Hong Lau Mong 01_10

Hoàng Laâu Moäng

Nguyeân taùc: Taøo Tuyeát Caàn

Ngöôøi dòch: Vuõ Boäi Hoaøng,

Nguyeãn Doaõn Ñòch, Nguyeãn Thoï

Vieät Kieám www.vietkiem.com

Type by Mickey http://vietkiem.com

Convert to pdf by Mickey

Lôøi giôùi thieäu

Trong lòch söû vaên hoïc Trung Quoác. Hoàng Laâu Moäng coù moät vò

trí ñaëc bieät. Ngöôøi Trung Hoa say meâ ñoïc noù, bình luaän veà noù(1), saùng

taùc veà noù ñeán noãi noùi: “Khai ñaøm baát thuyeát Hoàng Laâu Moäng,

Ñoäc taän thi thö dieäc uoång nhieân!” (Môû mieäng maø khoâng noùi Hoàng

Laâu Moäng thì ñoïc heát caû thi thö cuõng voâ ích!). Coù moät ngaønh hoïc

chuyeân nghieân cöùu veà Hoàng Laâu Moäng, goïi laø Hoàng hoïc; gaàn ñaây

nhaát vaãn thaáy Trung Quoác in chuyeân san “Hoàng Laâu Moäng nghieân

cöùu”. - Coù leõ treân theá giôùi chæ coù Shakespeare laø coù moät vinh döï lôùn

lao nhö theá, vì coù “Shakespeare hoïc”.

Caùi gì laøm ngöôøi Trung Quoác say Hoàng laâu moäng “nhö ñieáu ñoå”

vaäy? Tröôùc heát, ñoù laø do taùc phaåm ñaùp öùng nhöõng nhu caàu saâu xa cuûa

thôøi ñaïi.

Thôøi nhaø Thanh, döôùi thôøi caùc hoaøng ñeá Ung Chính, Caøn Long

(1723 - 1795) laø thôøi kinh teá phoàn vinh, chaúng nhöõng coâng nghieäp,

thuû coâng nghieäp, maø caû khai thaùc moû, thöông nghieäp...cuõng phaùt

trieån maïnh meõ. Caùc thaønh thò lôùn nhö Nam Kinh, Döông Chaâu, Voõ

Xöông, Nhaïc Chaâu... buoân baùn, saûn xuaát saàm uaát laø nhöõng ñoâ thò lôùn.

Chæ keå moät thò traán nhö Thanh Giang beân bôø Vaän Haø thoâi maø thôøi

ñoù ñaõ coù hôn nöûa trieäu daân! Neàn kinh teá töï phaùt tö baûn chuû nghóa ñoù

trong loøng xaõ hoäi phong kieán chuyeân cheá moït ruoãng vaø ñang treân ñaø

tan raõ, ñaõ ñeû ra moät taàng lôùp ngöôøi thaønh thò, nhöõng ngöôøi naøy coù

nhöõng nhu caàu thaåm myõ môùi. Taây Söông Kyù, Maãu ñôn ñình, Coå

kim tieåu thuyeát, Lieâu Trai... laø nhöõng taùc phaåm taû tình yeâu,

nhöõng soá phaän, nhöõng buoàn vui caù nhaân..., chính laø söï “thaêng hoa”

cuûa cuoäc soáng ñaõ baét ñaàu khaùc tröôùc veà chaát cuûa ngöôøi thaønh thò.

Hoàng laâu moäng laø söï theå hieän nhöõng tö töôûng cuûa thôøi ñaïi: tinh

thaàn daân chuû, tinh thaàn pheâ phaùn ñôøi soáng xaõ hoäi phong kieán muïc

naùt, pheâ phaùn nhöõng giaùo ñieàu truyeàn thoáng ñaõ aên saâu beùn reã haøng

ngaøn naêm, ñoøi töï do yeâu ñöông, giaûi phoùng caù tính, ñoøi töï do bình

ñaúng, khaùt khao moät lyù töôûng cho cuoäc soáng...Taát caû nhöõng caùi ñoù coù

nhöõng maët keá thöøa tö töôûng daân chuû thôøi Minh vaø ñaàu Thanh, nhöng

noù chính laø saûn phaåm cuûa yù thöùc tö töôûng thò daân ñöông thôøi. Giöõa

nhöõng khaùt voïng saâu xa aáy cuûa con ngöôøi thôøi ñaïi vaø söï bieåu hieän noù

ra moät caùch ngheä thuaät, ñaõ coù moät cuoäc heïn hoø tuyeät dieäu qua Hoàng

Laâu Moäng.

o0o

Taùc giaû chính cuûa Hoàng Laâu Moäng, Taøo Tuyeát Caàn 1716(?) -

1763(?) gioáng nhö phaàn lôùn caùc nhaø vaên lôùn Trung Hoa trong lòch söû,

vieát vaên laø ñeå giaûi toûa noãi nieàm “coâ phaãn”, laø ñeå kyù thaùc nhöõng suy

tö veà con ngöôøi vaø thôøi ñaïi.

OÂng voán sinh ra trong moät gia ñình ñaïi quyù toäc. Töø ñôøi taèng toå

ñeán ñôøi cha, thay nhau taäp chöùc “Giang ninh chöùc taïo” laø moät chöùc

quan to thu thueá. Naêm laàn vua Khang Hy tuaàn du phöông Nam thì

boán laàn ôû laïi nhaø hoï Taøo, ñuû bieát söï suûng aùi cuûa nhaø vua vôùi gia ñình

oâng ra sao ! Vaø cuõng coù theå ñoaùn bieát cuoäc soáng trong phuù Giang hoài

ñoù xa hoa, vöông giaù nhö theá naøo ! Trong Hoàng Laâu Moäng, Nguyeân

phi veà thaêm nhaø coù moät buoåi maø phaûi xaây caát bao nhieâu ñình taï

trong vöôøn Ñaïi quan, nöõa laø hoaøng ñeá tuaàn du ngöï ñeán nhaø. Nhaø oâng

chaúng nhöõng laø haøo moân voïng toäc hieån haùch nhö theá, laïi coøn coù

truyeàn thoáng vaên chöông. OÂng noäi oâng, Taøo Daàn, ñöùng in boä “Toaøn

Ñöôøng Thi” tröù danh, vaø laø moät nhaø thô, taùc giaû “Luyeän ñình thi sao”.

Nhöng cuoäc soáng vaøng son ñoù cuûa gia ñình oâng ñaõ troâi qua, ñaõ

tan vôõ. Luùc Taøo Tuyeát Caàn lôùn leân thì taát caû ñaõ ôû ñaèng sau roài: cha bò

kheùp toäi, bò caùch chöùc, bò tòch bieân gia saùn, nhaø hoï Taøo suy suïp vaø

oâng phaûi veà soáng ôø vuøng ngoaïi oâ phía taây thaønh Baéc Kinh trong caûnh:

“caû nhaø rau chaùo, ruôïu thöôøng mua chòu”.

Hoàng Laâu Moäng do ñoù coù theå xem laø phaûn quang nhöõng hoài öùc

cuûa Taøo Tuyeát Caàn veà cuoäc soáng quyù toäc ñaõ tan vôõ ñoù.

Moät maët, ñoù laø söï nhôù tieác khoân nguoâi nhöõng huy hoaøng cuûa

vaøng son loäng laãy, caûm thaáy taát caû nhuoám maøu theâ löông, hö voâ, taát

caû ñeàu xeâ dòch veà phía beá taéc, huûy dieät, taát caû ñeàu ñaùng aân haän, vaø

chæ coù theå cöùu chuoäc baèng Hö Voâ, baèng sieâu hình, baèng toân giaùo!

Nhöng maët khaùc, töø trong cuoäc soáng ngheøo khoù hoâm nay, quay ñaàu

nhìn laïi thì caùi khoaûng caùch lôùn lao ñoù laøm cho oâng thaáy ñöôïc roõ hôn,

khaùch quan hôn, bình tónh hôn nhöõng gì oâng ñaõ thaáy, ñaõ neám traùi veà

cuoäc soáng thoái naùt cuûa giai caáp quyù toäc vaø söï mieâu taû khaùch quan

"nhöõng quan heä hieän thöïc” naøy laøm oâng trôû thaønh moät nhaø hieän thöïc.

Chí ít thì veà maët ñoù, oâng ñaõ lay chuyeán ñöôïc "nieàm laïc quan veà caùi

traät töï hieän toàn", vaø nhö theá, oâng laø saûn phaåm cuûa moät thôøi ñaïi,

ñoàng thôøi ñaõ nhìn xa hôn thôøi ñaïi.

Taøo Tuyeát Caàn ñeà 10 naêng deá vieát 80 hoài ñaàu, Hoàng Laâu

Moäng: “Xem ra chöõ toaøn baèng huyeát, cay ñaéng möôøi naêm kheùo laï

luøng”; naêm laàn söûa chöûa, trong caûnh cuøng khoán, oám ñau khoâng tieàn

chaïy thuoác, trong caùnh ñöùa con yeáu cuûa oâng cheát. Vaø oâng ñaõ lìa ñôøi

trong caûnh ñau khoá doàn daäp ñoù. Bình sinh, oâng veõ gioûi, hay thô, thích

röôïu, cuoàng phong. Ngöôøi ta chæ bieát ñöôïc veà oâng coù theá thoâi!

Hai möôi taùm naêm sau khi oâng maát, Cao Ngaïc vieát tieáp 40 hoài,

ñeán khoaùng 1792 - 1793 thì Hoàng Laâu Moäng ñöôïc in vaø löu truyeàn

khaép trung Quoác.

Nhöõng hoài Cao Ngaïc vieát tieáp thì khoâng theå hay baèng nhöõng

hoài Taøo Tuyeát Caàn vieát, nhöng cuõng phaûi noùi laø Cao Ngaïc ñaõ soáng

vôùi taùc phaåm vaø tri aâm taùc giaû, neân ñaõ hoaøn thaønh döï ñònh cuûa Taøo

Tuyeát Caàn vaø noái tieáp buùt löïc cuûa ngöôøi ñi tröôùc, hoaøn thaønh vaø boäc

loä troïn veïn tö töôûng cuûa taùc phaåm, khieán cho taùc phaåm vaãn giöõ ñöôïc

veû haáp daãn maõnh lieät.(1)

BI KÒCH TÌNH YEÂU VAØ YÙ NGHÓA TÌNH YEÂU

TRONG HOÀNG LAÂU MOÄNG

Caâu chuyeän tình giöõa Giaû Baûo Ngoïc vaø Laâm Ñaïi Ngoïc xuyeân

suoát qua toaøn boä taùc phaåm, laøm neân chuû ñeà chính cuûa cuoán tieåu

thuyeát vó ñaïi naøy.

Giaû Baûo Ngoïc vaø Laâm Ñaïi Ngoïc, hai anh em coâ caäu ruoät, cuøng ôû

chung moät nhaø töø beù; lôùn leân, vì Baûo Ngoïc ñöôïc baø noäi nuoâng chieàu,

rieâng cho ôû trong vöôøn Ñaïi quan cuøng vôùi ñaùm “quaàn thoa”, neân anh

ta vaø Ñaïi Ngoïc gaàn guõi nhau. Nhöng ñaây khoâng phaûi laø caâu chuyeän

“löûa gaàn rôm...”. Ñaây cuõng khoâng phaûi chæ laø caâu chuyeän “taøi töû giai

nhaân laø nôï saün”. Tình yeâu cuûa hoï coøn coù nguyeân côù saâu xa hôn nhieàu;

hoï noùi nhö Saint Exupeùry: “Yeâu nhau khoâng phaûi laø nhìn nhau maø laø

cuøng nhìn veà moät höôùng”, nghóa laø hoï “ñoàng ñieäu”, “tri aâm” laãn nhau

treân nhöõng vaán ñeà coù yù nghóa cuoäc soáng.

Noùi cho ñuùng, luùc ñaàu Baûo Ngoïc cuõng coøn coù chuùt phaân vaân.

Anh ta soáng giöõa ñaùm a hoaøn nhan saéc, nhöõng Taäp nhaân, Tình vaên...

nhöõng ngöôøi naøy laø nhöõng phuï nöõ xuaát thaân töø taàng lôùp döôùi, ñöôïc

hoï Giaû mua veà haàu haï, nhöng ñoù laø nhöõng ngöôøi coù tình, coù phaåm

chaát toát ñeïp. Hoï chính laø moùt böùc maøn ngaên buïi traàn cuûa phuû Vinh

quoác ñaày daãy nhöõng haïng ñaøn oâng oâ troïc. Baûo Ngoïc caûm nhaän ñöôïc

thöïc chaát vò tha, queân mình ñaày dòu daøng cuûa hoï, anh ta nhö moät

ngöôøi ñöôïc vaây boïc bôûi söï taän tuïy, thöông yeâu... cuûa nhöõng nöõ tyø -

ñoàng thôøi cuõng laø “nöõ thaàn” naøy. Do ñoù khoâng laï gì maø Baûo Ngoïc ñaõ

neâu leân caùi “nguyeân lyù nöõ tính” raát xa laï vôùi tö töôûng “troïng nam

khinh nöõ” cuûa xaõ hoäi phong kieán: “Xöông thòt con gaùi laø nöôùc keát

thaønh. Toâi troâng thaáy con gaùi thì ngöôøi toâi nheï nhaøng, khoan khoaùi,

thaáy con trai thì nhö bò phaûi hôi dô baán”. Trong phuû Giaû luùc ñoù coøn

coù coâ em hoï Tieát Baûo Thoa ôû nhôø. Baûo Thoa ñeïp, ñöùc haïnh, neát na

theo ñuùng neáp nhaø phong kieán. Baûo Ngoïc cuõng meán Baûo Thoa, gaàn

naøng, anh chaøng ñoâi luùc cuõng thaáy xieâu xieâu, quaû coù nhö lôøi Laâm Ñaïi

Ngoïc “gaàn coâ chò thì queân khuaáy coâ em”!

Nhöng roài daàn daàn, Baûo Ngoïc chæ yeâu coù Ñaïi Ngoïc thoâi. Ñaïi

Ngoïc kieàu dieãm, yeáu ñuoái, laø moät taâm hoàn deã caùm xuùc, moät taâm hoàn

nhaïy caûm vaø phong phuù - ñoù laø moät taâm hoàn thô ñích thöïc; vaø ñoù laø

ñieàu maø hoï gaëp nhau. Quan troïng hôn, laø trong khi caû nhaø chôø mong

Baûo Ngoïc hoïc gioûi thi ñoã, laøm quan giöõ neáp nhaø…, thì Baûo Ngoïc laïi

cha�“n�n ngaáy caùi con ñöôøng moøn nhaøm chaùn ñoù, vaø ngöôøi hieåu anh duy

nhaát laø Ñaïi Ngoïc.

Baûo Ngoïc, chaøng trai ñöôïc nhoát trong caùi loàng kính quyù toäc ñaày

cao löông gaám voùc, anh ta ñöôïc ngöôøi ta duøng gia giaùo, thi giaùo, leã

phaùp... ñeå raøng buoäc theo con ñuôøng vaïch saün. Giaû Baûo Ngoïc bò maát

töï do, vaø anh ta caûm thaáy saâu saéc ñieàu ñoù, neân luùc naøo anh ta cuõng

vuøng vaãy tìm loái thoaùt, tìm caùch phaùn khaùng laïi. Nhö moät con chim

khao khaùt trôøi xanh roäng lôùn bò nhoát vaøo caùi loàng vaøng chaät heïp, Giaû

Baûo Ngoïc soáng khoâng yeân oån. Anh luïc loïi saùch vôû, ñi vaøo trieát hoïc coå,

ñi vaøo “tham thieàn ngoä ñaïo” …nhöng nhöõng caùi ñoù khoâng cung caáp

ñöôïc cho anh moät vuõ khí tö töôûng naøo ñeå töï giaûi phoùng! Maø thöïc ra,

thì anh cuõng laån quaån, loanh quanh; anh ta laø moät saûn phaåm ñaày

maâu thuaãn cuûa moät xaõ hoäi cuõng ñang chöùa ñaày maâu thuaãn, moät xaõ

hoäi ñang tìm loái ra nhöng khoâng coù loái ra. Roát cuoäc, anh ta toû thaùi ñoä

hoaøi nghi nhöõng gì “thaùnh hieàn” ñaõ vieát, ñaõ soaïn, cho ñoù laø “soaïn

baäy”, laø “bòa”, laø “noùi taàm baäy”. Ñoái vôùi ñaïo ñöùc phong kieán maø caùi

cao nhaát laø “toâi trung con hieáu”, “saùt thaân thaønh nhaân”, anh ta daùm

noùi nhöõng lôøi “caùch meänh”: “Nhuõng boïn maøy raâu dô baån, chæ bieát

“quan vaên cheát vì lôøi can giaùn, quan voõ cheát vì ñaùnh giaëc”, laø hai caùi

cheát cuûa keû ñaïi tröôïng phu, thaønh ra chæ laøm roái leân, naøo coù bieát ñaâu

coù vua ngu môùi coù baày toâi cheát vì lôøi can giaùn; chæ lo ra coâng ñaùnh

giaëc, lieàu mình hy sinh, töông lai seõ boû nöôùc cho ai.

Thaät laø lôøi leõ cuûa keû “ñaïi nghòch voâ ñaïo”. Taát nhieân, noùi cho

coâng baèng, ñoù laø moät ñoâi yù nghó ñoät xuaát cuûa anh chaøng naøy, coøn nhö

bình thöôøng, anh ta vaãn phaûi neùp mình trong loàng cuõi tuaân phuïc “di

huaán thaùnh nhaân”.

Trong hoaøn caûnh ñoù, Laâm Ñaïi Ngoïc ñaõ ñeán. Hoï ñaõ ñeán vôùi nhau

khoâng deã daøng. Ñaïi Ngoïc vì gia caûnh ñeán ôû nhôø trong phuû hoï Giaû,

tuy laø chaùu ngoaïi ñaáy, nhöng vaãn bò Giaù maãu xem laø “ngöôøi ngoaøi”:

“nöõ nhaân ngoaïi toäc”. Caùi maëc caûm “aên baùm ôû nhôø” luoân luoân laøm

naøng ñau khoå - naøng voán laø ngöôøi nhieàu töï aùi laø ngöôøi nhaïy caûm, khoù

hoøa hôïp vôùi chung quanh vaø do ñoù coâ ñôn. Tình caûnh cuûa naøng coøn bi

ñaùt hôn Baûo Ngoïc nhieàu, vì naøng laø con gaùi, laø phaän ôû nhôø, maø trong

caùi xaõ hoäi gheâ khieáp aáy, thì naøng chaúng laø caùi gì caû, naøng chæ laø moät

caùnh beøo daït, moät caùnh hoa rôi! Cho neân naøng thöông hoa, khoùc hoa,

choân hoa, cho neân naøng luoân buoàn thöông voâ haïn. Taâm hoàn naøng nhö

moät sôïi tô ñaøn maûnh mai, baát keå moät gioït möa thu hay tô lieãu bay

ñeàu aâm vang moät ñieäu buoàn ñöùt ruoät! Caùi yeáu ñuoái, caùi “ña saàu ña

caûm” cuûa naøng cuõng laø moät neùt tính caùch rieâng nhöng xuaát phaùt töø

nhöõng ñieàu kieän cuûa thôøi ñaïi.

Giaû Baûo Ngoïc vaø Laâm Ñaïi Ngoïc ñaõ ñeán vôùi nhau nhö theá vaø ñaõ

ñeán vôùi nhau roài, hieåu loøng nhau roài, hoï vaãn soáng nhöõng ngaøy thaùng

khoâng yeân. Trong tình yeâu naøy, hoï chöa ñöôïc höôûng bao nhieâu haïnh

phuùc; chöa neám maät ngoït tình yeâu, hoï ñaõ linh caûm thaáy maät ñaéng

cuûa ñôøi! Hoï luoân luoân bò buûa vaây trong truøng ñieäp cuûa maïng löôùi

phong kieán. Hoï khoâng phaûi laø ngöôøi quyeát ñònh ñöôïc tình yeâu cuûa

mình.

Cuoái cuøng, Giaû maãu vaø boïn phu nhaân trong phu hoï Giaû ñaõ quyeát

ñònh! Hoï ñaõ choïn Tieát Baûo Thoa cho Baûo Ngoïc. Vaø moät khi ñaõ choïn,

hoï ñaõ nhaãn taâm theo keá “ñaùnh traùo” cuûa Phöôïng Thö. Baûo Ngoïc cöù

yeân trí laø “cöôùi em Laâm”, hoùa ra luùc giôû khaên che maët, laïi laø Baûo

Thoa; Baûo Ngoïc luùc baáy giôø môùi baät ngöûa, maø Laâm Ñaïi Ngoïc thì sau

côn oám naëng, ñaõ cheát trong nieàm ñau ñôùn, oaùn haän baèng ñoát thô, ñoát

khaên taëng trong luùc caû nhaø möøng ñaùm cuôûí cuûa ngöôøi mình yeâu!

Keát thuùc taán bi kòch naøy, Baûo Ngoïc troán nhaø ñi tu; vaø Baûo Thoa

laøm moät ngöôøi goùa phuï treû ñau khoå. .

THI PHAÙP NHAÂN VAÄT HOÀNG LAÂU MOÄNG

Hoàng Laâu Moäng khoâng nhöõng ñaõ ñöa laïi moät noäi dung môùi

mang yù nghóa thôøi ñaïi; noù coøn laøm ñöôïc moät vieäc vó ñaïi nöõa laø ñoåi

môùi thi phaùp tieåu thuyeát Trung Quoác. Loã Taán noùi: “Töø khi Hoàng Laâu

Moäng ra ñôøi, tö töôûng vaø caùch vieát truyeàn thoáng ñaõ bò phaù vôõ”. Tieåu

thuyeát Trung Quoác tröôùc ñaây, chuû yeáu laø tieåu thuyeát chöông hoài nhö

Tam quoác, Thuûy höû, Taây du. .. thieân veà moâ taû haønh ñoäng, mieâu taû

hoaït ñoäng beân ngoaøi vaø lôøi noùi cuûa nhaân vaät. Con ngöôøi trong nhöõng

tieåu thuyeát ñoù, saûn phaåm cuûa moät neàn kinh teá noâng nghieäp mang

tính chaát phöông thöùc saûn xuaát chaâu aù, coù beà giaûn ñôn, nhaát quaùn

trong moät tính caùch, raïch roøi trung, nònh ñoâi ñöôøng. Nhöõng truyeän

ngaén “truyeàn kyø”, nhöõng truyeän ngaén trong Lieâu Trai ñaõ baét ñaàu

thaám ñaãm maøu saéc con ngöôøi thò daân vôùi nhöõng khaùt voïng noàng

nhieät hôn, phöùc taïp hôn nhöng vaãn chöùa coù moät thi phaùp tieåu thuyeát

thöïc söï phaûn aùnh moät caùch nhìn môùi veà con ngöôøi.

Hoàng Laâu Moäng ñaõ laøm ñöôïc vieäc ñoù. Dó nhieân laø trong nhöõng

haïn cheá gay gaét cuûa thôøi ñaïi. Duø cho coù nhöõng nhaân toá tö baûn chuû

nghóa, nhaân toá kinh teà haøng hoùa, thò tröôøng, thaønh phoá, thò daân... xaõ

hoäi Trung Quoác vaãn laø xaõ hoäi phong kieán, vaø caùi con ngöôøi “môùi” maø

ngöôøi ta chôø ñôïi ñoù ñaõ xuaát hieän chöa hoaøn chænh; thi phaùp tieåu

thuyeát trong Hoàng Laâu Moäng ñaõ mang moät soá nhaân toá môùi cuûa tieåu

thuyeát caän ñaïi phöông Taây, nhöng noù khoâng theå ñi xa hôn nuõa. Noù

vaãn coøn bò giam mình trong caùi khung tieåu thuyeát chöông hoài truyeàn

thoáng, laáy “keå vieäc” laøm phöông tieän chuû yeáu khaùm phaù cuûa con ngöôøi.

Nhöng, xeùt cho kyõ thì phaûi ghi nhaän nhöõng yeáu toá môùi ôû Hoàng

Laâu Moäng laø raát coù yù nghóa.

Tröôùc heát, ñoù laø caùch nhìn con ngöôøi trong söï phaùt trieån ñaày

maâu thuaãn, söï phaùt trieån bieän chöùng, coù chieàu saâu ñaày kòch tính.

Soá phaän vaø tính caùch cuûa Baûo Ngoïc ñaõ ñöôïc taùc giaû mieâu taû

khoâng ñôn giaûn. Ñoù laø maâu thuaãn góöa khaùt voïng töï do vaø söï raøng

buoäc naëng neà cuûa gia ñình vaø xaõ hoäi phong kieán. Ñoù laø tình yeâu chaân

thaønh vaø quyù baùu nhö chính sinh meänh cuûa anh ta vaø laï thay, anh ta

haàu nhö chaúng laøm ñöôïc gì, chaúng chieán ñaáu duõng manh gì ñeå ñoaït

laáy haïnh phuùc! Moïi vieäc gaàn nhö ñaõ phoù maëc! Tröôùc khi cheát, Laâm

Ñaïi Ngoïc oaùn giaän, ñau buoàn ñoát khaên taëng, ñoát taäp thô..., khoâng

phaûi laø khoâng coù lyù! Anh ta chöa bao giôø xöùng ñaùng laø moät trang “tu

mi nam töû” coù lyù töôûng, kieân ñònh! Vaáp phaûi nhöõng maâu thuaãn nghieät

ngaõ cuûa thôøi ñaïi, anh ta sinh ra ñau thaàn kinh, maéc chöùng “ngaây”, cöù

cöôøi hì hì suoát ngaøy. Ñieàu ñoù caøng ñaåy sa�i ph�u anh ta vaøo bi kòch. Cuoái

cuøng giaûi phaùp “ñi tu” - phaûn aùnh söï töø choái, söï phaûn khaùng daàu yeáu

ôùt - ñaõ ñöôïc anh ta choïn löïa. Ñi thi vaø thi ñoã cao ñeå an uûi gia dình,

roài boù troán ñi tu, Baûo Ngoïc ñaõ ñi heát söï phaùt trieån tính caùch moät

caùch hôïp lyù vaø quaû laø qua soá phaän anh ta, nhö moät soá nhaø nghieân cöùu

nhaän ñònh, coù söï gôûi gaém, coù söï theå hieän moät phaàn naøo baûn thaân taùc

giaû. Ñoù ñuùng laø moät soá phaän tieåu thuyeát theo yù nghóa hieän ñaïi cuûa töø

naøy.

Laâm Ñaïi Ngoïc laø moät tính caùch thuù vò khaùc. Naøng yeâu Baûo

Ngoïc, nhöng do thaân phaän cuûa naøng, moãi khi Baûo Ngoïc ngoû lôøi laø

naøng laïi giaän hôøn, buoàn tuûi, laøm ra veû cöï tuyeät...

“Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Toâi laø ngöôøi nhieàu saàu, nhieàu beänh, coâ laø trang nghieâng

nöôùc nghieâng thaønh.(1)

Ñaïi Ngoïc nghe thaáy caâu aáy, maët vaø tai ñoû böøng leân, laäp töùc

döïng ngöôïc loâng maøy, nhö cau laïi maø khoâng phaûi laø cau, troá hai con

maét, nhö trôïn maø khoâng phaûi trôïn. Maù ñaøo noåi giaän, maët phaán ngaäm

hôøn, troû vaøo maët Baûo Ngoïc:

- Anh noùi baäy, muoán cheát ñaáy! Daùm ñem nhuõng lôøi laúng lô

suoàng saõ laêng nhaêng ñeå khinh nhôøn toâi! Toâi veà maùch caäu môï ñaáy”.

(taäp I)

Ñieàu ñoù laøm cho naøng trôû neân ñaùng yeâu vaø toäi nghieäp, laøm cho

naøng trôû neân nhieàu nöõ tính hôn. Khoâng moät neùt giaû doái, naøng laø moät

nhaân vaät ñaõ hieän ra vôùi chieàu saâu taâm lyù ña daïng, ñöôïc boäc loä qua

tình yeâu, qua nhöõng quan heä khaùc. Phuùt cuoái cuøng naøng nghe noùi Baûo

Ngoïc saép laáy vôï, vaø ngöôøi ñöôïc choïn seõ laø ngöôøi trong phuû, naøng chaéc

maãm ngöôøi ñoù seõ laø mình, chöùa chan hy voïng, vaø töø ñau buoàn tuyeät

voïng, trong oám ñau, naøng trôû laïi soáng linh hoaït, töôi ñeïp... Ai hay ñoù

laø phuùt naøng ôû gaàn söï keát thuùc nhaát. Nhöõng caûnh nhö vaäy laøm cho

nhaân vaät thöïc, gaàn guõi, phong phuù, haáp daãn.... vaø veà maët soi roïi taâm

lyù nhaân vaät, ñaõ ñaït ñeán trình ñoä cuûa nhaân vaät tieåu thuyeát hieän ñaïi.

Hoàng Laâu Moäng coù taát caû 235 nhaân vaät ñaøn oâng, 213 nhaân

vaät daøn baø (moät khoái löôïng nhaân vaät khoång loà! – trong Chieán tranh

vaø hoøa bình coù chöøng 500 nhaân vaät). Laøm chuû chöøng aáy nhaân vaät,

mieâu taû, caù tính hoùa hoï moät caùch coù hieäu quaû laø moät saùng taïo phi

thöôøng.

Trong soá ñoù, noåi baät leân söï moâ taû vaø xaây döïng nhaân vaät Tieát

Baûo Thoa. Tieát Baûo Thoa laø moät tính caùch gaàn nhö ñoái nghòch vôùi

Laâm Ñaïi Ngoïc, Giaû Baûo Ngoïc; chính nhöõng nhaân vaät trong Hoàng

Laâu Moäng ñaõ phaùt trieån trong söï ñoái nghòch nhö vaäy, laøm cho cuoán

tieåu thuyeát coù nhieàu göông maët, nhieàu hôïp aâm. Tieát Baûo Thoa laø moät

nhaân vaät phuï nöõ lyù tính. Naøng coøn ít tuoåi maø ñaày baûn lónh, ôû naøng

taát caû ñeàu ñuùng möïc, hôïp lyù, loâ-gích, naøng laø hieän thaân cuûa nguyeân lyù

ñaïo ñöùc phong kieán. Bao giôø naøng cuõng laø moät ngöôøi con gaùi soáng cho

gia ñình, soáng cho yù ñònh ngöôøi khaùc - vaø yù ñònh ñoù luoân ñöôïc naøng

chaáp nhaän vì ñoù cuõng chính laø cuûa naøng. Söï hoøa hôïp giöõa naøng vaø gia

phaùp phong kieán laø ñieàu hoaøn toaøn töï nguyeän. Naøng laø ngöôøi coù hoïc,

xem nhieàu saùch, bieát laøm thô, nhöng haõy nghe naøng taâm söï (cuõng laø

raên ñe Ñaïi Ngoïc): “Boïn con gaùi chuùng ta khoâng bieát chöõ caøng toát...

Ngay ñeán caû vieäc laøm thô, vieát chöõ ñaõ khoâng phaûi laø phaän söï chò em

mình, maø cuõng khoâng phaûi phaän söï cuûa boïn con trai nöõa. Ngöôøi con

trai ñoïc saùch nhieàu phaûi hieåu nghóa lyù ñeå ra giuùp daân trò nöôùc môùi

ñuùng...”(taäp III).

Vôùi Baûo Ngoïc, moät ngöôøi khoâng yeâu naøng, nhöng naøng theo söï

saép ñaët cuûa beà treân, laáy Baûo Ngoïc khoâng moät chuùt töï aùi; naøng laøm

boån phaän cuûa ngöôøi vôï, khuyeân giaûi choàng, “lyù söï” vôùi choàng: “... chöù

baây giôø gaëp ñeán vua thaùnh, nhaø ta maáy ñôøi ñoäi ôn trieàu ñình, cha oâng

ñöôïc höôûng bieát bao sung söôùng...”(taäp IV).

Neáu noùi “baûn chaát” vaø “baûn lónh” giai caáp thì quaû naøng laø hieän

thaân cuûa giai caáp. Naøng coù aùc khoâng? Coù. Khi con haàu Kim Xuyeán

nhaûy xuoáng gieáng töï töû, Vöông phu nhaân caûm thaáy löông taâm caén röùt,

nhöng naøng thì khoâng, naøng töôi cöôøi, an uûi ñoå loãi cho Kim Xuyeán vaø

noùi: “Dì cuõng chaúng neân lo laéng buoàn baõ laøm gì, chæ caàn cho vaøi laïng

baïc laøm ma cho noù laø troïn tình chuû tôù roài”. Naøng coù giaû doái khoâng?

Coù. Naøng ñaõ baøy keá “ve saàu loät xaùc” ñeå ñaùnh löøa boïn con haàu, traùnh

ñieàu baát lôïi cho mình. Baûo Thoa luùc naøo cuõng tænh taùo, cuõng laém meïo!

Nhöng naøng coù ñaùng thöông khoâng? Naøng ít nhieàu cuõng yeâu Giaû Baûo

Ngoïc maø töï kieàm cheá, vaø cuoái cuøng, vôùi taát caû söùc löïc vaø nghò löïc, vôùi

taát caû söï chaân tình, naøng muoán coù haïnh phuùc trong cuoäc soáng phong

kieán vôùi Baûo Ngoïc, nhöng roát cuoäc naøng cuõng trôû thaønh moät nhaân

vaät bi kòch. Bi kòch cuûa naøng laø bi kòch cuûa moät ngöôøi trung thaønh

vôùi ñaïo ñöùc phong kieán.

Gaàn vôùi tính caùch cuûa Tieát Baûo Thoa laø Vöông Hy Phöôïng. Ñoù

cuõng laø moät nhaân vaät nöõ heát söùc ñaëc saéc nöõa. Nhöõng nhaân vaät nhö

theá laøm chuùng ta nhôù nhieàu ñeán Hoaïn Thö cuûa Nguyeãn Du. Ñoù laø söï

mieâu taû trung thaønh vôùi baûn chaát cuûaa hieän thöïc, baûn chaát cuûa nhöõng

moái quan heä phong kieán, ñoàng thôøi noù laø moät söï caù tính hoùa heát söùc

saâu saéc.

Ngoaøi ra con bieát bao nhieâu nhaân vaät ñaùng löu yù nöõa trong caùi

theá giôùi bao la cuûa Hoàng Laâu Moäng. Döôøng nhö ñoù laø caû moät nhaân

loaïi: trong ñoù coù haøng traêm soá phaän, vaø moãi soá phaän ñöa ñeán cho

chuùng ta moät maûnh ñôøi, moät suy nghó veà nhaân theá.

Nhaø lyù luaän tieåu thuyeát noåi tieáng Bakhtin coù noùi raèng nhaân vaät

tieåu thuyeát phaûi coù phaàn “dö thöøa nhaân tính”. Coù nghóa laø nhaân vaät,

ngoaøi vai troø xaõ hoäi (ñaúng caáp, ngheà nghieäp) phaûi coù caùi phaàn dö

thöøa nhaân tính, caùi phaàn nhu caàu nhaân tính, caùi phaàn caù tính

töï do maø taám aùo xaõ hoäi khoâng chöùa ñöïng heát. Nhaân vaät cuûa Hoàng

Laâu Moäng vöøa laø giai caáp xaõ hoäi vöøa laø nhöõng nhaân vaät mang tính

ngöôøi, tính toaøn nhaân loaïi, ôû trong hoï coù caùi phaàn “ngöôøi” vaø nhöõng

nhaân vaät nhö vaäy bao giôø cuõng laø moät phaùt hieän, coù söùc haáp daãn raát

maïnh.

*

Hoàng Laâu Moäng laø caû moät theá giôùi. Thoâng qua cuoäc soáng töø

thònh ñeán suy cuûa moät gia ñình quyù toäc, taùc giaû ñaõ laøm hieån hieän söï

baêng hoaïi cuûa xaõ hoäi phong kieán, cuûa nhaân tính phong kieán, ñaõ cho

ta thaáy moät xaõ hoäi nhö theá laø khoâng phöông cöùu chöõa! Khoâng phaûi

chæ vì boïn ngöôøi aáy soáng treân aùp böùc vaø boùc loät ñòa toâ, maø caùi chính

laø cuoäc soáng troáng roãng cuûa boïn hoï; ngaøy vaø ñeâm trong caùi phuû hoï

Giaû aáy chæ toaøn laø nhöõng chuyeän giaønh giaät, löøa gaït, daâm daät, töï töû,

toäi aùc... Moät vaøi khuoân maët löông thieän - trong ñoù khaù nhieàu laø thuoäc

taàng lôùp döôùi, nhö giaø Löu, nhö Taäp Nhaân . . . khoâng cöùu noãi söï suïp

ñoã taát yeáu cuûa noù.

Hoàng Laâu Moäng ñaõ ñöa ñeán cho ngöôøi ñoïc nhöõng hieåu bieát saâu

xa veà xaõ hoäi vaø veà con ngöôøi vôùi moät caùch vieát chaân thöïc, giaûn dò maø

bao goàm nhieàu buùt phaùp lôùn kim coå. Noù laø moät cuoán baùch khoa sinh

ñoäng veà xaõ hoäi Trung Quoác thôøi xöa. Veà maët thi phaùp ngheä thuaät, thì

ñoù laø moät böôùc tieán môùi trong ngheä thuaät tieåu thuyeát cuûa theá giôùi.

Hoàng Laâu Moäng xöùng ñaùng ñöùng ngang vôùi caùc kieät taùc cuûa nhaân

loaïi.

25- 10 - 1988

Mai Quoác Lieân.

1

Hoài thöù nhaát

Chaân Só Aån trong moäng aûo bieát ñaù thieâng

Giaû Vuõ Thoân luùc phong traàn mô ngöôøi ñeïp

Hoài thöù nhaát naøy laø hoài môû ñaàu cuûa cuoán saùch(1).

Ngöôøi laøm saùch xin noùi: “Traûi qua quaõng ñôøi moäng aûo, neân coù yù

giaáu nhöõng vieäc thöïc, möôïn chuyeän “Hoøn ñaù thieâng” maø vieát ra boä

Thaïch ñaàu kyù naøy; vì vaäy toâi ñaët nhaân vaät cuûa toâi laø Chaân Só AÅn...(2).

Trong saùch cheùp vieäc gì? Ngöôøi naøo? Ngöôøi laøm saùch laïi xin noùi: “Nay

toâi ñaõ soáng cuoäc ñôøi gioù buïi, khoâng laøm neân troø troáng gì. Chôït nghó

ñeán nhöõng ngöôøi con gaùi ngaøy tröôùc cuøng soáng vôùi toâi, so saùnh kyõ

löôõng, thaáy söï hieåu bieát vaø vieäc laøm cuûa hoï ñeàu hôn toâi. Toâi ñöôøng

(1) Hoài naøy coù theå chia laøm 2 phaàn. Phaàn thöù nhaát baét ñaàu töø caâu: “Ngöôøi laøm saùch xin

noùi” ñeán caâu “Ai hay thuù vò chöùa ñaày ôû trong”, noùi toùm taét nguyeân uûy noäi dung cuûa cuoán

truyeän vaø duïng yù cuûa taùc giaû. Thí duï Chaân Só AÅn, Giaû Vuõ Thoân... ñeàu laø baùo tröôùc

nhöõng ñieàu seõ noùi ôû hoài hai. Ñaây laø moät loái vaên kyù thaùc, aån aån hieän hieän, thöïc thöïc hö

hö, moät ngheä thuaät ñaëc bieät, khaùc vôùi caùc tieåu thuyeát dieãn nghóa; coøn phaàn thöù hai môùi

baét ñaàu vaøo chính truyeän.

(2) Chaân Só AÅn vaø Chaân Söï AÁn (dòch nghóa laø “giaáu nhöõng söï thöïc”) theo aâm Trung Quoác

ñoïc gioáng nhau. Taùc giaû coù yù duøng ba chöõ Chaân Só AÅn ñaët teân cho nhaân vaät ñaàu tieân

trong truyeän ñeå noùi noäi dung toaøn boä cuoán truyeän laø giaáu söï thaät ñi maø noùi nhö laø moät

chuyeän chieâm bao.

ñöôøng laø baäc tu mi, laïi chòu keùm baïn quaàn thoa, thöïc raát ñaùng theïn!

Baây giôø hoái cuõng voâ ích, bieát laøm theá naøo! Toâi nghó tröôùc kia ñöôïc ôn

trôøi, nhôø toå, maëc ñeïp, aên ngon, maø phuï coâng nuoâi daïy cuûa cha meï,

traùi lôøi raên baûo cuûa thaày baïn, ñeán noãi ngaøy nay moät ngheà khoâng

thaønh, nöûa ñôøi long ñong, neân muoán ñem nhöõng chuyeän ñoù cheùp

thaønh moät boä saùch baøy toû vôùi moïi ngöôøi. Toâi bieát raèng mang toäi raát

nhieàu. Nhöng trong khueâ caùc coøn bieát bao ngöôøi taøi gioûi, toâi khoâng

theå nhaát thieát möôïn côù ngu daïi muoán che giaáu loãi mình, ñeå cho hoï bò

mai moät. Cho neân, ñaùm coû leàu tranh, giöôøng tre beáp ñaát, cuøng caûnh

gioù sôùm traêng chieàu, saân hoa theàm lieãu, ñeàu thuùc giuïc toâi thöïc hieän

loøng mong öôùc duùng buùt möïc vieát ra lôøi. Duø toâi hoïc ít, haï buùt khoâng

vieát neân vaên, toâi cuõng chaúng ngaïi gì möôïn lôøi noâm na theâu deät baøy toû

ra ñaây caâu chuyeän ñeå mua vui cho moïi ngöôøi. Vì vaäy toâi laïi ñaët nhaân

vaät laø Giaû Vuõ Thoân(1)...”. Ñoù laø ñaàu ñeà vaø yù chính cuûa hoài naøy. Môû

ñaàu cuoán truyeän, thaáy caâu phong traàn mô ngöôøi ñeïp, chaéc ai cuõng bieát

ngöôøi vieát saùch voán chæ ghi cheùp nhöõng chuyeän baïn beø, tình töù trong

khueâ caùc, chöù khoâng coù yù chöûi ñôøi. Tuy coù moät vaøi choã noùi ñeán nhaân

tình theá thaùi, nhöng ñoù laø baát ñaéc dó, mong ñoäc giaû nhôù cho.

Laüng daüng treân ñôøi kheùo khoå coâng,

Tieäc tuøng roát cuoäc chæ laø khoâng.

Muoân troø möøng tuûi ñeàu hö aûo,

Moät giaác xöa nay roõ vieån voâng.

Vaït thaém naøo rieâng ngöôøi ñaãm leä,

Tình ngaây coøn vöôùng haän oâm loøng.

Xem ra chöõ chöõ toaøn baèng huyeát,

Cay ñaéng möôøi naêm kheùo laï luøng.

Ñoäc giaû! Caùc baïn baûo saùch naøy do ñaâu maø ra? Noùi nguoàn goác noù

thì daùng nhö hoang ñöôøng; nhöng xem kyõ raát thuù vò. Toâi xin keå roõ lai

lòch ñeå ñoäc giaû khoûi laàm:

Khi xöa Nöõ Oa luyeän ñaù vaù trôøi(2) ôû ñænh Voâ Keâ treân nuùi Ñaïi

Hoang, luyeän ñöôïc ba vaïn saùu nghìn naêm traêm linh moät vieân, moãi

vieân cao möôøi hai tröôïng, vuoâng hai möôi boán tröôïng. Nhöng baø chæ

duøng ba vaïn saùu nghìn naêm traêm vieân, coøn thöøa moät vieân boû laïi ôû

chaân nuùi Thanh Ngaïnh. Ngôø ñaâu vieân ñaù naøy töø khi ñöôïc luyeän, ñaõ

coù linh tính. Nhaân thaáy nhöõng vieân ñaù khaùc ñöôïc ñem vaù trôøi, coøn

m&igrave;nh voâ taøi, bò loaïi, noù raát tuûi haän, ngaøy ñeâm keâu khoùc buoàn raàu.

Moät hoâm, noù ñöông than phieàn chôït thaáy moät nhaø sö, moät ñaïo

só, coát caùch phong ñoä khaùc thöôøng, cöôøi cöôøi noùi noùi, töø ñaøng xa ñi

ñeán beân nuùi Thanh Ngaïnh, roài ngoài beân hoøn ñaù noùi chuyeân. Luùc ñaàu

hai ngöôøi coøn noùi nhöõng chuyeän nuùi maây, beå muø, thaàn tieân, huyeàn aûo,

sau noùi ñeán vinh hoa phuù quyù döôùi coõi hoàng traàn. Hoøn ñaù nghe thaáy,

baát giaùc ñoäng loøng phaøm tuïc, cuõng muoán xuoáng ñoù höôûng muøi vinh

hoa phuù quyù, nhöng thaáy mình thoâ keäch caøng theâm tuûi phaän. Sau baát

ñaéc dó noù möôïn tieáng ngöôøi, caát gioïng hoûi:

- Thöa hai sö phuï! Ñeä töû laø vaät ngu xuaån xin thaát leã! Vöøa qua

nghe hai vò sö phuï noùi chuyeän veà caûnh phoàn hoa döôùi traàn gian, trong

loøng ñeä töû raát thaàm meán, ñeä töû tuy ngu xuaån, nhöng cuõng coù chuùt

linh tính. Vaû laïi thaáy hai vò sö phuï coù veû tieân phong ñaïo coát, chaéc

chaén khoâng phaûi haïng ngöôøi taàm thöôøng, nhaát ñònh coù taøi vaù trôøi,

cöùu theá, coù ñöïc xoùt vaät, thöông ngöôøi! Neáu ñöôïc hai vò sö phuï môû loøng

töø bi, mang ñeä töû xuoáng coõi traàn cho ñeä töû höôûng ít naêm giaøu sang

eâm aám, thì ñeä töû xin ñôøi ñôøi kieáp kieáp ghi nhôù ôn saâu.

Nghe xong, hai vò sö, ñaïo caû cöôøi:

- Kheùo thaät! Kheùo thaät! Trong coõi hoàng traàn ñaønh raèng coù nhieàu

thuù vò, nhöng khoâng phaûi laø nôi nöông naùu laâu daøi. Huoáng chi “Ngoïc

laønh coù veát, vieäc ñôøi ña ñoan” taùm chöõ naøy thöôøng ñi lieàn vôùi nhau.

Roài trong chôùp maét, vui heát ñeán buoàn, ngöôøi thay caûnh ñoåi, ruùt cuoäc

chæ laø giaác moäng, muoân coõi ñeàu trôû thaønh khoâng! Nhö theá chaúng thaø

ñöøng xuoáng laø hôn.

Nhöng löûa traàn röïc chaùy trong loøng, thì duø coù nôùi theá naøo cuõng

khoù maø loït vaøo tai hoøn ñaù ñöôïc. Noù cöù keâu naøi maõi. Hai vò sö bieát

khoâng theå ngaên caûn noåi, lieàn thôû daøi maø raèng:

- Ñaây cuõng laø caùi soá kieáp tinh laém muoán ñoäng, coù laø töø khoâng

maø ra ñoù thoâi! Ñaõ vaäy, ta seõ mang ngöôi ñi, cho ngöôi höôûng thuï,

nhöng khi baát nhö yù thì ngöôi ñöøng hoái.

Hoøn ñaù noùi:

- Taát nhieân! Taát nhieân!

Nhaø sö noùi:

- Ngöôi baûo ngöôi coù linh tính nhöng sao laïi daïi doät ngu ngoác

theá? Thaät laø ngöôi chaúng coù quyù baùu, chaúng kyø laï ôû choã naøo caû, chæ

ñaùng daãm chaân leân thoâi. Nhöng thoâi, ta seõ giôû heát pheùp phaät, giuùp

ngöôi moät tay. Khi naøo maõn kieáp, ngöôi trôû laïi baûn chaát cuûa mình,

theá laø keát lieãu soá phaän. Ngöôi thaáy theá naøo?

Hoøn ñaù nghe xong, caûm ôn khoâng ngôùt. Nhaø sö lieàn nieäm chuù

vieát buøa, dôû heát pheùp thuaät, laøm cho hoøn ñaù keách suø aáy phuùt choác

hoùa ra vieân ngoïc baùu trong saùng long lanh, thu hình laïi nhoû baèng

vieân ngoïc ñeo döôùi daây quaït, coù theå caàm hoaëc ñeo vaøo ngöôøi ñöôïc.

Nhaø sö naâng leân treân tay, cöôøi noùi:

- Coi hình daùng ngöôi thì cuõng laø vaät baùu ñaây, chæ hieàm moät noãi

khoâng coù giaù trò thöïc; baây giôø ta khaéc maáy chöõ, ñeå moïi ngöôøi troâng

thaáy, bieát ngay ngöôi laø vaät laï. Ta seõ mang ngöôi ñeán moät nôi thònh

vöôïng, moät hoï doøng doõi, moät choán phoàn hoa, giaøu sang eâm aám, cho

ngöôi ñöôïc an thaân laïc nghieäp.

Hoøn ñaù möøng rôõ hoûi:

- Khoâng bieát sö phuï vieát vaøo nhöõng chöõ gì? Vaø mang ñi ñaâu?

Daùm xin sö phuï noùi roõ ñeå ñeä töû khoûi aùy naùy.

Nhaø sö cöôøi noùi:

- Ngöôi chôù hoûi voäi, sau naøy seõ bieát.

Noùi ñoaïn, nhaø sö ñeå hoøn ñaù vaøo trong tay aùo, cuøng ñaïo só phôi

phôùi ra ñi, khoâng bieát veà höôùng naøo.

Traûi qua khoâng bieát maáy ñôøi maáy kieáp, coù vò Khoâng Khoâng ñaïo

nhaân ñi caàu tieân hoïc ñaïo, qua ñænh Voâ Keâ nuùi Ñaïi Hoang, ñeán chaân

nuùi Thanh Ngaïnh, chôït troâng thaáy moät hoøn ñaù lôùn, treân maët coù khaéc

chöõ keå roõ lai lòch. Khoâng Khoâng ñaïo nhaân xem töø ñaàu ñeán cuoái, bieát

raèng noù laø moät hoøn ñaù khoâng ñuû taøi vaù trôøi, muoán bieán laøm ngöôøi, ñaõ

ñöôïc hai vò Mang Mang ñaïo só Dieàu Dieàu chaân nhaân ñöa noù xuoáng

traàn neám ñuû muøi ñôøi laïnh nhaït, tan hôïp bi hoan. Maët sau laïi coù moät

baøi keä:

Taøi ñaâu toan nhöõng vaù trôøi,

Uoång coâng ñaøy xuoáng coõi ñôøi baáy laâu.

Töø kieáp tröôùc ñeán kieáp sau.

Bieát nhôø ai cheùp maáy caâu truyeàn kyø?

Sau ñoù, ghi roõ hoøn ñaù naøy xuoáng ñaâu, ñaàu thai vaøo ñaâu, traûi qua

ñoaïn ñöôøng theá naøo, caû ñeán nhöõng vieäc vuïn vaët trong gia ñình, tình

töø, thô töù trong khueâ caùc, ñeàu cheùp ñuû caû, xem ra cuõng coù thuù vò ñôõ

buoàn, nhöng khoâng bieát töø thôøi ñaïi naøo, ôû ñòa phöông naøo vaø nöôùc

naøo?

Khoâng Khoâng ñaïo nhaân lieàn hoûi:

- Naøy Thaïch huynh, cöù nhö lôøi anh noùi thì caâu chuyeän naøy cuûa

anh raát thuù vò, neân môùi vieát roõ vaøo ñaây, muoán ñeå löu truyeàn vieäc laï

aáy cho ñôøi. Nhöng ta xem, moät laø khoâng bieát vaøo thôøi ñaïi naøo, hai laø

ñaây khoâng phaûi vieäc thieän chính cuûa baäc ñaïi hieàn ñaïi trung ñeå söûa

sang trieàu ñình, chænh ñoán phong tuïc, chaúng qua toaøn laø chuyeän moät

vaøi ngöôøi con gaùi kyø quaëc, hoaëc laø ngöôøi ña tình, hoaëc laø ngöôøi si tình,

hoaëc laø ngöôøi taøi naêng taàm thöôøng, chöù khoâng coù caùi taøi caùi ñöùc cuûa aû

Thaùi, naøng Ban. Giaû söû ta coù sao laïi, sôï ngöôøi ñôøi khoâng xem thoâi.

Hoøn ñaù cöôøi maø raèng:

- Thöa sö phuï, sao ngöôøi nghó laån thaån theá Neáu baûo khoâng coù

thôøi ñaïi tra cöùu, thì sö phuï cöù vieäc möôïn nieân hieäu ñôøi Haùn, ñôøi

Ñöôøng maø vieát vaøo, coù khoù gì ñaâu. Nhöng toâi thieát töôûng nhöõng

chuyeän trong daõ söû xöa nay ñeàu theo moät loái nhö nhau; sao baèng

chuyeän cuûa toâi khoâng theo khuoân saùo cuõ, chæ ghi cheùp nhöõng söï vieäc

vaø tình caûm toâi ñaõ traûi qua, môùi laø môùi meû ít coù! Vieäc gì phaûi ñoøi hoûi

cho coù trieàu ñaïi môùi ñöôïc kia chöù! Vaû chaêng nhöõng ngöôøi tuïc ôû nôi keû

chôï raát ít ñoïc saùch noùi veà ñaïo lyù söûa sang trieàu ñình, chænh ñoán

phong tuïc, phaàn ñoâng chæ thích xem nhöõng chuyeän vuïn vaët, laïi coù thu

vò. Gaãm trong daõ söû xöa nay, bieát bao chuyeän daân cheâ vua quan, hoaëc

laø noùi xaáu vôï con ngöôøi ta, ñaày raãy nhöõng gian daâm hung aùc, keå sao

cho xieát; laïi coøn nhöõng ngoøi buùt chæ vieát veà chuyeän gioù traêng daâm duïc

xaáu xa, di haïi trong vaên maëc, laøm hö hoûng caû con em ngöôøi ta. Ñeán

nhöõng saùch noùi veà giai nhaân taøi töû, thì nghìn boä ñeàu tìl~o moät khuoân saùo, ñaày raãy nhöng Phan An, Töû Kieán, Taây Töû, Vaân Quaân, ñaõ theá ruùt

cuïc vaãn khoâng khoûi sa vaøo phuø phieám. Ngöôøi laøm saùch chaúng qua

muoán vieát vaøi baøi thô tình cuûa mình, neân ñaõ coá yù ñaët ra moät ñoâi trai

gaùi, roài xen moät thaèng tieåu nhaân vaøo quaáy roái, ví nhö vai heà trong

taán tuoàng. Laïi coù nhöõng boïn toøi ñoøi, môû mieäng laø chi hoà giaû daõ, heát

ñaïo lyù ñeán vaên chöông, cho neân neáu xem töø ñaàu ñeán cuoái thì toaøn laø

nhöõng vieäc maâu thuaãn nhau chaúng coù gì laø hôïp tình hôïp lyù heát. Sao

baèng maáy ngöôøi con gaùi naøy maø nöõa quaûng ñôøi toâi ñaõ troâng thaáy,

nghe thaáy, tuy khoâng daùm ví vôùi nhöõng ngöôøi trong caùc saùch thuôû

xöa, nhöng xem ñaàu ñuoâi caâu chuyeän, cuõng coù theå ñôõ buoàn. Laïi coù

maáy baøi thô nhaûm nhí, cuõng coù theå laøm cho ngöôøi ñoïc cöôøi baät côm ra

vaø nhaân vui uoáng theâm maáy cheùn röôïu. Coøn nhö nhöõng caûnh hôïp tan

vui buoàn, thònh suy vaø nhöõng caûnh ngoä thay ñoåi, töø ñaàu ñeán cuoái ñeàu

theo saùt söï thöïc khoâng theâm bôùt toâ veõ chuùt naøo, khoâng vì chieàu loøng

ngöôøi ñoïc maø xuyeân taïc söï thöïc. Hieän giôø ngöôøi ngheøo thì ngaøy lo

côm aùo; keû giaøu laïi naûy loøng tham khoân cuøng, roãi muït chuùt laø hoï nghó

ngay ñeán daâm duïc, saéc ñeïp, giaøu sang, saàu naõo, coøn hôi naøo ñoïc saùch

nöõa. Vì vaäy cuoán truyeän cuûa toâi cuõng khoâng muoán ñöôïc ñôøi khen ngôïi

vaø moïi ngöôøi thích ñoïc. Chæ mong khi tænh röôïn, luùc taøn canh, hoaëc

khi hoï muoán troán ñôøi, tìm ñöôøng tieâu khieån, hoï ñem truyeän toâi ra

xem, coù leõ toâi seõ giuùp hoï ñöøng ñeo ñuoåi nhöõng vieäc haõo huyeàn cho toán

tuoåi thoï, nhö theá töùc laø traùnh ñöôïc mieäng theá khen cheâ, khoûi phaûi

chaïy vaïy ñaây ñoù. Hôn nöõa noù cuõng khieán ngöôøi ñôøi ñoåi taàm con maét,

chöù khoâng nhö nhöõng quyeån saùch naøy nhöõng lôøi saùo ngöõ cuõ rích gaùn

gheùp böøa baõi, noùi toaøn chuyeän vuït gaëp vuït tan, ñaày raãy naøo laø nhöõng

taøi nhaân, thuïc nöõ, naøo laø Töû Kieán, Vaên Quaân, Hoàng Nöông, Tieåu

Ngoïc..., yù sö phuï nghó theá naøo?

Khoâng Khoâng ñaïo nhaân nghe vaäy, ngaãm nghó moät luùc, roài xem

laïi truyeän 'Thaïch Ñaàu Kyù" moät laàn nöõa. Nhaän thaáy ôû ñaây tuy cuõng coù

nhöõng lôøi vaïch keû gian, cheâ ngöôøi nònh, maéng ngöôøi aùc, dieät keû taø

nhöng khoâng coù yù mæa mai thôøi theá. Ñeán nhö nhöõng vieäc vua nhaân,

toâi trung, cha hieàn, con hieáu, töùc laø taát caû nhöng choã quan heä ñeán

luaân thöôøng, thì ñeàu moät möïc ca ngôïi coâng ñöùc, thöïc khoâng coù saùch

naøo saùnh kòp. Trong ñoù, chuû yù tuy noùi veà tình, nhöng chaúng qua laø

cheùp vieäc thöïc, chöù khoâng moät chuùt bòa ñaët nhö nhöõng saùch thieân veà

daâm tình hoø heïn, theà thoát rieâng taây. Ñaïo nhaân thaáy noù khoâng dính

daùng ñeán thôøi theá, môùi cheùp töø ñaàu ñeán cuoái ñeå truyeàn caâu chuyeän kyø

laï naøy cho moïi ngöôøi. V&igrave; ñaïo nhaân thaáy “saéc” laø do “khoâng” maø ra,

roài “tình” laïi do “saéc” maø coù, “tình” bieåu hieän qua “saéc” roài laïi töø “saéc”

trôû veà “khoâng”(1) cho neân ñoåi teân mình laø Tình Taêng, ñoåi teân Thaïch

ñaàu kyù laø Tình Taêng luïc. Khoång Mai Kheâ ôû Ñoâng Loã ñeà laø Phong

nguyeät baùo giaùm(2).

Sau Taøo Tuyeát Caàn möôøi naêm ñoïc boä saùch naøy ôû trong hieän

Ñieäu hoàng, theâm bôùt naêm laàn, xeáp thaønh muïc luïc, chia ra töøng

chöông töøng hoài, laïi ñeà laø Kim laêng thaäp nhò hoa, vaø ñeà moät baøi thô:

Ñaày trang nhöõng chuyeän hoang ñöôøng,

Traøn tít nöôùc maét bao nhöôïng chua cay.

Ñöøng cho chæ giaû laø ngaây,

Ai hay yù vò chæ ñaày ôû trong ?

Nguoàn goác truyeän Thaïch ñaàu kyù ñaõ noùi roõ roài, baây giôø xem treân

maët hoøn ñaù, cheùp nhöõng vieäc gì?

Treân maët hoøn ñaù cheùp: khi aáy ñaát thuûng veà phía ñoâng nam(3),

phía aáy laø ñaát Coâ Toâ, coù thaønh Xöông Moân laø choã ôû cuûa caùc nhaø phuù

quyù phong löu vaøo böïc baäc nhaát nhì treân ñôøi. Ngoaøi cöûa Xöông Moân

coù ñaát Thaäp Lyù, trong phoá coù ngoõ Nhaân Thanh, trong ngoõ coù toøa

mieáu coå, vì ñòa theá chaät heïp, ngöôøi ta ñeàu goïi laø “mieáu Hoà Loâ”. Caïnh

mieáu coù moät nhaø höông hoaïn(4) hoï Chaân teân Phí, teân chöõ laø Só AÅn, vôï

hoï Phong tính tình hieàn haäu, hieåu bieát leã nghóa. Nhaø naøy khoâng giaøu

sang laém, nhöng ngöôøi ôû trong vuøng vaãn cho laø moät hoï coù danh voïng,

Chaân Só AÅn tính tình ñieàm ñaïm, khoâng thích coâng danh, haøng ngaøy

chæ laáy ngaém hoa, troàng cuùc, uoáng röôïu ngaâm thô laøm vui; nhöng

hieàm moät noãi laø tuoåi ñaõ naêm möôi maø chöa coù con trai, chæ côù moãi

moät muïn gaùi teân laø Anh Lieân môùi leân ba tuoåi.

Moät hoâm giöõa luùc muøa haï ngaøy daøi, Só AÅn ngoâi roãi trong thö

(1) Theo thuyeát nhaø Phaät, phaøm caùi gì giaùc quan khoâng caûm thaáy ñöôïc thì goïi laø “khoâng”,

caùi gì giaùc quan caûm ñöôïc thì goïi laø “saéc”.

(2) Göông baùu ñeå coi vieäc gioù traêng, töùc laø vieäc tình duyeân, göông soi ñeå khuyeân raên

ngöôøi ñôøi.

(3) Theo Thaàn thoaïi Trung Quoác töø luùc môùi coù trôøi ñaát, trôøi nghieâng veà phía taây baéc, ñaát

truõng veà phía ñoâng nam.

(4) Thaân haøo trong laøng.

phoøng, moûi tay buoâng saùch, nguû guïc xuoáng gheá. Trong khi mô maøng,

thaáy mình ñi ñeán moät choã khoâng bieát ñòa phöông naøo. Chôït gaëp moät

nhaø sö, moät ñaïo só, vöøa ñi vöøa noùi chuyeän.

Ñaïo só hoûi:

- OÂng mang vaät xuaån ngoác aáy ñi ñaâu?

Nhaø sö cöôøi:

- OÂng cöù yeân taâm. Hieän giôø coù moät caùi aùn phong löu caàn phaûi

chaám döùt. Nhaân dòp coù moät boïn oan gia phong löu saép söûa ñaàu thai

xuoáng traàn, toâi boû noù vaøo ñaây ñeå noù hoùa kieáp laøm ngöôøi.

- Theá ra seõ coù boïn oan gia phong löu ñoåi kieáp xuoáng traàn.

Nhöng khoâng bieát xuoáng ñaâu?

- Vieäc naøy noùi ra thì buoàn cöôøi laém. Thaät laø caâu chuyeän nghìn

xöa ít thaáy. Chæ vì beân bôø soâng Linh Baø ôû Taây phöông, beân caïnh hoøn

ñaù Tam Sinh(1) coù moät caây Giaùng Chaâu ñöôïc Thaàn Anh(2) laøm chöùc

chaàu chöïc ôû cung Xích Haø ngaøy ngaøy laáy nöôùc cam loä töôùi boùn cho noù

môùi töôi toát soáng laâu. Ñaõ haáp thuï tinh hoa cuûa trôøi ñaát, laïi ñöôïc nöôùc

cam loä chaêm boùn, caây Giaùng Chaâu thoaùt ñöôïc hình caây, hoùa thaønh

hình ngöôøi, tu luyeän thaønh ngöôøi con gaùi, suoát ngaøy rong chôi ngoaøi

coõi trôøi Ly Haän(3) ñoùi thì aên quaû “Maät Thanh”(4) khaùt thì uoáng nöôùc beå

“quaùn saàu”(5).

Chæ vì chöa traû ñöôïc ôn boùn töôùi, cho neân trong loøng noù vaãn

maéc míu, khi naøo cuõng caûm thaáy nhö coøn vöông moät moái tình gì ñaây.

Gaàn ñaây, Thaàn Anh bò löûa traàn röïc chaùy trong loøng, nhaân gaëp trôøi

ñaát thaùi bình thònh vöôïng muoán xuoáng coõi traàn ñeå qua kieáp “aûo

duyeân”, neân ñaõ ñeán tröôùc maët vò tieân Caûnh aûo ghi soå. Caûnh aûo lieàn

hoûi ñeán moái tình boùn töôùi, bieát chöa traû xong, muoán nhaân ñoù ñeå keát

lieãu caâu chuyeän. Naøng Giaùng Chaâu noùi: “Chaøng ra ôn möa moùc maø ta

(1) Ñöôøng thö cheùp: nhaø sö Vieân Quan gaëp Lyù Nguyeân, troû vieân ñaù ôû Tam Giaùo: “Ñaây laø

choã thaùc sinh cuûa ta, 12 naêm sau, chuùng ta seõ gaëp laïi nhau ôû ñaây”. Ñeán ñeâm, Vieân Quan

cheát, 12 naêm sau, Lyù Nguyeân laïi ñeán choã cuõ, gaëp moät muïc ñoàng, töùc laø Vieân Quan. Veà

sau ngöôøi ta duøng ñieån naøy ñeå chæ cuoäc tình duyeân cuûa moät ñoâi trai gaùi, phaûi traûi qua

kieáp khaùc, coù khi phaûi traûi qua ba kieáp, vì theá goïi laø tam sinh.

(2) Hoøn ñaù thieâng.

(3) Coõi �an c�ôøi ñaùng oaùn giaän vì phaûi chia lìa nhau.

(4) Quaû chöùa nhöõng tình rieâng bí maät.

(5) Nöôùc ñeå töôùi söï buoàn.

khoâng coù nöôùc ñeå traû laïi. Chaøng ñaõ xuoáng traàn laøm ngöôøi, ta cuõng

phaûi ñi theo. Ta laáy heát nöôùc maét cuûa ñôøi ta ñeå traû laïi chaøng, nhö theá

môùi trang traûi xong!”. Vì theá daãn ra bao nhieâu oan gia phong löu ñeàu

phaûi xuoáng traàn, ñeå keát lieãu aùn ñoù.

- Vieäc naøy laï thaät! Xöa nay chöa töøng nghe thaáy chuyeän traû nôï

baèng nöôùc maét bao giôø. Nghó laïi chuyeän naøy thaät phieàn phöùc, teá nhò

hôn caùc chuyeän traêng gioù tröôùc kia nhieàu.

- Xöa nay nhöõng nhaân vaät phong löu chaúng qua chæ ñeå laïi moät

chuùt gì raát ít vôùi moät soá thô töø maø thoâi. Coøn nhöõng chuyeän aên uoáng

trong gia ñình, trong khueâ caùc thì khoâng bao giôø ghi cheùp ñaày ñuû;

hôn nöõa, nhöõng chuyeän gioù traêng, phaàn nhieàu chæ laø “troäm höông caép

ngoïc, hoø heïn rieâng taây” maø thoâi, chöa heà noùi ñeán chaân tình cuûa ngöôøi

con gaùi. Töôûng luõ ngöôøi naøy xuoáng traàn, thì nhöõng boïn si tình, haùm

saéc, hieàn ngu baát tieáu ôû ñaây, khaùc haún caùc truyeän tröôùc ñeå laïi.

- Gaëp dòp naøy, sao chuùng ta khoâng xuoáng traàn sieâu ñoä cho maáy

keû aáy, chaúng phaûi laø moät vieäc coâng ñöùc hay sao?

- Ñieàu oâng noùi chính hôïp yù toâi, chuùng ta haõy ñem vaät xuaån ngoác

naøy ñeán cung vò tieân Caûnh aûo ñeå giao döùt khoaùt. Chôø cho boïn quyû

nghieät phong löu xuoáng traàn heát ñaõ, toâi vôùi oâng haõy xuoáng. Baây giôø

chuùng môùi xuoáng coù moät nöûa thoâi, vaø taát caû vaãn chöa nhoùm hoïp laïi.

- Ñaõ theá toâi seõ cuùng ñi theo oâng.

Chaân Só AÅn nghe roõ raøng caâu chuyeän khoâng bieát “vaät xuaån

ngoác” laø gì, beøn ñeán chaøo hoûi:

- Xin kính chaøo hai vò.

Hai vò taêng, ñaïo ñaùp leã laïi.

Só aân laïi noùi:

- Vöøa roài ñeä töû ñöôïc hai vò noùi chuyeän nhaân quaû, moät chuyeän maø

ngöôøi traàn ít khi ñöôïc nghe. Ñeä töû ngu doát, khoâng hieåu thaáu maáy; neáu

ñöôïc hai vò daïy baûo, môû loøng ngu muoäi, ñeä töû xin laéng nghe, ñöôïc

caûnh tænh ñoâi chuùt, hoïa may coù theå thoaùt khoûi noãi khoå traàm luaân

chaêng.

Hai vò cöôøi :

- Ñoù laø cô trôøi, khoâng theå tieát loä ñöôïc. Cöù ñeán luùc ñoù maø khoâng

queân hai chuùng ta, thì; ngöôøi coù theå thoaùt khoûi hoá löûa(1).

(1) Theo thuyeát nhaø Phaät, ba aùc ñaïo: ñòa nguïc, suùc sinh, ngaï quyû goïi laø hoá löûa.

Só AÅn nghe theá, khoâng tieän hoûi laïi, nhaân cöôøi noùi:

- Tuy cô trôøi khoâng theå tieát loä, nhöng vöøa roài caùc vò noùi “caùi vaät

xuaån ngoác" aáy, ñeä töû khoâng bieát laø caùi gì, coù theå xem ñöôïc khoâng?

Nhaø sö noùi:

- Nhaø ngöôi nhaéc ñeán vaät aáy, theá laø coù duyeân gaëp noù ñaáy!

Noùi ñoaïn, ñem hoøn ñaù ra cho Só An xem.

Só AÅn caàm xem, moät hoøn ngoïc saùng ñeïp, maët treân khaéc roõ boán

chöõ: Thoâng linh baûo ngoïc. Maët sau coù maáy haøng chöõ nhoû. Só AÅn

ñöông muoán xem kyõ, thì nhaø sö baûo ngay: “Ñaõ ñeán aûo Caûnh roài” vaø

giaät ngay laáy hoøn ñaù, cuøng ñaïo só ñeán moät toøa nhaø bia lôùn, tröôùc maët

coù ñeà boán chöõ: Thaùi hö aûo caûnh; hai beân laïi coù ñoâi caâu ñoái:

Giaû baûo laø chaân, chaân cuõng giaû,

Khoâng laøm ra coù, coù roài khoâng.

Só AÅn ñang muoán caát böôùc ñi theo, chôït moät tieáng seùt döõ doäi

nhö nuùi lôû ñaát suïp. Só AÅn keâu leân moät tieáng, môû choaøng maét ra, chæ

thaáy trôøi naéng chang chang, raëng chuoái phô phaát, nhöõng vieäc trong

moäng ñaõ queân maát moät nöûa. Laïi thaáy vuù giaø aüm Anh Lieân ñeán. Nhìn

ñöùa con gaùi maët maøy töôi ñeïp, ngoan ngoaõn ñaùng möøng. Só AÅn giô tay

beá vaøo loøng, ñuøa vôùi noù moät luùc roài aüm ra ngoaøi phoá xem ngöôøi qua

laïi nhoän nhòp. Khi saép ñi veà thaáy moät nhaø sö, moät ñaïo só ñi laïi. Nhaø

sö ñaàu choác, ñi ñaát, ñaïo só chaân khieãng, toùc buø ñang cöôøi cöôøi noùi noùi,

nhö daïi nhö ñieân. Ñeán tröôùc cöûa, troâng thaáy Só AÅn aüm Anh Lieân, nhaø

sö khoùc to leân:

- Thí chuû! Con beù naøy coù meänh khoâng coù vaän, laøm luïy ñeán cha

meï, thí chuû aüm noù laøm gì?

Só AÅn nghe noùi, cho laø roà daïi khoâng theâm chaáp. Nhaø sö thaáy

theá laïi noùi:

- Thí chuû cho toâi cho! Thí chuû cho toâi cho! .

Só AÅn khoù chòu, aüm ngay con toan quay vaøo nhaø. Nhaø sö troû vaøo

Só AÅn cöôøi oà leân, roài ñoïc ngay boán caâu:

Chuù ngoác nuoâng con kheùo nöïc cöôøi,

Göông laêng(1) luoáng ñeå tuyeát pha phoâi,

(1)Laêng hoa kính. moät thöù göông quyù ôù laåu trang, cuõng duøng ñeå ví ngöôøi ñaøn baø ñep.

Chöõ laêng ôû ñaây coøn aån giaáu moät saám ngöõ, vi Anh Lieân veà sau bò Baøn Tieát cöôùp laáy laøm

tieåu thieáp, ñoåi te�coù�n laø Höông Laêng.

Nguyeân tieâu(1) ñeâm aáy coi chöøng ñaáy,

Löûa khoùi tan taønh saép tôùi nôi.

Só AÅn nghe noùi, trong loøng do döï, muoán ñeán hoûi lai lòch, thì ñaïo

só ñaõ baûo vò sö:

- Chuùng ta khoâng caàn cuøng ñi moät ñöôøng, haõy taïm chia tay, moãi

ngöôøi moãi vieäc. Ba kieáp sau, toâi chôø oâng ôû nuùi Baéc Mang, chuùng ta seõ

laïi hoïp maët, roài ñeán Thaùi Hö Caûnh Ao xoùa soå ñeå keát thuùc chuyeän naøy.

Nhaø sö noùi:

- Hay laém! Hay laém!

Noùi xong, thoaùng moät caùi, hai ngöôi maát huùt, khoâng thaáy ñaâu

nöõa. Só AÅn nghó buïng: “Hai ngöôøi naøy taát coù lai lòch, ñaùng leõ ta neân

hoûi roõ môùi phaûi, baây giôø aên naên cuõng muoän roài”.

Só AÅn ñöông luùc vaån vô suy nghó, chôït troâng thaáy moät nhaø nho

ngheøo, ôû troï trong mieáu Hoà Loâ, beân caïnh nhaø mình, hoï Giaû teân Hoùa,

teân chöõ laø Thôøi Phi, bieät hieäu Vuõ Thoân, ñi ñeán. Giaû Vuõ Thoân ngöôøi

Hoà Chaâu, voán doøng thi thö theá hoaïn, nhöng vì sinh vaøo luùc caûnh nhaø

sa suùt, cuûa heát ngöôøi hieám, chæ coøn trô troïi moät mình. ÔÛ nhaø cuõng voâ

ích, Vuõ Thoân leân kinh mong laäp coâng danh, döïng laïi cô nghieäp. Haén

ñeán ñaây töï naêm ngoaùi, nhöng vì tuùng thieáu neân ñaønh ôû taïm trong

mieáu, haøng ngaøy baùn chöõ vieát vaên ñeå soáng, bôûi theá Só AÅn thöôøng

cuøng haén ñi laïi chôi bôøi.

Vuõ Thoân troâng thaáy Só AÅn, voäi vaøng chaøo hoûi:

- Tieân sinh ñöùng ngoùng gì ñaáy, chaéc ngoaøi phoá coù caùi gì môùi laï?

Si aån cöôøi ñaùp:

- Chaúng coù gì, chæ vì chaùu khoùc, toâi mang noù ra ñaây. Ñuùng luùc

buoàn, laïi gaëp toân huynh ñeán, xin môøi vaøo chôi, chuùng ta noùi chuyeän

tieâu khieån cho heát quaõng ngaøy daøi daèng daëc naøy.

Só AÅn sai ngöôøi aüm con ñi, roài daét tay Vuõ Thoân vaøo thö phoøng,

goïi tieåu ñoàng pha traû.

Hai ngöôøi vöøa môùi noùi chuyeän ñöôïc daêm ba caâu thì coù ngöôøi nhaø

vaøo baùo:

- Coù cuï Nghieâm tôùi chôi.

Só AÅn voäi vaøng ñöùng daäy caùo loãi:

- Xin toân huynh thöù loãi, haõy taïm ngoài chôi, toâi ñi ra roài seõ trôû

(1) Ngaøy raèm thaùng gieâng, coøn goïi laø tieát hoa ñaêng.

laïi ngay.

Vuõ Thoân cuõng ñöùng daäy, khieâm toán noùi:

- Xin tieân sinh cöù töï tieän, toâi ñeán chôi luoân, coù chôø moät phuùt

cuõng chaúng sao.

Noùi xong Só An ñi ra.

Vuõ Thoân ngoài buoàn, giôû saùch ra xem, chôït nghe ngoaøi cöûa soå coù

tieáng ngöôøi con gaùi ho. Vuõ Thoân ñöùng daäy nhìn ra, thaáy moät a hoaøn

ñöông haùi hoa, daùng ñieäu thanh nhaõ, maët maøy töôi taén, tuy khoâng

ñeïp laém, nhöng coù moät vaøi neùt laøm ngöôøi ta xieâu loøng. Vuõ Thoân baát

giaùc ñöùng ngaây ngöôøi ra. A hoaøn haùi hoa xong, saép ñi, boãng ngaång

ñaàu leân troâng thaáy coù ngöôøi ñöùng trong cöûa soå, aùo cuõ khaên raùch, tuy

coù veû ngheøo, nhöng löng troøn, vai roäng, maët to, mieäng vuoâng, loâng

maøy saéc; ñoâi maét saùng, muõi thaúng, maù nôû. Noù voäi quay mình laùnh ñi,

nghó buïng: “Ngöôi naøy daùng ñieäu oai veä sao laïi aên maëc lam luõ nhö

vaäy? Coù leõ laø oâng Giaû Vuõ Thoân maø chuû ta thöôøng nhaéc ñeán chaêng?

Chuû ta vaãn coù yù muoán giuùp ñôõ oâng ta, nhöng chöa coù dòp. Nhöõng

khaùch quen nhaø ta khoâng coù ai ngheøo tuùng caû. Nhaát ñònh laø haén, chöù

chaúng coøn ai. Thaûo naøo chuû ta thöôøng noùi oâng naøy khoâng phaûi laø

ngöôøi chòu khoå maõi”. Nghó theá, töï nhieân noù laïi quay ñaàu laïi nhìn. Vuõ

Thoân thaáy a hoaøn ngoaûnh laïi, cho laø naøng coù yù vôùi mình, vui möøng

khoân xieát, nghó buïng: “Ngöôøi con gaùi naøy coù maét tinh ñôøi, quaû laø

ngöôøi tri kyû trong luùc phong traàn”.

Moät luùc tieåu ñoàng ñi vaøo, Vuõ Thoân môùi bieát ngoaøi nhaø giöõ khaùch

laïi aên côm. Haén khoâng chôø ñöôïc, beøn theo ñöôøng beân caïnh ñi ra. Só

AÅn theát khaùch xong, bieát Vuõ Thoân ñaõ veà roài, cuõng khoâng tieän cho ñi

môøi nöõa.

Moät hoâm vaøo tieát Trung Thu, aên tieäc xong, Só AÅn sai doïn moät

tieäc nöõa ôû thö phoøng, roài töï mình döôùi boùng traêng ñeán mieáu môøi Vuõ

Thoân.

Töø ngaøy Vuõ Thoân thaáy a hoaøn nhaø hoï Chaân nhìn mình maáy laàn,

cho laâ tri kyû, neân luùc naøo cuõng mô töôûng ñeán. Nhaân gaëp tieát Trung

thu, ngaém traêng nhôù ñeán ngöôøi, Vuõ Thoân ngaâm moät baøi thô nguõ ngoân:

Ba sinh chöa thoûa nguyeän,

Taác daï nhöõng theâm saàu.

Buoàn quaù hay uû maët,

Ñi qua thöôøng ngoaùi ñaàu.

Tröôùc gioù rieâng nhìn boùng,

Döôùi traêng ai baïn baàu ?

Chò Nguyeät hay chaêng taù ?

Môøi leân choán ngoïc laâu.

Vuõ Thoân ngaâm xong, nghó mình bình sinh coù chí khí lôùn, nhöng

chöa gaëp thôøi, lieàn ngöûa maët leân trôøi, ga&otilde;i ñaàu than thôû, ngaâm to moät

caâu:

Ngoïc giaáu ñaùy hoøm chôø giaù baùn

Thoa naèm trong hoäp ñôïi thôøi bay.

Só AÅn ñi ñeán, nghe thaáy, cöôøi noùi:

- Toân huynh thöïc coù chí khí hôn ngöôøi?

Vuõ Thoân voäi cöôøi ñaùp:

- Khoâng daùm! Chôït ngaâm caâu thô coå, côù ñaâu daùm ngoâng cuoàng

ñeán theá! Vaø hoûi laïi:

- Tieân sinh cao höùng gì maø ñeán ñaây?

Só AÅn cöôøi noùi:

- Ñeâm nay tieát Trung thu, tuïc thöôøng goïi tieát ñoan vieân. Nghó

ñeán toân huynh troï ôû choán taêng phoøng, coù leõ cuõng hiu quaïnh, cho neân

toâi coù baøy rieâng moät tieäc môøi toân huynh sang beân nhaø thöôûng traêng,

khoâng bieát toân huynh coù chieáu coá cho khoâng

Vuõ Thoân nhaän lôøi ngay, cöôøi noùi:

- Ñöôïc, tieân sinh quaù yeâu, tieåu ñeä ñaâu daùm traùi yù.

Vuõ Thoân lieàn theo Só AÅn veà thö phoøng.

Hai ngöôøi uoáng nöôùc traø xong. Moät choác, tieäc baøy ra, röôïu ngon,

thöùc nhaém toát, khoâng caàn phaûi noùi. Hai ngöôøi luùc ñaàu coøn uoáng thong

thaû, sau daàn troø chuyeän cao höùng, thi nhau chuoác cheùn. Baáy giôø ngoaøi

phoá nhaø naøo nhaø naáy ñaøn saùo ca haùt. Vöøng traêng vaèng vaëc, saùng toû

giöõa trôøi. Hai ngöôøi caøng haøo höùng, roùt ñeán ñaâu caïn ñeán ñaáy. Vuõ

Thoân luùc naøy ñaõ ngaø ngaø say, khoâng giöõ noåi cuoàng höùng, troâng traêng

nguï yù ngaâm moät baøi:

Ñeâm raèm gaëp buoåi ñoaøn loan,

Saùng trong, doõi khaép lan can phía ngoaøi.

Vöøng traêng vöøa loù treân trôøi.

Duôùi traàn ngöûa maët muoân ngöôøi ngaém troâng.

Só AÅn nghe roài noùi to:

- Hay laém ! Toâi thöôøng noùi toân huynh khoâng phaûi laø ngöôøi taàm

thöôøng. Nay ngaâm caâu naøy, taát phaûi coù trieäu chöùng bay nhaûy, chaû

maáy ngaøy nöõa seõ nheï böôùc thang maây. Ñaùng möøng! Ñaùng möøng!

Roài töï tay roùt moät chaân röôïu chuùc möøng. Vuõ Thoân uoáng caïn,

than raèng:

- Khoâng phaûi vaõn sinh say röôïu noùi ngoâng ñaâu. Veà loái hoïc khoa

cöû, vaõn sinh cuõng coù theå döï teân treân baûng. Chæ vì hieän nay thieáu tieàn

loä phi, khoâng xoay vaøo ñaâu ñöôïc. Ñöôøng vaøo kinh thì xa, neáu chæ nhôø

vaøo tieàn baùn chöõ, vieát vaên, khoâng theå ñuû ñöôïc?

Só AÅn khoâng ñôïi noùi heát, ngaét lôøi ngay:

- Sao toân huynh khoâng noùi tröôùc? Toâi vaãn coù yù aáy, khoâng thaáy

toân huynh noùi ñeán, neân toâi khoâng daùm ñöôøng ñoät. Toâi tuy baát taøi

cuõng coù theå hieåu ñöôïc hai chöõ nghóa vaø lôïi. Sang naêm coù khoa thi,

toân huynh neân leân kinh thi ngay. Moät khi baûng xuaân cao chieám, môùi

khoûi phuï taøi hoïc cuûa mình. Coøn tieàn loä phí, toâi xin thu xeáp hoä, khoâng

daùm laøm phuï loøng tin yeâu cuûa huynh ñoái vôùi toâi

Lieàn sai tieåu ñoàng vaøo laáy naêm möôi laïng baïc vaø hai boä quaàn aùo

reùt ra, ñöa cho Vuõ Thoân. Só AÅn laïi noùi:

- Ngaøy 19 laø ngaøy hoaøng ñaïo, toân huynh neân ñaùp thuyeàn ñi

ngay. Chôø khi caùnh hoàng bay boång, muøa ñoâng naêm sau chuùng ta seõ

laïi gaëp nhau, haù khoâng phaûi laø moät vieäc raát vui söôùng hay sao?

Vuõ Thoân lieàn nhaän tieàn vaø aùo, chæ caùm ôn moät lôøi, roài cöù uoáng

röôïu, cöôøi noùi töï nhieân, ñeán canh ba môùi tan tieäc.

Só AÅn tieãn Vuõ Thoân veà roài vaøo buoàng nguû moät maïch, khi maët

trôøi leân ba con saøo môùi daäy. Nhaân nghó vieäc ñeâm qua, Só AÅn muoán

vieát hai böùc thö, gôûi cho ngöôøi quen laøm ôû Kinh, tieán cöû Vuõ Thoân, ñeå

Vuõ Thoân coù choã nöông thaân. Lieàn cho ngöôøi ñeán nhaø môøi Vuõ Thoân,

ngöôøi nhaø vöøa ñi ñaõ veà ngay noùi:

- Hoøa thöôïng ôû ñoù baûo oâng Giaû ñaõ ñi kinh töø canh naêm vaø coù lôøi

thöa vôùi cuï raèng: ngöôøi ñoïc saùch khoâng caàn ngaøy “hoaøng ñaïo” hay

“haéc ñaïo” chæ caàn ñöôïc vieäc thoâi, neân ñi khoâng kòp töø bieät.

Só AÅn nghe noùi, cuõng thoâi khoâng nghó ñeán nöõa.

Thaùng ngaøy thaám thoaét, ñaõ ñeán tieát nguyeân tieâu. Só AÅn sai

ngöôøi nhaø laø Hoaéc Khaûi aüm Anh Lieân ñi xem hoäi hoa ñaêng. Ñeán nöûa

ñeâm, Hoaéc Khaûi ñaët Anh Lieân ngoài ôû ngoaøi cöùa moät mình roài ñi tieåu.

Khi quay laïi, khoâng thaáy Anh Lieân ñaâu, Hoaéc Khaûi hoát hoaûng ñi tìm

suoát ñeâm, sôï khoâng daùm veà baùo cho chuû bieát lieàn troán ñi nôi khaùc.

Saùng hoâm sau, vôï choàng Só AÅn khoâng thaáy con veà, bieát raèng coù

chuyeän khoâng hay xaûy ra, lieàn sai ngöôøi ñi tìm caùc ngaû, tuyeät nhieân

khoâng thaáy tung tích. Vôï choàng Só AÅn nöûa ñôøi ngöôøi môùi coù muïn con

gaùi, baây giôø laïc maát, buoàn raàu bieát laø chöøng naøo! Vì theá ngaøy ñeâm

than khoùc, dôû cheát dôû soáng. Moät thaùng sau vì thöông nhôù con Só AÅn

bò oám, vôï laø hoï Phong cuõng oám, ngaøy ngaøy thuoác thang boùi toaùn.

Ñeán raèm thaùng ba, trong mieáu Hoà Loâ baøy coã cuùng Phaät, hoøa

thöôïng khoâng caån thaän ñeå chaûo daàu boác chaùy lan ra giaáy daùn cöûa soå.
<p>Caùc nhaø ôû vuøng aáy ñeàu giaäu tre vaùch vaùn, döôøng nhö ñoù cuõng laø soá

kieáp phaûi chòu, neân cöù nhaø noï chaùy sang nhaø kia, caû phoá boác leân nhö

nuùi löûa. Baáy giôø tuy coù quaân daân ñeán chöûa, nhöng löûa ñaõ chaùy to,

khoâng sao cöùu ñöôïc! Chaùy suoát moät ñeâm môùi taét, bao nhieâu nhaø ñeàu

hoùa ra tro. Ñaùng thöông nhaát laû nhaø hoï Chaân ôû ngay lieàn mieáu, chæ

coøn trô laïi moät ñoáng ngoùi gaïch vuïn. May sao hai vôï choàng vaø ngöôøi

nhaø khoâng ai vieäc gì. Só AÅn daäm chaân thôû daøi, baøn vôùi vôï veà traïi ôû.

Nhöng laïi gaëp maát naêm maát muùa, troäm cöôùp nhö ong, tranh ruoäng

cöôùp ñaát, daân khoå traêm chieàu. Vì vaäy quan quaân ñeán naõ baét luoân, khoù

beà yeân thaân ñöôïc. Só AÅn phaûi baùn trang traïi, ñem vôï vaø hai ngöôøi

ñaày tôù gaùi veà ôû vôùi boá vôï laø Phong Tuùc, moät ngöôøi laøm ruoäng, nhöng

laø haïng giaøu coù ôû chaâu Ñaïi Nhö. Thaáy con reå boái roái ñeán ôû nhôø,

Phong Tuùc trong buïng khoù chòu. Só AÅn may coøn coù soá tieàn, lieàn boû ra

nhôø boá vôï mua hoä nhaø ñaát ñeå laøm keá sinh nhai. Phong Tuùc vöøa mua

vöøa aên bôùt, chæ coøn ñöôïc moät ít nhaø naùt ruoäng xaáu. Só AÅn laïi laø nhaø

nho, khoâng quen vieäc caøy caáy, göôïng gaïo qua moät vaøi naêm, voán lieáng

heát saïch. Phong Tuùc tröôùc maët reå thì noùi naêm ba caâu saùo, nhöng khi

gaëp ngöôøi khaùc thì laïi noùi xaáu reå chæ quen aên bieáng laøm. Só AÅn bieát

theá, trong loøng raát hoái haän, nghó ñeán tai bieán naêm tröôùc, vöøa töùc vöøa

giaän, laïi theâm aáp uû moái thöông taâm. Moät ngöôøi gaàn ñeán tuoåi giaø nhö

Só AÅn, chòu sao noåi caûnh ñau oám vaõ ngheøo khoå giaøy voø, daàn daàn caøng

ngaøy caøng caûm thaáy quang caûnh tieâu ñieàu. Moät hoâm , Só AÅn choáng

gaäy ra phoá chôi cho ñôõ buoàn, chôït thaáy moät vò ñaïo só khieãng chaân,

giaày gai aùo raùch, ngoâng cuoàng phoùng tuùng, taäp teãnh ñi ñeán, mieäng

ñoïc maáy caâu:

Ngöôøi ñôøi ñeàu cho thaàn tieân hay,

Maø chuyeän coâng danh laïi vaãn say!

Xöa nay töôùng soaùi nôi naøo ñaây,

Moät daõy moà hoang coû moïc ñaày!

Ngöôøi ñôøi ñeàu cho thaàn tieân hay.

Nhöõng haùm vaøng baïc loøng khoâng khuaây!

Suoát ngaøy nhöõng mong chöùa cho ñaày,

Ñeán luùc daày roài nhaém maét ngay!

Ngöôøi ñôøi ñeàu cho thaàn tieân hay!

Nhöng thích vôï ñeïp loøng khoâng khuaây!

Luùc soáng aùi aân keå suoát ngaøy,

Luùc cheát lieàn boû theo ngöôøi ngay!

Ngöôøi ñôøi ñeàu cho thaàn tieân hay!

Muoán ñoâng con chaùu loøng khoâng khuaây!

Xöa nay cha meï thöïc khôø thay,

Con hieàn chaùu thaûo ai thaáy ñaây!!

Só AÅn nghe thaáy, laïi ngay tröôùc maët hoûi:

- Ngöôøi ñoïc nhöõng caâu gì maø chæ nghe thaáy “haûo lieãu” “haûo lieãu”

thoâi.

Ñaïo só cöôøi ñaùp:

- Neáu ñaõ nghe thaáy hai chöõ “haûo” vaø “lieãu” thì cuõng ñaùng khen

cho ngöôi laø saùng suoát. Phaûi bieát muoân vieäc ôû ñôøi “haûo” töùc laø “lieãu”,

“lieãu” töùc laø “haûo” neáu khoâng “lieãu” thì khoâng “haûo”, maø muoán “haûo”

thì phaûi “lieãu”. Vì theá baøi haùt naøy ta goïi laø baøi “haûo lieãu ca”(1).

Só AÅn voán ngöôøi thoâng minh, nghe noùi theá, trong buïng tænh ngoä

ngay, lieàn cöôøi noùi:

- Haõy thong thaû! Ñeå toâi giaûi nghóa baøi “haùo lieãu ca”, ngöôøi nghó

theá naøo?

Ñaïo só cöôøi baûo:

(1) Baøi haùt naøy trong nguyeân vaên, chöõ cuoái trong caâu thöù nhaát ñeàu laø chöõ “haûo” laø toát,

chöõ cuoái cuøng cuûa caùc caâu thöù hai vaø thöù tö ñeàu laø “lieãu” laø heát, cho neân goïi laø “haûo lieãu

ca”.

- Nhaø ngöôi cöù giaûi nghóa ñi.

Só AÅn ñoïc luoân:

Giôø ñaây leàu coû vaéng tanh,

Tröôùc kia traâm hoát saép quanh ñaày giöôøng!

Giôø ñaây caây coû ngoån ngang,

Tröôùc kia vuõ taï ca tröôøng laø ñaây,

Xaø chaïm kia nheän giaêng ñaày.

Maøn the nay ruõ caïnh ngay cöûa boàng.

Xöa sao phaán ñöôïm höông noàng.

Maø nay söông nhuoäm nhö boâng treân ñaàu ?

Baõi tha ma coù xa ñaâu,

Laø nôi maøn thaém laø laàu uyeân öông.

Hoâm kia ñaày nhöõng baïc vaøng.

Phuùt ñaâu haønh khaát beân ñöôøng laø ai ?

Nhöõng tham soá phaän cuûa ngöôøi,

Bieát ñaâu mình ñaõ sa nôi vuõng laày ?

Trai thôøi daïy nhöõng ñieàu hay,

Ngôø ñaâu troäm cöôùp sau naøy xaáu xa.

Gaùi thôøi keùn cöûa choïn nhaø,

Ngôø ñaâu nhaém choã yeân hoa rôi vaøo!

Muõ the cheâ nhoû hay sao,

Ñeå goâng cuøm phaûi vöông vaøo ñaùng lo.

Tröôùc manh aùo raùch co ro,

Maûnh baøo giôø khoaùc laïi cho laø daøi.

AÀm aàm treân choán vuõ ñaøi,

Ngöôøi kia vöøa xuoáng thì ngöôøi naøy leân.

Thöïc laø daïi daïi ñieân ñieân,

Queâ ai maø nhaän laø mieàn laøng ta.

Quay ñaàu giôø môùi tænh ra,

May quaàn aùo cöôùi ñeàu laø vì ai!

Ñaïo só khieãng chaân nghe xong, voã tay cöôøi noùi:

- Giaûi nghóa raát ñuùng! Giaûi nghóa raát ñuùng!

Só AÅn noùi:

- Chuùng ta ñi thoâi.

Roài ñôõ ngay caùi naûi treân vai ñaïo só, ñeo leân löng, cuøng vôùi ñaïo só

ra ñi vuøn vuït, khoâng veà nhaø nöõa.

Tin aáy ñoàn aàm ngoaøi phoá, ngöôøi noï noùi vôùi ngöôøi kia cho laø

chuyeän laï. Hoï Phong nghe vaäy, khoùc ngaát ñi nhieàu laàn, roài baøn vôùi boá

cho ngöôøi ñi tìm caùc nôi, nhöng naøo thaáy tung tích! Khoâng laøm theá

naøo ñöôïc, hoï Phong ñaønh ôû nöông nhôø boá meï cho qua ngaøy. May sao

coù hai a hoaøn theo haàu beân mình, ba thaày troø ngaøy ñeâm khaâu vaù laáy

tieàn giuùp theâm boá meï. Phong Tuùc haøng ngaøy cöù noùi ra noùi vaøo, nhöng

khoâng laøm theá naøo ñöôïc

Moät hoâm, a hoaøn nhaø hoï Chaân ra ngoaøi cöûa mua chæ, nghe thaáy

ñöôøng phoá coù tieáng quaùt thaùo. Moïi ngöôøi ñeàu noùi: “Quan môùi ñaõ ñeán!”

A hoaøn naáp trong cöûa, thaáy quaân lính haøng ñoâi ñi tröôùc, moät coã kieäu

lôùn röôùc moät vò maëc aùo muõ ñaïi traøo theo sau. A hoaøn giaät mình nghó

buïng: “OÂng quan naøy troâng quen quen, hình nhö mình ñaõ gaëp ôû ñaâu

roài?” Roài noù vaøo nhaø, cuõng khoâng nghó ñeán nöõa. Ñeán toái, luùc saép ñi

nghæ, chôït coù tieáng goø cöûa, nhieàu ngöôøi noùi oàn aøo: “Ngöôøi nhaø cuûa

quan huyeän ñeán hoûi coù vieäc!” Phong Tuùc nghe thaáy sôï taùi ngöôøi,

khoâng bieát côù tai vaï gì.

o0o

Hoài thöù hai

Giaû phu nhaân taï theá ôû thaønh Döông Chaâu

Laõnh Töû Höng keå chuyeän trong phuû Vinh Quoác

Phong Tuùc nghe thaáy teân coâng sai goïi, voäi vaøng chaïy ra cöôøi.

Teân kia noùi to:

“Môøi ngay oâng Chaân ra ñaây!”.

Phong Tuùc cöôøi noùi

- Toâi hoï Phong chöù khoâng phaûi hoï Chaân; chæ coù reå toâi laø hoï

Chaân, nhöng ñaõ ñi tu vaøi naêm nay roài. Coù phaûi oâng hoûi noù khoâng?

Teân coâng sai noùi:

- Chaúng bieát anh laø chaân hay giaû gì heát. Toâi ñaõ vaâng leänh quan

ñeán ñaây hoûi anh, toâi cöù daãn anh veà haàu quan, khoûi phaûi ñi laïi loâi thoâi.

Chuùng khoâng cho Phong Tuùc noùi, cöù daãn ñi, caû nhaø hoï Phong sôï

haõi khoâng bieát vieäc gì. Ñeán canh hai Phong Tuùc môùi veà vui möøng hôùn

hôû. Moïi ngöôøi xuùm laïi hoûi. Phong Tuùc noùi:

- Quan môùi naøy hoï Giaû teân Hoùa, ngöôøi Hoà Chaâu, laø baïn cuõ cuûa

reå ta. Vöøa ñaây ñi qua cöûa nhaø ta, troâng thaáy con Kieàu Haïnh mua chæ,

quan ñoaùn con reå ta dôøi ñeán ôû ñaây, neân goïi laïi hoûi. Ta keå roõ ñaàu ñuoâi,

quan thöông caûm th�colo�û daøi moät luùc laâu, laïi hoûi ñeán chaùu ngoaïi ta, ta

noùi chaùu ñi xem hoäi bò laïc maát. Quan noùi: “Vieäc aáy khoâng ngaïi, ta seõ

sai ngöôøi ñi doø xeùt cho”. Noùi chuyeän moät luùc, khi saép veà, quan laïi cho

hai laïng baïc.

Vôï Chaân Só AÅn nghe vaäy, caøng ñoäng loøng thöông xoùt.

Saùng sôùm hoâm sau, Vuõ Thoân sai ngöôøi mang hai goùi baïc, boán

taám gaám ñeán taï ôn vôï hoï Chaân. Laïi ñöa moät phong thö kín cho

Phong Tuùc, nhôø noùi vôùi vôï hoï Chaân xin cöôùi Kieàu Haïnh laøm vôï hai.

Phong Tuùc cöôøi möøng hôùn hôû, chæ sôï khoâng ñöôïc vöøa loøng quan, neân

tröôùc maët con gaùi heát söùc noùi huøn vaøo. Roài ngay ñeâm aáy Phong Tuùc

thueâ moät chieác kieäu nhoû ñöa Kieàu Haïnh vaøo dinh quan huyeän. Vuõ

Thoân vui möøng laém, ñöa traêm laïng baïc taëng Phong Tuùc, laïi bieáu vôï

hoï Chaân nhieàu leã vaät, khuyeân cöù yeân taâm, chôø sau naøy seõ tìm con gaùi

giuùp.

Noùi ñeán Kieàu Haïnh laø ngöôøi naêm tröôùc ñaõ ngoaûnh laïi nhìn Giaû

Vuõ Thoân, chæ vì moät caùi nhìn ngaãu nhieân maø thaønh ra moät ñoaïn kyø

duyeân, ñoù laø moät vieäc khoâng ngôø. May sao vaän vaø meänh ñeàu toát, veà

vôùi Vuõ Thoân môùi coù moät naêm, Kieàu Haïnh ñaõ sinh ñöôïc moät con trai.

Laïi nöõa naêm sau, vôï caû Vuõ Thoân oám cheát, Vuõ Thoân ñöa naøng leân laøm

chính thaát, ñoù laø:

Ngaãu nhieân nhìn moät caùi,

Maø ñöôïc ôû treân ngöôøi.

Nguyeân naêm tröôùc Vuõ Thoân ñöôïc Só AÅn giuùp tieàn, ngaøy möôøi

saùu vaøo kinh. Ñeán ngaøy thi khoâng ngôø ñoã tieán só, ñöôïc boå laøm tri phuû.

Vuõ Thoân tuy taøi gioûi, nhöng tính tham taøn, laïi caäy taøi khinh nhôøn

ngöôøi treân, boïn ñoàng lieâu ñeàu gheùt. Nhaän chöùc chöa ñaày hai naêm, Vuõ

Thoân bò quan treân löøa choã hôù, daâng sôù haëc haén: “Voán tính gian giaûo,

giaû daïng leã nghi, möôïn tieáng lieâm chính, ngaám ngaàm giao keát vôùi luõ

hoà lang, gaây ra nhieàu chuyeänraéc roái cho nhaân daân khoâng sao chòu

noåi”. Vua giaän caùch chöùc. Vuõ Thoân tuy trong loøng hoå theïn, nhöng

ngoaøi maët vaãn khoâng coù tí gì toû ra oaùn giaän, vaãn vui veû nhö thöôøng.

Sau khi baøn giao xong, Vuõ Thoân nhaët nhaïnh cuûa caûi, ñöa gia quyeán

veà queâ roài moät mình ñi ngao du nhöõng nôi danh thaéng. Moät hoâm

ngaãu nhieân ñeán ñaát Duy Döông, Vuõ Thoân ñöôïc bieát quan Dieâm Chính

môùi boå ñeán naêm nay laø Laâm Nhö Haûi.

Laâm Nhö Haûi, hoï Laâm, teân Haûi, teân chöõ Nhö Haûi, laø ngöôøi Coâ

Toâ, ñoã Thaùm hoa khoa tröôùc, ñöôïc thaêng chöùc Lan ñaøi töï ñaïi phu, nay

boå ñeán ñaây laøm Tuaàn dieâm ngöï söû môùi hôn thaùng nay. OÂng toå nhaø

Laâm Nhö Haûi töøng taäp töôùc haàu, ñeán Nhö Haûi laø naêm ñôøi. Theo leä

taäp töôùc thì chæ coù ba ñôøi, nhöng boá Nhö Haûi ñöôïc vua ñaëc caùch ra ôn,

cho taäp töôùc theâm moät ñôøi nöõa. Nhö Haûi thì do khoa cöû xuaát thaân,

Hoï Laâm tuy laø nhaø chung ñænh, nhöng cuõng doøng doõi thi thö. Chæ tieác

hoï haøng khoâng thònh vöôïng, con chaùu hieám hoi, tuy coù maáy ngaønh

nhöng ñeàu laø hoï xa, khoâng phaûi anh em ruoät thòt. Nhö Haûi ñaõ boán

möôi tuoåi, coù moät con trai leân ba, môùi cheát naêm ngoaùi. Daãu coù nhieàu

vôï leõ naøng haàu, nhöng soá hieám hoi cuõng chaúng laøm theá naøo ñöôïc. Chæ

coù vôï caû laø hoï Giaû sinh ñöôïc moät con gaùi teân goïi Ñaïi Ngoïc, môùi leân

naêm. Vôï choàng nöng niu con nhö hoøn ngoïc treân tay. Thaáy con thoâng

minh tuaán tuù. Nhö Haûi cho ñi hoïc nhö con trai, sôùm toái ñôõ hiu quaïnh.

Noùi veà Giaû Vuõ Thoân ôû nhaø troï bò caûm gaàn moät thaùng trôøi môùi

khoûi. Vöøa meät vöøa heát tieàn, haén ñònh tìm moät choã ôû taïm naøo hôïp vôùi

söùc khoûe. Nhaân gaëp hai ngöôøi baïn cuõng ôû nhaø troï, bieát quan Dieâm

Chính muoán ñoùn thaày daïy con gaùi hoïc, Vuõ Thoân lieàn nhôø baïn tieán cöû,

tìm keá yeân thaân. May sao ôû ñoù chæ coù moät coâ hoïc troø vaø hai a hoaøn

laøm baïn hoïc. Coâ hoïc troø naøy vöøa beù laïi vöøa yeáu, thôøi giôø khoâng haïn

ñònh nhieàu ít, vì theá Vuõ Thoân roãi laém.

Thaám thoaùt ñaõ hôn moät thaùng, khoâng ngôø meï coâ hoïc troø laø Giaû

phu nhaân oám cheát. Khi meï oám thì coâ haàu haï thuoác thang, khi meï

maát thì coâ giöõ ñuû moïi tang leã. Vuõ Thoân ñònh thoâi daïy ñi tìm vieät

khaùc, nhöng Nhö Haûi muoán con cö tang vaãn ñi hoïc, neân coá giöõ laïi.

Gaàn ñaây vì quaù thöông xoùt, laïi voán ngöôøi yeáu saün, neân beänh cuûa coâ

laïi phaùt, phaûi nghæ hoïc luoân, Vuõ Thoân ngoài roãi, gaëp nhöõng luùc trôøi

chieàu eâm aû, aên xong laïi ra ngoaøi chôi.

Moät hoâm, Vuõ Thoân ra ngoaøi thaønh thöôûng ngoaïn phong caûnh

thoân queâ, vui chaân ñi ñeán moät choã non nöôùc quanh co, röøng truùc xanh

toát, lôø môø thaáy ñaèng xa coù moät toøa coå mieáu. Vuõ Thoân ñeán ñoù thì thaáy

cöûa ngoõ xieâu veïo, töôøng vaùch ñoå naùt, coù bieån ñeà Trí Thoâng Tuï. Caïnh

cöûa laïi coù ñoâi caâu ñoái ñaõ cuõ naùt:

Sau mình coøn choã, khoâng luøi böôùc,

Tröôùc maét cuøng ñöôøng, muoán ngoaûnh ñaàu.

Vuõ Thoân xem xong, nghó raèng: “Hai caâu naøy vaên thì thöôøng thoâi,

nhö yù saâu saéc. Xöa nay ta ñi chôi nhieàu nuùi nhieàu chuøa coù tieáng, chöa

töøng thaáy caâu ñoái naøo theá naøy. Chöa bieát chöøng trong ñoù coù vò tu

haønh ñaéc ñaïo cuõng neân. Sao ta khoâng vaøo hoûi xem?” Khi vaøo, thaáy

moät vò sö giaø loïm khoïm ñang naáu chaùo, Vuõ Thoân cuõng khoâng ñeå yù

ñeán. Luùc noùi chuyeän thaáy vò sö vöøa loøa vöøa ñieác, raêng ruïng, löôõi cöùng,

hoûi moät ñaèng, traû lôøi moät neûo.

Vuõ Thoân chaùn ngaùn, trôû ra, muoán tìm moät haøng röôïu uoáng maáy

cheù cho ñôõ buoàn. Haén vöøa böôùc vaøo cöûa, thaáy trong ñaùm khaùch coù

moät ngöôøi chaïy ra cöôøi vaø môøi vaøo:

- Laï thaät! Laï thaät! Sao laïi gaëp tieân sinh ôû ñaây?

Vuõ Thoân voäi nhìn, thì ra ngöôøi naøy buoân ñoà coå ôû Kinh ñoâ, hoï

Laõnh, teân Töû Höng, ñaõ quen nhau töø khi ôû kinh ñoâ. Vuõ Thoân thì phuïc

Töû Höng laø tay coù taøi thaùo vaùt, Töû Höng thì muoán möôïn tieáng Vuõ

Thoân laø ngöôøi vaên nho, vì theá hai ngöôøi chôi thaân vôùi nhau.

Vuõ Thoân voäi hoûi:

- OÂng ñeán ñaây bao giôø? Toâi khoâng bieát, ngaãu nhieân laïi gaëp thöïc

laø kyø duyeân!

Töû Höng ñaùp:

- Toâi veà nhaø naêm ngoaùi, nhaân coù vieäc vaøo kinh, tieän ñöôøng ñeán

ñaây thaêm moät ngöôøi baïn. oâng ta coù loøng toát, löu toâi laïi ôû chôi, toâi

khoâng coù vieäc gì gaáp, neân cuõng ôû laïi ít ngaøy, ñoä nöûa thaùng nöõa seõ leân

ñöôøng. Hoâm nay vì nhaø oâng baïn coù vieäc, neân toâi ra ñaây chôi, ñònh vaøo

nghæ chaân, khoâng ngôø laïi gaëp tieân sinh!

Noùi xong môøi Giaû Vuõ Thoân ngoài. Töû Höng baûo doïn röôïn, hai

ngöôøi uoáng röôïu noùi chuyeän, keå laïi nhöõng vieäc töø ngaøy xa nhau. Vuõ

Thoân nhaân hoûi:

- Gaàn ñaây kinh ñoâ coù gì laïi khoâng

- Cuõng khoâng coù gì laï, chæ coù nhaø doøng hoï vôùi tieân sinh coù moät

chuyeän hôi laï.

Vuõ Thoân cöôøi:

- Hoï toâi khoâng coù ai ôû kinh ñoâ caû, sao laïi noùi theá?

Töû Höng cöôøi:

- Cuøng hoï thoâi, khoâng phaûi cuøng ngaønh.

- Nhaø naøo?

- Nhö phuû Giaû Vinh Quoác coù leõ cuõng khoâng laøm maát thanh danh

nhaø tieân sinh!

- Phuû Vinh Quoác coâng aø? Cöù keå ra, hoï nhaø toâi cuõng khoâng ít

ngöôøi, töø Giaû Phuïc ñôøi Ñoâng Haùn ñeán giôø, chi phaùi raát ñoâng, tænh naøo

cuõng coù, khoâng ai tra khaûo heát ñöôïc. Keå ra phuû Vinh thì coù cuøng hoï

vôùi toâi ñaáy, nhöng nhaø aáy vinh hieån nhö theá, toâi khoâng tieän nhaän hoï,

neân ngaøy caøng xa.

Töû Höng thôû daøi:

- Tieân sinh ñöøng noùi theá. Hieän nay hai nhaø Vinh, Ninh ñeàu suy

suùt caû, khoâng coøn thònh vöôïng nhö tröôùc nöõa.

- Hieän giôø hai nhaø Ninh, Vinh ngöôøi raát nhieàu, sao baûo laø suy

suùt?

- Chính theá, noùi ra thì raát daøi.

- Naêm ngoaùi toâi ñeán Kim Laêng, vì muoán thaêm di tích Luïc

Trieàu(1). Khi toâi ñeán thaønh Thaïch Ñaàu, coù ñi qua hai nhaø aáy. Con

ñöôøng baéc loä beân ñoâng laø phuû Ninh Quoác, beân taây laø phuû Vinh Quoác,

hai nhaø lieàn nhau, chieám quaù nöûa phoá. Ngoaøi cöûa chính tuy vaéng veû

khoâng coù ngöôøi, nhöng nhìn qua töôøng, thaáy trong ñoù ñieän ñaøi laàu gaùc

raát laø nguy nga; ngay caùi vöôøn hoa ñaèng sau, caây coái nuùi non vaãn saàm

uaát töôi teát, ñaâu phaûi laø nhaø suy suùt?

Töû Höng cöôøi noùi:

- Khoâng ngôø tieân sinh ñoã tieán só, maø laïi chaúng thoâng tí naøo! Coå

nhaân ñaõ noùi: “con saâu traêm nhaân, cheát vaãn khoâng ngaõ”. Hai nhaø naøy

tuy khoâng phoàn thònh baèng luùc tröôùc, nhöng so vôùi nhöõng nhaø só

hoaïn bình thöôøng vaãn coøn khaùc xa. Hieän giôø ngöôøi nhieàu, coâng vieäc

beà boän. Theá maø töø thaày ñeán tôù, chæ bieát höôûng thuï phuù quyù, khoâng

ngöôøi naøo lo tính coâng vieäc. Ñeán noãi haøng ngaøy phung phí cuõng

khoâng bieát tinh giaûm; beà ngoaøi xem ra khoâng thaáy coù gì thay ñoåi,

nhöng beà trong thöïc troáng roãng caû roài. Ñoù laø vieäc nhoû, coøn coù vieäc lôùn

nöõa: moät nhaø phuù quyù doøng doõi thi thö nhö theá maø ai ngôø con chaùu

laïi caøng ngaøy caøng suy suùt!

Vuõ Thoân noùi:

(1) Luïc Trieàu: Ngoâ, Ñoâng Taán, Toáng, Teà. Löông, Traàn. Saùu trieàu ñeàu ñoùng ñoâ ôû Kieán

Khang, töùc laø Nam Kinh cöûa Trung Quoác.

- Nhöõng nhaø thi leã nhö theá, coù leõ naøo laïi khoâng bieát daïy baûo

con chaùu? Nhaø khaùc thì toâi khoâng bieát, chöù hai phuû Ninh, phuû Vinh,

xöa nay daïy con vaãn coù khuoân pheùp laém kia maø?

Töû Höng thôû daøi:

- Toâi seõ noùi cho tieân sinh bieát. Tröôùc ñaây Ninh quoác coâng vaø

Vinh quoác coâng laø hai anh em ruoät. Ninh coâng laø tröôûng, ñeû hai con

trai; khi Ninh coâng cheát, con trai lôùn laø Giaû Ñaïi Hoùa taäp töôùc Ñaïi

Hoùa ñeû ñöôïc hai con: con lôùn laø Giaû Phu, leân taùm, chín tuoåi thì cheát;

con thöù laø Giaû Kính taäp töôùc. Giaû Kính moät nieàm moä ñaïo, chæ thích

luyeän ñan, khoâng ñeå yù ñeán moät vieäc gì. May sôùm ñeû ñöôïc con trai laø

Giaû Traân, vì boá thích ñi tu tieân neân nhöôøng cho con taäp töôùc. OÂng ta

khoâng ôû nhaø, maø ra ôû ngoaøi thaønh, soáng chung loän vôùi boïn ñaïo só.

Giaû Traân ñeû ñöôïc moät con trai laø Giaû Dung, nay môùi möôøi saùu tuoåi.

Baây giôø Giaû Kính thì khoâng nhìn gì ñeán vieäc nhaø, Giaû Traân thì

chaúng chòu hoïc haønh, chæ chôi bôøi cho thoûa thích, laøm ñaûo loän caû cô

nghieäp phuû Ninh, khoâng ai daùm ngaên caûn caû. Coøn nhö phuû Vinh, vöøa

roài toâi noùi coù vieäc laï, töùc laø töø khi Vinh coâng cheát, con tröôûng laø Giaû

Ñaïi Thieän taäp töôùc, vôï Ñaïi Thieän laø hoï Söû, con moät töôùc haàu ôû Kim

Laêng, ñeû ñöôïc hai con trai : tröôûng laø Giaû Xaù, thöù laø Giaû Chính. Giaû

Ñaïi Thieän cheát sôùm, coøn vôï, con tröôûng laø Giaû Xaù ñöôïc taäp töôùc. Con

thöù laø Giaû Chính, töù beù ham hoïc, ñöôïc oâng yeâu, muoán chaùu thi ñoã

laøm quan. Khoâng ngôø luùc Ñaïi Thieän saép cheát, di bieåu daâng leân,

Hoaøng thöôïng thöông nhôù ngöôøi baày toâi cuõ, lieàn cho con tröôûng taäp

töôùc. Hoaøng thöôïng laïi hoûi coøn maáy con cho vaøo chaàu ngay, roài ñaëc

caùch cho Giaû Chính haøm chuû söï vaøo boä taäp söï. Nay Giaû Chính ñaõ

ñöôïc thaêng Vieân ngoaïi lang. Vôï Giaû Chính laø Vöông thò, ñeû con ñaàu

loøng laø Giaû Chaâu, möôøi boán tuoåi ñoã tuù taøi, laáy vôï sinh con, nhöng

chöa ñeán hai möôi tuoåi thì oám cheát. Con thöù hai laø gaùi, ñeû ñuùng ngaøy

moàng moät thaùng gieâng, cuõng laø moät söï laï. Maáy naêm sau laïi ñeû moät vò

coâng töû. Chuyeän naøy laïi caøng laï nöõa: khi loït loøng, trong mieäng caäu ta

ngaäm moät hoøn ngoïc nguõ saéc, treân hoøn ngoïc coù ghi nhieàu chöõ, neân

môùi ñaët teân laø Baûo Ngoïc. Tieân sinh baûo chuyeän aáy coù laï khoâng?

Vuõ Thoân cöôøi:

- Nhö theá thì laï thöïc! Ngöôøi naøy chaéc coù moät lai lòch khaùc

thöôøng!

Töû Höng cöôøi nhaït:

- Haøng vaïn ngöôøi ñeàu noùi nhö theá, vì vaäy baø noäi noù yeâu quyù noù

nhö hoøn ngoïc baùu. Khi ñaày naêm, Giaû Chính muoán thöû chí höôùng con

veà sau theá naøo, môùi ñem nhöõng ñoà chôi baøy ra tröôùc maët ñeå xem noù

quôø laáy caùi gì . Ngôø ñaâu noù chaúng laáy caùi gì, maø chæ quôø laáy phaán saùp,

traâm voøng. Giaû Chính khoâng vui, baûo sau naøy chæ laø ñoà töûu saéc, vì theá

khoâng yeâu quyù laém. Duy coù baø Söû Thaùi quaân thì coi noù nhö laø baûn

meänh mình. Noùi laïi caøng laï: Ngaøy nay noù ñaõ leân baûy, leân taùm, tính

khí ngang ngöôïc laï thöôøng, nhöng laïi thoâng minh gaáp traêm ngöôøi

khaùc. Nhaéc laïi caâu noùi hoài nhoû cuûa noù thaät laø kyø quaëc! Noù noùi:

“Xöông thòt cuûa con gaùi laø nöôùc keát thaønh, xöông thòt cuûa con trai laø

buøn keát thaønh. Toâi troâng thaáy con gaùi thì ngöôøi toâi nheï nhaøng, khoan

khoaùi, troâng thaáy con trai thì nhö bò phaûi hôi dô baån vaäy”. Tieân sinh

baûo coù buoàn cöôøi khoâng? Chaéc sau naøy caäu ta seõ laø con quyû hieáu saéc.

Vuõ Thoân nghieâm neùt maët ngaét lôøi:

- Khoâng phaûi theá ñaâu! Ñaùng tieác laø caùc vò khoâng bieát lai lòch caäu

beù aáy. Cuõng nhö oâng Giaû Chính ñaõ coi nhaàm caäu ta laø quyû hieáu saéc!

Neáu khoâng phaûi laø nhöõng baäc ñoïc saùch hieåu bieát nhieàu daøy coâng caùch

vaät trí tri, ñuû söùc tham huyeàn ngoä ñaïo(1), thì khoâng theå bieát ñöôïc.

Töû Höng thaáy Vuõ Thoân noùi moät caùch trònh troïng, voäi xin cho

bieát vì leõ gì.

Vuõ Thoân noùi:

- Trôøi ñaát sinh ra ngöôøi, tröø nhöõng ngöôøi ñaïi nhaân, ñaïi aùc

khoâng keå, coøn thì saøn saøn nhö nhau. Nhöõng böïc ñaïi nhaân thì theo

vaän maø sinh, nhöõng keû ñaïi aùc theo kieáp(2) maø sinh. Theo vaän maø sinh

thì ñôøi trò, theo kieáp maø sinh thì ñôøi loaïn. Nhö caùc vò Nghieâu, Thuaán,

Vuõ, Thang, Vaên, Vuõ, Chu, Thieäu, Khoång, Maïnh, Ñoång, Haøn, Chu,

Trình, Tröông, Chu(3) ñeàu theo vaän maø sinh. Boïn Xuy Vöu, Cung Coâng,

(1) Chöõ trong saùch Ñaïi hoïc: “trí tri taïi caùch vaät”: muoán ñöa trình ñoä hieåu bieát ñeán böïc cao

sieâu phaûi suy xeùt ñeán nôi ñeán choán moïi lyù leõ cuûa söï vaät. Tham huyeàn: doø saâu vaøo choã

huyeàn bí. Ngoä ñaïo: hieåu thaáu ñaïo maåu nhieäm.

(2) Vaän vaø kieáp theo thuyeát thuaät soá coù nghóa khaùc nhau. Vaän chæ thôøi vaän toát, kieáp chæ

kieáp haïn xaáu.

(3) Vua Nghieâu nhaø Ñöôøng, Vua Thuaán nhaø Ngu. Vua Vuõ nhaø Haï, Vua Thang nhaø

Thöông, Vua Vaên vua Vuõ nhaø Chu, Chu Coâng Ñaùn, Thieäu Coâng Thích ñeàu laø con Vaên

Vöông, coù coâng lôùn vôùi nhaø Chu. Khoång Töû, Maïnh Töû laø baäc thaùnh hieàn cuûa nho hoïc.

Kieät, Truï, Thuûy Hoaøng, Vöông Maõng, Taøo Thaùo, Hoaøn OÂn, An Loäc

Sôn, Taàn Coái(1) ñeàu ñuùng kieáp maø sinh. Ñaïi nhaân thì laøm sao cho

thieân haï bình trò. Ñaïi aùc thì laøm cho thieân haï nhieãu loaïn. Ngöôøi

nhaân thì baåm thuï chính khí trong saùng thieâng lieâng; ngöôøi aùc thì

baåm thuï nhöõng taø khí taøn nhaãn ngang ngöôïc. Baây giôø ñang luùc höng

thònh thaùi bình, treân töø trieàu ñình, döôùi ñeán ñoàng noäi, heát thaûy ñeàu

chòu caùi chính khí trong saùng thieâng lieâng. Nhöõng khí coøn thöøa laïi

taûn maùt khoâng bieát veà ñaâu, môùi bieán ra thaønh cam loä, hoøa phong,

traøn khaép trong boán beå. Coøn nhöõng taø khí kia khoâng theå lan traøn

döôùi aùnh saùng maët trôøi ñöôïc, lieàn tuï keát laïi ôû trong ngoøi saâu, hang

Ñoång Troïng Thö ñoã baùc só ñôøi Haùn Vuõ Ñeá, coù taøi chính trò, suoát ba naêm buoâng maøn ñoïc

saùch, khoâng nhin ra ngoaøi.

Haøn Duõ laø moät nhaø vaên noåi tieáng ñôøi Ñöôøng, tính thaúng, coù laøm boä Haén Xöông leâ toaøn

taäp.

Chu Ñoân Di: Teân chöõ laø Lieâm Kheâ, laø Maäu Thuùc. OÂng laø thuûy toå neàn lyù hoïc nhaø Toáng,

coù laøm quyeån Thaùi cöïc ñoà thuyeát vaø Thoâng thö, thaày hoïc cuûa hai oâng Trình Di, Trình

Haïo.

Trình Haïo: Teân chöõ Baù Thuaàn, ñoã tieán só ñôøi Thaàn Toâng nhaø Toáng, hoïc roäng, coù laøm boä

saùch Ñònh tính, ngöôøi ta goïi laø Minh Ñaïo tieân sinh.

Trình Di: Em ruoät Trình Hao, tính thaønh thöïc, thaáu hieåu moïi söï vaät. Coù laøm truyeän giaûi

thích Kinh Dòch vaø kinh Xuaân Thu. Ngöôøi ta goïi laø Y Xuyeân tieân sinh.

Tröông Taùi: Teân chöõ laø Töû Haäu, baïn hoïc cuûa hai oâng Trình Di vaø Trình Hao. Coù laøm ra

Tröông söû toaøn thö möôøi boán quyeån nhö Ñoâng Taây Minh, Chính Moâng, Kinh Hoïc, Lyù

Quaät...

Chu Hy: Teân chöõ laø Nguyeân Hoái, ñoã tieán só ñôøi nhaø Toáng. Hoïc hieåu thaáu moïi söï vaät roài

sau quay vaøo thöïc tieãn. Neàn lyù hoïc ñôøi nhaø Toáng ñeán oâng naøy môùi thöïc hoaøn toaøn.

Ngöôøi ta toân laø Khaûo ñình hoïc phaùi.

(1) Xuy Vöu laø chö haàu cuûa vua Hoaøng Ñeá, cheá ra ñao noû, ñi quaáy roái thieân haï, Vua

Hoaøng Ñeá ñaùnh haén ôù Traùc Loäc, haén thua, hoùa ra ñaùm muø, vua Hoaøng Ñeá cheá ra xe chæ

nam. Xuy Vöu bò gieát cheát.

Cung Coâng laø quan tri thuûy ñôøi vua Nghieâu, treã bieáng coâng vieäc, bò ñaøy ra U Chaâu.

Cuøng thôøi vôùi haén coù: Hoan Ñaâu, Tam Mieâu, Coån, ngöôøi ta goïi laø Töù hung.

Hoaøn OÂn: Ngöôøi ñôøi Taán, khi môùi ñeû, ngöôøi ra nghe thaáy tieáng khoùc, cho laø vaät laï. Sau

laáy Nam Khang coâng chuùa, ñaùnh giaëc ñöôïc nhieàu traän, phong laø Nam quaùn coâng, uy theá

löøng laãy, laán caû quyeàn vua, coù yù phaûn daân phaûn nöôùc. Haén thöôøng noùi: “Con trai khoâng

ñeå ñöôïc tieáng thôm cho ñôøi, cuõng neân ñeå tieáng xaáu cho ñôøi sau”.

An Loäc Sôn ñöôïc vua Ñöôøng Minh Hoaøng tin duøng laøm ñeán chöùc Tieát ñoä söù. Thöôøng ñi

laïi vôùi Döông Quyù phi, xin laøm con nuoâi, sau laøm phaûn, töï xöng laø Huøng Voõ hoaøng ñeá

nhaø Yeân, roài bò con laø Khaùnh Töï gieát cheát.

Taàn Coái tính taøn nhaãn, hieåm aùc, nhôø theá löïc nöôùc Kim laøm ñeán chöùc teå töôùng, gieát haïi

nhieàu trung thaàn voõ töôùng nhö Nhaïc Phi.

roäng, ngaãu nhieân gaëp gioù lay, maây cuoán, thì cuõng dao ñoäng, caûm phaùt

ra ít nhieàu, moät daây nöûa sôïi tung ra, laïi gaëp ngay linh khí ñi qua,

thaønh ra chính khoâng dung ñöôïc taø, taø laïi ghen vôùi chính, khoâng beân

naøo chòu beân naøo, nhö gioù nöôùc saám seùt gaëp nhau treân maët ñaát. Ñaõ

khoâng tieâu dieät ñöôïc nhau, laïi khoâng chòu nhöôøng nhau, taát phaûi

xung ñoät maõnh lieät. Khi ñaõ phaùt tieát ra, caùc taø khí aáy taát phaûi baùm

vaøo ngöôøi. Neáu ai baåm thuï khí aáy maø sinh ra, duø trai hay gaùi, treân

khoâng laøm ñöôïc baäc chaân nhaân quaân töû, maø döôùi cuõng khoâng laøm noåi

haïng ñaïi hung ñaïi aùc. Ñem haïng ngöôøi ñoù ñaët vaøo trong ngaøn vaïn

ngöôøi, thì khí thoâng minh tuaán tuù seõ ôû treân ngaøn vaïn ngöôøi, maø caùi

loái böôùng bænh caøn rôõ cuõng laïi ôû döôùi ngaøn vaïn ngöôøi. Neáu sinh vaøo

nhaø coâng haàu phuù quyù, thì laø haïng ngöôøi tình si tình chuûng; sinh vaøo

nhaø thi thö thanh baïch thì laø daät só cao nhaân; duø coù sinh vaøo nhöõng

nhaø heøn haï thì cuõng laø ñaøo keùp danh tieáng, chöù khoâng ñeán noãi laøm

toâi ñoøi cam chòu sai khieán. Tröôùc kia nhö Höùa Do, Ñaøo Tieàm, Nguyeãn

Tòch, Keâ Khang, Löu Linh, hoï Vöông, hoï Taï, Coá Hoå Ñaàu, Traàn Haäu

Chuû, Ñöôøng Minh Hoaøng, Toáng Huy Toâng, Löu Ñình Chi, OÂn Phi

Khanh, Thaïch Maïn Khanh, Meã Nam Cung, Lieãu Kyø lanh, Taàn Thieáu

Du; gaàn ñaây nhö: Ngheâ Vaân Laâm, Ñöôøng Baù Hoå, Chuùc Chi Sôn; laïi

nhö: Lyù Quyù Nieân, Hoaøng Phieân Xöôùc, Kính Taân Ma, Traùc Vaên Quaân,

Hoàng Phaát, Tieát Ñaøo, Thoâi Oanh Oanh, Trieàu Vaân(1). Tuy ñòa vò hoï

khaùc nhau nhöng cuõng gioáng nhau caû.

(1) Höùa Do: Moät vi cao aån ôû ñaát Baùi Traïch. ñöôïc vua Nghieâu nhöôøng cho thieân haï khoâng nhaän, ra soâng

Ñinh Thuûy röûa tai.

Ñaøo Tieàm: Teân chöõ Uyeân Minh, ngöôøi ñôøi Taán, tính cao thöôïng giaûn dò. Khi laøm quan leänh ôû Baønh

Traïch, treân quaän sai quan ñeán, ngöôøi ta baûo phaûi muõ aùo ra tieáp, Ñaøo Tieàm noùi: “Ta khoâng theå vì naêm

ñaáu gaïo maø uoán löng ñöôïc.” roài boû quan veà.

Nguyeãn Tòch: teân chöõ laø Töï Toân, ngöôøi ñôøi Taán, hoïc roäng, thô hay, ñaøn gioûi, thích uoáng nrôïu, bieát

phaân bieät keû hay ngöôøi dôû, ngöôøi hay thì tieáp baèng maét xanh, ngöôøi dôû thì tieáp baèng maét traéng. Coù

laøm moät taäp thô Vònh hoaøi hôn taùm möôi baøi, baøi Ñaït sinh luaän vaø truyeän Ñaït nhaân tieân sinh.

Keâ Khang: Ngöôøi ñôøi Taán. Hoïc roäng, tính löôøi bieáng, laøm quan trung taùn ñaïi phu, laø moät trong boïn

baûy ngöôøi ôø Truùc laâm thaát hieàn.

Löu Linh: Laøm chöùc Kieán uy tham quaân ñôøi Taán. Laø moät ngöôøi trong Truùc laâm thaát hieàn, tính nghieän

röôïu, ñi ñaâu cuõng uoáng sai ngöôøi mang ñi theo, daën heã cheát thì choân ngay. Coù laøm baøi Töûu ñöùc tuïng.

Vöông, Taï: Vöông Thaûn Chi vaø Taï An, hai hoï naøy coù tieáng nhaát ñôøi Toáng. vì theá con trai nhaø quyù phaùi

ñeàu muoán laáy con gaùi hoï Vöông, hoï Taï.

Coá Hoå Ñaàu: Ngöôøi ñôøi Taán. Hoïc roäng, taøi gioûi, veõ kheùo.

Traàn Haäu Chuû: Hay chöõ, sau khi leân ngoâi vua, ham meâ töûu saéc, suoát ngaøy chæ chôi ñuøa vôùi phi taàn vaø

hieäp khaùch, aên yeán laøm thô, chaúng nghó gì ñeán coâng vieäc. Khi quaân Tuøy ñeán ñaùnh vaãn coøn say röôïu,

- Cöù nhö tieân sinh noùi thì chaû hoùa ra ñöôïc laøm vua, thua laøm

giaëc hay sao?

- Ñuùng theá. Toâi töø khi bò caùch chöùc ñeán giôø, hai naêm ñi chôi caùc

tænh, ñaõ töøng gaëp hai ñöùa treû dò daïng. Vì theá oâng vöøa noùi ñeán caâu

haùt xöôùng. Sau bò töôùng nhaø Tuøy laø Haøn Caàm Hoå baét ñöôïc ôø trong gieáng Caûnh Döông ñem veà. Vua

Tuøy phong cho laøm Tröôøng Thaønh coâng.

OÂn Phi Khanh: Ngöôøi ñôøi Ñöôøng. Tö chaát thoâng minh, laøm töø phuù raát hay, nhöng khoâng bieát giöõ gìn

tính neát, thích noùi nhöõng lôøi daâm ñaõng, bò só phu thôøi baáy giôø khinh bæ.

Thaïch Maïn Khanh: Ngöôøi ñôøi Toáng, tính loãi laïc, coù khí tieát, bieát phaân bieät ñieàu phaûi ñieàu traùi. Thô

hay chöõ toát. thöôøng laøm nhöõng baøi noùi veà saùch löôïc quoác phoøng.

Meã Nam Cung: Ngöôøi ñôøi Toáng, thô hay, veõ kheùo, thöôøng daét baïn ñi thöôûng ngoaïn sôn thuûy. Trong

thuyeàn luùc naøo cuõng ñaày thô vaø tranh veõ. Vì ñaõ laøm chöùc Nam Cung Xaù Nhaân, neân ngöôøi ta thöôøng

goïi laø Meã Nam Cung.

Lieãu Kyø Hình: Teân laø Vinh. Ñoã Tieán só ñôøi Toáng, laøm chöùc ñoàn ñieàn vieân ngoaïi lang, neân ngöôøi ta

thöôøng goïi laø Lieãu ñoàn ñieàn. Tính laõng maïn. laøm nhieàu baøi ca töø laúng lô nhö baøi Nhaïc thöôøng taäp. Heã

coù vôû haùt naøo môùi ra, taát phaûi nhôø oâng laøm töø giôùi thieäu, thì baùn môùi ñaét. Sau vì tuùng thieáu, ñi löu laïc

khaép nôi. Khi cheát, caùc chò em ca kyõ phaûi goùp tieàn laøm ma cho.

Taàn Thieáu Du: Ngöôøi ñôøi Toáng. Hoïc roäng nhöng tính kieâu ngaïo, vi coù taøi neân ñöôïc cöû laøm chöùc Haùn

laâm hoïc só, giöõ vieäc cheùp söù vôùi Toâ Trieät, Toâ Thöùc. Sau laáy em hai oâng naøy.

Ngheâ Vaên Laâm: Ngöôøi ñôøi Nguyeân. Nhaø giaøu, danh só caùc nôi thöôøng ñeán chôi, thô hay, veõ sôn thuûy

kheùo. Luùc giaø thích thanh ñaïm vaø tónh mòch. Choã ôû coù Thanh baät caùc, Vaênlaõm ñöôøng, trong chöùa raát

nhieàu thô hoïa, ñoà coå, saùch laï, thöôøng ñi thuyeàn thöôûng ngoaïn caùc nôi sôn thuûy. Maëc boä quan aùo nhaø

queâ, ôû laãn loän vaøo choán höông thoân. Coù laøm boä Thanh baät caùc taäp.

Ñöôøng Baù Hoå: Ngöôøi ñôøi Minh, nhaø ngheøo nhöng thích baïn, vaên hay, veõ kheùo, cuøng boïn Töø Trinh

Khang, Chuùc Chi Sôn, Vaên Trung Minh. Ngöôøi ta goïi laø boán taøi töû ôû ñaát Ngoâ Trung.

Chuøc Chi Sôn: Ngöôøi ñôøi Minh, vì luùc môùi ñeû coù ngoùn tay thöøa, töï hieäu laø Chi Sôn. Chuùc Chi Sôn xem

saùch roäng. thô hay chöõ toát.

Lyù Quy Nieân: Ngöôøi ñôøi Ñöôøng, gioûi aâm luaät, cuøng vôùi Toân ñaïi nöông luùc baáy giôø gioûi veà muùa haùt.

Kính Taân Ma: Truøm phöôøng cheøo ñôøi Nguõ Ñaïi. Baáy giôø vua Trang Toâng ñi saên, giaãm phaûi vaøo ruoäng

luùa. Vieân huyeän ôû ñaáy can, vua giaän ñònh ñem gieát. Kính Taân Ma traùch vieân huyeän: “OÂng laøm quan ôû

ñaây laïi daùm cho daân caøy caáy noäp thueá. Sao khoâng ñeå tröø choã naøy ñeå cho vua ñi saên. Thaây keä daân ñoùi

coù ñöôïc khoâng? Toäi oâng theá ñaùng cheát laø phaûi”. Vua nghe noùi cöôøi leân roài tha vieân huyeän.

Hoàng Phaät: Teân laø Xuaát Traàn, ngöôøi ñôøi Tuøy, gaùi haàu cuûa Döông Toá. Lyù Tónh maëc aùo vaûi vaøo chaàu

Döông Toá, Xuaát Traàn coù saéc ñeïp, tay caàm phaát traàn, maét vaãn lieác Lyù T ónh. Ñeâm hoâm aáy, leûn sang

nhaø Lyù Tónh noùi: “Thieáp laø thò tyø nhaø hoï Döông ñaây, daây leo naøy giôø ai uoán nhôø boùng caây cao”. Roài

hai ngöôøi cuøng troán sang ñaát Thaùi Nguyeân. Sau Tröông Minh Phöông ñôøi Minh coù laøm baøi Hoàng Phaät

Kyù.

Tieät Ñaøo: Danh só ñôøi Ñöôøng, hieåu bieát aâm luaät, laøm thi töø hay, thöôøng xöôùng hoïa vôùi boïn danh só luùc

baáy giôø nhö Nguyeân Chaån, Baïch Cö Dò, Ñoã Muïc. . . laïi bieát cheâ giaáy hoa tieân. Hieän giôø coøn coù caùi

gieáng teân Tieät Ñaøo Tónh. Coù ñoä naêm traêm baøi nho truyeàn ôû ñôøi.

Thoâi Oanh Oanh: Con gaùi ñôøi Ñöôøng. vaên töø gioûi. Nguyeân Chaån laøm boä Hoäi Chaân kyù noùi: “Cha Oanh

Oanh cheát sôùm. Oanh Oanh theo meï veà Tröôøng An ôû chuøa Boà ñoâng phoå cöùu, gaëp Tröông sinh thô töø ñi

laïi, tình yeâu raát noàng naøn. Sau Vöông Thöïc Phuû ñôøi nhaø Nguyeân coù laøm ra vôû haùt Taây Söông kyù

truyeàn kyø.

Trieàu Vaân: Ngöôøi ñôøi Toáng, laø kyõ nöõ ôû Tieàn Ñöôøng. Khi Toâ Thöùc laøm quan ôû ñaáy, laáy laøm naøng haàu,

luùc tröôùc thì chöa bieát chöõ nghóa gì, sau nhôø coù Toâ Thöùc daïy baûo, bieát laøm thi töø, laïi hieåu ñaïo Phaät.

Sau Toâ Thöùc bò bieám ra Hueä Chaâu, ñaùm tyø thieáp boû caû, chæ coù moät mình Trieàu Vaân ñi theo.

chuyeän Baûo Ngoïc, toâi lieàn ñoaùn chaéc caäu beù naøy cuõng laø haïng ngöôøi

keå vöøa treân. Khoâng caàn noùi xa, chæ caàn noùi ngay nhaø hoï Chaân, laøm

chöùc Toång taøi vieän Theå nhaân ôû Kim Laêng thoâi. OÂng coù bieát khoâng?

- Ai maø chaû bieát! Nhaø hoï Chaân vaø nhaø hoï Giaû laø hoï haøng vôùi

nhau, ñôøi ñôøi ñi laïi raát thaân maät, ngay toâi cuõng thöôøng ra vaøo nhaø aáy.

- Naêm ngoaùi toâi ôû Kim Laêng, coù ngöôøi ñaùnh moái cho toâi ñeán daïy

hoïc ôû nhaø hoï Chaân. Toâi ñeán ñoù xem quang caûnh ra sao, khoâng ngôø

nhaø aáy laø nhaø phuù quyù maø laïi bieát giöõ leã nghóa, ít coù moät choã daïy hoïc

naøo ñöôïc nhö theá. Teân hoïc troø aáy tuy môùi vôõ loøng, nhöng khoù hôn laø

daïy ngöôøi lôùn ñeå ñi thi. Noùi ra thaät ñaùng buoàn cöôøi, teân hoïc troø beù

con aáy theá noùi naøy: “Phaûi coù hai baïn gaùi beù cuøng hoïc vôùi toâi, toâi môùi

nhaän ñöôïc chöõ, hieåu ñöôïc nghóa; neáu khoâng thì buïng toâi cöù môø ñaëc ñi”.

Noù laïi thöôøng noùi vôùi boïn ngöôøi nhaø: “Hai chöõ “nöõ nhi” ñoái vôùi toâi raát

toân quyù, raát trong saïch, khoâng gì saùnh kòp, hôn caû phaät Di Ñaø vaø

Ngoïc Ñeá. Caùc ngöôøi laø haïng thoái moàm thoái mieäng, chôù coù noâng noåi

coi thöôøng hai chöõ aáy. Khi naøo caàn noùi ñeán phaûi laáy nöôùc cheá thôm

suùc mieäng kyõ ñaõ roài môùi ñöôïc noùi; neáu maø noùi baäy, seõ bò beû raêng

khoeùt maét”. Luùc thöôøng thì noù ngoã nghòch traâng traùo, böôùng bænh,

ngoác ngheách laø thöôøng; nhöng khi gaëp maáy baïn gaùi, noù laïi oân hoøa

vaên nhaõ, laùu lænh thaønh moät con ngöôøi khaùc haún. Boá noù nhieàu laàn

ñaùnh raát ñau maø noù vaãn khoâng chöõa. Moãi laàn bò ñaùnh ñau khoâng chòu

ñöôïc, noù goïi aàm leân “chò em ôi”. Boïn con gaùi nghe thaáy theá, cöôøi hoûi:

“Taïi laøm sao khi bò ñoøn cöù goïi “chò em” ra laøm gì? Hay laø muoán goïi

chò em ra xin hoä? Nhö theá coù ñaùng xaáu hoå khoâng?” Noù traû lôøi moät caâu

raát kyø: “Luùc ñau quaù, toâi nghó buïng thöû keâu “chò em”, hoïa may ñôõ

chaêng, quaû nhieân khi keâu leân thì tha�
<�y ñôõ. Vì theá, toâi tìm ra ñöôïc

pheùp maàu nhieäm: Moãi khi bò ñaùnh laø toâi cöù theá keâu leân. Toân huynh

nghe chuyeän naøy coù ñaùng buoàn cöôøi khoâng? Vì baø quaù nuoâng chaùu,

thöôøng lam raày raø maø quôû maéng ngöôøi con, neân toâi khoâng ôû ñaáy nöõa

maø ñeán daïy hoïc ôû nhaø hoï Laâm, laøm Tuaàn dieâm ngöï söû taïi ñaây.

Nhöõng haïng con em aáy taát khoâng giöõ ñöôïc cô nghieäp oâng cha. Khoâng

theo ñöôïc lôøi daïy doã cuûa thaày baïn. Chæ ñaùng tieác laø nhaø aáy coù maáy

chò em gaùi thì laïi khoân ngoan ít coù!

Töû Höng noùi:

- Thoâi ñuùng nhö maáy chò em nhaø hoï Giaû roài. Tieåu thö lôùn nhaát

cuûa Giaû Hình laø Nguyeân Xuaân, coù taøi ñöùc hieàn hieáu, ñöôïc tuyeån vaøo

cung laøm nöõ Söû, tieåu thö thöù hai laø Ngheânh Xuaân, con vôï leõ Giaû Xaù.

Tieåu thö thöù ba laø Thaùm Xuaân, con vôï leõ Giaû Chính. Tieåu thö thöù tö

laø Tích Xuaân, em ruoät Giaû Traân ôû beân phuû Ninh. Vì Giaû maãu raát yeâu

chaùu gaùi, neân ñeàu cho ôû chung vôùi baø vaø cuøng hoïc chung vôùi nhau.

Nghe ra ñeàu laø haïng khaù caû.

Vuõ Thoân noùi:

- Nhaø hoï Chaân thì laïi hay nöõa, teân con gaùi cuõng ñaët nhö con

trai, chöù khoâng nhö caùc nhaø khaùc thöôøng duøng nhöõng chöõ ñeïp nhö

“Xuaân” “Hoàng” “Höông” “Ngoïc”. Sao nhaø hoï Giaû laïi coøn theo caùi loái cuõ

aáy?

Töû Höng noùi:

- Khoâng phaûi theá. Chæ vì coâ lôùn sinh ngaøy moàng moät thaùng ieâng

neân ñaët laø Nguyeân Xuaân, neân caùc coâ sau cuõng ñaët theo chöõ “Xuaân”.

Coøn haøng treân thì con gaùi cuõng ñaët teân theo nhö con trai. Naøy nheù(1):

vôï oâng chuû nhaø hoï Laâm maø tieân sinh ngoài daïy hoïc laø em ruoät Giaû Xaù

vaø Giaû Chính beân phuû Vinh, khi chöa laáy choàng ñaët teân laø Giaû Maãn.

Neáu tieân sinh khoâng tin, cöù veà hoûi kyõ laïi xem.

Vuõ Thoân voã tay cöôøi:

- Phaûi roài! Coâ hoïc troø cuûa toâi, khi ñoïc saùch ñeán chöõ Maãn thì noù

ñoïc laø Maät, maø vieát chöõ Maãn thì bôùt vaøi neùt, baáy laâu toâi vaãn ngôø ngôï.

Nay nghe oâng noùi môùi vôõ leõ. Thaûo naøo coâ hoïc troø naøy ngoân ngöõ, cöû

chæ khaùc haún nhöõng con gaùi nhaø khaùc. Chaéc ngöôøi meï khoâng phaûi

taàm thöôøng môùi sinh ñöôïc con nhö theá. Nay bieát laø chaùu ngoaïi phuû

Vinh th&igrave; chaúng coù gì laøm laï. Tieác raèng thaùng tröôùc ngöôøi meï maát roái!

Töû Höng thôû daøi:

- Trong maáy chò em nhaø aáy: Giaû Maãn laø uùt cuõng laïi cheát maát!

Chò em haøng treân theá laø khoâng coøn ai, chæ troâng vaøo lôùp con chaùu,

sau naøy may coù laáy ñöôïc choàng khaù khoâng?

- Phaûi ñaáy. Vöøa roài oâng noùi, Giaû Chính coù moät ngöôøi con trai

khi ñeû ngaäm ngoïc, laïi coù moät ngöôøi chaùu beù cuûa con tröôûng ñeå laïi; theá

thì Giaû Xaù khoâng coù con hay sao?

(1) Choã naøy Töû Höng muoán daãn chöùng loái ñaët teân con gaùi cuûa hoï Giaû khoâng phaûi laø theo

loái cuõ nhö Vuõ Thoân vöøa hoûi ôû treân.

- Giaû Chính ñaõ coù ngöôøi con trai ngaäm ngoïc, naøng haàu laïi sinh

theâm moät ngöôøi con trai nöõa, nhöng chöa bieát hay dôû theá naøo. Chæ

bieát hieän giôø coù hai con moät chaùu, khoâng bieát sao naøy ra sao. Giaû Xaù

thì cuõng coù hai con. Con caû laø Giaû Lieãn quyeân ñöôïc chöùc Ñoàng tri,

nhöng khoâng ham hoïc haønh, chæ thích möu toan xoay sôû, aên noùi laïi

thaïo, neân sang troâng nom ñôõ vieäc cho nhaø chuù laø Giaû Chính. Töø khi

haén laáy vôï, treân döôùi ai cuõng khen ngôïi chò vôï. Chò ta veû ngöôøi raát

phong nhaõ, aên noùi raát linh lôïi, taâm cô laïi raát kín ñaùo, saâu saéc, boïn

ñaøn oâng khoâng maáy ngöôøi bì kòp.

Vuõ Thoân nghe xong cöôøi:

- Theá môùi bieát toâi noùi khoâng nhaàm. Maáy ngöôøi maø chuùng ta noùi

ñaây coù leõ laø baåm thuï caû hai thöù chính khí vaø taø khí hoãn hôïp nhau maø

sinh ra chaêng? Hoï laø nhöõng ngöôøi moät hoäi moät thuyeàn cuõng chöa bieát

chöøng.

- Chính cuõng keä! Taø cuõng keä! Chæ noùi chuyeän ngöôøi maõi, tieân

sinh haõy uoáng röôïu ñaõ cho vui.

- Coù noùi chuyeän môùi uoáng ñöôïc nhieàu röôïu.

Töû Höng cöôøi:

- Noùi chuyeän phieám cuûa ngöôøi caøng theâm haøo höùng, thì uoáng

maáy cheùn nöõa cuõng chaúng sao!

Vuõ Thoân troâng ra ngoaøi cöûa soå noùi:

- Trôøi muoän roài, saép ñoùng cöûa thaønh, chuùng ta vaøo thaønh roài noùi

chuyeän cuõng ñöôïc.

Hai ngöôøi ñöùng daäy traû tieàn röôïu. Luùc saép veà, chôït nghe ñaèng

sau coù ngöôøi goïi:

- Anh Vuõ Thoân! Toâi ñem tin möøng laïi ñaây. Anh laïi nôi thoân queâ

naøy laøm gì?

o0o

Hoài thöù ba

Nhôø anh vôï, Nhö Haûi ñe�
�n ñöôïc ôn daïy baûo

Ñoùn chaùu ngoaïi, Giaû maãu xoùt thöông treû moà coâi.

Vuõ Thoân quay laïi, thaáy Tröông Nhö Khueâ, ngöôøi vuøng naøy, laø

baïn ñoàng lieâu vaø cuõng bò caùch chöùc nhö mình. Töø ngaøy bò caùch, y veà ôû

nhaø. Khi ñöôïc tin toøa Trung Thö xin cho nhöõng ngöôøi aáy ñöôïc phuïc

chöùc, y lieàn chaïy vaïy caùc nôi. Gaëp Vuõ Thoân, y voäi laïi chaøo vaø baùo tin.

Vuõ Thoân möøng laém, noùi chuyeän maáy caâu roài hai ngöôøi töø giaõ chia tay.

Laõnh Töû Höng bieát chuyeän, voäi hieán moät keá, baûo Vuõ Thoân nhôø Laâm

Nhö Haûi noùi giuùp vôùi Giaû Chính ôû trong kinh. Vuõ Thoân lónh yù, töø bieät

veà nhaø, tìm tôø quan baùo xem thì quaû coù thöïc. Hoâm sau haén ñem

chuyeän ñoù baøn vôùi Laâm Nhö Haûi. Nhö Haûi noùi:

- May quaù! Töø khi nhaø toâi maát, nhaïc maãu toâi ôû Kinh thöôøng lo

chaùu gaùi khoâng ai troâng nom, coù laàn ñaõ cho ngöôøi nhaø mang thuyeàn

ñeán ñoùn. Nhöng vì chaùu haõy coøn meät chöa ñi ñöôïc ôn oâng daïy chaùu

baáy laâu, chöa bieát laáy gì caûm taï. Gaëp dòp naøy leõ naøo toâi laïi khoâng heát

loøng baùo ñaùp. Xin oâng cöù yeân taâm. Toâi ñònh vieát thö nhôø oâng anh vôï

giuùp ñôõ, goïi laø toû chuùt loøng thaønh. Trong thö toâi ñaõ noùi roõ caû roài, coù

phí toån gì oâng cuõng ñöøng nghó ñeán.

Vuõ Thoân vaùi daøi taï ôn luoân moàm, laïi hoûi:

- Khoâng bieát leänh thaân hieän laøm chöùc gì? Chæ sôï toâi loã maõng

khoâng daùm ñeán haàu.

Nhö Haûi cöôøi noùi:

- OÂng anh vôï toâi laø chaùu cuï Vinh coâng, keå ra cuõng laø moät hoï vôùi

oâng ñaáy. OÂng anh caû teân laø Xaù, teân chöõ laø An Haàu, hieän taäp töôùc

nhaát ñaúng töôùng quaân. OÂng anh thöù hai teân laø Chính, teân chöõ laø Toàn

Chu, hieän laøm vieân ngoaïi lang boä Coâng, laø ngöôøi khieâm cung phuùc

haäu, phong ñoä gioáng caùc cuï toâi tröôùc, chöù khoâng phaûi haïng phuø hoa

khinh baïc, neân toâi môùi daùm vieát thö tieán cöû oâng. Neáu khoâng, thì

khoâng nhöõng laøm toån thanh danh cuûa oâng, maø toâi cuõng khoâng theøm

laøm.

Vuõ Thoân nghe xong, trong buïng tin ngaøy lôøi cuûa Laõnh Töû Höng,

laïi taï ôn Laâm Nhö Haûi. Nhö Haûi noùi:

- Ngaøy moàng hai thaùng sau, toâi seõ cho chaùu vaøo Kinh. Môøi oâng

cuøng ñi, thaät laø löôõng tieän.

Vuõ Thoân vaâng daï, trong buïng raát möøng. Nhö Haûi söûa soaïn leã

vaät tieãn haønh.

Ñaïi Ngoïc, moät coâ hoïc troø vöøa yeáu khoûi, khoâng muoán xa cha,

nhöng vì baø ngoaïi baét phaûi vaøo. Laâm Nhö Haûi daën:

- Cha naêm nay tuoåi gaàn naêm möôi, khoâng muoán laáy vôï keá nöõa.

Vaû tuoåi con coøn beù, oám yeáu luoân; treân khoâng coù meï daïy baûo, döôùi

khoâng coù chò em giuùp ñôõ. Baây giôø con vaøo nöông nhôø baø ngoaïi, coù caùc

caäu môï vaø caùc chò em, nhö theá cho cha ñôõ phaûi lo, sao con laïi khoâng

muoán ñi?

Ñaïi Ngoïc nghe xong, gaït nöôùc maét töø bieät cha xuoáng thuyeàn,

theo vuù nuoâi vaø caùc ngöôøi ôû Giaû phuû ñeán ñoùn. Vuõ Thoân mang theo hai

tieåu ñoàng ngoài ôû moät chieác thuyeàn khaùc. Khi ñeán kinh ñoâ, Vuõ Thoân

chænh teà aùo muõ, mang theo tieåu ñoàng ñöa danh thieáp vaøo trong phuû,

xöng laø chaùu hoï. Giaû Chính xem thö cuûa em reå xong, voäi vaøng môøi

vaøo. Giaû Chính voán quyù meán ngöôøi hoïc thöùc, kính troïng hieàn só, cöùu

giuùp ngöôøi cuøng tuùng, coù phong ñoä haøo phoùng cuûa toå tieân ngaøy tröôùc,

nay thaáy Vuõ Thoân maët muõi khoâi ngoâ, aên noùi phong nhaõ neân oâng ta

caøng bieät ñaõi vaø heát söùc giuùp ñôõ haén. Trong khi coù baûn ñeà cöû, Giaû

Chinh coá chaïy vaïy cho Vuõ Thoân ñöôïc phuïc chöùc. Chöa ñaày hai thaùng,

Vuõ Thoân ñöôïc boå tri phuû ÖÙng Thieân ôû Kim Baêng. Vuõ Thoân töø bieät

Giaû Chính choïn ngaøy ñi nhaän chöùc.

Ñaïi Ngoïc ôû thuyeàn leân, ñaõ coù kieäu vaø xe chôû haønh lyù cuûa Vinh

phuû ra ñoùn. Ñaïi Ngoïc thöôøng nghe meï keå nhaø baø ngoaïi khaùc haún moïi

nôi, nay thaáy maáy ngöôøi ñeán ñoùn, tuy môùi chæ laø ngöôøi haïng ba,

nhöng ñeàu aên maëc khaùc thöôøng. Ñaïi Ngoïc nghó buïng: Ta ñaõ ñeán ñaây,

caøng phaûi caån thaän ñeå yù luoân, neáu lô moät lôøi, sai moät böôùc seõ bò cheâ

cöôøi. Ñaïi Ngoïc leân kieäu vaøo thaønh, veùn maøn röøng ra, thaáy phoá ñeïp,

ngöôøi ñoâng, phoàn thònh raát möïc. Ñi moät luùc laâu, troâng thaáy ñöôøng

phía baéc coù hai con sö töû ñaù quyø, ba gian coång chính coù chaïm ñaàu thuù,

tröôùc cöûa chöøng möôøi ngöôøi muõ aùo chænh teà ñöùng xeáp haøng. Cöûa giöõa

khoâng môû. Ngöôøi ra vaøo ñeàu ñi hai cöûa phía ñoâng vaø taây. Treân cöûa

chính coù moät caùi bieån ñeà naêm chöõ to “Saéc taïo(1) Ninh quoác phuû”.

Ñaïi Ngoïc lieàn ñoaùn: “Haún laø nhaø chi tröôûng cuûa baø ngoaïi ta

�haø�aây”. Laïi ñi sang phía taây moät quaõng khoâng xa, cuõng coù ba gian cöûa

lôùn, ñaây laø phuû Vinh quoác. Moïi ngöôøi cuõng khoâng ñi cöûa giöõa maø ñi

vaøo phía taây. Ñi moät laùt, ñeán choã reõ thì haï kieäu, vaø luøi ra. Nhöõng baø

gìa theo haàu ñeàu xuoáng kieäu, coøn Ñaïi Ngoïc thì ñoåi ngöôøi khaùc khieâng.

Nhöõng ngöôøi khieâng toaøn laø muõ aùo chænh teà, traïc ñoä möôøi baûy, möôøi

taùm tuoåi. Caùc baø haàu giaø ñi boä theo sau. Ñeán tröôùc cöûa coù giaøn hoa,

kieäu ñoã xuoáng, boïn con trai ñeàu lui ra, nhöõng baø haàu giaø môû reøm ñôõ

Ñaïi Ngoïc xuoáng.

Ñaïi Ngoïc vòn tay ngöôøi haàu böôùc vaøo cöûa hoa, hai beân coù hai

daõy haønh lang, giöõa laø xuyeân ñöôøng(2). Ngay loái vaøo coù moät böùc bình

phong baèng ñaù Ñaïi Lyù(3) ñaët treân giaù goã ñaøn höông. Qua böùc bình

phong, coù ba gian nhoû, sau laø moät toøa nhaø lôùn naêm gian, xaø coät chaïm

veõ. Hai beân haønh lang treo nhieàu loàng chim anh vuõ, hoïa mi. Treân

theàm, maáy a hoaøn quaàn aùo xanh ñoû ngoài chöïc. Thaáy Ñaïi Ngoïc ñeán,

boïn a hoaøn lieàn ñöùng daäy nieàm nôû tieáp ñoùn:

(1) Theo chieáu chæ cuûa nhaø vua cho xaây neân.

(2) Nhaø ñeå ñi qua boán maët khoâng coù cöûa.

(3) Teân moät huyeän thuoäc tænh Vaân Nam coù thöù ñaù hoa raát ñeïp.

- Coâ ñeán raát ñuùng, cuï(1) vöøa nhaéc xong.

Roài ba boán ngöôøi tranh nhau veùn reøm. Nghe coù ngöôøi noùi to: “Coâ

Laâm ñaõ ñeán”.

Ñaïi Ngoïc vöøa böôùc vaøo nhaø, thaáy hai ngöôøi ñôõ moät cuï giaø ñaàu

baïc nhö tuyeát, ra ñoùn. Ñaïi Ngoïc bieát ngay laø baø ngoaïi, toan suïp

xuoáng laïy, thì baø ñaõ oâm ngay vaøo loøng keâu leân: “Ruoät thòt cuûa ta ñaây”.

Roài khoùc nöùc nôû. Nhöõng ngöôøi ñöùng haàu ai cuõng sa nöôùc maét. Ñaïi

Ngoïc cuõng khoùc, moïi ngöôøi daàn daàn khuyeân giaûi môùi thoâi. Ñaïi Ngoïc

laøm leã chaøo baø ngoaïi, töùc laø baø meï Giaû Chính maø Töû Höng vaãn goïi laø

Söû thaùi quaân. Giaû maãu troû töøng ngöôøi vaø baûo Ñaïi Ngoïc:

- Ñaây laø môï Caû(2). Ñaây laø môï hai(3). Ñaây laø vôï anh Chaâu, chò daâu

goùa cuûa chaùu.

Ñaïi Ngoïc chaøo töøng ngöôøi moät. Giaû maãu laïi baûo:

- Ñi môøi caùc coâ. Hoâm nay coù khaùch xa ñeán, nghæ hoïc cuõng ñöôïc

Moïi ngöôøi vaâng lôøi roài ñi.

Moät choác, thaáy ba ngöôøi vuù, naêm saùu a hoaøn daãn ba coâ ñeán. Coâ

thöù nhaát, ngöôøi nôû nang, taàm thöôùc, nöôùc da noõn naø, maù ñoû hoàng haøo

nhö quaû vaûi töôi, muõi loaùng nhö xoa môõ, tính neát oân hoøa kín ñaùo,

thoaït nhìn ñaõ thaáy meán. Coâ thöù hai, voùc daùng troøn traën, ngöôøi dong

doûng cao, maët traùi xoan, maét saéc, loâng maøy daøi, nhìn ngaém tình töù,

thanh tuù khaùc thöôøng, troâng nhö thoaùt haún traàn tuïc. Coâ thöù ba, ít

tuoåi, voùc ngöôøi coøn nhoû. Ba coâ quaàn aùo trang söùc ñeàu nhö nhau. Ñaïi

Ngoïc voäi vaøng ñöùng daäy chaøo hoûi. Chò em nhaän nhau roài ñeàu veà choã

ngoài. A hoaøn böng nöôùc traø leân. Moïi ngöôøi thaêm hoûi: Meï Ñaïi Ngoïc

oám ñau laøm sao, thuoác thang theá naøo? Khi maát, tang leã ra sao? Giaõ

maãu nghe vaäy laïi caøng thöông xoùt, noùi:

- Trong maáy ñöùa con gaùi, ta thöông nhaát laø meï chaùu. Nay noù

cheát tröôùc, khoâng ñöôïc gaëp maët, thaáy chaùu nheõ naøo ta khoâng thöông

taâm!

Noùi xong, laïi beá Ñaïi Ngoïc vaøo loøng khoùc nöùc nôû. Moïi ngöôøi voäi

vaøng khuyeân giaûi môùi thoâi.

(1) Töùc Giaû maãu.

(2) Töùc Hình phu nhaân.

(3) Töùc Vöông phu nhaân.

Ñaïi Ngoïc tuy coøn beù, nhöng ngoân ngöõ cöû chæ ñöùng ñaén. Ngöôøi

yeáu nhö khoâng mang noåi caùi aùo, nhöng coù moät veû yeâu kieàu yeåu ñieäu

rieâng. Moïi ngöôøi thaáy theá, bieát ngay laø khi sinh ra khí huyeát khoâng

ñuû. Coù ngöôøi hoûi:

- Thöôøng uoáng thuoác gì? Vì sao khoâng kíp chöõa ñi?

Ñaïi Ngoïc noùi:

- Chaùu xöa nay vaãn theá. Töø khi môùi bieát aên côm, ñaõ phaûi uoáng

thuoác roài. Qua nhieàu thaày gioûi, keâ ñôn boác thuoác, nhöng ñeàu chöa

thaáy coâng hieäu. Nhôù naêm chaùu leân ba, coù moät nhaø sö choác ñaàu baûo

chaùu neân ñi tu. Cha chaùu khoâng nghe. Nhaø sö aáy laïi noùi: Ñaõ khoâng

chòu rôøi noù ra thì noù seõ oám ñau caû ñôøi! Muoán cho noù khoûe, thì töø giôø

trôû ñi, chôù ñeå noù nghe tieáng khoùc; tröø boá meï ra, nhöõng ngöôøi thaân

thích beân ngoaïi ñöøng cho gaëp ai. Nhö vaäy may ra môùi bình yeân ñöôïc”.

Nhöõng caâu ñieân daïi nhö theá chaúng ai buoàn nghe caû. Hieän nay chaùu

ñang uoáng thuoác nhaân saâm döôõng vinh".

Giaû maãu noùi:

- Toát ñaáy, ôû ñaây baø cuõng ñang laøm thöù thuoác aáy, baûo laøm theâm

moät teã cho chaùu.

Noùi chöa döùt lôøi ñaõ nghe phía sau nhaø coù tieáng cöôøi:

- Toâi ñeán chaäm, khoâng ñöôïc ra ñoùn khaùch.

Ñaïi Ngoïc laáy laøm laï, nghó buïng: “ÔÛ ñaây ai cuõng im hôi laëng

tieáng, kheùp neùp nghieâm trang, khoâng bieát ngöôøi naøo maø laïi daùm voâ

leã, aên noùi boâ boâ nhö theá”. Chôït thaáy boïn haàu ñôõ moät ngöôøi töø phoøng

sau laïi. Ngöôøi naøy trang söùc khoâng gioáng caùc coâ kia, gaám theâu loäng

laãy, troâng nhö moät vò thaàn tieân! Treân ñaàu, ñôõ toùc baèng kim tuyeán xaâu

haït chaâu, caøi traâm nguõ phöôïng Trieäu Döông(1) ñính haït chaâu, coå ñeo

voøng vaøng chaïm con ly, mình maëc aùo voùc ñaïi hoàng cheõn theâu traêm

böôùm löôïn hoa baèng chæ kim tuyeán, ngoaøi khoaùc aùo maøu xanh loùt

baèng loâng chuoät baïch vieàn chæ nguõ saéc, maëc quaàn luïa hoa maøu caùnh

traû; maét phöôïng, maøy cong laù lieãu, khoå ngöôøi oùng aû, daùng ñieäu phong

löu, thaät laø:

Maët phaán ñaày xuaân troâng veû dòu.

Laøn son chöa heù mieäng nhö cöôøi.

Ñaïi Ngoïc ñöùng leân chaøo. Giaû maãu cöôøi noùi:

(1) Naêm chim phöôïng ñaäu nuùi Trieäu Döông.

- Chaùu khoâng nhaän ñöôïc chò naøy ñaâu. Noù laø moät con ñanh ñaù

trong nhaø naøy ñaáy, tieáng Nam kinh goïi laø “Laït töû”(1), chaùu cöù goïi

“Phöôïng laït töû” laø ñöôïc.

Ñaïi Ngoïc khoâng bieát xöng hoâ theá naøo, caùc chò em baûo: “Vôï anh

Lieãn ñaáy”.

Ñaïi Ngoïc chöa töøng gaëp maët, nhöng ñaõ nghe meï keå, anh Giaû

Lieãn laø con caäu Giaû Xaù, laáy chaùu gaùi môï Vöông, töø beù thöôøng giaû laøm

trai, ñi hoïc, teân laø Vöông Hy Phöôïng. Ñaïi Ngoïc voäi cöôøi vaø chaøo baèng

chò.

Hy Phöôïng caàm tay Ñaïi Ngoïc, nhìn kyõ moät luùc roài daét ñeán caïnh

Giaû maãu, cöôøi noùi:

- Trong thieân haï laïi coù ngöôøi ñeïp nhö theá naøy! Baây giôø chaùu

môùi ñöôïc thaáy! Troâng hình daùng con ngöôøi, ai cuõng cho laø chaùu noäi

cuûa baø, chöù khoâng phaûi laø chaùu ngoaïi. Chaû traùch ngaøy naøo baø cuõng

nhaéc ñeán, chæ ñaùng thöông laø em toâi vaát vaû, sao coâ toâi laïi maát sôùm

theá!

Noùi xong laáy khaên maët lau nöôùc maét. Giaû maãu cöôøi noùi:

- Ta vöøa môùi khuaây ñi, maøy laïi coøn gôïi ra. Em noù ôû xa môùi ñeán,

ngöôøi laïi yeáu, neân an uûi noù, ñöøng noùi chuyeän buoàn nöõa.

Vöông Hy Phöôïng nghe xong, ñoåi buoàn laøm vui, noùi:

- Phaûi ñaáy! Chaùu vöøa troâng thaáy, buïng ñeå caû vaøo coâ em, vöøa vui

vöøa buoàn, queân haún laø. Ñaùng ñaùnh ñoøn!

Roài naém tay Ñaïi Ngoïc noùi:

- Em bao nhieâu tuoåi? Ñaõ ñi hoïc chöa? Hieän ñang uoáng thuoác gì?

ÔÛ ñaây ñöøng nhôù nhaø nheù! Muoán aên gì, chôi gì em cöù baûo chò. Boïn

ngöôøi nhaø coù hoån laùo thì maùch chò.

Hy Phöôïng laïi hoûi ngöôøi nhaø:

- Nhöõng haønh lyù cuûa coâ Laâm ñaõ mang vaøo chöa? Coâ Laâm mang

maáy ngöôøi theo haàu? Caùc ngöôøi haõy doïn hai gian buoàng cho hoï vaøo

nghæ.

Ñöông noùi chuyeän thì maâm nöôùc traø, hoa quaû ñaõ böng leân. Hy

Phöôïng töï tay böng leân môøi. Laïi thaáy Vöông phu nhaân hoûi:

- Tieàn thaùng ñaõ phaùt xong chöa?

Hy Phöông ñaùp:

(1) Tay saéc saûo, ñanh ñaù.

- Xong roài. Vöøa roài con mang ngöôøi leân laàu tìm maáy taám ñoaïn,

maõi khoâng thaáy. Hoâm qua con thaáy meï(1) nhaéc ñeán, chæ sôï meï nhôù

nhaàm.

Vöông phu nhaân noùi:

- Coù thaáy hay khoâng cuõng chaúng can chi, nhaân tieän laáy ra vaøi

taám ñöa may quaàn aùo cho chaùu Laâm. Chieàu nay ñeå ta nhôù laïi xem roài

seõ cho ngöôøi ñi laáy.

Hy Phöôïng noùi:

- Con ñaõ nghó tröôùc roài, bieát em Laâm trong vaøi ngaøy seõ ñeán, neân

söûa soaïn saün caû, ñôïi meï xem roài ñöa ñi may.

Vöông phu nhaân cöôøi gaät ñaàu.

Traø nöôùc xong, Giaû maãu sai hai baø giaø ñöa Ñaïi Ngoïc ñi chaøo hai

caäu. Baáy giôø vôï Giaû Xaù laø Hình phu nhaân ñöùng ngay daäy, cöôøi noùi:

- Ñeå con ñöa chaùu veà cho tieän.

Giaû maãu cöôøi:

- Phaûi ñaáy! Con ñöa chaùu ñi, khoâng phaûi trôû laïi nöõa.

Hình phu nhaân vaâng lôøi, chaøo Vöông phu nhaân roài daãn Ñaïi

Ngoïc ñi. Moïi ngöôøi tieãn ñeán xuyeân ñöôøng. Ra tôùi cöûa hoa, ôû ñaáy ñaõ coù

maáy ngöôøi keùo moät coã xe maøu xanh caùnh traû chôø saén. Hình phu nhaân

daét Ñaïi Ngoïc leân ngoài, maáy baø haàu giaø buoâng reøm xuoáng roài ngöôøi

haàu ñaåy xe ñi. Ñeán choã roäng môùi ñoùng ngöïa vaøo. Xe ra cöûa taây, reõ

sang ñoâng, qua cöûa chính Vinh phuû, vaøo trong cöûa lôùn sôn ñen, ñeán

tröôùc nghi moân thöù hai thì ñoã laïi. Moïi ngöôøi luøi ra, reøm xe veùn leân.

Hình phu nhaân daét Ñaïi Ngoïc böôùc vaøo trong dinh. Ñaïi Ngoïc ñoaùn

nhöõng nhaø vöøa ñi qua taát laø vöôøn hoa trong Vinh phuû. Vaøo nghi moân

thöù ba, quaû nhieân thaáy phoøng chính, phoøng beân, haønh lang, ñeàu

chaïm veõ tinh vi khaùc vôùi veû cao roäng huøng vó ôû meù ngoaøi. Trong dinh,

choã naøo cuõng coù caây caûnh nuùi non raát ñeïp. Khi vaøo ñeán nhaø chính ñaõ

thaáy nhieàu a hoaøn vaø ngöôøi haàu aên maëc lòch söï ra ñoùn.

Hình phu nhaân baûo Ñaïi Ngoïc ngoài roài cho ngöôøi ra thö phoøng

môøi Giaû Xaù. Moät laùt, ngöôøi ñi môøi trôû laïi thöa:

(1) Vöông phu nhaân laø coâ Phöôïng Thö, veà hoï nhaø choàng, baø ta laø thím Phöôïng Thö

nhöng Phöôïng Thö laïi sang ôù troâng coi beân nhaø Vöông phu nhaân, neân thöôøn goïi baø ta laø

thaùi thaùi. Chuùng toâi taïm dòch laø meï.

- OÂng truyeàn: Maáy hoâm nay trong ngöôøi khoâng ñöôïc khoûe, neáu

gaëp coâ Laâm thì hai caäu chaùu ñeàu thöông taâm, neân ñeå sau seõ gaëp. OÂng

khuyeân coâ khoân neân nhôù nhaø, ôû vôùi baø vaø caùi môï cuõng nhö ôû nhaø.

Caùc chò em ôû ñaây tuy vuïng daïi, nhöng laøm baàu laøm baïn vôùi nhau

cuõng coù theå giaûi buoàn. Neáu coù ñieàu gì khoâng vöøa yù thì cöù noùi, ñöøng

laøm nhö ngöôøi laï.

Ñaïi Ngoïc voäi ñöùng daäy xin vaâng. Ngoài moät luùc roài caùo töø. Hình

phu nhaân coá giöõ laïi aên côm. Ñaïi Ngoïc cöôøi thöa:

- Môï coù loøng yeâu cho aên, chaùu khoâng daùm töû choái. Nhöng chaùu

coøn phaûi ñi chaøo caäu Hai, ñeán chaäm sôï thaát leã. Ngaøy khaùc chaùu seõ

ñeán haàu côm, xin môï löôïng thöù cho.

Hình phu nhaân noùi:

- Thoâi ñöôïc.

Roài baûo hai baø giaø ñaåy caùi xe luùc naõy ñöa veà. Ñaïi Ngoïc chaøo roài

ñi ra. Hình phu nhaân ñöa ñeán tröôùc nghi moân, daën baûo moïi ngöôøi

maáy caâu, nhìn xe ñi khoûi môùi quay vaøo.

Ñi moät luùc ñeán Vinh phuû, Ñaïi Ngoïc xuoáng xe. Ngöôøi haàu daãn

Ñaïi Ngoïc ñi quay veà phía ñoâng, qua xuyeân ñöôøng, sau nhaø lôùn höôùng

nam, trong cöûa nghi moân, coù moät dinh to. Ñaèng tröôùc laø nhaø chính,

coù naêm gian roäng, hai beân laø hai daõy buoàng, cöûa naùch haønh lang, töø

nhaø noï sang nhaø kia thoâng suoát boán maët ngang doïc roäng raõi, traùng leä

nguy nga, khaùc haún choã ôû cuûa Giaû maãu. Ñaïi Ngoïc bieát ngay choã naøy

laø nhaø trong. Moät con ñöôøng roäng raõi, ñi thaúng ñeán cöûa lôùn. Böôùc leân

theàm, ngaång troâng thaáy ngay moät caùi bieån lôùn sôn xanh chaïm chín

con roàng thieáp vaøng, treân khaéc ba chöõ to “Vinh hy ñöôøng”(1) beân caïnh

coù moät haøng chöõ nhoû ñeà ngaøy thaùng vua vieát ban cho Vinh quoác coâng

laø Giaû Nguyeân, coù caû aán “Vaïn cô thaàn haøn”(2). Treân caùi aùn thö goã ñaøn

höông chaïm con li, ñaët moät caùi ñænh ñoàng coå, cao gaàn ba thöôùc, treân

treo moät böùc veõ long aùm lôùn coù ñeà boán chöõ “ñaõi laäu tuøy trieàu”(3). Moät

beân baøy caùi chaäu pha leâ, moät beân baøy caùi bình vaøng chaïm. Döôùi ñaát

ñaët hai haøng möôøi saùu caùi gheá goã nam, coù moät ñoâi caâu ñoái khaéc chöõ

vaøng:

(1) Höôûng phuùc sung söôùng.

(2) Vaïn cô laø muoân vieäc. Thaàn haøn laø chöõ cuûa vua vieát.

(3) Chôø ñôïi giôø ñeå theo caùc quan vaøo chaàu.

Chaäu ngoïc treân laàu troâng choùi loïi;

AÙi xieâm ngoaøi cuûa boùng huy hoaøng.

Döôùi coù laïc khoaûn. “Em theá nghò laø Muïc Thôøi, taäp töôùc Ñoâng An

Quaän Vöông, töï tay vieát”.

Ngaøy thöôøng Vöông phu nhaân khoâng hay ôû phoøng giöõa, chæ ôû ba

gian phía ñoâng beân caïnh. Vì theá ngöôøi haàu giaø daãn Ñaïi Ngoïc vaøo cöûa

buoàng beân ñoâng. Treân buïc lôùn, troâng ra cöûa soå, raûi moät taám thaûm

nhung ñoû, giöõa ñaët goái töïa baèng voùc ñaïi hoàng, goái ñaàu baèng voùc maøu

thaïch thanh vaø ñeäm voùc maøu vaøng ñeàu theâu kim tuyeán; hai beân ñaët

moät ñoâi kyû nhoû sôn ñen kieåu hoa mai; kyû beân traùi baøy moät caùi ñænh

“Vaên chöông” hoäp ñöïng höông vaø thìa ñuõa; kyû beân phaûi baûy moät caùi

bình “Myõ nhaân” baèng söù Nhö Chaâu, caém hoa töôi. Döôùi ñaát phía taây

baøy boán gheá töïa to, coù ñeäm voùc hoa, döôùi gheá coù caùi keâ chaân; hai beân

gheá coù moät ñoâi kyû cao , treân coù ñuû ñoà cheâ, loï hoa. Coøn nhieàu ñoà traàn

thieát khoâng keå xieát.

Moät baø haàu giaø môøi Ñaïi Ngoïc ngoài treân buïc, coù hai ñeäm gaám raûi

ñoái nhau. Ñaïi Ngoïc ñoaùn chöøng, ngoài ñaây khoâng tieän, neân sang ngoài

gheá meù ñoâng. A hoaøn môøi nöôùc traø. Ñaïi Ngoïc vöøa uoáng, vöøa ngaém

boïn a hoaøn, thaáy trang söùc, cöû chæ khaùc haún moïi ngöôøi.

Uoáng nöôùc traø xong, coù moät a hoaøn maëc aùo luïa ñoû sau vai vieàn

chæ xanh, chaïy laïi cöôøi noùi:

- Baø Hai(1) môøi coâ vaøo trong naøy.

Baø haàu giaø daãn Ñaïi Ngoïc vaøo ba gian phoøng phía ñoâng. Treân

giöôøng ñaët moät caùi kyû; treân maët kyû ñeå coã ñoà cheø, maáy boä saùch; ôû saùt

töôøng phía ñoâng coù ñaët moät caùi goái töïa baèng ñoaïn, xanh hôi cuõ.

Vöông phu nhaân ngoài cuoái meù beân taây, neäm ngoài vaø goái töïa löng

ñeàu boïc ñoaïn xanh, hôi cuõ. Thaáy Ñaïi Ngoïc ñeán, Vöông phu nhaân môøi

ngoài leân neäm beân ñoâng. Ñaïi Ngoïc ñoaùn ñoù laø choã ngoài cuûa Giaû Chính.

Nhaân thaáy caïnh buïc coù moät haøng ba caùi gheá phuû voùc hoa hôi cuõ beøn

ngoài ngay xuoáng. Vöông phu nhaân hai ba laàn keùo leân ngoài treân buïc,

Ñaïi Ngoïc môùi chòu leân ngoài caïnh Vöông phu nhaân. Vöông phu nhaân

noùi:

- Caäu chaùu hoâm nay baän trai giôùi. Hoâm sau seõ gaëp. Môï coù moät

ñieàu daën chaùu: ba chò em chaùu ôû ñaây ñeàu toát caû. Töø nay veà sau, caùc

(1) Töùc Vöông phu nhaân.

chaùu ôû moät choã vôùi nhau, ñoïc saùch, taäp vieát, hoïc khaâu, hoïc theâu, hoaëc

luùc chôi ñuøa, chuùng noù ñieàu bieát ñieàu caû. Chæ coù moät vieäc laø môï khoâng

ñöôïc yeân loøng: môï coù moät ñöùa con ngoã nghòch, noù laø ma vöông nhaø

naøy. Hoâm nay noù ra mieáu leã chöa veà, chieàu chaùu gaëp noù seõ bieát. Coù

ñieàu gì chaùu cöù maëc keä noù. Caùc chò em ôû ñaây khoâng ai daùm daây vôùi

noù caû.

Ñaïi Ngoïc vaãn thöôøng nghe meï noùi: coù moät anh ngoaïi con môï

Hai, khi môùi ñeû ra ngaäm hoøn ngoïc, ngoã nghòch laï thöôøng, raát gheùt

ñoïc saùch, chæ hay quaáy roái ñaùm ñaøn baø con gaùi; baø laïi quaù nuoâng, neân

khoâng ai daùm ñoäng ñeán. Nay thaáy Vöông phu nhaân daën theá, Ñaïi

Ngoïc hieåu ngay, lieàn cöôøi noùi:

- Môï vöøa noùi ñaây, coù phaûi laø anh môùi sinh ra ñaõ ngaäm ngoïc

khoâng? ÔÛ nhaø meï chaùu thöôøng nhaéc ñeán, anh aáy lôùn hôn chaùu moät

tuoåi, teân laø Baûo Ngoïc, tính böôùng bænh, nhöng ñoái vôùi chò em laïi raát

toát. Vaû chaùu ñeán ñaây, taát nhieân laø cuøng caùc chò em ôû chung moät choã,

coøn caùc anh thì ôû phoøng khaùc, chaéc khoâng theå xaûy ra chuyeän gì.

Vöông phu nhaân cöôøi noùi:

- Chaùu chöa bieát roõ, noù khaùc haún moïi ngöôøi. Töø beù noù ñöôïc baø

yeâu, cho ôû chung vôùi caùc chò em, ñöôïc nuoâng chieàu quen roài. Caùc chò

em cöù ñeå maëc noù, thì noù môùi chòu ngoài yeân. Duø noù coù buoàn, chaúng qua

chæ ra ñeán cöûa ngoaøi, ngaám ngaàm böïc doïc vôùi maáy ñöùa treû, luûng buûng

moät luùc laø xong. Neáu caùc chò em baét lôøi, noù vui leân thì; sinh nhieàu

chuyeän laém. Vì theá môï daën chaùu tröôùc cöù maëc keä noù. Noù luùc thì noùi

ngon noùi ngoït, luùc thì coi trôøi baèng vung, luùc thì ñieân ñieân daïi daïi,

chaùu ñöøng tin noù.

Ñaïi Ngoïc nhaát nhaát xin vaâng. Chôït moät a hoaøn ñeán noùi:

- Beân cuï ñaõ goïi aên côm chieàu.

Vöông phu nhaân voäi daét Ñaïi Ngoïc ra cöûa buoàng sau. Qua haønh

lang reõ sang meù taây ra khoûi cöûa beân laø con ñöôøng roäng. Meù nam coù

ba gian nhaø nhoû voøng quanh nhaø lôùn meù baéc coù moät böùc töôøng queùt

voâi traéng; phía sau laø moät caùi cöûa khaù to vaø moät ngoâi nhaø nhoû xinh

xaén. Vöông phu nhaân cöôøi baûo Ñaïi Ngoïc:

- Ñaây laø nhaø chò Phöôïng. Luùc trôû veà, chaùu vaøo chôi coù caàn caùi gì,

cöù baûo chò aáy.

Ñeán ngoaøi cöûa dinh, coù maáy tieåu ñoàng toùc ñeå traùi ñaøo, chaép tay

ñöùng haàu. Vöông phu nhaân daét Ñaïi Ngoïc ñi qua xuyeân ñöôøng, töø ñoâng

sang taây, thì ñeán nhaø trong cuûa Giaû maãu, roài vaøo cöûa buoàng sau. ÔÛ

ñaây ñaõ coù nhieàu ngöôøi chôø. Thaáy Vöông phu nhaân ñeán, hoï môùi doïn

baøn gheá. Vôï Giaû Chaâu laø hoï Lyù roùt röôïu, Hy Phöôïng so ñuõa, Vöông

phu nhaân daâng ñoà aên. Giaû maãu ngoài moät mình treân saäp, hai beân coù

boán gheá boû khoâng, Hy Phöôïng voäi daét Ñaïi Ngoïc ngoài gheá thöù nhaát

beân traùi, Ñaïi Ngoïc nhaát ñònh töø choái, Giaû maãu cöôøi baûo:

- Caùc môï vaø caùc chò daâu chaùu ñeàu khoâng aên côm ôû ñaây. Chaùu laø

khaùch, neân ngoài choã aáy.

Ñaïi Ngoïc môùi xin pheùp ngoài. Giaû maãu baûo Vöông phu nhaân ngoài.

Ba chò em Ngheânh Xuaân xin pheùp ngoài. Ngheânh Xuaân ngoài gheá thöù

nhaát beân phaûi; Thaùm Xuaân ngoâi gheá thöù hai beân traùi; Tích Xuaân ngoài

gheá thöù ba, beân phaûi, A hoaøn ñöùng beân caàm phaát traàn, oáng nhoài

khaên tay. Lyù Hoaøn, Phöôïng Thö ñöùng caïnh baøn tieáp thöùc aên; beân

ngoaøi tuy nhieàu ngöôøi haàu, nhöng ñeàu im laëng khoâng coù moät tieáng ho.

AÊn xong moãi ngöôøi coù moät a hoaøn daâng traø. Ngaøy thöôøng nhaø hoï

Laâm daïy con giöõ gìn söùc khoûe, aên côm xong moät luùc môùi uoáng nöôùc,

ñeå khoûi haïi tyø vò. Baây giôø Ñaïi Ngoïc thaáy caùch aên uoáng ôû ñaây khaùc

vôùi nhaø mình, nhöng cuõng phaûi theo, vöøa caàm cheùn traø, ñaõ coù ngöôøi

böng oáng nhoå ñeán. Ñaïi Ngoïc suùc mieäng, röûa tay xong, laïi coù ngöôi

böng traø leân, laàn naøy môùi laø nöôùc uoáng.

Giaû maãu noùi:

- Ai ôû ñaâu veà ñaáy, ñeå baû chaùu ta troø chuyeän.

Vöông phu nhaân ñöùng daäy noùi maáy caâu roài daãn Lyù Hoaøn, Hy

Phöôïng ñi ra. Giaû maãu hoûi Ñaïi Ngoïc hoïc saùch gì? Ñaïi Ngoïc thöa:

“Môùi hoïc töù thö”. Ñaïi Ngoïc hoûi caùc chò em ôû ñaây hoïc saùch gì: Giaû maãu

noùi: “Ñaõ hoïc ñöôïc gì ñaâu, chaúng qua môùi bieát maët maáy chöõ”.

Noùi chöa döùt lôøi, thaáy beân ngoaøi coù tieáng ngöôøi ñi. A hoaøn vaøo

baùo: “Caäu Baûo Ngoïc ñaõ veà”. Ñaïi Ngoïc nghó buïng: “Chaû bieát caùi anh

Baûo Ngoïc naøy laø ngöôøi böôùng bænh hoà ñoà theá naøo, thaø chaúng gaëp cuûa

ngoác aáy coøn hôn”. Khi vaøo, thoaït nhìn thì thaáy moät thanh nieân coâng

töû: ñaàu ñoäi muõ kim quan daùt ngoïc, khaên bòt traùn coù ñính hai con roàng

baèng vaøng vôøn haït chaâu, maëc aùo cheõn maøu ñaïi hoàng theâu traêm con

böôn vôøn hoa, thaét löng daây tô nguõ saéc teát hoa, aùo khoaùc ngoaøi baèng

ñoaïn hoa maøu thaïch thanh, ñi ñoâi haøi baèng ñoaïn xanh, ñeá traéng, maët

nhö traêng raèm muøa thu, saéc nhö hoa xuaân buoåi sôùm, maùi toùc baèng

nhö dao xeùn, loâng maøy roõ nhö möïc keû, maù nhö caùnh hoa ñaøo, maét

nhö laøn soùng gôïn. Luùc giaän cuõng nhö cöôøi, duø tröøng maét vaãn coù tình

töù. Coå ñeo khaùnh vaøng chaïm con ly vaø moät daây nguõ saéc buoäc vieân

ngoïc.

Ñaïi Ngoïc troâng thaáy, choaùng ngöôøi leân, nghó buïng: “Laï thaät!

Hình nhö ta ñaõ gaëp ôû ñaâu roài, sao quen maët theá!”.

Baûo Ngoïc vaøo chaøo, Giaû maãu lieàn baûo:

- Haõy veà chaøo meï chaùu ñaõ.

Baûo Ngoïc quay ra ngay. Moät luùc trôû laïi, ñaõ thay caû muõ aùo. Xung

quanh ñaàu, toùc ngaén teát thaønh buùi nhoû buoäc daây tô ñoû, taát caû vaán leân

ñænh ñaàu trôû xuoáng caøi boán haït chaâu lôùn, phía döôùi laïi ñeo baùt baûo

baèng vaøng daùt ngoïc, mình maëc aùo hoa maøu ngaân hoàng hôi cuõ, coå ñeo

voøng vaøng, ngoïc quyù, khoùa kyù danh(1) vaø buøa hoä thaân, maëc quaàn luïa

hoa maøu laù thoâng, ñi bí taát gaám vieàn ñen, haøi ñoû ñeá daøy; laïi roõ ra

maët phaán moâi son, nhìn lieác coù duyeân, noùi naêng töôi tænh, ñaàu maøy

cuoái maët, coù moät veû thieân nhieân, troâng raát tình töù. Beà ngoaøi nhìn raát

ñeïp, nhöng khoâng bieát beân trong theá naøo.

Ngöôøi sau coù hai baøi töø Taây giang nguyeät(2). Bình luaän Baûo Ngoïc

raát xaùc ñaùng.

Boãng choác mua saàu chuoác naõo.

Laém khi nhö daïi nhö ngaây.

Ngoaøi maët maëc duø thanh tuù,

Trong loøng raùc ruôûi chöùa ñaày.

Ñaàn ñoän hoïc haønh löôøi bieáng,

Vieäc ñôøi chaúng bieát dôû hay.

Vieäc laøm ngang traùi, tính öông gaøn,

Quaûn chi mieäng ngöôøi cheâ traùch !

Ngheøo khoù khoâng quen vaát vaû,

Giaøu sang chæ thích aên chôi.

Ñoái vôùi ngöôøi nhaø, voâ ích,

(1) Theo tuïc ngöõ ngaøy xöa, muoán cho treû con khoâi cheát non, ngöôøi ta thöôøng ñem cuùng

vaøo ñeàn chuøa xin laøm con nuoâi thaàn phaät vaø ñeo caùi khoùa ôû coå ñeå Baûn meänh tröôøng sinh.

(2) Teân moät töø chöùc ñaët ra töø ñôøi Ñöôøng.

Tieác thay boû phí moät ñôøi.

Thieân haï voâ taøi baäc nhaát,

Xöa nay baát tieáu khoâng hai.

Nhaén cuøng con chaùu boïn giaøu sang.

Nhìn ñaáy chôù neân baét chöôùc!

Giaû maãu thaáy Baûo Ngoïc ñeán, cöôøi baûo:

- Chöa chaøo khaùch ñaõ thay quaàn aùo, sao chaùu khoâng ra

chaøo coâ em ñi?

Baûo Ngoïc troâng thaáy moät coâ gaùi, ñoaùn ngay laø con coâ mình, voäi

vaøng ñeán chaøo. Ngoài xuoáng nhìn kyõ, khaùc haún caùc coâ gaùi. Chæ thaáy:

Ñoâi loâng maøy ñieåm maøu khoùi laït, döôøng nhö cau maø laïi khoâng

cau; ñoâi con maét chöùa chan tình töù, daùng nhö vui maø laïi khoâng vui.

Maù hôi luùm, coù veû aâu saàu; Ngöôøi hôi meät troâng caøng tha thöôùt. Leä

rôùm röng röng, hôi ra nheø nheï. Veû thö nhaøn, hoa roïi maët hoà; daùng ñi

ñöùng, lieãu nghieâng tröôùc gioù. Tim ñoï Tæ Can(1) hôn moät traêm khieáu,

beänh so Taây Töù(2) troäi vaøi phaân.

Baûo Ngoïc nhìn roài cöôøi noùi:

- Hình nhö toâi ñaõ ñöôïc gaäp coâ em laàn naøo roài.

Giaû maãu cöôøi:

- Laïi noùi nhaûm, ñaõ gaëp laàn naøo ñaâu?

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Tuy chöa gaëp, nhöng troâng maët quen laém, cuõng coi nhö ñaõ gaëp

nhau roài.

Giaû maãu cöôøi noùi:

- Toát laém! Theá thì laïi caøng töû teá vôùi nhau.

Baûo Ngoïc chaïy ñeán ngoài caïnh Ñaïi Ngoïc, ngaém nghía laàn nöõa,

roài hoûi:

- Coâ em ñaõ hoïc saùch chöa?

- Em chöa ñoïc saùch, môùi hoïc moät naêm, bieát maáy chöõ thoâi.

- Teân coâ em laø gì?

- Teân laø Ñaïi Ngoïc.

- Teân chöõ laø gì?

- Em khoâng coù teân chöõ.

(1) Ti Can laø chuù vua Truï ñôøi AÂn, ñôøi ñoàn tim oâng coù chín khieáu.

(2) Tích Taây Thi, moät coâ gaùi nöôùc Vieät. Vua Vieät Caâu Tieãn daâng leân laøm vôï vua Ngoâ.

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Anh ñaët teân cho em laø Taàn Taàn nheù, hai chöõ ñoù raát hay.

Thaùm Xuaân hoûi:

- Hai chöõ aáy xuaát xöù ôû ñaâu?

Baûo Ngoïc noùi:

- Coå kim nhaân vaät khaûo coù caâu: Phöông taây coù thöù ñaù teân laø ñaïi,

coù theå duøng ñeå keû loâng maøy. Huoáng chi coâ em ñaàu loâng maøy nhìn nhö

cau laïi, ñaët cho caùi teân aáy chaúng ñeïp laém sao.

- Chæ sôï laïi bòa ra thoâi.

- Tröø Töù Thö ra, coøn phaàn nhieàu laø bòa caû, chaúng phaûi moät mình

toâi.

Laïi quay hoûi Ñaïi Ngoïc:

- Em coù ngoïc khoâng?

Moïi ngöôøi khoâng ai hieåu taïi sao Baûo Ngoïc laïi hoûi theá, Ñaïi Ngoïc

trong buïng ñoaùn ngaøy: “Chaéc anh aáy coù ngoïc, neân môùi hoûi mình”, lieàn

traû lôøi:

- Em khoâng coù ngoïc. Thöù ngoïc cuûa anh laø vaät raát hieám, phaûi

ñaâu ngöôøi naøo cuõng coù.

Baûo Ngoïc nghe vaäy, noåi ngay côn ñieân, döùt vieân ngoïc vöùt phaêng

ñi, la aàm leân:

- Vaät naøy hieám gì maø hieám! Khoâng phaân bieät ñöôïc ngöôøi hôn

keùm, theá thì baûo noù thieâng hay khoâng thieâng! Toâi khoâng caàn caùi thöù

voâ duïng naøy

Moïi ngöôøi sôï haõi, xoâ nhau laïi nhaët vieân ngoïc. Giaû maãu voäi vaøng

loâi Baûo Ngoeù laïi maéng:

- Cuûa nôï naøy! Maøy coù noåi hung leân, muoán ñaùnh ai, maéng ai thì

cöù vieäc ñaùnh, cöù vieäc maéng, laøm gì phaûi vöùt caùi baûn meänh cuûa maøy ñi!

Baûo Ngoïc nöôùc maét giaøn giuïa noùi:

- Caùc chò em trong nhaø khoâng ai coù; chæ moät mình chaùu coù cuõng

chaúng thuù gì. Ngay coâ em môùi ñeán ñaây, ngöôøi ñeïp nhö tieân maø cuõng

khoâng coù, caøng bieát caùi naøy chaúng quyù hoùa gì.

Giaû maãu noùi doái:

- Em chaùu ngaøy tröôùc cuõng coù. Vì luùc coâ chaùu saép maát, thöông

em chaùu quaù, khoâng bieát laøm theá naøo, môùi laáy vieân ngoïc mang ñi,

moät laø choân vieân ngoïc theo ñeå heát caùi loøng hieáu cuûa em chaùu, hai laø

nhôø coù vieân ngoïc maø aâm linh coâ chaùu cuõng xem nhö ñöôïc thaáy em

chaùu luoân. Vì theá em chaùu noùi khoâng coù ngoïc laø coù yù khoâng tieän khoe

khoang ñaáy thoâi. Chaùu bì sao ñöôïc vôùi em chaùu. Neáu chaùu khoâng ñeo

töû teá vaøo, meï chaùu bieát thì coi chöøng ñaáy.

Giaû maãu noùi xong, caàm laáy vieân ngoïc ôû trong tay a hoaøn ñeo cho

Baûo Ngoïc. Baûo Ngoïc ngaãm nghó moät luùc thaáy cuõng coù lyù neân khoâng

noùi gì nöõa.

Ngay luùc aáy, ngöôøi vuù laïi hoûi doïn buoàng naøo cho Ñaïi Ngoïc ôû Giaû

maãu noùi:

- Doïn cho Baûo Ngoïc ñeán ôû Noaõn Caùc(1) vôùi ta; ñeå chaùu Laâm taïm

ôû buoàng Bích Sa, chôø heát ñoâng sang xuaân seõ thu xeáp laïi.

Baûo Ngoïc noùi:

- Thöa baø, ñeå chaùu nguû caùi giöôøng ôû beân ngoaøi buoàng Bích Sa

thì hôn, vieäc gì phaûi ñeán nguû gaàn baø, laøm baø khoâng ñöôïc yeân tónh.

Giaû maãu nghó moät luùc, noùi:

- Thoâi cuõng ñöôïc.

Moãi ngöôøi coù moät vuù giaø vaø moät a hoaøn phuïc dòch, coøn thì ôû caû

beân ngoaøi tröïc ñeâm. Hy Phöôïng ñaõ sai ngöôøi mang coã maøn maøu caùnh

sen, nhaên gaám vaø ñeäm ñoaïn ñeán.

Ñaïi Ngoïc chæ mang coù hai ngöôøi theo haàu: vuù nuoâi hoï Vöông vaø

con beù möôøi tuoåi teân laø Tuyeát Nhaïn. Giaû maãu thaáy Tuyeát Nhaïn beù

quaù, vuù Vöông giaø quaù, sôï Ñaïi Ngoïc khoâng vöøa yù môùi cho theâm moät a

hoaøn haïng nhì cuûa mình teân laø Anh Ca, cuõng nhö chò em Ngheânh

Xuaân, tröø vuù nuoâi ra, moãi ngöôøi coù boán baø giaø giuùp vieäc. Ngoaøi hai a

hoaøn theo haàu beân caïnh ñeå troâng nom traâm, voøng, taém röûa, coøn boán,

naêm ngöôøi queùt doïn vaø sai vaët. Vuù Vöông cuøng Anh Ca haàu Ñaïi Ngoïc

phía trong buoàng Bích Sa. Vuù Lyù nuoâi Baûo Ngoïc cuøng a hoaøn lôùn laø

Taäp Nhaân haàu Baûo Ngoïc ôû beân ngoaøi.

Nguyeân Taäp Nhaân laø ngöôøi haàu cuûa Giaû maãu, teân laø Traân Chaâu.

Giaû maãu vì quaù yeâu Baûo Ngoïc, sôï nhöõng ngöôøi haàu khaùc khoâng ñöôïc

vöøa yù, thaáy Taäp Nhaân hieàn laønh, laøm vieäc chaêm chæ, môùi cho sang

haàu Baûo Ngoïc. Baûo Ngoïc bieát Taäp Nhaân hoï Hoa, laïi töøng nghe coå

(1) Nhaø gaùc xaây kín coù loø söôûi aám.

nhaân coù caâu thô: “Hoa khí taäp nhaân”(1), môùi trình Giaû maãu cho ñoåi

teân laø Taäp Nhaân.

Taäp Nhaân xöa nay voán coù tính ngaây thô. Khi haàu Giaû maãu, thì

trong buïng chæ bieát Giaû maãu; ñeán nay sang haàu Baûo Ngoïc, laïi chæ bieát

coù Baûo Ngoïc. Vì tính tình Baûo Ngoïc ngang traùi, moãi khi Taäp Nhaân

can giaùn, thaáy Baûo Ngoïc khoâng nghe, trong buïng raát lo laéng. Toái hoâm

aáy, Baûo Ngoïc vaø vuù Lyù ñaõ nguû roài, Ñaïi Ngoïc vaø Anh Ca ôû troøng

buoàng haõy coøn thöùc, Taäp Nhaân côõi trang söùc ra, khe kheõ ñi vaøo, cöôøi

hoûi:

- Coâ sao chöa ñi nguû?

Ñaïi Ngoïc voäi cöôøi noùi:

- Môøi chò ngoài.

Taäp Nhaân ngoài gheù beân giöôøng. Anh Ca cöôøi noùi:

- Coâ toâi ñang buoàn raàu, gaït nöôùc maét noùi: “Hoâm nay môùi ñeán ñaõ

laøm anh aáy phaùt caùu leân. Neáu ñaäp vôõ vieân ngoïc, haù chaúng phaûi laø loãi

ôû ta sao?” Toâi khuyeân giaûi maõi môùi thoâi.

Taäp Nhaân noùi:

- Coâ ñöøng voäi nhö theá, sau naøy coøn nhieàu vieäc kyø quaëc ñaùng

buoàn cöôøi hôn nöõa kia. Neáu vì vieäc naøy maø coâ ñeå taâm thì coù leõ sau

khoâng bao giôø heát buoàn ñaâu. Thoâi xin coâ ñöøng nghó nhieàu quaù!

Ñaïi Ngoïc noùi:

- Chò noùi toâi xin nhôù. Nhöng khoâng bieát vieân ngoïc ñoù lai lòch

nhö theá naøo maø coù caû chöõ nöõa.

Taäp Nhaân noùi:

- Caû nhaø chaúng ai bieát roõ lai lòch caû. Nghe ñaâu khi môùi ñeû,

trong moàm caäu aáy ñaõ ngaäm vieân ngoïc vaø beân treân coù loã ñeo. Ñeå toâi

laáy ra cho coâ xem.

Ñaïi Ngoïc voäi ngaên laïi:

- Thoâi! Ñeâm khuya rôøi, mai laáy xem cuõng chöa muoän.

Hai ngöôøi noùi chuyeän moät luùc môùi ñi nguû.

Saùng sôùm hoâm sau Ñaïi Ngoïc thöùc daäy, vaøo thaêm Giaû maãu roài

sang nhaø Vöông phu nhaân. Gaëp luùc Vöông phu nhaân cuøng Hy Phöông

ñang boùc thö ôû Kim Laêng gôûi sang, laïi coù hai baø giaø cuûa anh vaø chò

daâu Vöông phu nhaân sai ñeán. Ñaïi Ngoïc tuy khoâng bieát ñaàu ñuoâi caâu

(1) Muøi hoa thôm truøm phuû caû ngöôøi.

chuyeän, nhöng boïn Thaùm Xuaân thì ñeàu bieát laø con nhaø dì teân goïi Tieát

Baøn ôû Kim Laêng, caäy giaøu caäy theá ñaùnh cheát ngöôøi, vieäc naøy ñaõ ñöa

leân phuû ÖÙng Thieân, ñeán nay em Vöông phu nhaân laø Vöông Töû Ñaèng

môùi bieát tin, sai ngöôøi sang baùo, yù muoán goïi Tieát Baøn vaøo Kinh.

o0o

Hoài thöù tö

Gaùi baïc meänh gaëp trai baïc meänh

Sö Hoà loâ xöû aùn Hoà loâ

Ñaïi Ngoïc cuøng caùc chò em ñeán choã Vöông phu nhaân, thaáy Vöông

phu nhaân ñang noùi chuyeän vôùi ngöôøi nhaø cuûa anh sai ñeán, laïi nghe

noùi beân nhaø dì bò kieän veà vuï aùn maïng. Thaáy Vöông phu nhaân ñöông

baän vieäc, caùc chò em ñeàu ñi ra, ñeán buoàng chò daâu goùa hoï Lyù.

Nguyeân hoï Lyù laø vôï Giaû Chaâu. Giaû Chaâu cheát sôùm, coù ñöùa con

trai teân laø Giaû Lan, leân naêm tuoåi, ñaõ ñi hoïc. Hoï Lyù cuõng laø con nhaø

danh hoaïn ñaát Kim Laêng, boá laø Lyù Thuû Trung laø Quoác töû Teá töûu.

Trong hoï, con trai, con gaùi ñeàu ñöôïc ñi hoïc. Ñeán ñôøi Lyù Thuû Trung thì

cho “con gaùi baát taøi, aáy laø ñöùc”. Vì theá, oâng ta khoâng cho con gaùi ñi

hoïc ñeán nôi ñeán choán, chæ cho ñoïc “Nöõ töù thö” , “Lieät nöõ truyeän” ñeå

bieát moät soá chöõ, nhôù moät soá truyeän hieàn nöõ ñôøi tröôùc laø ñuû, coát sao

chuù troïng veà theâu thuøa canh cöûi vaø vieäc vaët maø thoâi. Nhaân vaäy ñaët

teân con laø Lyù Hoaøn, teân chöõ laø Cung Taøi. Lyù Hoaøn treû tuoåi, goùa

choàng, maëc daàu ôû choã cao löông gaám voùc, nhöng loøng laïnh nhö tro

taøn, caây coãi, heát thaûy khoâng buoàn hoûi, khoâng buoàn nghe vieäc gì ; chæ

bieát haàu boá meï choàng, nuoâi con, luùc roãi thì khaâu vaù, ñoïc saùch vôùi caùc

coâ em. Nay bieát Ñaïi Ngoïc ñeán ñaây, nhöng chaéc ñaõ coù maáy chò em haàu

baïn, neân ngoaøi vieäc thôø phuïng cha giaø ra, chò ta khoâng coøn nghó ñeán

vieäc gì nöõa.

Nay noùi ñeán Giaû Vuõ Thoân vöøa môùi ñeán nhaän chöùc tri phuû ÖÙng

Thieân ñaõ phaûi xöû ngay moät vuï aùn maïng. Nguyeân do laø hai nhaø mua

tranh nhau moät nöõ tyø, roài khoâng beân naøo nhöôøng beân naøo, ñeán noãi

xaûy ra ñaùnh nhau cheát ngöôøi. Vuõ Thoân ñoøi nguyeân caùo ñeán hoûi.

Nguyeân caùo noùi:

- Ngöôøi bò ñaùnh cheát laø chuû toâi. Chuû toâi mua moät nöõ tyø, khoâng

ngôø coù keû löøa ñaûo laïi ñem ngöôøi ñi baùn. Noù ñaõ laáy tieàn cuûa nhaø toâi.

Chuû toâi heïn ba ngaøy nöõa laø ngaøy toát, seõ ñoùn veà. Noù laïi ngaám ngaàm

ñem ngöôøi baùn cho nhaø hoï Tieát. Chuùng toâi bieát chuyeän ñi tìm noù vaø

baét nöõ tyø veà. Ngôø ñaâu nhaø hoï Tieát laø aùc baù ôû ñaát Kim Laêng, caäy tieàn

caäy theá, xui ngöôøi nhaø ñaùnh cheát chuû toâi roài thaày troø troán bieät, khoâng

bieát ñi ñaâu, chæ coøn laïi coù maáy ngöôøi ngoaøi cuoäc thoâi. Vieäc naøy toâi ñaõ

thöa leân quan moät naêm roài, nhöng khoâng ai beânh vöïc cho; nay troâng

ôn cuï lôùn naõ baét hung phaïm, cöùu vôùt meï goùa con coâi thì ngöôøi maát

cuõng ñöôïc ñoäi ôn trôøi ñaát maõi maõi

Vuõ Thoân nghe xong, caû giaän noùi:

- Sao laïi coù vieäc choù maù nhö theá? Ñaùnh cheát ngöôøi roài chaïy troán,

leõ naøo laïi khoâng baét ñöôïc hay sao!

Y ñònh phaùt theâ baøi, sai ngöôøi laäp töùc ñi baét gia thuoäc hung

phaïm ñeán tra xeùt phaïm nhaân troán ôû ñaâu. Moät maët, y göûi coâng vaên

truy naõ khaép caùc nôi. Chôït thaáy moät ngöôøi lính haàu ñöùng caïnh baøn

ñöa maét ngaên y ñöøng phaùt theû baûi. Vuõ Thoân trong buïng nghi hoaëc,

döøng ngay tay laïi, truyeàn leänh tan haàu. Y vaøo nhaø trong, baûo moïi

ngöôøi lui ra, chæ ñeå anh lính ôû laïi. Anh lính voäi tieán leân chaøo hoûi:

- Cuï lôùn baáy laâu thaêng quan tieán chöùc, taùm chín naêm nay, haún

ñaõ queân toâi roài?

Vuõ Thoân noùi:

- Ta troâng anh quen laém, nhöng khoâng nghó ra ñöôïc laø ai?

Anh lính cöôøi noùi:

- Cuï lôùn thaät laø ngöôøi sang queân moïi vieäc. Queân caû nôi xuaát

thaân khi xöa. Cuï coøn nhôù vieäc ôû mieáu Hoà loâ naêm tröôùc khoâng?

Vuõ Thoân nghe xong, nhö seùt ñaùnh beân tai, môùi nghó ñeán vieäc

tröôùc. Ngöôøi lính naøy nguyeân laø moät chuù tieåu ôû mieáu Hoà loâ. Sau khi

mieáu bò chaùy, khoâng choã nöông thaân, anh ta ñònh tìm ñeán tu ôû mieáu

khaùc. Nhaân nghó tuoåi coøn treû, laøm ngheà naøy laïi nheï nhaøng thoaûi maùi

hôn, anh ta lieàn ñeå toùc ra laøm lính haàu. Vuõ Thoân nhaän ra, voäi caàm

laáy tay anh lính cöôøi noùi: “AØ theá ra anh laø ngöôøi cuõ”. Nhaân baûo anh

ta ngoài noùi chuyeän. Anh lính khoâng daùm ngoài. Vuõ Thoân cöôøi noùi:

- Anh laø baïn cuõ, ngöôøi baïn thuûa ngheøo heøn cuûa ta, vaû laïi ñaây laø

nhaø tö, anh ñònh noùi chuyeän laâu thì coù ngoài cuõng chaúng sao.

Anh lính ruït reø ngoài gheù moät beân.

Vuõ Thoân hoûi:

- Vì côù gì vöøa rôøi anh ngaên ta ñöøng phaùt theû baøi?

Anh lính noùi:

- Cuï ñeán nhaän chöùc ôû ñaây, coù nheõ naøo laïi khoâng coù moät baûn “hoä

quan phuø” cuûa tænh naøy.

Vuõ Thoân voäi hoûi:

- Toâi chöa bieát theá naøo laø “hoä quan phuø”

Anh lính noùi:

- Vieäc naøy cuï khoâng bieát thì laøm quan laâu daøi ôû ñaây sao ñöôïc.

Hieän nay caùc quan ñòa phöông ai cuõng coù moät caùi soå rieâng, cheùp roõ hoï

teân nhöõng nhaø thaân haøo lôùn, coù tieàn, coù theá trong tænh. ÔÛ ñaâu cuõng

theá, neáu khoâng bieát, nhôõ xuùc phaïm ñeán ngöôøi nhaø nhöõng boïn naøy,

thì khoâng nhöõng quan töôùc, maø caû ñeán tính meänh cuõng khoù giöõ ñöôïc!

Vì theá goïi laø “hoä quan phuø”. Vöøa roài noùi ñeán nhaø hoï Tieát, cuï gaây

chuyeän theá naøo ñöôïc vôùi hoï? Caùi aùn naøy thöïc ra chaúng coù gì laø khoù

xöû. Caùc quan phuû tröôùc chæ vì neå maët hoï maø khoâng xöû ñaáy thoâi.

Noùi xong, anh ta moùc tuùi laáy ra moät tôø “hoä quan phuø”, ñöa cho

Vuõ Thoân. Khi xem thaáy coù maáy caâu tuïc ngöõ cöûa mieäng veà nhöõng nhaø

quyeàn quí ôû ñòa phöông. Caâu naøo caâu naáy vieát raát roõ raøng, beân döôùi

laïi coù ghi caû töø oâng thuûy toå, quan töôùc vaø chi nhaùnh nöõa. ÔÛ hoøn ñaù

cuõng sao laïi moät baûn nhö sau:

Giaû khoâng phaûi laø giaû doái, ngoïc laøm nhaø ôû, vaøng laøm ngöïa cöôõi

(Con chaùu Ninh coâng Vinh coâng coäng hai möôi chi. Taùm chi hoï gaàn ôû

kinh ñoâ, möôøi hai chi ôû nguyeân quaùn).

Cung A phoøn(1) xaây leân ba traêm daëm ñaõ ñuû chöa? Hoï Söû ñaát

Kim Laêng vaãn ôû khoâng vöøa. (Con chaùu Baûo linh haàu Thöôïng leänh söû

coâng coäng möôøi taùm chi. Möôøi chi ôû kinh ñoâ, taùm chi ôû nguyeân quaùn).

Vua Ñoâng Haûi thieáu ngoïc traéng laøm giöôøng, phaûi ñeán vay Kim

Laêng vöông. (Con chaùu Ñoâ thaùi uùy, Thoáng cheá huyeän baù vöông coâng

coäng hai möôi chi. Hai chi ôû kinh, coøn ôû nguyeân quaùn)

Ñöôïc muøa tuyeát laõ chaõ rôi, ngoïc chaâu nhö ñaát, vaøng thôøi saét

thoi. (Con chaùu Töû vi xaù nhaân Tieát coâng, hieän lónh tieàn khi ñi mua

haøng, coù taùm chi).

Vuõ Thoân ñang xem, chôït troáng baùo: “Coù cuï Vöông laïi thaêm”. Vuõ

Thoân voäi maëc aùo muõ ra ñoùn. Moät luùc laâu, haén trôû vaøo, hoûi laïi. Anh

lính thöa:

- Boán nhaø naøy ñeàu ñi laïi thaân maät vôùi nhau, khoå cuøng khoå

söôùng cuøng söôùng, ñeàu ñuøm boïc che chôû laãn cho nhau. Hoï Tieát ñaùnh

cheát ngöôøi töùc laø hoï Tieát maø tuïc ngöõ goïi laø “ñöôïc muøa tuyeát rôi” ñaáy.

Nhaø naøy khoâng nhöõng thaân vôùi ba nhaø kia, laïi coøn nhieàu baïn thaân ôû

kinh ñoâ vaø caùc tænh nöõa. Theá thì cuï ñònh baét ai baây giôø?

Vuõ Thoân cöôøi hoûi:

- Cöù nhö anh noùi, thì laøm theá naøo chaám döùt caùi aùn naøy? Chaéc

anh cuõng bieát hung thuû troán ôû ñaâu chöù?

Anh lính cöôøi thöa:

- Khoâng daùm giaáu cuï, khoâng nhöõng toâi bieát choã hung thuû troán,

ngay ñeán ñöùa baùn ngöôøi vaø ngöôøi bò ñaùnh cheát toâi cuõng bieát caû. Toâi

xin thöa tæ mæ ñeå cuï roõ: ngöôøi bò ñaùnh cheát aáy laø con moät nhaø höông

hoaïn nhoû, teân goïi Phuøng Uyeân, boá meï cheát sôùm, khoâng coù anh em,

soáng nhôø moät caùi gia taøi nhoû, tuoåi ñoä möôøi taùm, möôøi chín, tính thích

chôi bôøi vôùi ñaøn oâng, khoâng gaàn guõi con gaùi. Nhöng ñaây cuõng laø oan

nghieäp kieáp tröôùc ñeå laïi. Moät hoâm, anh ta ngaãu nhieân gaëp nöõ tyø naøy,

nhaát ñònh mua veà laøm thieáp, theà khoâng chôi bôøi vôùi ñaøn oâng vaø cuõng

khoâng laáy ngöôøi thöù hai naøo nöõa. Vì theá, vieäc mua naøy, ñoái vôùi anh ta,

coi laø trònh troïng laém, heïn ba hoâm sau, toát ngaøy, môùi ñoùn veà. Ngôø

ñaâu ñöùa baùn ngöôøi laïi ngaám ngaàm ñem con nöõ tyø baùn cho nhaø hoï

Tieát. Noù muoán cuoãm tieàn cuûa caû ñoâi beân roài troán ñi. Ai hay noù chaïy

khoâng thoaùt, caû hai ñeàu baét ñöôïc, ñaùnh noù gaàn cheát. Nhöng sau ñoù

(1) Moät cung xaây döïng töø ñôøi Taàn.

khoâng nhaø naøo muoán laáy laïi tieàn, chæ ñoøi laáy ngöôøi. Coâng töû hoï Tieát

sai ñaày tôù ñaùnh coâng töû hoï Phuøng moät traän nhöø töû, khieâng veà nhaø,

ba ngaøy sau thì cheát. Tieát coâng töû ñaõ choïn ngaøy vaøo kinh. Tröôùc ñoù

hai ngaøy, ngaãu nhieân gaëp con nöõ tyø naøy, Tieát coâng töû ñònh mua roài

ñem noù leân kinh moät theå, ngôø ñaâu chuyeän xaûy ra, haén ñaùnh Phuøng

coâng töû cöôùp laáy nöõ tyø, roài thaûn nhieân coi nhö khoâng coù vieäc gì. Mang

ngay gia quyeán leân ñöôøng, ñeå anh em ñaày tôù ôû nhaø lo lieäu, chöù khoâng

phaûi vì vieäc nhoû aáy maø chaïy troán ñaâu. Vieäc naøy haõy taïm gaùc laïi, xin

hoûi cuï coù bieát nöõ tyø bò mang ñi baùn aáy laø ai khoâng?

- Ta bieát theá naøo ñöôïc?

- Nöõ tyø aáy laø Anh Lieân, con gaùi Chaân AÅn Só ôû caïnh mieáu Hoà loâ

tröôùc ñaây töùc laø aân nhaân cuûa cuï ñaáy.

Vuõ Thoân giaät mình noùi:

- Theá aø! Nghe noùi khi noù leân naêm tuoåi, bò ngöôøi ta doã ñi, sao

baây giôø laïi ñem baùn noù ôû ñaây?

- Teân doã ngöôøi naøy chuyeân ñi doã con gaùi beù naêm saùu tuoåi mang

veà nôi heûo laùnh nuoâi ñeán möôøi moät möôøi hai tuoåi, roài laïi ñem ñi choã

khaùc baùn. Khi tröôùc, toâi vôùi Anh Lieân ngaøy naøo cuõng chôi ñuøa vôùi

nhau. Tuy xa nhau baûy taùm naêm, baây giôø noù ñaõ lôùn vaø xinh hôn tröôùc,

nhöng daùng ngöôøi khoâng thay ñoåi maáy. Vaû laïi, töø khi môùi ñeû noù coù

moät noát ruoài ñoû baèng haït gaïo ôû loâng maøy neân vaãn nhaän ñöôïc. Teân doã

ngöôøi tình côø laïi thueâ buoàng cuûa nhaø toâi. Moät hoâm teân naøy ñi vaéng,

toâi ñeán hoûi noù, noù sôï phaûi ñoøn, khoâng daùm noùi. Noù nhaän teân kia laø

boá ñeû, vaø noùi raèng vì khoâng coù tieàn traû nôï, môùi phaûi ñem noù baùn ñi.

Toâi doã boán naêm laàn, noù chæ khoùc: “Toâi khoâng nhôù ñöôïc vieäc luùc beù!”

Nhö theá thì khoâng coøn gì ñaùng ngôø nöõa. Hoâm Phuøng coâng töû ñeán traû

tieàn, gaëp luùc teân doã ngöôøi say röôïu, Anh Lieân than thôû moät mình:

“Töø giôø trôû ñi ta seõ heát nôï!” Sau laïi nghe noùi ba ngaøy nöõa Phuøng

coâng töû môùi ñeán ñoùn, Anh Lieân toû veû aâu saàu. Toâi thaáy vaäy ñoäng loøng

thöông, chôø teân doã ngöôøi ñi vaéng, baûo vôï toâi ñeán khuyeân giaûi: “Phuøng

coâng töû choïn ngaøy toát ñeán ñoùn, nhö theá taát khoâng coi chò nhö boïn a

hoaøn ñaâu. Phuøng coâng töû laø ngöôøi phong nhaõ, nhaø cuõng ñuû tieâu. Xöa

nay khoâng ham nöõ saéc baây giôø mua chò vôùi moät giaù raát ñaét, nhö theá

chaû noùi chò cuõng seõ roõ. Chò haõy coá chôø hai ba ngaøy nöõa, vieäc gì phaûi

lo buoàn?” Anh Lieân nghe noùi cuõng nguoâi loøng, cho raèng töø nay coù choã

yeân thaân. Ai ngôø trong thieân haï thöôøng xaûy ra nhöõng vieäc khoâng nhö

yù, ngaøy hoâm sau teân doã ngöôøi laïi ñem noù baùn cho nhaø hoï Tieát. Neáu

baùn cho nhaø naøo thì cuõng khoâng loâi thoâi laém, chöù coâng töû hoï Tieát naøy

noåi tieáng laø “vua ngoác”, lieàu lónh, noùng naûy nhaát haïng, quaúng tieàn

nhö ñaát. Hoâm aáy noù ñaùnh Phuøng Uyeân moät traän tôi bôøi , baùn soáng

baùn cheát roài mang Anh Lieân ñi, khoâng bieát soáng cheát theá naøo. Coøn

Phuøng coâng töû thì moät phen möøng haõo, ñaõ khoâng thoûa nguyeän, laïi

maát tieãn, haïi ñeán tính meänh, nhö theá thaät ñaùng thöông!”

Vuõ Thoân nghe roài than thôû:

- Oan nghieät gaëp nhau khoâng phaûi laø chuyeän ngaãu nhieân. Neáu

khoâng thì sao Phuøng Uyeân laïi chæ thích coù Anh Lieân? Anh Lieân bò

teân doã ngöôøi haønh haï maáy naêm môùi thoaùt thaân, gaëp ñöôïc ngöôøi ña

tình, neáu sum hoïp vôùi nhau cuõng laø moät vieäc raát toát; ngôø ñaâu laïi xaûy

ra vieäc aáy! Nhaø hoï Tieát giaøu sang hôn hoï Phuøng, xem ra haïng aáy theá

naøo cuõng nhieàu vôï leõ naøng haàu, daâm duïc khoâng chöøng möïc, chöa chaéc

ñaõ baèng Phuøng Uyeân chæ chung tình vôùi moät ngöôøi. Cuõng laø moät cuoäc

tình duyeân moäng aûo neân môùi coù moät ñoâi trai gaùi baïc meänh naøy. Thoâi,

vieäc cuûa hoï maëc hoï, nay ta haõy baøn xem caùi aùn naøy neân xeùt theá naøo

cho phaûi.

Anh lính cöôøi noùi:

- Tröôùc cuï minh maãn cöông quyeát theá naøo, sao baây giôø laïi trôû

thaønh khoâng coù chuû kieán nhö theá! Toâi nghe noùi cuï ñöôïc boå ñeán ñaây laø

nhôø theá löïc hoï Giaû, hoï Vöông. Maø Tieát Baøn laïi laø chaùu hoï Giaû, sao cuï

khoâng duøng caùch “ñaåy thuyeàn xuoâi nöôùc” goïi laø coù chuùt tình vì neå ñeå

keát lieãu caùi aùn naøy. Khi gaëp caùc oâng hoï Vöông, hoï Giaû cuõng seõ coù

nhieàu thieän caûm.

- Anh noùi cuõng phaûi, nhöng vieäc naøy quan heä ñeán maïng ngöôøi.

Ta nhôø ôn vua ñöôïc phuïc chöùc veà ñaây, chính laø luùc phaûi heát loøng baùo

ñaùp, coù nheõ naøo vì vieäc tö maø traùi pheùp coâng? Ta khoâng nôõ laøm theá?

- Cuï noùi raát laø ñuùng lyù. Nhöng ñôøi naøy laøm theá khoâng troâi! Coå

nhaân noùi: “tìm laønh traùnh döõ laø ngöôøi quaân töû” neáu cöù laøm nhö cuï thì

khoâng nhöõng khoâng ñeàn ñöôïc ôn trieàu ñình maø baûn thaân mình cuõng

chöa chaéc giöõ ñöôïc troïn veïn. Vaäy xin cuï nghó cho thaät kyõ.

Vuõ Thoân cuùi ñaàu moät choác, noùi:

- Theo yù anh neân laøm theá naøo?

- Toâi ñaõ nghó ñöôïc moät keá raát hay. Saùng mai cuï ra coâng ñöôøng

ra oai quaùt thaùo, laøm vaên thö, phaùt theû baøi cho ñi baét hung phaïm.

Taát nhieân laø khoâng baét ñöôïc. Nguyeân caùo theå naøo chaúng yeâu caàu xeùt

xöû, cuï baét maáy ngöôøi trong hoï Tieát vaø boïn ñaày tôù ñeán tra xeùt, toâi seõ ôû

ngoaøi thu xeáp, ngaàm baûo hoï khai “Tieát Baøn bò beänh naëng cheát roài”.

Ngöôøi trong hoï vaø ngöôøi ñòa phöông ñeàu trình giaáy chöùng thöïc. Cuï laïi

noùi laø bieát caàu tieân, treân coâng ñöôøng ñaët ñaøn leã, cho quaân daân vaøo

xem. Roài cuï giaûi thích lôøi tieân: “Tieân phaùn raèng ngöôøi cheát laø Phuøng

Uyeân vaø Tieát Baøn nguyeân kieáp tröôùc coù nôï nhau, ñaõ gaëp nhau thì oan

oan töông baùo, theá laø xong xuoâi. Nay Tieát Baøn töï nhieân bò beänh cheát

laø do hoàn Phuøng Uyeân baét ñi. Gaây ra tai hoïa naøy laø toäi ôû ñöùa baùn

ngöôøi, ngoaøi vieäc ñem noù ra laøm toäi, khoâng lieân luïy gì ñeán ai caû. Toâi

seõ ngaàm baûo ñöùa baùn ngöôøi cöù nhaän toäi ñi. Moïi ngöôøi thaáy lôøi tieân

phaùn gioáng lôøi khai cuûa ñöùa baùn ngöôøi, chaéc khoâng nghi ngôø gì nöõa.

Nhaø hoï Tieát coù tieàn, cuï baûo noù boû ra moät nghìn hay naêm traêm cho

nhaø hoï Phuøng laøm leã choân caát. Nhaø hoï Phuøng chaúng coù ngöôøi naøo ra

troø, chaúng qua chæ ñoøi tieàn thoâi, Tieàn vaøo laø eâm chuyeän, cuï thöû nghó

kyõ xem keá aáy theá naøo?

- Khoâng xong ñaâu! Khoâng xong ñaâu! Ñeå ta suy nghó xem, lieäu coù

bòt noåi mieäng ngöôøi khoâng.

Hoâm sau, Vuõ Thoân ra coâng ñöôøng, baét moät boïn can phaïm tra

hoûi caën keõ, quaû thaáy nhaø hoï Phuøng ít ngöôøi, chaúng qua ñi kieän ñeå ñoøi

tieàn mai taùng. Nhaø hoï Tieát thì caäy theá caäy thaàn, cuõng khoâng chòu

keùm, vì theá vieäc naøy cöù ñeå laüng nhaüng maõi. Vuõ Thoân vì tö tình, cöù

traùi pheùp xöû böøa, nhueá nhoùa cho xong chuyeän. Nhaø hoï Phuøng ñöôïc ít

tieàn mai taùng, cuõng thoâi khoâng khieáu naïi nöõa. Xöû aùn xong, Vuõ Thoân

voäi vaøng vieát hai böùc thö göûi cho Giaû Chính vaø Vöông Töû Ñaèng hieän

laøm Tieát ñoâ söù kinh doanh: “Vieäc caäu chaùu cuï ñaõ daøn xeáp xong, xin

ñöøng nghó ñeán nöõa”. Caäu chuyeän theá laø xong. Moïi möu ñoà ñeàu do anh

lính laø chuù tieåu ôû mieáu Hoà loâ ngaøy tröôùc baøy ra caû. Vuõ Thoân sôï noù keå

vôùi ngöôøikhaùc nhöõng chuyeän haøn vi cuûa mình, trong buïng khoâng

thích, lieàn kieám côù bôùi ra moät vieäc gì ñaáy, ñaåy noù ñi xa cho raûnh.

Chuyeän Vuõ Thoân haõy gaùc laïi. Nay noùi ñeán vieäc Tieát coâng töû mua

Anh Lieân vaø ñaùnh cheát Phuøng Uyeân. Tieát coâng töû laø ngöôøi Kim Laêng,

con nhaø doøng doõi thi thö, chæ vì luùc beù boá cheát, meï goùa, thöông haén laø

con moät, quaù nuoâng, neân luùc lôùn leân chaúng chòu laøm vieäc gì. Gia taøi

hoï Tieát coù haøng traêm vaïn, hieän giöõ vieäc lónh tieàn trong kho mua

haøng cho nhaø vua(1).

Tieát coâng töû luùc ñi hoïc ñaët teân laø Tieát Baøn, teân chöõ laø Vaên Khôûi,

töø khi leân naêm, leân saùu, tính tình ñaõ xa xæ, noùi naêng kieâu ngaïo. Haén

cuõng coù ñi hoïc, nhöng chæ bieát qua loa maáy chöõ roài suoát ngaøy ham gaø

choïi choù saên, treøo non ngaém caûnh. Tuy laøm vieäc mua haøng cho nhaø

vua, nhöng haén chaúng bieát gì heát, chaúng qua nhôø theá löïc oâng cha

ngaøy tröôùc, mang moät chöùc haõo ôû Hoä boä ñeå lónh tieàn löông coøn coâng

vieäc ñeàu do ngöôøi nhaø lo lieäu caû. Meï haén laø hoï Vöông, em ruoät Vöông

Töû Ñaèng vaø laø chò em cuøng meï vôùi Vöông phu nhaân, vôï Giaû Chính

beân phuû Vinh . Tieát phu nhaân naêm nay ñoä boán möôi tuoåi, chæ coù moät

nình Tieát Baøn laø con trai vaø Baûo Thoa laø con gaùi, keùm Tieát Baøn hai

tuoåi. Baûo Thoa da deû noõn naø, ñi ñöùng ñoan trang, khi cha coøn soáng

raát yeâu cho ñi hoïc, söùc hoïc so vôùi anh hôn gaáp möôøi laàn. Töø khi cha

cheát, Baûo Thoa thaáy anh hö hoûng, khoâng laøm cho meï vui loøng, neân

khoâng ñeå taâm vaøo saùch vôû maø chæ chaêm chuù theâu thuøa vaø lo lieäu coâng

vieäc trong nhaø, ñôõ ñaàn meï. Gaàn ñaây nhaø vua ham chuoäc thi leã, caát

nhaéc nhöõng ngöôøi taøi naêng, ngoaøi soá ngöôøi ñöôïc tuyeån vaøo laøm phi

taàn, laïi coøn ban ôn ñaëc bieät cho nhöõng con gaùi caùc nhaø danh gia theá

hoaïn ñeàu ñöôïc ghi teân ôû Boä, ñeå saép saün löïa choïn laøm taøi nhaân, taùn

thieän, theo haàu coâng chuùa, quaän chuùa ñi hoïc. Hôn nöõa, khi boá Tieát

Baøn cheát, nhöõng ngöôøi toång quaûn, taøi phuù ôû caùc cöûa haøng thaáy Tieát

Baøn treû tuoåi, khoâng hieåu vieäc ñôøi beøn thöøa dòp löøa doái, vì theá maáy

choã buoân baùn vôùi Tieát Baøn ôû kinh ñoâ, ñeàu bò hao huït daàn. Tieát Baøn

nghe noùi kinh ñoâ laø choã phoàn hoa thöù nhaát, ñang muoán ñi chôi, moät

laø ñöa em vaøo ñoäi tuyeån(2), hai laø thaêm hoï haøng, ba laø vaøo Boä thanh

toaùn soå cuõ tính soå môùi. Nhöng thöïc ra haén chæ muoán vaøo kinh ñoâ du

laõm cho thích. Nay ñöôïc dòp, haén lieàn saém söûa caùc ñoà haønh trang vaø

nhöõng quaø thoå saûn ñeå bieáu caùc nôi. Ñöông luùc choïn ngaøy khôûi haønh,

tình côø gaëp ñöùa doã ngöôøi mang Anh Lieân ñeán baùn. Tieát Baøn troâng

thaáy Anh Lieân coù nhan saéc, lieàn mua ngay, ngôø ñaâu laïi bò hoï Phuøng

(1) Ñôøi Thanh, caùc ñoà duøng trong cung nhaø vua ñeàu coù ñaët nhöõng hieäu nhaän saém. Phaûi

trình teân tuoåi ngöôøi ñöùng cöûa hieäu ñeå ghi vaøo soå nhaø vua.

(2) Chôø dòp tuyeån vaøo cung.

ñeán ñoøi veà. Caäy coù theá löïc, haén theùt ngöôøi nhaø ñaùnh cheát Phuøng

Uyeân, roài giao phoù coâng vieäc, cho maáy ngöôøi trong hoï vaø boïn ñaày tôù

lo lieäu. Coøn mình thì ñöa meï vaø em ñi luoân. Haén coi aùn maïng vaø vieäc

quan cuõng nhö chuyeän ñuøa, cho raèng chæ quaúng ra moät ít tieàn laø xong

heát.

Ñi ñöôøng khoâng bieát bao nhieâu ngaøy. Khi saép ñeán kinh ñoâ nghe

tin caäu laø Vöông Töû Ñaèng ñöôïc thaêng laøm thoáng cheá chín tænh, vaâng

chæ vua ñi tuaàn tra caùc vuøng bieân cöông, Tieát Baøn möøng thaàm: Ta

ñöông lo vaøo kinh seõ bò caäu kieàm cheá, khoâng ñöôïc phoùng tu�saé�ng töï do,

baây giôø caäu thaêng chöùc ñi roài, theá môùi bieát trôøi cuõng chieàu ngöôøi.

Haén baøn vôùi meï:

- Nhaø ta coù maáy ngoâi nhaø ôû kinh ñoâ boû khoâng ñaõ möôøi naêm nay,

coù leõ boïn quaûn gia ñaõ vuïng troäm cho thueâ laáy tieàn cuõng neân. Vaäy ta

neân sai ngöôøi ñeán ñoù xeáp ñaët, queùt doïn tröôùc.

Tieát phu nhaân noùi:

- Laøm gì phaûi loâi thoâi theá! Chuyeán naøy ta vaøo Kinh, coát laø thaêm

thaân thích baïn beø. Hoaëc ôû nhaø caäu, hoaëc ôû nhaø dì, choã naøo cuõng roäng

raõi laém. Meï con ta haõy ñeán ôû ñaáy, thong thaû seõ sai ngöôøi ñi thu doïn

nhaø rieâng, theá chaúng ñôõ vieäc hay sao?

- Baây giôø caäu ñaõ thaêng ra tænh ngoaøi, luùc ñi chaéc trong nhaø baän

roän, ta laïi keùo caû nhaø ñeán thì coi sao tieän?

- Caäu thaêng chöùc ra ñi thì ñaõ coù nhaø dì. Huoáng chi maáy naêm

nay caäu vaø dì cöù luoân luoân vieát thö môøi ta vaøo chôi. Nay caäu tuy ñi

nhaän chöùc vaéng, nhöng theá naøo beân nhaø dì cuõng giöõ ta laïi. Neáu voäi

vaøng thu xeáp choã ôû rieâng, ngöôøi ta chaúng traùch moùc hay sao? Tao bieát

buïng maøy roài. Maøy ôû nhaø caäu, nhaø dì thì sôï caâu thuùc chöù gì? ÔÛ rieâng

ra, tha hoà muoán laøm gì thì laøm. Maøy coù muoán veà thì doïn veà nhaø ôû

moät mình. Tao vôùi beân nhaø dì caùch bieät ñaõ maáy naêm nay, cuõng muoán

mang em maøy ñeán ôû beân aáy. Maøy nghó theá naøo, coù ñöôïc khoâng?

Tieát Baøn nghe vaäy, bieát raèng khoâng traùi ñöôïc yù meï, ñaønh baûo

ngöôøi nhaø mang haønh lyù ñi thaúng vaøo phuû Vinh. Luùc baáy giôø Vöông

phu nhaân bieát vuï kieän cuûa Tieát Baøn nhôø coù Giaû Vuõ Thoân thu xeáp neân

ñaõ yeân loøng. Nhöng laïi ñang buoàn vì thaáy anh ra laøm quan ôû ngoaøi,

khoâng coù ai laø ngöôøi thaân thích beân hoï ngoaïi qua laïi, caûm thaáy coù

chieàu hiu quaïnh. Caùch vaøi ngaøy, coù ngöôøi nhaø baùo: “Tieát phu nhaân

daãn caùc coâ caäu ñaõ ñeán, ñöông xuoáng xe ngoaøi cöûa”. Vöông phu nhaân

möøng laém, mang ngöôøi ra ñoùn vaøo nhaø khaùch, roài môøi Tieát phu nhaân

vaøo nhaø trong. Chò em laâu ngaøy môùi gaëp , vöøa thöông vöøa möøng, noùi

sao cho xieát. Moät luùc haøn huyeân troø chuyeän xong, Vöông phu nhaân

ñöa Tieát phu nhaân ñeán chaøo Giaû maãu, bieáu caùc moùn quaø thoá saûn. Caû

nhaø ñeàu chaøo hoûi roài môû tieäc möøng.

Tieát Baøn ñi chaøo Giaû Chính, Giaû Lieãn, laïi ñeán cha�&igr�o Giaû Xaù, Giaû

Traân. Giaû Chính sai ngöôøi noùi vôùi Vöông phu nhaân: “Dì Tieát ñaõ coù

tuoåi, chaùu Baøn coøn treû daïi, chöa töøng traûi vieäc ñôøi, neáu cho ôû ngoaøi seõ

xaûy ra vieäc gì chaêng. ÔÛ phía ñoâng baéc nhaø ta coù vieän Leâ Höông, möôøi

gian ñeå khoâng ñaõ queùt töôùc saïch seõ, môøi dì Tieát vaø caùc chaùu ñeán ôû

ñaáy raát toát”.

Vöông phu nhaân chöa kòp giöõ laïi thì Giaû maãu ñaõ sai ngöôøi ñeán

noùi: “Môøi dì Tieát ôû laïi ñaây ñeå gaàn guõi nhau cho theâm phaàn thaân maät”.

Tieát phu nhaân cuõng muoán ôû chung moät choã ñeå tieän kieàm cheá con, neáu

ôû ngoaøi sôï noù laøm caøn gaây vaï, neân vaâng lôøi ngay. Tieát phu nhaân noùi

rieâng vôùi Vöông phu nhaân: “Nhöõng chi phí haøng ngaøy xin cöù maëc toâi,

theá môùi phaûi leõ”. Vöông phu nhaân bieát vieäc chi tieâu haøng ngaøy cuõng

khoâng khoù khaên gì ñoái vôùi nhaø hoï Tieát, neân cuõng ñeå tuøy tieän. Töø ñaáy

meï con hoï Tieát ôû haún trong vieän Leâ Höông.

Nguyeân vieän Leâ Höông tröôùc kia laø choã tónh döôõng tuoåi giaø cuûa

Vinh quoác coâng. Vieän nhoû nhaén, xinh xaén; öôùc hôn möôøi gian. Nhaø

khaùch, nhaø trong coù ñuû. Laïi coù cöûa thoâng ra phoá. Ngöôøi nhaø Tieát Baøn

ra vaøo cöûa naøy. Goùc taây nam Vieän coù moät cöûa naùch, thoâng ra con

ñöôøng nhoû. Ñi heát con ñöôøng naøy thì ñeán phoøng chính cuûa Vöông phu

nhaân. Moãi ngaøy aên côm xong, hay buoåi chieàu, Tieát phu nhaân thöôøng

sang chôi, noùi chuyeän vôùi Giaû maãu hoaëc taâm söï vôùi Vöông phu nhaân.

Baûo Thoa haøng ngaøy cuøng vôùi chò em Ñaïi Ngoïc, Ngheânh Xuaân xem

saùch, ñaùnh côø, theâu thuøa, raát laø vui veû. Chæ coù Tieát Baøn luùc ñaàu

khoâng muoán ôû trong Giaû phuû, sôï baùc döôïng caâu thuùc, khoâng ñöôïc töï

do. Khoâng ngôø baø meï nhaát ñònh ôû ñaáy, vaû laïi nhaø hoï Giaû aân caàn coá

môøi, neân haén ñaønh phaûi chòu; moät maët haén vaãn sai ngöôøi veà queùt doïn

nhaø mình, ñeå roài seõ veà ñoù ôû. Nhöng chöa ñaày moät thaùng, haén ñaõ quen

bieát moät nöûa boïn con chaùu nhaø hoï Giaû. Boïn naøy ñeàu laø con nhaø phuù

quyù, ai cuõng thích chôi vôùi haén, nay uoáng röôïu, mai thöôûng hoa, thaäm

chí ñaùnh baïc, chôi gaùi, caùi gì hoï cuõng ñeán ruû reâ, laøm cho Tieát Baân hö

hoûng gaáp möôøi khi tröôùc. Giaû Chính tuy raèng daïy con coù pheùp, trò

nhaø raát nghieâm, nhöng moät laø hoï to, ngöôøi nhieàu, troâng nom khoâng
xueå, hai laø Giaû Traân laø chaùu tröôûng phuû Ninh, hieän ñöông taäp chuùc,

bao nhieâu vieäc ñeàu thuoäc chi tröôûng troâng nom heát, ba laø vieäc coâng,

vieäc tö beà boän, maø tính Giaû Chính laïi khoaùng ñaõng, khoâng thích

chaêm lo vieäc ñôøi, luùc nhaøn roãi, thö thaùi chæ ñaùnh côø, xem saùch, ngoaøi

ra khoâng ñeå yù ñeán vieäc gì. Huoáng chi vieän Leâ Höông caùch xa haøng

hai ba lôùp nhaø, coù cöûa rieâng, thoâng ra phoá, ra vaøo tuyø yù, boïn con em

coù theå töï do chôi bôøi. Vì theá, Tieát Baøn daàn daàn khoâng nghó ñeán

chuyeän doïn veà ôû rieâng ngoaøi phoá nöõa.

o0o

Hoài thöù naêm(1)

tuïc.

Hoàng Laâu Moäng

Uoáng röôïu tieân, moäng laàu hoàng dieãn thaønh khuùc

Chôi coõi aûo, möôøi hai thoa chæ ñöôøng meâ

Ngaøy xuaân ueå oaûi lòm trong chaên,

Nhö daét naøng tieân laùnh coõi traàn.

Vaøo haøo hoa tö ai ñaáy nhæ,

Phong löu gaây laáy nôï vaøo thaân.

(1) Hoài naøy coù hai ñieåm neân chuù yù.

a) Toång quaùt taát caû nhöõng nhaân vaät vaø nhöõng söï vieäc quan heä maät thieát tôùi Baûo

Ngoïc vaø gia ñình hoï Giaû. Kim laêng thaäp nhò thoa chính saùch phoù saùch, höïu phoù saùch vaø

möôøi hai baøi ca Hoàng laâu moäng, coù theå goïi laø nhöõng caâu saá m, hoaëc laø laù soá tieàn ñònh.

Theo nhöõng vieäc ôû caùc hoài sau chuùng ta coù theå ñoaùn: thí duï baøi moät: Tinh Vaên bò ñuoåi

veà nhaø roài cheát, baøi hai: Taäp Nhaân veà sau laáy Töôûng Ngoïc Haøm laø moät chaøng haùt tuoàng

baøi ba, Höông Laêng töùc Anh Lieân con Chaân Só aån laáy Tieát Baøn ñeû con roài cheát, baøi tö:

Baûo Ngoïc yeâu Ñaïi Ngoïc. Baûo Thoa laïi lay Baûo Ngoïc, roài Baûo Ngoïc boû Baûo Thoa ñi tu.

Baøi naêm: Nguyeân Xuaân laáy vua, khoâng ñöôïc laâu roài cheát. Coøn nhöõng baøi khaùc hoaëc noùi

veà Ñaïi Ngoïc cheát non hoaëc noùi veà Dieäu Ngoïc bò keû cöôùp baét ñi, hoaëc noùi veà Ngheânh

Xuaân laáy phaûi choàng baát löông, hoaëc noùi veà Tích Xuaân chaùn ñôøi ñi tu… Ñoïc caùc hoài sau

seõ ñoaùn ra ñöôïc, keå ra cuõng hoang ñöôøng thaät. Taùc giaû coá yù baøi trí daøn ra moät caûnh

moäng ñeå xaây döïng noäi dung cuoán truyeän ñoù maø thoâi.

b) Noùi nhieàu veà tinh nhö Trieäu ñeà, Moä khoác, Xuaân caûm, Thu bi...Laïi noùi ñeán caû

chöõ “daâm” coù theå ngôø laø “daâm thö”, nhöng suy nghó hai chöõ “caûnh aûo”. (caûnh laø caûnh

tænh, aûo laø moäng aûo) taùc giaû coù nguï yù khuyeân raên, khoâng neân laáy töø haïi yù maø cheâ laø tuïc.

Vieäc meï con hoï Tieát ñeán ôû phuû Vinh haõy taïm ngöng. Nay noùi

Laâm Ñaïi Ngoïc töø khi ñeán phuû Vinh, ñöôïc Giaû maãu thöông yeâu muoân

phaàn, aên ôû ñi ñöùng, nhaát nhaát ñeàu nhö Baûo Ngoïc, ngay Ngheânh Xuaân,

Thaùm Xuaân, Tích Xuaân cuõng khoâng baèng.

Baûo Ngoïc vaø Ñaïi Ngoïc thì thaân nhau hôn haún moïi ngöôøi; ngaøy

cuøng chôi chung, toái cuøng nguû chung, raát laø hoøa thuaän, thaân maät nhö

keo sôn, khoâng heà xích mích nhau ñieàu gì. Nay baát thình lình coù Tieát

Baûo Thoa ñeán, tuy khoâng lôùn tuoåi hôn maáy, nhöng phaåm caùch ñöùng

ñaén, phong tö loäng laãy, ai cuõng cho laø hôn Ñaïi Ngoïc. Baûo Thoa laïi cö

xöû khoaùt ñaït, tuøy phaän theo thôøi; khoâng gioáng nhö Ñaïi Ngoïc coù tính

kieâu kyø töï phuï, chaúng chòu keùm ai, cho neân raát ñöôïc loøng ngöôøi döôùi.

Ngay boïn a hoaøn cuõng thích gaàn Baûo Thoa. Vì theá Ñaïi Ngoïc cuõng hôi

aám öùc khoù chòu, nhöng Baûo Thoa thì thaûn nhieân nhö khoâng.

Baûo Ngoïc coøn treû con, tính laïi vuïng veà, ngang traùi, coi anh chò

em ai cuõng nhö ai, khoâng heà phaân bieät thaân sô xa gaàn. Baáy nay Baûo

Ngoïc, Ñaïi Ngoïc ôû trong buoàng Giaû maãu, quen bieát hôn vaø taát nhieân

cuõng thaân maät hôn. Ñaõ thaân maät hôn thì deã xaûy ra nhöõng chuyeän

hieåu laàm nhau khoâng theå traùnh ñöôïc. Coù moät hoâm, khoâng bieát vì vieäc

gì, hai ngöôøi troø chuyeän khoâng hôïp nhau, Ñaïi Ngoïc böïc boäi vaøo buoàng

khoùc moät mình. Baûo Ngoïc hoái haän ñaõ noùi soã saøng, lieàn laïi laøm thaân,

Ñaïi Ngoïc môùi daàn daàn nguoâi giaän.

Nhaân dòp vöôøn beân phuû Vinh hoa mai nôû roä, vôï Giaû Traân laø vöu

thò baøy tieäc, roài sai vôï choàng Giaû Dung sang taän nôi môøi Giaû maãu,

Hình phu nhaân, Vöông phu nhaân sang thöôûng hoa.

Giaû maãu vaø moïi ngöôøi aên côm saùng xong, sang vöôøn Hoäi phöông

ngaém caûnh. Tröôùc coøn uoáng traø, sau môùi uoáng röôïu. Ñaây chæ laø tieäc

röôïu rieâng trong hai phuû Ninh vaø phuû Vinh thoâi, khoâng coù söï gì laï

ñaùng cheùp caû.

Moät luùc sau, Baûo Ngoïc meät, muoán veà nghæ tröa. Giaû maãu ñònh

sai ngöôøi ñöa veà nghæ moät choác roài seõ ñeán. Vôï Giaû Dung laø hoï Taàn,

voäi cöôøi noùi:

- ÔÛ ñaây ñaõ doïn moät gian buoàng ñeå chuù Baûo nghæ roài, xin cuï yeân

loøng, cöù giao chuù aáy cho chaùu laø ñöôïc.

Roài baûo vuù giaø vaø a hoaøn cuûa Baûo Ngoïc: “Caùc baø caùc chò môøi chuù

Baûo ñi theo toâi”.

Giaû maãu bieát Taàn thò raát chu taát, vì chò ta laø ngöôøi meàm maïi,

dòu daøng, cö xöû laïi hoøa nhaõ kheùo leùo raát ñöôïc vöøa yù trong ñaùm chaét

daâu. Thaáy Taàn thò daãn Baûo Ngoïc ñi nghæ, Giaû maãu môùi yeân taâm.

Khi Taàn thò daãn moïi ngöôøi ñeán buoàng trong; Baûo Ngoïc ngöûng

ñaàu troâng, thaáy treân treo böùc veõ “Nhieân leâ ñoà”(1). Böùc veõ raát ñeïp,

nhöng khoâng bieát cuûa ai, trong buïng Baûo Ngoïc khoâng thích. Laïi coù

moät caâu ñoâi caâu ñoái:

Theá söï tinh thoâng ñeàu laø hoïc vaán,

Nhaân tình lòch duyeät môùi goïi vaên chöông.

Ñoïc xong xuoâi caâu ñoái, Baûo Ngoïc nhìn nhaø cöûa raát ñeïp, ñoà baøi

trí raát trang hoaøng, nhöng nhaát ñònh khoâng chòu ôû, lieàn noùi:

- Mau ra ngay, mau ra ngay!

Taàn thò cöôøi noùi:

- Choã naøy khoâng vöøa yù thì chuù ñi ñaâu baây giôø. Neáu khoâng, chuù

ñeán nghæ ôû buoàng toâi vaäy.

Baûo Ngoïc gaät ñaàu mæm cöôøi, moät baø giaø noùi:

- Coù leõ naøo chuù laïi ñeán nguû ôû buoàng chaùu daâu?

Taàn thò cöôøi noùi:

- OÂi daøo! Khoâng sôï chuù aáy phaät yù. Chuù aáy ñaõ lôùn ñaâu maø phaûi e

deø? Chò khoâng thaáy thaùng tröôùc em toâi ñeán ñaây chôi aø? Tuy noù baèng

tuoåi chuù Baûo, nhöng ñeå hai ngöôøi ñöùng vôùi nhau coù leõ noù coøn cao hôn

kia.

Baûo Ngoïc hoûi:

- Taïi laøm sao toâi chöa ñöôïc gaëp? Ñi goïi laïi ñaây toâi xem.

Moïi ngöôøi cöôøi noùi:

- ÔØ xa hai ba möôi daëm, goïi ngay theá naøo ñöôïc. Sau naøy cuõng coù

ngaøy gaëp nhau.

Ñeán buoàng Taàn thò, Baûo Ngoïc vöøa môùi böôùc chaân vaøo, ñaõ thoaûng

coù muøi thôm say söa. Khi aáy maét Baûo Ngoïc dính laïi, ngöôøi nhuûn ra,

noùi ngay:

- Muøi thôm thích nhæ.

(1) Böùc tranh veõ ngöôøi ñoát gaäy coû leâ. Löu Höôùng ñôøi Taây Haùn ñeán ñoïc saùch ôû gaùc Thaïch

Cöø, coù moät vò tieân choáng gaäy coû leâ ñeán ñoát ñaàu gaäy laøm ñeøn cho Löu Höôùng ñoïc. Veà sau

duøng ñieån naõy chæ ngöôøi chaêm hoïc, ñoïc saùch caû ñeâm.

Trong buoàng, treân töôøng treo böùc hoïa “Haûi ñöôøng xuaân thuïy”(1)

cuûa Ñöôøng Baù Hoå veõ, hai beân coù ñoâi caâu ñoái cuûa hoïc só Taàn Thaùi Hö

ñôøi Toáng:

Lôø môø giaác moäng hôi xuaân laïnh,

Ngaøo ngaït muøi höông röôïu khaù noàng.

Treân aùn baøy moät caùi göông quyù cuûa Vuõ Taéc Thieân(2) ñôøi Ñöôøng.

Moät beân baøy caùi maâm vaøng maø Trieäu Phi Yeán(3) ñaõ ñöùng leân muùa,

treân maâm ñeå quaû döa maø An Loäc Sôn(4) ñaõ neùm vaøo vuù Döông Quyù

Phi. Ñaèng tröôùc keâ moät caùi giöôøng baùu cuûa coâng chuùa Thoï Xöông(5)

naèm ôû ñieän Haøm Chöông, maéc caùi maøn lieân chaâu cuûa Coâng chuùa

Ñoàng Xöông(6) deät ra.

Baûo Ngoïc thaáy vaäy cöôøi noùi:

- ÔÛ ñaây toát! ÔÛ ñaây toát!

Taàn thò cöôøi:

- Caùi buoàng cuûa toâi duø thaàn tieân cuõng coù theå ôû ñöôïc.

Noùi xong, Taàn Thò töï tay môû caùi khaên luïa maø chính tay Taây Thi

ñaõ giaët, vaø ñaët saün caùi goái Uyeân Öông cuûa Hoàng Nöông ñaõ oâm khi

xöa. Thaáy Baûo Ngoïc nguû yeân, boïn baø giaø ruû nhau ñi ra ngoaøi, chæ ñeå

Taäp Nhaân, Myõ Nhaân, Tình Vaên, Xaï Nguyeät, boán ngöôøi ôû laïi tuùc tröïc.

Taàn thò goïi maáy a hoaøn nhoû ra ngoài ngoaøi theàm, ñöøng cho meøo choù

ñeán caén nhau.

Baûo Ngoïc vöøa nhaém maét ñaõ baøng hoaøng nguû say. Töôûng nhö

Taàn thò coøn ñöùng tröôùc maët mình. Baûo Ngoïc löõng thöõng theo Taàn Thò

ñi ñeán moät choã lan can sôn ñoû, theàm xaây baèng ngoïc, caây xanh ngaét,

suoái trong veo, khoâng coù moät tí daáu veát buïi traàn. Baûo Ngoïc ôû trong

giaác moäng raát vui söôùng, nghó buïng: “Choã naøy thuù laém, öôùc gì ta ñöôïc

ôû ñaây suoát ñôøi, duø maát caû nhaø cuõng vui loøng hôn laø bò cha meï vaø thaày

hoïc keøm thuùc!” Ñöông luùc nghó vô vaån, nghe thaáy sau nuùi coù ngöôøi

haùt:

(1) Haûi ñöôøng nguû ñeâm xuaân.

(2) Vôï Ñöôøng Cao Toâng. Khi Cao Toâng cheát, baø ta töï xöng laø Taéc Thieân hoaøng ñeá.

(3) Vôï Haùn Thaùnh Ñeá, ngöôøi raát nheï, coù theå ñöùng treân caùi maâm maø muùa.

(4) An Loäc Sôn, ngöôøi ñôøi Ñöôøng, tö thoâng vôùi Döông Quyù Phi.

(5) Cuõng goïi laø Thoï Döông Coâng chuùa, con gaùi vua Toáng Vuõ Ñeá.

(6) Chöa töôøng.

Moäng ñeïp, maây tan moäng,

Hoa bay, nöôùc cuoán hoa.

Nhaén baûo baïn nhi nö&otilde;,

Buoàn haõo chuoác chi maø ?

Baûo Ngoïc nghe roõ ñoù laø tieáng haùt cuûa ngöôøi con gaùi. Tieáng haùt

chöa döùt ñaõ thaáy moät myõ nhaân ôû ñaèng xa ñi laïi, thöôùt tha löõng thöõng,

khoâng gioáng ngöôøi traàn tí naøo. Coù baøi phuù taû chaân sau naøy:

Vöøa qua röøng lieãu, ñaõ tôùi buoàng hoa,

Choã ñang ñi, chim treân caønh, tieáng keâu xaøo xaïc,

Khi saép ñeán, böôùc quanh theàm, boùng löôïn thöôùt tha.

Ve vaåy tay tieân, xaï lan ngaøo ngaït,

Phaát phô taø aùo, hoaøn boäi gaàn xa.

Maët hoa ñaøo, laøn toùc maây xanh ngaét,

Moâi anh ñaøo, raêng haït löïu höông pha.

Tuyeát muùa, gioù quay, löng ong meàm maïi,

Maët töôi, da boùng, chaâu thuùy choùi loøa.

Thaáp thoaùng trong hoa, nhö möøng nhö giaän.

Nhôûn nhô maët nöôùc, khi boång, khi laø.

Maøy lieãu cau cau, muoán noùi maø coøn e leä,

Goùt sen chaàm chaäm, muoán döøng maø vaãn daïo qua.

Phaåm chaát ñaùng khen, giaù trong ngoïc saùng.

AÙo quaàn raát ñeïp, loäng laãy vaên hoa,

Keå dung maïo, höông loàng ngoïc giaùt,

Ví phong tö, roàng cuoán, phöôïng sa.

Traéng nhö hoa mai tuyeát phuû,

Saïch nhö boâng hueä söông pha.

Nhaøn tónh nhö coãi thoâng moïc trong khoâng coác,

Dieãm leä nhö maây raùng soi döôùi truøng ba.

Vaên veû nhö roàng bôi trong ñaàm uoán khuùc,

Quang thaùi nhö traêng doïi treân soâng Ngaân haø.

Taây Thi ñaùng theïn, Vuoâng Töôøng keùm xa.

Laï thay ñeán töï phöông naøo? Sinh ôû ñaâu ta?

Thaät vaäy, choán Dao trì khoù beà saùnh kòp, nôi töû phuû deã kieám ñaâu

ra.

Hoûi ngöôøi naøo ñaáy? Quaû baäc tieân nga.

Baûo Ngoïc troâng thaáy ñaây laø moät tieân coâ, möøng rô voäi laïi chaøo,

cöôøi noùi:

- Tieân coâ ôû ñaâu ñeán ñaây, baây giôø ñònh ñi ñaâu? Toâi khoâng bieát

choã naøy laø choã naøo, nhôø tieân coâ daãn toâi ñi.

Tieân coâ cöôøi noùi:

- Ta laø vò tieân ôû Thaùi hö aûo caûnh(1), ñoäng Khieån Höông, nuùi

Phoùng Xuaân(2), thuoäc trôøi Ly haän, beå Quaùn saàu, phaøm nhöõng vieäc nôï

traêng, tình gioù, gaùi giaän, trai si ôû coõi traàn ñeàu thuoäc ta cai quaûn.

Nhaân gaàn ñaây coù boïn phong löu oan nghieät tuï taäp ôû nôi naøy neân ta

ñeán thaêm doø cô hoäi gieo raéc moïi noãi töông tö. Nay gaëp anh cuõng

khoâng phaûi laø ngaãu nhieân. Choã ta ôû c uõng gaàn, khoâng coù vaät gì, chæ coù

cheùn traø tieân, töï tay haùi laáy, h uõ röôïu ngon, töï tay naáu laáy, vaøi coâ

muùa haùt, taäp reøn ñaõ laâu, vaø möôøi hai khuùc Hoàng laâu moäng môùi phoå

vaøo cung ñaøn. Anh coù muoán theo ta ñi chôi khoâng?

Baûo Ngoïc nghe xong, sung söôùng nhaûy leân, queân baüng Taàn thò

khoâng bieát ôû ñaâu, lieàn theo ngay tieân coâ ñeán moät nôi. Chôït troâng

thaáy moät toøa nhaø phía tröôùc, treân bieån ñeà boán chöõ to: “Thaùi hö aûo

caûnh”, hai beân coù ñoâi caâu ñoái:

Giaû baûo laø chaân, chaân cuõng giaû,

Khoâng laøm ra coù, coù roài khoâng.

Ñi qua toøa nhaø ñeán moät cöûa cung, treân treo bieån coù boán chöõ lôùn:

“Nghieät haûi tình thieân”(3) vaø ñoâi caâu ñoái:

Ñaát roäng, trôøi cao, khoân gôõ noåi moái tình kim coå,

Trai si, gaùi oaùn, khoù ñeàn xong moùn nôï gioù traêng.

Baûo Ngoïc xem xong nghó buïng: “AØ ra theá ñaáy. Nhöng theá naøo laø

“tình kim coå” vaø “nôï gioù traêng”? Ta phaûi hieåu roõ caâu naøy môùi ñöôïc”.

Baûo Ngoïc vöøa môùi nghó theá, ngôø ñaâu con ma tình ñaõ laán saâu vaøo taän

cao hoang(4). Caäu ta theo tieân coâ vaøo ñeán cöûa thöù hai, thaáy hai toøa

beân caïnh ñeàu coù hoaønh phi caâu ñoái, khoâng taøi naøo xem heát ñöôïc, chæ

(1) Thaùi hö: hö khoâng, khoâng coù thaät, aûo caûnh: coõi huyeàn aûo.

(2) Phoùng xuaân: thaû cho muøa xuaân ñöôïc töï do.

(3) Nghieät haûi: beå oan nghieät, tình thieân: trôøi aùi tình.

(4) Cao hoang: hai caùi nguyeät ôû trong ngöôøi, chaâm cöùu khoâng heát, thöôøng duøng ñeå chæ caùi

beänh khoâng chöõa ñöôïc.

thaáy maáy choã ñeà nhöõng chöõ: “Si tình ti”, “keát oaùn ti”, “Trieâu ñeà ti”,

“Daï oaùn ti”, “Xuaân caûm ti”, “Thu bi ti”. Baûo Ngoïc hoûi tieân coâ:

- Xin phieàn tieân coâ daãn toâi vaøo xem trong caùc ti coù ñöôïc khoâng?

Tieân coâ noùi :

- Trong caùc ti chöùa toaøn soå saùch cuûa taát caû con gaùi trong thieân

haï töø tröôùc vaø sau naøy, anh ngöôøi traàn maét thòt khoâng theå bieát ñöôïc.

Baûo Ngoïc khi naøo chòu thoâi, cöù khaån khoaûn naøi xin maáy laàn.

Tieân coâ môùi baûo:

- Thoâi ñöôïc, vaøo ñaây maø xem.

Baûo Ngoïc thích laém, vöøa ngaång ñaàu nhìn, thaáy moät ti coù bieån ñeà

ba chöõ: “Baïc meänh ti” hai beân coù caâu ñoái:

Xuaân haän, thu saàu mình chuoác laáy,

Maët hoa da phaán ñeïp vì ai?

Baûo Ngoïc xem xong, trong loøng than thôû. Ñi vaøo trong cöûa thaáy

möôøi maáy caùi tuû lôùn ñeàu nieâm phong caån thaän, treân tôø nieâm phong

ñeàu coù ñeà teân caùc tænh. Baûo Ngoïc chæ chaêm chuù nhìn xem coù tôø nieâm

phong naøo ñeà teân tænh mì;nh, chöù khoâng ñeå yù ñeán caùc tænh khaùc, chôït

thaáy Coù moät caùi tuû ñeà: “Kim Laêng thaäp nhò thoa chính saùch”. Baûo

Ngoïc hoûi:

- Sao laïi goïi laø “Kim Laêng thaäp nhò thoa chính saùch”?

Tieân coâ noùi:

- Töùc laø quyeån soå ghi möôøi hai ngöôøi con gaùi ñöùng ñaàu trong

tænh anh, cho neân goïi laø chính saùch.

Baûo Ngoïc noùi:

- Ngöôøi ta thöôøng noùi Kim Laêng roäng laém, laøm sao chæ coù möôøi

hai ngöôøi? Ngay trong nhaø chuùng toâi, treân döôùi cuõng ñaõ coù haøng maáy

traêm ngöôøi roài!

Tieân coâ mæm cöôøi noùi:

- Con gaùi trong tænh anh raát nhieàu, nhöng ñaây chæ bieân nhöõng

ngöôøi naøo caàn bieân thoâi. Hai tuû ñeå hai beân laø haïng thöù nhì. Nhöõng

haïng taàm thöôøng thì khoâng caàn bieân vaøo.

Baûo Ngoïc laïi xem ñeán caùi tuû ñeà: “Kim Laêng thaäp nhò thoa chính

saùch”, roài laïi coù moät tuû nöõa ñeà: “Kim Laêng thaïp nhò thoa höïu phoù

saùch”. Baûo Ngoïc giô tay môû tuû, ruùt moät quyeån trong “höïu phoù saùch” ra

xem. Vöøa môû ra, thaáy moät böùc veõ, treân bìa khoâng phaûi laø nhaân vaät,

cuõng khoâng phaûi laø sôn thuûy, chaúng qua maøu möïc lôø môø. Treân giaáy

ñaày nhöõng maây ñen muø ñuïc maø thoâi. Sau coù maáy haøng chöõ:

Traêng trong khoù gaëp, maây ñeïp deã tan,

Loøng sao cao quyù, phaän laïi ñeâ heøn.

Tinh khoân, ñaøi caùc toå ngöôøi ghen,

Chòu tieáng ong ve thaønh toån thoï,

Ña tình coâng töû Luoáng than phieàn.

Baûo Ngoïc xem xong, khoâng hieåu, laïi thaáy maët sau veõ moät khoùm

hoa töôi, moät caùi giöôøng traûi chieáu raùch, coù ñeà maáy caâu:

Nhuõn nhaën thuaän hoøa uoång caû,

Lan thôm, queá ngaùt, thöøa thoâi.

Khen cho öu linh(1) phuùc toát,

Ngôø ñaâu coâng töû duyeân oâi!

Baûo Ngoïc xem xong laïi caøng khoâng hieåu, caát quyeån soå aáy vaøo tuû

vaø môû tuû ñöïng “phoù saùch”, laáy moät quyeån ra xem, thaáy trang ñaàu coù

veõ moät caønh hoa queá, meù döôùi coù caùi ao, nöôùc caïn, buøn khoâ, caây sen

heùo, ngoù sen taøn. Maët sau coù ñeà thô:

Sen thôm lieàn goác nôû chuøm hoa,

Gaëp gôõ ñöôøng ñôøi thaät xoùt xa.

Töø luùc caây trong hai choã ñaát(2).

Höông hoàn trôû laïi choán queâ nhaø.

Baûo Ngoïc xem xong cuõng khoâng hieåu. Laïi laáy moät quyeån ôû trong

tuû “chính saùch” ra xem, thaáy trang ñaàu veõ hai caây khoâ, treân caây treo

moät caùi ñai ngoïc; döôùi ñaát coù moät ñoáng tuyeát, trong tuyeát coù caùi traâm

vaøng. Coù boán caâu thô:

Than oâi coù ñöùc döøng thoi,

Thöông oâi coâ gaùi coù taøi vònh boâng.

Ai treo ñai ngoïc giöõa röøng(3),

Traâm vaøng ai ñaõ vuøi trong tuyeát daøy?

Baûo Ngoïc vaãn khoâng hieåu, muoán hoûi cho ra, nhöng bieát raèng

tieân coâ chaúng chòu tieát loä cô trôøi, muoán caát soå ñi, nhöng laïi tieác, lieàn

(1) Con haùt.

(2) Ñaây laø kieåu ñoá chöõ. Caây töùc laø moäc, ñaát töùc laø thoå. Moäc ôû beân hai chöõ thoå laø chöõ queâ.

(3) Ngoïc töùc laø Baûo Ngoïc. Röøng töùc Laâm Ñaïi Ngoïc.

giôû xem nhöõng trang sau, thì thaáy veõ moät caùi cung, treân cung treo

moät quaû phaät thuû. Coù ñeà baøi thô:

Sau tuoåi hai möôi ñaõ traûi ñôøi,

Kìa hoa löïu nôû cöûa cung soi.

Ba xuaân naøo ñöôïc baèng xuaân môùi,

Thoû gaëp huøm kia giaác moäng xuoâi(1).

Maët sau laïi veõ hai ngöôøi thaû dieàu, moät vuøng beå lôùn, moät caùi

thuyeàn lôùn, trong thuyeàn coù moät coâ gaùi böng maët khoùc. Sau böùc hoïa

coù boán caâu:

Chí cao taøi gioûi coù ai bì,

Gaëp luùc nhaø suy, vaän cuõng suy,

Nhôù tieác thanh xuaân ra beán khoùc.

Gioù ñoâng nghìn daëm moäng xa ñi.

Maët sau veõ maáy ñaùm maây bay, moät doøng nöôùc chaûy, coù ñeà maáy

caâu:

Giaøu sang cuõng theá thoâi.

Töø beù meï cha boû ñi roài.

Nhìn boùng chieàu ngaäm nguøi,

Soâng Töông nöôùc chaûy maây Sôû troâi.

Maët sau thaáy veõ moät vieân ngoïc quyù, vaát ôû ñoáng buøn. Coù maáy caâu

ñoaùn:

Muoán saïch maø khoâng saïch.

Raèng khoâng chöûa haún khoâng.

Thöông thay mình vaøng ngoïc,

Buøn laày sa vaøo trong.

Maët sau laïi veõ moät con lang döõ, ñuoåi baét moät myõ nöõ, ñònh aên

thòt. Döôùi coù caâu:

Roõ raøng gioáng soùi Trung Sôn,

Gaëp khi ñaéc yù ngoâng cuoàng laém thay.

Laøm cho hoa lieãu thaân naøy,

Hoaøng löông giaác moäng môùi ñaày moät naêm.

Maët sau laïi veõ moät toøa mieáu coå, trong coù moät myõ nhaân ngoài xem

kinh, coù maáy caâu phaùn:

(1) Thoû töùc laø Maõo, huøm töùc laø Daàn. Theo chuyeän, Nguyeân Xuaân cheát vaøo cuoái naêm Daàn,

ñaàu naêm Maõo.

Bieát roõ ba xuaân caûnh choùng giaø,

Thôøi trang ñoåi laáy aùo caø sa.

Thöông thay con gaùi nhaø khueâ caùc,

Moät ngoïn ñeøn xanh caïnh phaät baø.

Maët sau veõ moät nuùi baêng, treân coù moät con phöôïng maùi. Coù maáy

caâu phaùn:

Chim phöôïng kìa sao ñeán loãi thôøi,

Ngöôøi ñeàu yeâu meán böïc cao taøi,

Moät theo hai leänh, ba thoâi caû,(1)

Nhìn laïi Kim Laêng luoáng ngaäm nguøi.

Maët sau veõ moät caùi nhaø trong vuøng thoân queâ vaéng veû, coù moät

myõ nhaân deät cöûi. Coù maáy caâu phaùn:

Vaän suy ñöøng keå raèng sang,

Nhaø suy chôù keå hoï haøng gaàn xa.

Tình côø cöùu giuùp ngöôøi ta,

Kheùo sao Löu thò laïi laø aân nhaân.

Sau baøi thô veõ moät chaäu lan, beân caïnh coù moät myõ nhaân ñoäi muõ

phöôïng, ñeo caùi khoaùc vai maøu raùng trôøi, vaø coù maáy caâu phaùn:

Gaëp xuaân ñaøo lyù quaû muoân vaøn,

Roát cuoäc sao baèng moät chaäu lan.

Nöôùc saïch, baêng trong ghen gheùt haõo,

Tieáng taêm coøn ñeå laïi nhaân gian.

Laïi coù moät toøa laàu cao, treân coù moät myõ nhaân treo coå töï töû. Coù

maáy caâu phaùn:

Trôøi tình, beå tình laø moäng aûo,

Maø toäi daâm kia cuõng bôûi tình.

Ñaàu teâu naøo phaûi “Vinh” hö hoûng,

Môû loái khôi nguoàn, thöïc taïi “Ninh”.

Baûo Ngoïc coøn muoán xem nöõa. Tieân coâ bieát Baûo Ngoïc tö chaát

thoâng minh, tính tình maãn tueä, sôï loä thieân cô, beøn gaáp soå laïi, cöôøi

baûo:

- Haõy ñi theo ta vaøo xem phong caûnh, sao laïi ôû ñaây ñoaùn vô vaån

laøm gì?

(1) Ñaây laø moät caâu saám ngöõ theo töùc chöõ toøng. “leänh” töùc chöõ leänh. “Thoâi” töùc chöõ höu. YÙ

noùi: Luùc ñaàu noùi gì cuõng nghe, sau sai khieán ñöôïc ngöôøi, cuoái cuøng bò ngöôøi boû.

Baûo Ngoïc mô maøng, baát giaùc buoâng quyeån soå ra, theo tieân coâ ñi

veà ñaèng sau. Thaáy coät veõ, xaø chaïm, reøm chaâu, maøn theâu hoa tieân, coû

laï, hoa thôm ngaøo ngaït, thöïc laø caûnh tuyeät ñeïp, ñuùng nhö caâu:

Cöûa soå saùng lay, vaøng giaûi ñaát,

Soùng quyønh tuyeát chieáu, ngoïc laøm nhaø.

Baûo Ngoïc ñöông maûi mieát xem, chôït tieân coâ goïi:

- Chò em ñaâu, ñi ra ñoùn quyù khaùch!

Tieáng goïi chöa döùt, ñaõ thaáy maáy coâ tieân ôû trong buoàng, taø sen

phaát phôùi, aùo loâng thöôùt tha, töôi nhö hoa xuaân, ñeïp nhö traêng thu,

chaïy ra. Troâng thaáy Baûo Ngoïc, caùc naøng tieân ñeàu traùch Caûnh aûo tieân

coâ:

- Chuùng em khoâng bieát laø “quyù khaùch” naøo, voäi vaøng ra ñoùn. Chò

ñaõ baûo ngaøy naøy, giôø naøy seõ coù linh hoàn em Giaùng Chaâu ñeán ngoaïn

caûnh, chuùng em chôø maõi, sao baây giôø laïi daãn caùi cuûa oâ troïc ñeán ñaây

laøm baån caû nôi nöõ nhi thanh tònh naøy?

Baûo Ngoïc nghe noùi, giaät mình, caûm thaáy mình dô baån ñaùng

theïn, muoán luøi ra. Tieân coâ voäi naém laïi vaø quay veà caùc naøng tieân noùi:

- Caùc em khoâng bieát ñaàu ñuoâi vieäc naøy. Nguyeân hoâm nay ta ñònh

ñeán phuû Vinh ñoùn Giaùng Chaâu. Khi ñi qua phuû Ninh, gaëp linh hoàn

hai oâng Ninh coâng, Vinh coâng noùi vôùi ta raèng: “Nhaø chuùng toâi töø ñaàu

quoác trieàu, ñôøi ñôøi coâng danh phuù quyù ñaõ traêm naêm nay. Baây giôø soá

vaän ñaõ heát, khoâng theå keùo laïi ñöôïc nöõa. Con chaùu chuùng toâi tuy nhieàu,

nhöng chaúng coù ñöùa naøo noái nghieäp. Chæ coù chaùu ñích toân laø Baûo

Ngoïc, coù chuùt thoâng minh ñónh ngoä, may ra coù theå thaønh ñaït ñöôïc,

nhöng vì tính noù ngang traùi kyø quaëc, sôï khoâng ai dìu daét vaøo ñöôøng

chính. May gaëp tieân coâ ñeán ñaây, xin nhôø laáy nhöõng vieäc tình duïc

thanh saéc raên baûo beänh si ngoan cuûa noù, hoïa chaêng noù coù theå thoaùt

voøng meâ muoäi, ñi vaøo ñöôøng chính, thì raát may cho anh em chuùng

toâi”. Vì hai oâng kyù thaùc nhö theá neân ta coù loøng töø bi daét noù ñeán ñaây.

Tröôùc heát cho noù xem thaät kyõ nhöõng quyeån soå ghi soá meänh chung

thaân cuûa ba haïng con gaùi nhaø noù, nhöng noù vaãn chöa tænh ngoä, neân

ta laïi daãn ñeán ñaây ñeå traûi heát nhöõng caùi aûo caûnh aên ngon, haùt hay,

saéc ñeïp, hoïa may noù coù tænh ngoä chaêng.

Noùi ñoaïn, tieân coâ daét Baûo Ngoïc vaøo trong nhaø. Moät muøi thôm

meâ hoàn khoâng bieát laø thöù gì. Baûo Ngoïc khoâng nhòn ñöôïc, phaûi hoûi.

Tieân coâ cöôøi nhaït:

- Muøi höông naøy döôùi traàn khoâng coù, anh laøm sao bieát ñöôïc. Ñaây

laø tinh hoa cuûa coû laï môùi moïc ôû nhöõng nôi danh sôn thaéng caûnh, laïi

hôïp cheá vôùi daàu caùc caây quyù goïi laø “Quaàn höông tuûy”(1).

Baûo Ngoïc nghe raát ham thích. Baáy giôø moïi ngöôøi vaøo choã ngoài,

tieåu hoaøn daâng traø, Baûo Ngoïc thaáy höông thanh vò thôm, khoâng phaûi

laø traø thöôøng, lieàn hoûi traø gì, tieân coâ noùi:

- Traø naøy laáy ôû Ñoäng Khieån Höông nuùi Phoùng Xuaân, pha baèng

nöôùc moùc ñoïng ôû treân hoa laù coõi tieân, goïi laø “Thieân hoàng nhaát quaät”(2).

Nghe xong, Baûo Ngoïc gaät ñaàu khen. Nhìn vaøo trong buoàng thì

thaáy ñaøn ngoïc, ñænh baùu, tranh coå, thô môùi, khoâng thieáu thöù gì. Döôùi

cöûa soå laïi coù maáy baûn ñaøn, coù hoäp nöõ trang hoen phaán. Treân vaùch coù

treo caâu ñoái:

Ñaát u vi lính tuù.

Trôøi “voâ khaû naøi haï”(3).
Baûo Ngoïc xem xong laïi hoûi teân caùc naøng tieân, thì moät laø Si

Moäng tieân coâ, moät laø Chung Tình ñaïi só, moät laø Daãn Saàu kim nöõ, moät

laø Ñoä haän boà ñeà, moãi ngöôøi moät ñaïo hieäu, khoâng ai gioáng ai. Moät

choác tieåu hoaøn ñeán doïn baûn ñaët gheá baøy tieäc. Chính laø:

Cheùn hoå phaùch, coác pha leâ,

Beân naøy röôïu ngoïc, beân kia röôïu quyønh.

Baûo Ngoïc thaáy röôïu thôm ngoït khaùc thöôøng, laïi hoûi. Tieân coâ noùi:

- Röôïu naøy caát baèng nhuïy traêm thöù hoa, nöôùc muoân thöù caây

theâm vaøo tuûy con laân, söõa con phöôïng, vì theá goïi laø röôïu “Vaïn dieãm

ñoàng boâi”(4).

Baûo Ngoïc taám taéc khen maõi. Khi uoáng röôïu, coù möôøi hai vuõ nöõ

leân hoûi dieãn khuùc gì. Tieân coâ noùi:

- Dieãn möôøi hai khuùc Hoàng Laâu Moäng môùi ñaët ra.

(1) Tinh tuûy cuûa caùc thöù hoa thôm.

(2) Moät caùi hang, chöùa haøng nghìn maøu hoa ñoû.

(3) Moät thaønh ngöõ coù yù noùi: ñaønh chòu vôùi ñònh meänh.

(4) Muoân saéc ñeïp cuøng chuoác cheùn.

Vuõ nöõ vaâng lôøi, lieàn laàn gaày phím ñaøn, nheï goõ dòp phaùch. Vöøa

môùi haùt caâu “Mòt muøng khi môùi môû toang”, tieân coâ baûo Baûo Ngoïc:

- Khuùc naøy khoâng phaûi nhö khuùc döôùi traàn thöôøng haùt, phaûi coù

vai hoïc troø, vai nöõ, vai heà, vai laõo, laïi coù chín cung gioïng nam vaø

gioïng baéc. ÔÛ ñaây thì hoaëc ñeà vònh moät ngöôøi, hoaëc caûm hoaøi moät vieäc,

ngaãu nhieân thaønh moät khuùc, phoå vaøo aâm nhaïc ngay. Neáu khoâng phaûi

laø ngöôøi trong cuoäc thì khoâng hieåu ñöôïc caùi hay cuûa noù. Khuùc haùt naøy

chaéc anh chöa hieåu roõ laém. Neáu khoâng xem vôû tröôùc, thì khi nghe

cuõng laø voâ vò thoâi.

Noùi xong, laïi baûo tieåu hoaøn ñöa vôû “Hoàng laâu moäng” cho Baûo

Ngoïc. Baûo Ngoïc caàm laáy, maét xem vôû, tai nghe haùt, coù nhöõng baøi sau

naøy:

Khuùc moät: GIAÙO ÑAÀU HOÀNG LAÂU MOÄNG.

Mòt muøng khi môùi môû toang,

Gioáng tình ai ñaõ chòu mang vaøo mình.

Chæ vì tình laïi gaëp tình,

Gioù traêng noàng ñöôïm khoâng ñaønh xa nhau.

Khi vaéng veû, luùc buoàn raàu,

Thua trôøi neân daõi noãi saàu thô ngaây.

Moäng hoàng laâu dieãn khuùc naøy.

Thöông vaøng tieác ngoïc toû baøy noãi rieâng.

Khuùc hai: CHUNG THAÂN NGOÄ (lôõ nhau suoát ñôøi).

Ai raèng vaøng ngoïc duyeân öa,

Ta queân caây, ñaù, theà xöa ñöôïc naøo.

Trô trô ngöôøi tuyeát treân cao,

Ngoaøi ñôøi, ñöôøng vaéng khuaây sao ñöôïc naøng.

Cuoäc ñôøi ngaùn noãi tang thöông,

Ñeïp khoâng toaøn ñeïp, lôøi caøng ñuùng thay.

Duø cho aùn ñaët ngang maøy,

Cuoái cuøng vaãn thaáy loøng naøy baên khoaên.

Khuùc ba: UOÅNG NGÖNG MI (Hoaøi coâng bieát nhau).

Moät beân hoa nôû vöôøn tieân,

Moät beân ngoïc ñeïp khoâng hoen oá maøu.

Baûo raèng chaû coù duyeân ñaâu,

Thì sao laïi ñöôïc gaëp nhau kieáp naøy?

Baûo raèng saün coù duyeân may,

Thì sao laïi ñoåi thay lôøi nguyeàn?

Moät beân ngaàm ngaám than phieàn,

Moät beân ñeo ñaúng haõo huyeàn uoång coâng.

Moät beân traêng doïi treân soâng,

Moät beân hoa nôû boùng loàng trong göông,

Maét naøy coù maáy gioït söông,

Maø doøng chaûy suoát naêm tröôøng, ñöôïc chaêng?

Baûo Ngoïc nghe xong, thaáy lieân mieân, vieån voâng, chöa coù gì hay,

nhöng aâm ñieäu reùo raét laøm cho hoàn phaùch say meâ. Vì vaäy chaúng hoûi

ñaàu ñuoâi, chaúng caàn lai lòch, chæ nghe ñeå giaûi buoàn thoâi. Laïi coù nhöõng

khuùc haùt tieáp:

Khuùc boán: HAÄN VOÂ THÖÔØNG (Böïc töùc cuoäc thay ñoåi)

Ñöông vui chôït ñaõ buoàn ngay,

Troá nhìn moïi vieäc thoâi raøy boû qua.

Hoàn thôm daèng daëc bay xa,

Non cao trôøi roäng ñaây laø queâ höông.

Tìm nôi baùo moäng gia nöông,

Suoái vaøng con ñaõ lôõ ñöôøng thaàn hoân.

Mau mau luøi böôùc laø hôn.

Khuùc naêm: PHAÂN COÁT NHUÏC (Coát nhuïc phaân ly)

Ñöôøng xa möa gioù moät cheøo,

Cöûa nhaø, ruoät thòt thoâi ñeàu boû qua.

Con ñaønh loãi vôùi meï cha,

Khoùc thöông chæ thieät thaân giaø ñaáy thoâi.

Cuøng thoâng soá ñaõ ñònh roài,

Hôïp tan aâu cuõng duyeân trôøi chi ñaây,

Phaân chia hai ngaû töø nay,

Daùm mong giöõ ñöôïc ngaøy ngaøy bình yeân,

Con ñi xin chôù lo phieàn.

Khuùc saùu: LAÏC TRUNG BI (Buoàn trong caûnh vui)

Moà coâi töø luùc loït loøng,

Duø nôi khueâ caùc, chôù hoøng ai thöông,

Anh haøo ñöôïc tính hieân ngang

Tình rieâng nhi nöõ chöa vöông vít loøng.

Thaân naøy traêng saùng gioù trong,

Chaøng tieân mong ñöôïc saùnh cuøng löùa ñoâi.

Nhöõng mong trôøi ñaát laâu daøi.

Boõ khi treû daïi gaëp thôøi gian nan.

Ngôø ñaâu nöôùc caïn maây tan,

Töông giang(1) laïnh ngaét, Cao ñöôøng vaéng tanh.

Traàn hoaøn may ruûi ñaõ ñaønh,

Vieäc gì khoùc quaån lo quanh baän loøng.

Khuùc baûy: THEÁ NAN DUNG (Ñôøi khoâng öa)

Lan ví chaát, tieân ví taøi,

Chæ hieàm coâ t&ograve;ch, tình trôøi baåm sinh.

Cho laø aên thòt(2) hoâi tanh,

Luïa the, laø löôït, coi khinh khoâng theøm.

Bieát ñaâu cao quaù. ñôøi ghen,

Bieát ñaâu saïch quaù, ñôøi khen da maø.

Ñaøn xanh, ñeàn coå, nguôøí giaø,

Uoång coâng trang ñieåm, xuaân ñaø keùm xuaân.

Ngaùn cho caùi kieáp phong traàn,

Sau naøy cuõng laïi xaáu daàn maõi ñi.

Ngoïc kia buøn traùt ñen sì,

Vöông toân coâng töû coøn gì laø duyeân.

Khuùc taùm: HÆ OAN GIA (Gaëp oan gia khoâng ñaùng möøng laïi

möøng)

Ngöôøi ñaâu hung aùc laï luøng,

Khaùc naøo gioáng soùi ôû vuøng Trung San.

Baáy laâu tình aùi queân traøn,

Kieâu daâm chæ vieäc meâ man thaùng ngaøy,

Cöûa haàu boà lieãu thô ngaây,

Thaân ngaøn vaøng nôõ ñoïa ñaøy cho ñang,

Moät naêm duyeân ñaõ beõ baøng,

Hoàn thôm phaùch ñeïp, suoái vaøng xa chôi.

Khuùc chín: HÖ HOA NGOÄ (Bieát tuoåi hoa laø khoâng thaät)

(1) Teân moät con soâng ôû Hoà Nam, choã Nga Hoaøng vaø Nöõ Anh ngoài khoùc vua Thuaán. Veà

sau duøng ñieàu naøy taû noãi trai gaùi töông tö.

(2) Chæ nhöõng ngöôøi laøm quan aên löông.

Caûnh xuaân nhìn ñaõ roõ roài,

Lieãu xanh, ñaøo thaém haõy ngoài xem sao.

Thieàu hoa ñuoåi saïch ñi naøo,

Tìm nôi nhaõ ñaïm thanh cao khaùc ñôøi.

Keå chi ñaøo nôû treân trôøi,

Keå chi nhò haïnh löïng muøi trong maây.

Roát cuøng naøo coù ai hay,

Tieát thu ñaâu ñaõ keùo ngay ñeán roài.

Xoùm Döông than khoùc tieáng ngöôøi,

Röøng phong vaêng tieáng ma ngoài ngaâm nga.

Laïi coøn caûnh khaùc baøy ra,

Nguùt trôøi coû heùo che qua naám moà.

Ñoù laø bieán ñoåi laém troø,

Tröôùc ngheøo, sau coù, chaêm lo suoát ñôøi.

Daøy voø hoa cuõng theá thoâi,

Xuaân môøi hoa ñeán, thu môøi hoa ñi.

Töû sinh leõ aáy ñem suy,

Duø ai muoán troán, troán chi ñöôïc maø.

Phöông taây coù coõi Baø Sa,

Nghe ñoàn coù quaû teân laø Tröôøng sinh.

Khuùc möôøi: THOÂNG MINH LUÏY (Maéc luïy thoâng minh)

Vieäc ñôøi tính raát thoâng minh,

Coøn mình, mình tính phaän mình vaãn sai,

Soáng laàn ruoät ñaõ naùt roài,

Cheát mang tieáng haõo laø ngöôøi tinh ranh,

Tröôùc kia giaøu coù khang ninh,

Ñeán sau cô nghieäp tan taønh khaép nôi.

Uoång coâng aùy naùy nöûa ñôøi,

Khaùc gì moät giaác moäng daøi thaâu canh.

AÀm aàm nhö saép ñoå ñình,

Chaäp chôøn nhö ngoïn ñeøn xanh caïn daàu,

Vöøa vui veû ñaõ aâu saàu,

Ñôøi ngöôøi bieán ñoåi bieát ñaâu maø löôøng.

Khuùc möôøi moät: LÖU DÖ KHAÙNH (Phuùc thöøa soùt laïi)

May sao gaëp ñöôïc aân nhaân,

Laø nhôø dö phuùc nöông thaân ñoù maø.

AÂm coâng vun laáy phuùc nhaø.

Heát loøng cöùu giuùp ngöôøi ta khi ngheøo.

Anh gian, caäu aùc chôù theo,

Nhaõng tình maùu muû, chæ yeâu baïc tieàn.

Coù trôøi baùo öùng ôû treân.

Khuùc möôøi hai: VAÕN THIEÀU HOA (Caûnh xuaân veà cuoái)

Coøn gì aân aùi trong göông,

Coøn gì giaác moäng treân ñöôøng coâng danh.

Caûnh thieàu hoa ñi sao nhanh,

Chaên uyeân maøn gaám thoâi ñaønh boû qua.

Muõ chaâu, aùo phöôïng thöôùt tha,

Choáng laøm sao noåi vaän nhaø baáp beânh.

Giaø, ngheøo khoù chòu ñaõ ñaønh,

Cuõng neân tích ñöùc ñeå daønh veà sau.

Ngoâng ngheânh traâm ngoïc treân ñaàu,

AÁn vaøng tröôùc ngöïc muoân maøu saùng tröng.

Uy quyeàn loäc vò laãy löøng,

Suoái vaøng buoàn thaûm ñöôøng chöøng gaàn thoâi.

Xöa nay khanh töôùng coøn ai,

Hoïa coøn tieáng haõo cho ñôøi ngôïi khen.

Khuùc möôøi ba: HAÛO SÖÏ CHUNG (Vieäc hay ñeán luùc heát)

Xuaân ñi höông vaãn coøn rôi,

Nguyeät hoa gaây vaï suy ñoài vì ai ?

Nhaø suy bôûi taïi Kính roài,

Nhaø tan tröôùc heát toäi thôøi taïi Ninh.

Gaây neân oan traùi vì tình.

Khuùc möôøi boán: PHI ÑIEÅU CAÙC ÑAÀU LAÂM (Chim bay veà

röøng)

Quan thì cô nghieäp suy taøn,

Giaøu thì vaøng baïc cuõng tan heát roài.

Coù ôn cheát ñeå troán ñôøi,

Raønh raønh baùo öùng nhöõng ai phuï loøng.

Maïng ñeàn maïng, ñaõ traû xong,

Leä ñeàn leä, ñaõ roøng rong tuoân rôi.

Oan oan ñöøng laáy laøm chôi.

Hôïp tan ñaõ troán ñöôïc trôøi hay chöa ?

Gian nan laø bôûi kieáp xöa,

Giaù maø phuù quyù laø nhôø vaän may,

Khoân thì vaøo cöûa “Khoâng” naøy,

Daïi thì tính meänh coù ngaøy maát toi.

Nhö chim khi ñaõ heát moài,

Bay veà röøng, thaúm ñaäu nôi yeân laønh.

Haùt xong, tieân nöõ laïi haùt nhöõng baøi phuï, Thaáy Baûo Ngoïc khoâng

laáy laøm thích laém, tieân coâ thôû daøi:

- Anh ngoác naøy vaãn chöa tænh ngoä.

Baûo Ngoïc thaáy mình baøng hoaøng hoaûng hoát, voäi baûo ca nöõ ñöøng

haùt nöõa, vaø keâu say, xin ñi naèm. Tieân coâ truyeàn baûo doïn baøn tieäc ñi,

ñöa Baûo Ngoïc vaøo moät buoàng theâu thôm tho. Trong ñoù trang hoaøng

nhieàu ñoà xöa nay chöa töøng thaáy. Ñaùng sôï nhaát laø coù moät naøng tieân

ngoài ñaáy, töôi ñeïp nhu mì, gioáng heät Baûo Thoa, dòu daøng phong löu

laïi nhö Ñaïi Ngoïc. Baûo Ngoïc chöa bieát theá naøo, chôït nghe tieân coâ noùi:

- Döôùi traàn bao nhieâu nhaø phuù quyù, nhöõng nôi gioù traêng tröôùc

cöûa soå, khoùi maây trong buoàng theâu, ñeàu bò boïn trai hö gaùi hoûng laøm

nhô baån. Ñaùng giaän hôn nöõa laø xöa nay nhöõng boïn con nhaø khinh

baïc hay bieän baïch raèng “hieáu saéc maø khoâng daâm” laïi baûo “tình maø

khoâng daâm”, ñoù chæ laø nhöõng lôøi ñeå che laáp thoùi xaáu maø thoâi. Bieát

ñaâu “hieáu saéc töùc laø daâm”. “Bieát tình laïi caøng daâm”. Vì theá, cuoäc gaëp

gôõ ôû Vu Sôn, chuyeän vui thuù veà maây möa, ñeàu do chuoäng saéc ham

tình maø gaây neân. Ta öa anh, vì anh laø moät ngöôøi daâm nhaát thieân haï

xöa nay.

Baûo Ngoïc nghe xong, sôï haõi, voäi vaøng noùi:

- Tieân coâ laàm roài. Toâi vì löôøi hoïc, cha meï thöôøng maéng luoân, ñaâu

coøn daùm phaïm ñeán chöõ “daâm”. Vaû toâi coøn beù, chaúng bieát “daâm” laø theá

naøo?

Tieân coâ noùi:

- Khoâng phaûi theá ñaâu. Daâm duø moät leõ, nhöng yù thì khaùc nhau.

Nhöõng keû hieáu daâm treân ñôøi chaúng qua laø öa saéc ñeïp, thích muùa haùt,

ñuøa bôõn khoâng chaùn, “maây möa” böøa baõi khoâng chöøng, chæ sôï thieân

haï khoâng ñuû myõ nöõ ñeå cung thuù vui choác laùt cho mình, ñoù laø nhöõng

haïng ngu xuaån, chæ bieát thuù vui beà ngoaøi thoâi. Nhö anh, khi môùi sinh

ra ñaõ mang moät moái si tình, chuùng ta goïi theá laø “yù daâm”. Hai chöõ “yù

daâm” chæ coù theå hieåu ngaàm trong loøng, chöù khoâng theå noùi ra mieäng

ñöôïc. Rieâng anh thì xöùng vôùi hai chöõ naøy. ÔÛ trong khueâ caùc, anh coù

theå laø baïn toát ñaáy, nhöng khi ra ñôøi thì vaãn mang tieáng laø ngöôøi vôù

vaån, quaùi gôû seõ bò traêm mieäng cöôøi gieãu, muoân maét löôøm nguyùt. Nay

ta ñaõ gaëp hai cuï Vinh coâng, Ninh coâng nhaø anh tha thieát kyù thaùc, ta

khoâng nôõ ñeå cho anh laø ngöôøi laøm veû vang cho boïn khueâ caùc maø laïi

bò ñôøi ruoàng boû. Vì theá, ta daét anh ñeán ñaây, cho uoáng röôïu ngon,

thöôûng traø tieân, nghe haùt hay, laïi gaû cho anh moät coâ gaùi teân laø Kieâm

Myõ, teân chöõ laø Khaû Khanh. Ñeâm nay ñöôïc giôø toát, neân thaønh thaân

ngay. Chaúng qua ñeå cho anh nhaän bieát aûo caûnh coõi tieân coøn theá,

huoáng chi laø döôùi traàn. Töø giôø trôû ñi, chuù yù vaøo ñaïo Khoång, Maïnh,

daán mình vaøo con ñöôøng giuùp ñôøi, giuùp nöôùc môùi ñöôïc.

Noùi xong tieân coâ tham daïy caùch “maây möa”, roài ñaåy Baûo Ngoïc

vaøo buoàng, kheùp cöûa laïi.

Baûo Ngoïc mô mô maøng maøng, theo lôøi tieân coâ daïy, laøm nhöõng

vieäc nhö vôï choàng aân aùi vôùi nhau. Ñeán hoâm sau thì aân tình ñaèm

thaém, troø chuyeän næ non, cuøng Khaû Khanh bòn ròn khoâng rôøi nhau

moät böôùc. Nhaân luùc hai ngöôøi daét tay ñi chôi, ñeán moät choã gai goùc

ñaày ñöôøng, huøm soùi haøng ñaûn, tröôùc maët laïi coù moät caùi suoái nöôùc ñen,

khoâng coù caàu sang. Ñöông luùc duøng daèng, chôït thaáy Caûnh aûo tieân coâ

töø phía sau goïi:

- Ñöøng ñi nöõa, quay veà ngay.

Baûo Ngoïc voäi ñöùng döøng laïi hoûi:

- Ñaây laø choã naøo? .

Tieân coâ noùi:

- Ñaây laø beán meâ, saâu haøng vaïn tröôïng, roäng haøng muoân daëm,

khoâng coù thuyeàn ñi qua, chæ coù moät caùi maûng goã, Moäc Cö Só beû laùi,

Hoâi Thò Giaû ñaåy saøo, chôû khoâng laáy tieàn, ai coù ñaïo duyeân môùi sang

ñöôïc. Nay anh ngaãu nghieân ñeán ñaây, neáu khoâng may ngaõ xuoáng ñoù

thì thöïc phuï nhöõng lôøi daën baûo aân caàn cuûa ta!

Noùi chöa döùt lôøi thì nghe thaáy ôû trong beán Meâ coù tieáng aàm aàm

nhö saám, coù nhieàu quyû daï xoa döôùi beå nhoâ leân ñònh loâi Baûo Ngoïc, laøm

Baûo Ngoïc sôï haõi, moà hoâi toaùt ra nhö möa, keâu thaát thanh: “Khaû

Khanh, cöùu toâi vôùi!” Boïn Taäp Nhaân vaø a hoaøn voäi vaøng chaïy ñeán oâm

Baûo Ngoïc vaø noùi:

- Caäu Baûo ñöøng sôï, chuùng toâi ôû ñaây caû.

Taàn thò ñöông ôû ngoaøi buoàng daën doø ñaùm a hoaøn nhoû coi giöõ

ñöøng cho meøo choù caén nhau; chôït nghe Baûo Ngoïc naèm meâ goïi teân tuïc

mình, trong buïng ñaâm buoàn böïc: “ÔÛ ñaây chaúng ai bieát teân mình caû,

sao trong chieâm bao, Baûo Ngoïc laïi bieát maø goïi ra. Thöïc laø:

Moät hoài moäng kín chôø ai ñaáy?

Nghìn thuôû tình ngaây moät tôù thoâi.

o0o

Hoài thöù saùu

Giaû Baûo Ngoïc môùi thöû cuoäc maây möa

Löu laõo laõo ñeán thaêm phuû Vinh quoác

Sôùm goõ cöûa nhaø giaøu,

Nhaø giaøu cuõng chöa ñuû.

Tuy khoâng taëng nghìn vaøng,

Tình coøn hôn maùu muû.

Taàn thò nghe thaáy Baûo Ngoïc naèm meâ goïi teân tuïc mình, buïng laáy

laøm buoàn, nhöng khoâng tieän hoûi kyõ.

Luùc naøy Baûo Ngoïc vaãn coøn meâ man, baâng khuaâng nhö maát caùi

gì. Moïi ngöôøi böng baùt nöôùc hoa queá ñeán, Baûo Ngoïc uoáng hai nguïm

môùi ñöùng daäy söûa laïi quaàn aùo. Taäp Nhaân ñeán buoäc hoä thaét löng, vöøa

thoø tay vaøo ñuøi Baûo Ngoïc, thaáy moät ñaùm dính nhö hoà laønh laïnh, Taäp

Nhaân giaät mình co tay laïi hoûi:

- Caùi gì theá naøy?

Baûo Ngoïc ñoû böøng maët, baám maïnh tay Taäp Nhaân moät caùi. Taäp

Nhaân laø gaùi thoâng minh, hôn Baûo Ngoïc hai tuoåi. Gaàn ñaây coâ ta cuõng

hôi bieát muøi ñôøi, thaáy theá trong buïng hieåu ngay moät phaàn naøo, töï

nhieân maù ñoû böøng leân, khoâng hoûi nöõa, cöù theá söûa laïi quaàn aùo cho Baûo

Ngoïc roài ñöa ñeán choã Giaû maãu. Baûo Ngoïc aên qua loa böõa côm chieàu,

trôû ngay veà nhaø. Gaëp luùc vaéng ngöôøi haàu, Taäp Nhaân laáy ngay quaàn

loùt cho Baûo Ngoïc thay. Baûo Ngoïc ngöôïng nghòu:

- Chò ñöøng cho ai bieát nheù!

Taäp Nhaân cuõng ngöôïng nghòu cöôøi kheõ:

- Caäu mô gì theá? Caùi naøy ôû ñaâu chaûy ra theá?

- Khoâng sao noùi heát ñöôïc.

Baûo Ngoïc lieàn ñem vieäc trong moäng keå laïi tæ mæ cho Taäp Nhaân

nghe. Khi noùi ñeán cuoäc maây möa maø tieân coâ truyeàn cho, laøm Taäp

Nhaân xaáu hoå, böng maët guïc ñaàu xuoáng cöôøi. Baûo Ngoïc xöa nay vaãn

thích Taäp Nhaân coù veû nhu mì, xinh xaén, beøn naøi Taäp Nhaân cuøng

mình dieãn laïi nhöõng vieäc naøng tieân Caûnh aûo ñaõ chæ daãn trong moäng.

Taäp Nhaân bieát Giaû maãu ñaõ giao mình cho Baûo Ngoïc, duø sao cuõng

khoâng vöôït qua khuoân pheùp, neân baèng loøng, may khoâng ai troâng thaáy

caû.

Töø ñaáy, Baûo Ngoïc bieät ñaõi Taäp Nhaân hôn haún moïi ngöôøi. Taäp

Nhaân cuõng heát loøng haàu haï Baûo Ngoïc hôn tröôùc.

Nay noùi ñeán phuû Vinh, ngöôøi khoâng ñoâng laém, tính treân döôùi coù

tôùi ba boán traêm, vieäc khoâng nhieàu laém, moät ngaøy xöû ñoä vaøi möôi vuï,

roái beng nhö moái tô voø, khoâng bieát laàn töø ñaâu. Vaäy thì neân laáy vieäc gì,

ngöôøi naøo laøm ñaàu moái maø vieát truyeän ñöôïc.

Boãng coù moät nhaø taàm thöôøng, nhoû nhaët ôû xa ngaøn daëm, coù baø

con hoï haøng vôùi phuû Vinh, hoâm nay ñeán phuû thaêm hoûi, neân nhaân

tieän xin baét ñaàu caâu chuyeän töø nhaø aáy. Caùc vò ngaãm xem nhaø aáy laø ai,

coù baø con gì vôùi phuû Vinh?

Nguyeân caùi nhaø taàm thöôøng aáy laø hoï Vöông, ngöôøi ñòa phöông

naøy, ñôøi oâng laøm chöùc quan nhoû, tröôùc coù quen bieát oâng cuûa Phöôïng

Thö laø boá Vöông phu nhaân. Vì ham theá lôïi nhaø hoï Vöông neân oâng ta

ñeán nhaän hoï vaø xöng laø chaùu.

Baáy giôø chæ coù boá Phöôïng Thö laø anh caû Vöông phu nhaân vaø

Vöông phu nhaân ôû Kinh môùi bieát coù ngöôøi hoï xa naøy, coøn khoâng ai

bieát caû. Sau ñoù, ngöôøi oâng maát sôùm, chæ coù moät con teân laø Vöông

Thaønh. Vì nhaø sa suùt phaûi doïn ra moät caùi xoùm ngoaïi thaønh. Vöông

Thaønh cuõng cheát, coù con laø Caåu Nhi, laáy vôï hoï Löu, ñeû ñöôïc moät trai

ñaët teân laø Baûn, moät gaùi laø Thanh. Caû nhaø boán mieäng aên, chuyeân

ngheà laøm ruoäng. Caåu Nhi phaûi ñi laøm ôû ngoaøi, hoï Löu thì gaùnh nöôùc,

giaõ gaïo, baän roän suoát ngaøy. Hai chò em con Thanh, thaèng Baûn khoâng

coù ngöôøi troâng nom, neân Caåu Nhi môøi meï vôï laø giaø Löu ñeán giuùp hoä.

Giaø Löu goùa choàng töø laâu, khoâng coù con trai, soáng nhôø vaøo hai

maãu ruoäng xaáu. Nay con reå môøi ñeán ôû, leõ naøo laïi khoâng baèng loøng, vì

theá giaø taän tình giuùp ñôõ reå vaø con gaùi. Naêm aáy cuoái thu sang ñoâng,

trôøi saép reùt, trong nhaø chöa coù ñoà maëc aám, Caåu Nhi khoâng khoûi buoàn

böïc, uoáng vaøi cheùn röôïu, ñaâm ra baún gaét. Vôï khoâng daùm noùi ñoäng

ñeán. Giaø Löu thaáy vaäy khoù chòu môùi khuyeân:

- Naøy anh reå ôi! Anh ñöøng giaän toâi laém ñieàu nheù! Chuùng ta laø

ngöôøi nhaø queâ thöïc thaø, hay aên to noùi lôùn. Anh coøn treû tuoåi, nhôø boá

meï aên maëc ñaày ñuû quen roài, neân môùi thaáy theá ñaõ khoù chòu. Khi coù

tieàn thì anh aên tieâu böøa baõi, luùc heát tieàn ñaâm ra caùu kænh, nhö theá

sao goïi laø taøi trai, laø ñaïi tröôïng phu ñöôïc? Chuùng ta tuy xa thaønh thò,

nhöng vaãn ôû trong Kinh ñoâ. Thaønh Tröôøng An naøy choã naøo chaúng

kieám ra tieàn, chæ taïi mình khoâng bieát ñaáy thoâi. Anh cöù ôû nhaø caùu

kænh thì ñöôïc caùi gì?

Caåu Nhi nghe thaáy theá voäi noùi:

- Baø chæ ngoài xoù beáp noùi böøa! Baø baûo toâi ñi aên cöôùp aø?

Giaø Löu noùi:

- Ai baûo anh ñi aên cöôùp. Chuùng ta phaûi tìm caùch gì ñeå sinh soáng,

neáu khoâng, khi naøo tieàn noù chaïy vaøo tuùi mình.

Caåu Nhi cöôøi nhaït:

- Neáu coù caùch kieám tieàn thì toâi chaúng ñeán noãi naøy. Toâi khoâng coù

hoï haøng vôùi ngöôøi thu thueá, baïn beø vôùi ngöôøi laøm quan, thì laàn ñaâu

cho ra? Hoï coù ñaáy, nhöng ai theøm nghó ñeán chuùng ta?

Giaø Löu noùi:

- Khoâng phaûi theá, ngöôøi ta chæ bieát lo vieäc, coøn ñöôïc hay khoâng

laø nhôø trôøi. Chuùng ta cöù lo ñi, may nhôø Phaät phuø hoä seõ gaëp dòp toát

cuõng chöa bieát chöøng. Toâi seõ tìm cho anh moät caùch. Ngaøy tröôùc nhaø

anh nhaän hoï vôùi hoï Vöông ôû Kim Laêng. Hai möôi naêm tröôùc ñaây, hoï

ñoái vôùi nhaø anh cuõng töø teá. Baây giôø anh laïi laøm boä khoâng chòu ñeán

thaêm hoï, thaønh ra xa haún ñi. Nhôù luùc tröôùc, meï con toâi ñaõ coù laàn ñeán

ñoù. Coâ thöù hai nhaø aáy tính tình nhuõn nhaën, khoâng hay keânh kieäu, raát

roäng raõi ñoái vôùi moïi ngöôøi, giôø laø phu nhaân hoï Giaû ôû phuû Vinh. Nghe

ñaâu baø aáy ñaõ coù tuoåi, bieát thöông ngöôøi giaø, keû khoù, hay boá thí cho sö

saõi. Hieän giôø hoï Vöông ñöôïc thaêng quan ra ngoaøi bieân roài, nhöng

chaéc theá naøo baø aáy cuõng coøn nhôù chuùng ta. Taïi sao anh khoâng chòu

ñeán thaêm? May ra baø aáy nghó ñeán ngöôøi cuõ, giuùp ñôõ ít nhieàu cuõng

chöa bieát chöøng. Chæ coát hoï coù loøng toát, nhoå ra moät sôïi loâng maêng

coøn to hôn caùi löng chuùng ta.

Vôï Caåu Nhi noùi theo:

- Baø noùi phaûi ñaáy. Nhöng anh aáy vôùi toâi ngöôøi ngôïm theá naøy thì

laøm sao ñeán nhaø ngöôøi ta ñöôïc. Chæ sôï ngöôøi gaùc cöûa khoâng cho vaøo

thoâi.

Caåu Nhi voán naëng loøng danh lôïi, vöøa nghe meï vôï noùi, trong

loøng ñaõ ngöùa ngaùy. sau laïi nghe vôï noùi lieàn, cöôøi noùi:

- Baø noùi phaûi ñaáy. Ngaøy tröôùc ñaõ coù laàn baø ñeán thaêm baø aáy, theá

thì ngaøy mai baø neân ñi moät chuyeán nöõa, nghe ngoùng ra sao?

Giaø Löu noùi:

- Chao oâi, ngöôøi ta thöôøng noùi: “Cöûa nhaø quan saâu nhö beå.” Ta

laø caùi thaù gì, laïi khoâng quen bieát ai, thì ñi cuõng uoång coâng thoâi.

Caåu Nhi noùi:

- Khoâng sao, toâi seõ baûo caùch. Baø daét chaùu Baûn ñi. Tröôùc heát baø

tìm ñeán Chu Thuî laø ngöôøi haàu baø Vöông luùc môùi veà nhaø choàng. Gaëp

ñöôïc oâng aáy, ta seõ coù phaàn chaéc ñaáy. Ngaøy tröôùc, cha toâi coù giuùp oâng

aáy moät vieäc, töø ñaáy hai beân ñi laïi raát töû teá vôùi nhau.

Giaø Löu noùi:

- Toâi hieåu roài. Nhöng laâu nay mình khoâng ñeán thaêm, khoâng bieát

ngöôøi ta theá naøo, thaønh ra cuõng khoù noùi. Anh laø ñaøn oâng, aên noùi loã

maõng, coá nhieân khoâng neân ñeán. Vôï anh coøn non treû cuõng khoâng neân

xoâng xaùo. Thoâi, ñeå gaùi giaø naøy ñaønh giô maët höùng laáy vieäc vaäy. Neáu

ñöôïc may maén thì caû nhaø cuõng coù lôïi ñaáy.

Chieàu hoâm aáy baøn ñònh xong, hoâm sau, trôøi chöa saùng roõ, giaø

Löu ñaõ daäy röûa maët, chaûi ñaàu, roài daën chaùu Baûn maáy caâu. Ñöùa beù môùi

naêm, saùu tuoåi, nghe noùi ñöôïc ra tænh chôi, möøng tíu leân, baûo gì cuõng

vaâng.

Giaø Löu daét thaèng Baûn vaøo thaønh. Khi ñeán phoá Ninh-Vinh,

caïnh con sö töû ñaù ôû tröôùc cöûa phuû Vinh, thaáy chaät ních nhöõng ngöïa

vaø kieäu. Giaø Löu ñöùng laïi, phuûi quaàn aùo, daën chaùu Baûn maáy caâu roài

chaïy ñeán choã cöûa naùch. Thaáy maáy ngöôøi ñöông ngoài treân gheá lôùn, öôõn

ngöïc, phöôõn buïng, khoa chaân muùa tay, noùi chuyeän ba hoa, giaø Löu

roùn reùn laïi chaøo:

- Laïy caùc oâng aï!

Moïi ngöôøi ngaém nghía moät luùc roài hoûi:

- ÔÛ ñaâu ñeán ñaây?

Giaø Löu cöôøi ñaùp:

- Toâi caàn hoûi oâng Chu laø ngöôøi theo haàu Vöông phu nhaân, nhôø

oâng môøi ra hoä.

Khoâng ai theøm ñeå yù ñeán. Moät luùc laâu hoï môùi traû lôøi:

- Haõy laïi goùc töôøng thaät xa ñaèng kia maø chôø. Choác nöõa trong

nhaø seõ coù ngöôøi ra.

Trong boïn, coù moät ngöôøi lôùn tuoåi, noùi:

- Ñöøng laøm ngöôøi ta nhôõ vieäc.

Roài ngoaûnh laïi hoûi giaø Löu:

- OÂng Chu ñi sang beân Nam roài. Nhaø ôû phía sau, chæ coù baø aáy ôû

nhaø thoâi. Muï ñi voøng ra cöûa sau maø vaøo.

Giaø Löu caûm ôn, daét chaùu Baûn ñi voøng ra cöûa sau. Thaáy tröôùc

cöûa coù nhieàu gaùnh haøng baùn thöùc aên, baùn ñoà chôi, laïi coù maáy chuïc

ñöùa treû ñang ñuøa nghòch aàm yõ, giaø Löu níu laáy moät ñöùa hoûi:

- Hoûi caäu moät tí, baø Chu coù nhaø khoâng?

Ñöùa beù tröøng maét:

- Baø Chu naøo? ôû ñaây coù ba baø Chu kia. Coøn hai baø Chu nöõa.

Khoâng bieát baø Chu naøo?

- Baø aáy laø ngöôøi theo haàu Vöông phu nhaân.

- Theá thì deã thoâi. Baø cöù ñi theo toâi.

Roài noù lon xon daãn giaø Löu ñeán beân caïnh töôøng sau dinh, troû

baûo:

- Ñaáy nhaø baø aáy ñaáy.

Noùi roài laïi goïi to:

- Baø Chu ôi, coù baø giaø naøo hoûi ñaáy.

Vôï Chu Thuïy voäi chaïy ra hoûi:

- Baø naøo ñaáy?

Giaø Löu ñon ñaû chaïy laïi cöôøi noùi:

- Baø chò coù ñöôïc khoûe khoâng?

Vôï Chu Thuïy nhìn moät luùc roài cöôøi noùi:

- AØ baø Löu ! Baø vaãn khoûe ñaáy chöù! ñaõ maáy naêm nay khoâng gaëp,

thaønh ra toâi queân maát. Xin môøi baø vaøo nhaø chôi.

Giaø Löu vöøa ñi vöøa cöôøi noùi :

- Baây giôø baø sang roài, hay queân laø phaûi, coøn nhôù gì ñeán chuùng

toâi nöõa.

Noùi xong vaøo trong nhaø.

Vôï Chu Thuïy sai con beù pha traø uoáng, roài hoûi:

- Chaùu Baûn ñaõ lôùn theá kia aø?

Sau maáy caâu chuyeän keå laïi trong khi xa nhau, baø Chu

hoûi giaø Löu:

- Hoâm nay baø ñi qua taït vaøo chôi, hay chuû yù ñeán ñaây coù vieäc gì?

Giaø Löu noùi:

- Hoâm nay toâi chuû yù ñeán thaêm baø chò, sau nöõa muoán ñeán haàu caû

baø Vöông. Neáu coù theå ñöa toâi ñeán ñöôïc caøng hay, baèng khoâng thì nhôø

baø chò noùi giuùp.

Baø Chu nghe noùi ñaõ phaàn naøo ñoaùn ñöôïc chuû yù cuûa giaø Löu. Vì

choàng baø Chu tröôùc kia nhôø theá löïc boá Caåu Nhi môùi mua tranh ñöôïc

ít ruoäng ñaát. Nay thaáy giaø Löu noùi theá, baø Chu khoâng tieän choái töø,

maët khaùc muoán toû ra laø mình coù theå dieän neân cöôøi noùi:

- Baø cöù yeân taâm, ôû xa theá maø cuõng chòu khoù ñeán ñaây, leõ naøo toâi

khoâng daãn ñeán chaàu ñöùc Phaät baø. Cöù leõ ra, nhöõng ngöôøi ñi laïi ñaây

khoâng can döï gì ñeán toâi caû. Moãi ngöôøi moät vieäc. OÂng nhaø toâi moät

naêm hai muøa ñi thu toâ, luùc roài thì daét caùc caäu ñi chôi, theá laø heát. Coøn

toâi, chæ coù vieäc theo haàu caùc baø caùc coâ ñi chôi thoâi. Vì baø laø ngöôøi baø

con vôùi baø Hai, vaû laïi caàn ñeán toâi, toâi xin coá söùc giuùp hoä. Nhöng coù

moät vieäc chaéc baø khoâng bieát, ôû ñaây khoâng nhö naêm naêm veà tröôùc nöõa

ñaâu. Hieän giôø baø Hai khoâng nhìn ñeán vieäc gì, taát caû ñeàu giao cho môï

Lieãn troâng coi. Baø thöû ñoaùn xem môï Lieãn laø ai? Töùc laø chaùu gaùi baø

Hai, con gaùi nhaø oâng caäu, luùc nhoû cöù goïi laø coâ Phöôïng ñaáy.

Giaø Löu nghe vaäy laáy laøm laï luøng, hoûi:

- Theá ra coâ aáy ñaáy aø? Khoâng traùch ñöôïc! Tröôùc toâi vaãn noùi coâ ta

khaù laém. Theá ra hoâm nay toâi laïi ñöôïc gaëp.

- Vieäc aáy coá nhieân roài. Baây giôø baø Hai coøn baän nhieàu vieäc. Heã

khaùch naøo ñeán coù theå ñaåy ñöôïc laø ñaåy cho môï Phöôïng saên soùc tieáp

ñaõi caû. Hoâm nay baø chöa neân gaëp baø aáv voäi, theá naøo cuõng phaûi gaëp

môï Lieãn, thì baø ñi chuyeán naøy môùi khoâng ñeán noã;i uoång coâng.

- Ai di ñaø Phaät! Thoâi traêm söï nhôø baø chò.

- Sao baø laïi noùi theá? Tuïc ngöõ noùi raát ñuùng: “Giuùp ngöôøi töùc laø

giuùp mình”. Toâi chæ maát lôøi noùi thoâi chöù coù toán keùm gì ñaâu.

Noùi xong, baø Chu sai a hoaøn leûn leân nhaø treân, doøm xem beân cuï

ñaõ doïn côm chöa. A hoaøn ñi roài, hai ngöôøi ôû nhaø noùi chuyeän phieám.

Giaø Löu noùi:

- Môï Phöôïng naêm nay chæ ñoä hai möôi tuoåi thoâi, theá maø coù taøi

ñaûm ñang troâng coi taát caû coâng vieäc trong nhaø, thaät laø ít coù.

Baø Chu noùi:

- AÙi chaø? Coøn phaûi noùi. Môï aáy ít tuoåi, nhöng ñaûm ñang gaáp maáy

ngöôøi ta. Beà ngoaøi daùng ñieäu oùng aû, töôûng chæ laø moät coâ gaùi ñeïp,

nhöng laïi laø ngöôøi coù ñeán vaïn con maét, khoâng choã naøo laø khoâng nhìn

thaáy. Coøn veà aên noùi thì chaáp caû möôøi anh ñaøn oâng moàm meùp cuõng

phaûi thua. Choác nöõa gaëp, baø seõ bieát. Coù ñieàu ñoái vôùi ngöôøi döôùi hôi

nghieät thoâi.

Moät choác a hoaøn veà baùo:

- Beân nhaø cuï ñaõ doïn côm xong. Môï hai ñöông ôû nhaø Vöông phu

nhaân.

Baø Chu nghe noùi, voäi vaøng ñöùng daäy giuïc giaø Löu:

- Ñi ñi! Choác nöõa hoï aên côm xong laø coù dòp roài ñaáy, chuùng ta

ñeán chôø tröôùc ñi. Neáu chaäm moät böôùc, nhieàu ngöôøi ñeán trình vieäc thì

khoù noùi laém. Hoï aên xong laïi ñeán giaác nguû tröa, coøn thì giôø naøo nöõa.

Hai ngöôøi cuøng xuoáng giöôøng, söûa laïi quaàn aùo. Giaø Löu nhaéc laïi

thaèng Baûn maáy caâu, roài theo baø Chu ñi quanh ñeán nhaø Giaû Lieãn. Khi

ñeán buoàng ngoaøi, baø Chu ñeå giaø Löu ngoài chôø moät choã, töï mình ñi qua

böùc töôøng veõ, tieán leân cöûa dinh. Bieát Phöôïng Thö chöa ra, baø Chu tìm

ngay Bình Nhi laø moät a hoaøn haàu caän cuûa Phöôïng Thö, keå roõ lai lòch

giaø Löu roài noùi:

- Baây giôø giaø aáy ôû xa ñeán thaêm baø Hai. Vì ngaøy tröôùc baø Hai ñaõ

thöôøng gaëp, neân toâi daét baø aáy ñeán ñaây. Chôø khi môï xuoáng, toâi seõ noùi

roõ ñaàu ñuoâi, chaéc môï khoâng maéng toâi laø ngöôøi loã maõng.

Bình Nhi nghe xong noùi:

- Môøi hoï leân ngoài choã naøy ñaõ.

Baø Chu ra daãn baø chaùu giaø Löu ñeán theàm giöõa. Boïn a hoaøn nhoû

veùn reøm ñoû leân. Vöøa böôùc vaøo nhaø ñaõ thaáy muøi höông ngaøo ngaït. Giaø

Löu khoâng bieát muøi gì;, cöù nhö ñöùng ôû trong ñaùm maây vaäy. Nhìn khaép

nhaø, ñoà vaät baøy bieän saùng choang; laøm cho ai naáy phaûi nhöùc ñaàu loùa

maét. Giaø Löu baây giôø chæ bieát gaät ñaàu laåm nhaåm nieäm Phaät, roài ñeán

gian nhaø phía ñoâng laø buoàng nguû cuûa con gaùi Giaû Lieãn. Bình Nhi

ñöùng caïnh buïc ngaém nhìn giaø Löu hoûi moät caâu vaø môøi ngoài. Giaø Löu

thaáy Bình Nhi khaép ngöôøi laø löôït, traâm vaøng, voøng baïc, daùng ñeïp

nhö hoa, maët troøn nhö traêng, töôûng laø Phöôïng Thö, toan chaøo laø “coâ”,

nhöng thaáy baø Chu noùi: “Ñaây laø coâ Bình”. Laïi thaáy Bình Nhi goïi baø

Chu laø baø, giaø Löu môùi bieát ñaáy chæ laø moät thò nöõ haïng khaù. Bình

Nhi môøi giaø Löu vaø chaùu Baûn ngoài leân buïc, boïn a hoaøn nhoû pha traø

môøi uoáng.

Giaø Löu nghe coù tieáng laùch taùch nhö tieáng thanh la, nhìn ngöôïc

nhìn xuoâi, thaáy treân coät coù treo moät caùi hoäp, döôùi hoäp coù moät caùi gì

nhö quaû caàu. cöù ñöa ñi ñöa laïi luoân. Giaø Löu nghó buïng: “Noù laø caùi gì?

Duøng noù ñeå laøm gì?” ñöông luùc ngaån ngô suy nghó thì nghe “Keng”

moät tieáng nhö chuoâng vaøng, khaùnh ñoàng vaäy. Sôï quaù, giaø Löu treân

maét leân nhìn, laïi thaáy “keng keng” taùm chín tieáng lieàn, giaø Löu toan

hoûi thì boïn a hoaøn nhoû chaïy xoâ ñeán noùi:

- Môï saép xuoáng ñaáy!

Baø Chu vaø Bình Nhi ñöùng daäy voäi baûo giaø Löu:

- Baø cöù ngoài ñaây chôø moät luùc, toâi seõ laïi môøi.

Noùi roài chaïy ra ngoaøi.

Giaø Löu ngoài im laëng laéng tai nghe ngoùng. Chæ thaáy xa xa coù

tieáng cöôøi, chöøng vaøi chuïc ngöôøi ñaøn baø, quaàn aùo soät soaït, leân theàm

ñi vaøo nhaø. Laïi thaáy hai ba ngöôøi ñaøn baø caàm hoäp sôn ñoû ñöùng ñaáy

chôø. Roài trong nhaø coù tieáng goïi: “Doïn côm”. Moïi ngöôøi daàn daàn lui ra,

chæ coøn moät vaøi ngöôøi ôû laïi böng thöùc aên. Caû nhaø im laëng khoâng moät

tieáng ñoäng. Giôø laâu hai ngöôøi khieâng caùi maâm ñeå leân treân buïc. Treân

maâm baùt ñóa ñaày nhöõng thòt caù, nhöng chæ môùi khuyeát qua loa moät

vaøi thöù. Thaèng Baûn troâng thaáy ñoøi aên, giaø Löu taùt noù moät caùi. Chôït

thaáy baø Chu cöôøi hì hì chaïy ñeán vaãy tay goïi. Giaø Löu bieát yù, daét

thaèng Baûn xuoáng buïc ñi laïi gian giöõa. Baø Chu ñeán thì thaàm vôùi giaø

Löu moät luùc, roài cuøng roùn reùn vaøo nhaø trong. Vöøa böôùc vaøo cöûa, giaø

Löu nhìn thaáy treân moùc ñoàng treo moät caùi maøn hoa maøu ñaïi hoàng,

döôùi cöûa soå höôùng nam, keâ moät caùi buïc giaûi neäm maøu ñaïi hoàng; caïnh

vaùch phía ñoâng ñaët caùi neäm, töïa löng baèng gaám theâu, moät caùi goái töïa

vaø moät caùi neäm ngoài cuõng theâu baèng chæ kim tuyeán; beân caïnh coù caùi

oáng nhoå baèng baïc. Phöôïng Thö ôû nhaø thöôøng ñoäi muõ Chieâu Quaân

loâng ñieâu saéc tía, chung quanh coù daây giaét haït chaâu, maëc aùo hoa maøu

hoàng ñieàu, khoaùc aùo choaøng baèng da chuoät, vieàn chæ tô maøu thaïch

thanh, maëc quaàn neàn luïa ñaïi hoàng phaán son loäng laãy, ngoài nghieâm

chænh ôû ñaáy, tay ñöông caàm caùi ñuõa baèng ñoàng gaït tro loàng aáp.

Bình Nhi ñöùng ôû beân giöôøng, böng moät caùi khay sôn nhoû, trong

coù moät cheùn traø. Phöôïng Thö khoâng caàm laáy cheùn, khoâng ngöûng ñaàu

leân, cöù tay gaït tro, mieäng thong thaû noùi: “Laøm sao maõi khoâng môøi

ngöôøi ta leân?” Vöøa luùc ngaång leân uoáng nöôùc thì thaáy baø Chu daãn hai

ngöôøi ñöùng ôû döôùi ñaát. Phöôïng Thö toan ñöùng daäy nhöng chöa ñöùng,

veû maët ñaõ töôi cöôøi hoûi han, laïi quôû baø Chu: “Taïi sao khoâng baùo

sôùm?”

Giaø Löu ñöùng döôùi ñaát laïy maáy laïy, hoûi thaêm söùc khoûe. Phöôïng

Thö noùi :

- Chò Chu ñôõ daäy, ñöøng ñeå laïy nöõa. Xin môøi ngoài. Toâi coøn ít tuoåi,

chöa bieát roõ thöù baäc hoï haøng, khoâng bieát xöng hoâ theá naøo?

Baø Chu noùi:

- Ñaây laø baø cuï toâi môùi trình môï luùc naõy.

Phöôïng Thö gaät ñaàu.

Giaø Löu ñaõ ngoài vaøo meùp buïc baûo thaèng Baûn ñeán haøng traêm laàn

ra chaøo môï Hai, noù vaãn cöù naáp sau löng, nhaèng nhaèng khoâng chòu ra.

Phöôïng Thö cöôøi noùi :

- Choã hoï haøng khoâng naêng ñi laïi, thaønh ra xa nhau. Ngöôøi bieát

ra thì baûo baø con höõng hôø vôùi nhau, khoâng ñeán chôi luoân. Ngöôøi

khoâng bieát laïi baûo chuùng toâi khoâng coi ai ra gì.

Giaø Löu voäi noùi:

- A di ñaø phaät, nhaø chuùng toâi ngheøo khoù, khoâng daùm ñeán ñaây,

duø coâ khoâng noùi gì, nhöng caùc oâng quaûn gia cuõng chaúng coi chuùng toâi

ra sao.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Ñöøng noùi theá, chaúng qua nhôø tieáng oâng cha laøm moät chöùc quan

kieát, chöù giaøu coù gì, chæ laø caùi giaù roãng ñaáy thoâi. Caâu tuïc ngöõ noùi raát

ñuùng: “Nhaø vua coøn coù ba hoï ngheøo” nöõa laø nhaø chuùng ta.

Noùi xong laïi hoûi baø Chu ñaõ ñeán trình baø chöa. Baø Chu ñaùp:

- Coøn chôø leänh môï.

Phöôïng Thö noùi:

- Chò ñi xem, neáu coù ai ôû ñaáy thì thoâi, baèng khoâng thì haõy trình

xem ngöôøi baûo sao?

Baø Chu vaâng lôøi ñi ngay. Phöôïng Thö sai ngöôøi laáy hoa quaû cho

chaùu Baûn aên. Vöøa noùi chuyeän phieám maáy caâu, ñaõ coù nhieàu ngöôøi nhaø

ñeán trình vieäc. Bình Nhi vaøo baùo. Phöôïng Thö baûo:

- Ta baây giôø ñöông baän tieáp khaùch, baûo hoï chieàu haõy ñeán. Neáu

ai coù vieäc caàn thì cöù vaøo.

Bình Nhi ra moät luùc roài vaøo noùi:

- Toâi ñaõ hoûi, khoâng coù ai coù vieäc gì caàn caû. Toâi baûo hoï veà caû roài.

Phöôïng Thö gaät ñaàu.

Baø Chu trôû veà noùi vôùi Phöôïng Thö:

- Baø noùi, hoâm nay khoâng ñöôïc roài. Môï tieáp cuõng theá. Caûm ôn baø

aáy coù loøng toát ñeán hoûi thaêm. Baø aáy ñeán chôi khoâng thì thoâi, neáu coù

vieäc gì muoán noùi thì cöù noùi vôùi môï cuõng ñöôïc.

Giaø Löu noùi:

- Khoâng coù vieäc gì, toâi chæ ñeán thaêm baø coâ vaø coâ thoâi, vì tình baø

con hoï haøng vôùi nhau.

Baø Chu noùi:

- Khoâng coù vieäc gì thì thoâi, neáu caàn gì thì cöù noùi vôùi môï cuõng

nhö laø noùi vôùi baø vaäy.

Vöøa noùi baø Chu vöøa ñöa maét cho giaø Löu.

Giaø Löu bieát yù, chöa noùi maët ñaõ ñoû böøng. ñònh khoâng noùi.

Nhöng hoâm nay ñeán ñaây laøm gì. Baø ñaønh ngöôïng nghòu noùi:

- Hoâm nay môùi gaëp laàn ñaàu, ñaùng leõ toâi khoâng neân noùi thì phaûi.

Nhöng vì töø xa ñeán ñaây, toâi khoâng thöa cuõng khoâng ñöôïc.

Vöøa noùi ñeán ñaây thì coù boïn a hoaøn vaøo trình:

- Coù caäu caû Dung ôû beân phuû Ñoâng sang chôi.

Phöôïng Thö voäi gaït tay noùi:

- Baø khoâng caàn phaûi noùi nöõa.

Roài ngoaûnh maët ra hoûi:

- Caäu caû Dung ôû ñaâu?

Chôït nghe tieáng giaøy leïp keïp , moät chaøng treû tuoåi ñoä möôøi baûy,

möôøi taùm, maët muõi thanh tuù, khoå ngöôøi meàm maïi, aên maëc lòch söï, aùo

cöøu moûng, ñai daùt ngoïc, töø ngoaøi ñi vaøo. Giaø Löu baáy giôø cuoáng quít

ñöùng ngoài khoâng tieän, chaúng bieát laùnh choã naøo. Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Baø cöù ngoài yeân, chaùu toâi ñaáy.

Giaø Löu môùi ruït reø ngoài gheù beân caïnh buïc.

Giaû Dung chaøo roài cöôøi noùi:

- Cha chaùu sai chaùu ñeán nhôø thím moät vieäc. ñoä tröôùc beân baø

ngoaïi coù cho thím caùi bình phong pha leâ. Ngaøy mai nhaø chaùu coù

khaùch xin thím cho möôïn veà, xong chaùu seõ traû ngay.

Phöôïng Thö noùi:

- Chaùu ñeán chaäm quaù. Hoâm noï ta troùt cho möôïn maát roài.

Giaû Dung nghe noùi cöôøi hì hì, quyø lom khom ôû treân buïc noùi:

- Neáu thím khoâng cho möôïn, cha chaùu seõ baûo chaùu khoâng kheùo

noùi, laïi bò moät traän ñoøn thoâi. Thím ôi! Thöông chaùu vôùi.

- Khoâng leõ caùi gì cuûa nhaø hoï Vöông cuõng ñeàu ñeïp caû. ÔÛ beân nhaø

chaùu bao nhieâu ñoà ñeïp, nhöng heã thaáy caùi gì cuûa ta laø chæ chöïc cuoãm

thoâi.

- Thoâi xin thím cöù laøm ôn cho.

- Nhöng heã söùt saùt moät tyù laø ta xeù xaùc ñaáy!

Roài sai Bình Nhi laáy chìa khoùa môû cöûa laàu, goïi maáy ngöôøi caån

thaän leân khieâng bình phong ñi. Giaû Dung voäi cöôøi noùi:

- Chaùu seõ töï daãn ngöôøi mang ñi khoâng daùm laøm söùt meû moät tyù.

Noùi xong ñöùng daäy ñi.

Phöôïng Thö chôït nghó ñeán moät vieäc, voäi ngoaûnh ra cöûa soå goïi :

- Chaùu Dung haõy trôû laïi ñaây.

Maáy ngöôøi beân ngoaøi goïi theo:

- Caäu Dung haõy trôû laïi.

Giaû Dung voäi quay laïi, buoâng thoõng tay ñöùng ñôïi.

Phöôïng Thö cöù laúng laëng uoáng nöôùc, roài ngaån moät luùc roài maët töï

nhieân ñoû böøng leân, cöôøi noùi:

- Thoâi chaùu haõy veà ñi. Côm chieàu xong laïi ñaây seõ noùi. Baây giôø

ñöông coù ngöôøi, ta chaúng buïng naøo nghó ñeán nöõa.

Giaû Dung vaâng moät tieáng roài löõng thöõng ñi ra.

Giaø Löu luùc naøy môùi yeân daï, beøn noùi:

- Hoâm nay toâi ñem chaùu coâ ñeán, chaúng coù vieäc gì khaùc caû. Chæ vì

boá meï chaùu ôû nhaø aên cuõng khoâng coù, trôøi laïi reùt, neân phaûi mang chaùu

ñeán ñaây.

Noùi xong, laïi giuïc thaèng Baûn:

- ÔÛ nhaø boá maøy daën maøy ñeán noùi nhöõng gì ñeå baøy toû heát tình

caûnh nhaø ta? Maøy chæ bieát aên thoâi!

Phöôïng Thö bieát ngay, thaáy ñöùa beù khoâng noùi, lieàn cöôøi baûo:

- Thoâi, khoâng caàn noùi nöõa, toâi bieát caû roài.

Roài laïi hoûi baø Chu:

- Baø Löu ñaõ aên côm saùng chöa?

Giaø Löu voäi ñaùp:

- Trôøi vöøa saùng toâi ñaõ taát töôûi chaïy ñeán ñaây, coøn coù thì giôø ñaâu

maø aên nöõa.

Phöôïng Thö beøn sai doïn côm ngay.

Moät luùc baø Chu goïi böng moät maâm côm ñeå ôû gian nhaø phía ñoâng

roài daét giaø Löu vaø thaèng Baûn sang aên.

Phöôïng Thö noùi:

- Chò Chu sang môøi hoä, toâi khoâng theå tieáp ñöôïc.

Roài laïi goïi baø Chu ñeán hoûi:

- Vöøa roài chò ñeán trình baø, ngöôøi baûo sao?

- Baø noùi baø aáy khoâng phaûi laø ngöôøi trong hoï ñaâu. Tröôùcñaây oâng

nhaø hoï vaø oâng nhaø ta cuøng laøm quan moät nôi, neân nhaän hoï cho thaân

ñaáy thoâi. Ñaõ maáy naêm nay hoï khoâng ñeán thaêm nom gì. Tröôùc ñaây

moãi laàn hoï ñeán, khoâng laàn naøo veà khoâng. Nay baø aáy ñeán thaêm, cuõng

laø coù buïng toát; ñöøng khinh reû ngöôøi ta. Neáu caàn gì, môï cöù vieäc ñònh

ñoaït.

Phöôïng Thö nghe xong roài noùi:

- Khoâng traùch ñöôïc! Baûo laø ngöôøi trong hoï, sao ta laïi chaúng bieát

moät tí gì?

Hai ngöôøi ñang noùi chuyeän, giaø Löu ñaõ aên côm xong, daét thaèng

Baûn ñeán, lieám moâi lieám meùp, laép baép caùm ôn.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Haõy ngoài xuoáng ñaây ñeå toâi noùi chuyeän ñaõ. Baø noùi luùc naõy toâi

hieåu caû roài. Ñaõ laø ngöôøi trong hoï, ñaùng ra khoâng ñôïi baø ñeán ñaây toâi

môùi giuùp ñôõ. Nhöng giôø nhaø toâi nhieàu vieäc, baø Hai ñaõ coù tuoåi, khoâng

theå moãi luùc nghó ñeán taát caû hoï haøng ñöôïc. Nhaø toâi tieáng taêm beà ngoaøi

löøng laãy thöïc, bieát ñaâu cuõng coøn nhieàu vieäc khoù khaên. Noùi ra chöa

chaéc ñaõ ai tin. Baø ôû xa ñeán ñaây, laïi laàn ñaàu giaõi baøy caâu chuyeän, leõ

naøo toâi ñeå cho baø veà khoâng. May sao vöøa roài meï toâi cho hai möôi laïng

baïc ñeå may quaàn aùo cho ngöôøi nhaø, hieän chöa duøng ñeán, neáu baø

khoâng cheâ ít thì haõy ñem veà tieâu taïm vaäy.

Giaø Löu tröôùc nghe noùi khoù khaên, töôûng khoâng hy voïng gì,

trong loøng thaäm thoät. Sau thaáy cho hai möôi laïng baïc thì hôùn hôû vui

möøng, ngöôøi raïo röïc leân, cöôøi noùi:

- Chuùng toâi bieát nhaø ta baây giôø cuõng khoù khaên thöïc. Nhöng tuïc

ngöõ noùi: “Con laïc ñaø coøm ruùm, vaãn lôùn hôn con ngöïa”. Duø theá naøo

maëc loøng, nhaø ta chæ nhoå moät caùi loâng maêng coøn hôn caû caùi löng

chuùng toâi.

Baø Chu ñöùng beân, nghe giaø Löu noùi nhieàu caâu tuïc taèn, phaûi ñöa

maét baûo thoâi. Phöôïng Thö cöôøi, khoâng ñeå yù ñeán, sai Bình Nhi ñem

goùi baïc ra vaø laáy theâm moät quan tieàn nöõa ñeå caû tröôùc maët giaø Löu.

Phöôïng Thö noùi:

- Hai möôi laïng baïc naøy haõy taïm cho luõ treû may aùo reùt. Hoâm

naøo baø laïi ñeán chôi, theá môùi laø tình hoï haøng. Baây giôø muoän roài,

khoâng muoán môøi suoâng. Khi veà nhaø, ai neân hoûi thaêm, nhôø baø hoûi hoä.

Noùi roài ñöùng daäy.

Giaø Löu tay caàm tieàn, moàm caùm ôn lia lòa roài theo baø Chu ñi ra.

Baø Chu noùi:

- Cha meï ôi, khi gaëp môï aáy sao baø noùi vuïng veà theá? Cöù môû

mieäng ra baø goïi thaèng Baûn laø chaùu coâ. Toâi noùi caâu naøy baø ñöøng giaän,

ngay chaùu ruoät môï aáy cuõng phaûi aên noùi cho nhaõ nhaën. Nhö caäu Dung

môùi thöïc laø chaùu, chöù ñaâu laïi coù thaèng chaùu nhö theá naøy?

Giaø Löu cöôøi noùi:

- Chò ôi! Troâng thaáy môï aáy toâi yeâu quaù ñi maát, coøn noùi sao neân

lôøi nöõa.

Hai ngöôøi noùi chuyeän xong laïi ñeán nhaø baø Chu ngoài moät luùc.

Giaø Löu muoán ñeå moät laïng baïc cho con baø Chu aên quaø, nhöng baø Chu

khi naøo theøm ñeå maét ñeán, nhaát ñònh khoâng nhaän.

Giaø Löu caùm ôn luoân moàm, roài ra cöûa sau veà nhaø. Thöïc laø:

Ñeå giuùp ñôõ trong khi hôûi daï,

Hôn baïn beø ôû choã mang ôn.

o0o

Hoài thöù baûy

Ñem bieáu cung hoa, Giaû Lieãn ñuøa Hy Phöôïng

Aên yeán Ninh phuû, Baûo Ngoïc gaëp Taàn Chung

Baø Chu tieãn giaø Löu veà roài, leân trình Vöông phu nhaân, khoâng

thaáy ôû trong phoøng, hoûi ra luõ a hoaøn môùi bieát laø sang chôi beân Tieát

phu nhaân. Baø Chu lieàn ra cöûa naùch, qua nhaø phía ñoâng, ñeán vieän Leä

höông. Vöøa vaøo cöûa, thaáy a hoaøn cuûa Vöông phu nhaân laø Kim Xuyeán

cuøng moät a hoaøn môùi ñeå toùc ñang ñuøa vôùi nhau ôû treân theàm. Troâng

thaáy baø Chu, Kim Xuyeán bieát taát coù vieäc gì lieàn heách moàm vaøo phía

trong ra hieäu.

Baø Chu kheõ naâng reøm böôùc vaøo, thaáy Vöông phu nhaân cuøng Tieát

phu nhaân ñang noùi chuyeän lan man heát vieäc nhaø ñeán vieäc ngöôøi. Baâ

Chu khoâng daùm ñaùnh ñoäng, raûo böôùc vaøo nhaø trong, thaáy Tieát Baûo

Thoa maëc ñoà thöôøng, treân ñaàu buùi toùc traàn, ngoài caïnh buïc, cuùi xuoáng

baøn cuøng a hoaøn laø Anh Nhi ñang veõ hoa. Thaáy baø Chu ñeán, Baûo

Thoa boû buùt xuoáng, quay ngöôøi laïi, ñon ñaû cöôøi noùi:</p>
- Môøi chò Chu ngoài.

Baø Chu voäi cöôøi hoûi:

- Coâ maïnh luoân chöù?

Roài ngoài caïnh buïc noùi:

- Ñaõ hai ba hoâm nay khoâng thaáy coâ sang beân kia chôi, hay laø

caäu Baûo coù ñieàu gì traùi yù ñaáy!

- Sao laïi noùi theá? Chæ vì beänh cuûa toâi laïi phaùt, neân phaûi ôû nhaø

tónh döôõng maáy ngaøy.

- Theá aø? Coâ coù beänh gì? Neân môøi thaày xem maïch cho thuoác. Coøn

treû tuoåi maø maéc beänh khoâng phaûi laø chuyeän chôi ñaâu!

- Thoâi ñöøng noùi chuyeän aáy nöõa, ñaõ môøi bao nhieâu thaày lang, toán

thuoác, toán tieàn, ruùt cuïc chaúng thaáy hieäu nghieäm gì. Sau coù moät vò hoøa

thöôïng chuyeân trò nhöõng beänh khoâng teân, khoâng tuoåi, toâi nhôø xem,

ngöôøi baûo toâi bò nhieät ñoäc töø khi ôû trong thai, may maø tieân thieân toát,

neân khoâng vieäc gì. Thuoác thöôøng thì khoâng aên thua. Ngöôøi coù keâ cho

baøi thuoác teân laø “Haûi thöôïng tieân phöông”(1), laïi cho moät goùi thuoác boät

ñeå laøm thuoác daãn, muøi thôm laï thöôøng. Ngöôøi baûo: heã thaáy ñau thì

uoáng moät lieàu laø ñôõ ngay. Keå cuõng laï thaät, uoáng vaøo quaû thaáy hieäu

nghieäm.

- Phöông thuoác gì, coâ cho bieát, ñeå sau naøy coù ai maéc beänh nhö

theá toâi seõ maùch hoï, cuõng laø moät vieäc laøm phuùc.

- Ñöøng hoûi phöông thuoác aáy coøn hôn, neáu hoûi, coù khi laøm ngöôøi

ta böïc ñeán cheát ñöôïc. Caùc vò thuoác phaûi coù ñoàng caân ñoàng laïng nhaát

ñònh, khoù nhaát laø ñöôïc hai chöõ “Vöøa kheùo”. Phaûi coù möôøi hai laïng

nhuïy hoa maãu ñôn traéng nôû vaøo muøa xuaân, möôøi hai laïng nhuïy hoa

sen traéng nôû vaøo muøa haï, möôøi hai laïng nhuïy hoa phuø dung traéng nôû

vaøo muøa thu, möôøi hai laïng nhuïy hoa mai traéng nôû vaøo muøa ñoâng.

Ñem boán thöù naøy phôi vaøo ngaøy xuaân phaân(2) naêm sau, roài taùn kyõ vôùi

thuoác boät; laïi phaûi coù möôøi hai ñoàng caân nöôùc höùng giöõa trôøi ñuùng

vaøo ngaøy vuõ thuûy.

- OÁi chao! Maát ba naêm môùi thaønh thang thuoác! Neáu ngaøy vuõ

thuûy khoâng möa thì laøm theá naøo?

- Neáu khoâng gaëp ñöôïc nöôùc möa vöøa kheùo thì ñaønh laïi chôø vaäy.

Coøn phaûi möôøi hai ñoàng caân nöôùc moùc vaøo ngaøy baïch loä, möôøi hai

(1) Baøi thuoác cuûa caùc tieân ôû ngoaøi beå.

(2) Theo aâm l&ograve;ch: moät naêm coù hai möôi boán tieát, chia thaønh xuaân phaân, vuõ thuûy, baïch loä,

söông giaùng, tieåu tuyeát…

ñoàng caân nöôùc söông vaøo ngaøy söông giaùng, möôøi hai ñoàng caân tuyeát

vaøo ngaøy tieåu tuyeát. Ñem boán thöù naøy hoøa vôùi thuoác, theâm möôøi hai

ñoàng caân maät ong, möôøi hai ñoàng caân ñöôøng traéng, vieân to baèng quaû

nhaõn, ñeå vaøo trong caùi huõ söù coå, choân ôû goác caây hoa, khi naøo oám thì

laáy moät vieân ra uoáng, saéc moät ñoàng hai phaân hoaøng baù laøm thang.

- A di ñaø Phaät! Kheùo cheát ngöôøi chöa? Chôø ñeán möôøi naêm nöõa

cuõng chöa chaéc ñaõ tìm ñuû ñöôïc caùc vò thuoác!

- Cuõng may, sau khi hoøa thöôïng ñi ñoä moät hai naêm, vöøa kheùo

toâi tìm ñuû caùc vò ñeå cheá ñöôïc moät teã. Giôø toâi mang töø nam leân, hieän

choân ôû goác caây leâ kia.

- Thuoác aáy coù teân khoâng?

- Coù, hoøa thöôïng baûo teân laø Laõnh höông hoøa(1).

Baø Chu nghe xong gaät ñaàu hoûi:

- Coâ oám ra sao?

- Khoâng bieát theá naøo, chæ ho xuyeãn thoâi, uoáng moät vieân laø khoûi

Baø Chu muoán noùi nöõa, chôït nghe Vöông phu nhaân hoûi:

- Ai ôû trong aáy?

Baø Chu voäi chaïy ra trình vieäc giaø Löu. Moät luùc, thaáy Vöông phu

nhaân khoâng noùi gì , baø Chu muoán luøi ra thì Tieát phu nhaân cöôøi baûo:

- Chò ñöùng laïi ñaây. Toâi coù caùi naøy, nhôø chò mang ñi hoä.

Noùi xong, goïi: Höông Laêng!

Coù tieáng reøm ñoäng, a hoaøn beù hoài naõy chôi ñuøa vôùi Kim Xuyeán

tieán leân hoûi:

- Thöa meï baûo gì?

Tieát phu nhaân baûo:

- Laáy chuøm hoa ôû trong hoäp mang laïi ñaây.

Höông Laêng vaâng lôøi, mang hoäp gaám nhoû ñeán. Tieát phu nhaân

noùi:

- Ñaây laø möôøi hai caønh hoa baèng luïa kieåu môùi raát ñeïp, ôû trong

cung teát ra ñeå caøi ñaàu. Hoâm qua toâi nghó: neáu caát ñi noù cuõ maát, thaät

ñaùng tieác, chi baèng ñem ra cho caùc chò em chuùng noù duøng. Toâi ñònh

(1) Thöù thuoác vieân coù muøi hoa thôm maùt.

ñöa ngay, nhöng roài laïi queân baüng ñi maát. Hoâm nay chò ñeán vöøa ñuùng,

nhôø chò mang ñi chia giuùp. Ba coâ nhaø, chò chia moãi coâ hai caønh, coøn

saùu caønh cho coâ Laâm hai caønh, coâ Phöôïng boán caønh.

Vöông phu nhaân noùi:

- Sao khoâng ñeå cho chaùu Baûo maø laïi chia cho caùc chaùu?

Tieát phu nhaân noùi:

- Chò khoâng bieát, con ranh aáy tính laï laém! Xöa nay noù coù thích

hoa thích phaán bao giôø.

Baø Chu caàm hoäp ra cöûa. Thaáy Kim Xuyeán vaãn coøn ngoài ngoaïi

naéng, baø Chu hoûi:

- Con Höông Laêng naøy coù phaûi con beù maø ngöôøi ta thöôøng noùi,

khi saép vaøo Kinh môùi mua noù, vì noù maø xaûy ra vuï aùn maïng ñaáy

khoâng?

Kim Xuyeán noùi:

- Noù ñaáy, chöù coøn ai nöõa.

Ñöông noùi, thaáy Höông Laêng cöôøi hì hì chaïy ñeán, baø Chu keùo

tay noù laïi gaàn, ngaém nghía noù moät luùc roài quay laïi phía Kim Xuyeán

cöôøi noùi:

- Daùng ñieäu con naøy hôi gioáng chò Dung beân phuû Ñoâng chuùng ta.

Kim Xuyeán noùi:

- Toâi cuõng baûo theá.

Baø Chu laïi hoûi Höông Laêng:

- Em ñeán ñaây ñöôïc maáy naêm roài? Cha em ôû ñaâu? Naêm nay bao

nhieâu tuoåi? Queâ quaùn ôû ñaâu?

Höông Laêng laéc ñaàu:

- Em chaúng nhôù gì caû.

Baø Chu vaø Kim Xuyeán nghe noùi than thôû hoài laâu.

Moät luùc sau, baø Chu ñem hoa ñeán buoàng Vöông phu nhaân.

Nguyeân gaàn ñaây Giaû maãu coù noùi: “Luõ chaùu gaùi baây giôø ñoâng hôn tröôùc,

ôû chung moät choã khoâng tieän, neân chæ ñeå Baûo Ngoïc vaø Ñaïi Ngoïc ôû beân

caïnh cho ñôõ buoàn thoâi, coøn Ngheânh Xuaân, Thaùm Xuaân, Tích xuaân thì

cho ôû ba gian sau buoàng cuûa Vöông phu nhaân vaø baûo Lyù Hoaøn sôùm toái

troâng nom”. Baø Chu tieän ñöôøng ñeán ñaáy tröôùc. Boïn a hoaøn nhoû ñang

ngoài trong nhaø nghe ñôïi sai goïi. A hoaøn cuûa Thaùm Xuaân laø Thò Thö,

a hoaøn cuûa Ngheânh Xuaân laø Tö Kyø ñöùng veùn reøm, tay haõy coøn böng

khay nöôùc. Baø Chu bieát ngay laø maáy coâ ñang ngoài chôi ñaáy, beøn ñi

vaøo buoàng. Thaáy Ngheânh Xuaân, Thaùm Xuaân ñang ñaùnh côø döôùi cöûa

soå . Baø Chu ñöa hoa vaø noùi roõ laø cuûa Tieát phu nhaân cho. Hai coâ döøng

ñaùnh côø, ñöùng daäy göûi lôøi caùm ôn, roài baûo a hoaøn caát ñi.

Baø Chu vaâng lôøi roài noùi:

- Coâ Tích Xuaân khoâng ôû nhaø, coù leõ sang beân cuï.

A hoaøn noùi:

- Khoâng sang beân aáy thì coøn ôû ñaâu.

Baø Chu nghe noùi ñi sang ngay, gaëp Tích Xuaân ñang cöôøi ñuøa vôùi

sö coâ Trí Naêng ôû am Thuûy Nguyeät. Troâng thaáy baø Chu ñeán, Tích

Xuaân hoûi coù vieäc gì. Baø Chu môû hoäp ra noùi vieäc Tieát phu nhaân sai

ñem hoa ñeán cho. Tích Xuaân cöôøi noùi:

- Toâi ñöông noùi vôùi Trí Naêng, ngaøy mai seõ caét toùc theo coâ aáy ñi

tu. Roõ kheùo chöa? Giôø laïi mang hoa ñeán! ñaõ caét toùc thì coøn caøi hoa

vaøo ñaâu nöõa?

Moïi ngöôøi cöôøi aàm leân, Tích Xuaân sai a hoaøn caát hoa ñi.

Baø Chu hoûi Trí Naêng:

- Sö coâ ñeán ñaây töø bao giôø? Sö phuï ñaàu troïc cuûa coâ ñi ñaâu?

Trí Naêng noùi:

- Chuùng toâi ñeán töø sôùm. Sö phuï toâi ñeán thaêm baø Hai, roài sang

beân nhaø oâng Dö, baûo toâi chôø ôû ñaây.

Baø Chu hoûi:

- Tieàn höông ñeán ngaøy raèm ñaõ lónh chöa?

Trí Naêng noùi:

- Toâi khoâng bieát.

Tích Xuaân hoûi baø Chu:

- Tieàn haøng thaùng cuûa caùc chuøa, caùc mieáu, ai troâng nom?

Baø Chu ñaùp:

- Dö Tín troâng nom.

Tích Xuaân nghe xong cöôøi noùi:

- Thaûo naøo sö phuï khi môùi tôùi, vôï Dö Tín ñaõ ñeán thì thaàm, chaéc

cuõng chæ vì vieäc aáy.

Baø Chu noùi chuyeän vôùi Trí Naêng moät luùc, roài sang nhaø Phöôïng

Thö. Ñi ñöôøng caïnh nhaø, ven qua cöûa soå nhaø Lyù Hoaøn, reõ sang töôøng

hoa phía taây, ra ñeán cöûa naùch thì ñeán nhaø Phöôïng Thö. Ñeán theàm, a

hoaøn nhoû laø Phong Nhi ñöông ngoài ôû böïc cöûa, troâng thaáy, voäi vaãy tay

baûo ñi sang phía ñoâng. Baø Chu bieát yù, roùn reùn ñi ngay ñeán ñoù, thaáy

vuù em ñöông ru em nguû. Baø Chu kheõ hoûi:

- Môï ñöông nguû tröa ñaáy aø? Neân môøi daäy hoä.

Vuù em cöôøi, bóu moâi laéc ñaàu. Ngay khi aáy nghe thaáy ôû trong coù

tieáng cöôøi, laïi laø tieáng Giaû Lieãn. Lieàn ñaáy coù tieáng môû cöûa. Bình Nhi

mang caùi chaäu ñoàng ra goïi ngöôøi moùc nöôùc. Bình Nhi ñi sang beân kia,

thaáy baø Chu lieàn hoûi:

- Baø laïi ñeán ñaây laøm gì theá?

Baø Chu voäi vaøng ñöùng daäy ñöa caùi hoäp noùi:

- Ñem cho hoa ñaây.

Bình Nhi môû hoäp laáy boán caønh hoa roài quay ngöôøi ñi ngay, moät

choác caàm hai caønh ra, goïi Thaùi Minh ñeán baûo: “Ñöa sang cho môï

Dung ôû phuû beân kia, roài baûo baø Chu veà caùm ôn hoä.”

Baø Chu vöøa ôû beân nhaø Giaû maãu, ñi qua xuyeân ñöôøng, ngaång ñaàu

leân, thaáy con gaùi mình aên maëc chaûi chuoát, vöøa ôû nhaø meï choàng ñeán.

Baø Chu voäi hoûi:

- Maøy ñeán ñaây laøm gì?

- Meï vaãn khoûe chöù. Con ôû nhaø chôø suoát nöûa ngaøy, khoâng gaëp.

Meï coù vieäc gì baän maø khoâng veà. Chôø maõi khoâng ñöôïc, con ñeán thaêm

cuï. Baây giôø con laïi ñònh ñeán thaêm baø Hai ñaây. Meï coøn baän vieäc chöa

xong aø? Tay caàm caùi gì ñaáy?

- OÁi chaøo! Hoâm nay giaø Löu ñeán, thaønh ra mình laïi mua laáy vieäc,

vì baø ta maø tao phaûi chaïy suoát nöûa ngaøy. Vöøa roài, Tieát phu nhaân laïi

sai ñem maáy caønh hoa cho caùc coâ. Ñeán baây giôø cuõng chöa ñöa heát!

Hoâm nay maøy ñeán ñaây chaéc laø coù vieäc gì?

Ngöôøi con gaùi cöôøi noùi:

- Meï kheùo ñoaùn theá! Noùi thöïc vôùi meï, con reå meï hoâm tröôùc say

röôïu caõi nhau vôùi ngöôøi ta, khoâng bieát laøm sao, bò ngöôøi ta vu oan giaù

hoïa cho laø anh aáy lyù lòch khoâng roõ raøng, thöa quan baét phaûi giaûi veà

nguyeân quaùn. Vì theá con ñeán nhôø meï baøn tính laøm theá naøo cho xong

vieäc ñöôïc?

- Tao bieát roài, lo gì vieäc aáy. Maøy chæ cuoáng leân thoâi. Veà nhaø

tröôùc ñi ñeå tao ñeán ñöa hoa cho coâ Laâm ñaõ. Baây giôø baø vaø môï Hai

khoâng roãi ñaâu.

Ngöôøi con gaùi thaáy vaäy quay veà, laïi noùi:

- Meï veà ngay nheù!

- ÖØ, con nhaø heøn, khoâng töøng traûi vieäc, cöù cuoáng cuoàng leân.

Noùi xong ñi ñeán buoàng Ñaïi Ngoïc.

Khi aáy Ñaïi Ngoïc ñöông chôi Cöûu lieân hoaøn(1) ôû beân buoàng Baûo

Ngoïc. Baø Chu vaøo, cöôøi noùi:

- Thöa coâ Laâm! Tieát phu nhaân baûo toâi mang hoa laïi bieáu.

Baûo Ngoïc noùi:

- Hoa gì theá, ñöa toâi xem naøo.

Roài voäi giô tay ñôõ laáy caùi hoäp xem, thaáy hai caønh hoa giaû laøm

baèng luïa raát ñeïp. Ñaïi Ngoïc gheù vaøo tay Baûo Ngoïc xem vaø hoûi:

- Chæ ñöa cho mình toâi thoâi, hay caùc coâ khaùc cuõng coù caû.

Baø Chu noùi:

- Caùc coâ ñeàu coù, hai caønh hoa naøy laø cuûa coâ ñaáy!

Ñaïi Ngoïc cöôøi nhaït:

- Toâi bieát roài, thöøa ngöôøi môùi ñeán phaàn toâi.

Baø Chu chaúng daùm noùi laïi caâu gì. Baûo Ngoïc hoûi:

- Chò Chu sang beân aáy laøm gì?

- Vì baø ôû beân aáy, toâi sang trình vieäc. Khi veà Tieát phu nhaân tieän

baûo toâi ñem hoa cho caùc coâ.

- Coâ Baûo Thoa ôû nhaø laøm gì? Laøm sao maáy hoâm nay khoâng sang

chôi?

(1) Moät thöù ñoà chôi coù chín caùi voøng, ñaùnh moät caùi laøm cho chín caùi voøng lieàn nhau.

- Coâ aáy trong mình hôi khoù chòu.

Baûo Ngoïc nghe noùi, ngoaûnh ra ñaùm a hoaøn noùi:

- Coù ai sang beân aáy noùi laø ta vaø coâ Laâm sai sang hoûi thaêm söùc

khoûe baø dì vaø coâ Baûo, laïi hoûi xem coâ aáy yeáu laøm sao? Uoáng thuoác gì?

Leõ ra ta phaûi sang thaêm taän nôi môùi phaûi, nhöng vöøa ôû tröôøng veà,

hôi bò laïnh, ngaøy khaùc ta seõ sang thaêm.

Nghe daën xong, Phieán Tuyeát nhaän lôøi ñi ngay. Baø Chu cuõng ra

veà.

Nguyeân con reå Chu Thuïy laø Laõnh Töû Höng, baïn thaân vôùi Giaû

Vuõ Thoân, vöøa roài nhaân vieäc baùn ñoà coå, bò kieän tuïng loâi thoâi, neân sai

vôï ñi chaïy choït. Baø Chu caäy theá cuûa chuû , khoâng theøm ñeå buïng ñeán

vieäc aáy, cho laø chæ ñeán nhôø Phöôïng Thö laø xong.

Luùc leân ñeøn, Phöôïng Thö boû nhöõng ñoà trang söùc ra, ñeán phoøng

Vöông phu nhaân thöa chuyeän:

- Hoâm nay nhaø hoï Chaân mang bieáu maáy thöù quaø, con ñaõ nhaän

caû roài. Nhaân tieän beân aáy coù thuyeàn sang ñaây, con cuõng göûi bieáu maáy

thöù cuûa nhaø.

Vöông phu nhaân gaät ñaàu. Phöôïng Thö laïi noùi:

- Leã möøng sinh nhaät cuï baø sinh ra Laâm An Baù, con ñaõ saém söûa

ñuû caû roài, meï ñònh sai ai mang ñi?

Vöông phu nhaân noùi:

- Con xem nhöõng ai roãi thì sai ñoä boán nöõ tyø mang ñi laø ñuû, coøn

phaûi hoûi ta laøm gì?

Phöôïng Thö laïi cöôøi hoûi:

- Hoâm nay chò Traân môøi con ngaøy mai sang chôi, vaäy ôû nhaø coù

vieäc gì khoâng?

- Coù vieäc hay khoâng cuõng chaúng caàn gì, moãi khi chò aáy môøi caû

chuùng ta thì con khoâng ñöôïc töï do. Nay khoâng môøi chuùng ta chæ môøi

moät mình con, ñuû bieát chò aáy coù buïng toát, muoán cho con ñöôïc thoaûi

maùi hôn. Con chôù neân phuï loøng ngöôøi ta, sang chôi laø phaûi.

Phöôïng Thö vaâng lôøi. Chò em Lyù Hoaøn, Thaùm Xuaân ñeán hoûi

thaêm xong cuõng ñeàu veà buoàng mình.

Ngaøy hoâm sau, Phöôïng Thö saém söûa xong, ñeán trình Vöông phu

nhaân roài leân trình Giaû maãu ñeå ñi. Baûo Ngoïc nghe thaáy cuõng ñoøi ñi

theo. Phöôïng Thö baèng loøng. Baûo Ngoïc laäp töùc thay quaàn aùo, roài hai

chò em ngoài cuøng xe ñi sang phuû Ninh. Baáy giôø Vöu thò, vôï Giaû Traân,

cuøng con daâu laø Taàn thò, vôï Giaû Dung ñeàu daãn tyø thieáp ra cöûa ñoùn.

Vöu thò vöøa troâng thaáy Phöôïng Thö, cöôøi gieãu moät hoài, roài daét

tay Baûo Ngoïc vaøo trong phoøng ngoài. Taàn thò pha nöôùc, Phöôïng Thö

noùi:

- Chò vaø chaùu môøi toâi sang coù vieäc gì? Coù gì thì mang ra? Toâi

coøn baän vieäc ñaây.

Vöu thò, Taàn thò chöa kòp traû lôøi, thì boïn ñaøn baø haàu cöôøi noùi:

- Hoâm nay môï khoâng sang ñaây thì thoâi, ñaõ sang thì khoâng theå

veà ngay ñöôïc.

Ñöông noùi chuyeän, Giaû Dung ra chaøo, Baûo Ngoïc noùi:

- Anh Caû hoâm nay ñi vaéng aø?

Vöu thò noùi:

- Hoâm nay anh ñi ra ngoaøi thaønh thaêm baùc.

Laïi noùi:

- Xem ra choù hôi buoàn, ngoài ñaây laøm gì, ñi ra ngoaøi maø chôi.

Taàn thò cöôøi noùi:

- Laàn tröôùc chuù Baûo muoán gaëp em toâi. Hoâm nay may sao noù

ñöông ngoài ôû buoàng hoïc kìa, sao chuù khoâng sang chôi?

Baûo Ngoïc muoán ñi ngay. Vöu thò, Phöôïng Thö ñeàu ngaên laïi: “Voäi

gì theá?”. Vaø baûo ngöôøi nhaø “phaûi caån thaän ñöa ñi, ñöøng ñeå chuù aáy

phaûi böïc mình”.

Phöôïng Thö noùi:

- Ñaõ theá sao khoâng goïi caäu aáy sang ñaây, ta cuõng muoán gaëp.

Vöu thò cöôøi noùi:

- Thoâi, thoâi! Gaëp laøm gì? Baïo daïn ñaâu baèng treû nhaø mình. Con

nhaø ngöôøi ta e deø nhuùt nhaùt quen, ñaõ gaëp ai saán soå nhö thím bao giôø.

Kheùo laïi laøm ngöôøi ta cöôøi cheát ñi ñöôïc.

Phöôïng Thö cöôøi noùi:

- Toâi khoâng cöôøi ai thì thoâi, chöù laïi ñeå cho ñöùa beù cöôøi toâi aø?

Giaû Dung noùi:

- Noù voán hay theïn, khoâng daùm ñeán gaàn choã ñoâng bao giôø. Thím

coù troâng thaáy xin ñöøng böïc mình.

Phöôïng Thö gaét:

- Noù laø con vua Na Tra(1), ta cuõng ñoøi gaëp cho ñöôïc, ñöøng noùi laùo.

Neáu khoâng mang noù ñeán ñaây, ta seõ cho maøy caùi taùt baây giôø.

Giaû Dung cöôøi noùi:

- Chaùu khoâng daùm cöôõng lôøi, seõ daét noù laïi.

Laùt sau, moät caäu beù ñöôïc ñöa ñeán, so vôùi Baûo Ngoïc, gaày hôn moät

chuùt, nhöng maët muõi saùng suûa, moâi son, maù phaán, daùng ngöôøi tuaán tuù,

ñi ñöùng phong nhaõ, hôn haún Baûo Ngoïc, chæ coù phaàn nhuùt nhaùt nhö

con gaùi thoâi. Caäu beù beõn leõn ñeán chaøo Phöôïng Thö. Phöôïng Thö thích

laém, ñaåy Baûo Ngoïc moät caùi, cöôøi noùi:

- Thöû saùnh xem naøo!

Roài nghieâng mình xuoáng, caàm tay caäu beù baûo ngoài beân caïnh,

thong thaû hoûi bao nhieâu tuoåi, hoïc saùch gì, sau môùi bieát teân laø Taàn

Chung.

Ñaùm ngöôøi nhaø theo haàu thaáy Phöôïng Thö laàn ñaàu gaëp Taàn

Chung, chöa coù quaø gì taëng, voäi chaïy veà baûo Bình Nhi. Bình Nhi bieát

Phöôïng Thö vôùi Taàn thò xöa nay chôi thaân vôùi nhau, tuy Taàn Chung

coøn beù nhöng cuõng khoâng neân haø tieän, beøn laáy moät taám luïa, hai thoi

vaøng con coù khaéc chöõ “Traïng nguyeân caäp ñeä”(2). Baûo ngöôøi mang ñeán

cho Phöôïng Thö. Phöôïng Thö noùi nhuùn: “Quaø naøy moïn quaù”. Chò em

Taàn thò taï ôn. Moät luùc, aên côm xong, boïn Vöu thò, Phöôïng Thö, Taàn

thò ngoài laïi ñaùnh baøi, Baûo Ngoïc, Taàn Chung ra ngoaøi noùi chuyeän vôùi

nhau.

Töø luùc Baûo Ngoïc gaëp Taàn Chung, trong buïng baâng khuaâng nhö

laø mình thieáu caùi gì, ñöùng ngaån ngöôøi ra moät luùc, nghó vô vaån: “Trong

thieân haï sao laïi coù ngöôøi nhö theá! Baây giôø xem ra, ta thaønh nhö lôïn

buøn, choù gheû vaäy! Ñaùng giaän cho ta sinh vaøo nhaø coâng haàu phuù quyù,

(1) Theo thaàn thoaïi: teân moät vò thaàn con vua Tyû sa moân, dieän maïo hung döõ, phaùp thuaät

cao cöôøng.

(2) Thi ñoã traïng nguyeân; boán chöõ thöôøng khaùc vaøo caùi khaùnh, hay nhöõng thoûi vaøng; baïc

nhoû; laøm taëng phaåm cho con trai, nguï yù chuùc möøng ñöôïc thi ñoã cao.

neáu vaøo nhaø nho ngheøo, quan kieát ñeå sôùm ñi laïi chôi bôøi vôùi nhau thì

khoâng ñeán noãi phí maát moät ñôøi. Ta duø toân quyù hôn, nhöng the luïa

gaám voùc, cuõng chaúng qua ñeå boïc caùi caønh khoâ, goã muïc; röôïi noàng, deâ

beùo cuõng chaúng qua ñeå laáp caùi hoá phaân, raõnh buøn maø thoâi. Hai chöõ

“phuù quyù” laøm haïi ngöôøi ñôøi xieát bao!”

Veà phaàn Taàn Chung thaáy Baûo Ngoïc daùng ñieäu hôn ngöôøi, ñi

ñöùng phong nhaõ, ñoà maëc thì muõ vaøng, aùo gaám, ngöôøi haàu ñeàu laø gaùi

ñeïp, trai xinh, beøn nghó: “Thaûo naøo Baûo Ngoïc chaû ñöôïc moïi ngöôøi yeâu

meán. Ta laø con nhaø thanh baàn, daùm ñaâu chôi thaân vôùi caäu ta. Môùi

bieát hai chöõ “giaøu, ngheøo” ngaên haún con ngöôøi thaät laø moät söï raát

khoâng vui ôû theá gian naøy”.

Hai ngöôøi ñeàu nghó vaån vô nhö vaäy. Chôït Baûo Ngoïc hoûi Taàn

Chung ñoïc saùch gì? Taàn Chung cöù thöïc traû lôøi. Môùi troø chuyeän ñöôïc

möôi caâu, caû hai ñaõ thaáy thaân maät nhau ngay.

Moät luùc ngöôøi nhaø mang nöôùc traø vaø hoa quaû leân. Baûo Ngoïc noùi:

- Chuùng ta khoâng uoáng röôïu, cöù mang hoa quaû ñeå leân caùi buïc

con trong nhaø, seõ ñeán ñaáy aên, ñôõ baän cho caùc ngöôøi.

Roài hai ngöôøi vaøo trong uoáng nöôùc.

Taàn thò moät maët môøi Phöôïng Thö uoáng röôïu, aên quaû, moät maët

daën doø Baûo Ngoïc:

- Thöa chuù, chaùu chuù coøn ít tuoåi, aên noùi coù ñieàu gì sô suaát, xin

haõy vì toâi maø ñöøng chaáp noù. Noù nhuùt nhaùt thöïc, nhöng aên noùi laïi

ngang traùi, khoâng bieát löïa lôøi ñaâu.

Baûo Ngoïc cöôøi:

- Chò cöù ñi, toâi bieát roài.

Taàn thò laïi daën doø em maáy caâu roài laïi sang tieáp Phöôïng Thö.

Phöôïng Thö vaø Vöu thò cöù moät choác laïi sai ngöôøi ñeán hoûi Baûo

Ngoïc muoán duøng thöùc gì thì cho ngöôøi sang laáy. Baûo Ngoïc nhaän lôøi,

nhöng khoâng nghó gì ñeán aên caû, chæ hoûi Taàn Chung nhöõng vieäc nhaø

gaàn ñaây. Taàn Chung noùi:

- Naêm ngoaùi thaày hoïc veà nghæ, cha toâi giaø oám luoân, laïi baän vieäc

quan, vì theá chöa nghó ñeán vieäc ñoùn thaày. Giôø chæ ôû nhaø oân baøi cuõ. Vaû

laïi vieäc hoïc cuõng phaûi coù moät vaøi baàu baïn ñeå cuøng nhau baøn baïc môùi

boå ích.

- Ñuùng ñaáy, beân toâi vaãn coù moät tröôøng hoïc tö. Trong hoï, nhaø

naøo khoâng môøi ñöôïc thaày ñeàu göûi ñeán ñaáy caû. Con em caùc nhaø thaân

thích cuõng coù theå ñeán ñöôïc. Naêm ngoaùi thaày daïy toâi veà nhaø toâi cuõng

nghæ hoïc, yù cha toâi muoán taïm cho sang ñaáy oân taäp, chôø sang naêm

thaày hoïc leân, toâi laïi seõ hoïc. Nhöng baø toâi baûo: “Moät laø tröôøng ñoâng

ngöôøi, sôï coù khi caõi nhau sinh chuyeän; hai laø vì ñoä naøy toâi meät neân

naán naù maõi. Cöù nhö anh noùi, chaéc oâng nhaø ñang aùy naùy veà vieäc hoïc

cuûa anh. Sao anh khoâng xin sang ñaây hoïc vôùi toâi, laøm baïn vôùi nhau,

ích lôïi cho caû ñoâi beân. Nhö theá chaû phaûi ñeàu toát caû hay sao?

Taàn Chung cöôøi:

- Hoâm noï baøn veà vieäc môøi thaày, cha toâi cuõng ñaõ nghó ñeán tröôøng

hoïc beân naøy, vaãn muoán sang thöa chuyeän vôùi oâng nhaø; nhöng thaáy

beân naøy baän luoân, sôï vieäc nhoû nhaët sang quaáy quaû khoâng tieän. Neáu

chuù roäng löôïng cho toâi sang ñaây theo haàu röûa nghieân maøi möïc, thì

xin taùc thaønh ngay cho. Chuùng ta seõ khoâng ñeán noãi boû hoïc, coù theå

sôùm toái gaàn guõi beân nhau ñeå yeân loøng cha meï, laïi theâm vui tình beø

baïn, chaúng hay hôn sao.

Baûo Ngoïc noùi:

- Cöù yeân taâm, hai chuùng ta haõy noùi chuyeän tröôùc vôùi vôï choàng

anh Dung vaø chò Lieãn ñaõ. Ngaøy mai anh veà trình vôùi oâng nhaø, toâi thì

trình vôùi baø toâi, nhö theá leõ naøo vieäc khoâng choùng xong

Baáy giôø ñaõ ñeán luùc leân ñeøn. Hai ngöôøi baøn ñònh xong roài ra xem

moïi ngöôøi ñaùnh baøi. Khi tính soå, Taàn thò, Vöu thò phaûi traû tieàn röôïu,

heïn ñeán hoâm sau seõ uoáng röôïu phaït, roài ñi aên côm chieàu.

Trôøi ñaõ toái, Vöu thò baûo:

- Caét hai ñöùa haàu beù, ñöa caäu Taàn veà nhaø. Boïn haàu ñaøn baø

truyeàn ra ngoaøi, moät luùc Taàn Chung ñöùng daäy caùo töø. Vöu thò hoûi:

- Sai ai ñöa veà ñaáy?

Boïn haàu ñaùp:

- ÔÛ ngoaøi hoï caét Tieàu Ñaïi, khoâng ngôø noù say röôïu, noù maéng aàm

caû leân.

Vöu thò, Taàn thò ñeàu noùi:

- Caét noù laøm gì, sai moät ñöùa beù naøo khoâng ñöôïc, sao laïi coøn daây

vôùi noù?

Phöôïng Thö noùi:

- Laâu nay ngöôøi ta cheâ chò quaù nhu nhöôïc, nuoâng ngöôøi nhaø nhö

theá coøn ra theå thoáng gì!

Vöu thò thôû daøi:

- Thím khoâng bieát thaèng Tieàu Ñaïi aø? Ngay oâng toâi vaø anh Traân

cuõng raát thöông noù. Vì luùc coøn treû, noù theo cuï ta ñi ra traän, ba boán

laàn coõng cuï khoûi ñoáng xaùc cheát, môùi cöùu ngöôøi toaøn meänh. Noù kieám

ñöôïc caùi gì thì ñem caû veà cho chuû aên, coøn mình ñaønh nhòn ñoùi. Hai

ngaøy khoâng coù nöôùc, noù kieám ñöôïc nöûa baùt cuõng ñem veà cho chuû uoáng,

coøn mình thì ñaønh uoáng nöôùc ñaùi ngöïa. Chaúng qua cuõng vì coâng lao

aáy, neân khi cuï ta coøn soáng ñeàu bieät ñaõi noù. Baây giôø ai cuõng maëc keä noù.

Laïi theâm noù ñaõ giaø roài, chæ thích uoáng röôïu, khoâng giöõ theå dieän, khi

say baï ai noù cuõng maéng. Toâi thöôøng baûo boïn quaûn söï, töø giôø trôû ñi,

khoâng ñöôïc caét noù laøm vieäc gì, cöù coi nhö noù ñaõ cheát roài laø xong, baây

giôø laøm sao laïi sai noù?

Phöôïng Thö noùi:

- Toâi laøm gì chaû bieát laõo Tieàu Ñaïi aáy, ruùt cuïc chæ taïi caùc chò

khoâng bieát tính toaùn, sao khoâng toáng coå noù ñeán moät caùi traïi naøo xa

tít laø xong chuyeän.

Noùi xong laïi hoûi: Xe ñaõ saép ñuû chöa?

Ngöôøi haàu noùi:

- Saép ñuû caû roài aï.

Phöôïng Thö ñöùng daäy caùo töø, daét Baûo Ngoïc veà.

Boïn Vöu thò ñöa ra ñeán cöûa dinh ñeøn ñuoác saùng tröng. Luõ haàu

nhoû ñöùng chöïc ôû theàm. Tieàu Ñaïi bieát Giaû Traân khoâng ôû nhaø, maëc duø

ôû nhaø cuõng keä, haén cöù tha hoà maø ngang taøng. Nhaân möôïn cheùn say,

tröôùc heát haén maéng ñaïi toång quaûn laø Laïi Nhò:

- Sao chaúng coâng baèng moät tyù naøo? “Meàm thì naén, raén thì

buoâng”, coù moùn gì bôû thì sai ngöôøi khaùc, coøn vieäc ñöa ngöôøi luùc ñeâm

khuya trôøi toái thì laïi sai tao. Ñoà voâ lieâm sæ, voâ löông taâm! Thaèng

quaûn gia muø kia, maøy khoâng nghó chöù: Cuï Tieàu naøy chæ gheách moät caùi

ñuøi leân, coøn cao hôn caû caùi ñaàu maøy. Hai möôi naêm veà tröôùc, maét cuï

Tieàu naøy chaúng coøn bieát coù ai, ai noùi ñeán gioáng heøn maït nhö chuùng

maøy.

Tieàu Ñaïi ñang maéng boïn chuùng söôùng moàm thì vöøa luùc Giaû

Dung ra ñöa Phöôïng Thö leân xe. Moïi ngöôøi ngaên haén khoâng ñöôïc Giaû

Dung nhòn khoâng noåi, quaùt to:

- Ai ñaâu, troùi noù laïi, chôø ngay mai noù tænh röôïu, seõ hoûi noù muoán

cheát hay muoán soáng?

Nhöng döôùi maét Tieàu Ñaïi coù coi Giaû Dung vaøo ñaâu, haén laïi keâu

to leân:

- Naøy anh Dung! Ñöøng laøm boä oâng chuû vôùi thaèng Tieàu Ñaïi naøy

nöõa! Khoâng noùi anh, ngay boá anh vaø caû oâng anh cuõng khoâng daùm laøm

boä vôùi ta nöõa laø. Thaèng Tieàu Ñaïi naøy laøm cho caùc ngöôøi ñöôïc laøm

quan, ñöôïc höôûng vinh hoa phuù quyù! OÂng toå nhaø caùc ngöôøi moät soáng

möôøi cheát môùi ñeå laïi cô nghieäp naøy ñeán giôø khoâng baùo ôn thì chôù, laïi

daùm leân maët chuû nhaø vôùi ta aø? Khoâng noùi ñeán ta coøn khaù, chöù noùi

nöõa thì ta seõ: “Löôõi dao traéng ñaâm vaøo, löôõi dao ñoû ruùt ra” cho maø

xem.

Phöôïng Thö ôû treân xe noùi vôùi Giaû Dung:

- Sao khoâng toáng coå ngay thaèng giaëc naøy ñi, ñeå noù ôû trong nhaø

chæ coù haïi thoâi. Baø con bieát chuyeän traùnh sao khoûi cheâ cöôøi nhaø ta

maát caû toân ti traät töï.

Giaû Dung vaâng theo.

Moïi ngöôøi thaáy Tieàu Ñaïi caøn rôõ quaù, vaät xuoáng troùi laïi, loâi noù

boû vaøo chuoàng ngöïa. Tieàu Ñaïi caøng töùc, noùi ñoäng caû ñeán Giaû Traân. Noù

theùt aàm leân, ñoøi ñeán töø ñöôøng khoùc vôùi cuï toå: “Ai ngôø baây giôø laïi ñeû

ra nhöõng gioáng suùc sinh naøy! Haøng nga�otil�y troäm gaø baét choù, naøo “Tieåu

thuùc”(1), naøo “Ba hoâi”(2), loaïn luaân caû luõ, tao laïi khoâng bieát aø? Thoâi

ñöøng ñem caùnh tay gaõy giaáu vaøo trong oáng aùo nöõa!”

Boïn ngöôøi nhaø thaáy noù noùi toaøn nhöõng caâu khoâng coù trôøi ñaát

naøo, sôï heát hoàn vía, troùi chaët noù laïi, laáy ñaát vaø phaân ngöïa nheùt ñaày

(1) ,(2) Ñeàu laø nhöõng tieáng loùng: em choàng naèm vôùi chò daâu; boá choàng naèm vôùi con daâu.

moàm.

Phöôïng Thö vaø Giaû Dung ôû ñaèng xa nghe thaáy ñeàu lôø ñi nhö

khoâng. Baûo Ngoïc ngoài treân xe, hoûi Phöôïng Thö:

- Chò ôi, noù noùi “Ba hoâi”, “Ba hoâi” laø nghóa theá naøo?

Phöôïng Thö tröøng maét maéng aùt:

- Ñöøng noùi baäy! Quaân say röôïu noùi caøn, em phaûi lôø ñi nhö khoâng

nghe thaáy, sao laïi coøn hoûi laån maån laøm gì? Chò veà maùch meï xem coù

phaûi ñoøn khoâng?

Baûo Ngoïc sôï haõi, voäi van xin:

- Chò ôi, töø giôø em khoâng daùm noùi caâu aáy nöõa.

Phöôïng Thö noùi:

- Theá môùi phaûi chöù. Ñeå khi veà, chuùng ta seõ trình cuï, sai ngöôøi

ñeán tröôøng noùi roõ, roài môøi Taàn Chung sang hoïc ngay.

Noùi xong, trôû veà phuû Vinh. Thöïc laø:

Baïn khoå chaúng vì ngöôøi saéc saûo;

Saùch ham chæ taïi neùt phong löu.

o0o

Hoài thöù taùm

So ngoïc thoâng linh Kim Oanh hôi ngoû yù

Thaêm doø coâ Baûo, Ñaïi Ngoïc neám phaûi chua

Vaïc coå pha traø phöôïng tuûy höông,

Hieám thay cheùn ngoïc roùt quyønh töông.

Ñöøng cho laø löôït khoâng phong nhaõ,

Haõy ngaém kim nöông caïnh ngoïc lang.

Khi Baûo Ngoïc vaø Phöôïng Thö veà ñeán nhaø, chaøo hoûi moïi ngöôøi

xong, Baûo Ngoïc beøn thöa vôùi Giaû maãu, muoán môøi Taàn Chung ñeán

tröôøng cuøng hoïc, ñeå coù baïn beø ganh ñua. Baûo Ngoïc laïi khen phaåm

haïnh cuûa Taàn Chung raát ñaùng ñeå moïi ngöôøi yeâu meán. Phöôïng Thö ôû

beân cuõng noùi giuùp : “Coù ngaøy Taàn Chung seõ ñeán haàu baø”. Nghe noùi,

Giaû maãu caøng theâm vui möøng. Nhaân tieän Phöôïng Thö môøi Giaû maãu

ñi xem haùt ôû beân phuû Ninh. Giaû maãu tuy coù tuoåi, nhöng vaãn thích caùc

cuoäc vui. Hoâm sau, Vöu thò ñeán môøi, Giaû maãu lieàn cuøng Vöông phu

nhaân, Ñaïi Ngoïc vaø Baûo Ngoïc sang xem haùt. Ñeán gaàn tröa Giaû maãu veà

nghæ. Vöông phu nhaân voán öa thanh tónh, thaáy Giaû maãu veà, cuõng theo

veà. Phöôïng Thö ôû laïi laøm chuû cuoäc vui, ñeán chieàu môùi thoâi. Baûo Ngoïc

ñöa Giaû maãu veà, muoán ñôïi baø ñi nguû tröa roài seõ trôû laïi xem nöõa,

nhöng laïi sôï laøm phieàn boïn Taàn thò. Nghó ñeán Baûo Thoa gaàn ñaây

phaûi ôû nhaø döôõng beänh, mình chöa laïi thaêm laàn naøo, yù muoán ñeán ñoù,

nhöng laïi sôï ñi qua cöûa naùch nhaø treân, gaëp vieäc gì ngaên trôû chaêng,

neáu gaëp cha thì caøng khoâng tieän. Chaúng thaø ñi quanh ra ñöôøng khaùc,

xa moät quaõng coøn hôn. Khi aáy ngöôøi nhaø ñöông chôø thay quaàn aùo cho

Baûo Ngoïc, nhöng thaáy Baûo Ngoïc ñi ra cöûa thöù hai, boïn ngöôøi nhaø keùo

nhau ñi theo, töôûng laïi sang beân kia xem haùt, ngôø ñaâu khi ñeán xuyeân

ñöôøng, Baûo Ngoïc laïi theo höôùng ñoâng baéc ñi ra sau dinh. Ñang ñi thì

gaëp hai gia khaùch laø Thieàm Quang vaø Ñan Sính. Nhaân troâng thaáy, hoï

chaïy ngay ñeán, ngöôøi oâm löng, ngöôøi daét tay Baûo Ngoïc, cöôøi noùi:

- Phaät con cuûa chuùng toâi ñaây! Chuùng toâi naèm chieâm bao chaêng?

Ñöôïc gaëp caäu coù deã daøng ñaâu?

Hoï hoûi thaêm söùc khoûe roái rít moät luùc roài môùi ñi. Moät baø giaø goïi

hai ngöôøi kia, hoûi:

- Coù phaûi hai vò ôû choã oâng lôùn laïi ñaây khoâng?

Hai ngöôøi kia gaät ñaàu:

- OÂng hieän ñöông nguû tröa ôû Moäng Pha Trai(1) khoâng can gì ñaâu.

Noùi xong roài ñi.

Nghe vaäy, Baûo Ngoïc cuõng cöôøi, roài quay sang phía baéc, ñeán vieän

Leâ höông. Laïi gaëp Ngoâ Taân Ñaêng laø toång lónh giöõ kho tieàn vaø Ñaøi

Löông laø ñaàu muïc kho thoùc, cuøng taát caû baûy ngöôøi ñang ôû buoàng keá

toaùn ñi ra. Thaáy Baûo Ngoïc, hoï voäi vaøng ñöùng xeáp haøng chaép tay. Coù

moät anh maõi bieän teân laø Tieàn Hoa, vì töø laâu chöa ñöôïc gaëp Baûo Ngoïc,

voäi chaïy leân quì goái, chaép tay hoûi thaêm söùc khoûe. Baûo Ngoïc mæm cöôøi,

giô tay keùo haén ñöùng daäy. Moïi ngöôøi cöôøi noùi:

- Hoâm noï chuùng toâi thaáy chöõ caäu vieát vaøo moät tôø giaáy daùn ôû moät

choã noï, raát ñeïp. Vaäy hoâm naøo xin caäu vieát cho chuùng toâi moät tôø.

- Troâng thaáy ôû ñaâu?

- ÔÛ nhieàu choã. Ai cuõng khen, coù ngöôøi ñeán tìm chuùng toâi ñeå xin

nöõa.

- Coù ñaùng caùi gì, caùc anh cöù noùi vôùi boïn haàu nhoû toâi laø ñöôïc thoâi.

Noùi xong roài ñi. Moïi ngöôøi ñôïi Baûo Ngoïc ñi khoûi môùi lui veà.

(1) Nôi chay tònh moäng töôûng ñeán Toâ Ñoâng Pha.

Baûo Ngoïc ñeán vieän Leâ höông, vaøo ngay nhaø Tieát phu nhaân, thaáy

Tieát phu nhaân ñöông baûo ban boïn a hoaøn theâu thuøa. Baûo Ngoïc laïi

chaøo, Tieát phu nhaân keùo laïi, oâm vaøo loøng, cöôøi noùi:

- Trôøi laïnh theá naøy, khoâng ngôø chaùu laïi sang ñöôïc! Haõy leân ngoài

caïnh ñaây cho aám ñaõ.

Tieát phu nhaân sai ngöôøi pha nöôùc traø uoáng. Baûo Ngoïc hoûi:

- Anh Baøn coù nhaø khoâng?

Tieát phu nhaân thôû daøi:

- Noù laø con ngöïa baát kham, ngaøy naøo cuõng ñi, coù chòu ôû nhaø ñaâu!

- Chò Thoa coù khoûe khoâng?

- Hoâm tröôùc chaùu ñaõ nghó ñeán noù. Sai ngöôøi sang hoûi thaêm. Noù

ôû trong nhaø aáy. Chaùu vaøo chôi. Trong aáy aám hôn ngoaøi naøy, chaùu cöù

ngoài luoân ñaáy, ta thu doïn xong seõ vaøo noùi chuyeän.

Baûo Ngoïc nghe noùi, voäi ñi vaøo nhaø trong, thaáy tröôùc cöûa treo

moät böùc reøm the ñoû hôi cuõ. Baûo Ngoïc veùn reøm vaøo, thaáy Baûo Thoa

ñöông ngoài treân giöôøng theâu kim tuyeán, ñaàu veùn, toùc ñen nhaùnh, maëc

aùo boâng maøu guï, caùi khoaùc vai maøu tím nhaït vieàn kim ngaân tuyeán,

quaàn luïa boâng loùt maøu vaøng. Taát caû ñoà maëc ñeàu ñaõ rung ruùc, giôû cuõ

giôû môùi, nhìn khoâng coù veû xa hoa maø laïi theâm nhuõn nhaën, moâi khoâng

toâ maø ñoû, maøy khoâng keû vaãn xanh, maët nhö maâm baïc, maét saùng long

lanh. Ñieàm ñaïm ít lôøi, coù ngöôøi cho laø giaû daïi; tuøy thôøi ñoái xöû, töï

mình chæ bieát phaän mình.

Baûo Ngoïc vöøa nhìn vöøa hoûi:

- Chò ñaõ khoûe haún chöa?

Baûo Thoa ngaång ñaàu leân, thaáy Baûo Ngoïc, voäi ñöùng daäy, cöôøi noùi:

- Xin caùm ôn, toâi ñaõ khaù roài.

Noùi xong môøi Baûo Ngoïc ngoài caïnh buïc, vaø sai Oanh Nhi ñi pha

traø. Baûo Thoa vöøa hoûi söùc khoûe Giaû maãu, Vöông phu nhaân, vaø caùc chò

em, vöøa nhìn Baûo Ngoïc, thaáy ñaàu ñoäi muõ vaøng daùt ngoïc, traùn bòt

khaên coù hai con roàng vôøn haït chaâu, mình maëc aùo cheõn tay, maøu hoa

cuùc theâu roàng, loùt da naùch caùo traéng, ngoaøi thaét daây löng theâu böôùm

naêm maøu, coå ñeo khoùa “Tröôøng meänh”(1) buøa “Kyù danh”(2), ngoaøi laïi

ñeo moät vieân baûo ngoïc ngaäm ôû trong moàm khi môùi ñeû. Baûo Thoa

nhaân cöôøi noùi:

- Ngaøy thöôøng vaãn nghe anh coù vieân ngoïc quyù, nhöng chöa xem

kyõ, nay phaûi xem môùi ñöôïc.

Noùi xong gheù laïi gaàn. Baûo Ngoïc cuõng nhích laïi, thaùo vieân ngoïc

ra ñöa taän tay Baûo Thoa. Baûo Thoa naâng vieân ngoïc leân xem, thaáy to

baèng quaû tröùng chim seû, saùng suoát nhö raùng trôøi ban mai, nhaün mòn

nhö vaùng söõa, loùng laùnh ñuû naêm maøu. Ñoù laø aûo töôûng cuûa hoøn ñaù ôû

ngoïn Thanh Ngaïnh trong nuùi Ñaïi Hoang. Ngöôøi sau coù baøi thô traøo

phuùng:

Chuyeän luyeän ñaù coù hay khoâng coù ?

Nuùi Ñaïi Hoang chuyeän ñoù laï thay!

Ñaù kia thay maët ñoåi maøy,

Thòt da moät boïc chöùa ñaày thoái tha.

Vaøng heát vaän, giaù ñaø heát quyù,

Ngoïc lôõ thôøi, saùng hoùa phai maøu.

Ñoáng xöông traéng, hoï teân ñaâu?

Naøo phöôøng aùo muõ, naøo laàu phaán son?

Treân maët hoøn ñaù cuõng ghi laïi nhöõng aûo töôûng cuûa noù vaø moät baøi

cuûa sö choác ñaàu khaéc baèng chöõ trieän. Nay theo nguyeân hình veõ ra ñaây.

Nhöng vì hoøn ñaù aáy raát nhoû, neân môùi coù theå ôû trong mieäng ñöùa beù

khi coøn ôû trong thai. Nay neáu veõ nhö theá, sôï chöõ beù quaù, laøm ngöôøi

xem khoâng thaáy, seõ giaûm maát höùng thuù. Vì theá neân phoùng hôi to ra,

ñeå tieän ngaém nghía trong khi nhaøn roãi, vaø ñeå cho ngöôøi sau khoûi ngôø

raèng: mieäng ñöùa beù coù to ñaâu maø laïi ngaäm ñöôïc moät vaät suø sì nhö theá.

(1) Moät thöù trang söùc vaøng hay baïc laøm hình caùi khoùa khaéc boán chöõ “Baûn meänh

tröôøng sinh” ñeo leân soå treû con cho khöôùc.

(2) Xem chuù thích ôû hoài thöù ba.

Maët tröôùc thoâng linh baûo ngoïc Maët sau thoâng linh baûo ngoïc

Maët tröôùc vieân ngoïc coù boán chöõ vieát ngang: “Thoâng Linh Baûo

Ngoïc”(1) taùm chöõ vieát doïc: “Maïc thaát maïc vöông, tieân thoï haèng

xöông”(2). Maët sau coù möôøi hai chöõ vieát doïc: “Nhaát tröø taø tuïy, nhò lieäu

oan öông, tam tri hoïa phuùc”(3). Baûo Thoa xem xong, laïi giô maët tröôùc

xem kyõ, moàm laåm nhaåm ñoïc: “Maïc thaát maïc vöông, tieân thoï haèng

xöông”. Sau ñoù Baûo Thoa quay laïi baûo Oanh Nhi:

- Maøy khoâng ñi pha nöôùc aø? ñöùng ngaån ra ñaáy laøm gì?

Oanh Nhi cöôøi hì hì noùi:

- Toâi nghe hai caâu naøy nhö laø ñoái vôùi hai caâu khaéc ôû caùi khoùa coå

cuûa coâ.

Baûo Ngoïc nghe noùi, voäi cöôøi hoûi:

- Theá ra khoùa cuûa chò cuõng khaéc taùm chöõ aø? Cho toâi xem naøo?

Baûo Thoa noùi:

- Anh ñöøng nghe noù, chaúng coù chöõ gì caû.

Baûo Ngoïc naèn nì maõi:

- Chò ôi, chò coi toâi nhö theá naøo?

Baûo Thoa khoâng töø choái ñöôïc môùi noùi:

- Ñoù chaúng qua vì coù hai caâu chuùc tuïng toát laønh, neân ngaøy naøo

(1) Thoâng suoát ñeán coõi thieâng lieâng.

(2) Ñöøng ñaùnh maát, ñöøng boû queân; tuoåi tieân ñöôïc khoûe maïnh maõi.

(3) Tröø ma quyû; chöõa beänh taät; bieát ñöôïc nhöõng ñieàu döõ, ñieàu laõnh.

toâi cuõng ñeo, neáu khoâng thì noù naëng chình chòch, ñeo coù thuù gì!

Baûo Thoa vöøa noùi vöøa côûi daây, laáy caùi chuoãi ngoïc coù keát haït

chaâu ôû trong coå aùo ñaïi hoàng ra.

Baûo Ngoïc voäi ñôõ laáy xem, quaû nhieân moãi maët coù boán chöõ, hai

maët thaønh hai caâu taùm chöõ: “Baát ly baát khí, phöông linh vónh keá”(1),

theo caùch thöùc veõ ra ñaây:

Maët tröôùc khoùa vaøng Maët sau khoùa vaøng

Baûo Ngoïc xem xong laåm nhaåm hai laàn, laïi nhaåm caâu cuûa mình

hai laàn, cöôøi noùi:

- Chò ôi! Taùm chöõ naøy vôùi taùm chöõ cuûa toâi thaønh moät caâu ñoái.

Oanh Nhi cöôøi noùi:

- Ñoù laø hoøa thöôïng choác ñaàu cho ñaáy. Ngöôøi baûo phaûi khaéc vaøo

caùi khoùa vaøng.

Baûo Thoa ngaét lôøi maéng:

- Sao maøy khoâng ñi pha nöôùc ñem laïi ñaây?

Roài hoûi laûng Baûo Ngoïc ôû ñaâu ñeán.

Baûo Ngoïc ngoài beân caïnh Baûo Thoa, thaáy thoang thoaûng coù muøi

thôm dìu dòu, khoâng bieát muøi gì, hoûi:

- Chò xöùc thöù höông gì ñaáy? Toâi chöa ngöûi thaáy muøi thôm naøy

bao giôø.

- Toâi raát sôï xöùc höông! Quaàn aùo ñeïp maø xöùc thì chæ ñaày hôi khoùi

thoâi.

- Theá thì muøi gì ñaáy?

Baûo Thoa nghó moät luùc noùi:

- Phaûi roài, ñoù laø muøi thôm cuûa “Laõnh höông hoaøn” toâi môùi uoáng

(1) Khoâng xa lìa, khoâng rôøi boû; tuoåi thôm ñöôïc laâu beàn maõi.

saùng hoâm nay.

- Theá naøo goïi laø “Laõnh höông hoaøn”? Ngöûi sao thôm theá! Chò

cho toâi neám moät vieân.

- Thoâi laïi noùi nhaûm roài! Anh töôûng moïi thöù thuoác ai cuõng uoáng

ñöôïc hay sao?

Chôït coù ngöôøi vaøo baùo:

- Coâ Laâm ñeán chôi.

Noùi chöa döùt lôøi thì Ñaïi Ngoïc ñaõ tha thöôùt tôùi nôi. Troâng thaáy

Baûo Ngoïc, Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- OÁi chaøo! Toâi ñeán khoâng ñuùng luùc roài?

Baûo Ngoïc voäi ñöùng daäy môøi ngoài. Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Sao chò laïi noùi theá?

Ñaïi Ngoïc noùi:

- Neáu bieát anh aáy ôû ñaây, thì toâi chaúng ñeán laøm gì!

Baûo thoa hoûi:

- Theá laø theá naøo?

Ñaïi Ngoïc noùi:

- Theá naøo aø? Khi ñeán thì cuøng ñeán, khi khoâng ñeán thì chaúng ai

ñeán caû; hoâm nay anh aáy ñeán, ngaøy mai toâi ñeán, cöù caét löôït nhau, theá

coù phaûi laø ngaøy naøo cuõng coù ngöôøi ñeán khoâng? Nhö theá thì khoâng coù

luùc naøo buoàn quaù, maø cuõng khoâng coù luùc naøo vui quaù. Coù gì maø chò

khoâng hieåu?

Baûo Ngoïc thaáy Ñaïi Ngoïc khoaùc moät caùi aùo ñoaïn ngoaøi baèng loâng

chim maøu ñoû saãm, lieàn hoûi:

- Coù tuyeát aø?

Boïn haàu giaø ôû döôùi noùi:

- Coù tuyeát töø luùc naõy.

Baûo Ngoïc noùi:

- Laáy cho toâi caùi aùo ñi möa.

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Ñaáy coù phaûi khoâng? Cöù toâi ñeán laø anh aáy laïi chöïc ñi ngay!

Baûo Ngoïc noùi:

- Khi naøo toâi laïi ñi! Baûo saün ñaáy thoâi.

Vuù Lyù cuûa Baûo Ngoïc noùi:

- Nay tuyeát laïi xuoáng nhieàu, phaûi xem thôøi tieát caån thaän, caäu

haõy ôû ñaây chôi vôùi chò em ñaõ! Beân baø dì Tieát ñaõ baøy tieäc roài. Toâi cuõng

baûo ngöôøi ñi laáy aùo möa ñeán. Baây giôø cho luõ ngöôøi haàu veà nheù.

Baûo Ngoïc gaät ñaàu. Vuù Lyù ra baûo ñaùm treû theo haàu: “Veà”.

Tieát phu nhaân ñaõ cho baøy xong maáy thöùc aên ngon, giöõ hoï ôû laïi

uoáng traø, aên quaû. Baûo Ngoïc nhaân khoe hoâm noï ñöôïc aên moùn chaân

ngoãng ôû nhaø chò Traân beân phuû ñoâng raát ngon. Tieát phu nhaân lieàn laáy

ngay moùn chaân ngoãng ñaõ öôùp saün ra theát.

- Moùn naøy coù röôïu thì toát laém!

Tieát phu nhaân beøn sai ngöôøi mang thöù röôïu thaät ngon ñeán. Vuù

Lyù ñöùng leân noùi:

- Xin baø dì ñöøng cho caäu aáy uoáng röôïu.

Baûo Ngoïc naèn nì:

- U ôi, toâi chæ uoáng moät cheùn thoâi.

Vuù Lyù noùi:

- Khoâng ñöôïc. Tröôùc maët cuï vaø baø Hai beân nhaø, tha hoà caäu uoáng

haøng voø. Hoâm noï chæ chôïp maét moät tyù, toâi khoâng ñeå yù ñeán, khoâng

bieát ñöùa maát daïy naøo muoán laøm cho caäu vui, khoâng keå soáng cheát theá

naøo, ñaõ ñeå caäu uoáng röôïu, thaønh ra toâi bò maéng maát maët hai ngaøy

lieàn! Baø dì khoâng bieát tính caäu aáy aø? Heã uoáng röôïu vaøo laø khaùc tính

ngay. Chæ coù moät hoâm cuï vui neân ñeå caäu aáy tha hoà uoáng, coøn caùc hoâm

khaùc ñeàu caám. Neáu khoâng, toäi gì toâi laïi maát coâng chaàu chöïc ôû ñaây.

Tieát phu nhaân cöôøi noùi:

- Thoâi giaø cöù yeân taâm ñi uoáng röôïu, toâi khoâng cho caäu aáy uoáng

nhieàu ñaâu. Neáu cuï hoûi, thì ñaõ coù toâi.

Roài baûo a hoaøn:

- Haõy môøi vuù Lyù ñi uoáng röôïu cho ñôõ reùt.

Vuù Lyù nghe noùi, ñaønh phaûi ñi uoáng röôïu vôùi moïi ngöôøi.

Baûo Ngoïc laïi noùi:

- Khoâng phaûi haâm nöõa, toâi thích uoáng röôïu laïnh.

Tieát phu nhaân noùi:

- Khoâng theá ñöôïc, uoáng röôïu laïnh hay run tay, khoâng vieát ñöôïc

chöõ.

Baûo Thoa cöôøi noùi:

- Anh Baûo, haøng ngaøy anh hoïc hoûi ñöôïc nhieàu ñieàu, theá maø anh

laïi khoâng bieát tính röôïu raát noùng aø? Phaûi uoáng noùng thì phaùt taùn

nhanh; neáu uoáng laïnh thì ñoïng laïi ôû beân trong, nguõ taïng seõ bò laïnh,

nhö theá chaúng coù haïi hay sao? Töø raøy anh neân chöøa ñi, ñöøng uoáng

röôïu laïnh nöõa.

Baûo Ngoïc nghe noùi coù lyù, boû röôïu laïnh xuoáng, sai ngöôøi haâm

noùng môùi uoáng.

Ñaïi Ngoïc ñöông caén haït döa, nheách meùp mæm cöôøi. Vöøa luùc ñoù a

hoaøn cuûa Ñaïi Ngoïc laø Tuyeát Nhaïn mang ñeán caùi loàng aáp, Ñaïi Ngoïc

cöôøi hoûi:

- Ai baûo em ñem ñeán cho ta theá? Thaät laø em chu taát quaù. Nhöng

ta ñaõ cheát reùt ñaâu maø sôï!

Tuyeát Nhaïn noùi:

- Chò Töû Quyeân sôï coâ laïnh, baûo toâi mang ñeán ñaáy.

Ñaïi Ngoïc caàm laáy loàng aáp ñeå vaøo loøng, cöôøi noùi:

- Khen cho em cuõng khaù ñaáy! Laïi bieát nghe lôøi noù. Xöa nay ta

baûo em caâu gì, em ñeàu ñeå ngoaøi tai. Theá maø baây giôø noù baûo em, em

vaâng lôøi, nhanh hôn chieáu chæ nhaø vua!

Baûo Ngoïc nghe noùi theá, bieát Ñaïi Ngoïc möôïn côù noùi choïc mình,

nhöng khoâng bieát traû lôøi ra laøm sao, chæ hì hì cöôøi maø thoâi.

Baûo Thoa vaãn bieát Ñaïi Ngoïc xöa nay quen loái noùi caïnh noùi khoùe,

neân khoâng ñeå yù. Tieát phu nhaân cöôøi noùi:

- Chaùu ngöôøi voán yeáu, khoâng chòu ñöôïc laïnh, theá maø noù laïi nghó

ñeán chaùu, chaúng toát hay sao?

Ñaïi Ngoïc cöôøi noùi:

- Dì khoâng bieát: may maø ôû nhaø dì ñaáy, chöù ôû nhaø khaùc, chaúng

laøm cho ngöôøi ta phaùt böïc hay sao? Nhaø ai chaúng coù loàng aáp, vieäc gì

phaûi mang töø nhaø ñeán? Duø raèng boïn a hoaøn chu taát thaät ñaáy, nhöng

ngöôøi ta laïi cho chaùu ngaøy thöôøng quen thoùi ngoâng cuoàng ñi roài.

Tieát phu nhaân noùi:

- Chaùu caån thaän quaù, hay ñeå yù ñeán nhöõng vieäc aáy, chöù ta thì

chaúng bao giôø ñeå taâm ñeán.

Khi noùi chuyeän, Baûo Ngoïc ñaõ uoáng maáy cheùn lieàn. Vuù Lyù laïi leân

can ngaên. Baûo Ngoïc ñöông luùc haøo höùng, vui chuyeän vôùi chò em Baûo

Thoa, Ñaïi Ngoïc, noùi noùi cöôøi cöôøi, leõ naøo khoâng ñoøi uoáng nöõa, ñaønh

phaûi neùn loøng naøi xin:

- U ôi, cho toâi uoáng hai cheùn nöõa thoâi.

Vuù Lyù noùi:

- Caäu caån thaän ñaáy, hoâm nay oâng ôû nhaø, sôï hoûi ñeán baûi vôû

chaêng?

Baûo Ngoïc nghe noùi, raát khoâng baèng loøng, töø töø boû cheùn xuoáng,

cuùi ñaàu ngoài. Ñaïi Ngoïc voäi noùi:

- Ñöøng laøm cho ngöôøi ta maát vui! Caäu coù hoûi, cöù noùi laø dì giöõ ôû

laïi chôi. Baø giaø naøy muoán daïy khoân chuùng ta ñaây!

Moät maët kheõ duùi ñeå Baûo Ngoïc böïc theâm, moät maët laåm baåm:

- Maëc keä muï aáy! Chuùng ta cöù vieäc vui.

Vuù Lyù xöa nay bieát tính Ñaïi Ngoïc, beân cöôøi noùi:

- Coâ Laâm ôi! ñöøng xui caäu aáy nöõa! Coâ khuyeân moät caâu chaéc caäu

aáy coøn nghe hôn!

Ñaïi Ngoïc cöôøi nhaït:

- Vieäc gì toâi phaûi xui! Toâi cuõng chaúng phaûi khuyeân! U caån thaän

quaù! Ngaøy thöôøng cuï toâi vaãn cho anh aáy uoáng röôïu. Hoâm nay ôû nhaø dì,

anh aáy coù uoáng maáy cheùn cuõng chaúng sao. Hay nhaø dì laø ngöôøi ngoaøi,

khoâng neân ngoài uoáng röôïu ôû ñaây?

Vuù Lyù nghe ñoaïn, vöøa soát ruoät, vöøa buoàn cöôøi noùi:

- Nhöõng lôøi noùi cuûa coâ Laâm thaät laø saéc hôn löôõi dao.

Baûo Thoa cuõng nhòn khoâng noåi, beùo maù Ñaïi Ngoïc moät caùi, cöôøi

noùi:

- Thaät ñaáy! Chæ coâ Taàn(1) naøy heã môû moàm ra laø laøm cho ngöôøi ta

giaän khoâng giaän ñöôïc, maø vui cuõng chaúng thaønh vui.

Tieát phu nhaân noùi:

- Chaùu Baûo ôi! ñöøng sôï. Nhaø dì chaúng coù thöùc gì ngon cho chaùu

aên, chaùu khoâng neân ñeå taâm ñeán nhöõng ñieàu laët vaët aáy, laøm cho dì

khoâng yeân loøng. Chaùu cöù vieäc uoáng, ñaõ coù dì ñaây. Uoáng xong aên côm,

coù say thì chaùu nguû laïi ñaây.

Roài goïi a hoaøn:

- Haâm röôïu nöõa mang laïi ñaây. Dì uoáng vôùi chaùu hai cheùn, roài aên

côm.

Baûo Ngoïc nghe noùi, laïi cao höùng leân. Vuù Lyù daën doø a hoaøn:

- Caùc ngöôøi ôû ñaây caån thaän nheù, ta veà thay quaàn aùo roài seõ ñeán!

Roài kheõ noùi vôùi Tieát phu nhaân:

- Xin baø ñöøng cho caäu aáy uoáng nöõa.

Noùi xong ra veà.

Tuy coøn hai, ba baø giaø haàu ôû laïi ñaáy, nhöng ñeàu hôø höõng khoâng

ai thieát. Thaáy vuù Lyù ñi roài, hoï cuõng ñeàu laûng ñi moãi ngöôøi moät ngaû.

Coøn vaøi a hoaøn nhoû ôû laïi coá chieàu cho Baûo Ngoïc vui. May ñöôïc Tieát

phu nhaân vöøa doã, vöøa löøa, chæ cho uoáng vaøi cheùn, roài sai doïn maâm ñi.

Laïi sai naáu canh da gaø vôùi maêng chua ñem leân. Baûo Ngoïc aên luoân

maáy baùt, roài laïi aên giaø nöûa baùt chaùo gaïo caåm. Baáy giôø Baûo Thoa vaø

Ñaïi Ngoïc ñaõ aên xong, ra uoáng traø.

Tieát phu nhaân môùi yeân loøng. Boïn Tuyeát Nhaïn cuõng ñeàu aên côm

xong, leân haàu. Ñaïi Ngoïc hoûi Baûo Ngoïc:

- Ñaõ veà hay chöa?

Baûo Ngoïc lim dim maét noùi:

- Em veà, anh cuõng veà!

Ñaïi Ngoïc ñöùng daäy noùi:

(1) Ñoâi loâng mi cau laïi coù veû buoàn. Caùc nhaø vaên thöôøng duøng ñeå taû veû ñeïp cuûa ngöôøi

buoàn, coù nghóa laø caøng buoàn caøng ñeïp. Cuõng coù khi duøng ñeå taû veû ñeïp cuûa ngöôøi ñaøn baø

ña saàu ña caûm.

- Chuùng ta ôû ñaây caû ngaøy roài, cuõng neân ñi veà, keûo beân nhaø laïi

tìm.

Noùi xong hai ngöôøi ñöùng daäy caùo töø.

*

A hoaøn voäi mang caùi muõ ñi möa ñeán. Baûo Ngoïc cuùi ñaàu xuoáng

baûo noù ñoäi vaøo. A hoaøn vöøa chuïp caùi muõ loâng maøu ñaïi hoàng leân ñaàu.

Baûo Ngoïc noùi ngay:

- Thoâi! Thoâi! Ñoà ngu! Nheø nheï chöù. Maøy khoâng thaáy ngöôøi ta

ñoäi muõ nhö theá naøo aø? Ñeå tao ñoäi laáy vaäy.

Ñaïi Ngoïc ñöùng caïnh buïc noùi:

- Om soøm laøm gì! Laïi ñaây! Toâi ñoäi cho.

Baûo Ngoïc chaïy laïi ngay. Ñaïi Ngoïc nheø nheï ñôõ maïng toùc, ñaët muõ

leân treân khaên bòt traùn, roài naâng caùi boâng baèng nhung ôû treân ñaàu

traâm to baèng haït ñaøo leân. Boâng rung ruùc ngoaøi mu&otilde;. Söûa sang xong,

Ñaïi Ngoïc ngaém nghía moät luùc, roài noùi:

- Ñeïp roài, khoaùc aùo ñi möa vaøo.

Baûo Ngoïc nghe noùi, lieàn caàm aùo tôi khoaùc vaøo ngöôøi, Tieát phu

nhaân voäi noùi:

- U chaùu chöa ñeán, chaùu haõy chôø moät laùt.

Baûo Ngoïc noùi:

- Caùc chaùu laïi phaûi chôø hoï kia aø! Coù boïn a hoaøn naøy ñi theo laø

ñöôïc roài.

Tieát phu nhaân khoâng ñaønh loøng, laïi sai hai ngöôøi ñaøn baø nöõa

ñöa anh em Baûo Ngoïc veà.

Hai ngöôøi ñeàu noùi:

- Thaät chuùng chaùu ñeán quaáy raày dì.

Roài ñi thaúng veà buoàng Giaû maãu.

Giaû maãu chöa aên côm chieàu, bieát caùc chaùu ôû beân nhaø Tieát phu

nhaân veà thì raát vui. Thaáy Baûo Ngoïc say röôïu, neân baûo vaøo buoàng nghæ,

khoâng ñöôïc ra ngoaøi. Laïi sai ngöôøi chaàu chöïc luoân ñaáy ñeå xem coù caàn

goïi gì khoâng. Chôït nghó ñeán ngöôøi ñi theo Baûo Ngoïc, Giaû maãu hoûi:

- Vuù Lyù ñaâu khoâng thaáy?

Moïi ngöôøi khoâng daùm noùi thaúng laø vuù ñaõ veà nhaø, chæ thöa:

- Ñaõ veà ñaây roài, nhöng chaéc coù vieäc gì, neân laïi ñi.

Baûo Ngoïc ñöông ñi laûo ñaûo, quay laïi noùi:

- Muï aáy coøn söôùng hôn baø kia! Baø hoûi muï aáy laøm gì? Khoâng coù

muï aáy, coù leõ chaùu coøn soáng theâm ñöôïc vaøi ngaøy!

Vöøa noùi vöøa ñi veà buoàng nguû, thaáy buùt möïc coøn boû laên loùc treân

baøn. Tình Vaên chaïy ra ñoùn, cöôøi noùi:

- Caäu hay nhæ! Sôùm daäy höùng leân, baûo toâi maøi möïc, môùi vieát

ñöôïc ba chöõ, ñaõ quaêng buùt ñi maát, laøm toâi chôø suoát ngaøy. Caäu haõy laïi

ngay ñaây vieát cho heát caùi möïc naøy môùi xong vôùi toâi.

Baûo Ngoïc nhôù ñeán vieäc khi saùng môùi daäy, nhaân cöôøi noùi:

- Toâi vieát ba chöõ ôû ñaâu roài?

Tình Vaên cöôøi noùi:

- Thoâi caäu say roài! Luùc caäu ñi sang beân phuû coù daën toâi ñem daùn

ôû treân cöûa, baây giôø laïi hoûi. Toâi sôï ngöôøi khaùc daùn hoûng, toâi phaûi treøo

leân thang daùn moät hoài laâu, ñeán baây giôø tay haõy coøn reùt coùng ñaây naøy.

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Toâi queân maát ñaáy! Tay chò laïnh aø? Ñeå toâi naém cho noùng nheù.

Roài giô tay ra naém laáy tay Tình Vaên cuøng ñeán xem ba chöõ môùi

vieát daùn ôû treân cöûa.

Moät luùc Ñaïi Ngoïc ñeán, Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Naøy, em noùi thaät nheù, ba chöõ naøy coù ñöôïc chöõ naøo toát khoâng?

Ñaïi Ngoïc ngöûa maët leân xem, thaáy ba chöõ “Giaùng vaân hieân”(1))

cöôøi noùi:

- Chöõ naøo cuõng toát caû. Sao maø vieát gioûi theá! Ngaøy mai anh vieát

hoä em moät caùi bieån nheù.

Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Em laïi treâu anh roài!

(1) Hieân: danh töø do caùc nhaø vaên xöa duøng ñeå ñaët teân choã ngoài chôi, ngaém phong caûnh,

ñoïc saùch, ngaâm thô… Giaùng: maøu ñoû; Vaân: moät loaïi coû thôm duøng ñeå öôùp saùch cho khoûi

moït; nghóa roäng laø nôi ñoïc saùch, thí duï: Vaân trai, Vaân song… Giaùng vaân hieân: Hieân coû

vaân ñoû, coù theå hieåu laø nôi ñoïc saùch.

Laïi hoûi:

- Chò Taäp Nhaân ñaâu?

Tình Vaên ngoaûnh vaøo phía trong, giaûu moû laøm hieäu. Baûo Ngoïc

troâng vaøo, thaáy Taäp Nhaân ñeå caû aùo naèm nguû. Baûo Ngoïc cöôøi noùi:

- Gioûi laém. Haõy coøn sôùm theá maø ñaõ nguû aø?

Laïi hoûi Tình Vaên:

- Saùng hoâm nay toâi aên côm ôû beân kia coù moät ñóa baùnh ñaäu. Bieát

chò thích aên, neân toâi noùi vôùi môï Traân cho ngöôøi mang sang ñeå ñeán

chieàu chò seõ aên. Chò coù thaáy khoâng?

Tình Vaên noùi:

- Ñöøng nhaéc ñeán chuyeän aáy nöõa. Khi hoï môùi mang sang, toâi bieát

laø caäu ñeå phaàn toâi, nhöng vì aên côm roài neân caát ñi. Sau vuù Lyù ñeán,

troâng thaáy, noùi: “Baûo Ngoïc chöa chaéc ñaõ aên caùi naøy, ñeå ta mang veà

cho chaùu. Roài vuù sai ngöôøi ñem veà nhaø.

Ñöông luùc noùi chuyeän. Phieán Tuyeát mang traø ñeán, Baûo Ngoïc noùi:

- Em Laâm xôi nöôùc.

Moïi ngöôøi cöôøi noùi:

- Coâ Laâm veà töø bao giôø, coøn môøi!

Baûo Ngoïc uoáng ñöôïc nöûa cheùn, chôït nghó ñeán traø pha buoåi saùng,

hoûi Phieán Tuyeát:

- Buoåi saùng hoâm nay pha traø Phong Loä(1), ta ñaõ noùi thöù traø naøy

uoáng ñeán nöôùc thöù ba, thöù tö môùi ngon. Sao baây giôø laïi pha traø khaùc?

Phieán Tuyeát noùi:

- Toâi ñaõ caát ñi, nhöng luùc naõy vuù Lyù ñeán uoáng caû.

Baûo Ngoïc nghe noùi, quaêng ngay cheùn nöôùc caàm trong tay xuoáng

ñaát, “Choang” moät tieáng, cheùn vôõ tan, nöôùc baén caû vaøo quaàn Phieán

Tuyeát. Baûo Ngoïc nhaûy leân hoûi:

- Vuù Lyù coù phaûi laø meï caùc chò ñaâu maø caùc chò hieáu thaûo theá?

Chaúng qua luùc beù, ta coù buù söõa vuù aáy maáy hoâm, theá maø quen loái leân

maët, laøm nhö oâng cha ngöôøi ta. Baây giôø ta khoâng buù nöõa, nuoâi khoâng

vuù aáy laøm gì. Toáng coå vuù aáy ñi, caû nhaø môùi eâm thaám!

(1) Teân moät thöù cheø ngon.

Noùi xong ñònh sang trình Giaû maãu ngay.

Soá laø Taäp Nhaân vaãn thöùc, chæ naèm giaû caùch nguû, ñeå giöõ Baûo

Ngoïc ñeán ñuøa cho vui. Tröôùc nghe thaáy Baûo Ngoïc hoûi chöõ, hoûi baùnh

thì cuõng khoâng caàn daäy, sau thaáy quaêng cheùn, xem coù yù töùc giaän, neân

môùi daäy khuyeân ngaên. Laïi coù ngöôøi cuûa Giaû maãu sai sang hoûi “Vieäc gì

theá?” Taäp Nhaân voäi traû lôøi:

- Toâi pha traø nhôõ tröôït chaân phaûi tuyeát ngaõ, vôõ maát caùi cheùn.

Taäp Nhaân laïi khuyeân Baûo Ngoïc:

- Caäu nhaát ñònh ñuoåi vuù Lyù cuõng ñöôïc, vaø chuùng toâi cuõng muoán

xin ra caû, chi baèng nhaân dòp naøy caäu ñuoåi luoân caû chuùng toâi ñi moät

theå, caäu chaúng lo gì khoâng coù ngöôøi haàu kheùo hôn chuùng toâi.

Baûo Ngoïc nghe vaäy, khoâng noùi gì nöõa.

Taäp Nhaân daét Baûo Ngoïc ñeán giöôøng nguû, côûi boä quaàn aùo, khoâng

bieát Baûo Ngoïc noùi gì, chæ líu tíu luoân moàm, maét ríu laïi. Taäp Nhaân voäi

vaøng ñôõ Baûo Ngoïc naèm xuoáng, roài thaùo vieân “Thoâng linh baûo ngoïc” ra,

laáy luïa boïc vaø ñeå xuoáng döôùi neäm, vì sôï ngaøy mai ñeo seõ laïnh coå

chaêng. Baûo Ngoïc vöøa naèm xuoáng ñaõ nguû ngay. Baáy giôø vuù Lyù vöøa ñeán,

thaáy noùi Baûo Ngoïc say, khoâng daùm vaøo, chæ ñöùng ngoaøi laéng nghe.

Thaáy Baûo Ngoïc nguû roài, vuù Lyù môùi yeân taâm veà.

Ngaøy hoâm sau Baûo Ngoïc tænh daäy, coù ngöôøi trình:

- Caäu Dung beân kia daãn caäu Taàn sang thaêm.

Baûo Ngoïc voäi ra tieáp, roài daãn vaøo chaøo Giaû maãu. Giaû maãu troâng

thaáy Taàn Chung daùng ñieäu phong nhaõ, ñi ñöùng khoan thai, ñaùng laøm

baïn hoïc cuûa Baûo Ngoïc, trong buïng raát vui. Lieàn giöõ ôû laïi uoáng nöôùc

aên côm, roài sai ngöôøi daãn sang chaøo Vöông phu nhaân. Moïi ngöôøi vì

yeâu Taàn thò, vaø thaáy phaåm caùch Taàn Chung nhö theá, neân meán thích

caû. Luùc Taàn Chung saép veà, ai naáy ñeàu ñem quaø ra taëng. Giaû maãu cho

moät caùi tuùi vaø moät caùi töôïng “Khoâi tinh”(1) baèng vaøng, laáy nghóa laø

Vaên linh sum hoïp, laïi daën:

- Nhaø chaùu ôû xa, luùc naéng, luùc reùt ñi laïi khoâng tieän. Chaùu neân ôû

ngay beân naøy cuøng hoïc vôùi chuù Baûo, ñöøng chôi bôøi vôùi nhöng con nhaø

(1) Theo thieân vaên thôøi coå: Khoâi laø ngoâi sao ñaåu cuûa sao baéc ñaàu, öùng vaøo ngöôøi naøo thi

ñoã traïng nguyeân.

löôøi bieáng.

Taàn Chung nhaát nhaát vaâng lôøi, veà nhaø noùi laïi vôùi cha.

Cha Taàn Chung laø Taàn Nghieäp hieän laøm ôû ty doanh thieän

lang(2), naêm nay gaàn baûy möôi tuoåi, vôï cheát töø laâu. Tröôùc ñaây vì hieám

hoi. Taàn Nghieäp ñeán Döôõng Sinh Ñöôøng xin moät ñöùa con trai, moät

ñöùa con gaùi, khoâng ngôø ñöùa con trai laïi cheát, chæ coøn ñöùa con gaùi, luùc

nhoû ñaët teân laø Khaû Nhi. Lôùn leân coâ gaùi hình dung yeåu ñieäu, tính caùch

phong löu. Vì coù baø con xa vôùi hoï Giaû, neân keát laøm thoâng gia. Naêm

naêm möôi ba tuoåi, Taàn Nghieäp môùi ñeû ñöôïc Taàn Chung, naêm nay

möôøi hai tuoåi. Naêm ngoaùi thaày hoïc veà maát, chöa môøi thaày khaùc ñöôïc,

Taàn Chung phaûi ôû nhaø oân laïi baøi cuõ. Taàn Nghieäp ñöông muoán ñeán

noùi vôùi hoï Giaû ñeå cho con sang tröôøng beân aáy, khoûi treã naûi vieäc hoïc.

May sao coù dòp toát, Taàn Chung ñöôïc gaëp Baûo Ngoïc, laïi bieát thaày daïy

laø Giaû Ñaïi Nho, moät vò tuùc nho luùc baáy giôø. Taàn Chung ñöôïc sang ñaáy

hoïc, coù theå taán tôùi, thaønh danh ñöôïc, neân oâng ta vui möøng laém. Chæ

vì boång loäc ít oûi, maø beân aáy thì toaøn ngöôøi giaøu sang coù con maét khaùc

ngöôøi, neáu ñöa leã vaät ít quaù sôï khoâng tieän. Nghó ñeán vieäc lôùn quan heä

suoát ñôøi cuûa con mình, Taàn Nghieäp coá gaéng boøn goùp ñöôïc hai möôi

boán laïng baïc laøm leã yeát kieán vaø daãn Taàn Chung ñeán laïy chaøo Giaû

Ñaïi Nho, roài chôø Baûo Ngoïc choïn ngaøy toát ñeå cuøng vaøo hoïc.

Bieát sau naøy bò ñua hôi vaët,

Thì saùng nay chaúng ñoïc saùch nhaàm.

o0o

Hoài thöù chín

Quen neát phong löu, baïn ña tình cuøng vaøo tröôøng hoïc

Gaây chuyeän ngôø vöïc, teân ngoan ñoàng laøm nhoän thö ñöôøng

Cha con Taàn Chung ñang chôø tin hoï Giaû heïn ngaøy vaøo hoïc. Baûo

Ngoïc thì muoán gaëp ngay Taàn Chung, neân choïn ngaøy hoâm sau vaøo

tröôøng, vaø sai ngöôøi sang ñöa tin: “Saùng mai xin môøi caäu Taàn sang

beân naøy cuøng ñi”.

Hoâm aáy, Baûo Ngoïc chöa daäy, Taäp Nhaân ñaõ saém ñuû buùt saùch roài

ngoài buoàn ruõ ôû beân giöôøng. Luùc Baûo Ngoïc daäy. Taäp Nhaân voäi haàu röûa

maët, chaûi ñaàu. Baûo Ngoïc thaáy Taäp Nhaân coù daùng buoàn, beøn hoûi:

- Chò ôi, chò laøm sao laïi khoâng vui theá? Hay laø sôï toâi ñi hoïc vaéng,

khieán caùc chò buoàn?

Taäp Nhaân cöôøi noùi:

- Sao caäu laïi noùi theá? Ñi hoïc laø vieäc raát hay, neáu khoâng thì leâu

loång suoát ñôøi, coøn laøm neân troø gì ñöôïc? Chæ coù moät ñieàu: khi ñi hoïc

thì caäu nghó ñeán saùch, khi nghæ thì nghó ñeán nhaø, nhaát laø ñöøng ñuøa

nghòch vôùi ai, oâng bieát thì khoâng phaûi chuyeän chôi ñaâu. Tuy hoïc phaûi

coá gaéng, nhöng cuõng phaûi coù chöøng möïc, moät laø aên nhieàu thì nhai

khoâng kyõ; hai laø caàn phaûi giöõ gìn söùc khoûe. Toâi nghó theá ñaáy, caäu neân

hieåu cho.

Taäp Nhaân noùi caâu naøo, Baûo Ngoïc gaät ñaàu caâu aáy. Taäp Nhaân laïi

noùi:

- Caùi aùo da caùo cuûa toâi ñaõ boïc saün vaø giao luõ haàu beù mang ñi. Khi

ôû tröôøng, thaáy laïnh, caäu phaûi nhôù maëc theâm, khoâng nhö luùc ôû nhaø, coù

ngöôøi troâng nom saün. Loàng aáp chaân, loàng aáp tay, ñaõ cho ngöôøi mang

ñi caû roài. Caäu baét chuùng noù ñaët vaøo choã ngoài cho aám. Caùi luõ ranh con

löôøi bieáng aáy, khoâng ai baûo thì chuùng caøng söôùng, khoâng chòu laøm gì,

seõ ñeå caäu cheát reùt ñaáy.

Baûo Ngoïc noùi:

- Chò cöù yeân taâm, toâi lo lieäu ñöôïc caû. Caùc chò cuõng ñöøng ngoài buoàn

ruõ ôû trong nhaø naøy, thænh thoaûng sang chôi vôùi coâ Laâm cho vui.

Baûo Ngoïc maëc quaàn aùo xong, Taäp Nhaân giuïc ñeán trình Giaû maãu,

Giaû Chính vaø Vöông phu nhaân. Baûo Ngoïc laïi daën doø Tình Vaên, Xaï

Nguyeät maáy caâu, roài sang trình Giaû maãu, Giaû maãu cuõng daën doø maáy

caâu, sau sang trình Vöông phu nhaân, roài sang trình Giaû Chính.

Khi aáy Giaû Chính ñöông ngoài trong thö phoøng, noùi chuyeän vôùi

boïn gia khaùch. Thaáy Baûo Ngoïc ñeán chaøo vaø noùi xin ñeán tröôøng hoïc,

Giaû Chính cöôøi nhaït:

- Maøy noùi ñeán hai chöõ ñi hoïc laøm tao xaáu hoå cheát ñi ñöôïc. Cöù nhö

yù tao thì maøy ñi chôi laø ñuùng hôn. Coi chöøng ñaáy, ñöøng ñöùng baån ñaát

tao, döïa baån cöûa tao!

Boïn gia khaùch ñöùng daäy cöôøi noùi:

- Sao cuï laïi noùi quaù nhö theá? Caäu nhaø ñi hoïc chuyeán naøy, theá naøo

hai ba naêm nöõa cuõng seõ hieån thaân thaønh danh, chöù khoâng coøn treû

thô nhö ngaøy tröôùc nöõa. Saép ñeán böõa côm roài, môøi caäu ñi thoâi.

Noùi xong hai ngöôøi giaø daét Baûo Ngoïc ra.

Giaû Chính hoûi:

- Nhöõng ai ñi theo Baûo Ngoïc ñaáy?

ÔÛ ngoaøi coù tieáng daï ran roài ba boán ngöôøi vaøo vaùi chaøo. Giaû Chính

nhìn ra, thaáy con trai vuù nuoâi Baûo Ngoïc laø Lyù Quí, beøn hoûi:

- Ngaøy thöôøng theo haàu noù ñi hoïc, thaáy noù hoïc ñeán saùch gì roài?

Hay laø chæ hoïc nhöõng caâu leáu laùo, nhöõng loái ngoã nghòch tinh ranh?

Luùc naøo roãi, ta seõ loät da maøy vaø söûa toäi cho caùi thaèng hö thaân kia!

Lyù Quí run sôï, quyø xuoáng, boû muõ raäp ñaàu “daï” “daï” vaø noùi:

- Caäu aáy ñaõ hoïc kinh Thi ñeán quyeån thöù ba, hình nhö coù caâu: “du

du loäc minh, haø dieäp phuø bình”(1) gì aáy, chaùu khoâng daùm noùi doái.

Moïi ngöôøi ngoài ñaáy nghe vaäy cöôøi aàm leân. Giaû Chính cuõng khoâng

nhòn ñöôïc cöôøi, lieàn noùi:

- Duø coù hoïc ba möôi quyeån kinh Thi, cuõng laø caâu chuyeän “bòt tai

aên troäm chuoâng” ñeå loøe ngöôøi ta thoâi. Maøy ñeán tröôøng hoûi thaêm söùc

khoûe toân sö vaø trình laïi lôøi cuûa tao: “Khoâng neân daïy theo loái cuõ, cho

noù ñoïc kinh Thi hay coå vaên, tröôùc nhaát phaûi giaûng cho noù roõ nghóa vaø

hoïc thuoäc loøng Töù thö ñaõ.”

Lyù Quí vaâng vaâng da daï, thaáy Giaû Chính khoâng noùi gì nöõa, haén

môùi ñöùng daäy luøi ra.

Baûo Ngoïc ñöùng chôø ôû ngoaøi cöûa nghe ngoùng vaø ñôïi boïn hoï ra

cuøng ñi. Boïn Lyù Quí vöøa phuûi quaàn aùo vöøa noùi:

- Caäu nghe thaáy gì khoâng? OÂng ñònh loät da chuùng toâi ñaáy! Ñaày tôù

nhaø chuùng ta theo chuû thì ñöôïc haõnh dieän, coøn chuùng toâi laøm ñaày tôù

caäu thì bò ñaùnh chöûi hoaøi, nhö theá coù ñaùng thöông khoâng?

Baûo Ngoïc noùi:

- Thoâi anh ñöøng phaøn naøn nöõa, mai toâi môøi anh ñaùnh cheùn moät

böõa.

Lyù Quí noùi:

- OÂng treû ôi! Ai daùm mong oâng môøi, chæ xin oâng ñeå yù nghe cho

moät vaøi caâu thoâi.

Baûo Ngoïc laïi ñeán choã Giaû maãu, gaëp ngay Taàn Chung ñaõ ôû ñaáy vaø

ñang noùi chuyeän vôùi Giaû maãu. Hai ngöôøi chaøo nhau, roài caùo töø xin ñi.

Baûo Ngoïc chôït nghó ñeán Ñaïi Ngoïc, beøn sang beân ñoù chaøo ñeå ñi.

Baáy giôø Ñaïi Ngoïc ñöông ngoài döôùi cöûa soå soi göông trang ñieåm, nghe

noùi Baûo Ngoïc ñi hoïc thì cöôøi vaø noùi:

(1) Chöõ trong kinh Thi: Du du loäc minh, thöïc daõ chi bình. Lyù Quí khoâng bieát ñoïc sai neân

moïi ngöôøi môùi cöôøi.

- Toát laém, ñi chuyeán naøy coù theå ñònh “beû caønh queá treân cung

traêng” ñaáy. Toâi khoâng theå ñi tieãn.

Baûo Ngoïc noùi:

- Coâ em chôø toâi ñi hoïc veà haõy aên côm chieàu, coøn saùp boâi maët thì

ñeå toâi veà seõ pha cho.

Noùi chuyeän moät luùc laâu roài môùi döùt ra ñi. Ñaïi Ngoïc voäi goïi giaät

laïi hoûi:

- Sao khoâng ñeán chaøo coâ Baûo Thoa nhaø anh?

Baûo Ngoïc nhoeûn meùp cöôøi khoâng noùi gì, cuøng Taàn Chung ñi

thaúng ñeán tröôøng.

Tröôøng khoâng xa nhaø maáy, do vò thuûy toå hoï Giaû laäp ra, ñeå cho

nhöõng con em trong hoï khoâng môøi thaày rieâng ñöôïc thì vaøo ñaáy hoïc.

Nhöõng ngöôøi laøm quan trong hoï ñeàu coù quyeân goùp, keû nhieàu ngöôøi ít,

ñeå chi tieàn daàu ñeøn, thaày hoïc thì môøi ngöôøi naøo cao tuoåi vaø coù ñaïo

ñöùc ñeán daïy.

Taàn Chung, Baûo Ngoïc ñeán tröôøng, lieàn ñi chaøo töøng ngöôøi moät,

roài vaøo lôùp hoïc. Töø ñoù hai ngöôøi ñi ñöùng coù nhau, ngaøy caøng theâm

thaân maät. Giaû maãu laïi caøng yeâu Taàn Chung, thöôøng giöõ ôû laïi daêm ba

ngaøy, chaúng khaùc gì chaét ruoät. Nhaân thaáy Taàn Chung khoâng ñöôïc

ñaày ñuû, Giaû maãu laïi giuùp cho caû quaàn aùo, ñoà duøng. Chöa ñaày hai

thaùng, Taàn Chung ñaõ trôû thaønh quen thuoäc trong phuû Vinh.

Nguyeân Baûo Ngoïc xöa nay laø ngöôøi khoâng chòu yeân thöôøng thuû

phaän, caùi gì cuõng thích theo yù muoán cuûa mình, ñaõ thaønh caùi taät rieâng.

Baûo Ngoïc thöôøng noùi vôùi Taàn Chung:

- Hai chuùng ta cuøng löùa tuoåi, laïi laø baïn hoïc. Töø giôø trôû ñi ñöøng

xöng chuù chaùu nöõa, chæ goïi laø anh em baïn thì phaûi hôn.

Luùc ñaàu Taàn Chung khoâng daùm, nhöng Baûo Ngoïc khoâng nghe, cöù

goïi laø em vaø goïi teân laø Kình Khanh. Taàn Chung thaáy vaäy cuõng ñònh

phaûi goïi böøa ñi.

Tröôøng hoïc naøy voán chæ nhaän con em trong hoï vaø con chaùu nhöõng

nhaø baø con thaân thuoäc thoâi. Nhöng tuïc ngöõ noùi raát ñuùng: “Moät con

roàng chín gioáng, moãi gioáng moãi khaùc”. ÔÛ ñaây nhieàu ngöôøi, neân roàng

raén laãn loän, trong aáy coù caû ñaùm haï löu nöõa. Töø khi Taàn Chung, Baûo

Ngoïc ñeán tröôøng, xem ra daùng ñieäu töôi ñeïp nhö hoa; Taàn Chung thì

beõn leõn nhu mì, chöa noùi ñaõ ñoû maët, ngöôïng nghòu nhö con gaùi; Baûo

Ngoïc thì nhuõn nhaën dòu daøng, noùi naêng hoøa nhaõ. Vì hai ngöôøi thaân

<span color="navy">maät vôùi nhau nhö theá neân traùnh sao khoûi söï ngöø vöïc cuûa moät soá hoïc

troø. Luùc vaéng maët thì ngöôøi noùi theá naøy, keû noùi theá khaùc, gieãu côït,

gieøm pha khaép caû trong vaø ngoaøi lôùp hoïc.

Sau khi Tieát Baøn ñeán ôû nhaø Vöông phu nhaân, bieát ôû ñaây coù moät

tröôøng hoïc, trong tröôøng laïi coù nhieàu hoïc troø treû, neân beänh “Long

döông”(1) laïi noåi leân. Haén cuõng möôïn tieáng ñi hoïc, nhöng “Ba ngaøy

ñaùnh caù thì hai ngaøy phôi löôùi”(2), quaêng tieàn ra traû coâng thaày hoïc,

chæ coát ñeå aên maëc tieâu xaøi, ñaõ coù maáy ñöùa bò Tieát Baøn caùm doã. Vieäc

naøy khoâng caàn noùi nhieàu. Coù hai ñöùa khoâng bieát con caùi nhaø ai, teân

tuoåi laø gì, chæ vì thaáy chuùng coù veû laúng lô, neân caû tröôøng ñaët teân cho

moät ñöùa laø Höông Laân, moät ñöùa laø Ngoïc aùi. Coù nhöng ngöôøi meán

thích chuùng, ñònh ñem loøng khoâng toát ñoái vôùi luõ treû nhöng laïi sôï uy

theá Tieát Baøn, neân khoâng ai daùm vöông vaøo. Töø khi Taàn Chung, Baûo

Ngoïc ñeán tröôøng, thaáy hai ñöùa aáy trong buïng cuõng vaán vöông trìu

meán, nhöng bieát laø baïn töông tri cuûa Tieát Baøn, neân cuõng khoâng daùm

ñoäng chaïm ñeán. Hai ñöùa Höông Laân, Ngoïc aùi ñeàu ñeå yù ñeán Taàn

Chung vaø Baûo Ngoïc. Boán ngöôøi saün coù tình yù vôùi nhau, nhöng chöa

daùm loä ra ngoaøi. Moãi khi vaøo hoïc, hoï ngoài rieâng boán choã, nhöng taùm

maét vaãn lieác nhau, hoaëc ñaët lôøi möôïn yù, vònh daâu ngaém lieãu, xa toû

noãi loøng. Ngoaøi maët hoï laïi muoán che maét moïi ngöôøi. Khoâng ngôø coù

maáy ñöùa laùu lænh, thaáy boä daïng aáy, thöôøng ôû sau löng cheá gieãu hoaëc

nhaùy maét ñöa maøy, hoaëc ñaèng haéng leân tieáng. Vieäc naøy xaûy ra ñaõ töø

laâu roài.

Moät hoâm, Ñaïi Nho coù vieäc veà nhaø, ra saün cho hoïc troø moät caâu ñoái

baûy chöõ, ñeå ngaøy mai seõ giaûng saùch vaø giao cho chaùu tröôûng laø Giaû

Thuïy troâng nom nhaø tröôøng. Vöøa buoåi saùng hoâm aáy khi goïi teân, thaáy

Tieát Baøn vaéng maët, Taàn Chung thöøa dòp lieàn ñaàu maøy khoùe maét vôùi

Höông Laân. Hai ngöôøi ra hieäu vôùi nhau giaû caùch ñi tieåu, chaïy ra sau

nhaø troø chuyeän. Taàn Chung hoûi:

(1) Long Döông quaân: moät baày toâi raát ñöôïc yeâu ñöông cuûa vua nöôùc Nguïy ñôøi Chieán quoác.

Veà sau duøng ñieån naøy chæ caùi beänh thích con trai hôn con gaùi.

(2) Cuõng nhö noùi: hoïc ngaøy ñöïc ngaøy caùi.

- OÂng nhaø coù caám em chôi vôùi baïn khoâng?

Noùi chöa döùt lôøi, ñaèng san coù tieáng ñaèng haéng. Hai ngöôøi giaät

mình quay laïi, thaáy moät ñöùa baïn hoïc teân laø Kim Vinh. Höông Laân

voán noùng tính, vöøa theïn vöøa böïc noùi:

- Maøy ñaèng haéng caùi gì? Ñònh caám chuùng tao noùi chuyeän aø?

Kim Vinh cöôøi noùi:

- Chuùng bay noùi chuyeän ñöôïc, tao ñaèng haéng khoâng ñöôïc aø? Tao

chæ hoûi chuùng bay coù chuyeän gì sao khoâng noùi roõ raøng, maø laïi thaàm

thaàm thuït thuït theá? Tao baét ñöôïc quaû tang, maøy coøn choái caùi gì? Maøy

cho tao chôi nöôùc ñaàu, chuùng ta im chuyeän caû; neáu khoâng, ñaây seõ bôùi

tung ra heát.

Taàn Chung vaø Höông Laân ñoû böøng maët leân hoûi:

- Maøy baét chuùng tao veà caùi gì?

Kim Vinh cöôøi noùi:

- Tao hieän baét ñöôïc quaû tang ñaáy!

Noùi xong noù voã tay cöôøi aàm leân:

- Coù baùnh nöôùng ngon ñaây, sao chuùng bay khoâng mua moät caùi maø

aên?

Taàn Chung vaø Höông Laân töùc giaän laém, voäi ñeán noùi vôùi Giaû Thuïy

laø Kim Vinh voâ côù vu oan cho chuùng. Giaû Thuïy voán ngöôøi khoâng ñöùng

ñaén, chæ thích lôïi, khi ôû trong tröôøng haén thöôøng hay möôïn vieäc coâng

laøm vieäc tö, haïch saùch ñaùm hoïc troø phaûi môøi haén aên uoáng. Haén vaøo

huøa vôùi Tieát Baøn, mong kieám tieàn, kieám röôïu, neân tha hoà ñeå maëc cho

Tieát Baøn ngoâng ngheânh laøm caøn, khoâng nhöõng haén khoâng ngaên caám

maø coøn noái giaùo cho giaëc ñeå laáy loøng Tieát Baøn. Khoán noãi Tieát Baøn coù

tính loâng boâng, nay yeâu ñöùa naøy, mai yeâu ñöùa khaùc, gaàn ñaây coù môùi

nôùi cuõ, haén boû rôi hai ñöùa Höông Laân vaø Ngoïc aùi. Ngay caû Kim Vinh,

tröôùc cuõng laø baïn thaân cuûa Tieát Baøn, nhöng töø khi coù Höông Laân vaø

Ngoïc aùi, thì noù boû ngay Kim Vinh. Gaàn ñaây Höông Laân vaø Ngoïc aùi

cuõng laïi bò noù boû rôi noát, neân Giaû Thuïy khoâng coù ai cöu mang. Giaû

Thuïy khoâng oaùn Tieát Baøn coù môùi nôùi cuõ, laïi oaùn Höông Laân vaø Ngoïc

aùi khoâng bieát chieàu chuoäng Tieát Baøn, vì theá caû Giaû Thuïy laãn Kim

Vinh ñeàu gheùt saün hai ñöùa naøy. Nay thaáy Taàn Chung vaø Höông Laân

ñeán thöa Kim Vinh, Giaû Thuïy trong buïng cuõng khoù chòu, nhöng

khoâng daùm maéng Taàn Chung, maø laïi quôû traùch Höông Laân, cho laø

hay sinh söï. Thaønh ra Höông Laân tiu nghæu, Taàn Chung cuõng beõn leõn,

ñeàu ñi veà choã ngoài.

Kim Vinh caøng leân nöôùc, ñaàu laéc lö, mieäng toùp teùp, noùi nhieàu caâu

baâng quô. Ngoïc aùi ngoài ôû ñaèng xa nghe thaáy, lieàn sinh chuyeän caõi

nhau. Kim Vinh nhaát quyeát noùi:

- Vöøa roài chính maét tao troâng thaáy hai ñöùa hoân vaø sôø ñít nhau ôû

ñaèng sau nhaø, chuùng noù baøn taùn nhau ñònh giôû troø ma quaùi...

Baáy giôø Kim Vinh ñaéc yù noùi böøa, khoâng coøn ñeå yù ñeán ai nöõa. Ngôø

ñaâu laïi laøm cho moät ngöôøi phaùt böïc leân, ngöôøi aáy laø ai? Chính laø Giaû

Töôøng, haøng chuùt ngaønh tröôûng beân phuû Ninh, cha meï maát sôùm, töø

beù ñeán ôû vôùi Giaû Traân, nay ñaõ möôøi saùu tuoåi daùng ngöôøi thanh tuù,

hôn caû Giaû Dung. Hai ngöôøi ôû vôùi nhau raát thaân. Trong phuû Ninh,

nhieàu ngöôøi laém mieäng, neân coù nhöõng ñöùa ñaày tôù khoâng vöøa loøng,

hay ñaët ñeàu noùi xaáu chuû. Nhieàu chuyeän phao ñoàn nhaûm nhí ñeán tai

Giaû Traân. Muoán traùnh söï hieàm nghi, Giaû Traân ñaõ chia nhaø cho Giaû

Töôøng ra ôû rieâng ngoaøi phuû Ninh.

Giaû Töôøng ñeïp trai, laïi thoâng minh. Goïi laø ñi hoïc ñeå che maét ñôøi

chöù haén vaãn thích choù saên gaø choïi, hoûi lieãu tìm hoa. Treân coù Giaû

Traân quaù yeâu, döôùi coù Giaû Dung che chôû, neân khaép trong hoï khoâng ai

daùm traùi yù haén. Haén voán chôi thaân vôùi Giaû Dung, nay thaáy ngöôøi ta

khinh reû Taàn Chung, thì khi naøo laïi chòu nhòn? “Ta phaûi ñöùng leân

deïp söï baát baèng naøy!” Nhöng roài haén laïi ñaén ño trong buïng: “Boïn

Kim Vinh, Giaû Thuïy ñeàu laø baïn thaân cuûa Tieát Baøn, ta cuõng ñi laïi vôùi

chuù Tieát. Nay neáu ra maët beânh Taàn Chung, taát nhieân chuùng noù seõ

maùch chuù Tieát, chaúng hoùa ra toån thöông ñeán hoøa khí hay sao? Neáu cöù

laëng yeân, thì tieáng xaáu aàm leân, mang tieáng caû luõ. Ta sao khoâng duøng

keá ngaên chaën ngay ñi, vöøa daäp taét ñöôïc tieáng xaáu, laïi khoâng maát

loøng ai?” Nghó xong haén giaû caùch ra ñaèng sau ñi tieåu, laúng laëng goïi

thö ñoàng cuûa Baûo Ngoïc laø Dính Yeân ñeán caïnh, noùi khích maáy caâu.

Dính Yeân laø ngöôøi haàu ñaéc löïc nhaát cuûa Baûo Ngoïc, nhöng coøn treû

tuoåi, khoâng hieåu vieäc ñôøi, xöa nay khoâng coù vieäc gì noù cuõng coøn naït

noä ngöôøi ta, nay nghe thaáy Giaû Töôøng noùi “Kim Vinh khinh reû Taàn

Chung, laïi coù caû caäu Baûo Ngoïc chuùng maøy cuõng dính líu vaøo ñoù, neáu

khoâng cho noù bieát tay, thì laàn sau noù coøn laùo nöõa” Dính Yeân beøn laäp

töùc ñi tìm ngay Kim Vinh. Noù khoâng goïi oâng Kim nöõa, maø goïi ngay

“Hoï Kim kia, maøy laø caùi gioáng gì?” Giaû Töôøng voäi xoû chaân vaøo giaøy

laøm boä saép söûa quaàn aùo ñi ra xem boùng maët trôøi, noùi: “Ñeán giôø roài vaø

noùi vôùi Giaû Thuïy coù vieäc xin veà tröôùc. Giaû Thuïy khoâng daùm ngaên laïi,

ñaønh ñeå cho haén ñi. Dính Yeân chaïy ñeán naém laáy Kim Vinh hoûi:

- Chuùng tao coù giôû troø gì chaêng nöõa thì can gì ñeán maøy mieãn laø

khoâng ñ... thaèng cha maøy thoâi. Maøy coù gioûi ra ñaây chôi vôùi oâng Dính

nhaø maøy!

Hoïc troø caû tröôøng ñeàu ngô ngaùc nhìn, Giaû Thuïy voäi quaùt:

- Dính Yeân khoâng ñöôïc noùi baäy!

Kim Vinh giaän taùi maët noùi:

- Laøm loaïn aø? Ñoà nhaõi con maø daùm nhö theá, tao seõ noùi vôùi chuû

maøy.

Roài haén giaät tay ñònh quay sang ñaùnh Baûo Ngoïc vaø Taàn Chung.

Boãng vuø moät tieáng ôû phía sau, khoâng bieát ai neùm caùi nghieân laïi,

nhöng may khoâng truùng vaøo ngöôøi naøo, laïi taït sang phía baøn cuûa Giaû

Lam vaø Giaû Huaân, laø chaét hoï gaàn beân phuû Vinh. Giaû Huaân luùc beù moà

coâi cha, ñöôïc meï nuoâng chieàu, ôû tröôøng chôi thaân vôùi Giaû Lam, cuøng

ngoài hoïc moät choã. Giaû Huaân tuoåi coøn nhoû, nhöng chí raát to, böôùng

bænh khoâng bieát sôï ai. Haén ñang ngoài ôû baøn, troâng thaáy baïn beø Kim

Vinh coù yù giuùp ngaàm Kim Vinh, neùm nghieân vaøo Dính Yeân, nhöng laïi

rôi vaøo tröôùc maët mình, caùi nghieân vôõ tan, möïc baén toùe ra ñaày quyeån

saùch. Haén khoâng chòu ñöôïc beøn maéng:

- Quaân cheát ñaâm cheát cheùm kia! Chuùng bay ñònh ñaùnh hoâi aø!

Haén caàm laáy caùi nghieân ñònh neùm laïi, Giaû Lam khoâng muoán sinh

chuyeän, voäi giaèng laáy caùi nghieân baûo:

- Em ôi, khoâng vieäc gì ñeán chuùng mình.

Giaû Huaân khoâng nhòn ñöôïc, thaáy caùi nghieân ñaõ bò giaèng maát, voäi

vôù ngay caùi traùp neùm sang beân kia. Nhöng vì ngöôøi beù, söùc yeáu neân

khoâng ñeán nôi, laïi rôi ngay vaøo baøn cuûa Baûo Ngoïc vaø Taàn Chung.

“Choang” moät tieáng, saùch giaáy, buùt nghieân ñoå tung toùe caû treân baøn,

laøm vôõ cheùn nöôùc cuûa Baûo Ngoïc, nöôùc ñoå ra leânh laùng.

Giaû Huaân nhaûy ra, ñònh ñaùnh ñöùa neùm nghieân. Baáy giôø Kim

Vinh tieän tay vôù ngay ñöôïc caùi gaäy tre, muùa tít leân. Phoøng heïp, ngöôøi

ñoâng, traùnh sao khoûi ñuïng phaûi ngöôøi! Dính Yeân bò ngay moät gaäy,

keâu aàm leân: “Caùc anh ñöùng khoanh tay ñaáy aø?” Baûo Ngoïc coøn moät luõ

haàu beù laø Taûo Hoàng, Söø Döôïc, Maëc Vuõ, ba ñöùa naøy leõ naøo laïi khoâng

hung leân. Chuùng keâu aàm ó: “Ñoà choù ñeû kia: Maøy daùm laáy gaäy ñaùnh

ngöôøi ta aø?” Maëc Vuõ ruùt ngay caùi then cöûa, Taûo Hoàng, Söø Döôïc tay

caàm roi ngöïa, xoâng vaøo nhö ong.

Giaû Thuïy vöøa caûn ngöôøi naøy, vöøa ngaên ngöôøi kia, nhöng naøo coù

ai nghe. Ñaùnh nhau tuùi buïi, boïn treû con thaáy vaäy coù ñöùa xuùm vaøo

ñaùnh hoâi cho vui, coù ñöùa nhaùt gan thì laùnh ñi moät choã, laïi coù ñöùa

ñöùng leân baøn voã tay cöôøi vaø xuùi theâm : “Ñaùnh ñi! Ñaùnh ñi!” Luùc baáy

giôø caû tröôøng suïc leân nhö vaïc nöôùc soâi.

Maáy ngöôøi haàu lôùn cuûa Baûo Ngoïc laø boïn Lyù Quí, nghe tieáng oàn aøo

ôû trong tröôøng, voäi chaïy vaøo quaùt phaûi thoâi vaø hoûi vì côù gì? Boïn hoïc

troø ñöùa noùi theá noï, ñöùa noùi theá kia, moãi ñöùa moät phaùch. Lyù Quí maéng

Dính Yeân moät traän roài ñuoåi ra. Ñaàu Taàn Chung ñuïng phaûi gaäy Kim

Vinh, toaïc moät mieáng da. Baûo Ngoïc laáy vaït aùo xoa cho Taàn Chung.

Thaáy moïi ngöôøi ñaõ ñöùng yeân, Baûo Ngoïc beøn baûo Lyù Quí:

- Doïn saùch vôû, mang ngöïa laïi ñaây, ñeå ta veà trình toân sö! Chuùng

ta bò ngöôøi ta khinh reû quaù. Khoâng noùi gì xa, rieâng moät vieäc giöõ leã

pheùp, ñeán noùi vôùi anh Thuïy, theá maø anh aáy laïi baûo chuùng ta traùi, ñeå

cho ngöôøi khaùc maéng chuùng ta, laïi xui ngöôøi ñaùnh Dính Yeân. Caû Taàn

Chung cuõng bò ñaùnh toaïc ñaàu. Nhö theá coøn hoïc laøm gì nöõa? Dính Yeân

thaáy ngöôøi ta khinh nhôøn ta, noù môùi laøm theá, chi baèng veà laø xong

chuyeän.

Lyù Quí khuyeân can:

- Xin caäu ñöøng noùng. Toân sö coù vieäc veà nhaø, nay vì vieäc nhoû laøm

raùc tai ngöôøi, laïi caøng toû ra laø mình voâ leã. Cöù yù toâi, cuõng neân daøn xeáp

cho xong, ñöøng laøm phieàn ñeán ngöôøi. Vieäc naøy loãi ôû caäu Thuïy caû. Toân

sö ñi vaéng, caäu aáy laø ngöôøi ñöùng ñaàu troâng nom tröôøng naøy, ai laøm

vieäc gì cuõng phaûi hoûi caäu aáy. Ai coù loãi ñaùng ñaùnh thì ñaùnh, ñaùng phaït

thì phaït, coù leõ naøo ñeå maëc cho hoï lung tung nhö theá?

Giaû Thuïy noùi:

- Toâi ñaõ maéng gaït ñi, nhöng chaúng ai chòu nghe caû.

Lyù Quí cöôøi noùi:

- Caäu giaän toâi cuõng cöù noùi: vì ngaøy thöôøng caäu aên ôû khoâng ñöôïc

ñöùng ñaén, neân noùi chaúng ai buoàn nghe. Neáu trình toân sö, ngay caäu

cuõng coù loãi, sao caäu khoâng thu xeáp ngay cho xong ñi.

Baûo Ngoïc noùi:

- Thu xeáp caùi gì? Ta phaûi veà thoâi!

Taàn Chung khoùc noùi:

- Coù Kim Vinh ôû ñaây thì toâi nhaát ñònh phaûi veà.

Baûo Ngoïc noùi:

- Taïi sao theá? Ngöôøi ta coøn ñeán hoïc nöõa laø chuùng ta? Toâi phaûi veà

trình ñuoåi Kim Vinh ñi.

Laïi hoûi Lyù Quí:

- Kim Vinh laø hoï haøng cuûa phoøng naøo?

Lyù Quí nghó moät luùc roài thöa:

- Thoâi ñöøng hoûi nöõa. Neáu noùi roõ hoï haøng e toån thöông ñeán hoøa

khí trong anh em.

Dính Yeân ôû ngoaøi noùi cheâm vaøo:

- Noù laø chaùu chò Hoaøng, ôû beân phuû Ñoâng, chöù laø caùi haïng gì maø

caäy theá ñeán doïa naït chuùng ta! Coâ noù laø chò Hoaøng chæ bieát tìm caùch

luoàn luïy ton hoùt môï Hai Lieãn ñeå nhôø vaû vay möôïn. Haïng chuû nhaø aáy

toâi coi ra gì ñaâu.

Lyù Quí voäi theùt maéng:

- Ñoà choù con kia! Bieát gì maø daùm lai nhai noùi baäy!

Baûo Ngoïc cöôøi nhaït:

- Ta cöù töôûng noù laø hoï haøng theá naøo, chaúng hoùa ra chaùu goïi chò

Hoaøng baèng coâ. Ñeå ta ñeán hoûi coâ noù.

Noùi xong, goïi Dính Yeân ñeán thu xeáp saùch vôû vaø ñònh ñi ngay.

Dính Yeân chaïy laïi, ñaéc yù noùi:

- Caäu khoâng caàn phaûi ñi, ñeå toâi ñeán baûo chò Hoaøng laø cuï cho goïi

ñeán, roài thueâ moät caùi xe loâi coå chò ta veà, cho cuï hoûi toäi, nhö theá chaúng

tieän hay sao?

Lyù Quí voäi theùt:

- Maøy muoán cheát aø? Giôø hoàn ñaáy, tao seõ ñaùnh maøy tröôùc, roài veà

trình oâng vaø baø laø vieäc naøy ñeàu taïi maøy xui giuïc caäu Baûo caû! Tao

muoán khuyeân ngaên cho eâm ñi, maøy laïi cöù bôùi chuyeän ra. May laøm aàm

caû tröôøng hoïc, ñaõ khoâng tìm caùch daäp taét ñi, laïi coøn ñònh nhaûy vaøo

ñoáng löûa aø!

Dính Yeân môùi chòu im, khoâng daùm noùi gì nöõa.

Baáy giôø Giaû Thuïy sôï vieäc keùo daøi thaønh to chuyeän, thì baûn thaân

cuõng khoâng ñöôïc yeân, neân ñaønh phaûi khuùm nuùm ñeán xin naøi Taàn

Chung vaø Baûo Ngoïc. Tröôùc hai ngöôøi khoâng baèng loøng. Sau Baûo Ngoïc

noùi:

- Baét Kim Vinh ñeán taï loãi thì seõ thoâi khoâng veà trình nöõa!

Luùc ñaàu Kim Vinh khoâng chòu, sau Giaû Thuïy baét buoäc noù phaûi xin

loãi, Lyù Quí cuõng khuyeân baûo:

- Vieäc naøy do anh gaây ra ñaàu tieân, neáu khoâng chòu theá, thì bao

giôø xong chuyeän.

Kim Vinh bò eùp quaù, ñaønh phaûi vaùi Taàn Chung moät vaùi.

Nhöng Baûo Ngoïc khoâng nghe, baét phaûi laïy. Giaû Thuïy chæ muoán

cho yeân chuyeän neân laïi kheõ baûo Kim Vinh:

- Tuïc ngöõ coù caâu: “Duø toäi gieát ngöôøi cuõng ñeán raäp ñaàu xin loãi laø

cuøng”. Maøy ñaõ gaây chuyeän thì phaûi coá nhòn ñi, ñeán raäp ñaàu cho xong

chuyeän.

Kim Vinh khoâng laøm theá naøo ñöôïc ñaønh phaûi ñeán laïy Taàn Chung.

o0o

Hoài thöù möôøi

Kim quaû phuï tham lôïi chòu nhaãn nhuïc

Tröông thaùi y xem beänh noùi goác nguoàn

Vì döïa vaøo ngöôøi nhieàu theá maïnh, vaø Giaû Thuïy baét phaûi taï loãi,

neân Kim Vinh ñaønh phaûi laïy taï Taàn Chung, baáy giôø Baûo Ngoïc môùi

chòu thoâi, khoâng sinh chuyeän nöõa. Tan hoïc, Kim Vinh veà nhaø, caøng

nghó caøng töùc, laåm baåm: “Taàn Chung chæ laø em vôï Giaû Dung, khoâng

phaûi laø con chaùu hoï Giaû, cuõng ñi hoïc nhö ta thoâi. Chæ vì noù thaân vôùi

Baûo Ngoïc, neân coi ngöôøi baèng nöûa con maét. Neáu noù aên ôû ñöùng ñaén thì

chaúng noùi laøm gì, nhöng thöôøng ngaøy noù laïi thaäm thaäm thuït thuït vôùi

Baûo Ngoïc, coi nhö ai cuõng muø caû, khoâng troâng thaáy gì. Nay noù laïi ñi

chaèng vôùi ñöùa khaùc, choïc vaøo maét ta. Duø coù gaây chuyeän, ta laïi sôï gì?”

Meï Kim Vinh laø hoï Hoà, nghe con caûu nhaûu moät mình, baûo:

- Maøy laïi ñònh sinh söï gì ñaáy? Tao phaûi noùi khoù maõi vôùi coâ maøy,

coâ maøy laïi tìm heát caùch ñeå noùi vôùi môï Lieãn beân phuû Taây, maøy môùi coù

choã hoïc. Neáu khoâng nhôø ngöôøi ta, thì nhaø mình söùc ñaâu môøi ñöôïc

thaày? Vaû chaêng, ôû beân aáy côm nöôùc coù saün, hai naêm nay maøy ñöôïc

hoïc ôû ñaáy, tao ñôõ bao nhieâu tieàn. Soá tieàn bôùt ra aáy, tao may theâm

quaàn aùo ñeïp cho maøy. Neáu maøy khoâng hoïc ôû beân aáy, thì bieát theá naøo

ñöôïc caäu Tieát, moãi naêm ñöôïc caäu aáy giuùp nhaø mình tôùi baûy taùm möôi

laïng baïc? Nay maøy laïi muoán sinh söï thì lieäu maøy coù tìm ñöôïc choã naøo

hoïc toát nhö theá khoâng? Tao baûo cho maø bieát, vieäc aáy khoù hôn leân trôøi

ñaáy! Maøy muoán toát thì ñi nguû ngay ñi cho xong chuyeän!

Baáy giôø Kim Vinh môùi chòu im, khoâng noùi nöõa. Moät luùc nguû yeân.

Hoâm sau laïi ñi hoïc nhö thöôøng.

Coâ cuûa Kim Vinh laø vôï Giaû Hoaøng. Giaû Hoaøng thuoäc doøng chöõ

“ngoïc” trong chi tröôûng hoï Giaû. Nhöng coù phaûi caû hoï nhaø naøo cuõng

ñöôïc thònh vöôïng nhö phuû Ninh, phuû Vinh ñaâu? Ñieàu ñoù chaúng caàn

phaûi noùi. Vôï choàng Giaû Hoaøng coù moät cô nghieäp nho nhoû thöôøng hay

ñeán thaêm phuû Ninh vaø phuû Vinh, laïi kheùo chieàu chuoäng Phöôïng Thö

vaø Vöu thò, ñöôïc hoï giuùp ñôõ, môùi coù theå sinh soáng qua ngaøy. Hoâm aáy

trôøi taïnh raùo, roãi vieäc, vôï Giaû Hoaøng mang theo moät baø giaø, thueâ xe

veà thaêm chò daâu vaø chaùu.

Trong khi noùi chuyeän, meï Kim Vinh ñem vieäc hoâm qua xaûy ra ôû

tröôøng hoïc, töø ñaàu ñeán ñuoâi, keå cho vôï Giaû Hoaøng nghe. Vôï Giaû

Hoaøng ñieân tieát noùi:

- Thaèng nhaõi Taàn Chung kia laø baø con vôùi hoï Giaû, thì thaèng Vinh

naøy khoâng phaûi laø hoï haøng vôùi hoï Giaû hay sao? Noù caäy theá vöøa chöù?

Vaû laïi vieäc laøm cuûa noù coù ñeïp ñeõ gì cho cam! Ngay ñeán Baûo Ngoïc

cuõng khoâng coù pheùp nhö theá. Ñeå toâi sang phuû Ñoâng noùi chuyeän vôùi

chò Traân vaø chò thaèng Taàn Chung, xem hoï phaân giaûi ra sao?

Meï Kim Vinh nghe noùi hoaûng leân, voäi vaøng ngaên laïi:

- Toâi buoät mieäng noùi chuyeän vôùi coâ ñaáy thoâi, coâ ñöøng sang keå vôùi

ngöôøi ta nöõa. Phaûi traùi thaây keä chuùng noù. Neáu xaûy ra chuyeän gì thì

chaùu noù coøn ôû yeân beân aáy sao ñöôïc? Söùc nhaø thì khoâng nhöõng khoâng

môøi ñöôïc thaày, maø caû ñeán tieàn aên uoáng chi duøng cho noù cuõng toán keùm

nhieàu.

Vôï Giaû Hoaøng noùi:

- Vieäc aáy khoâng ngaïi. Ñeå toâi sang noùi xem sao.

Khoâng nghe lôøi chò daâu, vôï Giaû Hoaøng cöù sai baø giaø goïi xe sang

phuû Ninh. Ñeán nôi, xuoáng xe tröôùc cöûa naùch phía ñoâng, vaøo gaëp ngay

Vöu thò. Baáy giôø, vôï Giaû Hoaøng chöa daùm tuoân noãi böïc doïc, chæ voàn

vaõ thaêm hoûi, noùi maáy caâu chuyeän phieám roài hoûi:

- Hoâm nay sao khoâng thaáy môï Dung?

Vöu thò noùi:

- Khoâng bieát chaùu noù ra laøm sao, maø hai thaùng nay khoâng thaáy

kinh. Môøi oâng lang ñeán xem, laïi baûo khoâng phaûi laø coù tin möøng. Hai

hoâm nay, noù cöù ñeán chieàu laø ngöôøi meät, maét hoa, chuyeän cuõng khoâng

buoàn noùi, toâi baûo chaùu: “Khoâng neân giöõ leã laém, sôùm toái khoâng caàn

theo leä ñeán thaêm nom, phaûi tónh döôõng môùi ñöôïc. Hoï haøng ñeán, ñaõ coù

toâi; neáu caùc baäc beà treân coù cheâ traùch ñieàu gì toâi seõ noùi hoä”. Toâi daën caû

chaùu Dung: “Khoâng ñöôïc quaáy raày noù. Khoâng ñöôïc laøm noù töùc giaän,

ñeå noù tónh döôõng ít laâu cho khoûe. Noù caàn gì thì cöù ñeán ñaây maø laáy,

neáu chaúng may coù meänh heä naøo maøy phaûi laáy vôï khaùc, ta chaéc raèng

coù ñoát ñuoác ñi luøng khaép thieân haï cuõng chaúng tìm ñaâu ra ñöôïc ngöôøi

neát na nhö theá. Caùc baäc treân trong hoï khoâng ai laø khoâng yeâu quyù

caùch cö xöû cuûa noù”. Vì noù maø baáy laâu nay toâi cöù lo laéng khoâng yeân.

Khoâng ngôø saùng nay, em trai noù ñeán thaêm, tính coøn treû con, chöa

bieát caân nhaéc hay dôû, thaáy chò oám, ñaùng leõ coù vieäc gì töùc böïc ñeán ñaâu

cuõng khoâng neân noùi môùi phaûi. Theá maø noù keå heát caû nhöõng chuyeän

ñaùnh nhau ôû tröôøng, chaúng bieát ñöùa naøo ñeán hoïc nhôø maø daùm baét

naït noù, vaø noùi cho chò noù nghe caû nhöõng caâu chuyeän baäy baï. Thím ôi,

chaéc thím cuõng bieát con daâu toâi beà ngoaøi thì noùi cöôøi vui veû laém,

nhöng trong buïng hay suy nghó, heã nghe thaáy ai noùi caùi gì, noù cuõng

ñaén ño ñeán naêm ba ngaøy môùi thoâi. Beänh naøy laø do noù nghó nhieàu quaù

maø sinh ra. Nay nghe noùi coù ngöôøi khinh reû em noù, noù vöøa buoàn vöøa

töùc; buoàn vì boïn voâ laïi gaây beø keùo caùnh, aên khoâng noùi coù, ñaâm ngöôøi

noï choïc ngöôøi kia; töùc vì em mình hö hoûng khoâng chòu hoïc, khoâng

chuyeân taâm saùch vôû, laïi laøm oàn caû tröôøng. Vì theá, noù boû caû böõa côm

saùng. Toâi khuyeân giaûi moät hoài, laïi daën doø em noù maáy caâu, baûo haõy

sang chôi vôùi Baûo Ngoïc ôû phuû beân kia. Toâi laïi troâng cho noù aên heát

nöûa baùt yeán saøo roài môùi veà ñaây. Thím tính theá coù soát ruoät khoâng? Laïi

theâm baây giôø khoâng coù thaày thuoác naøo hay. Nghó ñeán beänh noù luùc

naøo, laø ruoät toâi ñau nhö kim chaâm. Thím coù bieát ai chöõa thuoác gioûi

khoâng?

Kim thò nghe vaäy, bao nhieâu côn töùc giaän ôû nhaø muoán ñeán caõi

nhau ngay vôùi Taàn thò ñeàu bay ñeán taän nöôùc Traûo Oa(1) heát caû. Laïi

nghe thaáy Vöu thò hoûi thaày thuoác hay, lieàn traû lôøi:

- Toâi khoâng quen thaày thuoác naøo, cöù beänh tình môï Caû nhö vaäy,

chaéc ñaâu khoâng phaûi laø coù mang? Chò ñöøng neân cho chöõa baäy keûo oan

gia ñaáy!

Vöu thò noùi:

- Ñuùng theá.

Hai ngöôøi ñöông noùi chuyeän, Giaû Traân ôû ngoaøi vaøo hoûi:

- Coù phaûi thím Hoaøng ñaáy khoâng?

Kim thò ñöùng daäy chaøo. Giaû Traân baûo Vöu thò:

- Môøi thím Hoaøng ôû laïi xôi côm.

Noùi xong, Giaû Traân ñi ra. Kim thò ñeán chuyeán naøy, coát noùi cho

Taàn thò bieát laø Taàn Chung khinh reû chaùu mình, nay bieát Taàn thò oám,

neân thoâi khoâng nhaéc ñeán nöõa. Laïi thaáy vôï choàng Giaû Traân ñoái ñaõi

raát töû teá, Kim thò ñoåi giaän laøm vui, noùi chuyeän phieám moät luùc roài veà.

Kim thò ñi roài. Giaû Traân laïi vaøo hoûi Vöu thò:

- Hoâm nay thím aáy ñeán coù vieäc gì?

Vöu thò ñaùp:

- Chaúng noùi gì caû. Khi môùi ñeán, troâng coù veû böïc töùc. Moät luùc sau

toâi noùi ñeán chuyeän con daâu oám, thì neùt maët thím aáy daàn daàn dòu ñi.

OÂng coù môøi ôû laïi aên côm, thím aáy noùi thaáy con daâu oám nhö theá,

khoâng tieän ngoài laïi, chæ noùi daêm ba caâu chuyeän roài ñi, cuõng khoâng caàu

caïnh vieäc gì caû. Con daâu mình oám, oâng neân tìm ñaâu coù thaày thuoác

hay chöõa chaïy cho noù, ñöøng ñeå naán naù maø lôõ vieäc. Hieän giôø moät luõ

thaày thuoác ôû nhaø naøy, khoâng theå duøng ñöôïc. Heã ngöôøi ta keå theá naøo

thì hoï theo theá maø noùi döïa noùi daãm maáy caâu cho coù vaên coù veû. Beà

ngoaøi ra boä aân caàn chaêm chæ laém, cöù ba boán ngöôøi luaân phieân nhau

xem maïch, moät ngaøy ít ra cuõng xem ñeán boán naêm laàn. Roài hoïp nhau

laïi baøn taùn keâ ñôn nhöng roài cuõng chaúng aên thua gì. Ngöôøi beänh thì

moät ngaøy phaûi boán naêm laàn thay quaàn aùo, ñöùng leân ngoài xuoáng ñeå

(1) Teân moät haûi ñaûo ôû ngoaøi Thaùi Bình Döông, ngöôøi ta cho laø Java ngaøy nay. ÔÛ ñaây yù

noùi côn giaän tan heát.

tieáp oâng lang, thöïc chaúng coù ích gì.

Giaû Traân noùi:

- Con beù cuõng laån thaån laém, vieäc gì phaûi thay quaàn aùo luoân? Nhôõ

bò laïnh, beänh naëng theâm thì laøm theá naøo? Baûo noù cöù maëc quaàn aùo

ñeïp vaøo, coù ñaùng laø maáy. Ngöôøi noù laø caàn, duø moãi ngaøy moät boä quaàn

aùo môùi cuõng chaúng sao. Toâi ñang ñònh noùi ñeå baø bieát: Vöøa roài Phuøng

Töû Anh laïi thaêm, thaáy toâi buoàn, oâng ta hoûi coù vieäc gì. Toâi noùi: “Coù

ngöôøi con daâu ñöông oám, khoâng bieát laø beänh hay coù tin möøng maø

khoâng tìm ñöôïc tha�.

theá toâi lo laém.” Phuøng Töû Anh noùi: “Khi coøn beù coù moät thaày hoïc hoï

Tröông teân Höõu Só, hoïc raát roäng, laïi gioûi ngheà thuoác, ñoaùn tröôùc ñöôïc

soáng cheát. Naêm nay vaøo Kinh quyeân cho con laøm quan, hieän ñöông ôû

nhaø oâng ta.” Xem theá, beänh noù may ra gaëp thaày gaëp thuoác, cuõng chöa

bieát chöøng. Toâi ñaõ sai ngöôøi ñöa danh thieáp ñeán môøi. Hoâm nay muoän

roài, coù theå laø saùng mai oâng ta môùi ñeán. Phuøng Töû Anh cuõng noùi veà

nhaø seõ coá môøi cho baèng ñöôïc. Vaäy chôø Tröông tieân sinh ñeán seõ hay.

Vöu thò nghe noùi raát möøng, nhaân noùi:

- Ngaøy kia laø sinh nhaät oâng ta, oâng ñònh laøm theá naøo?

Giaû Traân noùi:

- Toâi vöøa môùi ñeán thaêm vaø môøi oâng veà nhaø ñeå con chaùu laøm leã

möøng. OÂng noùi: “Ta quen thanh tònh ñi roài, khoâng muoán veà nhaø

huyeân naùo laém. Gaëp ngaøy sinh nhaät, con muoán ta veà nhaän leã möøng

cuûa con chaùu, chi baèng ñem baûn “AÂm chaát vaên”(1) maø ta ñaõ chuù thích,

cho ngöôøi vieát laïi töû teá roài ñöa ñi in, so vôùi vieäc ta nhaän leã möøng thoï

cuûa con chaùu coøn quyù gaáp traêm laàn. Ngaøy mai hay ngaøy kia, con chaùu

caùc nôi ñeán, con neân tieáp ñaõi caån thaän. Con khoâng caàn phaûi ñeán ñaây

nöõa, vaø cuõng khoâng caàn phaûi mang bieáu ta caùi gì. Neáu con coøn thaáy

aùy naùy, thì nhaân tieän ñaây con leã taï maáy leã, chöù hoâm sau ñöøng mang

ngöôøi ñeán quaáy raày, ta khoâng baèng loøng ñaâu.” OÂng ñaõ daïy theá, ngaøy

mai toâi khoâng daùm ñeán nöõa. Haõy goïi Lai Thaêng ñeán ñaây, baûo noù söûa

soaïn tieäc röôïu trong hai ngaøy.

Vöu thò goïi Giaû Dung ñeán daën:

(1) Moät thöù vaên khuyeân ngöôøi laøm phuùc.

- Con baûo Lai Thaêng phaûi theo leä söûa soaïn tieäc röôïn trong hai

ngaøy cho thaät lòch söï. Con phaûi sang phuû Taây môøi cuï, baø Caû, baø Hai

vaø thím Lieãn sang chôi. Hoâm nay cha con ñaõ tìm ñöôïc thaày thuoác hay,

cho ngöôøi ñi môøi roài. Ngaøy mai oâng ta ñeán, con seõ keå roõ beänh tình vôï

con cho oâng ta nghe.

Giaû Dung vaâng lôøi ñi ra, gaëp ñöùa beù ñi môøi thaày thuoác ôû nhaø

Phuøng Töû Anh veà noùi:

- Con vöøa caàm danh thieáp cuûa oâng ñeán nhaø hoï Phuøng môøi oâng

lang, oâng lang baûo: “Vieäc naøy oâng Phuøng ñaõ noùi roài, nhöng vì ñi chôi

caû ngaøy môùi veà, tinh thaàn khoâng ñöôïc tænh taùo, coù ñeán cuõng chöa xem

maïch ñöôïc. Caàn phaûi tónh döôõng moät ñeâm. Ngaøy mai seõ laïi”. OÂng aáy

laïi noùi: “Y hoïc coøn noâng caïn, ñaùng leõ khoâng daùm nhaän lôøi. Nhöng vì

neå oâng Phuøng ñaõ tieán cöû vôùi oâng khoâng ñeán khoâng tieän, neân nhôø con

veà trình tröôùc vôùi oâng. Coøn böùc danh thieáp cuûa oâng thì khoâng daùm

nhaän”. OÂng ta ñaõ traû laïi cho con mang veà(1). Vaäy nhôø caäu trình oâng

hoä cho.

Giaû Dung vaøo nhaø trong trình vôùi Giaû Traân vaø Vöu thò, roài ñi goïi

Lai Thaêng, baûo söûa soaïn tieäc röôïu trong hai ngaøy lieàn, Lai Thaêng

nhaän lôøi ñi ngay.

Tröa hoâm sau, ngöôøi gaùc cöûa vaøo trình: “Tröông tieân sinh ñaõ ñeán”.

Giaû Traân môøi vaøo trong nhaø khaùch. Uoáng nöôùc xong, baét ñaàu caâu

chuyeän.

Giaû Traân noùi:

- Hoâm tröôùc oâng Phuøng coù cho bieát tieân sinh hoïc vaán vaø phaåm

caùch hôn ngöôøi, laïi hieåu saâu veà y hoïc. Tieåu ñeä xieát bao meán phuïc.

Tröông noùi:

- Vaõn sinh laø keû hoïc troø queâ muøa, hieåu bieát noâng caïn. Hoâm qua

oâng Phuøng cho bieát choã ñaïi nhaân ñaây khieâm nhöôøng, toân troïng keû só,

nay cho goïi ñeán, vaõn sinh khoâng daùm traùi leänh. Nhöng vì khoâng coù

chuùt thöïc hoïc, nghó caøng theâm hoå theïn.

(1) Theo tuïc leä coå, ngöôøi döôùi nhaän lôøi môøi cuûa ngöôøi treân, neáu coù danh thieáp môøi thì traû

laïi; töùc laø toû yù khieâm toán, khoâng daùm töï coi laø ngang haøng.

Giaû Traân noùi:

- Xin tieân sinh ñöøng quaù khieâm toán, vaøo xem maïch cho chaùu, nhôø

böïc cao minh, chuùng toâi seõ truùt khoûi noãi lo laéng trong loøng.

Giaû Dung môøi Tröông vaøo nhaø trong. Troâng thaáy Taàn thò, Tröông

quay laïi hoûi:

- Ñaây laø toân phu nhaân?

Giaû Dung ñaùp:

- Thöa phaûi, môøi tieân sinh ngoài chôi, ñeå toâi keå nhöõng beänh chöùng

cuûa nhaø toâi, roài tieân sinh haõy xem maïch, coù ñöôïc khoâng?

Tröông noùi:

- Theo yù toâi, xem maïch tröôùc ñaõ, roài haõy keå beänh. Toâi môùi ñeán

toân phuû laàn ñaàu, chöa bieát beänh tình toân phu nhaân ra sao, nhöng vì

ñaõ nhaän lôøi vôùi oâng Phuøng, khoâng ñeán khoâng ñöôïc. Nay xin baét maïch

tröôùc xem toâi noùi coù ñuùng hay khoâng, roài haõy keå cho bieát beänh tình

cuûa toân phu nhaân maáy laâu nay. Sau ñoù chuùng ta seõ chaâm chöôùc laäp

moät phöông thuoác, vaø duøng ñöôïc hay khoâng laø tay caäu quyeát ñònh.

Giaû Dung noùi:

- Tieân sinh thöïc laø böïc cao minh, tieác khoâng ñöôïc gaëp sôùm. Baây

giôø nhôø tieân sinh xem maïch cho, chöõa ñöôïc hay khoâng xin cho bieát,

ñeå cha meï toâi ñöôïc yeân loøng.

Baáy giôø boïn a hoaøn mang goái ñeán, ñeå Taàn thò ngoài döïa vaøo ñoù roài

veùn aùo leân, thoø tay ra ngoaøi cho oâng lang baét maïch. OÂng lang töï

mình thôû ñeàu ñeå nhaän roõ soá chí(1).

Xem tay phaûi moät luùc, roài baét sang tay traùi. Xem xong roài noùi:

“Chuùng ta ra ngoaøi”.

Giaû Dung cuøng oâng lang ra nhaø ngoaøi ngoài. Ngöôøi haàu pha nöôùc

böng leân, Giaû Dung noùi:

- Môøi tieân sinh xôi nöôùc. - Sau ñoù beøn hoûi: - Tieân sinh xem beänh

naøy coù chöõa ñöôïc khoâng?

OÂng lang noùi:

(1) Chí: Theo pheùp xem maïch cuûa ñoâng y: maïch trung bình laø moät hôi thôû, maïch

moå boán caùi, khoâng ñuû boán caùi goïi laø trì, quaù boán caùi goïi laø saùc. Vaäy soá chí laø soá

moå nhieàu hay ít cuûa maïch trong moät hôi thôû.

- Maïch “Thoán” beân taû thì traàm saùc, “Quan” beân taû thì traàm phuïc;

“Thoán” beân höõu thì teá maø voâ löïc, “Quan” beân höõu thì hö maø voâ thaàn.

“Taû Thoán” traàm saùc laø taâm khí hö maø sinh hoûa; “Taû Quan” traàm phuïc

laø can khí treä maø huyeát khuy. “Höõu thoán” teá maø voâ löïc, laø khí phaän ôû

pheá kinh raát hö; “Höõu Quan” hö maø voâ thaàn, laø tyø thoå bò can moäc

khaéc cheá. Taâm khí hö maø sinh hoûa, taát sinh ra chöùng kinh nguyeät

khoâng ñeàu, ñeâm khoâng nguû ñöôïc. Can maø huyeát khuy khí tueä, thì

döôùi maïng môõ ñau maø phaùt tröôùng, nguyeät tín ñeán chaäm trong buïng

phaùt noùng. Khí phaän ôû pheá kinh maø hö, thì ñaàu naëng maét hoa, giôø

daàn, giôø maõo theá naøo cuõng ra moà hoâi, choaùng vaùng nhö ngoài trong

thuyeàn; Tuø thoå maø bò can moäc khaéc cheá thì khoâng muoán aên uoáng,

tinh thaàn moûi meät, chaân tay buoàn böïc. Theo toâi, maïch naøy phaûi coù

chöùng beänh nhö theá môùi ñuùng. Neáu baûo coù tin möøng, thì tieåu ñeä

khoâng daùm nghe theo(1).

Moät baø giaø haàu ôû beân caïnh noùi:

- Tieân sinh noùi nhö thaàn vaäy. Ñieàu gì cuõng ñuùng. Toâi khoâng caàn

phaûi keå theâm nöõa. Maáy oâng lang nhaø naøy ñeán xem maïch, khoâng ai

noùi ñ�át �ôïc ñuùng nhö theá; ngöôøi noùi khoâng quan heä gì; ngöôøi thì baûo ñeán

tieát ñoâng chí laø ñaùng lo. Nhöng khoâng ai noùi ñöôïc ñuùng nhö theá,

mong tieân sinh chæ baûo roõ cho.

OÂng lang noùi:

- Chöùng beänh cuûa toân phu nhaân nhaø ta maø ñeán noãi naøy laø bôûi caùc

thaày ñeå chaäm quaù! Neáu chöõa ngay luùc môùi haønh kinh khoâng ñeàu, coù

leõ baây giôø ñaõ khoûi roài chaû coøn phaûi lo nöõa. Cöù nhö toâi xem, thì beänh

coøn ba phaàn coù theå chöõa ñöôïc. Duøng ñôn thuoác cuûa toâi, uoáng vaøo maø

nguû ñöôïc, seõ chaéc theâm vaøi phaàn nöõa. Maïch naøy phaûi laø ngöôøi taâm

tính cao cöôøng, thoâng minh toät böïc; nhöng thoâng minh quaù thöôøng coù

vieäc khoâng nhö yù, ñaõ coù nhieàu vieäc khoâng nhö yù, thì phaûi tö löï quaù ñoä.

Beänh naøy laø do lo nghó, thaønh ra haïi tyø, can moäc vöôïng quaù, neân

kinh nguyeät ñeán khoâng ñuùng kyø. Toâi xin hoûi: Toân phu nhaân nhaø ta ít

laâu nay, kinh kyø khoâng ngaén quaù, maø laïi daøi quaù, coù phaûi khoâng?

Baø giaø noùi:

(1) Ñaây laø nhöõng danh töø veà maïch lyù vaø y lyù cuûa ñoâng y.

- Kinh kyø khoâng bao giôø ngaén caû. Coù khi keùo ñeán hai ba ngaøy,

hoaëc ñeán möôøi ngaøy.

OÂng lang noùi:

- Phaûi roài! Chính laø goác beänh ôû ñaáy. Neáu ngay töø ñaàu maø cho

uoáng thuoác döôõng taâm ñieàu kinh, thì ñaâu ñeán noãi naøy! Baây giôø roõ laø

beänh thuûy khuy hoûa vöôïng. Haõy uoáng thöû thang thuoác naøy xem sao.

Roài oâng ta keâ ñôn ñöa cho Giaû Dung.

Ích khí döôõng vinh boå tyø hoøa can thang:

Nhaân saâm hai ñoàng; baïch truaät hai ñoàng; (thoå sao); Vaân linh ba

ñoàng; Thuïc ñòa boán ñoàng; Qui thaân hai ñoàng; baïch thöôïc hai ñoàng;

Xuyeân khung moät ñoàng naêm phaân; Hoaøng kyø ba ñoàng; Höông phuï meã

hai ñoàng; Thoå saøi hoà taùm phaân; hoaøi sôn döôïc hai ñoàng (sao); Chaân a

dao hai ñoàng (caùp phaán sao); Dieân hoà saùch moät ñoàng röôõi (sao röôïu);

Chích thaûo taùm phaân.

Thuoác daãn duøng: Kieän lieân töû, taùm hoät, boû ruoät; Ñaïi taùo hai quaû.

Giaû Dung xem xong noùi:

- Tieân sinh thöïc laø baäc cao minh. Xin cho bieát beänh naøy coù ñaùng

lo ngaïi khoâng?

OÂng lang cöôøi:

- Caäu raát saùng suoát, beänh ñeán theá naøy, cuõng ñaõ quaù laâu roài. Uoáng

thuoác naøy vaøo coøn nhôø ôû “Maùt tay” nöõa. Theo tieåu ñeä, muøa ñoâng naêm

nay chöa vieäc gì ñaâu. Qua tieát xuaân phaân, môùi coù theå mong khoûi haún

ñöôïc.

<span color="navy">Giaû Dung laø ngöôøi thoâng minh, cuõng khoâng hoûi theâm nöõa.

Tieãn oâng lang veà roài, Giaû Dung ñöa ñôn thuoác, maïch aùn vaø keå laïi

nhöng lôøi oâng lang vöøa noùi cho Giaû Traân vaø Vöu thò nghe. Vöu thò noùi:

- Xöa nay caùc oâng lang ñeàu khoâng ai noùi ñöôïc raønh maïch nhö theá,

chaéc oâng aáy duøng thuoác khoâng laàm.

Giaû Traân cöôøi noùi:

- OÂng ta khoâng phaûi laø haïng “Lang thang” kieám aên veà ngheà

thuoác. Vì nhaø ta chôi thaân vôùi oâng Phuøng Töû Anh, môùi môøi ñöôïc oâng

aáy, chöù coù deã daøng ñaâu. Nhôø coù oâng ta, may ra con daâu ta khoûi beänh.

Trong ñôn thuoác coù keâ nhaân saâm, hoâm noï nhaø ñaõ mua saün moät caân,

ñem ra maø duøng.

Giaû Dung nghe noùi, môùi cho ngöôøi ñi boác thuoác saéc cho Taàn thò