieäu giô tay ra keùo laïi gaàn, thaáy Baûo Ngoïc ñoäi muõ choùp baïc, ñeo caùi

che traùn theâu ñoâi roàng vôøn, maëc aùo cheõn theâu roàng traéng, thaét ñai

baïc, daùt haït chaâu; maët töôi nhö hoa, maét ñen nhaùnh. Baéc Tónh vöông

cöôøi noùi:

- Tieáng ñoàn khoâng sai, quaû laø “Baûo ngoïc!”

Laïi hoûi:

- Baûo boái ngaäm khi môùi sinh, baây giôø ôû ñaâu?

Baûo Ngoïc voäi laáy ôû trong aùo ñöa ra. Baéc Tónh vöông ngaém nghía

maõi, ñoïc maáy chöõ khaéc ôû vieân ngoïc, roài hoûi:

- Coù linh ngheäm thöïc khoâng?

Giaû Chính ñaùp:

- Tuy theá, cuõng chöa thöû bao giôø.

Baéc Tónh vöông luoân mieäng khen laï, vuoát laïi daûi ñeo, roài töï tay

ñeo cho Baûo Ngoïc. Sau laïi daét tay Baûo Ngoïc hoûi:

- Naêm nay bao nhieâu tuoåi? Hoïc saùch gì?

Baûo Ngoïc traû lôøi raønh roït töøng caâu.

Baéc Tónh vöông thaáy Baûo Ngoïc gioïng noùi trong treûo, chuyeän troø

phong nhaõ, lieàn ngoaûnh laïi baûo Giaû Chính:

- Caäu beù nhaø ta thöïc laø “long caâu phöôïng soà”(1) khoâng phaûi tieåu

vöông naøy noùi ñöôøng ñoät tröôùc maët ngaøi ñaâu. Sau naøy tieáng phöôïng

non trong hôn tieáng phöôïng giaø(2) cuõng chöa bieát chöøng.

Giaû Chính cöôøi noùi:

- Chaùu ngu daïi ñaâu daùm nhaän nhöõng lôøi vaøng ngoïc aáy. Nhôø ôn

ñöùc ngöôøi, ñöôïc theá thì thaät laø may cho chuùng toâi.

Baéc tónh vöông laïi noùi:

- Coù moät ñieàu laï, tö chaát caäu beù nhö theá, chaéc cuï nhaø yeâu laém

thì phaûi, nhöng boïn haäu sinh chuùng ta thì ñöøng neân nuoâng quaù,

nuoâng quaù seõ laøm cho caäu ta sao nhaõng vieäc hoïc. Tieåu vöông naøy

tröôùc cuõng ôû trong caûnh ngoä aáy, e caäu ta roài cuõng nhö theá. Neáu ôû nhaø

khoâng tieän cho vieäc hoïc, thì khoâng ngaïi gì thænh thoaûng ngaøi cho caäu

aáy sang beân toâi. Toâi duø khoâng coù taøi, nhöng ñöôïc caùc böïc danh só

trong nöôùc quaù yeâu, heã ai ñeán kinh ñoâ ñeàu coù loøng haï coá. Vì theá trong

nhaø thöôøng coù caùc baäc cao nhaân hoïp maët. Neáu caäu aáy naêng laïi chôi,

thì vieäc hoïc cuõng coù theå ngaøy moät tieán hôn.

Giaû Chính voäi cuùi ñaàu ñaùp: xin vaâng.

Baéc Tónh vöông laïi thaùo chuoãi haït chaâu ñeo trong caùnh tay ñöa

cho Baûo Ngoïc, noùi:

- Hoâm nay môùi gaëp laàn ñaàu, khoâng coù vaät gì taëng, xin laáy chuoãi

haït chaâu naøy laø vaät ban thöôûng cuûa thaùnh thöôïng, taïm laøm leã möøng.

Baûo Ngoïc voäi ñôõ laáy, quay laïi ñöa cho Giaû Chính. Giaû Chính daét

baûo Ngoïc laïi taï ôn. Sau ñoù Giaû Xaù, Giaû Traân ñeàu ñeán cuùi ñaàu xin môøi

(1) Long caâu: con ngöïa non, gioáng toát, ví nhö con roàng. Phöôïng soà: con phöông non, duøng

ñeå ví nhöõng baäc taøi tuaán. Taán thö, truyeän Luïc Vaân: ñöùa treû naøy khoâng phaûi laø long caâu

thì laø phöôïng soà.

(2) Ví con gioûi hôn cha.

quay xe veà. Baéc Tónh vöông noùi:

- Ngöôøi maát ñaõ leân coõi tieân, khoâng nhö chuùng ta laän ñaän ôû döôùi

traàn naøy. Toâi tuy nhôø ôn trôøi, laïm taäp vöông töôùc, coù leõ naøo daùm vöôït

tröôùc xe tieân?

Boïn Giaû Xaù ñaønh phaûi taï ôn, quay laïi baûo ngöôøi nhaø im haún

tieáng nhaïc, röôùc cöõu laúng laëng ñi qua, roài môøi Baéc Tónh vöông veà.

Ñaùm ma phuû Ninh laøm nhoän nhòp suoát caû quaõng ñöôøng. Ra ñeán

cöûa thaønh, laïi coù caùc traïm teá cuûa caùc ñoàng lieâu thuoäc haï Giaû Xaù, Giaû

Chính vaø Giaû Traân. Khi tang gia taï ôn xong, ñaùm ma röôùc ra ngoaøi

thaønh, theo ñöôøng lôùn ñi veà chuøa Thieát Haïm. Baáy giôø Giaû Traân daãn

Giaû Dung ñi môøi caùc böïc toân tröôûng leân kieäu, leân ngöïa. Boïn Giaû Xaù

ñeàu leân kieäu, boïn Giaû Traân cuõng saép söûa leân ngöïa. Phöôïng Thö chôït

nghó ñeán Baûo Ngoïc, sôï ra ngoaøi thaønh hay chôi ñuøa, khoâng chòu nghe

lôøi ngöôøi nhaø. Giaû Chính thì khoâng ñeå yù ñeán vieäc vaët, lôõ xaûy chuyeän

gì seõ bò Giaû maãu quôû traùch, beøn sai teân haàu beù ñi goïi. Baûo Ngoïc ñeán

tröôùc xe, Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Em ôi, em laø böïc toân quyù, cuõng nhö caùc vò thieân kim tieåu thö,

ñöøng baét chöôùc hoï ngoài choàm choãm treân ngöïa nhö con khæ aáy. Haõy

xuoáng ñaây, chò em ta cuøng ngoài xe chaúng hôn ö?

Baûo Ngoïc nghe noùi, xuoáng ngöïa, treøo leân xe, cuøng ñi vôùi Phöôïng

Thö.

Moät laùt, coù hai ngöôøi cöôõi ngöïa ñeán gaàn xe Phöôïng Thö, xuoáng

ngöïa, bíu xe laïi noùi:

- Ñaây coù choã nghæ, xin môï haõy nghæ choác laùt.

Phöôïng Thö baûo ra môøi Hình phu nhaân vaø Vöông phu nhaân. Hai

ngöôøi kia noùi:

- Caùc vò baûo khoâng caàn phaûi nghæ, coøn môï thì cöù tuøy tieän.

Phöôïng Thö truyeàn cho nghæ moät laùt seõ ñi. Boïn haàu nhoû daét

kieäu reõ ñaùm ñoâng quay sang phía baéc. Baûo Ngoïc voäi sai ngöôøi ñi môøi

Taàn Chung. Taàn Chung ñang cöôõi ngöïa ñi theo kieäu cha, thaáy ñöùa

haàu Baûo Ngoïc môøi nghæ laïi aên loùt daï. Nhìn xe Phöôïng Thö ñi veà phía

baéc, maø ngöïa cuûa Baûo Ngoïc thì ñeå nguyeân yeân, Taàn Chung bieát ngay

laø hai ngöôøi cuøng ngoài moät xe, lieàn cöôõi ngöïa chaïy theo, cuøng vaøo

trong traïi. Ngöôøi nhaø ñaõ ñöùng saün ñoù, ñuoåi heát caû ñaøn oâng ñi.

Traïi naøy chæ lô thô maáy noùc nhaø, ñaøn baø con gaùi khoâng coù choã

laån traùnh, ñaønh ñöùng lieàu ñaáy. Thaáy daùng boä khoan thai vaø quaàn aùo

loäng laãy cuûa Phöôïng Thö, Baûo Ngoïc vaø Taàn Chung, ai naáy ñeàu daùn

maét nhìn. Phöôïng Thö ñi vaøo moät ngoâi nhaø tranh, baûo boïn Baûo Ngoïc

ra ngoaøi chôi. Baûo Ngoïc bieát yù, cuøng Taàn Chung ñem luõ haàu beù ra

chôi caùc nôi. Troâng thaáy nhöõng vaät duïng trong traïi, hoï raát laáy laøm laï,

khoâng bieát goïi teân laø gì, duøng ñeå laøm gì. Trong boïn haàu coù ngöôøi keå

roõ töøng caùi moät. Baûo Ngoïc nghe xong, gaät ñaàu noùi:

- Khoâng traùch ñöôïc, coå nhaân coù caâu: “Ai bieát ñaày maâm côm

traéng muoát. Haït naøo cuõng ñaãm nhöõng moà hoâi.”

Ñi ñeán moät gian buoàng, Baûo Ngoïc raát laáy laøm laï khi thaáy coù

moät caùi guoàng keùo sôïi ñaët ôû treân giöôøng. Boïn haàu nhoû noùi:

- Ñoù laø caùi guoàng keùo sôïi ñeå deät vaûi ñaáy.

Baûo Ngoïc treøo leân giöôøng caàm guoàng quay, thì thaáy moät ngöôøi

con gaùi ñoä 17, 18 tuoåi, aên maëc loái nhaø queâ chaïy laïi noùi:

- Ñöøng laøm hoûng ñaáy!

Boïn haàu nhoû chaïy ñeán quaùt maéng om soøm.

Baûo Ngoïc ngöøng tay laïi noùi:

- Ta khoâng troâng thaáy caùi naøy bao giôø, neân quay thöû moät tyù chôi.

Ngöôøi con gaùi noùi:

- ÔÛ nôi caùc caäu laøm gì coù caùi naøy! Ñöùng xa ra, ñeå toâi quay cho

maø xem.

Taàn Chung keùo Baûo Ngoïc laïi noùi thaàm:

- Coâ naøy raát coù tình töù.

Baûo Ngoïc ñaåy ra noùi:

- Ñoà ñaùng cheát, neáu coøn noùi nhaûm nöõa ta ñaùnh cho baây giôø. Noùi

xong, ñöùng xem ngöôøi con gaùi quay guoàng. Chôït thaáy moät baø giaø ôû

beân kia goïi:

- Con Hai veà ñaây ngay!

Ngöôøi con gaùi boû guoàng chaïy ñi.

Baûo Ngoïc coù veû buoàn thiu. Phöôïng Thö cho goïi hai ngöôøi veà.

Phöôïng Thö röûa tay, thay quaàn aùo xong, hoûi Baûo Ngoïc coù thay khoâng?

Baûo Ngoïc traû lôøi “Khoâng thay”. Boïn ngöôøi haàu mang hoa quaû vaø pha

traø thôm böng leân. Phöôïng Thö uoáng nöôùc roài chôø cho moïi ngöôøi thu

xeáp xong xuoâi môùi ñöùng daäy leân xe.

Beân ngoaøi Vöôïng Nhi laáy phong bao thöôûng cho nhöõng ngöôøi

trong traïi, hoï voäi ñeán lónh thöôûng vaø caûm ôn. Phöôïng Thö khoâng

theøm ñeå yù ñeán. Baûo Ngoïc coá chuù yù nhìn, khoâng thaáy ngöôøi con gaùi

keùo sôïi ñaâu caû. Ñi moät quaõng, thaáy ngöôøi con gaùi aáy aüm em, cuøng vôùi

hai ñöùa beù nöõa cöôøi cöôøi noùi noùi ñi laïi. Baûo Ngoïc ñònh xuoáng xe gaëp

coâ ta, nhöng chaéc chaúng ai cho xuoáng, chæ lieác maét nhìn laïi. Xe ngöïa

ñi nhanh nhö gioù, trong nhaùy chaúng coøn thaáy daáu veát gì nöõa.

Ñi moät quaõng ñaõ theo kòp ñaùm ma. Maët tröôùc coù ñuû chieâng,

troáng, phöôùn, loïng. Caùc sö ôû chuøa Thieát Haïm ñöùng xeáp haøng hai beân

ñöôøng. Moät laùt, ñeán chuøa laïi laäp ñaøn tuïng kinh, roài ñaët linh cöõu ôû caùi

nhaø gaàn beân ñeàn phía trong. Baûo Chaâu söûa soaïn choã naèm ngay caïnh

linh cöõu. Beân ngoaøi thì Giaû Traân tieáp khaùch ñaøn oâng, coù ngöôøi ôû laïi

aên côm, coù ngöôøi caùo töø ra veà, Giaû Traân ñeàu toû lôøi caûm taï. Caùc taân

khaùch töø töôùc coâng, töôùc haàu, töôùc baù, töôùc töû, töôùc nam, laàn löôït ra

veà, ñeán cuoái giôø muøi môùi heát.

Beân trong, Phöôïng Thö tieáp caùc baø, cuõng theo phaåm töôùc ñeán

quaù ngoï thì laàn löôït veà heát. Chæ coøn nhöõng ngöôøi hoï thaân ôû laïi ban

ngaøy chôø laøm leã xong môùi veà. Hai baø Hình phu nhaân, Vöông phu

nhaân bieát Phöôïng Thö khoâng veà ngay ñöôïc, muoán ñem Baûo Ngoïc veà

tröôùc. Nhöng Baûo Ngoïc, môùi xuoáng höông thoân laàn ñaàu, khi naøo chòu

veà ngay cöù naèng naëc ñoøi ôû laïi vôùi Phöôïng Thö. Vöông phu nhaân ñaønh

phaùi giao cho Phöôïng Thö, roài veà.

Chuøa Thieát Haïm laø do hai oâng Ninh, Vinh ngaøy tröôùc döïng neân,

coù ñaët ruoäng ñaát höông hoûa ñeå phoøng khi trong hoï ôû kinh coù ai qua

ñôøi thì quaøn cöõu ôû ñaây. Trong chuøa coù laøm hai nôi, moät ñeå quaøn linh

cöõu, moät ñeå ngöôøi ñi ñöa ñaùm nghæ ngôi. Khoâng ngôø veà sau ngöôøi

nhieàu, laïi giaøu ngheøo khoâng ñeàu, hoaëc tính tình khaùc nhau, neân nhaø

naøo ngheøo, thì khi ñeán ñöa ñaùm ñeàu ôû laïi ñaây; coøn nhaø giaøu sang

muoán baøy veõ, thì cho laø ôû ñaáy khoâng tieän, laïi tìm ra ngoaøi, hoaëc laø

trang traïi, hoaëc laø chuøa chieàn naøo, ñeå khi xong vieäc seõ veà ñaáy nghæ

ngôi.

Nay ñeán ñaùm ma hoï Taàn, nhöõng ngöôøi trong hoï ñi ñöa ñeàu ôû laïi

chuøa Thieát Haïm caû, chæ coù Phöôïng Thö cho laø ôû laïi ñaây khoâng tieän,

sai ngöôøi ñeán noùi vôùi sö coâ Tónh Hö ôû chuøa Maïn Ñaàu, doïn saün cho vaøi

gian buoàng ñeå nghæ. Chuøa Maïn Ñaàu töùc laø chuøa Thuûy Nguyeät, vì ôû

ñaáy laøm baùnh maïn ñaàu ngon coù tieáng, cho neân môùi coù teân aáy. Chuøa

naøy caùch chuøa Thieát Haïm khoâng xa maáy.

Khi hoøa thöôïng tuïng kinh xong, cuùng côm chieàu, Giaû Traân sai

Giaû Dung ñeán môøi Phöôïng Thö ñi nghæ. Phöôïng Thö thaáy coù maáy chò

em tieáp khaùch hoä, beøn caùo töø moïi ngöôøi, daét Baûo Ngoïc vaø Taàn Chung

sang chuøa Maïn Ñaàu. Taàn Nghieäp tuoåi giaø nhieàu beänh, phaûi veà nhaø ñeå

Taàn Chung ôû laïi döï leã, vì theá Taàn Chung ôû laïi vôùi Phöôïng Thö vaø

Baûo Ngoïc. Moät luùc ñeán chuøa, sö coâ Tónh Hö mang hai tieåu Trí Thieän,

Trí Naêng ra ñoùn. Moïi ngöôøi chaøo nhau. Phöôïng Thö vaøo nhaø rieâng

thay aùo, röûa tay, troâng thaáy Trí Naêng caøng lôùn thaân hình caøng ngoàn

ngoän deã yeâu, lieàn noùi:

- Thaày troø nhaø ngöôi laâu nay khoâng thaáy sang chôi?

Tónh Hö noùi:

- Maáy hoâm tröôùc, nhaø cuï Hoà sinh haï caäu trai, baø Hoà ñöa sang

möôøi laïng baïc baûo môøi maáy vò sö phuï nieäm kinh “Huyeát boàn” trong

ba ngaøy. Chuùng toâi baän quaù, neân khoâng sang thaêm söùc khoûe môï ñöôïc.

Khi sö giaø tieáp Phöôïng Thö, thì Taàn Chung, Baûo Ngoïc ngoài chôi

ôû treân ñeàn. Troâng thaáy Trí Naêng ñi qua, Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Con Naêng ñeán kia kìa.

Taàn Chung noùi:

- Nhaéc ñeán noù laøm gì!

- Mi ñöøng noùi doái, vöøa môùi hoâm naøo, ôû nhaø baø ta, trong luùc vaéng

ngöôøi, mi oâm noù laøm gì? Baây giôø mi coøn doái ta aø?

- Laøm gì coù chuyeän aáy?

- Coù hay khoâng, thaây keä mi, chæ baûo noù pha traø ta uoáng thì eâm

chuyeän heát.

- Laï thaät! Anh baûo noù pha traø, noù khoâng pha hay sao? Laïi cöù

phaûi nhôø toâi baûo?

- Ta baûo noù thì chaúng lyù thuù gì caû, mi baûo noù môùi coù tình töù hôn.

Taàn Chung khoâng töø choái ñöôïc, phaûi noùi:

- Naêng, pha traø leân ñaây.

Trí Naêng töø beù vaãn ñi laïi phuû Vinh, thöôøng chôi ñuøa vôùi Baûo

Ngoïc vaø Taàn Chung, ai cuõng bieát caû. Baây giôø noù ñaõ lôùn, hôi bieát

chuyeän gioù traêng vaø ñaõ ñeå yù ñeán Taàn Chung laø ngöôøi coù daùng boä

phong löu. Taàn Chung cuõng yeâu noù coù duyeân daùng thuøy mò. Hai ngöôøi

tuy chöa ñöôïc gaàn guïi nhau, nhöng ñaõ tình ñaàu yù hôïp roài. Trí Naêng

böng traø ñeán, Taàn Chung baûo ñöa cho Taàn Chung, Baûo Ngoïc baûo ñöa

cho Baûo Ngoïc. Trí Naêng bóu moâi cöôøi:

- Coù moät cheùn traø cuõng tranh nhau, coù leõ tay toâi dính maät

chaêng?

Baûo Ngoïc giaät laáy uoáng tröôùc, vöøa muoán noùi chuyeän, thì Trí

Thieän goïi Trí Naêng ñi baøy caùc thöùc quaû. Moät luùc môøi hai ngöôøi vaøo

aên. Hai ngöôøi khi naøo chòu aên nhöng thöù aáy! Hoï ngoài moät laùt roài ruû

nhau ra ngoaøi chôi.

Phöôïng Thö cuõng vaøo nhaø rieâng nghæ, coù sö giaø tieáp ñaõi. Nhöõng

ngöôøi haàu thaáy khoâng coù vieäc gì, ñeàu ra choã khaùc nghæ, chæ coøn vaøi

ngöôøi haàu nhoû thaân caän ôû laïi. Sö giaø thöøa dòp noùi:

- Toâi coù moät vieäc muoán ñeán phuû nhôø baø Hai, nay xin hoûi yù môï

tröôùc.

Phöôïng Thö hoûi vieäc gì? Sö giaø ñaùp:

- A di ñaø phaät! Khi tröôùc toâi môùi xuaát gia, ñeán ôû chuøa Thieän Taøi,

huyeän Tröôøng An, nôi ñoù coù moät thí chuû hoï Tröông, giaøu laém. OÂng ta

coù coâ con gaùi luùc beù teân laø Kim Kha, thöôøng hay ñeán chuøa leã phaät.

Moät hoâm gaëp Lyù coâng töû laø em vôï oâng phuû Tröôøng An. Troâng thaáy

Kim Kha, Lyù coâng töû xieâu loøng ngay, laäp töùc nhôø ngöôøi ñeán hoûi.

Nhöng Kim Kha ñaõ nhaän lôøi con oâng Thuû Bò phuû Tröôøng An roài. Hoï

Tröông muoán thoaùi hoân, laïi sôï oâng Thuû Bò khoâng nghe , neân phaûi traû

lôøi vôùi hoï Lyù laø ñaõ coù ngöôøi hoûi roài. Lyù coâng töû nhaát ñònh ñoøi laáy. Hoï

Tröông thaáy khoù xöû, khoâng bieát gaû con cho beân naøo. OÂng Thuû Bò

nghe tin aáy, chaúng hoûi traéng ñen gì, ñeán laøm aàm leân: “Coù moät con gaùi

maø ñònh gaû cho maáy ngöôøi aø?” OÂng ta khoâng baèng loøng thoaùi hoân, vaø

ñi kieän ngay. Nhaø gaùi bí quaù, phaûi cho ngöôøi vaøo kinh chaïy thaày chaïy

thôï, vaø töùc khí nhaát ñònh thoaùi hoân. Toâi nghó hieän nay cuï Vaân laøm

Tieát ñoä söù Tröôøng An laø choã thaân vôùi phuû ta. Toâi muoán nhôø baø nhaø

noùi vôùi oâng lôùn vieát thö cho cuï Vaân noùi vôùi oâng Thuû Bò moät caâu, thì

theá naøo oâng aáy chaúng phaûi nghe. Neáu ñöôïc nhö theá thì hoï Tröông coù

doác heát cô nghieäp ñeå taï ôn cuõng vui loøng.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Vieäc coù to taùt gì baø ta chaúng theøm baän taâm ñeán ñaâu.

- Baø nhaø khoâng theøm nhìn ñeán, nhöng môï vaãn coù theå giuùp ñöôïc

- Ta khoâng caàn tieàn, cuõng chaúng laøm vieäc aáy.

Sö giaø nghe noùi, nghó ngôïi moät luùc roài thôû daøi:

- Ñaõ hay laø theá. Nhöng hoï Tröông bieát roõ toâi ñeán nhôø phuû ta roài.

Neáu khoâng giuùp, hoï Tröông coù bieát ñaâu laø phuû ta khoâng theøm laøm,

khoâng theøm leã taï, maø laïi cho raèng nhöõng vieäc nhoû nhaët nhö theá phuû

ta cuõng khoâng laøm noåi.

Phöôïng Thö nghe xong, töï nhieân thaáy cao höùng noùi:

- Sö giaø haún ñaõ bieát roõ tính ta laém. Xöa nay ta chaúng tin söï baùo

öùng aâm ty ñòa nguïc gì caû. Baát cöù vieäc gì ta ñaõ laøm laø laøm. Baûo hoï ñöa

ba nghìn laïng baïc ñeán ñaây, ta seõ noùi hoä cho.

Sö giaø nghe xong möøng laém voäi noùi:

- Coù ngay! Coù ngay? Vieäc aáy chaúng khoù gì.

- Ta khoâng phaûi nhö boïn ngöôøi ñöa ñoùn ñeå kieám lôøi. Ba nghìn

laïng baïc naøy chaúng qua ñeå laøm moùn tieàn phí toån ñi laïi vaát vaû cho

ngöôøi nhaø, chöù ta thì chaúng caàn moät ñoàng, ngay ñeán ba vaïn laïng ta

cuõng coù saün.

- Ñaõ theá, ngaøy mai nhôø môï laøm ôn cho.

- Ta baän laém, coù choã naøo laø thieáu ñöôïc. Ta ñaõ nhaän lôøi, theå naøo

cuõng giuùp baèng ñöôïc.

- Vieäc naøy neáu vaøo ngöôøi khaùc, chöa bieát baän roän ñeán chöøng naøo,

nhöng ñoái vôùi môï thì duø coù khoù ñeán ñaâu cuõng chæ gaûy caùi moùng tay laø

xong. Tuïc ngöõ coù caâu: “Caøng gioûi giang caøng vaát vaû”. Baø nhaø thaáy môï

thoâng minh, thì giao heát moïi vieäc. Nhöng môï cuõng neân caån thaän giöõ

gìn söùc khoûe môùi ñöôïc.

Sö giaø heát söùc taâng boác, caøng laøm cho Phöôïng Thö leân nöôùc,

khoâng nghó gì ñeán khoù nhoïc, caâu chuyeän caøng nôû nhö côm vaøng.

Taàn Chung thöøa dòp trôøi toái vaéng ngöôøi, ñi tìm Trí Naêng. Haén

vöøa ñeán buoàng sau, thì gaëp Trí Naêng ñöông ngoài moät mình röûa aám

cheùn. Taàn Chung keùo ngay laïi hoân. Trí Naêng voäi luøi böôùc noùi:

- Laøm caùi gì theá! Coøn theá nöõa, toâi seõ keâu to leân.

Taàn Chung van naøi:

- Em ôi, anh cheát maát! Neáu hoâm nay em khoâng nghe anh, anh

ñaønh cheát ngay ôû ñaây!

- Caäu muoán theá naøo, tröø phi em ra khoûi nôi giam haõm, xa rôøi

nhöõng ngöôøi ôû ñaây môùi ñöôïc.

- Vieäc aáy deã thoâi, nhöng nöôùc ôû xa laøm theá naøo cho ñôõ khaùt

ngay baây giôø!

Noùi xong taét phuït ngay ñeøn, nhaø toái nhö möïc. Haén oâm Trí Naêng

leân giöôøng ñònh giôû cuoäc maây möa. Trí Naêng thì heát söùc giaõy giuïa,

nhöng khoâng daùm keâu, sau ñaønh phaûi chòu vaäy. Ñang luùc höùng leân,

baát thình lình coù moät ngöôøi ñeán, chaúng noùi chaúng raèng, ñeø chaët hai

ngöôøi xuoáng. Taàn Chung vaø Trí Naêng sôï quaù khoâng hieåu laø ai, cöù

naèm neùp daøi, khoâng daùm ñoäng ñaäy. Boãng “Phì” moät tieáng, coù ng�oàn�ôøi

phaù leân cöôøi, hoï môùi bieát laø Baûo Ngoïc.

Taàn Chung haäm höïc noùi:

- Laøm troø gì theá?

Baûo Ngoïc noùi:

- Neáu mi khoâng nghe, ta seõ keâu aàm leân.

Trí Naêng theïn quaù, thöøa luùc toái chaïy bieán maát. Baûo Ngoïc keâu

Taàn Chung ra ngoaøi noùi:

- Mi coøn giaø thoàm nöõa thoâi?

Taàn Chung cöôøi noùi:

- Xin anh ñöøng to tieáng khoûi vôõ chuyeän. Anh muoán gì toâi cuõng

xin vaâng.

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Baây giôø khoâng caàn noùi voäi, ñeå choác nöõa ñi nguû, ta seõ keå toäi cho.

Moät luùc, hai ngöôøi côûi aùo ñi nguû, Phöôïng Thö naèm ôû nhaø trong,

Baûo Ngoïc, Taàn Chung naèm ôû nhaø ngoaøi. Boïn haàu ñaøn baø giaûi chieáu ôû

döôùi ñaát ngoài canh ñeâm. Phöôïng Thö sôï maát vieân ngoïc thieâng, chôø

Baûo Ngoïc nguû roài, sai ngöôøi ñeán laáy vaø caát vaøo beân goái mình. Vieäc

Baûo Ngoïc keå toäi Taàn Chung theá naøo chöa bieát roõ, ñoù coøn laø moät nghi

aùn, neân khoâng daùm vieát ra ñaây.

Saùng hoâm sau, Giaû maãu vaø Vöông phu nhaân sai ngöôøi ñeán thaêm

Baûo Ngoïc, baûo phaûi maëc theâm quaàn aùo, khoâng coù vieäc gì thì veà nhaø.

Baûo Ngoïc khoâng nghe, Taàn Chung coøn meán tieác Trí Naêng, xui Baûo

Ngoïc noùi vôùi Phöôïng Thö ôû laïi moät ngaøy nöõa. Phöôïng Thö nghó: tang

leã tuy ñaõ xong roài, nhöng coøn maáy vieäc vaët chöa saép xeáp oån thoûa; neân

ôû theâm moät ngaøy nöõa. Moät laø ñeå Giaû Traân vöøa loøng; hai laø ñeå xong

vieäc cuûa Tónh Hö; ba laø ñeå chieàu yù Baûo Ngoïc. Giaû maãu nghe thaáy taát

cuõng vui loøng. Lieàn daën Baûo Ngoïc:

- Vieäc chò laøm xong caû roài, em coøn muoán ôû laïi chôi, chò cuõng

ñaønh naùn laïi hoâm nöõa. Nhöng theá naøo sôùm mai cuõng phaûi veà.

Baûo Ngoïc noùi:

- Muoân laïy chò, ngaøn laïy chò, em chæ ôû laïi moät ngaøy nöõa thoâi.

Sôùm mai nhaát ñònh seõ veà.

Maáy ngöôøi laïi ôû laïi moät ñeâm nöõa.

Phöôïng Thö ñem vieäc sö giaø noùi hoâm tröôùc kheõ baûo Lai Vöôïng.

Lai Vöôïng hieåu yù, voäi veà thaønh tìm ngöôøi thö kyù, noùi doái laø Giaû Lieãn

sai vieát moät böùc thö roài cho ngöôøi sai ngay ñeán huyeän Tröôøng An.

Quaõng ñöôøng daøi moät traêm daëm, chæ maát hai ngaøy laø coâng vieäc xong

xuoâi caû. Quan Tieát Ñoä söù ôû ñaáy laø Vaân Quang, töû töôùc haøm ôn hoï Giaû,

nay coù vieäc nhoû, leõ naøo laïi khoâng nhaän lôøi? OÂng ta trao ngay thö traû

lôøi cho Lai Vöôïng mang veà.

Phöôïng Thö ôû laïi moät ngaøy. Ñeán hoâm sau, caùo töø sö giaø ra veà,

heïn ba ngaøy nöõa vaøo phuû seõ traû lôøi. Taàn Chung vaø Trí Naêng hai beân

quyeán luyeán khoâng nôõ xa nhau, ngaám ngaàm hoø heïn nhöõng ngaøy gaëp

gôõ, roài ngaäm nguøi chia tay. Phöôïng Thö laïi ñi xem xeùt trong chuøa

Thieát Haïm moät laàn nöõa. Baûo Chaâu nhaát ñònh khoâng chòu veà. Giaû

Traân ñaønh phaûi caét ngöôøi ôû laïi ñeå laøm baàn baïn vôùi nhau.

o0o

Hoài thöù möôøi saùu

Giaû Nguyeân Xuaân coù taøi, ñöôïc tuyeån vaøo cung Phöôïng Taûo Taàn Kình Khanh coøn treû, ñaõ thaùc xuoáng coõi Hoaøng Tuyeàn

Phöôïng Thö thu xeáp coâng vieäc ôû chuøa Thieát Haïm xong, daãn Taàn

Chung, Baûo Ngoïc leân xe veà thaønh. Ñeán nhaø, vaøo chaøo Giaû maãu,

Vöông phu nhaân roài veà buoàng nghæ. Hoâm sau, Baûo Ngoïc thaáy phoøng

hoïc ñaõ doïn deïp xong, heïn Taàn Chung ñeán toái cuøng tôùi ñoù hoïc. Taàn

Chung voán ngöôøi yeáu ñuoái, ra ngoaøi thaønh bò söông gioù, laïi maáy laàn

dan díu vôùi Trí Naêng, khoâng bieát giöõ gìn, khi veà bò caûm phong, ho

suyeãn, khoâng thieát aên uoáng, ngöôøi cöù raïc ñi, phaûi ôû nhaø tónh döôõng,

khoâng ñi hoïc ñöôïc. Baûo Ngoïc vì theá maát vui. Khoâng coøn caùch gì, ñaønh

phaûi chôø cho Taàn Chung khoûi beänh.

Phöôïng Thö nhaän ñöôïc thö traû lôøi cuûa Vaân Quang, noùi vieäc aáy

ñaõ xong xuoâi caû. Sö giaø lieàn ñeán baùo tin cho nhaø hoï Tröông. oâng Thuû

Bò khoâng bieát laøm theá naøo, ñaønh nuoát giaän nhaän laïi moùn tieàn seâu teát

khi tröôùc. Khoâng ngôø boá meï thì thính theá löïc, tham tieàn cuûa, nhöng

con gaùi laïi bieát leõ phaûi, giaøu tình caûm, khi nghe tin phaûi thoâi ngöôøi

choàng tröôùc, baét gaû veà nhaø hoï Lyù, Kim Kha lieàn thaét coå töï töû. Con

trai oâng Thuû Bò cuõng laø moät ngöôøi chung tình, nghe noùi Kim Kha

thaét coå cheát, cuõng khoâng phuï nghóa vôï, ñaâm ñaàu xuoáng soâng cheát

theo . Ñaùng thöông cho hai nhaø hoï Tröông, hoï Lyù vöøa maát ngöôøi, vöøa

maát cuûa, coøn Phöôïng Thö thì ngoài maùt aên khoâng ba nghìn laïng baïc.

Vieäc naøy Vöông phu nhaân chaúng bieát moät tí gì. Töø ñoù , Phöôïng Thö

caøng baïo gan, bieát bao chuyeän laøm lieàu nhö theá, khoâng keå xieát ñöôïc.

Moät hoâm, ga�an c�p ngaøy sinh nhaät Giaû Chính, ngöôøi nhaø phuû Ninh,

phuû Vinh ñöông nhoän nhòp aên möøng. Chôït coù ngöôøi gaùc coång vaøo baùo:

- Coù cuï Haï laø quan ñoâ thaùi giaùm ôû Luïc cung ñem chieáu chæ ñeán.

Boïn Giaû Chính, Giaû Xaù sôï haõi khoâng bieát vieäc gì, ngöøng ngay

haùt xöôùng, doïn coã baøn ñi, baøy höông aùn, môû cöûa giöõa ra, quyø ñoùn

chieáu chæ. Ñoâ thaùi giaùm laø Haï Bænh Trung cöôõi ngöïa ñeán, coù nhieàu noäi

giaùm ñi theo. Haï thaùi giaùm khoâng maïng chieáu saéc, ñeán taän cöûa dinh

giöõa môùi xuoáng ngöïa, neùt maët töôi tænh, ñöùng ngoaûnh veà phía nam,

noùi:

- Vaâng ñaëc chæ Hoaøng ñeá ñoøi Giaû Chính laäp töùc vaøo ñieän Laâm

Kính beä kieán(1). Noùi xong haén khoâng uoáng nöôùc, cöôõi ngöïa ñi ngay.

Giaû Chính ñoaùn maõi chaúng bieát vieäc gì, voäi vaøng thay

quaàn aùo vaøo chaàu. Giaû maãu vaø ngöôøi nhaø hoaûng hoát, lo sôï, luoân

luoân sai ngöôøi cöôõi ngöïa ñi doø tin töùc. Ñoä hai giôø sau, luõ Laïi Ñaïi cuøng

boán ngöôøi quaûn gia thôû hoàng hoäc chaïy vaøo cöûa nghi moân baùo tin

möøng: "oâng baûo veà môøi cuï daãn caùc baø vaøo cung taï ôn .”

Giaû maãu ñang luùc taâm thaàn hoaûng hoát, ñöùng döôùi haønh lang

nghe ngoùng. Hình phu nhaân, Vöông phu nhaân, Vöu thò, Lyù Hoaøn,

Phöôïng Thö, chò em Ngheânh Xuaân vaø Tieát phu nhaân ñeàu chuïm caû

moät choã chôø tin. Giaû maãu goïi Laïi Ñaïi vaøo hoûi kyõ ñaàu ñuoâi . Laïi Ñaïi

baåm:

- Chuùng con chæ ñöùng chôø ôû ngoaøi trieàu phoøng thoâi, tin töùc trong

aáy khoâng bieát gì caû . Sau thaáy Haï thaùi giaùm chaïy ra chuùc möøng . Coâ

lôùn nhaø ta ñaõ ñöôïc phong chöùc Thöôïng thö ôû cung Phöôïng Taûo, gia

phong laø Hieån ñöùc phi. Sau oâng nhaø ra cuõng daën baûo chuùng con nhö

theá. Hieän giôø oâng ñi sang Ñoâng cung. Xin môøi cuï vaø caùc baø vaøo taï ôn

ngay.

(1) Chaàu Vua.

Giaû maãu nghe vaäy môùi yeân loøng, ai naáy vui töôi hieän ra neùt maët.

Giaû maãu daãn Hình phu nhaân, Vöông phu nhaân vaø Vöu thò maëc trieàu

phuïc theo phaåm töôùc, ñi boán coã kieäu lôùn noùi ñuoâi nhau vaøo chaàu. Giaû

Xaù, Giaû Traân cuøng maëc trieàu phuïc daãn Giaû Töôøng, Giaû Dung ñi theo

haàu Giaû maãu.

Khaép phuû Ninh, Vinh, ai naáy ñeàu vui cöôøi vang trôøi daäy ñaát, chæ

coù Baûo Ngoïc laø lôø nhö khoâng bieát. Ñoù laø vì sao? Vì gaàn ñaây Trí Naêng

ôû am Thuûy Nguyeät leûn vaøo thaønh tìm Taàn Chung, khoâng ngôø bò Taàn

Nghieäp bieát, ñuoåi Trí Naêng ñi, ñaùnh Taàn Chung moät traän roài vì giaän

quaù, ñaâm oám maáy hoâm thì cheát.

Taàn Chung voán ngöôøi yeáu saün, ñöông oám chöa khoûi, bò moät traän

ñoøn, cha laïi vì töùc maø cheát. Haén raát baên khoaên hoái haän, neân beänh

tình ngaøy caøng naëng theâm. Thaáy theá, Baûo Ngoïc aùy naùy khoâng vui, duø

Nguyeân Xuaân ñaõ ñöôïc phong chöùc, cuõng chaúng khuaây khoûa noãi buoàn

raàu. Giaû maãu khi ñi taï ôn, luùc trôû veà nhaø beø baïn ñeán chuùc möøng, roài

moïi ngöôøi trong hai phuû Ninh, Vinh ñi laïi nhoän nhòp vui möøng hôùn

hôû, rieâng coù Baûo Ngoïc vaãn hôø höõng nhö khoâng, chaúng heà ñeå yù ñeán. Vì

theá moïi ngöôøi cöôøi haén laø chaøng ngoác.

May sao coù ngöôøi veà baùo tin Giaû Lieãn cuøng Ñaïi Ngoïc ñaõ veà,

ngaøy mai seõ ñeán nhaø. Baûo Ngoïc luùc aáy môùi hôi möøng. Hoûi kyõ nguyeân

do, bieát laø nhôø coù Vöông Töû Ñaèng daâng sôù nhieàu laàn veà Giaû Vu Thoân,

neân môùi ñöôïc nhaø vua trieäu Vuõ Thoân vaøo Kinh boä bieán, vaø chôø ngaøy

boå duïng. Vuõ Thoân laø anh em cuøng hoï vôùi Giaû Lieãn, laïi coù tình thaày

troø vôùi Ñaïi Ngoïc, neân cuøng ñi moät ñöôøng leân ñaây. Linh cöõu Laâm Nhö

Haûi ñaõ ñöôïc choân gaàn moä toå. Moïi vieäc ñeàu ñaõ xong xuoâi.

Giaû Lieãn veà Kinh chuyeán naøy cöù theo haønh trình thì thaùng sau

môùi ñeán nhaø. Nhöng vì ngheù thaáy tin möøng cuûa Nguyeân Xuaân neân

ñeâm ngaøy ñi gaáp, treân ñöôøng ñeàu ñöôïc bình yeân caû.

Baûo Ngoïc ngoaøi vieäc hoûi söùc khoûe cuûa Ñaïi Ngoïc ra thì khoâng ñeå

yù ñeán gì nöõa.

Ñeán quaù tröa hoâm sau, môùi thaáy ngöôøi baùo: "Caäu Lieãn vaø coâ

Laâm ñaõ veà".

Khi gaëp maët, ai naáy möøng möøng, tuûi tuûi, khoùc aàm leân moät luùc,

roài ngoû lôøi chuùc möøng vaø an uûi nhau.

Baûo Ngoïc nhìn kyõ Ñaïi Ngoïc, thaáy neùt maët coù veû xinh xaén hôn

tröôùc. Ñaïi Ngoïc mang nhieàu saùch vôû veà, sai ngöôøi queùt doïn buoàng nguû,

baøy bieän ñoà ñaïc, chia caùc thöù buùt giaáy cho boïn Baûo Thoa, Ngheânh

Xuaân vaø Baûo Ngoïc. Baûo Ngoïc laáy chuoãi haït chaâu thôm cuûa Baéc Tónh

Vöông taëng ngaøy tröôùc, trònh troïng ñöa cho Ñaïi Ngoïc. Ñaïi Ngoïc vöùt

traû laïi noùi:

- Caùi thöù maø haïng con trai hoâi haùm ñaõ caàm roài, toâi khoâng nhaän

ñaâu.

Baûo Ngoïc ñaønh phaûi nhaët veà.

Giaû Lieãn chaøo hoûi moïi ngöôøi xong, veà buoàng, Phöôïng Thö ñöông

baän roän, khoâng luùc naøo roãi, thaáy Giaû Lieãn ñi xa veà, ñaønh phaûi boû vieäc

ra ñoùn tieáp. Nhaân luùc trong buoàng khoâng coù ngöôøi, Phöôïng Thö cöôøi

noùi:

- Xin möøng quoác cöõu! Ngaøi ñi ñöôøng vaát vaû laém nhæ! Hoâm qua

ngöôøi nhaân phi ngöïa veà baùo laø hoâm nay ngaøi seõ veà phuû, keû heøn moïn

naøy goïi laø söûa moät cheùn röôïu taåy traàn, khoâng bieát ngaøi coù chieáu coá

cho chaêng ?

Giaû Lieãn cöôøi noùi:

- Khoâng daùm! Khoâng daùm! Haäu tình quaù! Haäu tình quaù.

Bình Nhi vaø caùc a hoaøn vaøo chaøo xong, böng nöôùc leân, Giaû Lieãn

hoûi chuyeän nhaø trong nhöõng ngaøy ñi vaéng, vaø an uûi Phöôïng Thö ñaõ

chòu khoù troâng coi.

Phöôïng Thö noùi:

- Toâi coù laøm ñöôïc vieäc gì ñaâu! Hieåu bieát thì heïp, moàm meùp laïi

vuïng, buïng thì thaúng nhö ruoät ngöïa, ngöôøi ta ñöa cho caùi duøi, mình

laïi ngôõ laø caùi kim. Thaáy ai noùi kheùo thì hay caû neå. Vaû laïi, toâi ít traûi

vieäc, laïi nhaùt gan, heã thaáy meï coù ñieàu gì khoâng vöøa yù laø toâi sôï haõi

suoát ñeâm khoâng nguû ñöôïc. Toâi ñaõ töø choái maáy laàn nhöng meï khoâng

cho, laïi baûo laø toâi chæ muoán nhaøn roãi khoâng chòu hoïc vieäc. Coù bieát ñaâu

toâi ñaõ vaét ra bieát bao moà hoâi. Töøng caâu noùi phaûi giöõ gìn, töøng böôùc ñi

phaûi roùn reùn. Caäu ñaõ bieát ñaáy, caùc chò quaûn gia nhaø naøy hay bôùi

chuyeän laém. Laàm moät tí laø hoï beâu ngay ra laøm troø cöôøi; hôi nghieät

moät tí laø hoï oaùn. Roài hoï noùi boùng noùi gioù, naøo laø "ngoài treân nuùi xem

hoå ñaùnh nhau", "möôïn dao gieát ngöôøi , "nhôø gioù thoåi löûa", "caàm saøo

ñöùng treân bôø", "haát bình daàu ñoå roài boû maëc ñaáy", ñeàu laø nhöõng lôøi

caïnh khoùe cuûa boïn meï mìn . Toâi coøn ít tuoåi, khoâng doïa daãm ñöôïc ai,

traùnh sao hoï chaúng coi toâi baèng nöûa con maét. Ñaùng buoàn cöôøi nöõa laø

vieäc tang vôï chaùu Dung beân kia, anh Traân hai ba laàn quyø tröôùc maët

meï, xin toâi sang troâng nom giuùp maáy ngaøy. Toâi ba boán laàn töø choái,

nhöng meï neå quaù baûo cöù ñi, toâi ñaønh phaûi nhaän lôøi. Ruùt cuoäc, coâng

vieäc roái beùt, chaúng ra theå thoáng gì, laøm anh Traân ñeán nay vaãn co�
�n

traùch moùc phaøn naøn. Ngaøy mai caäu gaëp anh aáy, neân noùi ñôõ cho toâi,

raèng toâi coøn ít tuoåi, chöa töøng traûi vieäc bao giôø. Ai baûo anh aáy cöù giao

lieàu coâng vieäc cho toâi.

Ñang noùi chuyeän, nghe beân ngoaøi coù tieáng ngöôøi xì xaøo.

Phöôïng Thö hoûi:

- Ai ñaáy?

Bình Nhi vaøo noùi:

- Tieát phu nhaân sai Höông Laêng sang hoûi moät vieäc, toâi ñaõ traû

lôøi vaø baûo veà roài .

Giaû Lieãn cöôøi noùi:

- Ñuùng ñaáy, ta vöøa gaëp dì Tieát, vaø moät ngöôøi con gaùi ñeán, xem

daùng ñieäu xinh xaén laém. Ta nghó nhaø ta khoâng coù ngöôøi naøo nhö theá.

Hoûi môùi bieát con beù ñoù teân goïi Höông Laêng, tröôùc ñaây vì noù maø xaûy

ra kieän caùo loâi thoâi. Nay noù laø naøng haàu cuûa anh ngoác hoï Tieát. Con

beù naøy ñaõ caïo maët veõ loâng maøy(1), troâng laïi caøng theâm veû xinh ñeïp.

Anh chaøng hoï Tieát thaät laø laøm nhô baån caû moät ñôøi ngöôøi ta.

Phöôïng Thö bóu moâi noùi: .

- Höø ! Chuyeán naøy ñi Giang Toâ, Haøng Chaâu veà, chaéc ñaõ bieát muøi

ñôøi nhieàu roài, theá maø coøn no buïng ñoùi con maét! Neáu caäu thích thì

chaúng khoù gì, ñeå toâi ñem Bình Nhi ñaùnh ñoåi coù ñöôïc khoâng? Anh

chaøng hoï Tieát laø haïng ngöôøi caàm baùt côm nhöng vaãn doøm noài. Moät

naêm nay vì chöa laáy ñöôïc Höông Laêng, anh chaøng ñaõ quaáy dì Tieát

nhieàu laàn. Dì Tieát cho nhan saéc cuûa Höông Laêng chæ laø vieäc thöôøng,

nhöng thaáy con beù ñöùng ñaén, khaùc haún nhöõng ñöùa khaùc, tính tình laïi

oân hoøa ñieàm ñaïm., caùc coâ con nhaø quyeàn quyù cuõng chöa chaéc ñaõ aên

ñöùt ñöôïc noù. Vöøa roài anh Tieát coù söûa tieäc môøi khaùch, chính thöùc nhaän

(1) Coù leõ theo taäp quaùn phong kieán Trung Quoác, con gaùi khi laáy choàng môùi caïo maët, veõ

loâng mi.

noù laø ngöôøi trong phoøng. Nhöng chöa ñaày nöûa thaùng, anh aáy laïi

thoaûng ñi nhö khoâng, chaúng khaùc gì gioù thoåi qua chuoàng ngöïa!

Trong khi ñang noùi chuyeän, ngöôøi haàu vaøo baùo:

- OÂng ñöông chôø caäu ôû thö phoøng. .

Giaû Lieãn nghe noùi voäi vaøng maëc aùo ñi ra.

Phöôïng Thö môùi quay sang hoûi Bình Nhi: .

- Vöøa roài dì Tieát sai Höông Laêng ñeán hoûi vieäc gì theá?

Bình Nhi noùi:

- Coù Höông Laêng naøo ñaâu . Ñoù laø toâi noùi doái ñaáy. Môï xem, chò

Vöôïng chaúng coù yù töù gì caû.

Roài ñeán caïnh Phöôïng Thö noùi kheõ:

- Moùn tieàn laõi aáy sôùm toái mang ñeán luùc naøo chaúng ñöôïc, laïi nheø

vaøo luùc caäu ñöông ôû nhaø. May sao toâi gaëp ôû ngoaøi theàm, neáu khoâng

thì chò ta ñaõ chaïy thaúng vaøo buoàng ñöa cho môï, theá laø caäu seõ troâng

thaáy. Tính caäu thì coøn laï gì, tieàn baïc coù boû trong vaïc daàu soâi cuõng laáy

ra ñöôïc. Neáu bieát môï coù tieàn ñeå rieâng, caäu laïi khoâng tha hoà phung

phí hay sao? Thaáy theá, toâi chaïy ngay ra ñoùn, noùi cho chò aáy maáy caâu.

Ngôø ñaâu môï laïi nghe thaáy. Nhöng vì caäu ñöông ngoài ñaáy, neân toâi

phaûi noùi doái laø Höông Laêng sang.

Phöôïng Thö nghe reài cöôøi noùi:

- Ta bieát maø. Dì Tieát bieát caäu veà roài, voâ côù sai ngöôøi sang laøm gì.

Hoùa ra con ranh naøy noùi doái.

Ñang ngoài noùi chuyeän thì Giaû Lieãn veà. Phöôïng Thö sai doïn röôïu.

Vôï choàng ngoài ñoái dieän vôùi nhau. Phöôïng Thö tuy uoáng ñöôïc, nhöng

khoâng daùm lai laùng vui quaù cheùn, chæ ngoài haàu Giaû Lieãn uoáng. Giöõa

luùc ñoù, vuù nuoâi Giaû Lieãn laø hoï Trieäu ñeán.

Giaû Lieãn, Phöôïng Thö voäi vaøng môøi ngoài leân giöôøng, uoáng röôïu.

Vuù Trieäu nhaát ñònh khoâng nghe. Bình Nhi ñaët ngay moät caùi baøn

rieâng vaø moät caùi gheá thaáp ôû beân caïnh giöôøng môøi vuù Trieäu ngoài. Giaû

Lieãn laáy maáy moùn aên ôû baøn mình ñaët sang baøn vuù Trieäu. Phöôïng Thö

noùi:

- U khoâng nhai ñöôïc nhöõng moùn naøy ñaâu, khoâng kheùo thì gaãy

raêng ñaáy.

Roài hoûi Bình Nhi:

- Saùng hoâm nay ta thaáy coù moùn chaân gioø ninh döø kia maø. Sao

khoâng baûo nhaø beáp haâm noùng roài mang leân ñaây u aên.

Laïi noùi:

- U ôi con u môùi mang röôïu Hueä Tuyeàn veà ñaây, u neám moät cheùn.

Vuù Trieäu noùi:

- Toâi xin vaâng. Môï cuõng uoáng moät cheùn, sôï gì, khoâng uoáng nhieàu

laø ñöôïc roài. Laàn naøy toâi ñeán ñaây coù chuùt vieäc chöù coù phaûi vì côm röôïn

ñaâu. Môï neân ñeå buïng thöông toâi, coøn caäu nhaø noùi thì töû teá laém,

nhöng ñeán khi coù vieäc thì queân khuaáy toâi ñi. Toâi nuoâi caäu töø beù, nay

caäu ñaõ lôùn, toâi cuõng giaø roài. Toâi coù hai ñöùa con, nhôø caäu ñeå yù chaêm

nom giuùp, chaéc ngöôøi ngoaøi chaúng ai daùm heù raêng tò naïnh gì. Toâi hai

ba laàn noùi vôùi caäu, caäu cöù öø traøn, roài maõi ñeán nay vaãn khoâng ñaâu vaøo

ñaâu. Hieän giôø ñöôïc moät tin möøng lôùn nhö töø treân trôøi rôi xuoáng laø ôû

ñaây ñang caàn duøng ngöôøi. Vì theá laàn naøy toâi ñeán nhôø môï laø hôn caû,

chöù nhôø caäu thì coù leõ toâi cheát ñoùi maát. .

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- U cöù giao hai anh cho toâi. U nuoâi caäu aáy töø luùc beù laïi khoâng

bieát tính caäu aáy aø? Caäu aáy thì ruoät ñeå ngoaøi da, chæ ñeå taâm ñeán

nhöõng ngöôøi baâng quô ôû ñaâu aáy. Caùc anh nhaø u naøo coù thua keùm gì ai,

sao laïi khoâng ñeå yù ñeán? Neáu caäu aáy thöông ñeán caùc anh nhaø u thì ai

daùm noùi laø khoâng phaûi. Theá maø caäu aáy laïi hay deã daõi vôùi ngöôøi ngoaøi.

Toâi noùi theá coù leõ laàm ñaáy. Ngöôøi maø chuùng ta coi laø "ngöôøi ngoaøi", thì

caäu aáy laïi coi laø "ngöôøi trong”(1).

Noùi ñeán caâu aáy caû nhaø ñeàu cöôøi. Vuù Trieäu cuõng cöôøi roä leân, laïi

nieäm phaät:

- Trong nhaø naøy ñaõ coù boùng maët trôøi saùng soi. Caäu chuùng ta ñaâu

coù chuyeän laãn loän ngöôøi trong vôùi ngöôøi ngoaøi nhö theá. Chaúng qua

caäu toát buïng, caû neå, ngöôøi ta naèn nì vaøi caâu laø khoâng nôõ töø choái ñaáy

thoâi.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- U noùi theá chöa ñuùng, coù haïng "ngöôøi trong" thì caäu aáy neå nang,

nhöng ñoái vôùi u con chuùng ta thì caäu aáy chaúng neå nang gì caû.

Vuù Trieäu noùi:

(1) Phöôïng Thö coù yù ghen choàng coi nhöõng ngöôøi ñaøn baø ngoaøi thaân hôn vôï, môùi möôïn

hai tieáng aáy ñeå noùi ñuøa.

- Môï noùi thaät laø chính tình, toâi raát vui. Toâi uoáng theâm moät cheùn

röôïu ngon nöõa! Töø nay trôû ñi, môï laøm chuû, toâi khoâng lo gì

Giaû Lieãn nghe vaäy hôi ngöôïng, cöôøi noùi:

- Thoâi ñöøng noùi nhaûm nöõa, mang côm ra aên, coøn coù vieäc phaûi

sang baøn vôùi anh Traân.

Phöôïng Thö noùi: .

- Phaûi ñaáy, ñöøng laøm nhôõ vieäc. Vöøa roài oâng goïi caäu sang baûo

vieäc gì ñaáy?

- Vieäc "tænh nhaân"(1).

- Vieäc aáy ñaõ ñöôïc chuaån y roài aø?

Tuy chöa chaéc chaén caû möôøi, nhöng ñaõ coù hy voïng ñeán chín.

- Ñoù laø ñaëc aân cuûa hoaøng thöôïng ñaáy. Xöa nay trong saùch, trong

caùc vôû tuoàng coù noùi ñeán vieäc naøy bao giôø.

Vuù Trieäu noùi:

- Toâi giaø laãn, chæ nghe thaáy moïi ngöôøi ñoàn aàm leân veà caùi ngaøy

aáy. Theá naøo laø "tænh nhaân" hay khoâng tænh nhaân, toâi cuõng chaúng ñeå yù

ñeán. Baây giôø laïi noùi ñeán vieäc "tænh nhaân", söï thöïc ñaàu ñuoâi ra theá naøo?

Giaû Lieãn noùi: .

- Hoaøng thöôïng baây giôø theå taát loøng moïi ngöôøi, nghó raèng vieäc

lôùn treân ñôøi khoâng gì baèng chöõ hieáu. Xöa nay loøng cha meï vaø con caùi,

khoâng cöù sang heøn, ai cuõng theá caû. Hoaøng thöôïng cho raèng chính

ngöôøi ngaøy ñeâm haàu haï thaùi hoaøng thöôïng, hoaøng thaùi haäu, coøn sôï

chöa laøm troøn ñöôïc ñaïo hieáu. Ngöôøi thaáy caùc phi taàn, taøi nhaân vaøo

cung laâu naêm, xa caùch cha meï, coù leõ naøo laïi khoâng thöông nhôù . Con

thöông nhôù cha meï ñaõ ñaønh, cha meï ôû nhaø cuõng thöông nhôù con, neáu

khoâng ñöôïc gaëp maët, sinh ra ñau oám, ñeán cheát, theá laø taïi ta giam

haõm, khieán bao ngöôøi khoâng ñöôïc troïn ñaïo luaân thöôøng, thöông toån

ñeán hoøa khí cuûa trôøi ñaát. Vì theá ngöôøi taâu leân thaùi thöôïng hoaøng,

hoaøng thaùi haäu, moãi thaùng ñeán ngaøy hai, ngaøy saùu . Cung phi ñöôïc

pheùp vaøo thaêm Thaùi thöôïng hoaøng vaø hoaøng thaùi haäu raát vui, khen

ngöôøi laø baäc nhaân hieáu, bieát theå taát loøng trôøi, nghó ñeán muoân vaät. Vì

theá hai vò laõo thaùnh nhaân ban chæ duï xuoáng: "Caùc thaân thuoäc vaøo

cung thaêm nom, bò nghi leã cuûa nhaø vua raøng buoäc, chaéc chöa ñöôïc

thoûa loøng. Nay ban ñaïi aân roäng raõi hôn, tröø nhöõng ngaøy ñöôïc vaøo

(1) Cung phi ñöôïc pheùp veà thaêm cha meï, caùc thaân thuoäc, goïi laø "tænh nhaân”.

thaêm, coøn ñaëc caùch cho pheùp nhöõng ngöôøi thaân thuoäc, neáu ai coù nhaø

cöûa rieâng laøm nôi nghæ chaân vaø tieän canh phoøng, thì ñöôïc pheùp xin

vôùi noäi ñình röôùc xe cung phi veà thaêm nhaø, nhö theá laø veïn tình rieâng

coát nhuïc, vaø cuõng ñöôïc troïn ñaïo luaân thöôøng". Chæ duï vöøa ñöa xuoáng,

ai naáy nhaûy nhoùt möøng rôõ ñoäi ôn. Hieän nay phuï thaân Chu quí phi ñaõ

khôûi coâng söûa nhaø rieâng, phuï thaân Ngoâ quí phi laø Ngoâ Thieân Höïu

cuõng ñaõ ra ngoaøi thaønh tìm nôi laøm nhaø rieâng roài. Nhö theá coù phaûi

vieäc naøy ñaõ chaéc ñöôïc taùm chín phaàn khoâng?

Vuù Trieäu noùi:

- A di ñaø phaät. Neáu quaû nhö theá thì phuû ta ñaây cuõng phaûi söûa

soaïn ñoùn tieáp coâ lôùn nhaø ta.

Giaû Lieãn noùi:

- Chaúng phaûi noùi, neáu khoâng thì baây giôø coøn phaûi baän vieäc gì ?

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Neáu quaû nhö theá, thì phen naøy toâi ñöôïc thaáy moät vieäc lôùn nhaát

ñôøi. Tieác raèng toâi sinh sau ñeû muoän, neáu sôùm ñoä hai ba möôi naêm, thì

coøn ai daùm khinh toâi laø khoâng bieát vieäc ñôøi. Thaáy noùi ngaøy tröôùc ñöùc

Thaùi toå hoaøng ñeá ta baét chöôùc vieäc vua Thuaán ñi tuaàn, quang caûnh

nhoän nhòp hôn caû nhöõng chuyeän trong saùch, nhöng toâi khoâng ñöôïc

troâng thaáy.

Vuù Trieäu noùi: .

- OÁi chaø! Thöïc laø moät vieäc nghìn naêm hieám coù! Toâi nhôù hoï Giaû

nhaø ta hoài coøn ôû mieàn Coâ Toâ, Döông Chaâu, troâng nom vieäc ñoùng

thuyeàn beå, vaø söûa sang ñöôøng beå, chæ coù söûa soaïn ñoùn tieáp vua moät

laàn, maø tieàn baïc tieâu nhö beå nöôùc. Nhaéc ñeán thì...

Phöôïng Thö voäi noùi tieáp:

- Hoï Vöông nhaø toâi cuõng ñaõ söûa soaïn ñoùn tieáp vua moät laàn roài.

Baáy giôø oâng toâi coøn giöõ rieâng vieäc ñoùn tieáp ngöôøi caùc nöôùc ñeán trieàu

coáng. Ngöôøi nöôùc ngoaøi ñeán, ñeàu do nhaø toâi tieáp ñaõi caû. Nhöõng

thuyeàn beø haøng hoùa ôû ngoaøi ñeán caùc tænh Vieät, Maân, Ñieàn, Chieát(1)

ñeàu laø cuûa nhaø toâi.

Vuù Trieäu noùi:

- Ai chaúng bieát vieäc aáy? Hieän giôø coøn coù caâu tuïc ngöõ "Vua Ñoâng

Haûi thieáu ngoïc traéng laøm giöôøng, phaûi ñeán vay Kim Laêng nöûa laïng".

(1) Vieät, Quaûng Ñoâng, Maân, Phuùc Kieân, Ñieàn, Vaân Nam, Chieát, Chieát Giang.

Caâu aáy chæ vaøo nhaø môï ñaáy. Laïi coøn nhaø hoï Chaân ôû Giang Nam. OÂi

chaø! Thaàn theá nhö trôøi! moät mình nhaø aáy ñoùn vua boán laàn. Neáu

khoâng phaûi chính maét chuùng toâi troâng thaáy, thì noùi khoâng ai tin.

Khoâng nhöõng coi tieàn baïc nhö buøn, maø caùc thöù ôû ñôøi, heát thaûy ñeàu coù,

cöù choàng chaát nhö röøng nhö nuùi aáy. Nhöng traùnh sao khoûi boán chöõ

"Toäi loãi ñaùng tieác".

Phöôïng Thö noùi:

- OÂng toâi cuõng noùi theá, leõ naøo laïi khoâng tin. Nhöng laï thaät sao

nhaø aáy laïi giaøu sang ñöôïc nhö theá.

Vuù Trieäu noùi:

- Toâi baûo môï caâu naøy nheù : chaúng qua laáy tieàn baïc cuûa nhaø vua

ñem ñaäp vaøo baûn thaân nhaø ñaáy thoâi! Chöù ai thöøa tieàn mua laáy caùi

naùo nhieät haõo aáy!

Ñöông noùi chuyeän, Vöông phu nhaân sai ngöôøi ñeán xem Phöôïng

Thö aên côm xong chöa. Phöôïng Thö bieát coù vieäc, voäi aên côm, suùc

mieäng toan ñi, laïi coù ngöôøi haàu vaøo baùo:

- Caäu Dung vaø caäu Töôøng ôû phuû Ñoâng sang chôi.

Giaû Lieãn vöøa suùc mieäng xong, Bình Nhi böng nöôùc röûa tay ñeán,

Giaû Lieãn thaáy hai ngöôøi vaøo, lieàn hoûi:

- Sang coù vieäc gì?

Phöôïng Thö cuõng ñöùng laïi. Giaû Dung noùi:

- Cha chaùu sai sang trình chuù bieát, caùc oâng ñaõ baøn ñònh xong roài.

Khoaûng ñaát töø phía ñoâng noái lieàn vôùi vöôøn hoa phuû Ñoâng, ñeán phía

taây baéc daøi ñoä ba daëm röôõi, choã aáy coù theå laäp nhaø "tænh nhaân" ñöôïc.

Cha chaùu ñaõ sai ngöôøi veõ baûn ñoà, ngaøy mai thì xong. Chuù môùi veà,

chaéc haõy coøn meät, khoâng caàn phaûi sang beân chaùu voäi. Coù vieäc gì,

ngaøy mai seõ môøi chuù sang baøn.

Giaû Lieân cöôøi noùi:

- Caûm ôn oâng anh coù loøng theå taát, toâi xin vaâng lôøi, khoâng sang

nöõa, yù ñònh nhö theá laø phaûi, vöøa bôùt ñöôïc coâng vieäc, xaây döïng cuõng

deã hôn, neáu choïn nôi khaùc, toán keùm nhieàu maø chöa chaéc ñaõ ra troø.

Chaùu veà trình vôùi cha chaùu: “laøm theá raát toát” ; neáu caùc oâng muoán

thay ñoåi choã khaùc thì cha chaùu neân can ngaên ñi. Saùng mai chuù seõ

sang thaêm vaø baøn kyõ.

Giaû Dung lieàn ñaùp "vaâng".

Giaû Töôøng laïi ñeán gaàn noùi:

- OÂng sai chaùu ñem hai ngöôøi con baùc quaûn gia hoï Laïi cuøng ñi

vôùi hai vò khaùch laø Ñan Sính Nhaân vaø Boác Coá Tu xuoángCoâ Toâ ñoùn

phöôøng haùt, choïn mua con gaùi beù, saém söõa nhöng ñoà aâm nhaïc vaø ñoà

haùt tuoàng. Chaùu ñeán trình ñeå chuù bieát.

Giaû Lieãn nghe noùi, ngaém nghía Giaû Töôøng roài cöôøi noùi:

- Chaùu coù thaïo vieäc naøy khoâng? Noùi tuy khoâng quan heä laém,

nhöng trong ñoù cuõng coù theå coù chuyeän teä laäu ñaáy.

Giaû Töôøng cöôøi noùi:

- Chaùu hoûi han ngöôøi ta roài cuõng laøm ñöôïc.

Giaû Dung ñöùng sau boùng ñeøn, kheõ keùo aùo Phöôïng Thö.

Phöôïng Thö hieåu yù, cuõng kheõ xua tay laøm nhö khoâng bieát.

Roài cöôøi noùi:

- Caäu hay lo xa quaù, coù leõ naøo oâng anh khoâng bieát duøng ngöôøi

baèng chuùng ta. Caäu laïi sôï chaùu khoâng thaïo vieäc aø! Chöa chaéc ai thaïo

hôn ai. Vaû chaêng caùc chaùu ñaõ lôùn caû roài, tuy chöa aên thòt lôïn, nhöng

cuõng ña&otilde; troâng thaáy lôïn(1). Chuyeän oâng anh sai chaùu ñi, chaúng qua ñeå

ñoùng vai oâng töôùng ngoài caàm côø leänh ñoù thoâi, chöù coù phaûi baûo ñi tính

toaùn giaù caû vaø xeáp ñaët coâng vieäc ñaâu . Theo yù toâi, chaùu ñi ñöôïc ñaáy.

Giaû Lieãn noùi:

- Vieäc aáy coá nhieân roài; khoâng phaûi toâi muoán ngaên giöõ ñaâu,

nhöng cuõng neân baøn tính tröôùc hoä chaùu moät tí. Nhaân hoûi: “moùn tieàn

aáy thì laáy ôû ñaâu?"

Giaû Töôøng noùi:

- Vieäc naøy vöøa roài ñaõ baøn ñeán. Baùc laïi noùi: "Khoâng caàn phaûi

mang tieàn ôû nhaø ñi . Hieän giôø nhaø hoï Chaân ôû Giang Nam coù giöõ cuûa

nhaø ta naêm vaïn baïc. Ngaøy mai vieát moät laù thö vaø phieáu nhaän tieàn

giao chuùng chaùu mang ñi, laáy ba vaïn, coøn hai vaïn haõy göûi laïi ñeå chi

vieäc saém söõa ñeøn neán, côø vaø maøn.

Giaû Lieãn gaät ñaàu noùi:

- Nghó theá phaûi ñaáy.

Phöôïng Thö voäi baûo Giaû Töôøng:

- Ñaõ theá thì ta coù hai ngöôøi thaïo vieäc, chaùu neân mang ñi theo,

caøng deã daøng cho coâng vieäc cuûa chaùu.

(1) YÙ noùi vieäc tuy chöa laøm bao giôø, nhöng ñaõ troâng thaáy ngöôøi ta laøm.

Giaû Töôøng voäi cöôøi noùi:

- May quaù, chaùu ñang ñònh xin theâm hai ngöôøi.

Roài hoûi teân hai ngöôøi aáy, Phöôïng Thö hoûi laïi vuù Trieäu.

Baáy giôø vuù Trieäu ñöông ngoài ngaån ra nghe chuyeän, Bình Nhi

cöôøi, ñaåy moät caùi, vuù Trieäu môùi tænh laïi, voäi noùi: .

- Moät ñöùa laø Trieäu Thieân Löông, moät ñöùa laø Trieäu Thieân Ñoáng.

Phöôïng Thö noùi:

- Ñöøng coù queân nheù. Thoâi ta ñi laøm vieäc cuûa ta ñaây.

Noùi xong ñi ngay. Giaû Dung voäi theo sau kheõ cöôøi noùi:

- Thím caàn thöù gì, thì xin keâ ñôn, chaùu seõ mau ñuû mang veà.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Theøm vaøo! Mi ñònh leã laït ñeå laáy loøng ta aø? Ta khoâng öa nhöõng

troø thaàm thaàm thuït thuït aáy!

Noùi xong cöôøi roài ñi. . .

Baáy giôø Giaû Töôøng cuõng hoûi Giaû Lieãn, coù caàn gì seõ mua veà bieáu,

Giaû Lieãn cöôøi noùi:

- Chaùu ñöøng hí hôûn voäi, môùi baét ñaàu hoïc vieäc, ñaõ hoïc ngay

nhöõng troø aáy. Thieáu thöù gì ta seõ vieát giaáy baùo sau.

Noùi xong, baûo Giaû Dung vaø Giaû Töôøng veà.

Sau ñoù ba boán laàn coù ngöôøi vaøo trình vieäc, Giaû Lieãn meät, baûo

ngöôøi canh cöûa, heát thaûy khoâng ñöôïc moät ai vaøo trình. Coù vieäc gì chôø

ñeán ngaøy mai. Phöôïng Thö thì maõi ñeán canh ba môùi ñi nguû.

Saùng hoâm sau, Giaû Lieãn trôû leân thaêm Giaû Xaù, Giaû Chính, roài

sang phuû Ninh hoïp taát caû nhöõng ngöôøi nhaø thaïo vieäc, cuøng boïn gia

khaùch ñi xem xeùt khu ñaát hai phuû, veõ baûn ñoà nhaø "tænh nhaân", roài caét

ñaët ngöôøi naøo vaøo vieäc naáy. Töø ñoù, caùc loaïi thôï thuyeàn ñeán ñuû maët.

Nhöng ñoà vaøng, baïc, ñoàng, thieác, goã laït, gaïch ngoùi, chuyeân chôû khoâng

ngôùt. Tröôùc heát, sai thôï phaù heát nhöõng nhaø cöûa, töôøng vaùch trong

vöôøn Hoäi Phöông ôû phuû Ninh thoâng thaúng ñeán nhaø lôùn phía ñoâng

phuû Vinh. Moät daõy nhöõng phoøng cuûa ngöôøi nhaø ôû beân ñoâng phuû Vinh

cuõng phaù heát. Nguyeân laø hai phuû Ninh, Vinh coù moät caùi ngoõ nhoû

ngaên ñoâi. Ngoõ naøy laø ñaát tö, khoâng phaûi ñöôøng coâng, nhöng vaãn ñeå ñi

laïi . Trong vöôøn Hoäi Phöông, coù moät doøng suoái töø goùc töôøng phía baéc

chaûy qua, . cuõng khoâng phaûi khôi theâm nöõa. caây coái nuùi non tuy chöa

coù maáy, nhöng vì choã ôû cuûa Giaû Xaù laø vöôøn cuõ cuûa phuû Vinh, neân

nhöõng nuùi non, caây coái, ñình, taï, haønh lang ñeàu coù theå dôøi ñeán ñaáy

ñöôïc caû . Hai nôi gaàn nhau hoïp thaønh moät choã, coù theå ñôõ ñöôïc nhieàu

söùc ngöôøi vaø tieàn cuûa. Duø coù thieáu cuõng khoâng toán keùm maáy. Laïi nhôø

ñöôïc moät nhaø noåi tieáng veà caùch baøi trí vöôøn hoa caây caûnh, nuùi non boä

laø Sôn Töû Giaõ veõ ñoà baûn, truø tính vieäc khôûi coâng.

Giaû Chính khoâng quen coâng vieäc, nhaát nhaát ñeàu nhôø boïn Giaû

Xaù, Giaû Traân, Giaû Lieãn, Laïi Ñaïi, Laïi Thaêng, Laâm Hieáu,Ngoâ Taân

Ñaêng, Thieàm Quang, Trình Nhaät Höng troâng nom xeáp ñaët . Naøo laø

ñaép nuùi, ñaøo ao, xaây laàu, döïng gaùc, troàng truùc, vun hoa, coøn caùch saép

xeáp ñaõ coù Sôn Töû Giaû. Khi tan chaàu nhaøn roãi, Giaû Chính chæ ñi ngaém

nghía caùc nôi, coù vieäc gì caàn thì baøn vôùi Giaû Xaù. Giaû Xaù cuõng naèm

kheånh ôû nhaø, coù vieäc vaët, thì boïn Giaû Traân hoaëc ñeán hoûi, hoaëc vieát

giaáy trình, khi muoán baûo ban vieäc gì thì goïi boïn Giaû Lieãn, Laïi Ñaïi

ñeán truyeàn leänh. Giaû Dung chuyeân coi vieäc laøm ñoà vaøng baïc, Giaû

Töôøng thì ñi Coâ Toâ. Boïn Giaû Traân, Laïi Ñaïi thì ñieåm soá ngöôøi, laøm

danh saùch, troâng coi thôï thuyeàn. Co�ät �ng vieäc nhoän nhòp, taáp naäp khoâng

theå keå xieát.

Gaàn ñaây Baûo Ngoïc vì trong nhaø baän vieäc, Giaû Chính khoâng hay

hoûi ñeán vieäc hoïc, trong buïng raát laø thö thaùi. Khoâng ngôø beänh Taàn

Chung caøng ngaøy caøng naëng, neân trong loøng aùy naùy khoâng vui. Moät

hoâm, Baûo Ngoïc daäy sôùm, röûa maët xong, ñònh sang xin pheùp Giaû maãu

ñi thaêm Taàn Chung. Chôït thaáy Ñinh Yeân ôû ngoaøi cöûa thöù hai thaäp

thoø doøm vaøo, Baûo Ngoïc voäi ra hoûi vieäc gì Ñinh Yeân noùi:

- Caäu Taàn nguy laém roài!

Baûo Ngoïc nghe noùi giaät mình voäi hoûi:

- Hoâm tröôùc ta ñeán thaêm, noù coøn tænh taùo kia maø, sao ñaõ nguy

kòch ngay theá ?

Ñinh Yeân noùi:

- Con cuõng khoâng bieát, vöøa roài ngöôøi nhaø caäu aáy ñeán noùi theá !

Baûo Ngoïc nghe xong, quay laïi xin pheùp Giaû maãu. Giaû maãu sai

ngöôøi caån thaän ñi theo vaø baûo:

- Ñeán ñaáy thaêm nom ñeå toû tình baïn hoïc, xong phaûi veà ngay,

khoâng ñöôïc ôû laâu. Baûo Ngoïc voäi veà thay quaàn aùo. Ra ñeán ngoaøi, xe

chöa söûa soaïn kòp, cöù phaûi chaïy loanh quanh khaép theàm. Giuïc maõi,

xe môùi keùo ñeán, Baûo Ngoïc nhaûy leân ñi ngay. Lyù Quí, Ñinh Yeân ñi

theo haàu. Khi ñeán cöûa nhaø hoï Taàn, thaáy vaéng tanh vaéng ngaét, chaúng

coù moät ai. Boïn Baûo Ngoïc chaïy uøa vaøo nhaø trong, laøm maáy ngöôøi thím,

chò daâu vaø caùc chò em cuûa Taàn Chung laån traùnh khoâng kòp.

Baáy giôø Taàn Chung ñaõ hai ba laàn ngaát ñi. Thay chieáu(1) ñaõ laâu

roài.

Baûo Ngoïc troâng thaáy, khoâng caàm noåi loøng thöông, khoùc oøa leân.

Lyù Quí voäi khuyeân:

- Caäu ñöøng khoùc. Caäu Taàn yeáu laém, sôï naèm treân giöôøng cöùng

quaù, khoù chòu, neân vöïc xuoáng naèm ñoù cho thoaûi maùi ñaáy thoâi . Caäu

khoùc chæ laøm cho caäu aáy oám theâm.

Baûo Ngoïc nghe noùi môùi nín, ñeán gaàn, thaáy Taàn Chung maët

traéng beäch nhö neán, maét nhaém, thôû thoi thoùp treân goái.

Baûo Ngoïc voäi goïi:

- Kình Kha ôi ! Baûo Ngoïc ñeán ñaây. - Goïi luoân hai ba tieáng, Taàn

Chung vaãn khoâng môû maét, Baûo Ngoïc laïi keâu to:

- Baûo Ngoïc ñeán ñaây.

Baáy giôø Taàn Chung hoàn ñang lìa xaùc, chæ coøn moät tí hôi thöøa ôû

ngöïc. Haén thaáy nhieàu quæ söù caàm baøi mang thöøng ñeán baét, nhöng khi

naøo haén chòu ñi ngay. Nghó ñeán nhaø khoâng coù

ngöôøi troâng nom, nghó ñeán ba boán nghìn laïng baïc cuûa cha ñeå laïi

nghó ñeán Trí Naêng hieän bô vô khoâng coù choã nöông töïa, haén phaûi

khaån khoaûn van xin boïn quæ söù. Nhöng chuùng khoâng nghe, quaùt maéng:

"Anh laø ngöôøi ñoïc saùch maø khoâng bieát caâu: “Theo tuïc leä cuõ, ngöôøi

cheát roài, thì thay chieáu naèm. Dieâm Vöông baûo canh ba phaûi cheát . Ai

daùm chôø ñeán troáng canh naêm. Chuùng ta ôû aâm phuû ñeàu laø nhöõng

ngöôøi maët saét, khoâng thieân tö gì , khoâng nhö ôû döông gian, neå nang

tình vò, laøm lôõ caû vieäc”.

Ñöông luùc oàn aøo, hoàn phaùch Taàn Chung chôït nghe thaáy boán

tieáng "Baûo Ngoïc ñeán ñaây", laïi voäi van naøi:

- Xin caùc vò töø bi moät chuùt, cho toâi trôû veà noùi roát moät lôøi vôùi

ngöôøi baïn thaân roài xin ñi ngay.

Quæ söù noùi:

- Laïi coøn baïn thaân naøo?

Taàn Chung noùi:

(1) Veà sau duøng laém danh töø chæ chung cho ngöôøi ñaõ cheát.

- Khoâng daùm noùi doái caùc vò, ngöôøi aáy laø chaùu Vinh quoác coâng,

teân goïi Baûo Ngoïc.

Phaùn quan nghe nôùi sôï haõi, voäi vaøng ñöùng leân maéng luõ quæ söù:

- Ta ñaõ baûo caùc ngöôi loâi noù ñi ngay, caùc ngöôøi khoâng nghe lôøi,

ñeå coù ngöôøi vaän ñoû ñeán quaáy roái, thì laøm theá naøo baây giôø ?

Luõ quæ söù nghe phaùn quan noùi theá, sôï quaù, chaân tay luoáng cuoáng

moät maët laïi haäm höïc:

- Tröôùc kia ngaøi quaùt thaùo aàm leân nhö saám ran, seùt noå, laø vì

chöa nghe thaáy hai chöõ "Baûo Ngoïc". Theo yù chuùng toâi, noù ôû döông

gian, ta ôû aâm phuû, caàn gì phaûi sôï noù.

Phaùn quan laïi caøng töùc giaän, gaét aàm leân:

- Ñoà choù? Tuïc ngöõ coù caâu: “Quan thieân haï trò daân thieân haï!”

Xöa nay ngöôøi vôùi quyû laø moät, aâm döông khoâng hai. Maëc daàu

anh ta ôû aâm hay ôû döông, cuõng phaûi kính troïng, khoâng ñöôïc sai traùi .

Luõ quyû nghe vaäy, ñaønh phaûi tha hoàn Taàn Chung veà. Höõ moät tieáng,

hai maét heù môû, thaáy Baûo Ngoïc ngoài beân caïnh, Taàn Chung gaéng

göôïng thôû daøi:

- Sao anh khoâng laïi sôùm? Chaäm chuùt nöõa em seõ khoâng ñöôïc

gaëp .

Baûo Ngoïc caàm tay Taàn Chung, nöôùc maét giaøn giuïa:

- Coù daën laïi caâu gì khoâng ?

Taàn Chung noùi:

- Khoâng coù gì ñaùng daën caû. Tröôùc ñaây anh em ta cöù töôûng cao

quyù hôn ñôøi, nay môùi bieát laø sai. Sau naøy anh neân quyeát chí coâng

danh laøm raïng rôõ oâng cha môùi ñuùng.

Noùi xong thôû daøi moät tieáng, laëng leõ qua ñôøi.

Hoài thöù möôi baûy * möôøi taùm

Ñeà caâu ñoái trong vöôøn Ñaïi Quan , thöû taøi Baûo Ngoïc

Veà thaêm nhaø ôû phuû Vinh Quoác, gaëp tieát nguyeân tieâu

Giaøu sang laø ñaùng thích,

Ly bieät laïi khoân khuaây.

Tieáng haõo daønh mua ñöôïc,

Ai hay noãi ñaéng cay.

Taàn Chung cheát roài, Baûo Ngoïc khoùc loùc maõi, boïn Lyù Quí phaûi

khuyeân giaûi, khi veà nhaø haõy coøn ngaäm nguøi thöông xoùt.

Giaû maãu ñaõ göûi giuùp maáy chuïc laïng baïc, laïi saém söûa leã vaät ñeå

Baûo Ngoïc ñeán vieáng. Sau baûy ngaøy choán caát xong, Baûo Ngoïc nhôù tieác,

nhöng chaúng laøm theá naøo, vaø cuõng chaúng bieát bao giôø môùi nguoâi ñöôïc.

Moät hoâm, Giaû Traân ñeán trình Giaû Chính:

- Coâng vieäc söûa sang trong vöôøn ñaõ xong, oâng Caû ñaõ ñeán xem,

chæ chôø oâng ñeán xem coù choã naøo chöa oån thì söûa sang laïi, vaø caàn phaûi

ñeà bieån, caâu ñoái.

Giaû Chính nghó moät luùc, roài noùi:

- Ñeà bieån vaø caâu ñoái laø moät vieäc khoù, cöù nheõ ra thì xin Quyù phi

môùi phaûi. Nhöng ngöôøi chöa troâng thaáy thì cuõng khoù nghó phoûng ra

ñöôïc. Neáu chôø khi ngöôøi ñeán, thì bao nhieâu caûnh trí, bao nhieâu laâu

ñaøi, laïi khoâng coù moät chöõ ñeà vaøo, maëc duø caây hoa non nöôùc coù ñeïp ñeõ

döôøng naøo, cuõng keùm phaàn sinh saéc .

Boïn gia khaùch ñöùng beân caïnh noùi:

- Ngaøi nghó raát phaûi. Cöù yù chuùng toâi thì bieån vaø caâu ñoái khoâng

theå thieáu, nhöng cuõng khoâng theå ñaët teân tröôùc ñöôïc.

Baây giôø tuøy theo töøng caûnh maø ñeà hai, ba, boán chöõ gì na naù cho

hôïp roài laøm baèng ñeøn loàng treo taïm leân ñaõ, chôø khi Quyù phi ñi du

ngoaïn, seõ xin ngöôøi ñaët teân, nhö theá coù tieän khoâng.

Giaû Chính noùi:

- Nghó theá ñuùng ñaáy. Baây giôø chuùng ta haõy ñi xem caùc nôi, roài

cöù ñeà ñi, neáu oån thì duøng, khoâng oån thì nhôø oâng Vuõ Thoân ñeán söûa laïi.

Moïi ngöôøi cöôøi noùi: .

- Hoâm nay ngaøi nghó chaéc laø hay, caàn gì phaûi ñôïi oâng Vuõ Thoân.

Giaû Chính cöôøi noùi:

- Caùc oâng khoâng bieát, toâi töø beù ñeán giôø, veà vieäc vònh chim hoa

non nöôùc, cuõng thöôøng thoâi. Baây giôø coù tuoåi, laïi baän vieäc vaên aùn

nhieàu, neân thuù ngaâm vònh laïi caøng xao nhaõng. Duø coù nghó ra thì cuõng

queâ muøa, laïi laøm cho vöôøn hoa caây caûnh keùm phaàn xinh ñeïp, chaúng

coøn thuù gì!

Boïn gia khaùch noùi:

- Caùi ñoù khoâng ngaïi, chuùng toâi cuøng nghó, ai naáy ñeàu theo sôû

tröôøng cuûa mình, hay thì ñeå, dôû thì boû, cuõng chaúng heà gì.

Giaû Chính noùi:

- Nhö theá phaûi ñaáy. Hoâm nay khí trôøi aám aùp , chuùng ta ñi chôi

moät löôït.

Noùi roài ñöùng daäy daãn moïi ngöôøi ñi. Giaû Traân ñi tröôùc, baùo cho

moïi ngöôøi bieát.

Baûo Ngoïc hoài naøy vì nhôù Taàn Chung, loøng thöông xoùt maõi. Thaáy

vaäy Giaû maãu thöôøng sai ngöôøi daãn ñeán vöôøn môùi daïo caûnh cho khuaây.

Moät hoâm, vöøa vaøo ñeán vöôøn, chôït gaëp Giaû Traân. Giaû Traân cöôøi baûo:

-Sao chuù khoâng traùnh ñi choã khaùc, choác nöõa oâng ñeán ñaáy.

Baûo Ngoïc nghe noùi, daãn ngay luõ haàu, chaïy vuùt ra khoûi vöôøn .

Vöøa ñi ñeán quaõng ñöôøng voøng, thì gaëp ngay Giaû Chính daãn caùc gia

khaùch ñeán. Baûo Ngoïc traùnh khoâng kòp, ñaønh phaûi ñöùng veà moät beân.

Gaàn ñaây Giaû Chính thöôøng nghe Ñaïi Nho khen Baûo Ngoïc laøm

caâu ñoái khaù; tuy khoâng thích hoïc, nhöng coù taøi vaët. Vì theá Giaû Chính

baûo Baûo Ngoïc ñi theo vaøo trong vöôøn, yù muoán thöû taøi xem sao. Baûo

Ngoïc chöa bieát yù ñònh cuûa boá, ñaønh phaûi ñi theo. Vöøa ñeán cöûa vöôøn,

ñaõ thaáy Giaû Traân daãn caùc ngöôøi chaáp söï ñöùng haàu moät beân. Giaû

Chính baûo:

- Chaùu haõy cho ñoùng cöûa vöôøn laïi, ñeå chuùng ta xem beân ngoaøi

ñaõ, roài seõ vaøo sau.

Giaû Traân sai ngöôøi ñoùng cöûa laïi.

Giaû Chính tröôùc heát ñöùng ngaém nghía naêm gian cöûa chính, noùc

nhaø cong, lôïp ngoùi oáng, caùnh cöûa vaø böïc cöûa ñeàu chaïm troå theo kieåu

môùi, khoâng sôn veõ hoa hoøe; moät daõy töôøng queùt voâi traéng xoùa, döôùi

theàm laùt ñaù traéng thaønh hình hoa sen.

Nhìn hai beân töôøng traéng nhö tuyeát, döôùi xaây ñaù coù vaân nhö da

hoå, khoâng loøe loeït nhö loái nhaø giaøu thoâ tuïc. Giaû Chính laáy laøm thích,

baûo môû cöûa ñi vaøo. Thoaït nhìn, moät daõy nuùi xanh chaén ngay tröôùc

maët. Caùc gia khaùch ñeàu noùi:

- Nuùi ñeïp thaät!

Giaû Chính noùi:

- Neáu khoâng coù nuùi naøy, thì khi vaøo seõ troâng thaáy heát caû caùc

caûnh ñeïp ôû trong vöôøn, coøn thuù gì nöõa?

Moïi ngöôøi noùi:

- Raát ñuùng. Neáu ngaøi khoâng coù kieán thöùc roäng raõi thì laøm sao

nghó ñöôïc nhö theá!

Ñi vaøo taän nôi, thaáy ñaù traéng choàng chaát, hoaëc nhö hình quyû

quaùi hoaëc nhö hình thuù döõ, ngang doïc ñöùng chaàu nhau, beân treân, reâu

xanh laám taám, caây leo choã thöa, choã nhaët, ôû giöõa hieän leân moät con

ñöôøng nhoû quanh co. Giaû Chính noùi:

- Chuùng ta vaøo con ñöôøng naøy chôi, roài ra ñöôøng beân kia, theá

môùi nhìn khaép ñöôïc.

Roài baûo Giaû Traân daãn ñöôøng, coøn mình thì daét Baûo Ngoïc ñi

quanh leân nuùi. Ngaång leân troâng thaáy phía tröôùc coù moät taûng ñaù maët

nhaün nhö göông, chính laø choã ñaùng ñeå ñeà thô.

Giaû Chính quay laïi hoûi:

- Caùc oâng xem choã naøy neân ñeà theá naøo cho hay?

Coù ngöôøi xin ñeà hai chöõ "Ñieäp thuùy"(1), coù ngöôøi xin ñeà: “caåm

chöôùng"(2), coù ngöôøi xin ñeà : "Traïi Höông loâ”(3).

Laïi coù ngöôøi xin ñeà: “tieåu Chung Nam”(4).

Taát caû haøng maáy chuïc teân.

Moïi ngöôøi bieát Giaû Chính muoán thöû taøi Baûo Ngoïc, cho neân ñeàu

nghó maáy chöõ saùo meùp cho qua. Baûo Ngoïc cuõng bieát yù aáy.

Giaû Chính nghe xong, ngoaûnh laïi hoûi Baûo Ngoïc. Baûo Ngoïc noùi:

- Coå nhaân coù caâu: "Môùi khoâng baèng cuõ, coå vaãn hôn kim". Nôi

naøy khoâng phaûi laø nôi chính, chaúng qua laø böôùc ñaàu vaøo vöôøn ngaém

caûnh, chöa theå ñeà gì ñöôïc. Sao baèng duøng ngay maáy chöõ cuõ: "Khuùc

kín thoâng u”(5) môùi coù nghóa bao quaùt vaø haøm suùc.

Moïi ngöôøi khen: .

- Phaûi laém ! Hay laém ! Caäu Hai thoâng minh, taøi tình, khoâng nhö

chuùng toâi laø haïng moït saùch.

Giaû Chính cöôøi noùi:

- Khoâng neân khen noù quaù, noù coøn beù, chaúng qua nghóa möôøi

hieåu moät, goùp laøm troø cöôøi ñaáy thoâi, ñeå sau baøn laïi.

Moïi ngöôøi laïi ñi vaøo hang ñaù, thaáy caây ñeïp xanh um, hoa laù röïc

rôõ, moät doøng nöôùc trong töø choã caây coái ñaèng xa chaûy xuoáng khe ñaù.

Ñi maáy böôùc nöõa, reõ sang phía baéc, coù moät choã roäng phaúng, hai beân

coù laàu cao vuùt, noùc veõ, coät sôn, aån nuùp döôùi söôøn nuùi ngoïn caây. Cuùi

xuoáng nhìn thì thaáy doøng trong chaûy ngoïc, böïc ñaù xuyeân maây, lan can

ñaù traéng, bao löôïn quanh hoà.

(1) Maøu xanh cuûa nuùi vaø cuûa caây coái choàng chaát leân nhau.

(2) Nuùi gaám.

(3) Traïi thi nhau. Höông loâ: Ñôøi Haùn coù ngöôøi thôï kheùo laém in moät caùi lö höông nhö

hình quaû nuùi, goïi laø Baéc sôn höông loâ. ÔÛ ñaây yù noùi quaû nuùi naøy ñeïp hôn Baéc sôn höông

loâ.

(4) Nuï Chung Nam nhoû: moät quaû nuùi ôû phía nam Thieåm Taây, phía ñoâng Haø Nam, phía

taây Cam Tuùc, phong caûnh raát ñeïp.

(5) Con ñöôøng nhoû, quanh co, ñöa ñeán choã thaéng caûnh.

Ñaàu caàu ñaù ba nhòp con thuù giaû troâng nhö khi ngaäm vaøo, khi

nhaû ra. Treân caàu coù caùi ñình.

Giaû Chính cuøng moïi ngöôøi vaøo ngoài trong ñình, hoûi:

- Theo yù caùc oâng neân ñeà chöõ gì ôû ñaây?

Moïi ngöôøi ñeàu noùi:

- Ngaøy tröôùc trong baøi “kyù tuùy oâng ñình" cuûa AÂu Döông Tu(1) coù

caâu “höõu ñình duïc nhieân”(2) vaäy neân ñaët laø "Duïc nhieân” .

Giaû Chính noùi:

- Duïc nhieân hay thaät, nhöng ñình naøy ôû treân maët nöôùc, cuõng

neân noùi ñeán nöôùc môùi phaûi. Cöù yù toâi nghó, AÂu Döông Tu coù caâu “Taù ö

löôõng phong chi gian”(3), vaäy neân duøng chöõ taù môùi ñöôïc.

Coù moät ngöôøi khaùch noùi:

- Phaûi laém! Theá thì neân duøng hai chöõ “Taû ngoïc”(4) laø hay.

Giaû Chính vuoát raâu ngaãm nghó, roài sai Baûo Ngoïc cuõng thöû nghó

xem.

Baûo Ngoïc noùi:

- Cha vöøa daïy raát phaûi, nhöng xeùt cho kyõ, coù leõ ngaøy tröôùc AÂu

Döông Tu duøng chöõ "taû" ñeà vaøo Nhöôïng tuyeàn(5) thì ñuùng, baây giôø

duøng chöõ "taû” ôû ñaây hình nhö chöa oån. Huoáng chi ñaây laø bieät thöï

"tænh nhaân", cuõng neân theo nhö theå vaên öùng cheá, neáu duøng chöõ "taû

ngoïc", con sôï thoâ laäu khoâng nhaõ. Xin ñeà theá naøo cho coù nghóa saâu xa

hôn.

Giaû Chính cöôøi noùi:

- Caùc oâng nghe noù noùi theá naøo? Vöøa roài moïi ngöôøi ñaët chöõ môùi,

thì maøy baûo khoâng baèng duøng chöõ cuõ; baây giôø duøng chöõ cuõ, maøy laïi

baûo laø khoâng oån! Theá maøy ñònh duøng chöõ gì?

Baûo Ngoïc thöa:

- Duøng hai chöõ "Taû ngoïc” , sao baèng duøng hai chöõ "Thaåm

phöông”(6) chaúng môùi vaø lòch söï hay sao?

(1) AÂu Döông Tu töï laø tính Thuùc, hieäu laø Tuùy oâng. Moät nhaø vaên noåi tieáng ôû ñôøi Toáng coù

laøm hai baøi kyù Tuùy oâng ñình. Nay ôù Töø Huyeän. tinh An Huy, coøn di tích caùi ñình naøy.

(2) Quang ñaõng, saùng suûa.

(3) Suoái chaûy qua khe giöõa hai quaû nuùi.

(4) Nöôùc chaûy ra töøng haït ngoïc.

(5) Nöôùc suoái ngon coù theå duøng ñeå naáu röôïu.

(6) Nöôùc ñöôïm muøi thôm.

Giaû Chính vuoát raâu, gaät ñaàu khoâng noùi gì. Moïi ngöôøi chìu yù

ngay, khen Baûo Ngoïc taøi tình khaùc thöôøng. Giaû Chính noùi:

- Ñeà hai chöõ treân bieån cuõng deã, thöû laøm ñoâi caâu ñoái baûy chöõ xem

sao.

Baûo Ngoïc nhìn quanh moät löôït, nghó ngay ra, beøn ñoïc:

Quanh bôø veû bieác ba haøng hieân .

Caùch beán muøi thôm moät daây hoa.

Giaû Chính nghe xong gaät ñaàu mæm cöôøi. Moïi ngöôøi laïi khen ngôïi

moät hoài. Ra khoûi ñình, sang qua ao, töø moät ngoïn nuùi, moät hoøn ñaù,

moät boâng hoa, moät goác caây choã naøo hoï cuõng ñeå yù ngaém nghía. Chôït

ngaång ñaàu leân thaáy tröôùc maët moät daõy töôøng traéng, maáy ngoâi nhaø

con xinh xaén, thaáp thoaùng trong ñaùm haøng nghìn khoùm truùc xanh.

Moïi ngöôøi ñeàu noùi: "Choã naøy nhaõ thaät!”

Roài cuøng ñi vaøo. Böôùc vaøo cöûa laø moät daõy haønh lang quanh co.

Nöôùc ñöôïm muøi thôm.Döôùi theàm coù con ñöôøng ñaù. Maët tröôùc ba gian

nhaø nhoû, saïch seõ, cöûa kheùp, cöûa môû. Trong nhaø keâ baøn gheá giöôøng

chieáu ngay ngaén goïn gaøng. Töø phía trong coù cöûa con ñi ra saân sau. Coù

maáy caây leâ cao lôùn, maáy cuïm chuoái um tuøm. Luøi veà phía sau, laïi coù

vaøi gian nhaø nhoû . Chaân töôøng coù moät doøng suoái roäng chöøng moät

thöôùc quanh co theo theàm ñeán daõy nhaø ñaèng tröôùc, roài töø trong

nhöõng khoùm truùc roùc raùch chaûy ra. .

Giaû Chính cöôøi noùi:

- Choã naøy thuù ñaáy. Ñeâm traêng maø ngoài döôùi cöûa soå ñoïc saùch,

cuõng khoâng uoång moät ñôøi.

Noùi roài nhìn Baûo Ngoïc, Baûo Ngoïc sôï quaù cuùi ñaàu xuoáng.

Moïi ngöôøi voäi vaøng noùi laûng sang chuyeän khaùc. Coù hai ngöôøi noùi:

- Choã naøy neân ñeà moät caùi bieån boán chöõ.

Giaû Chính cöôøi hoûi:

- Boán chöõ gì?

Moät ngöôøi ñoïc:

- “Kyø thuûy di phong”(1).

Giaû Chính noùi:

- Queâ laém.

Laïi moät ngöôøi ñoïc:

(1) Ñieån tích trong kinh Thi. Phong nhaõ cuûa beân Kyø soùt laïi.

- Thoï vieân nhaõ tích(2).

Giaû Chính noùi:

- Cuõng queâ.

Giaû Traân ñöùng beân caïnh noùi:

- Laïi ñeán chuù Baûo nghó thoâi.

Giaû Chính noùi:

- Noù laø ñoà khinh baïc, chöa laøm noåi ñaõ khen cheâ ngöôøi khaùc.

Moïi ngöôøi noùi:

- Khen cheâ ñuùng thì laøm theá naøo ñöôïc.

Giaû Chính voäi noùi:

- Thoâi! Ñöøng nuoâng noù theá.

Roài baûo:

- Hoâm nay cho maøy muoán noùi gì thì noùi, phaûi baøn caõi ra leõ ñaõ

roài môùi cho maøy laøm. Nhöõng caâu ñeà vöøa roài, coù caâu naøo ñöôïc khoâng?

Baûo Ngoïc noùi: .

- Hình nhö ñeàu khoâng ñöôïc caû.

Giaû Chính cöôøi nhaït:

- Laøm sao maø khoâng ñöôïc?

Baûo Ngoïc noùi:

- Ñaây laø nôi ra chôi ñaàu tieân cuûa Quyù phi, neân coù nhöõng lôøi chuùc

tuïng môùi phaûi. Neáu muoán duøng boán chöõ ñeà bieån thì coù saün cuûa coå

nhaân roài, caàn gì phaûi laøm nöõa.

Giaû Chính noùi:

- "Kyø thuûy" vaø “thö vieân" khoâng phaûi laø chöõ cuûa coå nhaân hay sao?

Baûo Ngoïc thöa:

- Maáy chöõ aáy cuõ laém, sao baèng ñeà: “Höõu phöôïng lai nghi”(2) coøn

hôn.

Moïi ngöôøi nhao leân khen hay. Giaû Chính gaät ñaàu noùi:

- Thaèng ngu! Thöïc laø ñoà laáy oáng doøm trôøi, laáy baàu ñong bieån.

Laïi baûo:

- Phaûi �y la�eà moät caâu ñoái nöõa.

Baûo Ngoïc laïi ñoïc.

(2) Di tích cuûa vöôøn Thö.

(2) Coù chim phöôïng ñeán muùa, yù noùi ñieàm laønh trong caûnh töôïng thaùi bình.

Beân cöûa côø tan tay vaãn maùt,

Trong loø traø caïn khoùi coøn thôm.

Giaû Chính laéc ñaàu:

- Chöa laáy gì laøm hay.

Noùi xong, daét moïi ngöôøi ñi ra. Luùc saép ñi, chôït nghó vieäc gì, Giaû

Chính hoûi Giaû Traân:

- Choã naøy nhaø cöûa, baøn gheá coù ñuû, nhöng maøn, reøm vaø caùc ñoà

traàn thieát ñaõ xeáp ñaët ñaâu vaøo ñaáy chöa?

Giaû Traân thöa:

- Nhöõng ñoà traàn thieát phaûi saém theâm nhieàu, ñeán ngaøy aáy seõ ñaâu

coù ñaáy . Caùc thöù maøn, reøm, hoâm noï chuù Lieãn noùi coøn thieáu vì luùc môùi

khôûi coâng, ñaõ veõ ñoà baûn theo ñuùng kích thöôùc vaø sai ngöôøi ñi thöûa,

hoâm qua chaéc ñaõ laøm ñöôïc moät nöûa.

Giaû Chính nghe noùi, bieát vieäc naøy khoâng phaûi cuûa Giaû Traân,

lieàn cho ñi goïi Giaû Lieãn. Moät luùc, Giaû Lieãn ñeán. Giaû Chính hoûi:

- Taát caû bao nhieâu thöù ? Ñaõ ñöôïc bao nhieâu roài? Coøn thieáu bao

nhieâu nöõa?

Giaû Lieãn nghe hoûi, voäi vaøng ruùt quyeån soå ôû trong oáng giaøy ra

xem, roài trình: .

- Caùc thöù ñoaïn theâu roàng, theâu hoa, caùc thöù hoa luïa chæ ñieàu chæ

vieàn, caùc thöù maøn che lôùn nhoû coäng moät traêm hai möôi chieác, hoâm noï

ñaõ ñöôïc taùm möôi chieác, coøn thieáu boán möôi chieác. Reøm hai traêm

chieác, saém ñuû roài. Ngoaøi ra coøn reøm da hai traêm chieác, reøm truùc sôn

ñoû teát chæ vaøng moät traêm chieác, reøm truùc sôn ñen hai traêm chieác, reøm

theâu hoa naêm maøu hai traêm chieác, moãi thöù ñaõ ñöôïc moät nöûa, ñeán

muøa thu thì ñuû caû. Goái töïa, khaên baøn, quaàn giöôøng, ñeäm gheá, moãi thöù

moät nghìn hai traêm chieác, ñaõ ñuû caû roài.

Moïi ngöôøi vöøa noùi chuyeän vöøa ñi, ñaõ ñeán moät ngoïn nuùi xanh

cheânh cheách. Ñi vaøo trong nuùi, thaáp thoaùng coù moät böùc töôøng thaáp,

ñaát vaøng, treân töôøng coù rôm che, coù maáy traêm caây hoa haïnh, troâng

nhö löûa phun, raùng phuû. Maët trong coù maáy gian nhaø tranh, maët ngoaøi

coù nhöõng caây daâu, daâm buït vaø gaêng môn môûn toát töôi theo nhau choã

nhoâ ra, choã löôïn vaøo, ñan thaønh hai haøng raøo xanh. Döôùi chaân nuùi,

ngoaøi haøng raøo coù caùi gieáng khôi, beân caïnh coù gaàu vaø truïc keùo nöôùc;

meù döôùi coù maûnh roäng phaúng lì, coù luoáng rau töôi toát, troâng baùt ngaùt

meânh moâng.

Giaû Chính noùi:

- Choã naøy theá maø coù yù nghóa laém. Tuy töï tay ngöôøi ta baøy ñaët ra,

nhöng nhìn ñeán ai cuõng phaûi caûm xuùc, kheâu gôïi loøng ta muoán veà

höôûng thuù ñieàn vieân. Chuùng ta haõy vaøo ñaáy nghæ ngôi xem.

Noùi xong ñang ñònh ñi vaøo, chôït thaáy beân ngoaøi haøng giaäu coù

moät hoøn ñaù, cuõng laø choã ñaùng ñeà thô. Moïi ngöôøi cöôøi noùi:

- Ñeïp laém! Ñeïp laém! Choã naøy maø treo bieån ñeà chöõ, thì heát haún

phong vò nhaø queâ . Döïng moät caùi bia ôû ñaây laïi caøng theâm veû ñeïp .

Neáu khoâng coù baøi thô “ñieàn gia" cuûa oâng Phaïm Thaïch Hoà(1) thì khoâng

taû heát ñöôïc caùi ñeïp cuûa noù.

Giaû Chính noùi:

Xin caùc oâng ñeà cho.

Moïi ngöôøi noùi:

- Vöøa roài caäu Baûo noùi laøm môùi khoâng baèng theo cuõ, coå nhaân ñaõ

noùi nhieàu roài, chi baèng ñeà ngay “haïnh hoa thoân" laø hay.

Giaû Chính nghe noùi, cöôøi baûo Giaû Traân:

- Nhôø coù caâu aáy, ta laïi nghó ra moät ñieàu. Choã naøy ñeïp caû, chæ

thieáu moät caùi kyø baøi baùn röôïn thoâi. Ngaøy mai laøm cho ta moät caùi,

maët ngoaøi cöù theo loái nhaø queâ, khoâng caàn trang hoaøng, laáy moät con

saøo treo kyø baøi vaøo ñoù roài buoäc leân ngoïn caây laø ñöôïc.

Giaû Traân vaâng lôøi, laïi thöa:

-Choã naøy khoâng caàn nuoâi caùc loaøi chim ñeïp bieát hoùt, chæ nuoâi

ngoãng, vòt, gaø... thì môùi ñuùng.

Moïi ngöôøi ñeàu noùi:

-Ñuùng ñaáy! .. ...

Giaû Chính laïi noùi:

-"Haïnh hoa thoân" hay thöïc, nhöng hieàm vi phaïm vaøo chính teân

thoân cuûa ngöôøi ta, ñôïi xin quyù phi ñaët teân môùi phaûi.

Moïi ngöôøi noùi:

- Phaûi ñaáy, nhöng boû troáng khoâng tieän, cuõng neân duøng chöõ gì?

(1) Phaïm Thaønh Ñaïi, hieäu Thaïch Hoà cö só, moät nhaø vaên noåi tieáng ñôøi Cao Toâng trieàu

Nam Toáng, coù laøm baøi thô taû phong vò nhaø laøm ruoäng.

Moïi ngöôøi ñöông nghó, Baûo Ngoïc soát ruoät, khoâng chôø Giaû Chính

baûo, noùi ngay:

-Thô cuõ coù caâu "Hoàng haïnh sao ñaàu quaùi töûu kyø”(1).

Nay xin ñeà boán chö&otilde;: “thanh lieâm taïi voïng”(2) laø hôn.

Moïi ngöôøi ñeàu noùi:

- Hai chöõ “taïi voïng" hay laém, laïi nguï yù "Haïnh hoa” khoâng.

Baûo Ngoïc cöôøi nhaït:

- Teân thoân maø duøng hai chöõ "Haïnh hoa" thì queâ laém. Thô

Ñöôøng coù caâu: “saøi moân laâm ñaïo hoa höông”(3). Sao khoâng duøng ba chöõ

ñaïo höông thoân coù hay khoâng?

Moïi ngöôøi ñeàu voã tay khen. Giaû Chính quaùt to:

- Thaèng suùc sinh ngu ngoác kia, maøy bieát ñöôïc maáy vò coå nhaân,

nhôù ñöôïc maáy baøi thô cuõ, ñaõ daùm muùa meùp tröôùc caùc vò tieàn boái? Vöøa

roài cho pheùp maøy noùi böøa, chaúng qua ta thöû xem maøy hay dôû theá naøo,

ñeå laøm troø cöôøi ñaáy thoâi. Maøy cöù töôûng thöïc ñaáy aø?

Noùi xong, daãn moïi ngöôøi vaøo trong nhaø tranh. ÔÛ ñaây, cöûa soå

daùn giaáy, giöôøng goã ñôn sô, khoâng coù gì laø haøo hoa phuù quyù caû.

Giaû Chính trong loøng raát sung söôùng, laïi nhìn Baûo Ngoïc noùi:

- Choã naøy theá naøo?

Moïi ngöôøi thaáy hoûi, ñeàu kheõ ñaåy Baûo Ngoïc, xui Baûo Ngoïc noùi laø

ñeïp. Baûo Ngoïc khoâng nghe, noùi ngay:

- Xem ra choã naøy keùm xa "Höõu phöông lai nghi”.

Giaû Chính noùi:

- Höù! Ñoà ngu xuaån! Chaû bieát gì. Maøy chæ thích laàu son gaùc tía

ñeïp ñeõ moät caùch thoâ tuïc, bieát ñaâu ñöôïc caùi caûnh u nhaõ naøy.

Ruùt laïi chæ vì loãi taïi maøy khoâng chòu ñoïc saùch thoâi.

Baûo Ngoïc ñaùp:

- Cha daïy ñaønh laø phaûi, nhöng coå nhaân coù noùi hai chöõ thieân

nhieân con khoâng hieåu yù ra laøm sao?

Ai naáy thaáy Baûo Ngoïc böôùng bænh, sôï seõ bò maéng; nay thaáy haén

hoûi nghóa hai chöõ "thieân nhieân" ñeàu voäi noùi:

(1) Treân ngoïn caây maän treo kyø baøi baùn röôïu.

(2) Côø baùn röôïu treân caây haïnh tröôùc maët.

(3) Cöûa tre doøm xuoáng nöôùc, muøi luùa thôm ngaøo ngaït.

- Caùi gì caäu cuõng hieåu caû, sao laïi coøn phaûi hoûi hai chöõ "thieân

nhieân". "Thieân nhieân" nghóa laø töï nhieân thieân thaønh, khoâng phaûi söùc

ngöôøi laøm ñöôïc.

Baûo Ngoïc noùi:

- Theá thì choã naøy ñaët thaùnh trang traïi, roõ raøng laø do ngöôøi baøy

ñaët ra. Xa thì khoâng coù haùc t�ng xoùm, gaàn thì khoâng coù thaønh quaùch,

döïa vaøo nuùi thì khoâng coù maïch, troâng ra nöôùc thì khoâng coù nguoàn,

choã cao thì khoâng coù thaùp nhaø chuøa, choã thaáp thì khoâng coù caàu ra chôï,

trô troïi ñöùng moät mình, khoâng phaûi laø nôi bao la roäng raõi. Sao baèng

maáy nôi tröôùc coù veû töï nhieân hôn. Tuy coù gioàng truùc, khôi suoái cuõng

hôi xuyeân taïc, nhöng khoâng haïi gì . Coå nhaân coù boán chöõ “buïc tranh

thieân nhieân”, sôï choã naøy khoâng ñaùng coù thoân trang, vaø sôn thuûy, maø

göôïng baøy ñaët ra, duø kheùo leùo ñeán ñaâu cuõng vaãn khoâng hôïp.

Baûo Ngoïc noùi chöa döùt lôøi, Giaû Chính noåi giaän theùt leân:

- Thoâi, böôùc ngay!

Baûo Ngoïc vöøa ñi ra, Giaû Chính laïi theùt: "Haõy quay laïi, laøm

theâm caâu ñoái nöõa, neáu khoâng laøm ñöôïc thì ta seõ vaû vaøo moàm".

Baûo Ngoïc ñaønh phaûi ñoïc:

Giaët vaûi xanh töôi nguoàn döôùi beán;

Haùi rau thôm ñöôïm khaùch trong maây.

Giaû Chính nghe xong, laéc ñaàu noùi:

- Cuõng chaúng ra gì!

Roài daét moïi ngöôøi ñi ra, ñi quanh söôøn nuùi, khi trong hoa, khi

döôùi lieãu, khi treân nuùi, khi beân soâng, ñeán raëng ñoà mi, vaøo giaøn moäc

höông, leân ñình maãu ñôn, qua vöôøn thöôïc döôïc, tôùi vieän töôøng vi, töïa

vaøo khoùm ba tieâu, ngang doïc, quanh co; chôït nghe thaáy tieáng nöôùc ôû

trong hang ñaù roùc raùch chaûy ra, treân thì daây leo loøng thoøng ruõ xuoáng,

döôùi thì hoa ruïng raäp rôøn troâi quanh. Moïi ngöôøi ñeàu noùi:

- Ñeïp laém!

Giaû Chính hoûi:

- Caùc oâng ñònh ñeà chöõ gì?

Moïi ngöôøi noùi:

- Khoâng caàn phaûi nghó nöõa, cöù vieát ba chöõ “Vuõ laêng nguyeân”(1) laø

ñöôïc roài.

(1) Theo baøi kyù “Nguoàn ñaøo" (Ñaøo nguyeân) cuûa Ñaøo Tieàm ñôøi Taán.

Giaû Chính cöôøi noùi: .

- Cuõ laém! Laïi khoâng ñuùng söï thöïc.

Moïi ngöôøi cöôøi:

- Khoâng thì ñeà boán chöõ “taàn nhaân cöïu xaù”(1) cuõng ñöôïc.

Baûo Ngoïc noùi:

- Laïi caøng hoûng nöõa. "Taàn nhaân cöïu xaù" coù yù laø traùnh loaïn,

duøng theá naøo ñöôïc? Chi baèng duøng boán chöõ “lieãu ñình hoa thì laø

hôn(2).

Giaû Chính noùi:

- Cuõng laïi nhaûm nöõa! .

Giaû Chính ñi vaøo trong hang, hoûi Giaû Traân:

- Coù thuyeàn khoâng?

Giaû Traân noùi:

- Coù boán thuyeàn haùi hoa sen, moät thuyeàn ngoài chôi , nhöng baây

giôø chöa laøm xong.

Giaû Chính cöôøi noùi:

- Tieác raèng khoâng vaøo ñöôïc.

Giaû Traân noùi:

- Ñi quanh leân nuùi, seõ ñeán nôi.

Noùi roài ñi tröôùc daãn ñöôøng. Moïi ngöôøi níu daây vòn caây ñi leân,

thaáy maët nöôùc hoa ruïng man maùc, doøng suoái trong vaét raäp rôøn quanh

co; hai haøng lieãu ruû beân bôø, nhöõng caây ñaøo, caây maän, moïc chen nhau

che rôïp caû boùng maët trôøi. Khaép nôi, khoâng coù moät chuùt ñaát buïi.

Trong raëng lieãu nhoâ ra moät nhòp caàu, lan can sôn ñoû .

Qua caàu, ñöôøng thoâng caùc ngaû; xa xa, coù moät toøa nhaø ngoùi maùt

meû vaø moät daõy töôøng hoa. ÔÛ ñaây maïch nuùi chính ñeàu xuyeân qua

töôøng chia ñi caùc ngaû.

Giaû Chính noùi:

- Toøa nhaø naøy ôû ñaây chaúng coù nghóa lyù gì!

Roài böôùc vaøo cöûa. Chôït thaáy maët tröôùc coù moät quaû nuùi ñaù laáp

laùnh cao ngaát trôøi, xung quanh bao boïc baèng caùc thöù ñaù ñuû caùc maøu,

che kín haún nhöõng nhaø cöûa beân trong. ÔÛ ñaây, khoâng coù moät goác caây,

(1) Nhaø cuõ cuûa ngöôøi ñôøi Taàn, töùc laø ngöôøi ñôøi Taàn vaøo traùnh loaïn ôû trong Ñaøo nguyeân.

(2) Bôø coû lieãu beân hoa (coû lieãu laø moät loaïi coû thôm moïc döôùi nöôùc).

toaøn nhöõng coû laï hoaëc leo leân nuùi, hoaëc boø ra ñaát hoaëc töø treân nuùi ruû

xuoáng, hoaëc luoàn qua khe ñaù chui ra; laïi coù nhöõng daây töø maùi nhaø boø

xuoáng, leo quanh coät chaèng chòt caû bôø heø, nhö vaûi xanh phaát phô, nhö

sôïi vaøng uoán khuùc, quaû ñoû hoa vaøng, höông thôm ngaøo ngaït, khoâng

moät thöù hoa naøo coù theå bì ñöôïc.

Giaû Chính noùi:

- Thuù quaù! Chæ hieàm khoâng bieát laø nhöõng loaïi coû gì?

Coù ngöôøi noùi laø:

- “Tieát leä ñaèng la”.

Giaû Chính noùi: .

- “Tieát leä ñaèng la” laøm gì coù höông thôm laï naøy?

Baûo Ngoïc noùi:

- Thöïc khoâng phaûi. Trong loaïi coû naøy cuõng coù "tieát leä ñaèng la",

nhöng höông thôm laø cuûa "ñoã nhöôïc haønh vu”. Coøn caùi gioáng naøy,

hình nhö ñaây laø coû "chi lan", kia laø coû "thanh caùt", ñaây laø "kim ñaêng”,

kia laø "ngoïc loä", thöù ñoû kia laø "töû vaân", thöù xanh naøy laø "thanh chi".

Nhôù ñeán nhöõng coû laï ñaõ noùi ôû trong Ly tao vaên tuyeån (vaên cuûa Khoâi

Nguyeän), naøo laø hoaéc naïp, göông vöïng, naøo laø luaân toå, töû giaùng; laïi

coøn coù coû thaïch phaøm, thuûy tuøng, phuø löu; cuõng coù nhöõng coû luïc di,

ñan tieâu, mi vu, phong lieân... Nay ñaõ laâu naêm, ngöôøi ñôøi khoâng theå

nhôù laïi ñöôïc, neân cöù troâng hình daïng maø ñaët teân; daàn daàn goïi sai ñi,

coù leõ theá ñaáy .

Baûo Ngoïc noùi chöa döùt lôøi, Giaû Chính theùt leân:

- Ai hoûi ñeán maøy?

Baûo Ngoïc sôï haõi luøi xuoáng, khoâng daùm noùi nöõa.

Giaû Chính thaáy hai beân haønh lang coù tay vòn, nhaân tieän ñi vaøo .

Tröôùc maët, naêm gian nhaø maùt meû, giaøn hoa döïng leân, boán maët haønh

lang cöûa soå sôn xanh vaùch boùng, troâng raát thanh nhaõ . Giaû Chính thôû

daøi:

- ÔÛ ñaây maø pha traø, ñaùnh ñaøn, thì chaúng caàn phaûi ñoát traàm nöõa.

Khoâng ngôø laïi coù choã naøy, caùc oâng chaéc phaûi coù nhöõng caâu hay ñeà ôû

ñaây cho khoûi phuï caûnh ñeïp.

Moïi ngöôøi cöôøi noùi:

- Sao baèng ñeà boán chöõ "an phong hueä loä”(1) laø thieát thöïc hôn.

(1) Gioù hoa lan, söông hoa hueä.

Giaû Chính noùi:

- Theá môùi ñöôïc boán chöõ thoâi, coøn caâu ñoái?

Moät ngöôøi noùi:

- Toâi nghó ñöôïc moät caâu, xin caùc vò chöa cho. Noùi roài ñoïc:

Ñoã nhaïc ngaït ngaøo chaâu minh nguyeät,

Xaï lan söïc nöùc vieän taø döông.

Moïi ngöôøi noùi:

- Hay thì hay thöïc, chæ coù hai chöõ "taø döông" chöa oån.

Ngöôøi aáy noùi:

- Coå thi coù caâu “Mi vu maõn vieän khaáp taø döông”(1).

Moïi ngöôøi noùi:

-Buoàn laém! Buoàn laém!

Laïi coù moät ngöôøi noùi:

- Toâi cuõng coù moät caâu, xin caùc vò chöõa cho. Noùi xong ñoïc:

Ba ngoõ gioù ñöa höông ngoïc hueä;

Moät saân giaêng roïi boùng kim lan.

Giaû Chính vuoát raâu, ngaãm nghó, cuõng muoán ñeå moät caâu.

Chôït troâng thaáy Baûo Ngoïc ñöùng yeân beân caïnh, môùi theÀ�

- Sao luùc ñaùng noùi maøy khoâng noùi, ñònh ñeå ngöôøi ta môøi maøy

hay sao?

Baûo Ngoïc thöa:

- Choã naøy laøm gì coù "lan xaï”, "minh nguyeät" vaø chôi chöõ , neáu cöù

keå ra cho heát, thì ñeà ñeán hai traêm caâu cuõng khoâng ñuû .

Giaû Chính noùi:

- Ai goõ ñaàu maày baét phaûi noùi nhöõng chöõ aáy?

Baûo Ngoïc thöa:

- Ñaõ theá thì caùi bieån neân ñeà boán chöõ: "Haønh chæ thanh phaân”(2)

caâu ñoái thì ñeà:

Ngaâm caâu ñaäu khaáu, thô caøng ñeïp,

Sao giaác ñoà mi, moäng vaãn thôm.

Giaû Chính cöôøi noùi:

(1) Hoa coû ñaày saân khoùc boùng chieàu.

(2) Thôm maùt cuûa coû haønh coû chi.

- Maøy laïi aên caép caùi caâu “thö thaønh tieãu dieäp vaên aùo luïc”(1), laáy

gì laøm laï.

Moïi ngöôøi noùi:

- Baøi “phöôïng hoaøng ñaøi” cuûa oâng Lyù Thaùi Baïch cuõng aên caép baøi

“hoaøng laïc laâu", chæ coát aên caép kheùo laø ñöôïc. Baây giôø cöù nghó kyõ ra

thì caâu cuûa caäu coøn nhaõ vaø maïnh hôn caâu “thö thaønh tieãu dieäp” nhieàu,

kheùo caâu "thö thaønh..." laïi aên caép ôû caâu naøy cuõng neân.

Giaû Chính cöôøi noùi:

- Coù nheõ naøo theá.

Moïi ngöôøi ñi ra, khoâng maáy choác ñaõ thaáy gaùc tía nguy nga, laàu

son cao ngaát, nhaø cöûa san saùt, ñöôøng ñi quanh co.

Tuøng xanh chaïm maùi, ngoïc lan quanh theàm; maët thuù, ñaàu ly,

sôn vaøng saùng nhoaùng. Giaû Chính noùi:

- Ñaây laø ñieän chính, xa hoa quaù?

Moïi ngöôøi ñeàu noùi:

- Theá môùi hôïp theå, tuy raèng quyù phi thích tieát kieäm thöïc, nhöng

baây giôø ñaõ toân quyù roài, leã nghi nhö theá, chaúng laáy gì laøm quaù .

Vöøa noùi vöøa ñi, thaáy maët tröôùc coù moät caùi coång chaøo xaây baèng

ngoïc thaïch, phía treân long cuoán ly vôøn, chaïm troå raát kheùo.

Giaû Chính noùi:

- Choã naøy ñeà chöõ gì ñöôïc?

Moïi ngöôøi noùi:

- Neân ñeà "Boàng lai tieân caûnh".

Giaû Chính laéc ñaàu khoâng noùi gì.

Baûo Ngoïc troâng thaáy choã naøy, loøng töï nhieân xuùc ñoäng, hình nhö

mình ñaõ ñöôïc thaáy ôû ñaâu roài, nhöng khoâng nhôù ngaøy thaùng naêm

naøo(2).

Giaû Chính laïi baûo ñeà, Baûo Ngoïc ñöông ngaãm nghó caûnh tröôùc,

khoâng ñeå buïng ñeán vieäc naøy. Moïi ngöôøi khoâng bieát yù, cho laø Baûo

Ngoïc bò quôû maéng, töø baáy ñeán giôø tinh thaàn roái loaïn, laån quaån nghó

khoâng ra; neáu giuïc, sôï xaûy ra söï gì thì khoâng tieän beøn noùi vôùi Giaû

Chính.

- Thoâi! Xin ñeå ngaøy mai seõ ñeà.

(1) Vieát leân laù chuoái chöõ coøn xanh.

(2) Choã naøy yù noùi Baûo Ngoïc nhôù laïi giaác moäng ñaõ noùi ôû trong hoài thöù naêm.

Giaû Chính cuõng sôï Giaû maãu khoâng yeân loøng, cöôøi nhaït:

- Thaèng suùc sinh, maøy ñaõ ñeán luùc heát khoe gioûi roài! Thoâi ta haïn

cho maøy, ñeán ngaøy mai, neáu khoâng ñeà ñöôïc, ta nhaát ñònh khoâng tha

ñaâu. Choã naøy quan heä nhaát, phaûi laøm cho hay môùi ñöôïc!

Noùi xong, daãn moïi ngöôøi ñi xem choã khaùc. Keå töø khi vaøo cöûa

vöôøn ñeán giôø, möôøi phaàn môùi ñi ngaém ñöôïc naêm saùu. Luùc naøy, coù

ngöôøi vaøo baùo: "Coù oâng Vuõ Thoân sai ngöôøi ñeán trình vieäc.” Giaû Chính

cöôøi noùi:

- Coøn vaøi choã chöa ñeán ñöôïc, chuùng ta haõy theo ñöôøng naøy ñi ra,

thì duø chöa bieát heát cuõng coù theå xem qua loa.

Lieàn daãn moïi ngöôøi ñeán moät caùi caàu lôùn, thaáy nöôùc nhö reøm

thuûy tinh doäi vaøo, thì ra caùi caàu naøy laø cöûa ñaäp thoâng ra ngoaøi soâng,

khôi thaønh suoái ñeå daãn nöôùc vaøo.

Giaû Chính hoûi:

- Ñaët teân caùi ñaäp naây laø gì.

Baûo Ngoïc noùi:

- Ñaây laø doøng chính cuûa suoái "thaåm phöông", thì neân ñaët laø "ñaäp

Thaåm phöông” .

Giaû Chính noùi: .

- Maøy laïi noùi nhaûm, khoâng neân duøng hai chöõ "thaám phöông".

Moïi ngöôøi theo ñöôøng ñi ra, thaáy coù nhöõng nhaø roäng, leàu tranh,

töôøng, ñaù, cöûa hoa, döôùi nuùi coù chuøa, trong röøng coù phoøng luyeän thuoác,

hieân daøi, ñoäng saâu, nhaø vuoâng, ñình troøn.

Giaû Chính khoâng ñi heát ñöôïc. Vì ñaõ nöûa ngaøy chöa ñöôïc nghæ

ngôi; löng ñau chaân moûi, chôït troâng thaáy phía tröôùc coù moät caùi nhaø.

Giaû Chính noùi:

- Nôi naøy coù theå nghæ ñöôïc!

Lieàn ñi theo con ñöôøng nhoû quanh khoùm bích ñaøo, qua cöûa toø voø

ñan baèng truùc vaø caøi hoa. Chôït thaáy töôøng traéng vaây quanh, ngoaøi coù

lieãu xanh ruû xuoáng. Giaû chính cuøng moïi ngöôøi ñi vaøo. Hai beân, haønh

lang noái nhau, ôû trong laùc ñaùc maáy ngoïn nuùi . Moät beân coù maáy khoùm

chuoái; moät beân laø caây haûi ñöôøng cuûa phuû taây, troâng nhö caùi taùn, daây

ruû xanh bieác, hoa ñoû nhö son.

Moät ngöôøi noùi:

- Hoa ñeïp nhæ! Haûi ñöôøng coù nhieàu, nhöng chöa thaáy caây naøo

ñeïp nhö theá naøy.

Giaû Chính noùi:

- Ñaây laø "nöõ nhi ñöôøng” , laáy gioáng ôû nöôùc ngoaøi. Tuïc truyeàn

gioáng naøy ôû nöôùc Nöõ Nhi. Beân aáy coù raát nhieàu, nhöng cuõng laø lôøi

hoang ñöôøng, khoâng ñaùng tin.

Moät ngöôøi noùi:

- Baûo raèng hoang ñöôøng khoâng ñaùng tin thì taïi sao töø laâu ñaõ coù

caùi teân aáy.

Baûo Ngoïc noùi:

- Phaàn nhieàu caùc nhaø ngaâm vònh thaáy hoa naøy ñoû nhö son, eûo laû

nhö coù beänh, gaàn gioáng phong ñoä cuûa ngöôøi trong khueâ caùc, cho neân

ñaët teân laø "Nöõ Nhi". Coù leõ sau naøy ngöôøi ñôøi khoâng thích nghe caùi

teân aáy, beøn döïa vaøo söû saùch cho coù chöùng côù roài cöù theá truyeàn sai maõi

ñi, ñeå thaønh söï thöïc.

Moïi ngöôøi ñeàu gaät ñaàu khen ngôïi, roài ra ngoài caû ôû giöôøng ngoaøi

hieân. Giaû Chính baûo:

- Neân ñeà maáy caâu gì thöïc môùi ñaây?

Moät ngöôøi khaùch noùi:

- Neân ñeà hai chöõ “tieâu haïc”(1).

- Laïi moät ngöôøi noùi: "Neân ñeà boán chöõ "Suøng quang phieám

thaùi”(2).

Giaû Chính cuøng moïi ngöôøi noùi:

- “Suøng quang phieám thaùi” hay!

Baûo Ngoïc noùi:

- Hay ñaáy, nhöng ñaùng tieác

Moïi ngöôøi hoûi:

- Sao laïi ñaùng tieác?

Baûo Ngoïc noùi:

- Choã naøy troàng chuoái vaø haûi ñöôøng, aùm chæ maøu ñoû , maøu xanh .

Neáu chæ noùi chuoái maø boû soùt haûi ñöôøng thì khoâng hay; traùi laïi noùi haûi

ñöôøng maø boû soùt chuoái cuõng khoâng ñöôïc. Nhö theá khoâng theå chæ coù

(1) Xaây chuoái vaø con haïc.

(2) Maøu saùng loäng laãy doïi ra nhieàu veû.

chuoái maø khoâng coù haûi ñöôøng, caøng khoâng theå chæ coù haûi ñöôøng maø

khoâng coù chuoái.

Giaû Chính noùi:

- YÙ maøy ñònh vieát chöõ gì?

Baûo Ngoïc noùi:

- Con muoán vieát boán chöõ "Hoàng höông luïc ngoïc" thì môùi ñuû caû

hai nghóa.

Giaû Chính laéc ñaàu:

- Khoâng ñöôïc, khoâng ñöôïc!

Moïi ngöôøi vaøo trong buoàng, thaáy ôû ñaáy trang trí khoâng gioáng

caùc nôi, nhìn choã naøo cuõng nhö choã naøo. Nguyeân ôû ñaây xung quanh

ñeàu gheùp goã chaïm noåi cuûa nhöõng tay thôï raát taøi tình: choã thì chaïm

traêm con dôi bay voøng quanh, choã thì chaïm ba ngöôøi baïn muøa ñoâng(1),

choã thì chaïm soâng nuùi, nhaân vaät, choã thì chaïm caùc thöù chim, coû, caây

hoa hoaëc thaäp caåm, hoaëc ñôøi coå hoaëc chöõ phuùc, chöõ thoï, caùc thöù naøy

ñeàu ñöôïc khaûm vaøng ngoïc ñuû caùc maøu saéc. Coù nhieàu oâ vuoâng, troøn

khaùc nhau, theo hình hoa quyø, laù chuoái, voøng troøn hay baùn nguyeät ñeå

boû saùch, buùt nghieân, ñaët ñænh, loï hoa chaäu caây. Thöïc laø traêm hoa

nghìn gaám, choùi loïi khaép nôi. Choã naøy cöûa soå daùn luïa nguõ saéc xinh

xaén; choã kia cöûa che luïa moûng lôø môø. Khaép töôøng, coù baøy caùc ñoà coã,

nhö ñaøn, göôm, baàu röôïu. . . ñeàu ñaët trong töøng oâ moät, phaúng lì vôùi

maët traêng. Moïi ngöôøi ñeàu khen: "Thöïc laø tinh xaûo! Laøm ñöôïc theá naøy

khoù laém!"

Giaû Chính chöa ñi ñeán töøng thöù hai ñaõ laïc ñöôøng, troâng

sang beân taû coù cöûa ra vaøo, nhìn sang beân höõu coù cöûa soå ngaên laïi,

tieán leân phía tröôùc bò moät tuû saùch chaén ngang, quay laïi phía sau thaáy

cöûa soå che maøn luïa troâng roõ loái ñi. Khi ñeán nôi, chôït thaáy coù ngöôøi luø

luø ñi laïi gioáng mình nhö heät, ñoù laø caùi göông pha leâ lôùn. Luoân qua caùi

göông laïi thaáy nhieàu cöûa. Giaû Traân cöôøi noùi:

- OÂng cöù theo toâi, ñi ñöôøng naøy ra thì ñeán saân sau, ôû ñaèng sau

ñi ra thì gaàn hôn ñaèng tröôùc.

Moïi ngöôøi ñi quanh hai laàn cöûa gaám, quaû nhieân coù moät loái ra.

Trong saân coù nhieàu giaøn hoa töôøng vi. Qua haøng raøo hoa, thaáy coù moät

khe nöôùc chaén ngang. Moïi ngöôøi laáy laøm laï noùi:

(1) Tuøng, truùc, mai goïi laø ba ngöôøi baïn muøa ñoâng.

- Doøng nöôùc naøy töø ñaâu ñeán ñaây?

Giaû Traân troû ra ñaèng xa noùi:

Noù töø cöûa ñaäp ñaèng kia chaûy ñeán cöûa hang, theo choã truõng ôû nuùi

phía ñoâng baéc daãn ñeán trang traïi. Laïi coù doøng nhoû chaûy ra phía taây

nam, ñeán ñaáy hôïp laïi laøm moät, roài theo chaân töôøng chaûy ñi.

Moïi ngöôøi ñeàu noùi: "Kheùo quaù nhæ!"

Chôït thaáy ngoïn nuùi lôùn chaén ngang, ai naáy ñeàu sôï laïc ñöôøng

Giaû Traân cöôøi noùi:

- Cöù ñi theo toâi.

Roài haén ñi tröôùc daãn ñöôøng. Voøng khoûi chaân nuùi moät quaõng laïi

laø ñöôøng to baèng phaúng, coù moät caùi cöûa lôùn hieän ra tröôùc maét. Moïi

ngöôøi noùi: “Thuù thöïc, thuù thöïc! Thaàn kyø tinh xaûo ñeán theá laø cuøng!”

Baáy giôø Baûo Ngoïc chæ ñeå taâm nhôù nhaø, khoâng thaáy Giaû Chính

baûo gì, ñaønh phaûi theo ñeán thö phoøng. Giaû hình söïc nhôù, noùi:

- Maøy coøn chöa veà aø? Ñi chôi nöûa ngaøy trôøi vaãn chöa chaùn hay

sao? Chaéc cuï laïi mong ñaáy. Veà ngay ñi. Nuoâng laém sinh hö thoâi! .

Baûo Ngoïc nghe vaäy môùi daùm veà. Ra ñeán ngoaøi, boïn haàu beù cuûa

Giaû Chính chaïy laïi oâm laáy noùi:

- May maø hoâm nay oâng nhaø vui ñaáy. Vöøa roài cuï maáy laàn sai

ngöôøi ra hoûi, chuùng toâi ñeàu noùi oâng ñöông vui vôùi caäu; neáu khoâng thì

cuï ñaõ goïi caäu veà ngay roài, coøn troå taøi laøm sao ñöôïc? Ai cuõng baûo thô

caäu hay hôn moïi ngöôøi. Hoâm nay ñöôïc haõnh ñieän nhö theá, phaûi

thöôûng cho chuùng toâi môùi ñöôïc.

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Cho moãi ngöôøi moät quan tieàn.

Moïi ngöôøi noùi:

- Moät quan tieàn thì ai maø chaúng coù? Thöôûng cho caû caùi tuùi cuûa

caäu!

Noùi xong ñöùa côõi laáy caùi tuùi, ñöùa laáy tuùi quaït, chaúng keå ñaàu ñuoâi,

chuùng laáy saïch caùc thöù ñeo ôû trong ngöôøi Baûo Ngoïc.

Roài noùi:

- Thoâi ñöa caäu veà ñi.

Moät luõ vaây troøn laáy Baûo Ngoïc, daãn veà ñeán taän cöûa Giaû maãu. Baáy

giôø Giaû maãu ñöông mong, thaáy Baûo Ngoïc veà, bieát laø khoâng xaûy

chuyeän gì, trong loøng raát vui.

Moät choác, Taäp Nhaân mang nöôùc traø ñeán, thaáy nhöõng ñoà ñeo

trong mình Baûo Ngoïc khoâng coøn moät thöù gì, cöôøi hoûi: Nhöõng ñoà ñeo

ñaâu caû? Chaéc laïi bò boïn maët daøy naøo loät maát roài.

Ñaïi Ngoïc nghe noùi chaïy laïi, thaáy chaúng coøn caùi gì, hoûi Baûo

Ngoïc:

- Caùi tuùi cuûa toâi khaâu, anh cuõng cho chuùng noù roài aø? Mai laïi

chöïc xin caùi khaùc, ñöøng hoøng coù cuûa saün theá.

Noùi xong, böïc töùc veà buoàng, laáy keùo caét vuïn caùi tuùi ñöïng höông

ñang khaâu cho Baûo Ngoïc.

Baûo Ngoïc thaáy Ñaïi Ngoïc böïc leân, bieát laïi sinh chuyeän, voäi vaøng

chaïy ñeán thì Ñaïi Ngoïc ñaõ caét maát caùi tuùi roài, Baûo Ngoïc cuõng ñaõ troâng

thaáy caùi tuùi aáy, tuy chöa laøm xong, nhöng kheùo laém. Nay Ñaïi Ngoïc töï

nhieân caét ñi, nghó cuõng ñaùng töùc. Baûo Ngoïc voäi vaøng côõi aùo trong laáy

caùi tuùi cuûa Ñaïi Ngoïc cho khi tröôùc giô ra noùi:

- Em xem, caùi gì ñaây! Khi naøo toâi laïi cho ngöôøi ta nhöng caùi em

taëng toâi!

Ñaïi Ngoïc thaáy Baûo Ngoïc caån thaän, sôï ngöôøi ta laáy maát, ñaõ ñeo

ôû taän trong aùo, raát hoái haän ñaõ quaù noùng, caét maát tuùi höông, neân cöù

ngoài cuùi ñaàu khoâng noùi caâu gì.

Baûo Ngoïc noùi:

- Em khoâng caàn phaûi caét. Toâi bieát raèng em khoâng thích cho toâi

caùi gì nöõa. Ngay caùi tuùi naùy toâi cuõng xin noäp laïi coù ñöôïc khoâng?

Noùi xong, Baûo Ngoïc neùm caùi tuùi vaøo loøng Ñaïi Ngoïc, roài ñi.

Ñaïi Ngoïc töùc phaùt khoùc leân, laïi chöïc caét noát caùi tuùi naøy.

Baûo Ngoïc voäi quay laïi giaät laáy, cöôøi noùi:

- Thoâi! xin em tha cho noù!

Ñaïi Ngoïc vöùt keùo ñi, gaït nöôùc maét noùi:

- Anh khoâng neân theá, luùc thì töû teá, luùc thì giaän doãi. Khoâng öa

nhau thì buoâng tha nhau ra.

Noùi xong, böïc töùc leân giöôøng naèm ngoaûnh maët vaøo töôøng chuøi

nöôùc maét. Baûo Ngoïc laïi phaûi chaïy ñeán xin loãi heát coâ em theá noï, ñeán

coâ em theá kia.

Giaû maãu cho ngöôøi ñeán tìm Baûo Ngoïc. Moïi ngöôøi noùi:

- Hieän ñöông ôû buoàng coâ Laâm.

Giaû maãu noùi:

- Ñöôïc ñöôïc! Ñeå cho anh em noù chôi vôùi nhau.Vöøa roài boá noù

giam haõm noù maát nöûa ngaøy, nay cho noù thoûa thueâ moät chuùt. Nhöng

baûo chuùng noù khoâng ñöôïc caõi nhau.

Moïi ngöôøi vaâng lôøi.

Ñaïi Ngoïc bò Baûo Ngoïc laøm raày maõi, ñaønh phaûi ñöùng daäy noùi:

- YÙ anh khoâng muoán cho toâi yeân, thì toâi ñaønh phaûi xa anh.

Noùi xong, chaïy ngay ra ngoaøi.

Baûo Ngoïc cöôøi:

- Em ñi choã naøo, anh cuõng ñi choã aáy.

Moät maët laïi caàm laáy caùi tuùi ñeo vaøo ngöôøi.

Ñaïi Ngoïc giô tay giaêng laáy:

- Anh vöøa noùi khoâng caàn, sao laïi coøn ñeo? Toâi laáy laøm xaáu hoå hoä

anh!

Noùi xong, phì ra cöôøi. Baûo Ngoïc noùi:

- Em ôi, ngaøy mai laïi khaâu cho anh caùi tuùi khaùc nheù!

Ñaïi Ngoïc noùi:

- Ñeå xem ñaõ, luùc naøo thích thì laøm.

Hai ngöôøi vöøa noùi, vöøa ñeán buoàng Vöông phu nhaân, thì gaëp Baûo

Thoa cuõng ôû ñaáy. Luùc naøy trong nhaø Vöông phu nhaân baän roän laém. Vì

Giaû Töôøng ñaõ mua möôøi hai ngöôøi con gaùi ôû Coâ Toâ veà. Haén môøi ngöôøi

daïy haùt vaø caû nhöõng ñoà dieãn tuoàng nöõa.

Tieát phu nhaân thì doïn sang ôû moät ngoâi nhaø veà phía ñoâng baéc.

Vieän Leâ Höông ñöôïc söûa sang laïi cho phöôøng haùt ôû ñeå daïy con

haùt. Nhöõng ngöôøi ñaøn baø giaø trong nhaø, tröôùc bieát haùt ñeàu ñeán ñoù

troâng nom boïn con haùt. Caùc khoaûn chi tieâu haøng ngaøy, caùc vaät lieäu

caàn duøng, ñeàu do Giaû Töôøng cai quaûn.

Laïi coù Laâm Chi Hieáu ñeán baùo: möôøi hai ni coâ, ñaïo coâ treû tuoåi ñaõ

ñoùn veà, hai möôi boán boä aùo leã nöõa ñaõ may xong. Ngoaøi ra coù moät vò

sö coâ ñeå toùc, teân Dieäu Ngoïc, laø ngöôøi Toâ Chaâu. Coâ naøy doøng doõi nhaø

quan, khi beù laém beänh, phaûi laøm bao nhieâu hình nhaân theá maïng, vaãn

khoâng khoûi; sau cuøng phaûi xuaát gia vì theá ñi tu maø vaãn ñeå toùc. Naêm

nay coâ ta möôøi taùm tuoåi, boá meï cheát caû, chæ coøn coù hai ngöôøi vuù vaø

moät a hoaøn haàu haï. Coâ naøy chöõ nghóa raát thoâng, kinh keä thuoäc loøng,

ngöôøi laïi ñeïp. Nghe noùi kinh ñoâ coù nhöõng di tích phaät Quan aâm vaø

baûn kinh vieát baèng laù boái, neân naêm ngoaùi coâ ta theo sö phuï ñeán ñaây,

hieän ñöông ôû chuøa Maàu Ni ngoaøi cöûa taây. Sö phuï cuûa coâ ta, laáy soá

tieân thieân raát gioûi, nhöng ñaõ cheát töø muøa ñoâng naêm ngoaùi roài. Theo

lôøi daën cuûa sö phuï, Dieäu Ngoïc khoâng neân veà queâ, cöù ôû ñaây chôø töï

khaéc coù keát quaû toát. Bôûi vaäy coâ ta chöa veà.

Vöông phu nhaân noùi:

- Sao khoâng môøi coâ ta?

Laâm Chi Hieáu noùi:

- Neáu môøi mieäng thì coâ ta seõ noùi: “Nhaø quan hay caäy theá öùc

hieáp ngöôøi, ta khoâng khi naøo chòu ñeán!”

Vöông phu nhaân noùi:

- Coâ ta laø con gaùi nhaø quan, taát nhieân hay laøm cao. Ta vieát

thieáp môøi, cuõng khoâng ngaïi gì.

Laâm Chi Hieáu vaâng lôøi, ra baûo thö kyù vieát thieáp môøi Dieäu Ngoïc,

ngaøy mai saép xe kieäu ñi ñoùn.

Baáy giôø coù ngöôøi ñeán trình: caùc thôï ñang caàn the luïa ñeå trang

trí, ñeán xin Phöôïng Thö môû laàu phaùt cho; laïi coù ngöôøi ñeán trình: xin

Phöôïng Thö nhaän boû kho cho nhöng ñoà vaøng baïc, Vöông phu nhaân

cuøng caùc ngöôøi haàu thaân ñeàu khoâng ai ñöôïc roãi. Baûo Thoa noùi:

- Chuùng ta khoâng neân ôû ñaây laøm quaån chaân, vöôùng tay ngöôøi ta.

Beøn cuøng Baûo Ngoïc, Ñaïi Ngoïc ñeán buoàng Ngheânh Xuaân noùi

chuyeän phieám.

Vöông phu nhaân ngaøy naøo cuõng baän tuùi buïi. Maõi ñeán cuoái thaùng

möôøi thu xeáp xong. Nhöõng ngöôøi ñoác bieän ñaõ tính toaùn vaø baøn giao soå

saùch; caùc ñoà coå, caùc böùc thö hoïa ñaõ ñöôïc baøy bieän ôû caùc nôi; nhöõng

chim muoâng nhö haïc, höôu, thoû, gaø, ngoãng ñaõ mua veà vaø ñem thaû ôû

trong vöôøn. Giaû Töôøng cuõng soaïn xong hai möôi ba vôû haùt. Caùc ni coâ,

ñaïo coâ nieäm phaät, tuïng kinh ñeàu ñaõ thoâng thaïo. Baáy giôø Giaû Chính

môùi yeân loøng, môøi Giaû maãu vaøo vöôøn xem laïi moät löôït. Thaáy moïi vieäc

xeáp ñaët ñaõ oån thoûa ñaâu vaøo ñaáy khoâng coøn sai soùt moät ly. Giaû Chính

beøn choïn ngaøy taâu sôù leân. Chæ vua truyeàn xuoáng: ñeán raèm thaùng

gieâng sang naêm laø tieát thöôïng nguyeân, Quyù phi seõ veà thaêm nhaø. Töø

ñoù trong phuû hoï Giaû baän roän suoát ngaøy, aên teát cuõng voäi vaõ.

Thaám thoaùt gaàn ñeán tieát nguyeân tieâu, töø moàng taùm thaùng gieâng

trôû ñi ñaõ coù vieân thaùi giaùm ñeán xem xeùt phöông höôùng: choã thay aùo,

choã ngoài chôi, choã nhaän leã, choã aên tieäc, choã nghæ ngôi. Laïi coù vieân

thaùi giaùm toång quaûn lyù quan phoøng ñem boïn thaùi giaùm nhoû ñeán xem

xeùt choã canh gaùc, choã caêng maøn, vaø daën baûo ngöôøi nhaø hoï Giaû caùc

nghi leã nhö choã naøo phaûi lui ra, choã naøo quyø, choã naøo daâng moùn aên,

choã naøo taâu vieäc. Beân ngoaøi laïi coù nhaân vieân boä coâng vaø ty nguõ thaønh

binh maõ phaûi ñeán queùt doïn ñöôøng saù, ngaên caám nhöõng ngöôøi khoâng

coù chöùc vuï qua laïi.

Boïn Giaû Xaù thì ñoác thuùc nhöõng thôï laøm ñeøn ñuoác. Maõi ñeán ngaøy

möôøi boán, moïi vieäc môùi xeáp ñaët xong. Ñeâm hoâm aáy, khoâng moät ai

ñöôïc chôïp maét.

Hoâm raèm, ñaàu canh naêm, töø Giaû maãu trôû xuoáng, theo chöùc töôùc

maëc phaåm phuïc ñaïi traøo. Trong vöôøn Ñaïi quan, maøn roàng, reøm

phöôïng, vaøng baïc chaâu baùu choaùng leân khaép nôi.

Ñænh ñoát höông baùch hôïp, loï caém hoa tröôøng xuaân, boán beà im

laëng nhö tôø, khoâng moät tieáng ñoäng. Boïn Giaû Xaù ñöùng ngoaøi cöûa Taây,

boïn Giaû maãu ñöùng ôû ngoaøi cöûa chính phuû Vinh. Ñaàu ñöôøng cuoái ngoõ

muøng maøn che kín. Ñang luùc chôø laâu soát ruoät, chôït coù moät vieân thaùi

giaùm cöôõi ngöïa ñeán, Giaû Chính ñoùn hoûi tin töùc.

Vieân thaùi giaùm noùi:

- Haõy coøn sôùm chaùn, ñaàu giôø muøi ngöï côm chieàu, giöõa giôø muøi

ñeán leã phaät ôû cung Baûo Linh, ñaàu giôø daäu vaøo cung Ñaïi Minh haàu yeán,

xem ñeøn roài môùi xin thaùnh chæ veà, coù leõ ñaàu giôø tuaát môùi baét ñaàu ñi.

Phöôïng Thö nghe xong, noùi:

- Theá thì môøi baø vaø meï haõy veà buoàng nghæ, chôø luùc aáy seõ ra

cuõng khoâng muoän.

Giaû maãu trôû veà. Coâng vieäc trong vöôøn ñeàu do Phöôïng Thö troâng

nom.

Nhöõng ngöôøi coi vieäc, môøi boïn thaùi giaùm ñi aên uoáng, sau ñoù baûo

ngöôøi nhaø gaùnh töøng gaùnh neán ñi thaép ôû caùc nôi.

Chôït nghe beân ngoaøi coù tieáng ngöïa chaïy raàm raäp, chöøng möôøi

vieân thaùi giaùm thôû hoàng hoäc ñeán vaãy tay ra hieäu. Boïn thaùi giaùm ôû

ñaáy bieát laø quyù phi saép ñeán, ñeàu theo phöông höôùng ñöùng xeáp haøng.

Giaû Xaù daãn con chaùu trong hoï ñöùng chöïc ngoaøi cöûa Taây. Giaû maãu daãn

ñaùm ñaøn baø trong hoï ñöùng ôû ngoaøi cöûa chính ñoùn tieáp . Laëng leõ moät

luùc, thaáy hai vieân thaùi giaùm ñi töø töø ñeán cöûa Taây, xuoáng ngöïa ñem

buoäc ôû ngoaøi choã quaây maøn roài ngoaûnh maët veà phía taây, buoâng thoõng

tay ñöùng chöïc. Choác sau laïi coù hai vieân nöõa. Roài cöù theá laàn löôït tôùi

gaàn möôøi ñoâi, khi aáy môùi nghe vaêng vaúng coù tieáng aâm nhaïc töø ñaèng

xa voïng laïi. Roài töøng ñoâi moät caàm quaït phöôïng, côø roàng, loâng tró,

quaït roàng, vaø laüng vaøng ñoát traàm höông. Theo sau laø moät caùi taùn

vaøng theâu baûy con phöôïng, che muõ, aùo, ñai, giaøy. Laïi coù boïn thaùi

giaùm mang khaên tay. oáng nhoå, phaát traàn cuõng töøng ñoâi moät luõ löôït ñi

qua. Sau cuøng laø taùm vieân thaùi giaùm röôùc coã xe loan theâu phöôïng maøu

vaøng töø töû ñi ñeán.

Giaû maãu voäi quyø xuoáng, coù ngay boïn thaùi giaùm ñeán ñôõ daäy. Xe

loan ñi vaøo cöûa chính, reõ sang phía ñoâng, ñeán tröôùc moät nhaø, coù vieân

thaùi giaùm quì xuoáng, môøi quí phi xuoáng xe thay aùo. Khi va� da&�o ñeán cöûa,

boïn thaùi giaùm lui ra, chæ coù Tieâu Dung, Thaùi Taàn(1) ñôõ Nguyeân Xuaân

xuoáng xe.

Trong vöôøn, ñeøn hoa saùng röïc, ñeàu laøm baèng the luïa cöïc kyø tinh

xaûo, treân treo moät caùi bieån caêng ñeøn, vieát boán chöõ: “theå nhaøn moäc

ñöùc”(2).

Nguyeân Xuaân vaøo thay aùo roài laïi leân xe ra thaêm vöôøn: khoùi

thôm nghi nguùt, boùng hoøa raäp rôøn, choã naøo cuõng ñeøn saùng choùi loïi,

luùc naøo cuõng tieáng nhaïc du döông, thaät laø caûnh töôïng thaùi bình,

phong löu phuù quí, noùi khoâng xieát ñöôïc!

Nhôù laïi nhöõng ngaøy ôû döôùi nuùi Thanh Ngaïnh trong daõy nuùi Ñaïi

Hoang, mình sao maø buoàn raàu tòch mòch vaäy! Neáu khoâng nhôø nhaø sö

choác ñaàu vaø ñaïo só khieãng chaân mang ñeán ñaây, thì laøm gì mình ñöôïc

thaáy caùi theá giôùi naøy. Muoán laøm moät baøi phuù ñeøn traêng, baøi tuïng

tinh nhaân, ñeå ghi laïi vieäc hoâm nay, nhöng laïi sôï vöôùng vaøo khuoân

saùo cuûa caùc saùch. Vôùi quang caûnh aáy, duø coù laøm baøi phuù, baøi tuïng,

cuõng khoâng theå hình dung heát caùi ñeïp cuûa noù; maø khoâng laøm thì

nhöõng haøo hoa myõ leä, chaéc ñoäc giaû cuõng coù theå töôûng töôïng ra ñöôïc.

Cho neân xin bôùt ñi, khoûi phaûi daøi doøng, ñeå quay veà yù chính laø hôn.

Giaû phi ngoài treân kieäu troâng thaáy quang caûnh trong vaø ngoaøi

vöôøn, laúng laëng thôû daøi: “Xa hoa quaù”. Chôït vieân thaùi giaùm quì môøi

leân thuyeàn. Giaû phi xuoáng kieäu, chæ thaáy moät doøng nöôùc trong uoán

khuùc nhö roàng löôïn, hai beân bôø ñaù, treo caùc thöù ñeøn baèng thuûy tinh

(1) Caùc nöõ quan trong cung.

(2) Nhôø nhaân ñöùc nhaø vua.

hoaëc pha leâ, saùng nhö baïc, traéng nhö tuyeát. Khaép treân caønh caây lieãu,

caây haïnh, ñeàu keát hoa giaû baèng giaáy luïa vaø thoâng thaûo treo haøng bao

nhieâu ngoïn ñeøn. Döôùi nöôùc coù nhöõng ñeøn hình hoa sen, hoa aáu, con le,

con coø, ñeàu laøm baèng voû trai, oác hoaëc loâng chim. Treân döôùi ñua saùng,

trôøi nöôùc moät maøu, thöïc laø moät theá giôùi löu ly. Treân thuyeàn laïi coù caùc

chaäu hoa, caùc thöù ñeøn cöïc kyø tinh xaûo, reøm chaâu, maøn gaám, cheøo queá,

saøo lan, khoâng caàn phaûi noùi nhieàu. . . Vaøo beán ñaù, coù moät caùi bieån

ñeøn ñeà boán chöõ: “Lieãu ñình hoa töï”.

Baïn ñoïc thöû xem, nhöõng chöõ: “lieãu ñình hoa töï”, “höõu phöôïng lai

nghi”. Chæ laø nhöõng chöõ Giaû Chính muoán thöû taøi Baûo Ngoïc, sao laïi

ñem ra ñeà thöïc? Hoï Giaû laïi laø moät nhaø neàn neáp thi thö, baïn beø qua

laïi ñeàu laø nhöõng tay taøi gioûi, laøm gì chaû coù maáy ngöôøi ñöùng ra ñeà

vònh, sao laïi laáy nhöõng caâu cuûa chuù beù con ñeå laáp lieám cho qua? Nhö

vaäy khaùc naøo boïn haøo phuù, quaúng tieàn ra, chuoác nhöõng chuyeän toâ son

ñieåm phaán, nhö loaïi: Tröôùc cöûa khoùa vaøng caây lieãu luïc; sau nhaø bình

gaám chaëng non xanh; vaø cho ñoù laø nhaõ. Ñaèng naøy, hai phuû Ninh,

Vinh maø suoát cuoán thaïch ñaàu ñaõ neâu ra thì khoâng phaûi nhö vaäy. Xem

theá, ñuû thaáy traùi ngöôïc raát xa. Ñoäc giaû chöa hieåu, ñeå vaät ngu xuaån noùi

roõ ñaàu ñuoâi cho hay.

Nguyeân laø Giaû phi luùc beù ñöôïc Giaû maãu nuoâi daïy. Sau theâm ñöôïc

Baûo Ngoïc. Giaû phi laø chò caû, Baûo Ngoïc laø em uùt. Giaû phi nghó meï tuoåi

ñaõ cao, môùi sinh ñöôïc ñöùa em nhoû, neân raát thöông yeâu Baûo Ngoïc,

khaùc haún moïi ngöôøi. Vaû laïi, chò em cuøng ôû vôùi Giaû maãu, khoâng rôøi

nhau luùc naøo. Khi Baûo Ngoïc môùi ba, boán tuoåi, chöa ñi hoïc, ñaõ ñöôïc

Giaû phi daïy truyeàn khaåu, thuoäc loøng maáy quyeån saùch, bieát ñeán maáy

nghìn chöõ. Tuy laø chò em, nhöng chaúng khaùc gì meï vôùi con. Sau khi

vaøo cung, Giaû phi thöôøng nhaén tin cho cha meï: “Caàn phaûi nuoâi daïy

Baûo Ngoïc caån thaän, khoâng nghieâm thì sau naøy khoâng thaønh ngöôøi,

nhöng nghieâm quaù laïi sôï xaûy ra söï baát traéc, laøm cho cha meï lo buoàn”.

Loøng quyeán luyeán cuûa Giaû phi ñoái vôùi Baûo Ngoïc thaät laø khoâng

khuaây chuùt naøo. Maáy hoâm tröôùc, thaáy thaày hoïc khen Baûo Ngoïc taøi

tình, Giaû Chính chöa tin, nhaân luùc vaøo thaêm vöôøn, lieàn baét ñeà thô, ñeå

xem yù töù hay dôû theá naøo. OÂng ta nghó: “Caâu ñoái, bieån ñeà” coù nhôø ngoøi

buùt cuûa baäc ñaïi taøi cuõng chaúng khoù gì. Song treû con laøm ra, tuy khoâng

hay laém, cuõng coù choã ñaùng laáy vaø coù phong vò cuûa nhaø mình hôn”.

Maët khaùc, oâng ta cuõng muoán ñeå Giaû phi bieát raèng: nhöõng caâu ñeà vònh

naøy laø cuûa em nhoû nghó ra, ñeå khoûi phuï loøng Giaû phi ngaøy thöôøng

mong moûi. Vì theá oâng ta môùi ñeå nhöõng caâu ñoù laïi. Coøn choã naøo hoâm

tröôùc chöa ñeà, veà sau ñeàu ñeà theâm caû.

Giaû phi xem boán chöõ naøy cöôøi noùi:

- Hai chöõ “hoa töï” laø ñöôïc roài, caàn gì phaû theâm “lieãu ñình” nöõa?

Thaùi giaùm ñöùng haàu nghe vaäy, voäi leân bôø truyeàn cho Giaû Chính.

Giaû Chính laäp töùc cho vieát laïi.

Baáy giôø thuyeàn ñeán bôø, gheù laïi. Giaû phi leân xe, thaáy cung ñieän

nguy nga, treân böùc hoaûnh vieát boán chöõ lôùn: “Thieân tieân baûo caûnh”(1)

Giaû Phi sai ñoåi laø: “Tinh thaân bieät thöï”(2), roài tieán vaøo haønh cung. ÔÛ

ñaây, ñeøn ñuoác röïc trôøi, höông thôm nhaùt ñaát, caây löûa, hoa kyø, cöûa

vaøng, coät ngoïc, reøm cuoán baèng moùc raâu toâm, ñeäm giaûi baèng da raùi caù,

ñænh toûa muøi xaï höông, töôøng treo quaït ñuoâi tró. Thöïc laø: “Choán thaàn

tieàn cöûa vaøng laàu ngoïc, nhaø hoaøng phi ñeàn queá, cung lan”

Giaû phi hoûi:

- Taïi sao nôi naøy khoâng ñeà bieån?

Thaùi giaùm ñi theo haàu, quì taâu:

- Ñaáy laø chính ñieän, khoâng daùm töï tieän ñeà tröôùc.

Giaû phi gaät ñaàu. Thaùi giaùm môøi Giaû phi ngoài nhaän leã. Hai beân

theàm taáu nhaïc. Hai vieân thaùi giaùm daãn boïn Giaû Xaù, Giaû Chính xeáp

haøng ôû döôùi theàm. Chieâu Dung truyeàn duï: "mieãn leã". Moïi ngöôøi lui ra.

Laïi daãn boïn Giaû maãu töø theàm beân ñoâng leân. Chieâu Dung laïi truyeàn

duï: "mieãn leã”. Moïi ngöôøi laïi lui ra. Ba tuaàn daùng traø xong. aâm nhaïc

nghi. Giaû phi xuoáng ngai, vaøo nhaø beân thay aùo, roài leân xe ra vöôøn

chôi. Ñeán nhaø Giaû maãu, Giaû phi muoán laøm leã gia ñình, Giaû maãu quì

xuoáng ngaên laïi. Thoaït gaëp maët nhau, Giaû phi roû nöôùc maét, moät tay

naém Giaû maãu moät tay naém Vöông phu nhaân. Ba ngöôøi ñeàu thoån thöùc,

noùi khoâng ra lôøi. Hình phu nhaân, Lyù Hoaøn, Vöông Hy Phöôïng,

Ngheânh Xuaân, Thaùm Xuaân, Tích Xuaân ñöùng beân caïnh cuõng ñeàu roû

nöôùc maét khoâng noùi gì. Moät luùc Giaû phi môùi neùn buoàn, cöôøi göôïng an

uûi:

(1) Caûnh ñeïp coõi tieân.

(2) Nhaø rieâng veà thaêm cha meï.

- Ngaøy tröôùc ñaõ ñöa toâi ñeán choã khoâng bao giôø ñöôïc veà gaëp

ngöôøi nhaø, nay may ñöôïc veà ñaây, meï con laïi khoâng cöôøi, khoâng noùi,

cöù khoùc! Choác nöõa toâi ñi, bieát bao giôø laïi ñöôïc gaëp nhau?

Noùi xong Giaû phi khoâng nhòn ñöôïc, laïi thoån thöùc khoùc.

Hình phu nhaân voäi ñeán khuyeân giaûi. Giaû ma&atilde;u môøi Giaû phi veà

choã ngoài. Giaû phi theo thöù töï hoûi han töøng ngöôøi, laïi khoùc moät phen

nöõa. Roài ñeán nhöõng ngöôøi coi vieäc ôû phuû ñoâng, phuû taây ñöùng ngoaøi

hieân laøm leã. Sau laàn löôït ñeán boïn haàu ñaøn baø con gaùi. Giaû phi hoûi:

- Dì Tieát, Baûo Thoa, Ñaïi Ngoïc ôû ñaâu khoâng ñeán.

Vöông phu nhaân thöa:

- Vì hoï laø ngoaïi, khoâng coù chöùc vò gì, neân khoâng daùm thieän tieän

vaøo haàu.

Giaû phi lieàn baûo môøi vaøo. Moät luùc, Tieát phu nhaân vaøo, muoán

theo quoác leã, nhöng Giaû phi truyeàn mieãn cho, roài cuøng keå “Haønh chi

thanh phaân”, treân gaùc, leân laàu, qua ngoøi, quanh nuùi, nhìn ngaém

quanh co, choã naøo cuõng trang hoaøng loäng laãy, caùi gì cuõng toâ ñieåm môùi

laï. Nguyeân phi khen ngôïi khoâng ngôùt, laïi khuyeân: “Laøm theá naøy laø

quaù laïm, laàn sau khoâng neân xa xæ quaù. Ñeán chính ñieän, Nguyeân phi

truyeàn mieãn leã, moïi ngöôøi vaøo choã ngoài. Tieäc yeán baét ñaàu. Giaû maãu

ngoài döôùi tieáp, boïn Vöu thò, Lyù Hoaøn, Phöôïng Thö thì daâng canh,

naâng cheùn.

Nguyeân phi truyeàn laáy buùt möïc saün, tay môû giaáy hoa tieân, choïn

choã naøo vöøa yù thì ñaët teân. Teân vöôøn thì ñaët laø “Ñaïi quan vieân”(1), bieån

ôû chính dieän ñeà laø: “Coá aân tö nghóa”(2).

Caâu ñoái ñeà:

Trôøi ñaát môû loøng nhaân, con ñoû daân ñen ñeàu meán phuïc,

Xöa nay roäng aân ñieån, chín chaùu muoân nöôùc ñoäi vinh quang.

Choã coù bieån ñeà: “Höõu phöôïng lai nghi” thì ñaët teân laø: “Tieâu

Töông quaùn”(3) Choã ñeà: “Hoàng höông luïc ngoïc”, thì ñoåi laø: “Di hoàng

khoaùi luïc”(4), vaø ñaët teân laø: “Di hoàng vieän”. Choã ñeà “Haønh chí thanh

phaân” thì ñaët teân laø: “Haønh vu uyeån”. Choã ñeà: “Haïnh lieâm taïi voïng”

(1) Vöôøn lôùn, nhieàu phong caûnh ñeïp, laøm cho ngöôøi du laõm coù moät taàm maét bao la.

(2) Troâng thaáy ôn vua thì nghó ñeán nghóa lôùn.

(3) Quaùn teân soâng Tieâu, soâng Töông.

(4) Maøu ñoû, maøu xanh cuøng vui töôi.

thì ñaët teân laø: “Caùn caùc sôn trang”(1) laàu giöõa ñaët teân laø: “Ñaïi quan

laâu”. Laàu beân ñoâng ñaët teân laø: “Xuyeát caåm caùc”(2). Laàu beân taây ñaët teân

laø: “Haøm phöông aùc". Laïi coøn nhöõng teân “Luïc phong hieân”, “Ngaãu

höông taï”(3), “Töø lang chaâu”(4), “Haønh dieäp chöù”. Bieån ñeà coù nhöõng chöõ:

“Leâ hoa xuaân vuõ”, “Ñoàng tieãn thu phong”(5), “Ñòch loä daï tuyeát”(6).

Nguyeân phi laïi truyeàn khoâng neân boû nhöõng caâu ñoái vaø böùc hoaønh ñaõ

ñeà tröôùc, roài ñeà moät baøi töù tuyeät nhö sau:

Non nöôùc bao quanh kheùo laï luøng,

Bieát bao coâng cuûa môùi laøm xong.

Thôï trôøi theâm thôï ngöôøi toâ ñieåm,

Goïi Ñaïi quan vieân coù xöùng khoâng?

Nguyeân phi ñeà xong, cöôøi baûo caùc chò em:

- Toâi xöa nay vaãn keùm taøi maãn tieäp, khoâng quen ngaâm vònh, caùc

em ñeàu ñaõ bieát caû. Ñeâm hoâm nay goïi laø nghó qua loa ñeå khoûi phuï

caûnh naøy thoâi. Bao giôø roãi toâi seõ soaïn baøi “Ñaïi quan vieân kyù” vaø baøi

“Tình thaân tuïng” ñeå kyû nieäm ngaøy hoâm nay. Chò em cuõng neân moãi

ngöôøi ñeà moät caùi bieån, vònh moät baøi thô, chôù vì taøi moïn cuûa toâi maø

phaûi goø boù. Baûo Ngoïc cuõng bieát ñeà vònh, ñieàu aáy ñaùng möøng. Trong

caùc nôi, ta thích nhaát “quaùn Tieâu Töông” vaø “Haønh Vu uyeån” roài ñeán

“vieän Di Hoàng” vaø “Caùt caân sôn trang”, boán nôi naøy phaûi coù thô ñeà

vònh rieâng môùi ñöôïc. Nhöõng caâu ñeà tröôùc tuy cuõng khaù, nhöng phaûi

laøm moãi nôi moät baøi thô, ñeå ta thöû taøi taïi choã, môùi khoâng phuï coâng

ta vaát vaû daïy doã töø beù!

Baûo Ngoïc vaâng lôøi, lui ra nghó thô.

Trong boïn Ngheânh Xuaân, Thaùm Xuaân, Tích Xuaân thì Thaùm

Xuaân hôn caû. Nhöng bieát tröôùc khoâng theå ñua taøi vôùi hoï Tieát, hoï Laâm

ñöôïc, tuy nhieân, naøng cuõng phaûi gaéng göôïng laøm cho qua chuyeän. Lyù

Hoaøn cuõng gaéng söùc laøm moät baøi. Giaû phi laàn löôït xem:

(1) Traïi giaët vaûi ôû gaàn nuùi.

(2) Laàu traêng gaám.

(3) Thôm muøi ngoù sen.

(4) Hoa suùng tía.

(5) Laù ngoâ ñoàng gaëp gioù muøa thu.

<span color="navy">(6) Hoa lan gaëp ñeâm tuyeát.

Bieån ñeà KHOAÙNG TÍNH DI TÌNH

Phong caûnh vöôøn naøy thöïc laï gheâ.

Vaâng lôøi ñeà bieån, theïn tay ñeà.

Coõi traàn ñaâu coù nôi naøo theá,

Daïo caûnh ai laø chaúng phaûi meâ!

Ngheânh Xuaân

Bieån ñeà VAÏN TÖÔÏNG TRANH HUY(1).

Vöôøn naøy xaây ñaép thöïc nguy nga,

Vaâng meänh ñeà thô theïn buùt hoa.

Tinh xaûo nhöôøng naøo khoâng keå xieát,

Quaû nhieân muoân vaät ñeïp theâm ra.

Thaùm Xuaân

Bieån ñeà VAÊN CHUÔNG TAÏO HOÙA

Non nöôùc bao quanh maáy daêm daøi,

Laâu ñaøi cao ngaát giöõa töøng maây.

Saùnh cuøng nhaät nguyeät cuøng töôi saùng,

Baùc thôï trôøi kia cuõng keùm taøi.

Tích Xuaân

Bieån ñeà VAÊN THAÙI PHONG LÖU

Boán beà non nöôùc caûnh chôi vôi,

So vôùi Boàng lai ñeïp tuyeät vôøi.

Quaït löôùt maøu xanh laøn coû ngaùt,

Quaàn xoøe saéc ñoû caùnh hoa rôi.

Ngoïc chôø ñôøi thònh caøng leân giaù.

Tieân ôû ñaøi dao laïi xuoáng chôi.

Töø luùc vöôøn naøy chaøo khaùch quí,

Phaøm traàn ñaõ ñeán ñöôïc bao ngöôøi.

Lyù Hoaøn

Bieån ñeà NGÖNG HUY CHUNG THUÏY(2).

Vöôøn hoa xaây caïnh ñeá thaønh,

Moät vuøng trôøi ñeïp maây laønh laï sao.

Rôøi hang oanh ñaõ ñaäu cao,

Truùc kia ñôïi phöôïng muùa chaøo cuøng vui.

(1) Muoân veû ñua saùng.

(2) Hoïp moïi maøu saùng vaø chung ñöùc ñieåm laønh.

Gioù vaên thoåi luùc ra chôi,

Thaêm nhaø troïn hieáu daïy ngöôøi theo noi.

Taøi tieân cao dieâu tuyeät vôøi,

Theïn mình coøn daùm theâm lôøi nöõa sao?

Tieát Baûo Thoa

Bieån ñeà THEÁ NGOAÏI TIEÂN NGUYEÂN(1)

Daïo chôi Ngöôøi laïi theâm vui,

Coõi tieân naøo phaûi laø nôi buïi hoàng!

Ñep thay möôïn caûnh non soâng,

Ñieåm toâ caûnh laïi laï luøng ñeïp hôn.

Röôïu kim cuùc ngaùt muøi höông,

Chaøo möøng ng�avy"�ôøi ngoïc roõ raøng hoa töôi.

Mong sao treân ñoäi ôn trôøi,

Vöôøn naøy thöôøng ñöôïc ñoùn môøi xe loan.

Laâm Ñaïi Ngoïc

Nguyeân phi xem xong khen maõi, cöôøi noùi:

- Ruùt cuïc baøi cuûa em Tieát, em Laâm hôn haún caùc baøi. Chò em

chuùng ta khoâng ai baèng.

Ngay ñeâm aáy, Ñaïi Ngoïc ñònh troå heát taøi aùt haún moïi ngöôøi.

Khoâng ngôø Nguyeân phi chæ baûo ñeà maáy chöõ hoaønh bieån vaø moät baøi

thô, neân khoâng daùm traùi lôøi, chæ laøm qua loa moät baøi thô cho taùc

traùch.

Baûo Ngoïc môùi laøm xong hai baøi “Tieâu Töông quaùn” vaø “Haønh vu

uyeån”, ñang nghó baøi “Di hoàng vieän”. Baûo Thoa lieác maét nhìn, thaáy

trong baûn nhaùp cuûa Baûo Ngoïc coù caâu “Luïc ngoïc xuaân do quyeån”(2).

Nhaân luùc moïi ngöôøi khoâng ñeå yù, beøn ñaåy Baûo Ngoïc baûo:

- Quyù phi khoâng thích nhöõng chöõ “hoàng höông luïc ngoïc” môùi ñoåi

ra “di hoàng khoaùi luïc”, giôø anh laïi duøng hai chöõ “luïc ngoïc” nhö theá

chaû phaûi laø coá laøm traùi yù ngöôøi hay sao? Vaû chaêng ñieån tích laù chuoái

cuõng coù nhieàu, neân ñoåi ñi laø phaûi.

Baûo Ngoïc thaáy Baûo Thoa noùi theá, gaït moà hoâi noùi:

- Baây giôø toâi nghó maõi cuõng chaúng nhôù ra ñöôïc ñieån tích naøo?

Baûo Thoa cöôøi:

(1) Suoái coõi tieân ôû ngoaøi coõi traàn.

(2) Ngoïn ngoïc muøa xuaân coøn ñang cuoán (chæ caây chuoái).

- Anh chæ ñoåi chöõ “luïc ngoïc” laøm chöõ “luïc laïp”(1) laø ñöôïc.

Baûo Ngoïc noùi:

- Chöõ “luïc laïp” xuaát xöù ôû ñaâu?

Baûo Thoa kheõ bóu moâi, gaät ñaàu noùi:

- Ñeâm nay môùi coù theá maø anh ñaõ cuoáng leân, sau naøy thi ôû tröôùc

ñeàn vaøng, coù leõ hoï Trieäu, hoï Tieàn, hoï Toân, hoï Lyù cuõng queân taát. Baøi

thô Vònh ba tieâu cuûa Haøn Döïc nhaø Ñöôøng coù caâu: “Laõnh chuùc voâ yeân

luïc laïp can”(2) anh queân roài aø!

Baûo Ngoïc nghe xong chôït nhôù ra cöôøi noùi:

- Ñaùng cheát! Ñaùng cheát! Chöõ ngay tröôùc maét toâi cuõng khoâng

nghó ra. Chò ñaùng laø “Nhaát töï sö”(3) vaäy. Töø raày toâi xin goïi laø thaày,

chöù khoâng daùm goïi laø chò nöõa.

Baûo Thoa khe&otilde; cöôøi noùi:

- Laøm nhanh ñi, ñöøng chò chò em em nöõa. Ai laø chò? Ngöôøi maëc

aùo vaøng ngoài treân kia môùi laø chò.

Sôï laøm maát thì giôø cuûa Baûo Ngoïc, Baûo Thoa vöøa cöôøi noùi, vöøa

quay ñi choã khaùc.

Baûo Ngoïc laøm xong baøi naøy, môùi laø ba baøi. Baáy giôø Ñaïi Ngoïc

chöa ñöôïc troå heát taøi, vaãn chöa maõn nguyeän. Nhaân thaáy Baûo Ngoïc

nghó ngôïi khoù khaên, nghó buïng: “Sao ta khoâng laøm giuùp vaøi baøi cho

anh aáy ñôõ meät”. Roài chaïy ñeán beân baøn Baûo Ngoïc kheõ hoûi ñaõ laøm

xong chöa. Baûo Ngoïc noùi:

- Môùi laøm xong ba baøi, coøn thieáu baøi “Haïnh lieâm taïi voïng”.

Ñaïi Ngoïc noùi:

- Ñaõ vaäy anh cöù cheùp ba baøi kia ñi, coøn baøi naøy toâi seõ laøm giuùp.

Noùi xong nghó ngôïi moät luùc, laøm xong moät baøi, vieát vaøo maûnh

giaáy, veâ troøn neùm cho Baûo Ngoïc. Baûo Ngoïc giôû ra xem, thaáy hay hôn

ba baøi cuûa mình nhieàu, voäi cheùp caån thaän roài ñöa noäp. Nguyeân phi

xem thaáy:

HÖÕU PHÖÔÏNG LAI NGHI

Ngoïc toát vöøa ra quaû,

Ñang chôø phöôïng ñeán chôi.

(1) Caây saùp xanh.

(2) Ngoïn ñuoác khoâng coù khoùi maø caây saùp xanh cöù khoâ daàn.

(3) Thaày daïy moät chöõ.

Rôøn rôøn xanh maáy ngoïn,

Thoang thoaùng maùt ñaày nôi.

Qua böïc, e theàm öôùt.

Loït reøm thôm saëc muøi,

Boùng kia ñöøng rung ñoäng,

Giaác moäng ñeïp ñöôøng daøi.

HAØNH CHÆ THANH PHAÂN

Vöôøn kia im laëng nhö tôø

Haønh la ñua nôû ñöông chôø ñôïi ai ?

Coù xuaân xanh laãn maøu trôøi,

Daûi hoàng tha thöôùt quyeät muøi höông thôm.

Khoùi bay nheø nheï beân ñöôøng,

AÙo quaàn xanh ñaãm hôi söông laïnh luøng.

“Trì ñöôøng” laø khuùc hoùa coâng,

Anh em hoï Taï giaác noàng naøn thay.

DI HOÀNG KHOAÙI LUÏC

Moät vuøng saân vaéng ngaøy daøi,

Thuyeàn quyeân hai aû caû hai ñeïp doøn,

Trôøi xuaân anh vaãn cuoän troøn,

AÙo hoàng thô thaån khuya coøn ñöùng ñaây.

Beân kia aùo ñoû gioù bay,

Khoùi xanh, döïa ñaù beân naøy ñôõ chôi.

Tröôùc gioù ñoâng ñöùng haøng ñoâi,

Chuû nhaân öôùm hoûi ai ngöôøi bieát thöông?

HAÏNH LIEÂM TAÏI VOÏNG

Côø röôïu treo môøi khaùch,

Keà non döïng moät toøa.

Coû thôm ao taém ngoãng,

Daâu toát yeán xaây nhaø.

Rau xuaân xanh baùt ngaùt,

Muøi luùa nöùc gaàn xa.

Ñôøi thònh naøo ai ñoùi.

Canh cöûi voäi chi maø.

Baûo Ngoïc kính ñeà

Nguyeân phi xem xong, thích laém, noùi:

- Hoïc ñaõ tieán roài ñaáy!

Laïi baûo:

- Trong boán baøi, thì baøi “Haïnh lieâm” hôn caû.

Roài ñoåi teân “Caùn caùt sôn trang” laøm “Ñaïo höông thoân”(1).

Nguyeân phi sai Thaùm Xuaân laáy giaáy hoa tieân cheùp caån thaän

nhöõng baøi thô aáy, roài cho thaùi giaùm ñöa ra nhaø ngoaøi. Boïn Giaû Chính

xem, ñeàu khen ngôïi maõi. Giaû Chính laïi daâng baøi “Qui tính tuïng”.

Nguyeân phi sai laáy caùc ñoà vaøng ngoïc thöôûng cho Baûo Ngoïc vaø Giaû

Lan. Giaû Lan haõy coøn beù, chöa hieåu gì, chæ bieát theo meï vaø chuù ñeán

taï.

Giaû Hoaøn bò oám töø trong naêm ñang ñieàu döôõng neân khoâng noùi

ñeán.

Baáy giôø Giaû Töôøng ñaõ daãn moät ban haùt ñöùng ôû döôùi laàu, chôø

maõi soát ruoät, chôït coù moät vieân thaùi giaùm chaïy ñeán baûo: thô laøm xong

roài, ñem trình ngay caùc muïc vôû haùt leân. Giaû Töôøng voäi ñem trình caùc

muïc vôû haùt vaø danh saùch möôøi hai ca nöõ. Moät luùc thaáy chaám boán vôû:

1. Haøo yeán,

2. Khaát saûo,

3. Tieân duyeân,

4. Li hoàn.

Giaû Töôøng voäi xeáp ñaët caùc vôû ñem ra dieãn. Nhöõng ñieäu haùt leân

cao, lanh laûnh, nhöõng ñieäu muùa bieán aûo nhö ma, tuy chæ laø loái bieåu

dieãn hoùa trang, nhöng noãi vui buoàn ñeàu bieåu loä roõ

Haùt xong, boïn thaùi giaùm böng leân moät maâm keïo baùnh, hoûi:

- Ai laø Linh Quan?

Giaû Töôøng bieát laø ñeå thöôûng cho Linh Quan, voäi vaøng nhaän laáy

vaø baûo Linh Quan ra taï ôn. Thaùi giaùm noùi: Quí phi truyeàn “Linh

Quan gioûi laém, haùt theâm hai vôû nöõa. Vôû gì cuõng ñöôïc”.

Giaû Töôøng voäi vaøng vaâng lôøi, baûo dieãn theâm hai vôû “Du tieân” vaø

“Kinh moäng”.

Linh Quan noùi:

- Khoâng quen haùt hai vôû aáy.

Haén nhaát ñònh khoâng nghe vaø xin haùt hai vôû “Töông öôùc vaø

“Töông maï”. Giaû Töôøng ngaên khoâng ñöôïc, ñaønh ñeå cho haùt, Nguyeân

(1) Thôm muøi luùa.

phi thích laém, truyeàn: “Khoâng neân baét eùp ñaùm treû con quaù, ñeå noù hoïc

taäp daàn”. Vaø ñaëc caùch thöôûng cho hai taám nhieãu trong cung, hai caùi

tuùi vaø maáy thoi vaøng baïc nhoû. Tan tieäc Nguyeân phi laïi ra ngaém caûnh

nhöõng choã chöa daïo qua. Chôït thaáy ngoâi chuøa ôû beân nuùi, Nguyeân phi

voäi vaøng röûa tay, thaép höông leã phaät, ñeà bieån boán chöõ “Khoå haûi töø

haøng”(1), roài ñaëc caùch ban thöôûng cho boïn ni coâ, ñaïo coâ.

Moät luùc thaùi giaùm quì taâu: “Ñoà ban thöôûng saép caû roài, xin theo

leä phaân phaùt”. Roài trình baûn keâ leân. Nguyeân phi xem töø ñaàu ñeán cuoái,

khoâng noùi gì, truyeàn cöù theo theá maø laøm. Thaùi giaùm ñem xuoáng ban

cho moïi ngöôøi. Giaû maãu ñöôïc moät ñoâi nhö yù(2) baèng vaøng vaø baèng

ngoïc, moät caùi gaäy baèng goã traàm höông, moät chuoãi traøng haït, boán taám

ñoaïn “phuù quí tröôøng xuaân”(3), boán taám phieãu “phuùc thoï mieân

tröôøng”(4), möôøi hai thoi vaøng “buùt ñónh nhö yù”(5), möôøi thoi baïc “caùt

khaùnh höõu dö”(6). Hai phaàn cuûa Hình phu nhaân, Vöông phu nhaân cuõng

theá, chæ keùm caùi gaäy, thoi nhö yù vaø traøng haït. Giaû Kính, Giaû Xaù, Giaû

Chính, moãi phaàn hai boä taân thö ngöï cheá, hai hoäp möïc quí, hai chieác

cheùn vaøng. Coøn ñoà bieáu khaùc thì cuõng nhö treân. Chò em Baûo Thoa,

Ñaïi Ngoïc, moãi ngöôøi moät boä taân thö, moät caùi nghieân quí, boán thoi

vaøng baïc ñuùc kieåu môùi. Baûo Ngoïc, Giaû Lan thì hai caùi voøng baèng

vaøng baïc, boán thoi vaøng baïc. Vöu thò, Lyù Hoaøn, Phöôïng Thö, moãi

ngöôøi boán thoi vaøng baïc, boán thöù ñoà bieáu. Hai möôi boán thöù ñoà bieáu,

tieàn naêm traêm quan, thì thöôûng cho boïn vuù boõ vaø a hoaøn haàu Giaû

maãu vaø caùc phoøng. Giaû Traân, Giaû Lieãn, Giaû Hoaøn, Giaû Dung ñeàu moãi

ngöôøi moät thöù ñoà bieáu, hai thoi vaøng baïc. Moät traêm taám luïa hoa, moät

nghìn laïng vaøng baïc, röôïu ngöï tieác hoa thì thì cho boïn troâng nom

coâng vieäc baøy bieän, ñi laïi, coi ban haùt, troâng ñeøn neán ôû hai phuû Vinh,</p>
Ninh. Naêm traêm quan thöôûng cho nhöõng ngöôøi troâng nom beáp nöôùc,

cheøo haùt, caùc troø chôi, sai vaët...

Moïi ngöôøi taï ôn xong, vieân thaùi giaùm chaáp söï taâu: “Nay ñaõ ñeán

giöõa giöø söûu, môøi loan giaù veà cung”.

(1) Beø töø bi ñoä chuùng sinh trong beå khoå.

(2) Nguyeân laø moät teân ñoà duøng ñeå gaõi löng veà sau laøm ñoà traàn ngoaïn, hoaëc baèng vaøng,

hoaëc baèng ngoïc, nguï yù chuùc tuïng nhöõng söï toát laønh.

(3) (4) (5) (6) Ñeàu laø nhöõng danh töø chuùc tuïng.

Nguyeân phi laïi nöôùc maét giaøn giuïa, nhöng phaûi göôïng cöôøi caàm

tay Giaû maãu vaø Vöông phu nhaân daën doø nhieàu laàn: “Giöõ laáy söùc khoûe,

khoâng neân thöông nhôù. Hieän giôø ôn treân roäng raõi, moãi thaùng cho vaøo

cung thaêm moät laàn, gaëp maët cuõng deã daøng, vieäc gì phaûi buoàn raàu?

Neáu sang naêm ôn treân laïi cho veà thaêm nhaø, thì khoâng neân baøy veõ xa

xæ nhö theá naøy”. Giaû maãu khoùc nöùc nôû, noùi khoâng ra lôøi. Nguyeân phi

tuy khoâng nôõ rôøi tay, nhöng vì theo pheùp taéc nhaø vua, neân ñaønh daèn

loøng leân xe. Moïi ngöôøi khuyeân giaûi Giaû maãu vaø Vöông phu nhaân roài

dìu veà nhaø.

o0o

Hoài thöù möôi chín

Tình ñaèm thaém ñeâm khuya hoa bieát noùi

YÙ trieàn mieân ngaøy vaéng ngoïc theâm höông

Giaû phi veà cung, hoâm sau vaøo chaàu Vua taï ôn vaø taâu laïi veà vieäc

thaêm nhaø. Maët roàng raát vui, laïi phaùt nhöõng vaøng baïc, gaám voùc trong

kho thöôûng cho Giaû Chính vaø gia thuoäc.

Noùi veà hai phuû Vinh, Ninh suoát maáy ngaøy laøm heát hôi söùc, sau

ñoù laïi phaûi thu xeáp nhöõng ñoà traàn thieát trong vöôøn, hai ba ngaøy môùi

xong, ai cuõng moûi meät. Phöôïng Thö laø ngöôøi baän hôn caû. Neáu nhö

ngöôøi khaùc coøn coù theå laûng traùnh coâng vieäc, nhöng Phöôïng Thö thì

khoâng sao laøm ngô ñöôïc; vaû laïi chò ta tính hieáu thaéng, khoâng chòu ñeå

ngöôøi cheâ traùch, neân oâm ñoàm heát thaûy maø vaãn laøm ra daùng ung dung

nhö khoâng baän roän gì. Traùi laïi, chæ coù Baûo Ngoïc laø ngöôøi nhaøn roãi

nhaát. Moät buoåi saùng, meï Taäp Nhaân ñeán haàu Giaû maãu, xin pheùp cho

con veà nhaø aên coã ñaàu naêm, ñeán chieàu môùi veà. Vì theá Baûo Ngoïc chæ

ñaùnh côø, chôi ñuøa vôùi luõ a hoaøn. Ñöông luùc buoàn, chôït thaáy ngöôøi haàu

vaøo noùi: “oâng Traân beân phuû Ñoâng môøi caäu sang xem haùt, ñoát caây

boâng”. Baûo Ngoïc nghe noùi, baûo thay quaàn aùo. Luùc saép ñi, thì Giaû phi

sai ngöôøi ñem cho baùnh söõa. Baûo Ngoïc nghó ngay ñeán Taäp Nhaân

thích aên thöù baùnh naøy, lieàn baûo ñeå daønh, roài xin pheùp Giaû maãu ñi

xem haùt.

Nhöõng troø haùt beân nhaø Giaû Traân laø “Ñinh lang nhaän phuï”,

“Hoaøng Baù Öông ñaïi baøi aâm hoàn traän”, “Toân haønh giaû ñaïi naùo Thieân

cung”, “Khuông thaùi coâng traûm töôùng phong thaàn”. Luùc thì quyû thaàn

bieán aûo, luùc thì ma quaùi ly kyø; phaát côø chaïy ñeøn, daâng höông nieäm

phaät, tieáng chuoâng troáng, hoø heùt aàm ó, caû ngoaøi ñöôøng cuõng nghe

thaáy. Ngöôøi qua laïi treân phoá ñeàu taùn tuïng: "Vui quaù nhæ? Nhaø khaùc

laøm gì coù troø naøy". Baûo Ngoïc thaáy phoàn hoa huyeân naùo quaù, khoâng

chòu ñöôïc, ngoài moät luùc roài ra daïo chôi caùc nôi. Tröôùc heát, vaøo nhaø

trong noùi quaáy vôùi Vöu thò vaø caùc tyø thieáp moät luùc, roài ñi ra cöûa. Vöu

thò töôûng Baûo Ngoïc laïi ra xem haùt, neân khoâng ñeå yù. Boïn Giaû Traân,

Giaû Lieãn, Tieát Baøn thì laên vaøo ñaùnh ñoá, uoáng röôïu, giôû traêm troø vui,

ai naáy cöù cho laø Baûo Ngoïc ñi vaøo nhaø trong, neân khoâng hoûi ñeán. Caû

nhöõng ngöôøi lôùn theo haàu Baûo Ngoïc cuõng cho laø Baûo Ngoïc theá naøo

ñeán chieàu môùi veà. Ñöôïc dòp roãi, hoï hoïp nhau ñaùnh baïc, hoaëc ñi uoáng

röôïu ôû nhaø hoï haøng, baïn höõu. Moãi ngöôøi taûn ñi moãi nôi, heïn nhau

ñeán chieàu môùi veà. Boïn treû con thì chen nhau vaøo buoàng xem haùt.

Baûo Ngoïc khoâng thaáy coù ngöôøi naøo theo haàu, lieàn nghó: "Nhaø naøy

coù moät thö phoøng nhoû, trong coù treo böùc tranh myõ nhaân raát thaàn tình.

Baây giôø ôû ñaây vaéng ngöôøi, myõ nhaân aáy chaéc cuõng hiu quaïnh laém. Ta

caàn phaûi ñeán ñoù thaêm hoûi xem sao". Nghó theá roài ñi. Ñeán nôi, môùi

vaøo cöûa, nghe trong phoøng coù tieáng thôû. Baûo Ngoïc giaät mình, nghó:

Coù leõ myõ nhaân hieän thaønh ngöôøi thaät chaêng? Roài ñaùnh baïo, daáp nöôùc

boït, choïc thuûng cöûa soå giaáy nhìn vaøo, thaáy myõ nhaân vaãn y nguyeân ôû

trong tranh. Teù ra Dính Yeân ñöông ñeø moät ngöôøi con gaùi, oân laïi baøi

hoïc cuûa naøng tieân Caûnh aûo tröôùc ñaây. Baûo Ngoïc aên khoâng ñöôïc, ñaïp

cöûa vaøo heùt to: "Quaù laém nhæ!" Hai ngö� veôøi nghe ñoäng, oâm laáy aùo sôï run

leân.

Dính Yeân troâng thaáy Baûo Ngoïc, voäi quyø xuoáng keâu van. Baûo Ngoïc

noùi:

- Ñöông luùc ban ngaøy ban maët, maøy laøm troø gì theá? Neáu anh

Traân bieát thì maøy soáng hay cheát?

Nhìn laïi thaáy ngöôøi con gaùi, maët muõi saïch seõ, tuy khoâng ñeïp laém,

nhöng coù veû deã thöông, hoå theïn cuùi ñaàu, ñöùng im khoâng noùi gì. Baûo

Ngoïc giaäm chaân noùi:

- Coøn khoâng ñi aø?

Coâ gaùi nghe xong chaïy ñi ngay. Baûo Ngoïc laïi theo ra noùi to:

- Ñöøng sôï! Tao khoâng maùch ai ñaâu.

Dính Yeân voäi keâu leân:

- OÂng treû ôi! Theá laø oâng maùch ngöôøi ta roài coøn gì?

- Con beù aáy bao nhieâu tuoåi?

- Ñoä möôøi saùu möôøi baûy tuoåi.

- Ngay tuoåi noù maøy cuõng khoâng hoûi, maø ñaõ laøm caùi troø aáy! Thaät

laø noù vôù uoång phaûi maøy! Ñaùng thöông! Ñaùng thöông! Coøn teân noù laø gì?

- Neáu noùi teân noù ra thì chuyeän cuõng daøi vaø môùi laï laém. Noù noùi:

khi saép ñeû, meï noù naèm moäng thaáy ñöôïc moät taám gaám, treân maët theâu

hoa naêm saéc hình chöõ "Vaïn", vì theá ñaët teân noù laø Vaïn Nhi.

- Theá thì laï thaät, chaéc sau naøy noù cuõng khaù ñaáy.

Noùi xong, Baûo Ngoïc laëng leõ nghó ngôïi giôø laâu.

Dính Yeân hoûi:

- Haùt hay theá, sao caäu khoâng xem?

- Xem moät choác, buoàn quaù, chaïy ra ngoaøi chôi thì gaëp chuùng bay.

Baây giôø neân laøm gì ñaây?

Dính Yeân cöôøi khì khì:

- Baây giôø khoâng ai bieát, toâi laúng laëng ñöa caäu ra ngoaøi thaønh chôi

moät choác roài seõ veà.

- Khoâng ñöôïc, caån thaän ñaáy, keûo meï mìn noù baét ñi. Vaø neáu hoï

bieát thì laïi laøm aàm leân. Sao baèng ñi chôi nôi naøo gaàn ñaây roài laïi trôû

veà.

- Neáu ñi gaàn ñaây thì neân ñeán nhaø ai? Keå cuõng khoù ñaáy!

- Cöù yù ta, chuùng ta ñeán thaêm chò Hoa(1) xem chò aáy ôû nhaø laøm gì.

(1) Taäp Nhaân hoï Hoa (xem hoài 3).

- Ñöôïc ñöôïc, nhöng toâi khoâng nhôù nhaø chò ta. Vaû laïi, neáu hoï bieát

toâi daãn caäu ñi chôi nhaûm, thì toâi seõ bò ñoøn.

- Ñaõ coù ta.

Dính Yeân nghe noùi, daét ngöïa ñeán, roài hai ngöôøi töø cöûa sau ñi ra.

May laø nhaø Taäp Nhaân khoâng xa, chæ ñoä nöûa daëm ñöôøng thoaét ña&otilde; ñeán

cöûa.

Dính Yeân vaøo tröôùc goïi anh Taäp Nhaân laø Hoa Töï Phöông. Baáy

giôø meï Taäp Nhaân ñöông aên hoa quaû vôùi Taäp Nhaân vaø maáy ngöôøi

chaùu gaùi. Nghe beân ngoaøi coù ngöôøi goïi "anh Hoa", Hoa Töï Phöông voäi

chaïy ra, thaáy hai thaày troø Baûo Ngoïc. Haén sôï haõi khoâng bieát coù vieäc

gì, voäi vaøng beá Baûo Ngoïc xuoáng ngöïa, roài chaïy vaøo nhaø noùi to: "Caäu

Baûo ñeán ñaáy!" Taäp Nhaân nghe thaáy, khoâng bieát chuyeän gì, voäi chaïy

ra ñoùn, daét tay Baûo Ngoïc, hoûi:

- Coù vieäc gì maø caäu ñeán ñaây?

- Buoàn quaù, ñeán xem chò laøm gì thoâi.

Taäp Nhaân nghe xong môùi yeân loøng, noùi:

- Caäu cuõng lieàu quaù, ñeán ñaây laøm gì?

Roài hoûi Dính Yeân:

- Coøn coù ai ñi theo haàu khoâng?

- Chaúng coù ai caû.

Taäp Nhaân laïi sôï haõi noùi:

- Nhö theá sao ñöôïc! Neáu gaëp ngöôøi quen, hay oâng nhaø hoaëc ngoaøi

ñöôøng ngöôøi chen, ngöïa giaãm, coù vieäc gì xaûy ra thì sao? Coù phaûi

chuyeän chôi ñaâu? Caùc ngöôøi quaû to gan thaät. Chæ taïi thaèng Dính Yeân

baøy troø ra caû. Khi veà, ta maùch caùc vuù nhaát ñònh ñaùnh cho cheát thaèng

giaëc naøy.

Dính Yeân bóu moû noùi:

- Caäu maéng toâi, ñaùnh toâi, baét phaûi ñöa ñi, baây giôø laïi ñoå toäi cho

toâi. Toâi ñaõ baûo ñöøng ñeán maø! Neáu theá, chuùng toâi veà quaùch.

Hoa Töï Phöông khuyeân can:

- Caäu ñaõ troùt ñeán ñaây roài, noùi loâi thoâi maõi laøm gì. Chæ hieàm nhaø

toâi nhaø raùch, vaùch naùt, chaät heïp, baån thæu, bieát môøi caäu ngoài ñaâu

ñöôïc?

Meï Taäp Nhaân ra ñoùn. Baûo Ngoïc thaáy trong buoàng coù boán naêm

ngöôøi con gaùi. Troâng thaáy Baûo Ngoïc, hoï ñeàu cuùi ñaàu, theïn ñoû maët. Meï

con Hoa Töï Phöông sôï Baûo Ngoïc laïnh, môøi leân ngoài treân buïc, mang

hoa quaû, nöôùc traø ñeán. Taäp Nhaân cöôøi noùi:

- Ñöøng laøm cuoáng leân, voâ ích, toâi bieát caäu aáy roài, ñöøng neân cho aên

nhaûm.

Noùi xong ñem caùi neäm cuûa mình giaûi treân gheá, roài daét Baûo Ngoïc

ngoài xuoáng. Laïi mang caùi loàng aáp chaân cuûa mình ñeå vaøo chaân Baûo

Ngoïc. Laïi laáy ôû tuùi ra hai caùi baùnh mai hoa ñöa cho Baûo Ngoïc vaø ñoát

loàng aáp tay cuûa mình, ñaäy kín laïi, ñeå vaøo loøng Baûo Ngoïc. Roài laïi laáy

cheùn rieâng cuûa mình pha traø môøi Baûo Ngoïc uoáng. Baáy giôø anh vaø meï

Taäp Nhaân ñaõ baøy saün moät maâm hoa quaû. Taäp Nhaân thaáy khoâng coù gì

ñaùng aên, lieàn cöôøi noùi:

- Caäu ñaõ ñeán ñaây, coù nheõ naøo laïi veà khoâng, haõy neám moät tí goïi laø

laàn ñaàu ñeán chôi nhaø toâi.

Noùi xong, laáy moät ít haït deû boùc saïch voû, ñöïng vaøo khay tay ñöa

cho Baûo Ngoïc.

Baûo Ngoïc troâng thaáy Taäp Nhaân hai maét ñoû hoe, maët phaán hôi

öôùt, kheõ hoûi:

- Chò khoùc gì theá?

- Ai khoùc bao giôø, vì ngöùa maét, toâi duïi ñaáy thoâi.

Roài boû qua chuyeän aáy. Nhaân thaáy Baûo Ngoïc maëc aùo voùc ñoû cheõn

tay, theâu roàng vaøng loùt da caùo, ngoaøi khoaùc aùo xanh loùt da cöøu. Taäp

Nhaân noùi:

- Khi caäu ñeán ñaây maëc aùo môùi, ôû nhaø khoâng ai hoûi aø?

- Anh Traân môøi xem haùt, neân môùi thay maëc boä naøy.

Taäp Nhaân gaät ñaàu, laïi noùi:

- Haõy ngoài moät laùt roài veà. Choã naøy khoâng phaûi laø choã caäu ñeán

ñaâu nheù.

- Chò neân veà nhaø ngay môùi ñöôïc. Toâi ñaõ ñeå phaàn chò moät thöù

ngon laém.

- Noùi kheõ chöù, ngöôøi ta nghe thaáy thì coøn ra laøm sao?

Roài giô tay thaùo "vieân ngoïc thieâng" ôû coå Baûo Ngoïc ra, cöôøi noùi vôùi

caùc chò em:

- Naøy haõy xem ñi. Ngaøy thöôøng caùc chò cöù phaøn naøn khoâng ñöôïc

troâng thaáy cuûa hieám naøy, baây giôø thì xem cho chaùn ñi, coù gì laø laï,

chaúng qua noù cuõng chæ theá thoâi.

Noùi xong, Taäp Nhaân ñöa vieân ngoïc cho moïi ngöôøi chuyeàn tay

nhau xem moät löôït, roài laïi ñeo vaøo coå Baûo Ngoïc.

Taäp Nhaân baûo ngöôøi anh ñi thueâ xe hoaëc kieäu ñöa Baûo Ngoïc veà.

Hoa Töï Phöông noùi:

- Ñeå toâi ñöa ñi, caäu aáy cöôõi ngöïa cuõng ñöôïc.

Taäp Nhaân noùi:

- Khoâng phaûi laø khoâng ñöôïc, chæ sôï ngöôøi ta troâng thaáy.

Hoa Töï Phöông voäi ñi thueâ moät coã kieäu lôùn, moïi ngöôøi khoâng

tieän giöõ laïi, ñaønh ñeå Baûo Ngoïc ra veà. Taäp Nhaân laïi ñöa moät naém quaû

cho Dính Yeân vaø cho noù tieàn mua phaùo, roài baûo:

- Neáu noùi vôùi ai, caû maøy cuõng coù toäi ñaáy.

Roài ñöa Baûo Ngoïc ra cöûa, leân xe, buoâng maøn xuoáng. Hoa Töï

Phöông vaø Dính Yeân daét ngöïa ñi theo. Ñeán phuû Ninh, Dính Yeân baûo

döøng xe, roài noùi vôùi Hoa Töï Phöông:

- Toâi vaø caäu Hai haõy vaøo phuû Ñoâng chôi moät luùc seõ veà, ñeå ngöôøi

ta khoûi ngôø.

Hoa Töï Phöông cho laø phaûi, voäi aüm Baûo Ngoïc xuoáng kieäu, roài ñôõ

leân ngöïa. Baûo Ngoïc cöôøi:

- Laøm phieàn anh quaù.

Lieàn ñi veà cöûa sau.

Thaáy Baûo Ngoïc ñi vaéng, luõ a hoaøn tha hoà chôi ñuøa, ñaùnh côø,

ñaùnh baøi, vaát ñaày voû haït döa ra. Vuù Lyù choáng gaäy ñeán thaêm Baûo

Ngoïc, thaáy boïn a hoaøn xuùm nhau laïi chôi ñuøa, vuù raát khoù chòu, thôû

daøi:

- Daïo naøy ta ít ñeán ñaây, chuùng bay caøng laøm böøa baõi quaù. Caùc vuù

khaùc chaúng ai daùm noùi ñoäng ñeán chuùng bay caû. Baûo Ngoïc nhö caây

ñeøn cao ngaát, chæ bieát ñi soi nhaø ngöôøi, coøn nhaø mình thì khoâng heà

soi ñeán, ñeå cho chuùng noù phaù phaùch ñeán theá naøy, chaúng coøn theå

thoáng gì caû.

Boïn a hoaøn xöa nay bieát Baûo Ngoïc khoâng ñeå yù ñeán nhöõng vieäc

laët vaët; vuù Lyù ñaõ thoâi vieäc caùo laõo veà nhaø roài, coøn cai quaûn theá naøo

ñöôïc chuùng. Vì theá, muï noùi gì maëc muï, chuùng cöù vieäc chôi ñuøa. Vuù Lyù

laïi hoûi:

- Baây giôø Baûo Ngoïc moãi böõa aên ñöôïc bao nhieâu côm? Ñeán giôø naøo

ñi nguû?

Boïn a hoaøn traû lôøi qua loa. Coù ñöùa coøn noùi: “Caùi muï giaø naøy chaùn

thaät!”

Vuù Lyù laïi hoûi:

- Baùnh söõa trong baùt kia sao khoâng ñöa ta aên?

Noùi xong, vuù Lyù laáy ngay ra aên. Moät a hoaøn baûo:

- Muï ñöøng ñoäng vaøo! Caäu baûo laø ñeå phaàn chò Taäp Nhaân. Laùt nöõa

caäu veà laø loâi thoâi ñaáy. Maù aên thì maù phaûi chòu laáy, ñöøng ñeå raày raø

ñeán chuùng toâi.

Vuù Lyù nghe xong vöøa töùc vöøa xaáu hoå, lieàn noùi:

- Ta khoâng ngôø caäu aáy laïi xöû teä vôùi ta nhö theá. Ñöøng noùi moät baùt

baùnh söõa chöù moät thöù gì quyù giaù hôn nöõa ta aên cuõng ñaùng. Leõ naøo

caäu aáy laïi quyù Taäp Nhaân hôn ta? Leõ naøo caäu aáy laïi khoâng nghó vì ai

môùi lôùn ñöôïc nhö theá? Vì maùu ta hoaù söõa cho caäu aáy buù roài môùi lôùn

leân. Baây giôø ta aên moät baùt baùnh söõa maø caäu aáy laïi sinh söï vôùi ta aø?

Ta cöù aên, xem caäu aáy laøm troø gì? Chuùng bay coù bieát Taäp Nhaân laø ñöùa

theá naøo khoâng? Noù laø moät ñöùa a hoaøn beù con, do tay ta gaây döïng, chöù

coù quyù hoaù gì.

Vöøa noùi vöøa töùc, vuù aên heát caû baùt baùnh söõa. Moät a hoaøn cöôøi noùi:

- Caùc chò aáy vuïng veà, laøm maù töùc giaän. Caäu Baûo Ngoïc vaãn thöôøng

bieáu maù thöù naøy thöù khaùc luoân, coù nheõ naøo vì moät baùt baùnh söõa maø

caäu aáy khoâng baèng loøng?

Vuù Lyù noùi:

- Chuùng maøy cuõng ñöøng noùi meøo noùi caùo ñaùnh löøa ta. Maøy töôûng

baän tröôùc chuyeän ñaäp cheùn traø cuûa con Phieán Tuyeát, ta khoâng bieát aø?

Ngaøy mai coù xaûy ra ñieàu gì, ta seõ ñeán nhaän.

Noùi xong haàm haàm ñi ra.

Moät luùc Baûo Ngoïc veà, sai ngöôøi ñi ñoùn Taäp Nhaân, thaáy Tình Vaên

naèm daøi treân giöôøng khoâng daäy. Baûo Ngoïc hoûi:

- OÁm hay thua baïc ñaáy?

Thu Vaên noùi:

- Nguyeân laø noù ñöôïc baïc, nhöng vì vuù Lyù ñeán laøm oàn, noù ñoái ñaùp

khoâng laïi, noù töùc khí ñi nguû ñaáy thoâi.

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Caùc chò ñöøng ñeå yù ñeán muï aáy, maëc keä muï aáy laø hôn.

Ngay sau ñoù, Taäp Nhaân veà, moïi ngöôøi chaøo nhau. Taäp Nhaân hoûi

Baûo Ngoïc hoâm nay aên côm ôû ñaâu? Veà sôùm hay muoän? Laïi noùi meï vaø

em göûi lôøi hoûi thaêm caùc chò em. Roài thay quaàn aùo, boû ñoà trang söùc ra.

Baûo Ngoïc sai ngöôøi laáy baùnh söõa. Boïn a hoaøn noùi: "Vuù Lyù aên caû roài".

Baûo Ngoïc toan hoûi, thì Taäp Nhaân voäi cöôøi noùi:

- Theá ra ñeå phaàn caùi aáy aø? Caùm ôn caäu laém. Hoâm noï vì thaáy

ngon, toâi aên nhieàu, ñaâm ra ñau buïng, sau phaûi noân ra môùi khoûi. Baø

aáy aên cho laø may, neáu cöù boû ñaáy cuõng phí ñi thoâi. Toâi chæ thích aên

haït deû, caäu boùc giuøm cho maáy haït ñeå toâi ñi thu doïn giöôøng chieáu ñaây.

Baûo Ngoïc nghe noùi töôûng thaät, khoâng nghó ñeán chuyeän baùnh söõa

nöõa. Beøn laáy haït deû ñeán gaàn ñeøn ngoài boùc. Nhaân thaáy trong buoàng

vaéng ngöôøi, Baûo Ngoïc cöôøi hoûi Taäp Nhaân:

- Hoâm nay caùi ngöôøi maëc aùo ñoû laø baø con theá naøo vôùi chò?

- Laø chò con baø dì toâi ñaáy.

Baûo Ngoïc nghe noùi thôû daøi maáy caùi.

Taäp Nhaân noùi:

- Vieäc gì maø caäu thôû daøi? Toâi bieát buïng caäu roài. Caäu cho laø chò aáy

khoâng ñaùng maëc aùo ñoû chöù gì?

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Khoâng phaûi theá, khoâng phaûi theá! Ngöôøi nhö theá khoâng ñaùng

maëc thì coøn ai ñaùng? Vì toâi troâng thaáy chò aáy ñeïp thaät, laøm theá naøo

ñeå chò aáy ñeán ôû vôùi chuùng ta thì hay laém.

Taäp Nhaân cöôøi nhaït:

- Moät mình toâi laøm toâi ñoøi chöa ñuû, caäu muoán daét caû baø con hoï

haøng toâi vaøo nöõa hay sao? Caäu thì muoán choïn taát caû nhöõng ngöôøi con

gaùi thaät ñeïp ñeán ôû nhaø naøy aáy?

Baûo Ngoïc voäi cöôøi noùi:

- Chò laïi hay ña nghi! Toâi baûo chò aáy ñeán ôû nhaø toâi, chöù coù phaûi

nhaát ñònh ñeán ñaây laøm toâi ñoøi ñaâu; coi chò aáy nhö hoï haøng khoâng

ñöôïc aø?

Taäp Nhaân noùi:

- Ñaâu daùm chôi treøo theá.

Baûo Ngoïc khoâng noùi gì nöõa, chæ boùc haït deû. Taäp Nhaân cöôøi hoûi:

- Sao khoâng noùi chuyeän nöõa ñi? Chaéc vöøa roài toâi noùi coù ñieàu traùi

yù caäu. Ngaøy mai töùc khí caäu phí maáy laïng baïc mua hoï veà laø ñöôïc

ngay chöù gì?

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Noùi theá coøn ai bieát traû lôøi theá naøo? Chaúng qua toâi khen chò aáy

ñeïp, ñaùng leõ phaûi sinh vaøo nôi cöûa cao nhaø roäng nhö ôû ñaây. Traùi laïi

chuùng toâi laø haïng oâ troïc laïi ñöôïc ñeû ôû nhaø naøy!

Taäp Nhaân noùi:

- Chò aáy tuy khoâng ñöôïc may maén nhö caäu noùi, nhöng cuõng ñöôïc

nuoâi naáng chieàu chuoäng. Döôïng vaø dì toâi coi nhö vieân ngoïc quí vaäy.

Naêm nay chò aáy möôøi baûy tuoåi, caùc ñoà tö trang ñaõ saém ñuû caû, sang

naêm seõ ñi laáy choàng.

Baûo Ngoïc nghe hai tieáng "laáy choàng", khoâng nhòn ñöôïc, laïi thôû

daøi, trong buïng aùy naùy khoù chòu. Taäp Nhaân laïi than thôû:

- Trong maáy naêm nay, chò em moãi ngöôøi moãi ngaû, nay toâi ñang

ñònh xin veà, thì hoï laïi saép ñi caû.

Baûo Ngoïc nghe caâu noùi coù yù töù, giaät mình, boû ngay haït deû xuoáng

hoûi:

- Vì côù gì chò laïi muoán veà?

Taäp Nhaân noùi:

- Hoâm nay toâi thaáy meï toâi vaø anh toâi baøn vôùi nhau baûo toâi coá ôû

roán laïi moät naêm. Sang naêm seõ xin chuoäc veà.

Baûo Ngoïc nghe noùi, cuoáng caû leân hoûi:

- Laøm sao laïi chuoäc chò veà?

Taäp Nhaân noùi:

- Caäu hoûi môùi laï chöù? Toâi coù phaûi nhö nhöõng ngöôøi khaùc, ñôøi ñôøi

laøm toâi ñoøi ñaâu. Caû nhaø toâi ôû nôi khaùc, chæ coù moät mình toâi ôû ñaây sao

laïi ñeå maõi theá ñöôïc?

- Nhöng toâi khoâng baèng loøng thì chò cuõng khoù maø veà ñöôïc.

- Xöa nay khoâng coù nheõ naøo nhö theá. Ñöøng noùi nhaø caäu, ngay

ñeán trong cung nhaø vua cuõng coù leä nhaát ñònh, maáy naêm moät laàn

tuyeån, maáy naêm moät laàn thaûi veà, khoâng coù nheõ naøo giöõ maõi ngöôøi ta

ôû laïi ñöôïc.

Baûo Ngoïc nghó thaáy coù lyù, laïi noùi:

- Nhöng cuï khoâng cho chò veà thì sao?

Taäp Nhaân noùi:

- Taïi sao laïi khoâng cho toâi veà? Neáu quaû khoù tìm ñöôïc moät ngöôøi

nhö toâi, cuï vaø baø Hai coù buïng tieác, cho nhaø toâi theâm maáy laïng baïc

nöõa, giöõ toâi ôû laïi, thì cuõng coù lyù. Nhöng thöïc ra, toâi cuõng chæ laø haïng

taàm thöôøng, coøn raát nhieàu ngöôøi hôn. Khi beù, toâi theo cuï roài haàu coâ

Söû maáy naêm, baây giôø ñeán haàu caäu. Giaù nhaø toâi ñeán chuoäc, coù leõ

khoâng maát tieàn chuoäc maø neân gia ôn cho toâi veà môùi phaûi. Coøn baûo

raèng toâi haàu caäu kheùo, khoâng cho veà, thì khoâng bao giôø coù chuyeän

nhö vaäy. Phaän söï toâi laø phaûi kheùo haàu, chöù naøo coù coâng traïng gì. Toâi

veà thì seõ coù ngöôøi haàu kheùo hôn, ñöøng sôï vaéng toâi khoâng coù ngöôøi

laøm noåi vieäc.

Baûo Ngoïc nghe vaäy, thaáy Taäp Nhaân chæ muoán veà chöù khoâng

muoán ôû, trong buïng caøng boàn choàn, lieàn noùi:

- Chò noùi thì ñuùng ñaáy, nhöng toâi cöù giöõ chò laïi, theá naøo cuï cuõng

noùi chuyeän vôùi baø nhaø, vaø ñöa theâm ít tieàn, chaéc baø cuõng khoâng nôõ

ñoùn chò veà nöõa.

Taäp Nhaân noùi:

- Khi naøo meï toâi daùm cöôõng. Ñöøng keå ñeán chuyeän noùi töû teá vaø

cho theâm tieàn, duø chaúng baûo gì, chaúng cho ñoàng naøo, cöù baét toâi ôû laïi,

meï toâi cuõng khoâng daùm traùi leänh. Nhöng nhaø ta xöa nay chaúng caäy

thaàn theá öùc hieáp bao giôø. Vieäc naøy khoâng theå ví vôùi caùc vieäc khaùc

ñöôïc, heã caäu thích laø boû nhieàu tieàn ra mua, ngöôøi baùn haøng khoâng bò

thieät theá laø ñöôïc roài. Nay voâ côù, giöõ toâi laïi, ñaõ khoâng ích gì cho caäu,

laïi laøm cho ruoät thòt nhaø toâi chia lìa nhau. Vieäc naøy cuï vaø baø Hai coù

nôõ laøm khoâng?

Baûo Ngoïc nghe xong nghó moät luùc roài noùi:

- Theo lôøi chò noùi thì chò ñònh ñi thaät aø?

Taäp Nhaân noùi:

- Ñònh ñi thaät.

Baûo Ngoïc nghó buïng: "Khoâng ngôø ngöôøi theá maø laïi baïc tình baïc

nghóa!" Lieàn than thôû:

- Neáu sôùm bieát ai cuõng ñònh ñi caû, thì mình chuoác ñeán ñaây laøm gì.

Coù leõ sau naøy chæ coøn trô troïi moät mình.

Noùi xong, böïc boäi leân giöôøng nguû

Nguyeân khi veà nhaø, Taäp Nhaân ñöôïc tin meï vaø anh muoán chuoäc

mình veà. Taäp Nhaân nhaát ñònh khoâng chòu, noùi:

- Ngaøy tröôùc nhaø ta khoâng coù baùt aên, chæ coù moät mình toâi laø ñaùng

giaù maáy laïng baïc; neáu khoâng baùn toâi ñi, ñeå meï cheát ñoùi, sao cho ñaønh

loøng. Baây giôø may maén toâi ñöôïc vaøo nôi naøy, aên maëc cuõng nhö chuû

nhaø, laïi khoâng bò ñaùnh hoâm chöûi mai gì. Vaû chaêng, cha ñaõ cheát roài,

nhaø ta laïi gaây döïng ñöôïc cô nghieäp. Ví coøn ngheøo tuùng, ñònh chuoäc

toâi veà ñeå kieám theâm ít tieàn, thì ñaõ ñaønh roài. Nhöng thöïc ra nhaø ta

khoâng ñeán noãi theá. Vaäy ñònh chuoäc toâi veà laøm gì? Cö coi nhö toâi ñaõ

cheát roài laø xong, ñöøng neân nghó ñeán chuyeän aáy nöõa.

Roài chò ta khoùc loùc moät hoài.

Meï vaø anh thaáy Taäp Nhaân cöông quyeát nhö theá, taát nhieân laø

khoâng chòu veà. Vaû chaêng, trong vaên töï laø baùn ñöùt. Nhöng thaáy hoï Giaû

laø moät nhaø töø thieän phuùc ñöùc, neáu ñeán xin naøi, coù theå khoâng phaûi

maát tieàn chuoäc. Hai laø hoï Giaû xöa nay aân nhieàu uy ít chöa töøng haønh

haï ngöôøi nhaø bao giôø, bao nhieâu con gaùi haàu thaân trong caùc phoøng

ñeàu ñöôïc bieät ñaõi, ngay caùc coâ gaùi nhaø thöôøng daân chöa chaéc ñaõ ñöôïc

quyù troïng baèng. Sau ñoù Baûo Ngoïc ñeán chôi, söï thaân maät giöõa hoï laøm

cho hai meï con caøng thaáy roõ nhö ban ngaøy, thaät laø ngoaøi söùc töôûng

töôïng. Töø ñoù moïi ngöôøi yeân loøng, khoâng nghó ñeán vieäc chuoäc nöõa.

Taäp Nhaân töø beù thaáy Baûo Ngoïc tính tình khaùc thöôøng, caùu kænh,

ngang böôùng khaùc moïi ñöùa treû. Laïi coù nhöõng neát xaáu raát kyø quaëc,

khoâng theå noùi heát. Laâu nay ñöôïc baø nuoâng chieàu, boá meï khoâng daùm

ngaên caám. Baûo Ngoïc caøng phoùng tuùng doâng daøi, khoâng thích chaêm lo

vieäc chính. Nhieàu luùc, Taäp Nhaân muoán khuyeân nhuû, nhöng bieát Baûo

Ngoïc chaúng chòu nghe naøo. May sao hoâm nay nhaân coù dòp nhaø muoán

chuoäc mình veà, Taäp Nhaân noùi doái ñeå doø yù vaø ngaên chaën Baûo Ngoïc

nhuït bôùt ñi, roài seõ tìm caùch khuyeân raên. Thaáy Baûo Ngoïc laúng laëng ñi

nguû, bieát raèng caäu ta khoâng nôõ döùt tình vôi mình vaø loøng ñang chaùn

naûn. Taäp Nhaân voán khoâng thích aên haït deû, nhöng sôï vì moät baùt baùnh

söõa maø sinh chuyeän, laïi nhö chuyeän cheùn traø cuûa Phieán Tuyeát laàn

tröôùc, neân noùi doái laø thích aên, ñeå ñaùnh laûng caâu chuyeän. Sau ñoù, chò

ta cho boïn a hoaøn nhoû ñem ñi aên, roài ñeán ñaùnh thöùc Baûo Ngoïc. Thaáy

Baûo Ngoïc nöôùc maét giaøn giuïa, Taäp Nhaân noùi:

- Vieäc gì maø phaûi ñau buoàn theá? Neáu caäu thöïc buïng giöõ laïi thì khi

naøo toâi ñi!

Baûo Ngoïc thaáy caâu noùi yù vò, lieàn noùi:

- Theo nhö chò noùi, thì toâi giöõ chò laïi laøm sao ñöôïc? Vaø chính toâi

cuõng chaúng bieát noùi theá naøo nöõa.

Taäp Nhaân cöôøi:

- Hai chuùng ta ngaøy thöôøng töû teá vôùi nhau, caùi ñoù khoâng caàn phaûi

noùi. Nhöng caäu muoán giöõ toâi ôû laïi, thì khoâng phaûi chæ ôû choã töû teá vôùi

nhau. Toâi ñeà ra ba vieäc, caäu coù nghe thì môùi laø thöïc buïng giöõ toâi ôû laïi,

duø dao keà coå cuõng khoâng khi naøo toâi ñi.

Baûo Ngoïc cöôøi:

- Chò noùi ñi! Nhöõng vieäc gì? Chò ôi, chaúng cöù ba vieäc, ñeán ba traêm

vieäc toâi cuõng theo; chæ mong caùc chò ôû ñaây troâng nom toâi giöõ gìn toâi,

khi naøo toâi hoùa thaønh tro bay, nhöng tro bay cuõng chöa ñöôïc, vì noù

coøn daáu veát, coøn coù tri thöùc! Phaûi chôø khi naøo toâi hoùa thaønh moät laøn

khoùi nheï, gioù thoåi moät caùi laø tan ngay, caùc chò khoâng troâng nom ñöôïc

toâi, toâi cuõng chaúng ñoaùi hoaøi ñeán caùc chò, luùc aáy toâi cuõng vaäy, caùc chò

cuõng vaäy, tha hoà muoán ñi ñaâu thì ñi.

Taäp Nhaân voäi vaøng bòt moàm Baûo Ngoïc laïi baûo:

- Kheùo laém! Toâi ñang muoán ngaên ñi, caäu laïi môû mieäng noùi ñoäc roài.

- Töø raày toâi khoâng noùi theá nöõa.

- Ñaáy laø ñieàu thöù nhaát caäu caàn phaûi ñoåi ngay.

- Xin ñoåi. Neáu toâi noùi nöõa thì chò cöù vaû vaøo moàm toâi! Coøn vieäc gì

nöõa khoâng?

- Coøn vieäc thöù hai: caäu thöïc loøng thích hoïc hay giaû vôø cuõng maëc,

nhöng khoâng neân cheâ bai böøa baõi tröôùc maët oâng nhaø vaø moïi ngöôøi.

Caäu neân laøm ra daùng chaêm hoïc ñeå oâng nhaø ñôõ böïc mình vaø neân löïa

lôøi noùi kheùo laáy loøng ngöôøi ta. Trong buïng oâng thöôøng nghó nhaø ta

ñôøi ñôøi ñoïc saùch, khoâng ngôø töø khi coù caäu, khoâng nhöõng bieáng hoïc,

laøm cho oâng buoàn böïc, laïi khi vaéng maët ngöôøi ta thì caäu hay cheâ bai

nhaûm nhí. Nhöõng ngöôøi ñoïc saùch ñeå tìm ñöôøng tieán thuû, caäu ñeàu ñaët

caùi teân rieâng cho hoï nhö "con moït aên loäc”. Caäu laïi noùi, tröø maáy chöõ

"minh minh ñöùc” ra, thì khoâng coøn saùch naøo nöõa, toaøn laø do yù nghó

nhaûm nhí cuûa ngöôøi tröôùc bieân cheùp ra. Noùi nhö theá traùnh sao oâng

chaû giaän, chaû muoán ñaùnh caäu?

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Thoâi, khoâng noùi theá nöõa. Ñoù laø luùc toâi coøn beù, khoâng bieát trôøi

cao ñaát daøy, quen mieäng noùi nhaûm. Töø giôø toâi khoâng daùm noùi nhöõng

caâu aáy nöõa. Coøn vieäc gì nöõa khoâng?

Taäp Nhaân noùi:

- Caäu khoâng ñöôïc cheá nhaïo taêng ñaïo, khoâng ñöôïc chôi hoa chôi

phaán. Ñieàu caàn nhaát laø khoâng ñöôïc aên nhöõng saùp non ñaõ ñaùnh ôû treân

moâi ngöôøi ta, vaø nhöõng neát tính xaáu nhö öa thích maøu hoàng.

- Xin chöøa heát, xin chöøa heát. Coøn vieäc gì nöõa noùi neát ra.

- Chaúng coøn gì nöõa, chæ caàn moïi vieäc, caäu phaûi suy nghó caån thaän,

khoâng ñöôïc laøm lieàu laø ñöôïc roài. Neáu caäu quaû thöïc nghe theo nhöõng

lôøi toâi khuyeân, thì duø ñem kieäu taùm ngöôøi khieâng ñeán, cuõng khoâng

theå röôùc noåi toâi ra khoûi nhaø naøy.

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Chò cöù ôû ñaây, cuõng coù luùc ngoài kieäu taùm ngöôøi khieâng.

Taäp Nhaân cöôøi nhaït:

- Caùi ñoù toâi chaúng theøm khaùt gì. Coù phuùc maø khoâng coù ñöùc thì duø

ñöôïc ngoài kieäu cuõng chaúng thuù gì.

Hai ngöôøi ñöông noùi chuyeän, thaáy Thu Vaên ñeán giuïc:

- Canh ba roài, neân ñi nguû thoâi. Vöøa roài cuï sai ngöôøi sang hoûi, toâi

traû lôøi cuï ñaõ nguû roài.

Baûo Ngoïc laáy ñoàng hoà xem thì kim ñaõ troû giôø tyù hai khaéc, baáy

giôø môùi baét ñaàu röûa maët suùc mieäng, côûi aùo ñi naèm.

Saùng hoâm sau, Taäp Nhaân daäy, thaáy ngöôøi khoù chòu, ñaàu nhöùc,

maét hoa, chaân tay noùng nöïc, luùc ñaàu coøn coá, sau khoâng göôïng noåi, chæ

thích nguû, beøn ñeå nguyeân caû aùo naèm xoaøi treân giöôøng. Baûo Ngoïc voäi

trình Giaû maãu cho môøi thaày xem maïch.

Thaày thuoác noùi bò caûm laïnh, uoáng moät vaøi thang phaùt taùn seõ khoûi.

Roài keâ ñôn sai ngöôøi ñi laáy thuoác veà saéc. Baûo Ngoïc daën Taäp Nhaân

uoáng xong phaûi truøm chaên cho ra moà hoâi. Sau ñoù Baûo Ngoïc ñeán thaêm

Ñaïi Ngoïc.

Ñaïi Ngoïc ñöông naèm nguû tröa. Boïn a hoaøn ñi chôi caû. Trong nhaø

im laëng nhö tôø. Baûo Ngoïc veùn reøm theâu vaøo, lay Ñaïi Ngoïc daäy, noùi:

- Coâ em vöøa aên xong ñaõ ñi nguû aø?

Ñaïi Ngoïc tænh daäy, thaáy Baûo Ngoïc, noùi:

- Anh haõy ra ngoaøi chôi. Ñeâm qua toâi thöùc caû ñeâm, hoâm nay chöa

ñöôïc nghæ, ñau nhöø caû ngöôøi.

Baûo Ngoïc noùi:

- Ñau mình laø söï thöôøng, chöù aên maø nguû ngay, thì thaønh beänh to.

Toâi seõ laøm cho coâ em ñôõ buoàn, ñeå queân nguû thì hôn.

Ñaïi Ngoïc cöù nhaém maét, noùi:

- Toâi khoâng nguû, chæ naèm nghæ moät laùt, anh haõy ra ngoaøi chôi,

choác nöõa seõ ñeán.

Baûo Ngoïc noùi:

- Toâi ñi ñaâu baây giôø?

Ñaïi Ngoïc phì cöôøi, roài noùi:

- Neáu muoán ôû laïi ñaây, thì sang beân kia ngoài nghieâm chænh, chuùng

ta seõ noùi chuyeän.

- Toâi cuõng muoán ngaû löng.

- Thì anh cöù ngaû löng.

- Nhöng khoâng coù goái. Chuùng ta goái chung moät goái vaäy.

- Baäy naøo! ÔÛ ngoaøi kia chaúng coù goái laø gì? Mang moät caùi ñeán maø

goái.

Baûo Ngoïc ra beân ngoaøi, nhìn moät löôït roài quay vaøo noùi:

- Caùi goái kia toâi khoâng caàn, khoâng bieát ñoù laø goái cuûa muï giaø naøo

maø baån theá!

Ñaïi Ngoïc nghe noùi, tröøng maét ñöùng daäy noùi:

- Anh thöïc laø sao "thieân ma" trong laù soá cuûa toâi. Ñaây xin môøi goái

caùi goái naøy.

Noùi xong, Ñaïi Ngoïc ñöa caùi goái cuûa mình cho Baûo Ngoïc, roài laáy

caùi goái khaùc ñeå goái. Hai ngöôøi naèm ñoái dieän nhau.

Ñaïi Ngoïc nhìn thaáy beân maù traùi Baûo Ngoïc coù moät noát ñoû baèng

caùi khuya aùo, lieàn xích laïi gaàn laáy tay xoa kyõ xem roài noùi:

- Ñaõ bò moùng tay ai caøo söùt ra ñaây?

Baûo Ngoïc naèm nghieâng laïi, cöôøi noùi:

- Chaúng coù ai caøo caû. Coù leõ luùc naõy loïc saùp cho hoï bò saùp baén leân

moät gioït.

Noùi xong tìm khaên ñeå lau. Ñaïi Ngoïc laáy khaên luïa cuûa mình lau

hoä, vaø cheùp mieäng:

- Anh laïi laøm nhöõng troø aáy aø? Laøm thì ñaõ ñaønh roài, nhöng cuõng

caàn phaûi giaáu ñi. Duø caäu khoâng thaáy, nhöng neáu ngöôøi khaùc thaáy thì

hoï cho laø moät vieäc laï luøng quaùi gôû, seõ khaùo aàm leân, ñeán tai caäu thì

chaúng ai yeân ñöôïc ñaâu.

Nhöng Baûo Ngoïc chaúng nghe gì caû, chæ ngöûi thaáy muøi thôm ôû

trong tay aùo Ñaïi Ngoïc ñöa ra, laøm Baûo Ngoïc taâm hoàn meâ maån, lieàn

keùo tay aùo Ñaïi Ngoïc xem trong aáy ñeo thöù höông gì. Ñaïi Ngoïc cöôøi

noùi:

- Ñöông buoåi tröa naøy ai ñeo höông laøm gì?

- Theá thì muøi thôm naøy ôû ñaâu ra?

- Toâi cuõng khoâng bieát, hay laø muøi höông ôû trong hoøm aùo.

Baûo Ngoïc laéc ñaàu:

- Chöa chaéc. Muøi höông naøy laï laém, khoâng gioáng nhö muøi höông

baùnh, höông quaû caàu vaø höông trong tuùi ñaâu.

Ñaïi Ngoïc cöôøi nhaït:

- Laøm gì coù vò La Haùn chaân nhaân naøo ñem cho toâi nhöõng muøi

höông laï aáy? Duø coù chaêng nöõa, cuõng chaúng coù anh em ruoät thòt naøo

laáy hoa, laáy nhuïy, laáy söông, laáy tuyeát cheá ra cho toâi. Toâi chæ coù

nhöõng thöù höông phaøm tuïc thoâi.

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Heã toâi noùi moät caâu, laø em laïi sinh söï baét beû. Neáu khoâng trò cho

em moät phen ñaùo ñeå thì em khoâng bieát tay, töø giôø khoâng tha thöù nöõa

ñaâu.

Noùi xong, giô hai tay leân, laáy ngoùn tay cuø vaøo hai beân caïnh söôøn

Ñaïi Ngoïc. Ñaïi Ngoïc coù maùu buoàn, thaáy Baûo Ngoïc giô tay muoán cuø thì

cöôøi gioác leân:

- Anh Baûo Ngoïc, anh ñuøa nöõa toâi giaän ñaáy.

Baûo Ngoïc môùi döøng tay laïi cöôøi hoûi:

- Coøn noùi theá nöõa thoâi?

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Khoâng daùm noùi nöõa aï.

Roài veùn toùc cöôøi:

- Toâi coù muøi "höông laï" thì anh coù muøi "höông aám” khoâng?(1)

Baûo Ngoïc nghe khoâng hieåu, hoûi:

- Theá naøo laø "höông aám"?

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Ngu quaù! Anh coù ngoïc thì ngöôøi ta coù vaøng ñeå saùnh ñoâi, theá maø

ngöôøi ta coù "höông laïnh", anh laïi khoâng coù "höông aám" aø?

Baûo Ngoïc môùi nghe ra, cöôøi noùi:

- Vöøa môùi xin loãi, ñaõ laïi noùi khaùy roài.

Noùi xong, laïi chöïc giô tay cuø.

Ñaïi Ngoïc cöôøi:

(1) Ñaïi Ngoïc noùi boùng noùi gioù, nhaéc ñeán “laõnh höông hoan” cuûa Baûo Thoa (xem hoài thöù 7)

coù nghóa laø “höông laïnh” neân Ñaïi Ngoïc duøng nghóa traùi laø “höông aám”.

- Anh ôi! Toâi khoâng daùm theá nöõa!

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Tha cho em cuõng deã thoâi, nhöng phaûi ñöa tay aùo cho toâi ngöûi.

Baûo Ngoïc keùo tay aùo Ñaïi Ngoïc truøm vaøo maët ngöûi maõi. Ñaïi Ngoïc

giaät tay noùi:

- Thoâi anh neân veà ñi.

Baûo Ngoïc cöôøi:

- Toâi khoâng veà ñaâu. Chuùng ta cuøng naèm töû teá noùi chuyeän vôùi

nhau.

Baûo Ngoïc laïi naèm ngaû mình xuoáng. Ñaïi Ngoïc cuõng naèm, laáy

khaên luïa che maët.

Baûo Ngoïc thænh thoaûng laïi giôû nhöõng chuyeän vôù vaån ra noùi. Ñaïi

Ngoïc ñeàu khoâng ñeå yù. Baûo Ngoïc hoûi Ñaïi Ngoïc: Khi ñeán kinh bao

nhieâu tuoåi? Ñi ñöôøng thaáy nhöng phong caûnh gì? Döông Chaâu coù

nhöõng coå tích gì? Phong tuïc ôû ñaáy theá naøo? Ñaïi Ngoïc ñeàu khoâng traû

lôøi. Baûo Ngoïc chæ sôï Ñaïi Ngoïc nguû roài sinh oám, beân noùi löøa:

- AÙi chaøo! ÔÛ trong thaønh Döông Chaâu, coù moät vieäc to lôùn, em coù

bieát khoâng?

Ñaïi Ngoïc thaáy Baûo Ngoïc noùi veû trònh troïng, nghieâm nghò, töôûng

laø chuyeän thöïc, beøn hoûi vieäc gì? Baûo Ngoïc nín cöôøi noùi:

- Döông Chaâu coù moät ngoïn Ñaïi sôn, treân nuùi coù ñoäng Laâm Töû.

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Ñoù laø baøy chuyeän noùi nhaûm, xöa nay chaúng nghe thaáy caùi teân

nuùi aáy bao giôø.

- Thieân haï nuùi soâng raát nhieàu, em bieát theá naøo heát ñöôïc, ñeå toâi

noùi xong ñaõ seõ bình phaåm.

- Theá thì noùi ñi.

- Nguyeân tröôùc ñaây ñoäng Laâm Töû coù moät ñaøn chuoät giaø ñaõ thaønh

tinh. Naêm aáy vaøo ngaøy muøng baûy thaùng chaïp, moät con chuoät giaø leân

ngoài treân cao truyeàn phaùn coâng vieäc: "Ngaøy mai laø moàng taùm thaùng

chaïp, ngöôøi ta ñeàu naáu chaùo "laïp baùt". Nay trong ñoäng ta ñöông thieáu

hoa quaû, ñoà aên. Nhaân dòp naøy chuùng ta ñi kieám laáy maáy thöù. Noùi roài

lieàn ruùt moät caùi leänh tieãn, sai moät con chuoät nhoû thaïo vieäc ñi thaêm

doø caùc nôi. Sau ñoù con chuoät nhoû veà baùo: "Ñaõ ñi thaêm doø caùc nôi roài,

chæ coù moät ngoâi mieáu ôû döôùi nuùi laø coù nhieàu hoa quaû vaø thoùc gaïo".

Con chuoät giaø hoûi: “Gaïo, quaû coù maáy thöù?" Chuoät nhoû thöa: "Gaïo, ñaäu

haøng kho; quaû coù naêm thöù: moät laø taùo ñoû, hai laø haït deû, ba laø laïc, boán

laø cuû aáu, naêm laø khoai thôm". Chuoät giaø nghe noùi möøng laém, ruùt moät

caùi leänh tieãn, hoûi: "Ai ñi aên troäm gaïo?" Moät con nhaän leänh ñi. Laïi ruùt

moät caùi leänh tieãn nöõa hoûi: "Ai ñi aên troäm ñaäu?" Con khaùc nhaän leänh

ñi. Roài hai con nöõa ñeàu nhaän leänh tieãn ñi laøm vieäc. Coøn khoai thôm,

chuoät giaø ruùt leänh tieãn ra hoûi: "Ai ñi aên troäm?" Coù con chuoät beù nhoû,

yeáu ñuoái nhaát chaïy ra xin ñi. Chuoät giaø vaø caùc chuoät khaùc thaáy noù

yeáu ñuoái, sôï khoâng quen vieäc, khoâng cho ñi. Noù noùi: “Toâi tuy nhoû yeáu,

nhöng phaùp thuaät raát maàu nhieäm, aên noùi linh lôïi, coù möu saâu saéc, ñi

chuyeán naøy chaéc toâi aên troäm taøi hôn caû". Moät con khaùc hoûi laøm theá

naøo maø cho laø taøi? Chuoät con noùi: "Toâi khoâng aên troäm ñöôøng hoaøng

nhö boïn kia. Toâi chæ quay mình moät caùi bieán thaønh cuû khoai thôm,

roài laån vaøo trong ñoáng khoai. Khoâng ai nhaän ra. Sau toâi khe kheõ

khuaân ra vaø daàn daàn khuaân heát caû ñoáng. Theá chaúng taøi hôn boïn kia

cöù trô traùo ñi aên troäm hay sao?” Nhöõng con chuoät kia ñeàu noùi: "Gioûi

ñaáy, nhöng caùch bieán theá naøo? Laøm thöû cho chuùng ta xem naøo?"

Chuoät con nghe roài cöôøi noùi: “Vieäc aáy khoù gì. Toâi bieán cho maø xem".

Noùi xong noù quay mình bieán ngay thaønh moät coâ con gaùi raát ñeïp. Maáy

con chuoät khaùc voäI cöôøi noùi: "Nhaàm roài! Nhaàm roài! Tröôùc noùi bieán

thaønh cuû khoai thôm, sao laïi bieán thaønh moät coâ gaùi?" Con chuoät con

trôû laïI nguyeân hình cöôøi noùi: Chuùng bay khoâng bieát roõ chuyeän ñôøi!

Chæ bieát cuû aáy laø cuû khoai thôm, maø khoâng bieát coâ gaùi nhaø cuï Laâm

môùi chính laø "ngoïc thôm" ñaáy!”(1)

Ñaïi Ngoïc nghe noùi, vuøng ngay daäy, dí tay vaøo ngöôøi Baûo Ngoïc

cöôøi noùi:

- Caùi anh toeùt mieäng naøy! Toâi bieát ngay raèng anh laïi ñaët ñieàu

cheá nhaïo toâi maø!

Noùi xong Ñaïi Ngoïc laïi veùo mieäng Baûo Ngoïc, Baûo Ngoïc lieàn keâu

van:

(1) Theo chöõ Trung Quoác: “khoai thôm”, “ngoïc thôm” ñeàu ñoïc gioáng nhau.

- Em ôi! tha cho toâi, toâi khoâng daùm theá nöõa! Vì ngöûi thaáy muøi

thôm cuûa em, chôït nhôù ñeán chuyeän coå tích aáy.

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Tha hoà maéng ngöôøi ta, roài anh laïi baûo laø chuyeän coå tích!

Ñöông noùi chuyeän thì Baûo Thoa ñeán, cöôøi hoûi:

- Ai noùi chuyeän coå tích, cho toâi nghe vôùi.

Ñaïi Ngoïc voäi môøi Baûo Thoa ngoài roài cöôøi noùi:

- Chò xem ñaáy, coøn ai nöõa? Anh aáy maéng toâi, laïi coøn noùi laø

chuyeän coå tích.

Baûo Thoa cöôøi:

- A, theá ra caäu Baûo ñaáy aø? Laï nhæ! Xöa nay caäu aáy nhôù raát nhieàu

chuyeän coå, nhöng chæ tieác coù moät ñieàu: luùc ñaùng duøng ñieån coå thì caäu

aáy laïi queân. Hoâm nay nhôù ñöôïc thì ñeâm hoâm noï laøm baøi thô “ba tieâu”

cuõng phaûi nhôù chöù? Theá maø truyeän ngay tröôùc maét cuõng nghó maõi

khoâng ra. Luùc ñoù ngöôøi ta thì reùt run khoâng chòu ñöôïc, maø caäu aáy thì

ñoå moà hoâi ra. Baây giôø sao trí nhôù laïi toát theá!

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- A di ñaø phaät! Chò thöïc ñaùng laø baäc chò cuûa toâi! Giôø caäu Baûo môùi

gaëp tay ñoái thuû. Theá môùi bieát raèng söï baùo öùng khoâng sai chuùt naøo.

Hoï noùi chuyeän ñeán ñaây, nghe thaáy beân phoøng Baûo Ngoïc coù tieáng

caõi coï aàm leân.

o0o

Hoài thöù hai möôi

Phöôïng Thö thaúng thaén deïp haún thoùi ghen tuoâng

Ñaïi Ngoïc tinh ranh noùi nhöõng caâu bôõn côït

Baûo Ngoïc ñang ôû trong buoàng Ñaïi Ngoïc noùi chuyeän con chuoät,

chôït Baûo Thoa ñeán cheá Baûo Ngoïc veà vieäc tieát nguyeân tieâu vöøa roài

khoâng nhôù ñieån “Luïc laïp”. Ba ngöôøi ngoài cöôøi ñuøa cheá gieãu laãn nhau.

Baûo Ngoïc sôï Ñaïi Ngoïc aên xong ñi nguû ngay, lôõ ra khoâng tieâu, hoaëc

ñeâm khoâng nguû ñöôïc seõ sinh beänh. May coù Baûo Thoa ñeán chôi, cuøng

nhau cöôøi ñuøa laøm cho Ñaïi Ngoïc khoâng buoàn nguû nöõa. Baáy giôø Baûo

Ngoïc môùi yeân loøng. Chôït beân buoàng Baûo Ngoïc coù tieáng om soøm, moïi

ngöôøi laéng tai nghe. Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Thoâi laïi baø vuù cuûa anh caõi nhau vôùi Taäp Nhaân roài. Taäp Nhaân

ñoái vôùi baø aáy vaãn töû teá, maø baø aáy cöù quaùt maéng luoân, theá môùi bieát laø

giaø hay traùi tính.

Baûo Ngoïc muoán chaïy veà, Baûo Thoa keùo laïi noùi:

- Khoâng neân loâi thoâi vôùi baø aáy, giaø hay laåm caåm, nhòn ñi moät tí

laø hôn.

- Bieát roài.

Noùi xong Baûo Ngoïc chaïy veà, thaáy vuù Lyù ñöông choáng gaäy ñöùng

maéng Taäp Nhaân:

- Con ñó ranh naøy voâ ôn, coâng tao caát nhaéc maøy leân, nay tao ñeán

ñaây, maøy laïi laøm boä laøm tòch, naèm ngöûa treân giöôøng, khoâng theøm

chaøo hoûi moät caâu. Maøy laø gioáng caùo thaønh tinh, chæ tìm caùch caùm doã

Baûo Ngoïc ñeå noù nghe maøy khoâng nhìn ñeán tao. Maøy chaúng qua laø con

haàu nhoû mua baèng maáy laïng baïc moác ñem veà ñaây. Theá maø maøy ñaõ

sinh yeâu sinh quaùi ôû nhaø na�áy �y! Lieäu hoàn ñaáy! Tao thì loâi coå maøy ra

ñem gaû cho moät thaèng ranh con naøo ñaáy, xem maøy coøn giôû thoùi yeâu

tinh caùm doã Baûo Ngoïc nöõa thoâi!

Taäp Nhaân chæ töôûng vuù Lyù caùu vì vuù vaøo maø mình naèm lyø khoâng

daäy, neân phaân traàn: "Vì toâi oám, phaûi truøm ñaàu cho ra moà hoâi, neân khi

u vaøo toâi khoâng troâng thaáy". Sau nghe thaáy nhöõng caâu "caùm doã Baûo

Ngoïc", "gaû cho thaèng ranh con", thì vöøa xaáu hoå, vöøa öùc, khoùc oøa leân.

Baûo Ngoïc nghe thaáy vaäy, raát khoù chòu nhöng khoâng bieát laøm theá

naøo, ñaønh phaân traàn hoä Taäp Nhaân: "OÁm ñang uoáng thuoác… Neáu u

khoâng tin, cöù hoûi a hoaøn khaéc bieát.”

Vuù Lyù nghe thaáy theá, laïi caøng laøm giaø:

- Caäu chæ bieát beânh con ranh aáy, coøn chaû bieát toâi laø ai nöõa? Toâi

bieát hoûi ai? Baây giôø ai chaúng vaøo huøa vôùi caäu, chaúng bò con Taäp Nhaân

noù caùm doã? Toâi bieát heát caû roài. Toâi vôùi caäu haõy ñeán phaân traàn tröôùc

maët cuï vaø baø Hai: vì coù söõa toâi, caäu môùi lôùn ñöôïc theá naøy, nay khoâng

caàn buù nöõa, caäu gaït toâi ra moät xoù, dung tuùng boïn con haàu khinh reû

toâi!

Vuù Lyù vöøa noùi vöøa khoùc.

Baáy giôø Ñaïi Ngoïc, Baûo Thoa cuõng ñeán khuyeân ngaên:

- Thoâi u roäng löôïng tha thöù cho hoï.

Vuù Lyù thaáy hoï ñeán, lieàn keå leå heát noãi uaát öùc baáy nay: naøo chuyeän

uoáng nöôùc traø, Phieán Tuyeát bò ñuoåi, chuyeän aên baùnh söõa hoâm qua.

Noùi laûi nhaûi maõi khoâng döùt. May sao luùc aáy Phöôïng Thö ñang ôû trong

buoàng tính soå, nghe thaáy tieáng oàn aøo ôû phía sau, bieát laø vuù Lyù giaø giôû

chöùng, gaét maéng a hoaøn cuûa Baûo Ngoïc, laïi gaëp hoâm thua baïc, caùu laây

sang caû ngöôøi khaùc. Phöôïng Thö lieàn chaïy sang ngay, keùo tay vuù Lyù

cöôøi noùi:

- U ñöøng noùng tính theá! Nhaø vöøa môùi coù tieäc möøng xong, cuï môùi

vui veû ñöôïc ít ngaøy. U laø baäc coù tuoåi, ngöôøi naøo laøm raàm ró u ngaên

caám ñi môùi phaûi, leõ naøo chính u laïi khoâng giöõ pheùp taéc la heùt aàm nhaø,

laøm cho cuï böïc mình. Ai hoãn vôùi u, toâi seõ ñaùnh noù cho. Beân nhaø toâi

môùi naáu thòt chim tró coøn noùng, môøi u sang uoáng röôïu vôùi toâi.

Phöôïng Thö vöøa noùi vöøa daét vuù Lyù ñi, laïi goïi "Phong Nhi! Mang

gaäy vaø laáy khaên lau maët cho vuù Lyù!"

Vuù Lyù thaát theåu theo Phöôïng Thö ñi ra, coøn ngoaùi coå laïi:

- Tao giaø roài, chaúng caàn gì nöõa. Hoâm nay tao lieàu, chaúng giöõ pheùp

taéc, laøm raàm ró moät phen, duø coù maát theå dieän cuõng coøn hôn chòu töùc

khí vôùi con ñó kia!

Baûo Thoa, Ñaïi Ngoïc thaáy Phöôïng Thö daøn xeáp nhö theá ñeàu voã

tay cöôøi:

- Nhôø coù traän gioù naøo môùi loâi ñöôïc muï aáy ñi.

Baûo Ngoïc laéc ñaàu:

- Khoâng hieåu caùi nôï aáy töø ñaâu ñeán, cöù nheø vaøo ngöôøi hieàn laønh

maø baét naït. Cuõng khoâng bieát coâ naøo cöù hay gaây chuyeän, ñeå muï aáy

laøm aàm leân.

Tình Vaên ñöùng caïnh noùi:

- Ai coù hoùa roà maø gaây chuyeän vôùi muï aáy? Ñaõ gaây chuyeän thì coù

gan nhaän, caàn gì ñeå lieân luïy ñeán ngöôøi khaùc.

Taäp Nhaân vöøa khoùc vöøa keùo tay Baûo Ngoïc:

- Toâi ñaõ coù loãi vôùi vuù aáy, caäu laïi vì toâi maø coù loãi vôùi ngöôøi ta. Vieäc

naøy moät mình toâi chòu cuõng chöa ñuû hay sao? Laïi coøn loâi ngöôøi khaùc

vaøo!

Baûo Ngoïc thaáy Taäp Nhaân ñöông oám laïi theâm buoàn böïc, neân coá

nhòn, vaø an uûi Taäp Nhaân, baûo ñi nguû cho ra moà hoâi. Laïi thaáy ngöôøi

Taäp Nhaân noùng ran nhö löûa, Baûo Ngoïc lieàn ngoài gheù beân caïnh

khuyeân giaûi Taäp Nhaân tónh döôõng, khoâng neân nghó vô vaån nhöõng

vieäc khoâng ñaâu. Taäp Nhaân cöôøi nhaït:

- Vì nhöõng vieäc nhö theá maø böïc töùc, thì lieäu coù ai ôû ñöôïc nhaø naøy

moät giôø khoâng? Nhöng ngaøy thaùng coøn daøi, neáu luùc naøo cuõng aàm yõ

nhö theá naøy, ai coøn chòu noåi? Ngaøy thöôøng toâi vaãn khuyeân caäu chôù

neân vì chuùng toâi maø mang loãi vôùi ngöôøi, nhöng coù ñoâi luùc caäu khoâng

chuù yù ñeán, thaønh ra hoï nhôù maõi, gaëp dòp sô hôû laø hoï noùi ra nhöõng

gioïng khoù nghe, nhö theá coøn ra gì nöõa?

Taäp Nhaân vöøa noùi vöøa öùa nöôùc maét, nhöng laïi sôï Baûo Ngoïc buoàn,

neân phaûi coá neùn ñi. Moät choác, baø giaø böng ñeán nöôùc thuoác thöù hai.

Baûo Ngoïc thaáy Taäp Nhaân môùi ra moà hoâi, khoâng muoán goïi daäy, töï tay

mang thuoác ñeán caïnh goái cho uoáng. Roài sai boïn a hoaøn nhoû söûa soaïn

giöôøng chieáu. Taäp Nhaân hoûi:

- Caäu aên côm chöa? Haõy sang beân cuï hay beân baø ngoài chôi vôùi chò

em moät choác roài laïi veà ñaây, cho toâi naèm nghæ moät luùc.

Baûo Ngoïc nghe lôøi, chôø cho Taäp Nhaân thaùo traâm voøng, naèm nghæ,

roài m�û ôùi leân nhaø treân aên côm vôùi Giaû maãu. AÊn xong, Giaû maãu muoán

ñaùnh baøi vôùi boïn vôï quaûn gia. Baûo Ngoïc nhôù ñeán Taäp Nhaân, laïi veà

buoàng ngay. Thaáy Taäp Nhaân ñaõ nguû say, Baûo Ngoïc cuõng muoán ñi nguû,

nhöng trôøi coøn sôùm. Baáy giôø boïn Tình Vaên, YÛ Haø, Thu Vaên, Bích

Ngaân ñeàu ñi tìm troø chôi vôùi Uyeân Öông vaø Hoå Phaùch. Chæ coøn trô

Xaï Nguyeät ngoài ñaùnh baøi moät mình ôû gian nhaø ngoaøi. Baûo Ngoïc cöôøi

hoûi:

- Sao chò khoâng ñi chôi vôùi hoï.

- Khoâng coù tieàn.

- Tieàn ñeå ôû döôùi gaàm giöôøng, khoâng ñuû cho chò ñaùnh aø?

- Ñi chôi caû, nhaø ñeå ai troâng? Moät ngöôøi oám naèm ñaáy, treân thì

ñeán, döôùi thì löûa, caùc baø giaø vaát vaû suoát ngaøy, cuõng neân ñeå cho hoï ñi

nghæ; boïn a hoaøn nhoû cuõng phaûi haàu haï caû ngaøy, khoâng cho hoï ñi chôi

moät luùc hay sao? Vì theá toâi phaûi ôû nhaø.

Thaät roõ raøng laø lôøi leõ cuûa Taäp Nhaân thöù hai, Baûo Ngoïc lieàn cöôøi

noùi:

- Giôø toâi ngoài ôû ñaây, chò cöù yeân taâm ñi chôi.

Xaï Nguyeät noùi:

- Caäu ñaõ ôû nhaø thì toâi caøng khoâng caàn phaûi ñi nöõa. Hai chuùng ta

noùi chuyeän vôùi nhau chaúng hôn ö?

Baûo Ngoïc noùi:

- Chuùng ta laøm gì baây giôø? Cuõng chaúng coù chuyeän gì. Thoâi vaäy,

sôùm hoâm nay toâi thaáy chò noùi ngöùa ñaàu, baây giôø roãi, toâi chaûi ñaàu cho

chò nheù.

Xaï Nguyeät noùi:

- Cuõng ñöôïc.

Roài mang hoäp göông ñeán, thaùo boû traâm voøng. Xaï Nguyeät ruõ ñaàu

ra cho Baûo Ngoïc laáy löôïc chaûi. Môùi chaûi ñöôïc maáy caùi, thì Tình Vaên ôû

ñaâu chaïy veà laáy tieàn. Troâng thaáy theá, Tình Vaên cöôøi nhaït:

- Kìa, chöa uoáng röôïu giao boâi ñaõ gôõ toùc caøi traâm(1) cho nhau roài?

Baûo Ngoïc cöôøi:

- Chò laïi ñaây toâi chaûi cho luoân moät theå?

Tình Vaênnoùi:

- Chaû daùm. Toâi keùm phuùc laém.

Noùi xong, laày tieàn roài boû reøm xuoáng ñi ra.

Baûo Ngoïc ngoài sau Xaï Nguyeät, Xaï Nguyeät soi göông. Hai ngöôøi

nhìn nhau ôû trong göông cuøng cöôøi. Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Trong nhaø naøy, chæ coù noù laø laém ñieàu nhaát.

Xaï Nguyeät voäi xua tay ôû trong göông. Baûo Ngoïc bieát yù. Chôït nghe

tieáng reøm "xoaït" moät ca� chu�i, Tình Vaên chaïy vaøo hoûi:

- Theá naøo laø laém ñieàu? Noùi ra cho roõ?

Xaï Nguyeät cöôøi noùi:

- Thoâi cuùt ñi, laïi ñeán ñaây ñònh vaën nhau aø?

Tình Vaên cöôøi noùi:

- Maøy laïi beânh caäu aáy aø? Caùc ngöôøi giôû troø ma quyû, töôûng ñaây

khoâng bieát hay sao? Ñeå toâi ñi ñaùnh gôõ voán ñaõ, roài trôû veà seõ baûo cho.

Noùi xong, chaïy moät maïch.

Baûo Ngoïc chaûi ñaàu cho Xaï Nguyeät xong, kheõ baûo söûa soaïn cho

mình ñi nguû, ñöøng laøm Taäp Nhaân thöùc daäy.

(1) Trong ñôøi phong kieán Trung Quoác, theo tuïc môùi cöôùi, chuù reå gôõ toùc caøi traâm cho coâ

daâu. ÔÛ ñaây Tình Vaên duøng caâu ñoù ñeå noùi ñuøa hai ngöôøi.

Ñeâm hoâm aáy, Taäp Nhaân ra ñöôïc moà hoâi. Thaáy ngöôøi nheï ñi. Saùng

hoâm say chæ uoáng nöôùc chaùo vaø naèm tónh döôõng. Luùc ñoù, Baûo Ngoïc

môùi yeân loøng. AÊn côm xong, Baûo Ngoïc sang chôi beân Tieát phu nhaân.

Baáy giôø vaøo giöõa thaùng gieâng, nhaø tröôøng coøn nghæ hoïc, trong

khueâ caùc coøn kieâng theâu thuøa may vaù, neân ai cuõng roãi caû. Giaû Hoaøn

cuõng sang ñaáy chôi. Gaëp luùc Baûo Thoa, Höông Laêng vaø Oanh Nhi

ñöông ñaùnh xuùc xaéc, haén cuõng muoán ñaùnh. Ngaøy thöôøng Baûo Thoa coi

haén cuõng nhö Baûo Ngoïc, khoâng phaân bieät gì; nay thaáy haén muoán

ñaùnh, neân môøi chôi moät chaân. Moãi cuoäc möôøi ñoàng. Cuoäc ñaàu haén

ñöôïc, trong buïng hí hôûn laém; ngôø ñaâu veà sau haén thua luoân maáy laàn,

ñaâm cuoáng. Laàn naøy ñeán löôït haén gieo xuùc xaéc, neáu gieo con "thaát"

thì ñöôïc caû, con "luïc” cuõng ñöôïc, truùng con "tam" thì thua. Haén caàm

con xuùc xaéc gieo xuoáng thaät maïnh, moät con ñaõ ngöûa maët "nguõ”, moät

con nöõa coøn quay tít. Oanh Nhi voã tay noùi "yeâu”. Giaû Hoaøn tröøng maét

leân noùi luoân: "luïc", "thaát", "baùt". Nhöng sao con xuùc xaéc laïi ngöûa maët

"yeâu". Giaû Hoaøn voäi giô tay naém laáy con xuùc xaéc, chöïc vô laáy tieàn, noùi

laø con "luïc".

Oanh Nhi noùi:

- Roõ raøng laø con "yeâu".

Baûo Thoa thaáy Giaû Hoaøn caùu kænh, voäi löôøm Oanh Nhi moät caùi

noùi:

- Caøng lôùn caøng khoâng coù pheùp taéc! Coù leõ naøo caùc caäu laïi noùi doái?

Sao maøy khoâng boû tieàn xuoáng?

Oanh Nhi trong buïng raát öùc, nhöng thaáy Baûo Thoa noùi theá khoâng

daùm caõi laïi, ñaønh boû tieàn xuoáng, caøu nhaøu:

- Ñaõ laø caäu maø laïi coøn aên gian maáy ñoàng tieàn cuûa chuùng toâi. Soá

tieàn ñoù chuùng toâi cuõng chaúng coi vaøo ñaâu. Hoâm noï chôi vôùi caäu Baûo

Ngoïc, caäu aáy thua maø chaúng thaáy gaét goûng gì, thöøa ñoàng naøo laø ñaùm

a hoaøn nhoû cöôùp heát, caäu aáy cuõng chæ cöôøi thoâi.

Baûo Thoa lieàn ngaét lôøi khoâng cho noù noùi nöõa.

Giaû Hoaøn noùi:

- Tao bì theá naøo ñöôïc vôùi caäu Baûo Ngoïc? Chuùng bay sôï caäu aáy,

neân ñeàu töû teá vôùi caäu aáy vaø cho tao khoâng phaûi laø con ñeû cuûa baø Hai,

neân ai cuõng khinh reû tao!

Noùi xong khoùc aàm leân.

Baûo Thoa voäi khuyeân giaûi:

- Em ôi! Ñöøng noùi theá, ngöôøi ta cöôøi cho.

Roài quay laïi maéng Oanh Nhi.

Vöøa luùc ñoù Baûo Ngoïc chaïy ñeán, troâng thaáy, hoûi:

- Laøm sao theá?

Giaû Hoaøn khoâng daùm noùi caâu gì. Baûo Thoa xöa nay vaãn bieát gia

phaùp nhaø naøy, laøm em thì phaûi sôï anh. Nhöng bieát ñaâu Baûo Ngoïc laïi

khoâng muoán ai sôï mình. Trong buïng nghó: "Ñaõ coù boá meï daïy baûo, vieäc

gì ta phaûi laém chuyeän khieán anh em xa nhau. Vaû laïi ta laø con vôï caû,

noù laø con vôï leõ, ta ñoái vôùi noù nghieâm khaéc thì ngöôøi ngoaøi cheâ cöôøi,

ta coøn cai quaûn theá naøo ñöôïc noù". Hôn nöõa, Baûo Ngoïc coøn coù moät yù

nghó ngaây ngoâ. Ñoäc giaû coù bieát ngaây ngoâ theá naøo khoâng? Vì Baûo Ngoïc

töø beù luoân luoân ôû chung vôùi ñaùm chò em, chò em ruoät thì coù Nguyeân

Xuaân, Thaùm Xuaân; chò em thuùc baù thì coù Ngheânh Xuaân, Tính Xuaân;

chò em ngoaïi thì coù Töông Vaân, Ñaïi Ngoïc, Baûo Thoa; Baûo Ngoïc cho

raèng, ngöôøi thieâng hôn caû vaïn vaät, bao nhieâu tinh hoa trong saïch cuûa

trôøi ñaát, ñeàu chung ñuùc vaøo con gaùi, boïn con trai chæ laø haïng caën baõ

baån ñuïc maø thoâi. Vì theá, caäu ta cho taát caû con trai laø haïng thoâ tuïc coù

cuõng ñöôïc, khoâng cuõng chaèng sao. Chæ vì theo lôøi daïy cuûa Khoång Töû,

thaùnh hieàn baäc nhaát thôøi xöa, ñaõ noùi veà cha, chuù, anh em, moät ñieàu

khoâng theå traùi ngöôïc, neân giöõa anh em vôùi nhau, chaúng qua phaûi ôû

cho coù tình coù lyù. Caäu ta cuõng chaúng nghó gì mình laø anh trai, phaûi

laøm göông cho luõ ñaøn em. Do ñoù Giaû Hoaøn khoâng sôï Baûo Ngoïc, chæ sôï

Giaû maãu khoâng baèng loøng, neân cuõng neå phaàn naøo thoâi.

Baûo Thoa laïi sôï Baûo Ngoïc traùch maéng Giaû Hoaøn ñaâm ra cuït höùng,

neân tìm caùch che ñaäy hoä haén. Baûo Ngoïc noùi:

- Ñaàu gieâng naêm môùi, sao maøy laïi khoùc? Choã naøy khoâng thích thì

maøy ñi chôi choã khaùc. Maøy ngaøy naøo cuõng ñoïc saùch maø coøn vô vaån

nhö theá. Thí duï, caùi naøy maøy khoâng thích, thì ñaõ coù caùi kia, maøy cöù

boû caùi naøy ñi maø chôi caùi kia. Toäi gì maøy cöù khö khö giöõ maõi caùi aáy?

Khoùc lieäu coù aên thua gì? Chôi caát laáy vui, maø laïi hoùa ra chuoác laáy caùi

buoàn? Sao maøy khoâng ñi choã naøo cho yeân chuyeän?

Giaû Hoaøn nghe noùi ñaønh phaûi boû veà.

Dì Trieäu troâng thaáy, hoûi doàn:

- Chaéc laïi bò ngöôøi ta baét naït ôû ñaâu roài veà ñaáy chöù gì?

Giaû Hoaøn ñaùp:

- Toâi chôi vôùi chò Baûo, bò Oanh Nhi aên gian tieàn, roài anh Baûo

Ngoïc ñuoåi toâi veà.

Dì Trieäu maéng:

- Ai baûo maøy chôi treøo? Ñoà khoán naïn! Ñoà maët daøy! Choã naøo maøy

chôi chaû ñöôïc, sau laïi cöù caém ñaàu sang ñaáy?

Ñöông noùi, Phöôïng Thö ñi qua ngoaøi cöûa soå nghe thaáy, noùi vôùi

vaøo:

- Ñaàu gieâng naêm môùi, sao dì laïi theá? Em noù coøn treû, coù ñieàu gì

nhaàm laãn thì dì daïy baûo, sao dì laïi giôû nhöõng gioïng aáy ra? Duø noù theá

naøo chaêng nöõa, ñaõ coù oâng vaø baø cai quaûn, sao laïi ngoaïc caùi moàm ra

maéng noù? Noù laø caäu aám, ñaõ coù ngöôøi daïy baûo, vieäc gì ñeán dì? Em

Hoaøn, em ra ñaây theo ta ñi chôi!

Giaû Hoaøn xöa nay vaãn sôï Phöôïng Thö hôn laø sôï Vöông phu nhaân,

nghe thaáy goïi, voäi chaïy ra ngay. Dì Trieäu cuõng chaúng daùm noùi caâu gì.

Phöôïng Thö baûo Giaû Hoaøn:

- Maøy laø haïng ngöôøi khoâng coù khí phaùch gì caû. Ta thöôøng baûo

maøy muoán aên, muoán uoáng, muoán chôi gì tuøy yù, trong caùc anh, caùc chò,

öa ngöôøi naøo thì chôi vôùi ngöôøi aáy, maøy khoâng nghe lôøi, laïi cöù ñi

nghe haïng ngöôøi baäy baï, ranh maõnh. Mình khoâng bieát töï troïng mình,

chæ theo loái haï löu böøa baõi, laïi coøn oaùn ngöôøi ta ñoái ñaõi thieân leäch vôùi

mình. Thua coù maáy ñoàng maø ñeán noãi theá aø? Thua heát bao nhieâu?

Giaû Hoaøn noùi:

- Em thua heát moät vaøi traêm ñoàng tieàn.

Phöôïng Thö maéng:

- Cuõng mang tieáng laø caäu aám, môùi thua moät hai traêm ñoàng maø ñaõ

theá aø!

Roài quay laïi baûo Phong Nhi:

- Ñi laáy moät quan tieàn ra ñaây. Caùc coâ ñöông chôi ôû ñöôøng sau kia,

ñöa caäu ra ñaáy chôi.

Laïi quay baûo Giaû Hoaøn:

- Töø raày maøy coøn giöõ loái quæ quaùi nhö theá, ta seõ ñaùnh tröôùc roài

maùch beân tröôøng hoïc cho ngöôøi ta loät da ra! Vì maøy khoâng bieát töï

troïng, neân anh Baûo giaän maøy laém. Neáu tao khoâng can thì anh maøy

ñaõ ñaù cho maøy loøi ruoät ra roài. Thoâi! Cuùt ñi!

Giaû Hoaøn vaâng vaâng daï daï, theo Phong Nhi laáy tieàn roàI ra choã

boïn Ngheânh Xuaân chôi.

Baûo Ngoïc ñöông ngoài chôi vôùi Baûo Thoa, chôït thaáy ngöôøI noùi: "Coâ

Söû ñaõ ñeán". Baûo Ngoïc chöïc chaïy ñi ngay. Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Haõy chôø moät tí, chuùng ta cuøng ñeán thaêm coâ ta moät theå.

Noùi xong, xuoáng giöôøng cuøng Baûo Ngoïc ñeán choã Giaû maãu.

Söû Töông Vaân ñöông cöôøi cöôøi, noùi noùi, thaáy hoï ñeán, voäI ñöùng

daäy chaøo.

Ñaïi Ngoïc ngoài beân caïnh, hoûi Baûo Ngoïc:

- Anh ôû ñaâu veà ñaáy?

- Ñeán thaêm chò Baûo veà.

Ñaïi Ngoïc cöôøi nhaït:

- Em ñaõ noùi maø, neáu khoâng vöôùng maéc ôû ñaâu thì ñaõ bay ñeán ngay

roài.

- Theá toâi chæ ñöôïc ôû nhaø chôi ñuøa vôùi coâ em ñeå coâ em ñôõ buoàn

thoâi ö? Vöøa môùi sang beân aáy moät luùc maø ñaõ noùi nhöõng caâu aáy.

- Kheùo vôù vaån chöa! Ñi hay khoâng coù lieân can gì ñeán toâi? Ai

khieán anh ôû nhaø ñeå cho toâi ñôõ buoàn? Töø giôø trôû ñi, khoâng caàn anh ñeå

yù ñeán toâi nöõa.

Noùi xong, giaän doãi trôû veà buoàng.

Baûo Ngoïc voäi chaïy theo hoûi:

- Ñang töû teá maø laïi ñaâm ra giaän doãi roài. Duø toâi coù lôõ lôøi, em cuõng

neân ngoài chôi moät luùc noùi chuyeän cho vui. Vieäc gì laïi chuoác noãi buoàn

vaøo ngöôøi!

- Anh caám ñoaùn toâi aø?

- Toâi naøo daùm caám ñoaùn em. Chæ laø em töï giaøy voø thaân em ñaáy

thoâi!

- Toâi töï giaøy voø thaân toâi! Toâi cheát keä toâi, coù vieäc gì ñeán anh?

- Sao laïi theá? Ñaàu gieâng naêm môùi, cöù noùi "cheát" vôùi "soáng” maõi!

- Toâi chæ noùi "cheát" thoâi! Phen naøy toâi cheát ñaáy! Anh sôï cheát thì

cöù soáng ñeán traêm tuoåi, coù ñöôïc khoâng?

- Cöù raéc roái maõi theá naøy, toâi laïi sôï cheát aø? Thaø cheát ñi cho yeân

chuyeän!

- Phaûi ñaáy, cöù raéc roái maõi theá naøy, thì thaø cheát heát ñi cho yeân

chuyeän!

- Toâi noùi laø toâi cheát cho yeân chuyeän, em ñöøng nghe nhaàm laïi ñoå

oan cho toâi.

Hai ngöôøi ñöông noùi vôùi nhau, thì Baûo Thoa chaïy ñeán noùi:

- Coâ Söû ñöông chôø caäu ñaáy.

Roài keùo Baûo Ngoïc ñi. Ñaïi Ngoïc caøng töùc, nhìn ra cöûa soå, nöôùc

maét chaûy roøng roøng.

Ñoä chöøng uoáng caïn hai cheùn nöôùc thì Baûo Ngoïc trôû veà. Ñaïi Ngoïc

troâng thaáy caøng khoùc nöùc nôû. Baûo Ngoïc thaáy theá, bieát raèng khoù laøm

Ñaïi Ngoïc hoài taâm, neân coá tìm heát lôøi eâm dòu ñeå khuyeân giaûi, nhöng

chöa kòp môû moàm, Ñaïi Ngoïc ñaõ noùi:

- Anh coøn ñeán ñaây laøm gì? Soáng cheát keä thaây toâi! Vaû chaêng baây

giôø ñaõ coù ngöôøi chôi vôùi anh roài. Ngöôøi aáy laïi bieát ñoïc saùch, bieát laøm

thô, bieát vieát chöõ, bieát noùi, bieát cöôøi. Hoï sôï anh böïc töùc, môùi loâi ñi ñeå

caùm doã anh. Baây giôø anh coøn ñeán ñaây laøm gì nöõa?

Baûo Ngoïc nghe noùi, voäi ñeán tröôùc maët Ñaïi Ngoïc kheõ noùi:

- Em laø ngöôøi hieåu bieát, coù leõ naøo khoâng bieát caâu “Thaân baát caùch

sô”, “Tieân baát tieám haäu”(1) hay sao? Anh tuy doát naùt, nhöng cuõng bieát

nghóa hai caâu ñoù. Ñieàu thöù nhaát, chuùng ta laø anh em con coâ con caäu,

chò Baûo vôùi anh laø ñoâi con dì, vôùi em thì coøn xa hôn. Ñieàu thöù hai, em

ñeán ñaây tröôùc, hai chuùng ta töø beù ñeán lôùn, aên cuøng moät baøn, nguû cuøng

moät giöôøng, chò Baûo thì môùi ñeán, leõ naøo toâi laïi vì chò aáy maø xa em?

Ñaïi Ngoïc gaït ñi:

- Toâi laïi baûo anh xa ngöôøi ta aø? Nhö theá toâi coøn ra gì? Toâi chæ

bieát buïng toâi thoâi!

(1) Khoâng vì ngöôøi thaân maø xa ngöôøi sô, cuõng khoâng vì ngöôøi tröôùc maø laán ngöôøi sau.

- Toâi cuõng chæ bieát buïng toâi thoâi. Coù leõ naøo em bieát buïng em maø

khoâng bieát buïng toâi?

Ñaïi Ngoïc cuùi ñaàu laëng im, moät luùc sau môùi noùi:

- Anh chæ traùch ngöôøi ta laøm cho anh böïc mình, coù bieát ñaâu chính

anh ñaõ laøm cho ngöôøi ta khoù chòu. Xem thôøi tieát hoâm nay, trôøi laïnh

nhö theá maø anh khoâng khoaùc aùo boâng vaøo?

Baûo Ngoïc noùi:

- sao laïi khoâng maëc? Chæ vì thaáy em böïc töùc, anh phaùt noùng caû

ngöôøi, neân côûi aùo ra ñaáy thoâi.

Ñaïi Ngoïc phaøn naøn:

- Roài coù bò caûm laïi ñoå taïi vì caõi nhau vôùi em maø ñaâm oám.

Hai ngöôøi ñöông noùi thì Töông Vaân chaïy laïi cöôøi noùi:

- Anh “aùi”(1) ôi, chò Laâm ôi, caùc ngöôøi ngaøy naøo cuõng chôi ñuøa moät

choã vôùi nhau, coøn toâi khoâng maáy khi ñeán ñaây, theá maø chaúng ai theøm

hoûi han ñeán toâi caû!

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Ñaõ ngoïng laïi coøn hay noùi, ngay tieáng anh Hai cuõng chaúng noùi

neân thaân, laïi goïi laø anh "aùi", anh "aùi". Luùc ñaùnh luù cuõng laïi ngoïng

noát, cöù luoân moàm "yeâu aùi tam".

Baûo Ngoïc cöôøi baûo Ñaïi Ngoïc:

- Em baét chöôùc quen ñi roài cuõng ñaâm ngoïng thoâi!

Töông Vaân noùi:

- Chò aáy khoâng chöøa moät ai, chæ tìm caùch treâu choïc ngöôøi ta. Neáu

mình quaû gioûi hôn, cuõng khoâng neân gaëp ngöôøi naøo laø treâu choïc ngöôøi

aáy. Toâi keå moät ngöôøi ra ñaây, chò daùm treâu choïc thì toâi môùi phuïc.

Ñaïi Ngoïc hoûi laø ai. Töông Vaân noùi:

- Chò daùm treâu choïc chò Baûo Thoa, toâi môùi cho laø gioûi.

Ñaïi Ngoïc cöôøi nhaït:

- Töôûng ai chöù chò aáy thì toâi ñaâu daùm.

Baûo Ngoïc khoâng chôø noùi heát, voäi noùi laûng ra chuyeän khaùc.

(1) Tieáng Trung Quoác, chöõ “aùi” ñoïc gaàn gioáng chöõa “hai” (nhi). AÙi laïi coù nghóa laø yeâu.

Töông Vaân noùi ngoïng bò Ñaïi Ngoïc cheá, Töông Vaân laïi duøng chöõ ñoù ñeå treâu Ñaïi Ngoïc.

Töông Vaân cöôøi noùi:

- Hieän nay thì toâi chòu thua chò. Toâi chæ caàu mong sau naøy chò

laáy ñöôïc ngöôøi choàng cuõng noùi ngoïng nhö toâi. Chò cuõng coù phen ñöôïc

nghe nhöõng tieáng aùi" aáy thoâi. A di ñaø phaät! Luùc ñoù seõ hieän ra tröôùc

maét chò.

Caâu noùi aáy laøm cho moïi