Hon Nhan Cong Giao

Lời Mở Ðầu

T

rong một thời đại nhiều thay đổi mau chóng, nhiều giá trị bị lung lay và cũng có nhiều thử thách lớn lao. Một trong những thử thách ấy là vấn đề hôn nhân.

Tỷ lệ ly dị ngày nay khá cao, nhưng điều đó không có nghĩa hôn nhân không còn giá trị. Nó có nghĩa cần một cái nhìn đúng đắn, chính xác, và chuẩn bị hôn nhân kỹ càng hơn.

Trang Hôn Nhân Công Giáo dành cho bất cứ ai đã, đang và sẽ bước vào đời sống hôn nhân. Nếu bạn đã lập gia đình thì đây là tập tài liệu có giá trị để qua đó hai bạn nhìn lại đời sống hôn nhân của mình. Nếu bạn đang tiến đến hôn nhân, thì cũng không muộn để biết thêm những gì cần thiết trước khi nói lên lời thề hứa hôn nhân vĩnh viễn và kéo dài suốt cả đời. Và nếu bạn muốn tìm hiểu về đời sống lứa đôi trước khi quyết định ơn gọi cho mình thì tập tài liệu này là hành trang cần thiết cho một cuộc đời nhiều thú vị, nhiều cam go nhưng cũng nhiều hạnh phúc.

Ðiều quan trọng là sự thành tâm và sự trưởng thành của bạn.

Mỗi một chương trong Hôn Nhân Công Giáo đều có những câu hỏi để suy tư và để chia sẻ. Nếu giáo xứ bạn có chương trình "Sponsor Couple", thì sau khi hai bạn chia sẻ riêng với nhau, trong buổi gặp gỡ với đôi vợ chồng bảo trợ, cả bốn người sẽ chia sẻ cho nhau nghe những suy tư của mỗi người một cách thành thật. Chia sẻ không có nghĩa giảng dạy, thầy đời hay đưa ra lý thuyết. Chia sẻ là cố gắng thành thật tối đa để nói lên những gì có thực trong đời sống và trong tâm tư. Tuy nhiên, bạn không bắt buộc phải trả lời mọi câu hỏi, hoặc cho biết những gì bạn chưa sẵn sàng. Và những gì được chia sẻ giữa bốn người thì được giữ kín trong bốn người mà thôi. Có những chương không áp dụng cho hoàn cảnh của bạn hoặc cho hoàn cảnh của đôi bảo trợ thì không buộc phải chia sẻ.

Nếu các bạn trẻ thông thạo tiếng Anh hơn tiếng Việt, xin liên lạc với Cha Robert A. Ruhnke C.SS.R. để mua tập "For Better and For Ever" (giá $10 + cước phí) mà Trang Hôn Nhân Công Giáo đã phỏng dịch từ cuốn này. Tập "For Better and For Ever" được các giáo xứ Hoa Kỳ sử dụng trong chương trình "Sponsor Couple" trong nhiều năm qua. Các linh mục, hay thừa tác viên hôn phối cũng có thể sử dụng tập tài liệu này để giúp các bạn trẻ bước vào đời sống lứa đôi.

Nếu bạn sử dụng tài liệu tiếng Việt này và muốn cám ơn công lao của Cha Ruhnke, xin gửi $10 đôla về địa chỉ: Robert A. Ruhnke C.SS.R., 1617 Iowa St., San Antonio, TX, 78203. Cám ơn bạn.

Chương 1: Những Việc Phải Chuẩn Bị

I. Nhà Thờ

Chỗ cử hành lễ cưới theo "truyền thống" là nhà thờ thuộc xứ đạo mà cô dâu cũng như gia đình sinh hoạt ở đây. Trong xã hội ngày nay người ta thay đổi chỗ ở nhiều nên truyền thống này cũng thay đổi. Nhiều giáo xứ cũng uyển chuyển cho đôi tân hôn cử hành lễ cưới ở nhà thờ họ, dù rằng đôi này không đi lễ thường xuyên ở đây. Một cách lý tưởng, bạn nên chọn nhà thờ mà cả hai người đều hoạt động tích cực cho giáo xứ. Những giáo xứ lớn thường có nhiều lễ cưới nên họ dành ưu tiên cho những giáo dân thuộc về giáo xứ. Nếu bạn muốn cử hành lễ cưới ở một nhà thờ đặc biệt nào đó, một cách khôn ngoan bạn phải tiếp xúc với chỗ đó trước để biết những điều kiện của họ.

Nếu một trong hai bạn không phải là người Công Giáo, nên dành thời giờ đọc thêm Chương 14.

II. Liên Lạc Với "Cha xứ" (*)
và Chứng Minh Tình Trạng Tự Do Kết Hôn

Nếu bạn dự định cử hành lễ cưới theo nghi thức Công Giáo, điều đầu tiên phải làm là liên lạc với giáo xứ, nơi bạn sẽ làm đám cưới, và với "cha xứ" là người sẽ chứng hôn cho bạn. Trước khi bạn đặt tiền cọc để giữ chỗ, thuê ca đoàn, điều quan trọng nhất là phải nói chuyện với "cha xứ". Tại sao? Vì "cha xứ" là người có trách nhiệm phải biết chắc bạn không bị ngăn trở gì để kết hôn theo luật của Giáo Hội Công Giáo. Ðiều này có thể phức tạp hơn nhiều người nghĩ. Bất cứ ai đã từng kết hôn, dù đó chỉ là "hôn nhân đời", thì rất có thể họ không được "tự do kết hôn" trong Giáo Hội Công Giáo.

Lấy một thí dụ: Giang là người Công Giáo và chưa bao giờ lập gia đình. Sáu tháng trước đây, cô có hẹn hò với người bạn trai, Minh, là người theo đạo Tin Lành mà 5 năm trước Minh đã lập gia đình theo luật đời. Minh và vợ chưa có mặt con nào, và cô vợ đã ly dị Minh sau 18 tháng thành hôn. Giang biết rõ những điều này, nhưng cô rất tự tin vì Minh "chưa bao giờ kết hôn trong Giáo Hội" và nghĩ rằng hôn nhân đầu của Minh sẽ không là vấn đề đối với Giáo Hội.

Tám tháng trước ngày dự định thành hôn, Giang gọi điện thoại cho một người bạn thân, Cha Dũng, để xin ngài làm chứng cho lời thề hôn nhân của họ. Khi Cha Dũng biết Minh đã từng lập gia đình, ngài hỏi:

"Minh có phải là người Công Giáo không?"
Giang trả lời, "Không."
"Vợ trước của Minh có phải là người Công Giáo không?"
"Không."

Ðến đây thì Giang nghĩ là mọi việc sẽ êm xuôi, tuy nhiên, vì Minh không phải là người Công Giáo, Cha Dũng biết giáo luật không đòi buộc anh phải kết hôn trong Giáo Hội Công Giáo, và Giáo Hội công nhận hôn nhân đời của anh có tình trạng tương đương (equal status) với một hôn nhân giữa hai người Công Giáo đã kết hôn trong Giáo Hội!

Nói cách khác, theo giáo luật, hôn nhân đầu của Minh được coi là "có giá trị" đối với Giáo Hội, và cũng theo giáo luật thì án ly dị ngoài đời không thể xoá đi giá trị này. Trong khi Minh có "tự do để kết hôn" theo luật dân sự, thì theo quy tắc của giáo luật, anh vẫn được coi là còn trong hôn nhân cũ.

Giang sửng sốt! Cô là một người Công Giáo tốt lành thực sự nghĩ những gì cô biết là đúng và không ngờ đó lại là vấn đề. Câu chuyện này đã kết thúc một cách vui vẻ. Cha Dũng đã giúp Minh qua những tiến trình chính thức của việc xin vô hiệu hoá (annulment) hôn nhân đầu và sau đó Giang và Minh đã tự do kết hôn trong Giáo Hội. Nhưng hôn nhân của họ đã phải đình hoãn đến hơn 1 năm. Bài học của câu chuyện này là đừng cho rằng bạn hiểu biết đầy đủ về giáo luật để nghĩ bạn có tự do để kết hôn trong Giáo Hội Công Giáo. Hãy nói với "cha xứ" tình trạng của bạn càng sớm càng tốt.

(*) Cha xứ được hiểu theo nghĩa rộng, danh từ này có thể hiểu là cha phó, thầy sáu hay một giáo dân có trách vụ trong lễ cưới. Nó cũng có thể là một linh mục thân quen mà bạn yêu cầu họ cử hành lễ cưới cho bạn.

III. Gặp "Cha xứ" Và Bàn Về Cách Thức Chuẩn Bị Hôn Nhân

Nếu bạn đã có tự do để kết hôn trong Giáo Hội Công Giáo mà hai người chưa thực sự gặp mặt "cha xứ", thì đây là bước kế tiếp. Nếu người bạn đời tương lai không thể cùng bạn gặp "cha xứ", vì phục vụ trong quân đội, ở xa, v.v., thì có thể hiểu được, tuy nhiên đó không phải là điều lý tưởng.

Cuộc gặp gỡ với "cha xứ" nhằm thực hiện một số điều. Trước hết, để ba người quen biết nhau và để biết cách làm việc với nhau. Giáo Lý Công Giáo dạy chính cô dâu và chú rể là những "thừa tác viên" Hôn Nhân Công Giáo, và "cha xứ" chỉ là "người chứng chính thức." Những cách thức chuẩn bị hôn nhân nhằm giúp bạn và người phối ngẫu tương lai hiểu rõ vai trò của mình trong lễ cưới và trong sự chung sống như một đôi vợ chồng. Cuộc gặp gỡ này giúp hai bạn biết có thể làm việc với "cha xứ" một cách tốt đẹp hay không. Cũng giống như chọn lựa bác sĩ hay luật sư, tốt nhất là hãy chọn "cha xứ" mà bạn cảm thấy thoải mái vì bạn sẽ phải bàn hỏi những vấn đề rất riêng tư với người này.

Thứ hai, cuộc gặp gỡ này giúp bạn có cơ hội để thảo luận và hoạch định tiến trình chuẩn bị hôn nhân mà cả hai bạn phải trải qua. Một số "cha xứ" có sẵn những chương trình mà họ muốn hai bạn phải theo; một số khác thì rộng rãi hơn, sẵn sàng hoạch định một chương trình phù hợp với tình trạng của bạn. Thường thì phải mất từ ba đến sáu tháng để chuẩn bị, và đa số các giáo xứ muốn bạn bắt đầu tiến trình này tối thiểu từ 6 đến 12 tháng trước khi đám cưới. Như thế bạn không phải dồn đủ mọi thứ trong một vài tuần lễ. Càng khởi sự sớm càng tốt.

Thứ ba, cuộc gặp gỡ này đem cho bạn cơ hội để đối phó với mọi vấn đề nếu có, thí dụ, ngày giờ đám cưới có được không, loại âm nhạc nào thì được phép dùng trong nhà thờ, và những quy tắc của giáo xứ về trang trí, chụp hình ảnh, v.v.

IV. Các Giấy Tờ

Thật hữu ích để thu góp các giấy tờ cần thiết trước khi gặp "cha xứ". Tuy nhiên, đôi khi bạn không biết phải có những giấy tờ gì. Sau đây là những giấy tờ tiêu biểu mà khi bạn gặp "cha xứ" ngài sẽ giúp bạn hiểu rõ thêm.

- Nếu bạn là người Công Giáo, bạn phải có một bản sao chứng nhận rửa tội (không phải là bản chính). Có thể bạn phải liên lạc với giáo xứ cũ nơi bạn rửa tội để xin họ gửi cho một phó bản mới nhất. Tại sao? Khi bạn kết hôn trong Giáo Hội Công Giáo, chứng nhận hôn nhân sẽ được gửi về nơi bạn rửa tội và được lưu vào hồ sơ cùng với chứng nhận rửa tội. Và trong tương lai, chứng nhận rửa tội sẽ gồm cả chi tiết về hôn nhân của bạn. Nếu trong chứng nhận rửa tội không ghi chép gì về vấn đề hôn phối, thì đó là một bằng cớ chứng tỏ bạn được tự do kết hôn trong Giáo Hội.

- Nếu bạn không phải là người Công Giáo, bạn có thể bị đòi hỏi phải trưng ra một loại bằng chứng nào đó về việc rửa tội của bạn (theo các giáo phái Tin Lành), nhưng không buộc phải là một phó bản mới nhất, mà có thể là bản chính hoặc giấy viết tay xác nhận của cha mẹ bạn.

- Nếu bạn là người Công Giáo, bạn có thể buộc phải cho biết về ngày tháng, nơi chốn bạn đã Xưng Tội Lần Ðầu và chịu Phép Thêm Sức. Chỉ cần cho biết chi tiết, nếu không có giấy tờ.

- Nếu cả hai người đã từng kết hôn lúc trước, bạn phải trưng ra giấy tờ riêng biệt về mỗi một hôn nhân và án ly dị.

- Nếu một trong hai đã được Giáo Hội cho vô hiệu hoá hôn nhân cũ thì phải trưng ra giấy tờ này.

- Dĩ nhiên, bạn phải xin một chứng nhận hôn nhân dân sự. Bạn có thể tìm thêm chi tiết trong các cuốn điện thoại niên giám. Tiến trình và phí tổn thay đổi tùy nơi. Nhớ đem chứng nhận này cho "cha xứ" trước khi cử hành hôn lễ. Không có giấy chứng nhận này sẽ không có đám cưới.

V. Ngày Giờ Tập Lễ Cưới và Ðám Cưới

Bạn sẽ không có nhiều lựa chọn vì rất dễ trùng hợp với đám cưới của người khác. Ðây lại là một lý do nữa để bạn phải chuẩn bị đám cưới càng sớm càng tốt.

VI. Những Khách Ðược Mời

Thật không dễ để quyết định phải mời những ai. Càng khó khăn hơn nữa khi cha mẹ bạn ly hôn hay tái hôn, hoặc một trong hai bạn đã có con của hôn nhân đầu. Thật quan trọng để lắng nghe người khác. Bạn có thể đồng ý hay không với những đề nghị của gia đình và bạn hữu, nhưng khôn ngoan hơn thì hãy để ý đến những lời khuyên bảo của họ. Ða số những người được mời đều cảm thấy vinh dự, và ít có ai muốn đến đám cưới để làm bạn phiền lòng.

VII. Tiệc Cưới

Mời những ai? Ðây cũng là điều khó khăn, nhưng sau đây là vài gợi ý. Nếu có thể, bạn cẩn thận mời rất ít người thì những người không được mời sẽ không cảm thấy bị "bỏ rơi." Hoặc bạn có thể giải thích cho người bạn thân rằng bạn rất muốn cô ta làm phù dâu, nhưng ông xã tương lai của bạn chỉ muốn có "ba" người mà thôi, nên có thể nhờ cô ta đọc sách (nếu có khả năng) hoặc dâng lễ vật trong Thánh Lễ. Có nhiều cách để nhận ra những người "đặc biệt" này.

Việc chọn các em mang nhẫn hay mang hoa cũng cần được lưu ý. Nếu các em quá nhỏ, và hay quên thì có thể các em sẽ làm chia trí cả nhà thờ. Tốt hơn hãy chọn các em khôn lớn một chút, và nếu bạn gặp khó khăn để thuyết phục gia đình về vấn đề này thì "cha xứ" sẽ áp dụng "chính sách" của ngài vì lợi ích cho bạn.

VIII. Trang Hoàng Nhà Thờ

Một số giáo xứ có quy tắc rõ rệt về những gì được phép hay không. Tuy nhiên, một cách tổng quát, bạn có thể tiết kiệm được rất nhiều tiền và khỏi nhức đầu nếu bạn ít chú ý đến việc trang hoàng nhà thờ. Có những người sẵn sàng cung cấp cho bạn hoa và trang hoàng, nhưng hãy nhớ là họ chỉ muốn lợi dụng đám cưới của bạn mà thôi. Tâm điểm của một hôn nhân Công Giáo là cô dâu, chú rể và lời thề hôn nhân. Nếu bạn có nhiều tiền và muốn chi tiêu, hãy dùng tiền ấy cho vấn đề thực phẩm cho khách hay cho người nghèo hơn là trang hoàng nhà thờ quá mức.

IX. Âm Nhạc

Một số giáo xứ có những quy tắc nhất định; những giáo xứ khác lại rộng rãi hơn. Tuy nhiên, ngay cả trong một giáo xứ dễ dãi, bạn cũng phải khôn ngoan để lựa chọn bài nào để khách tham dự có cảm tưởng đó thực sự là những bài "thánh ca." Rất có thể là cả hai bạn đều thích một bài nhạc "pop" nào đó vì là kỷ niệm của hai người, nhưng tốt hơn hãy dành bài ấy trong tiệc cưới, để mở đầu phần khiêu vũ của bạn hơn là dùng trong thánh đường, là nơi mà nhiều người sẽ cảm thấy bài ấy không thích hợp.

X. Chụp Hình và Quay Phim

Một số giáo xứ có quy tắc nhất định cho vấn đề này. Nhưng cũng giống như việc trang hoàng nhà thờ, bạn phải khôn ngoan lựa chọn những gì bạn thực sự cần, chứ đừng để chuyên viên nhiếp ảnh thúc đẩy bạn. Sau đây là vài gợi ý:

- Với tình trạng kỹ thuật phim ảnh hiện nay, một nhiếp ảnh viên giỏi có thể chụp đẹp dưới điều kiện ánh sáng hiện tại của nhà thờ mà không cần dùng đến đèn "flash". Họ cũng có thể chụp được những tấm ảnh đẹp mà không phải đi lên đi xuống cung thánh. Như thế, sự hoạt động của họ không làm mất đi tính cách linh thiêng của buổi lễ, hay làm người tham dự chia trí.

- Dùng thời giờ quá lâu để chụp hình sau lễ cưới thì không phải là điều hay ho để tiếp đãi khách được mời. Cách hay nhất là chụp hình trước khi cử hành lễ cưới, và sau lễ chỉ dành tối đa là 20 phút để chụp hình. Có thể đây là sự khôn ngoan khi bạn thương lượng với nhiếp ảnh viên về điều kiện này.

- Bạn cũng cần nghĩ đến vấn đề chụp hình trong tiệc cưới. Bạn muốn mất thì giờ để chụp những tấm ảnh kiểu cọ hay bạn muốn gặp mặt và chuyện trò với khách? Ðiều này cũng nên nói trước với nhiếp ảnh viên. Có một đôi tân hôn, thay vì thuê nhiếp ảnh viên, họ đã mua những máy chụp hình loại "không thể xài lại" (disposable) và để ở các bàn tiệc để khách có thể dùng đó mà chụp hình cô dâu, chú rể và chụp hình lẫn nhau. Sau đó, họ đi thu các máy hình này vào lúc kết tiệc. Ðôi tân hôn này đã có rất nhiều hình bất ngờ mà khách lại thích thú.

XI. Y Phục

Chắc chắn bạn phải chọn những y phục đẹp nhất, tuy nhiên, với cô dâu, hãy thận trọng chọn loại áo hở cổ nào thích hợp với một lễ cưới trong nhà thờ.

XII. Hãy Tùy Túi Tiền Và Biết Chừng Mực

Nếu bạn không nghĩ rằng một đám cưới có thể khiến bạn chi tiêu quá mức, hãy hỏi những người vừa mới đám cưới xong.

Dự định việc chi tiêu và theo dõi những chi phí là cơ hội tốt để cả hai học biết cách cùng nhau hoạch định. Hai bạn có thể nhận ra những khác biệt mà mỗi người muốn chi tiêu hay tiết kiệm ở lãnh vực nào đó. Có thể bạn muốn tốn nhiều tiền về hoa, trong khi người phối ngẫu lại muốn tiêu tiền về thực phẩm. Ðiều này đem lại cơ hội để hai người đối thoại với nhau và đạt đến kết quả mà cả hai đều hài lòng. Một danh sách chi tiết những gì phải chi tiêu trong đám cưới phù hợp với tình trạng tài chánh của hai người nói lên rằng hai bạn đang làm chủ vấn đề chi tiêu.

Những Câu Hỏi Ðể Suy Nghĩ và Ðối Thoại Chương 1:
Danh Sách Những Gì Phải Làm

I. Chọn nhà thờ và "cha xứ". Nếu bạn dự định lễ cưới trong nhà thờ Công Giáo, bạn đã giữ chỗ nơi nhà thờ ấy chưa? Bạn có chọn "cha xứ" nào để chứng hôn cho bạn chưa? Bạn đã bàn hỏi với người phối ngẫu tương lai về những quyết định này chưa? Nếu một trong hai bạn không phải là người Công Giáo, hãy dành thời giờ đọc chương 14: Một Hôn Nhân Khác Tôn Giáo, vì có thêm những lựa chọn khác về việc chọn nhà thờ và "cha xứ."

II. Tình Trạng Tự Do Kết Hôn. Thật quan trọng để biết chắc là hai bạn được "tự do để kết hôn" theo các quy tắc của giáo luật. Nếu một trong hai người đã lập gia đình trước, hãy suy xét lương tâm xem bạn có "tự do để kết hôn" trong Giáo Hội Công Giáo không. Bạn đã kiểm lại vấn đề này chưa?

III. Giữ Chỗ Trong Nhà Thờ. Tuỳ theo thời điểm trong năm và kích thước của nhà thờ, có thể bạn phải giữ chỗ trong nhà thờ trước một năm để có được ngày giờ bạn muốn. Dù rằng nhà thờ còn nhiều chỗ trống, đa số giáo xứ muốn bạn chuẩn bị hôn nhân tối thiểu từ 6 tháng đến 1 năm trước ngày cưới. Bạn đã định ngày làm đám cưới chưa?

IV. Giấy Tờ. Bạn có biết những giấy tờ gì cần thiết để đưa cho "cha xứ" không? Có thể phải mất nhiều thời gian để có được những giấy tờ này, vì bạn phải liên lạc với những người ở xa, ngoài tiểu bang hay ngoài nước. Sau đây là danh sách tiêu biểu cho hai người Công Giáo, nếu bạn đã từng kết hôn hoặc một trong hai không phải là người Công Giáo, có thể bạn phải cần thêm giấy tờ khác.

- chứng nhận rửa tội (mới cấp)
- ngày và nơi Xưng Tội Lần Ðầu, Thêm Sức
- giấy tờ chứng minh tình trạng tự do kết hôn (thường do cha mẹ/ anh chị em ký nhận)

V. Gặp Cha Xứ. Cả hai bạn đã hẹn ngày gặp cha xứ chưa? Nếu bạn quyết định kết hôn trong Giáo Hội bạn phải gặp cha xứ càng sớm càng tốt. Ngoài vấn đề "tự do kết hôn" của bạn và việc chọn ngày giờ làm đám cưới, còn nhiều vấn đề cần phải thảo luận sớm. Chương trình chuẩn bị hôn nhân cũng phải được quyết định. Trong cuộc thăm dò ý kiến mới đây, những người có tham dự chương trình chuẩn bị hôn nhân đều quả quyết là chương trình này có ích lợi hơn họ lầm tưởng. Hai bạn có hoạch định chương trình chuẩn bị hôn nhân với cha xứ chưa?

VI. Có nhiều điều bạn phải liệt kê thêm vào danh sách dưới đây, nhưng hãy cố dành chút thì giờ để lướt qua những điều sau.

1. _ Gom góp giấy tờ để chứng minh tình trạng "tự do kết hôn."
2. _ Ngày giờ tập dợt lễ cưới
3 _ Danh sách những người khách
4. _ Mời người Ðọc Sách
5 _ Mời người Dâng Của Lễ
6 _ Hoàn tất việc chuẩn bị hôn nhân
7 _ Hoạch định ngày cưới (xem thêm Chương 20)
8 _ Chọn thợ chụp ảnh, quay video, ca đoàn
9 _ Giữ chỗ tổ chức tiệc cưới
10 _ Vấn đề thực phẩm, rượu, trang hoàng trong tiệc cưới
11 _ Vấn đề âm nhạc trong tiệc cưới
12 _ Vấn đề thiệp cưới, thiệp cám ơn, thực đơn
13 _ Quà cho khách tham dự
14 _ Lấy hôn thú (toà dân sự)
15 _ Tặng cha xứ
16 _ Quà cho ca đoàn, các em giúp lễ
17 _ Quà cho "người nghèo, người vô gia cư"
18 _ Y phục ngày cưới
19 _ Vấn đề trang hoàng nhà thờ
20 _ Tuần trăng mật và chi phí

Chương 2: Hợp Thức Hoá Hôn Nhân Dân Sự

Chương này dành riêng cho những người đã kết hôn theo luật đời, nay muốn hôn nhân này được Giáo Hội công nhận như một hôn nhân Công Giáo.

I. Có nhiều lý do tại sao ngay từ đầu một đôi vợ chồng lại quyết định kết hôn theo luật đời. Bởi thế, điều đầu tiên là thành thật nói cho cha xứ biết những lý do này.

II. Với sự hướng dẫn của cha xứ, bước kế tiếp là tiến trình chuẩn bị hôn nhân Công Giáo. Một số vợ chồng, nhất là những người đã lấy nhau vài năm, nhận thấy tiến trình này thật quái gở và đôi khi làm họ khó chịu, vì họ thường nghĩ là khi trải qua tiến trình chuẩn bị thì không khác gì thú nhận rằng họ không biết những điều quan trọng của hôn nhân. Tuy nhiên, hầu hết các cha xứ đều nhậy cảm với vấn đề này và các ngài sẽ đề ra một tiến trình chuẩn bị phù hợp với hoàn cảnh và nhu cầu đặc biệt của bạn. Cũng có thể bạn đã có nhiều kinh nghiệm để xây dựng một hôn nhân tốt đẹp, nhưng khi học hỏi và đối thoại về một hôn nhân Công Giáo vô điều kiện thì đó cũng là điều quan trọng không kém. Ðiều này càng đúng hơn nữa nếu một trong hai bạn, khi kết hôn theo luật đời, đã nghĩ là có thể từ bỏ hôn nhân này nếu có gì trục trặc.

Và cũng thật quan trọng để nói về sự tương giao giữa hai người với Thiên Chúa.

III. Hãy cẩn thận. Có nhiều đôi vợ chồng kết hôn theo luật đời nghĩ khi hôn nhân của họ được "Giáo Hội chúc phúc" (được chính thức công nhận) sẽ giải quyết được những vấn đề trong hôn nhân mà họ đang phải đương đầu. Nếu bạn nghĩ khi hôn nhân của mình "được chúc phúc" sẽ giúp hai người thương lượng với nhau dễ dàng hơn, thì có lẽ bạn lầm. Ngược lại, nếu cả hai đều ý thức được sự hiện diện quan trọng của Thiên Chúa trong hôn nhân Công Giáo, và muốn sống như người Công Giáo trong hôn nhân của mình, thì bạn đã đi đúng đường.

Câu Hỏi Ðể Suy Tư & Ðối Thoại Chương 2:
Hợp Thức Hoá Hôn Nhân Dân Sự

1. Tại sao bạn chọn kết hôn theo luật đời?

2. Tại sao vợ/chồng của bạn chọn kết hôn theo luật đời?

3. Tại sao bây giờ bạn muốn Giáo Hội hợp thức hoá hôn nhân?

4. Tại sao bây giờ vợ/chồng bạn muốn Giáo Hội hợp thức hoá hôn nhân?

5. Khi hôn nhân của bạn được Giáo Hội hợp thức hoá sẽ ảnh hưởng hay thay đổi mối quan hệ giữa hai bạn như thế nào?

6. Nếu có con cái, bạn sẽ phải giải thích cho chúng thế nào về việc thay đổi tình trạng hôn nhân, từ "đời" sang "đạo"?

Chương 3: Gia Ðình Gốc Của Chúng Ta

I. Mỗi Gia Ðình Ðều Có Ảnh Hưởng Mạnh

Gia đình gốc có ảnh hưởng mạnh mẽ đến cá nhân mỗi người trong gia đình. Từ lâu người ta đã biết con người được thừa hưởng những yếu tố di truyền (vi tử) khiến những người trong gia đình có nét giống nhau. Ngày nay chúng ta còn biết các vi tử ấy khiến chúng ta có khuynh hướng dễ bị mắc một căn bệnh nào đó. Ngoài yếu tố di truyền, chúng ta còn thừa hưởng cách ăn nói, suy nghĩ và hành động. Những điệu bộ và những giá trị hầu như được khuôn đúc bởi những người nuôi nấng chúng ta. Thật đúng để nói chúng ta là "sản phẩm" của gia đình.

Khi còn thiếu niên chúng ta có khuynh hướng từ chối những điều này. Chúng ta thường tìm cách chứng minh rằng mình khác với gia đình. Trong thời gian niên thiếu, một cách tổng quát, các thiếu niên thường hay dành thời giờ để xét xem chúng khác biệt với gia đình như thế nào. Trong quãng thời gian này, người ta chưa thực sự muốn hay chưa đủ trưởng thành để nhận xét gia đình mình một cách thành thật và khách quan.

Tuy nhiên, khi là một người trưởng thành chuẩn bị hôn nhân, thì không còn lúc nào tốt hơn nữa để dành thời giờ và sức lực vào việc nhận xét gia đình của chính mình.

II. Gia Ðình Tôi Ðịnh Ðoạt

Ðối với mỗi người, dù gia đình chúng ta thật "lành mạnh" hay thật "bất thường," những kiểu cách mà gia đình chúng ta thi hành có khuynh hướng trở nên một khuôn mẫu cho những gì mà chúng ta tin đó là lối sống bình thường. Thí dụ, lúc còn nhỏ nếu cha mẹ bạn dành thời giờ để giúp bạn làm bài tập ở nhà và khích lệ bạn chơi thể thao, thì bạn có khuynh hướng nghĩ đây là lối sống bình thường. Nếu cha mẹ bạn luôn cố gắng làm việc để có đủ tiền trang trải những chi phí thì bạn sẽ không ngạc nhiên khi phải vật lộn với đời sống để kiếm ăn. Nếu gia đình bạn xem TV một cách thường xuyên và ít khi cùng ăn cơm chung với nhau, thì bạn cũng sẽ thấy bình thường khi làm như vậy. Nếu người cha của bạn thường cầu nguyện trước bữa ăn và đóng vai trò chủ yếu trong việc giáo dục con cái, thì bạn sẽ cho là bình thường khi một người "thực sự đàn ông" thì phải cầu nguyện và giáo dục con cái. Nếu sự đánh đập thường xuyên xảy ra trong gia đình bạn, thì bạn cũng không ngạc nhiên khi thấy điều này xảy ra ở các gia đình khác.

III. Suy Xét Kỹ Về Gia Ðình Bạn

Trong thời gian niên thiếu, chúng ta chưa đủ trưởng thành để biết những gì là "lành mạnh" hay "không lành mạnh" về lối sống của gia đình chúng ta. Có lẽ bạn thích được cha mẹ hỗ trợ trong sinh hoạt thể thao và giúp bạn làm bài tập ở nhà. Có lẽ bạn có những kỷ niệm xấu về những lần bị đánh đập. Nhưng thật không dễ để biết thế nào là thực sự "lành mạnh" hay "không lành mạnh." Chỉ khi nào chúng ta đủ trưởng thành để nhìn lại lối sống của gia đình chúng ta một cách khách quan, thì lúc ấy chúng ta mới có thể nhận định được tại sao hành động này được coi là "lành mạnh", mà hành động kia thì không. Thí dụ, rất có thể tôi vui thích khi được cha mẹ cho phép tôi vừa ăn cơm vừa xem TV. Nhưng chỉ đến bây giờ, khi khôn lớn, tôi mới biết là gia đình tôi đã không có thói quen tốt về bữa cơm gia đình. Có thể tôi cảm thấy sung sướng khi không bị cha mẹ ép buộc phải "uổng phí" thời giờ để đi lễ ngày Chúa Nhật. Nhưng bây giờ, sau khi khôn lớn, tôi mới thấy cha mẹ tôi đã thiếu sót trong việc tập cho tôi có thói quen tốt về việc thờ phượng.

IV. Phê Bình Xây Dựng Khác Với Việc Ðổ Lỗi

Ðịnh nghĩa đầu tiên trong tự điển của chữ "phê bình" là: hành động phán đoán. Học cách phê bình gia đình tôi không có nghĩa là đổ lỗi cho những người trong gia đình. Phê bình cách thành thật là một tiến trình mà người trưởng thành thú nhận những gì xảy ra trong gia đình mình mà không mất thời giờ đổ lỗi người khác. Nếu cha tôi hay mẹ tôi là người nghiện rượu và đã đánh đập tôi, khi thú nhận điều ấy thì quan trọng hơn và lành mạnh hơn là coi như không có gì xảy ra. Dù hôn nhân của cha mẹ tôi có tốt đẹp hay không, mục đích của sự phê bình là tìm hiểu và nhìn nhận những gì có thật. Dù anh chị em tôi có hoà thuận hay không, việc nhìn nhận những sự thật ấy cũng đem lại lợi ích.

Tại sao? Vì chúng ta không bao giờ thực sự hiểu được chính mình và hành động của mình nếu không tìm hiểu về gia đình, là nơi sinh ra chúng ta.

Khi Hồng và Phát lấy nhau, Phát hài lòng khi thấy Hồng thích nấu món gà luộc. Ðó là món khoái khẩu của cậu. Nhưng cậu không hiểu tại sao Hồng lại cắt con gà làm đôi trước khi luộc. Thịt gà rất ngon, nhưng cậu hơi khó chịu bởi không còn cái thú xẻo từng miếng thịt như cha cậu thường làm trước đây vào ngày Chúa Nhật. Một ngày kia, khi Hồng chuẩn bị luộc gà, Phát hỏi cô tại sao lại cắt con gà làm đôi. Hồng hơi sững sờ, nhìn Phát, và nói: "Vì đó là cách mẹ em hay làm... Em nghĩ có lẽ như thế thì thịt dễ chín hơn." Tối hôm đó, Hồng điện thoại về cho mẹ và hỏi lý do tại sao mẹ cắt con gà làm đôi trước khi luộc. Bà mẹ phá ra cười và nói, "Khi bố mẹ lấy nhau, mẹ không có cái nồi to đủ để đựng cả con gà, nên mẹ phải cắt làm đôi và nấu trong hai nồi nhỏ. Về sau, dù đã có cái nồi to hơn, nhưng mẹ vẫn làm như thế vì thói quen."

Câu Hỏi Ðể Suy Tư & Ðối Thoại Chương 3:
Gia Ðình Nơi Phát Xuất Chúng Ta

Những câu hỏi để suy nghĩ và đối thoại sau đây nhằm giúp bạn tìm hiểu về gia đình bạn một cách khách quan hơn. Khi còn trẻ chúng ta không có nhiều lựa chọn nào khác hơn là phải chấp nhận "những phương cách của gia đình," và cũng không hiểu nhiều về thế nào là "lành mạnh" hay "không lành mạnh." Tuy nhiên, khi là người trưởng thành, chúng ta có thể nhìn lại những kỷ niệm về gia đình, và phê bình về gia đình mình.

I. Căn nhà của tôi

Hãy dành chút thì giờ để phác hoạ căn nhà của bạn khi còn nhỏ, lúc khoảng 10 tuổi hoặc căn nhà nào mà bạn có nhiều kỷ niệm nhất. Nếu có thể, vẽ ra càng nhiều chi tiết càng nhiều càng tốt. Thí dụ, máy TV để ở đâu? Gia đình ăn cơm ở đâu, có thường ăn chung với nhau không? Bạn có phải ngủ chung phòng với ai không? Trên tường phòng ngủ có treo những tranh ảnh gì?

Sau khi vẽ xong, hãy trả lời những câu hỏi sau:

1. Tôi phải ngủ chung phòng với __________ vì lý do _____
2. Gia đình tôi thường xum họp lúc _________
3. Chúng tôi thường ăn cơm ở _____________
4. Chúng tôi thường xem TV ở ___________
5. Thường chúng tôi chơi đùa ở _________
6. Ðiều tôi thích nhất về căn nhà của tôi là ________
7. Ðiều tôi ghét nhất về căn nhà của tôi là ________
8. Căn phòng quan trọng nhất trong nhà tôi là __________ bởi vì ____________
9. Chỗ tôi thích chơi đùa nhất là ________
10. Phòng của cha mẹ tôi thì __________
11. Kỷ niệm đẹp nhất của tôi khi ở trong nhà này là ___________
12. Kỷ niệm xấu nhất của tôi khi ở trong nhà này là ___________

II. Lối Sống của Gia Ðình

Sau đây là liệt kê những đề tài liên quan tới "lối sống" của gia đình, đó là "những điều thường được thi hành." Với mỗi một câu dưới đây, hãy viết tiếp vào chỗ trống điều bạn diễn tả về lối sống của gia đình bạn. Và nếu bạn thấy lối sống đó "lành mạnh" thì ghi chữ L, nếu "không lành mạnh" thì ghi chữ K trong ô cuối câu.

1. Làm xong bài tập ở nhà ________ [ ]
2. Ðúng giờ _________________ [ ]
3. Thảo luận về chính trị ______ [ ]
4. Dành thời giờ cho bạn hữu _____ [ ]
5. Dành thời giờ cho bà con họ hàng ___[ ]
6. Cha mẹ thất nghiệp __________[ ]
7. Bị đau nặng __[ ]
8. Sự trìu mến bên ngoài __[ ]
9. Sự xúc động được coi __[ ]
10. Bị cha mẹ phạt ______[ ]
11. Ăn uống điều độ ______[ ]
12. La hét/ Nói tục __[ ]
13. Gia đình đầy đủ tài chánh____[ ]
14. Kiểm soát tài chánh gia đình ______[ ]
15. Thường xuyên tập thể dục ______[ ]
16. Sự ngược đãi về thể xác/ tình cảm ____[ ]
17. Giáo dục sinh lý __[ ]
18. Quy tắc về việc hẹn hò____[ ]
19. Sống chung trước khi thành hôn ______[ ]
20. Hút thuốc____[ ]
21. Nghiện rượu _____[ ]
22. Thường xuyên khám răng____[ ]
23. Ly dị _____[ ]
24. Lạm dụng tình dục___[ ]
25. Cái chết ____[ ]
26. Ðọc sách để giải trí ____[ ]
27. Ngược đãi về tâm lý ____[ ]
28. Gia đình cầu nguyện chung ____[ ]
29. Ði lễ ngày Chúa Nhật ___[ ]
30. Vai trò người mẹ___[ ]
31. Việc dùng chất kích thích (drug) ___[ ]
32. Lên đại học___[ ]
33. Bị bệnh về tâm thần ___[ ]
34. Vai trò của người cha ___[ ]
35. Truyền thống trong dịp lễ ___[ ]
36. Vấn đề nghỉ hè___ [ ]

Sau khi hoàn tất những câu trả lời trên, hãy suy nghĩ và trả lời câu hỏi sau: "Tôi học được điều gì sau khi nhìn lại lối sống của gia đình tôi?" ___________________________.

Sau khi hoàn tất, hãy chia sẻ tất cả những điều này cho người bạn đời tương lai của bạn. Vì khi bạn kết hôn, bạn thành lập một gia đình, do đó người bạn đời có quyền biết mọi điều quan trọng về gia đình bạn. Khi nói về những ưu điểm và khuyết điểm của gia đình hai người, cả hai sẽ xác định được những gì thực tế cho gia đình tương lai của hai người. Hãy cẩn thận ghi nhận những khác biệt giữa gia đình hai người.

Nên nhớ rằng, mục đích của chương này là để nhìn ra những ưu và khuyết điểm của gia đình. Chương kế tiếp sẽ có những câu hỏi nhằm xét xem lối sống gia đình ảnh hưởng thế nào đến bạn và sự tương giao với người bạn đời.

Chương 4: Người Mà Tôi Trở Thành

Gia đình nơi tôi sinh trưởng có lẽ là yếu tố độc nhất có tính cách "hình thành" cuộc đời tôi. Chúng ta có thể coi gia đình là nơi đã cung cấp những nền tảng cho cuộc đời chúng ta. Một kiến trúc sư có thể giải thích sự vững chắc của một căn nhà dựa trên phẩm chất của nền nhà. Càng hiểu biết về gia đình gốc của mình bao nhiêu, thì càng dễ nhận định và biết cách đối phó với những ưu và khuyết điểm căn bản của mình bấy nhiêu. Chúng ta cũng có thể hiểu rõ hơn những lý do và kiểu cách mà nền tảng này có thể trợ giúp hay cản trở chúng ta trong việc xây dựng một hôn nhân Kitô giáo lành mạnh dựa trên nền tảng ấy.

Trong thời gian niên thiếu, chúng ta bắt đầu học hỏi cách xây dựng cuộc đời. Những khó khăn ở tuổi thanh niên là những phấn đấu cần thiết để trở nên một con người mà chúng ta muốn trở thành. Bất kể gia đình đã ảnh hưởng đến chúng ta như thế nào, mỗi người đều tự chọn cho mình một con đường độc đáo. Ngay cả hai người sinh đôi cũng trở nên hai người khác biệt. Tuy nhiên, nền tảng gia đình luôn có ảnh hưởng đến sự lựa chọn của chúng ta.

Khi bắt đầu nghĩ đến việc lập gia đình, thì không lúc nào tốt hơn để biết về chính mình một cách thành thật và đầy đủ hơn là lúc này. Quyết định lập gia đình là quyết định "trao tặng" chính con người mình cho người yêu. Càng biết về mình bao nhiêu-càng hiểu mình và chấp nhận con người mình-thì chúng ta càng có thể trao tặng chính mình một cách trọn vẹn cho người yêu bấy nhiêu.

Ðiều này thật hiển nhiên, nhưng không dễ. Nhất quyết tìm hiểu về chính mình cũng như cho người yêu biết về mình một cách thành thật là một thử thách lớn lao. Nhiều người nghĩ rằng người thành thật thì nguy hiểm và ngay cả có thể làm hỏng chuyện. Họ được dạy rằng chỉ chia sẻ với người yêu những gì tốt đẹp. Họ cố gắng che dấu, bỏ lại trong quá khứ những gì họ cho là khuyết điểm và lỗi lầm. Lối suy tư này không có kết quả. Trong liên hệ vợ chồng, những gì chúng ta giấu diếm người yêu sẽ ảnh hưởng đến sự tương giao giữa hai người. Thêm vào đó, hậu quả thường tệ hại hơn khi chúng ta cố phủ nhận điều đó. Thí dụ, nếu khuyết điểm của tôi là uống rượu, và tôi cố giấu người yêu của tôi thì điều đó chỉ tạo thêm nhiều vấn đề khi cứ phải liên tục nói dối về việc nghiện rượu.

Sự thật là: không ai trong chúng ta toàn hảo. Tất cả chúng ta đều có những khuyết điểm cũng như ưu điểm. Một con người trọn vẹn không có nghĩa là một con người tuyệt hảo, nhưng là người biết cố gắng sống thành thật với ưu khuyết điểm của chính mình, trong khi tiếp tục gia tăng ưu điểm và đương đầu với khuyết điểm. Ðó là một nỗ lực trong cả cuộc đời, và thật khó khăn để tự mình chống trả. Mọi người chúng ta cần sự hỗ trợ của Thiên Chúa và bằng hữu. Nếu hai người có thể thành thật với nhau và cùng nhau xây dựng hôn nhân, thì chắc chắn họ sẽ trở nên những con người tốt hơn và hôn nhân của họ sẽ lành mạnh hơn.

Những Câu Hỏi Và Suy Tư Ðể Ðối Thoại Chương 4:
Về Chính Mình và Người Yêu

I. Những Gì Tôi Biết Về Chính Mình

1. Ðức tính tốt nhất của mẹ tôi được nhận thấy nơi tôi là ...
2. Khuyết điểm của mẹ tôi được nhận thấy nơi tôi là ...
3. Ðức tính tốt nhất của cha tôi được nhận thấy nơi tôi là ...
4. Khuyết điểm của cha tôi được nhận thấy nơi tôi là ...
5. Ba biến cố quan trọng xảy ra trong gia đình khi tôi lớn lên là: ......................... Những biến cố này ảnh hưởng đến đời tôi như thế nào? ..................................
6. Tình trạng tài chánh của gia đình khi tôi lớn lên đã ảnh hưởng đến tôi là ...
7. Cách cha mẹ tôi đối xử với nhau đã ảnh hưởng đến tôi là ....................................
8. Gia đình đã đối xử với tôi: ...............................
và điều này ảnh hưởng đến tôi là: ......................
9. Tôi có thể diễn tả cá tính của tôi là ...
10. Ðiều quan trọng nhất mà tôi biết về cách giao tiếp với người khác là ....
11. Ðiều thay đổi lớn nhất khi tôi (sẽ) lập gia đình là ...
12. Cách tôi giải quyết vấn đề là ....
13. Tôi tin tưởng những điều sau đây thì:
- Công việc/ Sự nghiệp: ...
- Xài tiền: ...
- Bạn hữu: ...
- Nói sự thật: ...
- Ðối phó với những vấn đề: ..
- Ý nghĩa của sự giao hợp: ...
- Uống rượu: ...
- Cầu nguyện: ...
- Dùng chất kích thích: ...
- Ði lễ ngày Chúa Nhật:...
- Chung thủy với người yêu: ...
- Quyết định trong cuộc tình: ...
- Vai trò của người đàn ông trong cuộc tình: ...
- Vai trò của người đàn bà trong cuộc tình: ...
- Quyền lực trong hôn nhân: ...

14. Thức ăn tôi thích nhất là: ...
15. Hình thức giải trí tôi thích nhất là: ...
16. Vấn đề có vẻ khó khăn trong hôn nhân của tôi là: ...
17. Tôi sẽ đối phó với vấn đề này bằng cách ...
18. Tôi khác với cha mẹ tôi ở điểm ...

II. Những Gì Tôi Biết Về Người Yêu

1. Ðức tính tốt nhất của mẹ người tôi yêu được nhận thấy nơi cô/anh ấy là ...
2. Khuyết điểm của mẹ người tôi yêu được nhận thấy nơi cô/anh ấy là ...
3. Ðức tính tốt nhất của cha người tôi yêu được nhận thấy nơi cô/anh ấy là ...
4. Khuyết điểm của cha người tôi yêu được nhận thấy nơi cô/anh ấy là ...
5. Ba biến cố quan trọng xảy ra trong gia đình khi cô/anh ấy lớn lên là: .......................... Những biến cố này ảnh hưởng đến cuộc đời cô/anh ấy như thế nào? ................................
6. Tình trạng tài chánh của gia đình khi cô/anh ấy lớn lên đã ảnh hưởng đến họ là ...
7. Cách cha mẹ người tôi yêu đối xử với nhau đã ảnh hưởng đến cô/anh ấy là ....
8. Gia đình tôi đã đối xử với người tôi yêu: ....
và điều này ảnh hưởng đến cô/anh ấy là: ...
9. Tôi có thể diễn tả cá tính của người tôi yêu là ...
10. Ðiều quan trọng nhất mà người tôi yêu biết về cách giao tiếp với người khác là ....
11. Ðiều thay đổi lớn nhất khi chúng tôi lập gia đình là ...
12. Cách người tôi yêu giải quyết vấn đề là ....
13. Tôi nghĩ người yêu của tôi tin tưởng những điều sau đây thì:
- Công việc/ Sự nghiệp: ...
- Xài tiền: ...
- Bạn hữu: ...
- Nói sự thật: ...
- Ðối phó với những vấn đề: ..
- Ý nghĩa của sự giao hợp: ...
- Uống rượu: ...
- Cầu nguyện: ...
- Dùng chất kích thích: ...
- Ði lễ ngày Chúa Nhật:...
- Chung thủy với người yêu: ...
- Quyết định trong cuộc tình: ...
- Vai trò của người đàn ông trong cuộc tình: ...
- Vai trò của người đàn bà trong cuộc tình: ...
- Quyền lực trong hôn nhân: ...

14. Thức ăn mà người tôi yêu thích nhất là: ...
15. Hình thức giải trí mà người tôi yêu thích nhất là: ...
16. Vấn đề có vẻ khó khăn trong hôn nhân của chúng tôi là: ...
17. Tôi nghĩ người tôi yêu sẽ đối phó với vấn đề này bằng cách ...
18. Người tôi yêu khác với tôi ở điểm ...

Chương 5: Hôn Nhân Công Giáo Là Lời Hứa Thay Ðổi Con Người Cách Liên Tục

I. Tình Yêu Bị Ảnh Hưởng Bởi Tiềm Thức

Thánh Phaolô, trong thư gửi giáo đoàn Rôma, đã nói về cuộc tranh chấp nội tâm mà đa số chúng ta đều có thể hiểu được qua những kinh nghiệm đau thương:

"Làm thế nào mà chúng ta là những kẻ đã chết đối với tội lỗi lại sống trong tội được?... Chúng ta biết rằng: con người cũ nơi chúng ta đã bị đóng đinh vào thập giá với Ðức Ki-tô, như vậy, con người do tội lỗi thống trị đã bị huỷ diệt, để chúng ta không còn làm nô lệ cho tội lỗi nữa... (tuy nhiên) điều tôi muốn, thì tôi không làm, nhưng điều tôi ghét, thì tôi lại cứ làm... Trong nội tâm, tôi lấy làm sung sướng trong luật của Thiên Chúa; nhưng tôi thấy trong các chi thể của tôi có một luật khác chống lại luật của lý trí, giam hãm tôi trong luật của tội đã sẵn có trong các chi thể tôi. Tôi thật là một người khốn nạn! Ai sẽ giải thoát tôi khỏi thân xác phải chết này?" (Roma 6:2 - 7:24)

Người Công Giáo-và hầu hết người Kitô giáo-tin rằng Thiên Chúa đã dựng nên loài người một cách tốt đẹp và chúng ta được Thiên Chúa hoạch định để bị thu hút đến những gì là chân lý và thiện hảo. Tuy nhiên, chúng ta thấy rằng mình thường bị lôi cuốn đến những người và những hoàn cảnh có thể gây thiệt hại cho chúng ta.

Ðể hiểu biết hơn về thực trạng này, các tâm lý gia thấy tất cả những cảm nghiệm khốn khó và chán nản với cha mẹ khi chúng ta còn nhỏ thường được ghi lại trong tiềm thức. Trí óc chúng ta có khả năng liên kết những đau khổ trong quá khứ với niềm khát khao mong muốn một người yêu tuyệt hảo, tỉ như, người sẽ yêu thương, chăm sóc chúng ta tốt hơn cha mẹ mình. Do đó tiềm thức chúng ta nỗ lực không ngừng để tìm kiếm một người yêu lý tưởng, mà rốt cục lại rất giống cha mẹ chúng ta và lại là người có thể làm chúng ta đau khổ và chán chường y như cha mẹ chúng ta. Người ta thường ngạc nhiên khi thấy cô ấy bỏ nhà ra đi để trốn khỏi người cha tàn nhẫn mà lại lập gia đình với một người đàn ông đối xử với cô ta cũng tàn tệ không kém. Giống như thế, người ta cũng thường nói "hắn lấy người rất giống mẹ hắn." Lý trí chúng ta sẽ không bao giờ chọn lựa như thế, nhưng tiềm thức chúng ta thì có thể làm điều đó.

II. Tình Yêu Tìm Kiếm Sự Hiểu Biết Trọn Vẹn Hơn

Khi hai người yêu nhau, họ thường chỉ "nhìn thấy" những tính tốt của nhau. Nhưng nếu khôn ngoan hơn, qua tình yêu và sự tin tưởng họ có thể tiết lộ cho nhau biết những khía cạnh "u ám" hơn. Ðể biết "tình yêu thật", hai người phải có thể nói cho nhau nghe những khuyết điểm, những lo âu, những nghi ngờ và những thất bại cũng như những hy vọng, những mơ ước và những thành công. Yêu nhau thật là biết quý trọng những ưu điểm, cũng như thông cảm và biết đối phó với những yếu điểm của người khác.

III. Thay Ðổi Người Yêu và Thay Ðổi Chính Mình

Những người yêu nhau tin rằng họ có thể giúp người mình yêu thay đổi. Khi chúng ta thấy những khuyết điểm hay những thất bại của người mình yêu, chúng ta thường tin rằng mình có thể giúp họ thay đổi tốt hơn. Không may, đó không phải là cách hiệu nghiệm.

Những người đã lấy nhau thường công nhận một thực tế là không ai có thể thay đổi người khác.

Tuy nhiên, điều đáng mừng là những người thực sự yêu nhau có thể thay đổi chính hoï, nhờ sự hiểu biết hơn về cá nhân họ qua những lần chia sẻ về chính con người mình. Truyền thống Công Giáo liên lỉ dạy sự phát triển cá tính (về phương diện tinh thần) là một trách nhiệm và thử thách suốt đời cho bất cứ ai. Thiên Chúa luôn sẵn sàng giúp đỡ và ban ơn cho những ai cần đến Ngài trong công việc này. Trong một hôn nhân lành mạnh, mỗi người phải hứa thay đổi và tăng tiến cá tính trong một tiến trình kéo dài suốt đời. Khi cả hai người đều thi hành điều này, họ sẽ ngày càng gần nhau hơn và cũng gần Chúa hơn.

IV. Những Nối Kết Giữa Sự Liên Hệ Với Người Yêu và Liên Hệ Với Cha Mẹ Mình

Ðến đây, hãy xem phần Câu Hỏi và Suy Tư Ðể Ðối Thoại Chương 5: Hôn Nhân Là Lời Hứa Thay Ðổi Con Người Cách Liên Tục. Ðể phần này được kết quả tốt đẹp, mỗi người hãy trả lời từ phần (A) đến phần (E) với tất cả khả năng trí nhớ của mình. Hãy dành thời giờ để trả lời một cách riêng tư hơn là chấp nhận những câu trả lời ngắn gọn và hời hợt.

Sau khi đã dành thời giờ để trả lời càng nhiều chi tiết càng tốt, hãy xét xem có sự liên hệ nào giữa những tâm tình và hành động lúc thơ ấu (B) với những tâm tình và hành động trong liên hệ hiện thời với người yêu (D). Sau đó, hãy nghĩ xem bạn có thể nhận ra một thái độ nào bạn đang cư xử với người yêu mà tương tự như thái độ của bạn khi còn nhỏ. Nếu chúng ta có thể nhận ra những kiểu tâm tình và hành động tương tự, thì đây là dấu chỉ rằng chúng ta đã "tìm thấy" một người bạn đời mà người này giống cha mẹ chúng ta trong những phạm vi quan trọng. Tiếp đến là chia sẻ những hiểu biết của bạn cho người yêu, và để người yêu chia sẻ những hiểu biết của họ cho bạn.

Hãy để ý đến những tư tưởng sau:

-Thứ nhất, việc vô tình tìm kiếm người yêu là người giống cha mẹ mình trong những phạm vi quan trọng là một điều thông thường. Có thể điều này làm chúng ta bực bội nếu chúng ta muốn tránh lập lại lối cư xử tiêu cực hay tệ hại của cha mẹ mình. Một người bị cha mẹ đối xử tồi tệ dĩ nhiên không muốn bị người yêu đối xử giống như vậy. Tuy nhiên, cũng không phải là vô giá trị khi biết rằng tiềm thức chúng ta khao khát "dựng lại" cái gia đình của thời thơ ấu để chúng ta có thể "sửa chữa" những gì đau lòng/chán nản khi chúng ta còn nhỏ. Muốn biết thêm chi tiết, hãy nghiên cứu cuốn "Keeping the Love you Find" của Harville Hendrix.

-Thứ hai, một thực tế quan trọng là chúng ta đã "sống sót" qua thời thơ ấu. Nhờ cảm nghiệm những khó khăn của thời thơ ấu mà chúng ta có được một vài khả năng đặc biệt để đương đầu với những trở ngại trong lúc chúng ta lớn lên. Chúng ta đã biết cách đối phó, dù chưa tuyệt hảo, nhưng chúng ta đã trải qua thời thơ ấu. Như thế, những kinh nghiệm của chúng ta sẽ giúp đối phó với những khuyết điểm của người mình yêu.

-Thứ ba, vì chúng ta không còn là trẻ con, nên chúng ta có tự do để quyết định một cách tốt đẹp hơn. Khi còn nhỏ chúng ta không thể giao tiếp với cha mẹ một cách tốt đẹp. Những đau khổ và chán nản thường là hậu quả của sự thất bại trong việc giao tiếp. Trong quan hệ với người yêu, chúng ta có thể học cách giao tiếp một cách hữu hiệu và biết cách đối phó tốt đẹp hơn với những chán chường của nhau. Qua sự cố gắng thành thật với nhau và lắng nghe nhau, chúng ta có thể tránh được những hành động làm đau lòng người khác và biết cách giúp đỡ người khác. Hãy suy nghĩ điều dạy dỗ của Thánh Phaolô:

"Như vậy, chúng ta sẽ không còn là những trẻ nhỏ... anh chị em phải cởi bỏ con người cũ với nếp sống xưa, là con người phải hư nát vì bị những ham muốn lừa dối, anh chị em phải để Thần Khí đổi mới tâm trí anh chị em, và phải mặc lấy con người mới, là con người đã được sáng tạo theo hình ảnh Thiên Chúa, để thật sự sống công chính và thánh thiện. Bởi thế, một khi đã cởi bỏ sự gian dối, mỗi người trong anh chị em hãy nói sự thật với người thân cận, vì chúng ta là phần thân thể của nhau. Anh chị em nổi nóng nhưng đừng phạm tội: chớ để mặt trời lặn mà cơn giận vẫn còn... Anh chị em đừng bao giờ thốt ra những lời độc địa, nhưng nếu cần, hãy nói những lời tốt đẹp, để xây dựng và giúp ích cho người nghe... Ðừng bao giờ chua cay gắt gỏng, nóng nảy giận hờn, hay la lối thoá mạ, và hãy loại trừ mọi hành vi gian ác. Trái lại, phải đối xử tốt với nhau, phải có lòng thương xót và biết tha thứ cho nhau, như Thiên Chúa đã tha thứ cho anh chị em trong Ðức Ki-toâ." (Êphêsô 4:14-32)

Thánh Phaolô viết về cách đối xử của người Kitô với tha nhân. Là những vợ chồng Công Giáo, chúng ta phải đối xử với người yêu và con cái chúng ta tối thiểu cũng tốt đẹp như đối xử với người ngoài. Không ai trong chúng ta có thể thi hành điều này một cách toàn hảo; tất cả chúng ta đều là những con người tội lỗi. Tiến trình "cứu chuộc" kéo dài cả cuộc đời. Tuy nhiên, đời sống vợ chồng có thể là "trường học cứu chuộc": nghĩa là, với sự trợ giúp của Thiên Chúa, hai người bất toàn thương yêu nhau đủ để đương đầu với những khuyết điểm của nhau. Tình yêu này có sức mạnh khích lệ mỗi người thay đổi con người mình để ngày càng tăng tiến trong "sự thánh thiện."

Bởi đó Thánh Phaolô viết:

"Người làm chồng, hãy yêu thương vợ, như chính Ðức Ki-tô yêu thương Hội Thánh và hiến mình vì Hội Thánh; như vậy, Người thánh hoá và thanh tẩy Hội Thánh bằng nước và lời hằng sống, để trước mặt Người, có một Hội Thánh xinh đẹp lộng lẫy, không tỳ ố, không vết nhăn hoặc bất cứ một khuyết điểm nào, nhưng thánh thiện và tinh tuyền. Cũng thế, chồng phải yêu vợ như yêu chính bản thân mình. Yêu vợ là yêu chính mình" (Êphêsô 5:25-28).

Câu Hỏi và Suy Tư Ðể Ðối Thoại Chương 5:
Hôn Nhân Là Lời Hứa Thay Ðổi Con Người Cách Liên Tục

Phần Một: Những Cách Cư Xử và Tâm Tình của Tôi:

A. Những đau khổ/chán nản quan trọng nhất khi tôi còn nhỏ: ...
B. Những cảm nghiệm này khiến tôi cảm thấy: ...
C. Khi những điều này xảy ra, tôi có khuynh hướng: ...
D. Trong quan hệ với người yêu, đôi khi tôi cảm thấy: ...
E. Khi tôi có những cảm tưởng này, tôi có khuynh hướng: ...

Phần Hai: Những Câu Hỏi Ðể Ðối Thoại Thêm

1. Người yêu của tôi giống cha mẹ tôi như thế nào?
2. Tôi giống cha mẹ của người yêu như thế nào?
3. Tôi tập cách "nhìn" khuyết điểm của tôi, và chia sẻ với người yêu như thế nào?
4. Tôi cảm thấy thế nào khi người yêu nghe biết về những sợ hãi và những phấn đấu của tôi?
5. Tôi nghĩ gì về câu "không ai có thể thay đổi người khác?"
6. Cho một thí dụ về việc không cố thay đổi người yêu, nhưng nhắm đến việc thay đổi chính mình?
7. Việc nhắm đến sự thay đổi chính tôi ảnh hưởng thế nào đến sự quan hệ với người yêu?

Chương 6: Truyền Thống Gia Ðình

Một số "truyền thống gia đình" dễ có thể nhận biết vì xảy ra vào những thời gian nhất định. Tỉ như gia đình tôi "luôn luôn" mở quà Giáng Sinh ngay sau khi đi lễ đêm về, hay chúng tôi chỉ thường đánh bài vào những ngày Tết.

Những truyền thống khác của gia đình có thể "kín đáo" hơn. Chúng thường xuyên xảy ra đến nỗi chúng ta có khuynh hướng cho là đương nhiên phải như thế. Thí dụ, cha tôi luôn là người lái xe dù mẹ tôi lái xe khéo hơn; mẹ tôi luôn thi hành "công việc trong nhà" và cha tôi luôn lo lắng "việc bên ngoài." Truyền thống gia đình chỉ là những cách mà gia đình thường làm. Dù những truyền thống này chưa bao giờ được đem ra bàn cãi hay thảo luận, chúng là những quy tắc của gia đình, tỉ như, chúng tôi biết rằng, "Ðừng bao giờ xin Bố cái gì khi Bố mới đi làm về."

Nếu chúng ta suy nghĩ kỹ về truyền thống gia đình, chúng ta sẽ nhận ra một số truyền thống mà chúng ta biết rất rõ, tỉ như, cách rửa chén thế nào cho đúng, cách giữ sổ sách chi thu, và cách lái xe an toàn trong lúc vội vã. Những truyền thống khác của gia đình có thể ít được biết hơn, tỉ như, không bao giờ chúng tôi đề cập đến việc nghiện rượu của cha tôi, hay thời giờ mà chúng tôi xem truyền hình. Thật không dễ để kể ra một cách đầy đủ những truyền thống của gia đình!

Tuy nhiên, giá trị của sự liệt kê truyền thống gia đình là chúng ta có thể dùng nó để chia sẻ với người mình yêu. Chúng ta có thể so sánh hai danh sách của mỗi gia đình để thấy sự tương đồng và khác biệt. Chúng ta thường có khuynh hướng cho rằng những gì gia đình chúng ta làm thì phải là như thế. Và chúng ta cũng có khuynh hướng cho rằng gia đình của người mình yêu cũng làm giống như thế. Khi biết truyền thống của gia đình người yêu khác với gia đình mình, thì phản ứng thông thường của chúng ta là cho truyền thống gia đình mình tốt hơn truyền thống gia đình của người yêu, và tin rằng dần dà người yêu rồi cũng sẽ thích truyền thống của gia đình mình hơn là của gia đình họ. Và rồi chúng ta sững sờ khi thấy người yêu cứ bám lấy truyền thống gia đình của họ mà không thay đổi.

Bước đầu tiên trong tiến trình này là sẵn sàng kể ra những truyền thống của gia đình mình. Kể cả những truyền thống lành mạnh hay không lành mạnh. Ðiểm quan trọng ở đây là cố gắng thành thật. (Xem Những Câu Hỏi và Suy Tư Ðể Ðối Thoại Chương 6: Truyền Thống Gia Ðình, phần một).

Bước thứ hai là chia sẻ với người yêu và đối thoại về ảnh hưởng của những truyền thống cá biệt này trên sự tương giao giữa hai người, một cách tích cực cũng như tiêu cực.

Bước thứ ba là xác định những truyền thống gia đình nào mà cả hai muốn giữ trong chính gia đình của hai người, và những thay đổi nào phải chấp nhận để đạt được mục đích này. (Xem Những Câu Hỏi và Suy Tư Ðể Ðối Thoại Chương 6: Truyền Thống Gia Ðình, phần hai)

Bước sau cùng. Trong những lúc căng thẳng, mỗi người đều có khuynh hướng trở về với truyền thống gia đình mình. Ðiều này thật chán nản, nhưng đó là điều bình thường dù những truyền thống đó có lành mạnh hay không. Nó cho thấy sức mạnh của gia đình gốc chúng ta. Tập sống với những truyền thống mới và khác biệt là một nỗ lực phải mất bao năm trời. Càng nỗ lực để thay đổi con người mình, và tránh nhắm đến việc thay đổi người yêu bao nhiêu, thì trong đời sống vợ chồng chúng ta càng thành công bấy nhiêu.

Những Câu Hỏi và Suy Tư Ðể Ðối Thoại Chương 6:
Truyền Thống Gia Ðình

Phần Một

Những liệt kê sau đây nhằm giúp bạn nhận ra và viết xuống những truyền thống gia đình để suy tư và đối thoại với người yêu. Mỗi một đề mục đều có nhiều câu hỏi để giúp bạn nhớ lại những truyền thống gia đình và viết xuống những gì đúng nhất về truyền thống gia đình bạn.

1. Truyền thống về quyền hành và trách nhiệm:

- Ai là "chủ" trong gia đình tôi, hoặc quyền hành này được san sẻ thế nào giữa cha mẹ tôi?
- Trong đình tôi, những vấn đề được giải quyết và những quyết định được thi hành thế nào?
- Những người trong gia đình tôi đối xử thế nào khi tức giận?
- Những người trong gia đình tôi "cãi nhau" và "đánh nhau" thế nào?
- Những đứa trẻ phải đối phó như thế nào?
- Trong gia đình tôi có loại hành hạ nào không?

2. Trong gia đình tôi, truyền thống quan trọng nhất là gì?

3. Vai trò của họ hàng:
- Chú, Bác, Cô, Dì, Ông Bà có vai trò gì trong gia đình tôi?
- Những người này ảnh hưởng thế nào đến cuộc đời tôi khi còn nhỏ?
- Nếu tôi là con nuôi, những người trong gia đình đã đối xử với tôi như thế nào?

4. Xum họp gia đình:
- Những xum họp quan trọng nhất của gia đình tôi là gì?
- Chúng tôi làm gì trong những xum họp này?
- Ai được mời và những ai không được mời trong những xum họp này?

5. Vấn đề nghiện ngập:
- Gia đình có nghiện thuốc lá, rượu, chất kích thích không? Nếu có, tôi đã bị ảnh hưởng thế nào?
- Có ai trong gia đình tôi dùng điều gì "quá độ" không? Có ai bị nghiện không?

6. Vấn đề tinh thần của gia đình:
- Truyền thống của gia đình tôi vào ngày Chúa Nhật là gì?
- Gia đình tôi có thói quen cầu nguyện không? Các trẻ trong gia đình được dạy cầu nguyện như thế nào?
- Các trẻ được dạy bảo về Thiên Chúa như thế nào?
- Gia đình có dạy bảo về sự chết không? Sự sống đời sau thì sao?
- Tang lễ được gia đình cử hành thế nào?

7. Liên hệ của gia đình với xã hội:
- Gia đình tôi nghĩ thế nào về "chính trị"? "Có địa vị trong xã hội" thì sao?
- Gia đình tôi dạy gì về "chính phủ" và việc "đi bầu"?
- Gia đình tôi dạy gì về việc "phục vụ người khác"?
- Gia đình tôi có tham gia vào sinh hoạt giáo xứ hay sinh hoạt của thành phố không?
- Tôi được dạy thế nào về việc giúp đỡ những người cần được giúp đỡ?

8. Công việc, học đường và kỷ luật trong gia đình:
- Gia đình tôi nghĩ gì về vấn đề làm việc?
- Gia đình tôi coi việc kiếm tiền quan trọng thế nào?
- Gia đình tôi coi việc mua sắm và tiết kiệm, cái nào nào quan trọng hơn?
- Gia đình tôi có bắt phạt về thể xác không? Ðiều đó giúp ích hay khiến tôi đau khổ?
- Con cái được học hành thế nào? Việc được điểm cao có quan trọng không?
- Việc làm bài ở nhà có quan trọng không?

9. Giáo dục sinh lý:
- Thái độ của gia đình tôi về vấn đề sinh lý là gì? Và con cái được dạy bảo thế nào về vấn đề này?
- Gia đình tôi giáo dục sinh lý cách kỹ càng hay hời hợt? Tại sao?
- Có ai trong gia đình tôi bị lạm dụng tình dục không? Việc này ảnh hưởng đến tôi thế nào?
- Con cái được dạy bảo thế nào về vấn đề "ăn ở" trước khi cưới?
- Ý nghĩa của việc giao hợp được dạy bảo như thế nào?
- Việc kế hoạch hoá gia đình được dạy bảo thế nào?
- Việc phá thai được dạy bảo thế nào?
- Những dạy bảo này ảnh hưởng thế nào đến thái độ và cái nhìn của tôi?
- Sự trìu mến giữa những người trong gia đình tôi có được thể hiện cách đúng đắn không?

10. Những giá trị của gia đình tôi:
- Những giá trị cốt yếu mà tôi học được từ gia đình là gì?
- Có giá trị nào tôi muốn thay đổi không? Tại sao?
- Tôi nghĩ thế nào về việc trao truyền lại giá trị cho con cái?

Phần Hai

Sau khi đối thoại với người yêu về phần một, hãy tiếp tục bàn thảo về những câu hỏi sau:

1. Những truyền thống gia đình nào chúng ta muốn thành lập trong chính gia đình của chúng ta và cho con cái chúng ta?

2. Nếu có bất cứ truyền thống nào khác với truyền thống của gia đình gốc chúng ta, thì chúng ta cần khả năng gì để thiết lập những truyền thống nói trên? Chúng ta sẽ học biết khả năng này như thế nào?

Chương 7: Những Cặp Sống Chung

I. Hiện Tượng

Con số những cặp sống chung trước khi làm đám cưới đã gia tăng từ khoảng 10% trong năm 1960 lên đến 50% trong năm 1996. Khi được hỏi lý do họ sống chung thay vì kết hôn, đa số những cặp này cho biết một cách tổng quát là: "Trong xã hội ngày nay với quá nhiều người ly dị, nên thật có lý khi thực sự biết nhau một cách đầy đủ; đó là lý do chúng tôi tin rằng việc sống chung thì quan trọng... và như thế chúng tôi mới biết chắc rằng việc kết hôn có khôn ngoan hay không."

Tuy nhiên, một vài cuộc nghiên cứu kể từ giữa thập niên 1980 đã đi đến kết luận: trên thực tế, sau một năm đám cưới, những cặp KHÔNG sống chung với nhau có những "dàn xếp hôn nhân" tốt đẹp hơn so với những cặp sống chung trước khi thành hôn. Một nghiên cứu khác cho thấy những cặp sống chung trước khi thành hôn có tỉ lệ ly dị khoảng 38% cao hơn những người không sống chung.

Có thể hiểu những cặp sống chung đã quá thận trọng. Họ đã chứng kiến nhiều cảnh ly dị; thường của chính cha mẹ họ. Việc họ quyết định sống chung với nhau có thể là một nỗ lực khôn ngoan để tránh thất bại của những người đi trước. Quyết định sống chung có thể là một cố gắng thực sự để "thử nghiệm" hôn nhân trước khi lao mình vào một thề hứa trọn đời của hôn nhân Công Giáo.

Ðiều nhận xét sau đây giúp sáng tỏ tình trạng rắc rối nói trên. Những cặp sống chung với nhau như một cách để "thử nghiệm" sự tương giao của họ thì đã muốn dành cho mình một lối thoát. Ý nghĩa của việc "sống chung" là đồng ý mỗi người đều có quyền cắt bỏ sự tương giao đó bất cứ lúc nào. Sống chung là thử sống như vợ chồng thực sự trong khi đồng ý là bất cứ ai cũng có thể từ bỏ sự tương giao này bất cứ lúc nào, bất cứ lý do gì. Một tương giao như thế không phải là tương giao vợ chồng Công Giáo.

Hôn nhân Công Giáo là một lời thề hứa; đó là sống với nhau khi hạnh phúc cũng như lúc gian nan. Lời thề hứa chỉ bắt đầu khi một người (hy vọng là cả hai) tự ý đóng lại mọi lối thoát để sống với người khác trong một tương giao không bao giờ cùng.

Sự tự do lựa chọn này là yếu tố tiên quyết của hôn nhân Công Giáo, vì chỉ có môi trường vững bền mới có thể gầy dựng và nuôi dưỡng con cái. Lời thề hôn nhân Công Giáo có nghĩa tự do thề hứa với người khác trong một phương cách được rập khuôn theo lời hứa của Thiên Chúa với chúng ta, một cách vĩnh viễn, không cùng, và vô điều kiện.

Tuy nhiên, để thực hiện lời thề hứa thì không dễ và không thoải mái. Lời thề hứa cũng không thể nào thật "an toàn" và "không có rủi ro." Cũng giống như nút bật điện; hoặc nó "bật" hai là "tắt", không có tình trạng lơ lửng. Một là thề hứa cách trọn vẹn hai là không. Không có tình trạng trung gian. Và đó là tâm điểm của vấn đề. Không có quãng thời gian chung sống nào, dù dài hay ngắn, để có thể "chứng minh" là người này có khả năng giữ lời thề hứa với người kia.

Nói cho cùng, sự sống chung có nghĩa "Tôi vẫn ở với bạn dù tôi có thể ra đi"; nhưng để nói lên điều "Tôi sẽ gắn bó với bạn và với hôn nhân này cho đến trọn đời" thì chỉ có thể thực hiện trước mặt gia đình, bạn hữu và cộng đoàn và nói lên lời thề hôn nhân Kitô giáo: "Tôi, Tuấn, nhận em, Mai, làm vợ. Tôi hứa chung thủy với em, khi thịnh vượng cũng như lúc gian nan, khi mạnh khoẻ cũng như lúc yếu đau. Tôi sẽ yêu thương và tôn trọng em mọi ngày suốt đời tôi." Ðây là lời thề hứa. Không gì có thể thay thế và không có điểm lưng chừng.

II. Truyền Thống Kitô Giáo

Giáo Hội luôn quý trọng sự cam kết tuyệt đối trong hôn nhân Kitô giáo. Không phải mọi hôn nhân Kitô giáo đều hạnh phúc. Những đau yếu, tài chánh khó khăn, vấn đề con cái, sự chán chường... hàng trăm điều "gian nan" đang chờ đợi những đôi hôn nhân thề hứa yêu nhau trọn đời và vô điều kiện trong hôn nhân Kitô giáo.

Sự kiện đáng kinh ngạc KHÔNG phải là bao nhiêu cặp vợ chồng kết thúc trong ly dị, nhưng đúng hơn là bao nhiêu cặp vẫn gắn bó với lời thề hứa của họ dù rằng nhiều hoàn cảnh tưởng như tuyệt vọng. Họ thú nhận đó không do sức mạnh của chính họ, nhưng chính là tình yêu và sức mạnh của Thiên Chúa đã giúp họ vượt qua những khó khăn và thử thách trong đời sống gia đình. Những đôi vợ chồng từng trải nói họ tin chắc là khi tự ý hy sinh tất cả để cố gắng yêu thương nhau đã giúp họ cảm nghiệm được những ơn sủng cần thiết mà Thiên Chúa đã ban cho để giúp họ hoàn tất được những gì mà họ không nghĩ là có thể thực hiện được. Ðiểm then chốt là lời hứa: đó là, quyết định trao cho nhau chính con người mình-mà không giữ lại chút gì.

Ðiều này cũng giải thích tại sao Giáo Hội luôn tin rằng sự sống chung--và mọi sự giao hợp với người không phải là vợ/chồng của mình--thì luôn luôn là điều mâu thuẫn. Tại sao? Vì, theo truyền thống Kitô giáo lâu đời, sự giao hợp phải được coi như một dấu chỉ mà hai người trao cho nhau không chỉ có sự hoan lạc, nhưng còn trọn vẹn con người của nhau. Do đó Giáo Hội luôn coi sự giao hợp như dấu chỉ quan trọng nhất của hôn nhân Kitô giáo: đó là, hai người sẵn sàng trao và nhận TOÀN THể con người của nhau... thể xác, hoan lạc, tư tưởng, hy vọng, mơ ước, sợ hãi, thất bại, tội lỗi, kế hoạch, những khó khăn, tiền tài, buồn chán, bà con họ hàng, v.v.

Trong truyền thống của Giáo Hội, không có việc "giao hợp trước khi thành hôn". Chỉ có "tình dục trong hôn nhân" (dấu chỉ của sự thề hứa) và "tình dục không thề hứa" (đó là sự lang chạ). Ðó là lý do tại sao Giáo Hội không thấy yên tâm với những cặp yêu nhau và giao hợp trước khi đám cưới và sống với nhau trước khi thành hôn.

III. Phải Làm Gì?

Nếu hai bạn đang sống chung với nhau thì có hai hướng đi rõ rệt để các bạn suy nghĩ. Hướng đi "đúng" là hướng đi "thích hợp" nhất với loại thề hứa mà hai người đang chia sẻ. Việc đối thoại thì tối cần thiết vì nó rất quan trọng để mỗi người cho biết sự thề hứa của mình. Rất có thể là hai bạn không cùng một quan điểm.

Một hướng là cùng nhau đồng hành với nhận thức rõ ràng là cả hai đã trọn vẹn thề hứa với nhau. Hôn nhân của hai người chưa được cử hành một cách công khai, nhưng cả hai tin là khi nói lên lời thề hôn nhân cũng không đóng góp gì thêm cho sự thề hứa đã có của hai người. Nói cách khác, hai bạn "đã thành hôn" (không chính thức), và hôn nhân của hai bạn trong Giáo Hội sẽ là một loại "xác nhận giá trị" của lời thề hứa mà nó đã được thể hiện.

Một hướng khác là cùng nhau đồng hành với nhận thức rõ ràng là cả hai chưa trọn vẹn thề hứa với nhau. Một hay cả hai bạn tin rằng sự sống chung là cách tốt nhất để thử thách tình nghĩa trước khi quyết định thề hứa trọn vẹn trong hôn nhân Kitô giáo. Tại thời điểm này, bây giờ cả hai đã sẵn sàng thề hứa với nhau, và có lẽ hai bạn nhận ra sự sẵn sàng ấy qua kinh nghiệm sống chung. Ðây là lý do tại sao bạn chuẩn bị một hôn nhân Kitô giáo.

Thêm vào đó, theo truyền thống, sự sống chung được coi là một điều tiếng xấu. Bạn hãy tự hỏi: "Tôi có nhận thấy việc sống chung trước khi kết hôn sẽ khiến những phần tử khác trong gia đình hay bạn bè cảm thấy không thoải mái?"

Nếu một trong hai bạn đã có con riêng, điều cần phải suy nghĩ là ảnh hưởng tình cảm và tâm lý của việc sống chung đối với con cái. Dù bạn nghĩ gì về tình trạng của bạn, điều ấy có ảnh hưởng đến việc con cái bạn hiểu biết về ý nghĩa của sự giao hợp không?

Một cách thận trọng và thành khẩn suy nghĩ về những câu hỏi trên có thể giúp bạn nhận thấy quyết định sống chung có thể tạo nên điều tiếng xấu đối với người khác và, nếu một trong hai bạn đã có con riêng, có thể tạo nên vấn đề cho chính con cái của bạn. Kết quả của sự suy tư này có thể thúc đẩy các bạn sống riêng trong những ngày tháng sau cùng trong khi chuẩn bị thề hứa suốt đời trong hôn nhân Kitô giáo. Một điều khác có thể xảy ra là quyết định sống khiết tịnh tránh giao hợp--trong khi vẫn tiếp tục sống trong cùng một địa chỉ--nếu bạn tin rằng đó là một quyết định xứng hợp với lương tâm trước khi đi vào một tương giao mới. Hoặc cả hai rất tin tưởng vào sự trọn vẹn của lời thề hứa với nhau, đến độ cho rằng sự khiết tịnh hay sống riêng rẽ là điều không hợp lý.

Khi cả hai đã rõ ràng con đường phải đi và đã biết cách phải đối phó với điều tiếng xấu có thể xảy ra, thì các bạn đã sẵn sàng để nói chuyện với cha sở một cách thành thật và thẳng thắn về tình trạng "sống chung" của mình trước khi chính thức cử hành hôn nhân Kitô giáo.

Chỉ có bạn, người bạn đời và Thiên Chúa mới có thể quyết định được hành động của bạn có tội hay không. Giáo Hội luôn sẵn sàng giúp bạn được Thiên Chúa tha thứ và tha thứ cho nhau nếu đó là điều quan trọng và cần thiết. Trong Công Giáo, từ lâu đã có truyền thống lãnh nhận Bí Tích Hoà Giải trước khi bước vào đời sống mới của hôn nhân Kitô giáo, vì Giáo Hội biết rằng đã là con người thì không thể nào hoàn toàn sạch tội và không sa ngã!

Cha sở có thể không hiểu hay không đồng ý với kế hoạch của bạn nhằm đối phó với những điều tiếng xấu có thể xảy ra, nhưng hy vọng ngài sẽ hỗ trợ các bạn trong sự cố gắng thành thật với nhau và với Thiên Chúa, và hướng dẫn các bạn bước vào hôn nhân Kitô giáo một cách chính thức và công khai. Không ai có thể phán đoán tình trạng tinh thần bên trong con người bạn, chỉ có mình Thiên Chúa. Sự thử thách của tất cả mọi người chúng ta là hãy nhớ rằng ý nghĩa sâu xa của sự giao hợp chỉ có thể xảy ra trong sự thề hứa trọn vẹn và tự do của hôn nhân Kitô giáo, nhưng chúng ta cũng còn được hướng dẫn bởi điều luật cao nhất, đó là đức ái.

Tuân theo giới răn của Chúa Giêsu, chúng ta không bao giờ ngừng yêu thương người khác dù họ không sống đúng với lý tưởng của cuộc đời Kitô hữu. Mục đích tối hậu của Giáo Hội là liên tục trở nên Mục Tử Tốt Lành đối với những người thấy xa cách Thiên Chúa, và đừng trở nên một "cộng đồng phán xét." Trong điều phân tích sau cùng, chính Chúa Thánh Thần và sự giao tiếp của chúng ta với nhau trong đức ái sẽ gây cảm hứng cho những người "sống chung" nhìn ra ý nghĩa của hôn nhân Kitô giáo và tự họ quyết định cách tốt nhất để dành thời giờ chuẩn bị cho lời thề hứa suốt đời này.

Những Câu Hỏi Ðể Suy Tư và Ðối Thoại Chương 7:
Những Cặp Sống Chung

1. Những cặp sống chung có khuynh hướng nghĩ là họ có thể "trắc nghiệm" ý niệm thề hứa hôn nhân qua việc sống chung. Bạn nghĩ gì về lý lẽ này? ..............
Về ý tưởng sống chung như một "trắc nghiệm thề hứa hôn nhân", tôi nghĩ: .................

2. Nếu bạn không sống chung, bạn tin rằng những điều học hỏi được qua sự không sống chung này đã giúp gì cho việc chuẩn bị hôn nhân?  Tôi nghĩ, tôi học được: ..............

3. Nếu bạn sống chung, bạn nghĩ gì hay mong đợi điều gì khác biệt trong sự thề hứa với nhau khi bạn cử hành sự thề hứa hôn nhân Kitô giáo một cách công khai?
Tôi nghĩ: ..............

4. Bạn nghĩ gì về quan điểm của người bạn đời về vấn đề thề hứa với nhau?
Tôi nghĩ: ..............

5. Ðối với bạn, phương cách nào tốt đẹp nhất để đối phó với điều tiếng xấu có thể xảy ra trong thời gian chuẩn bị hôn nhân Kitô giáo?
Tôi nghĩ: ..............

6. Nếu bạn có con riêng, bạn sẽ phải giải thích với chúng thế nào về quyết định sống chung và việc bạn đối phó với điều tiếng xấu?
Tôi dự định sẽ nói với con cái tôi: ..............

7. Nếu bạn có con riêng, bạn thấy quyết định sống chung ảnh hưởng thế nào đến ý nghĩ của con cái về việc giao hợp?

Về ảnh hưởng của quyết định sống chung trên con cái, tôi nghĩ: ................

8. Sau khi suy tư về chương này, bạn có nghĩ sẽ thảo luận với người bạn đời về việc sống riêng hay tránh giao hợp cho đến khi đám cưới không? Hãy cho biết lý do.
Tôi có/không dự tính thảo luận với người bạn đời về việc sống riêng hay tránh giao hợp cho đến khi đám cưới, vì: .........................

Chương 8:
Tình Dục & Sự Mật Thiết & Bậc Cha Mẹ

I. Sự Thay Ðổi Về Giáo Huấn và Truyền Thống Công Giáo

Truyền thống Công Giáo về tình dục & sự mật thiết & bậc cha mẹ đã được thử nghiệm và khuôn đúc qua hai ngàn năm lịch sử nhân loại và bởi nhiều nền văn hóa khác nhau. Trong một vài thế hệ và nền văn hóa, con cái được coi là nguyên nhân chính của hôn nhân. Các thế hệ gần đây cổ võ mối quan hệ yêu thương giữa vợ chồng như lý do có giá trị của hôn nhân, và tuyên bố rằng phẩm chất của mối quan hệ này đóng vai trò quan trọng để tạo nên sự lành mạnh về tình cảm và tinh thần của gia đình. Trong quan điểm này, con cái được coi như "hoa quả" của tình yêu vợ chồng.

Trong các quốc gia tân tiến, những tiến bộ y khoa bây giờ đảm bảo rằng hầu hết trẻ sơ sinh sẽ lớn lên thành một người trong gia đình. Thêm vào đó, tốn phí của việc nuôi dưỡng và giáo dục con cái vẫn tiếp tục leo thang từ thế hệ này sang thế hệ kia. Các bậc làm cha mẹ cũng phải đắn đo khi nghĩ đến số con cái mà họ có thể nuôi dưỡng và giáo dục cách đầy đủ. Truyền thống Công Giáo ngày càng thông cảm với các cha mẹ cố gắng tìm ra con đường tốt đẹp giữa số con cái mà họ có thể chăm sóc, và sự chu toàn trách nhiệm làm cha mẹ.

Truyền thống Công Giáo dạy vợ chồng phải đóng góp đồng đều vào sự quan trọng của việc phát triển liên tục và làm sâu đậm thêm tình yêu giữa hai người, đồng thời cũng để ý đến vai trò làm cha mẹ. Về ý nghĩa của sự giao hợp, giáo huấn Công Giáo nối kết hai yếu tố căn bản của hôn nhân Kitô giáo, đó là, hứa trở nên một người yêu chung thủy và mật thiết, cũng như hứa tạo dựng một quan hệ bền lâu để cung ứng một "mái nhà" thích hợp cho thế hệ con cháu và việc giáo dục, đào tạo chúng.

Thời đại tân tiến của chúng ta thường được gọi là thời đại "hậu Kitô hữu", vì những truyền thống quan trọng đối với người Kitô hữu thường được coi là không thích hợp hay "không chạm đến được." Ðiều này rất đúng trong lãnh vực tình dục, sự mật thiết và bậc cha mẹ. Chúng ta sống trong một xã hội tự cho là tình dục "cấp tiến" và "tự do." Xã hội chúng ta coi là "bình thường" khi các thanh thiếu niên "biết chơi bời" trước khi kết hôn. Âm nhạc, quảng cáo và truyền thông đại chúng đề cao việc giao hợp, ngay cả với người qua đường, như một "hành động chấp nhận được" đối với người độc thân. Báo chí trưng ra hình ảnh của những người nổi tiếng trong xã hội luôn luôn cặp kè với những tình nhân mới mà những người này trong tháng qua đã sống chung với ai đó. Bất cứ ý tưởng nào về sự kềm hãm giao hợp chỉ có ý nhắc đến sự nguy hiểm khi giao du với người có bệnh hay có thể bị mang thai ngoài ý muốn; còn vấn đề kết ước của hai người, nếu có, thì cũng rất họa hiếm.

Những ai đang chuẩn bị hôn nhân Kitô giáo được coi là khôn ngoan khi để tâm suy nghĩ đến sự kiện là họ đang sống trong một xã hội mà nó KHÔNG dạy những giá trị và sự khéo léo của một tình yêu chung thủy và tín thác của vợ chồng. Ngay cả khi cha mẹ chúng ta là những người chung thủy trong hôn nhân, chúng ta cũng sẽ bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi xã hội rộng lớn hơn mà chúng ta đang sống trong đó, và cũng từ đó mà chúng ta biết cách liên hệ với nhau. Chúng ta có thể biết nhiều về sinh vật học của sự sinh sản và nghệ thuật ái ân qua TV và phim ảnh, nhưng rất có thể chúng ta hoàn toàn không biết cách mật thiết với nhau thực sự như thế nào và hoàn toàn không ý thức gì về những chiều kích tinh thần sâu thẳm hơn về việc giao tình (make love).

Những giáo huấn và truyền thống Công Giáo hiện nay về hôn nhân Kitô giáo và bổn phận làm cha mẹ thì dựa trên sự khôn ngoan của quá khứ và cũng kết nạp những hiểu biết mới đây. Tài liệu Giáo Hội Trong Thế Giới Ngày Nay của Công Ðồng Vatican II và thông điệp Humanae Vitae (Sự Sống Con Người) của Ðức Giáo Hoàng Phaolô VI nhấn mạnh đến những giá trị sau:

A. Tình yêu vợ chồng thì thiêng liêng vì nó "phản ánh tình yêu của Thiên Chúa dành cho chúng ta."

B. Tình yêu vợ chồng cốt là sự mật thiết thực sự. Món quà mà vợ chồng trao cho nhau trong sự giao hợp là phương tiện để làm sâu đậm hơn sự hiểu biết và yêu thương lẫn nhau.

C. Cha mẹ cộng tác với Thiên Chúa trong việc sinh sản và giáo dục con cái. Bổn phận làm cha mẹ bắt đầu từ khi thụ thai và tiếp tục cho đến khi đứa bé khôn lớn.

D. Việc chăm sóc và giáo dục con cái cần đến trách nhiệm của bậc cha meï. Quyết định sinh con phải bao gồm khả năng nuôi nấng con cái một cách đầy đủ.

E. Tôn trọng sự sống, và mở lối cho sự sống. Quyết định có nên sinh con (hay thêm con) hay không, và quyết định dùng phương tiện nào để tránh thụ thai trong giai đoạn hiện tại, phải được thể hiện với sự nhận biết Thiên Chúa mới thực sự là Cha Mẹ. (Xem chương 16 về các phương pháp kế hoạch hoá gia đình).

II. Về Tinh Tuý Của Tình Dục và Ái Ân

Vẫn còn nhiều người nghĩ đạo Công Giáo thì "coi thường sinh lý" hay dạy là sự giao hợp "chỉ được phép vì lý do sinh con." Cũng không phải bất thường khi nhiều vợ chồng thú nhận là họ không biết sự giao hợp trong hôn nhân thì thánh thiêng. Quy tắc của xã hội về việc "giao cấu" nhưng "đừng nói về sự kết ước" chắc chắn đã ảnh hưởng đến xã hội chúng ta đến độ hầu hết mọi người không hiểu rằng sự giao hợp ngoài hôn nhân đã bóp méo ý nghĩa đích thực của noù. Sự giao hợp giữa hai người chắc chắn sẽ thay đổi sự tương giao của họ. Thánh Phaolô là người đầu tiên dạy rằng sự giao hợp giữa hai Kitô hữu đã kết ước với nhau giúp liên kết họ một cách thật mạnh mẽ và lâu dài đến độ hôn nhân của họ có thể giúp chúng ta hiểu được và cảm nhận được tình yêu vô điều kiện và lâu dài mà Thiên Chúa đã dành cho mỗi người chúng ta:

"Chính vì thế, người nam sẽ lìa cha mẹ mà gắn bó với vợ mình, và cả hai sẽ trở nên một thân thể. Ðây là mầu nhiệm cao cả, nhưng tôi muốn nói về Ðức Ki-tô và Hội Thánh" (Êphêsô 5:31 & 32).

Sự giao hợp được cử hành trong khung cảnh hôn nhân, có sức mạnh tạo hai người thành một "cặp" không chỉ ở thể xác, nhưng còn ở tâm hồn và linh hồn. Khi hai người giao hợp mà không có sự kết ước để trở nên vợ chồng suốt đời, họ đã cắt đứt ý nghĩa sâu xa nhất của sự giao hợp. Khi Giáo Hội nhắc nhở chúng ta về sự xấu xa của vấn đề tình dục "trước khi kết hôn" là muốn nói đến sự thiếu vắng khía cạnh này trong tình yêu nhục dục không kết ước.

III. Về Sự Mật Thiết

Phạm vi căn bản của sự mật thiết trong hôn nhân Kitô giáo không phải là sự thường xuyên hay nồng độ của sự khoái cảm, nhưng đúng hơn là mức độ mà mỗi người cảm thấy an toàn, sung mãn và được chấp nhận qua cảm nghiệm giao tình của vợ chồng. Cuộc phỏng vấn các vợ chồng rất thoả mãn về hôn nhân cho thấy rằng họ biết cách chia sẻ chính con người họ ngày càng nhiều hơn (về tình cảm, trí tuệ, tinh thần) trong nhiều phương cách khác nhau. Việc giao tình của họ không chỉ giới hạn ở sự giao hợp. Họ tìm cách chia sẻ những cảm nghĩ cũng như những lo âu; họ tìm cách dành thì giờ cho nhau trong nhiều kiểu cách khác nhau; họ tìm cách xin lỗi và sửa đổi; họ tìm cách nói cho nhau nghe về hành trình tinh thần. Tuy nhiên, sự giao hợp vẫn là biểu hiện độc đáo của tình yêu và kết ước của họ. Qua những năm tháng, họ trở nên khéo léo và có khả năng để thỏa mãn lẫn nhau trong khi giao hợp. Từ những kinh nghiệm để trở nên người yêu lý tưởng họ biết được sự thật mà Ðức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã cổ võ trong cuốn sách của ngài Love and Responsibility (Tình Yêu và Trách Nhiệm):

"... Tình yêu đòi hỏi phải chú ý đến phản ứng của người phối ngẫu... không vì lý do khoái lạc, nhưng vì lý do vị tha. Phải để ý rằng một cách tự nhiên, người phụ nữ thì khó thích ứng với phản ứng sinh lý của người nam. Có sự bất quân bình tự nhiên về nhịp điệu thể xác và tâm lý giữa người nam và người nữ, do đó cần có sự hoà hợp, mà nó không thể có được nếu không có thiện ý, đặc biệt về phần của người nam, phải cẩn thận quan sát phản ứng của người nữ... Người nam cũng phải để ý đến yếu tố là trong một ý nghĩa nào đó, dường như người nữ ở một thế giới khác, không giống như người nam chỉ ở phương diện thể xác mà còn ở phương diện tâm lý... người nam phải nhận ra thế giới này (của người nữ), và hòa mình vào thế giới đó càng xa càng tốt về phương diện cảm xúc... Dĩ nhiên, người nữ cũng phải cố để thông cảm người nam, và đồng thời chỉ bảo cho người nam hiểu biết về người nưõ."

Những vợ chồng Kitô giáo đích thực là những người thực sự biết yêu vì họ tìm cách đo lường sự mật thiết của nhau đến độ họ sẵn sàng liều mình để bị xúc phạm. Không những họ biết nhau về phương diện tình dục, nhưng còn lớn lên trong sự hiểu biết về những hy vọng, mơ ước và lo sợ của nhau và họ tin chắc là đang đi trên một hành trình tinh thần với nhau.

V. Về Vai Trò Làm Cha Mẹ

Thật khôn ngoan để nói rằng không ai kết hôn chỉ để làm cha mẹ. Một đôi nam nữ có thai với nhau mà chưa kết hôn thì thật thích hợp để được khuyên bảo hãy thận trọng tiến đến hôn nhân "chỉ vì lý do mang thai." Tuy nhiên, một dấu chỉ khác của "thời đại hậu Kitô hữu" là nhiều đôi kết hôn với nhau mà không biết gì đến vai trò làm cha mẹ. Ngay cả những cặp vợ chồng dự định sẽ có con cũng thường bắt đầu đời sống hôn nhân với ý nghĩ họ sẽ "đợi vài năm" trước khi sinh con. Trong thời đại tân tiến của chúng ta, con cái đôi khi được coi là gánh nặng phải tránh né và trì hoãn càng lâu càng tốt.

Thận trọng với "những dấu chỉ thời đại này," truyền thống Công Giáo giúp các vợ chồng ý thức vai trò làm cha mẹ. Bất kể đến những âu lo về phẩm chất làm cha mẹ hay lo sợ về thế giới mà con cái họ sẽ lớn lên, đạo Công Giáo tiếp tục dạy rằng tình yêu hôn nhân cốt để sinh con cái.

Quyết định có con không cần dựa trên yếu tố là cha mẹ đã có sẵn mọi câu trả lời hay chưa, nhưng dựa trên niềm tin tưởng rằng Thiên Chúa là Cha Mẹ Trung Tín sẽ luôn luôn giúp đỡ các đôi tân hôn trong nỗ lực chia sẻ đời sống và tình yêu cho các thế hệ tương lai.

Câu Hỏi Ðể Suy Nghĩ Về Ðối Thoại Chương 8:
Tình Dục & Sự Mật Thiết & Bậc Cha Mẹ

1. Khi nghĩ lại những năm tháng bạn lớn lên, biến cố nào hay câu chuyện nào từ khi còn nhỏ cho thấy thái độ rõ rệt nhất của gia đình bạn về tình dục và sự giao hợp.
Biến cố hay câu chuyện từ khi tôi còn nhỏ cho thấy thái độ rõ rệt nhất của gia đình tôi về tình dục và sự giao hợp là:........................

2. Gia đình bạn có tỏ sự trìu mến ra bên ngoài như âu yếm, hôn nhau và những cử chỉ thích hợp khác và những lời nói yêu thương và được chấp nhận cách tích cực? Hãy kể ra thí dụ về lối cư xử để bạn tin rằng điều này có hay không có trong gia đình bạn.
Tôi nhớ rõ, gia đình tôi (đề cao hay chống đối) cử chỉ bên ngoài và lời nói yêu thương và được chấp nhận cách tích cực là:........................

3. Bạn biết thế nào về tính cách sinh vật học của sự giao hợp? Lúc ấy bạn cảm thấy thế nào-tích cực hay tiêu cực-về sự hiểu biết này?
Những gì tôi nhớ về tính cách sinh vật học của sự giao hợp và cảm tưởng của tôi về vấn đề này là:........................

4. Lúc nhỏ bạn nghĩ gì về ý nghĩa của sự giao hợp và giá trị của việc tránh giao hợp khi chưa lập gia đình?
Sự hiểu biết của tôi về ý nghĩa sự giao hợp và giá trị của việc khiết tịnh khi còn nhỏ là:........................

5. Khi lớn lên bạn hiểu biết thế nào về ý nghĩa sự giao hợp so với sự dạy dỗ của Giáo Hội về vấn đề này?
Tôi nghĩ điều tôi biết khi còn nhỏ thì giống như/ ngược với điều Giáo Hội dạy, bởi vì:........................

6. Bạn đánh giá khả năng của bạn để nhận và tỏ lộ sự trìu mến cách thích hợp là "trung bình", "trên trung bình" hay "dưới trung bình"? Cho biết lý do mà bạn đánh giá như vậy.
Tôi đánh giá khả năng để nhận và tỏ lộ sự trìu mến của tôi là ........................., bởi vì ........................

7. Bạn đánh giá khả năng của người yêu của bạn để nhận và tỏ lộ sự trìu mến cách thích hợp là "trung bình", "trên trung bình" hay "dưới trung bình"? Cho biết lý do mà bạn đánh giá như vậy.
Tôi đánh giá khả năng để nhận và tỏ lộ sự trìu mến của người tôi yêu là........................, bởi vì........................

8. Trong xã hội chúng ta, không có sự quan hệ thiết yếu nào giữa "giao hợp" và "chung thủy". Vì lý do này, sự giao hợp ngoài hôn nhân được coi là một thái độ thích hợp trong xã hội chúng ta. Ðạo Công Giáo dạy rằng sự giao hợp nhằm để "nói lên" sự kết ước vĩnh viễn và chung thủy với người khác. Sự hiểu biết hiện thời của bạn về ý nghĩa của sự giao hợp là gì?
Sự hiểu biết hiện thời của tôi về ý nghĩa của sự giao hợp là........................

9. Sự hiểu biết về ý nghĩa của sự giao hợp này được biểu lộ như thế nào khi tiếp xúc với người yêu của bạn?
Trong sự tương giao với người yêu, tôi biểu lộ sự hiểu biết của tôi về sự giao hợp là:........................

10. Sự hiểu biết của người yêu bạn về ý nghĩa của sự giao hợp là gì?
Sự hiểu biết của người tôi yêu về ý nghĩa của sự giao hợp là........................

11. Về ý nghĩa của sự giao hợp, sự hiểu biết của bạn và người yêu khác nhau hay giống nhau thế nào và điều này ảnh hưởng gì đến sự tương giao giữa hai người?
Sự hiểu biết về sự giao hợp của tôi và người yêu hầu như khác nhau hay hầu như giống nhau (chọn một) và điều này ảnh hưởng đến sự tương giao của chúng tôi là:........................

12. Bạn có biết sự khác biệt giữa phản ứng tình dục của người nam và người nữ không? Bạn dự định đối phó với thực tế này như thế nào?
Tôi biết rằng:........................

Tôi nghĩ, khi chúng tôi bắt đầu đời sống vợ chồng Công Giáo, sự hiểu biết này sẽ đưa đến kết quả trong........................

13. Bạn có thắc mắc hay lưu tâm gì đến những vấn đề dưới đây? Ðánh dấu bất cứ điều gì khiến bạn lưu tâm.

[ ] "Tôi không rõ/ lo lắng là tôi có chu toàn đầy đủ bổn phận tình dục của một người vợ/chồng."

[ ] "Tôi sợ vấn đề thai nghén và sợ làm cha mẹ."

[ ] "To lo rằng vì quá dè dặt nên tôi không thể trở nên một người yêu giỏi về tình dục."

[ ] "Tôi sợ không dám thú nhận rằng mình dốt về tình dục."

[ ] "Tôi không rõ có ai trong chúng tôi bị nguy cơ mắc bệnh AIDS (SIDA), hay bất cứ bệnh hoa liễu nào, và tôi không rõ sẽ phải làm gì và nói thế nào về vấn đề này."

[ ] "Tôi không rõ là những cảm nghiệm xấu/ bị lạm dụng trong quá khứ sẽ ảnh hưởng thế nào đến tương quan với người yêu."

Thật dễ hiểu là những lưu tâm, thắc mắc trên thật khó để đề cập đến, nhưng khi bạn cố gắng thành thật với người yêu về những gì bạn lưu tâm, lo lắng thì đó là bước quan trọng để xây dựng một tương giao thực sự mật thiết. Hãy nhớ rằng chia sẻ những gì bạn lưu tâm, lo lắng thì quan trọng hơn là biết câu trả lời.

14. Bạn hiểu sự mật thiết khác với việc giao tình và giao hợp như thế nào?
Sự hiểu biết của tôi về sự mật thiết là........................

15. Ðánh dấu những điều sau đây mà bạn coi như một cách mật thiết với người yêu:

[ ] điện thoại liên lạc trong một chuyến đi xa
[ ] xin lỗi người yêu
[ ] nắm tay nhau
[ ] ăn chung với nhau
[ ] nói về nỗi lo sợ và nhu cầu của nhau
[ ] một lời nhắn nhủ yêu thương.

Viết thêm những thí dụ của sự mật thiết:........................

16. Bạn có hình dung rằng có những lúc vợ chồng có thể "giao tình" mà không giao hợp? Tại sao lại quan trọng để thảo luận với người yêu về vấn đề này?
Cách tôi hiểu về sự "giao tình" là........................

17. Mang thai, nhất là lần có thai đầu tiên, sẽ ảnh hưởng lớn đến hôn nhân. Bạn thấy vai trò của người vợ và người chồng thay đổi trong thời gian thai nghén như thế nào?
Vai trò của người chồng trong thời kỳ mang thai: ......... ...............
Vai trò của người vợ trong thời kỳ mang thai:........................

18. Bạn có lo lắng gì khi chăm sóc con cái? Sự lo lắng đó có thể về phương diện tài chánh, tình cảm hay chỉ là có thêm một nhu cầu cần phải đương đầu và sợ rằng không có đủ thời giờ để thoả mãn tất cả các nhu cầu đó.
Sự lo lắng của tôi khi làm cha mẹ là: ........................

19. Một phần của trách nhiệm làm cha mẹ là đối phó với vấn đề sinh sản trong đời sống vợ chồng. Sự hiểu biết của bạn về trách nhiệm "kế hoạch hoá gia đình" là gì?
Sự hiểu biết của tôi về trách nhiệm "kế hoạch hoá gia đình" là:........................

20. Về vấn đề không thể sinh con thì sao? Cả hai bạn sẽ làm gì nếu không thể có con? Một giải pháp khác bạn muốn thay thế cho vấn đề này là gì?
Nếu tôi không thể sinh con, tôi sẽ ........................

Chương 9: Tiền Bạc & Sự Nghiệp

Tiền bạc ít khi được đề cập trong cuộc tình. Những người "yêu nhau" thường tránh đề cập đến tiền bạc, có lẽ vì nó không lãng mạn cho lắm.

Trong thời gian hẹn hò và hứa hôn, tiền bạc dường như không quan trọng. Tuy nhiên, vấn đề "đồng tiền" và "ai là người có quyền về tài chánh" lại là phần quan trọng trong hôn nhân. "Tiền bạc" đồng nghĩa với "quyền lực/kiểm soát." Khi vấn đề tài chánh được giải quyết tốt đẹp trong hôn nhân, cả hai đều cảm thấy bình đẳng và có khuynh hướng tin tưởng nhau hơn. Khi vấn đề tài chánh được giải quyết cách tệ hại, một người thường cảm thấy bị đối xử như "đứa con nít", trong khi người kia cảm thấy như người cha mẹ "gánh nặng chồng chất", và hậu quả là họ không còn tin tưởng lẫn nhau nữa.

Không phải vấn đề đồng tiền nhiều ít hay nợ nần là quan trọng. Bất cứ vợ chồng nào cũng muốn có thật nhiều tiền, nhưng không có sự đảm bảo tài chánh nào sẽ giúp hôn nhân thêm thành công. Ðiều quan trọng hơn tiền bạc và nợ nần là phương cách mà vợ chồng chia sẻ những lợi tức và trách nhiệm của vấn đề tài chánh trong gia đình.

I. Kế Hoạch Tài Chánh

Một kế hoạch tài chánh thành công thường khác nhau giữa các đôi vợ chồng vì những nhu cầu khác biệt mà họ phải đối phó. Thêm vào đó, một kế hoạch tài chánh thành công sẽ "thích hợp" với những cá tính khác biệt của đôi vợ chồng. Ða số các vợ chồng thấy cùng chung một chương mục thì thích hợp với họ hơn. Một số vợ chồng khác lại thấy mỗi người một chương mục thì tốt hơn. Một số vợ chồng muốn chỉ một người quản trị tài chánh cho cả hai; trong khi một số khác lại muốn cả hai cùng quyết định về tài chánh. Kế hoạch "tốt nhất" là kế hoạch giúp hai người tin tưởng nhau về vấn đề tài chánh, và giúp hai người cảm thấy được tham dự đồng đều trong quyết định tài chánh của gia đình.

II. Hoạch Ðịnh Sự Nghiệp

Từ xưa ít khi hai vợ chồng có hai sự nghiệp riêng biệt. Ngày nay càng nhiều vợ chồng muốn quân bình giữa trách nhiệm của một hôn nhân Kitô giáo và sự nghiệp. Nó không dễ như người ta tưởng.

Thí dụ, khi Ðức, kiến trúc sư, và Lan, luật sư, kết hôn với nhau, dường như đó là một hôn nhân lý tưởng. Họ đã mất nhiều tiền và nhiều nỗ lực để tiến bộ trong sự nghiệp. Với những hy sinh để đạt được sự thành công, họ nghĩ rằng họ sẽ dùng những khả năng đó để xây đắp gia đình.

Tuy nhiên, điều họ không nghĩ đến là điều kiện để được thăng quan tiến chức là phải chấp nhận di chuyển đến một nơi xa xôi. Sáu tháng sau khi kết hôn, Lan được thăng cấp và phải di chuyển sang California. Ðức đi theo và dự định tìm một công việc tương đối vững chắc để họ có thể sống chung với nhau. Và trong vòng năm đó, Ðức tìm được một công việc ở Chicago mà anh không thể từ chối. Cả hai quyết định cách tốt nhất là anh thuê một chung cư ở Chicago để sống những ngày trong tuần.

Sau hai năm rưỡi, hôn nhân của họ được chấm dứt với sự ly dị. Trong lần gặp gỡ sau cùng, với các đại diện luật sư của họ, cả hai thành thật cho biết họ còn yêu nhau; nhưng họ chưa bao giờ nghĩ đến cách giải quyết vấn đề hai nghề nghiệp cộng thêm hôn nhân.

III. Dự Ðịnh Có Con

Nếu cả hai bạn đều độc thân (chưa bao giờ lập gia đình và có con) và đều có sự nghiệp, thì thật quan trọng để nghĩ đến sự thay đổi trong đời sống khi hai bạn có con. Dành thời giờ và sức lực để dạy dỗ con cái có nghĩa sẽ có những thay đổi hiển nhiên trong nghề nghiệp. Có thể bạn vẫn tiếp tục công việc và vẫn thành công trong sự giáo dục con cái, nhưng điều đó đòi hỏi sự hoạch định kỹ lưỡng. Cũng có thể hai bạn coi việc giáo dục con cái thì quan trọng đến nỗi một trong hai người sẽ đóng vai trò "nội trợ", và điều này có nghĩa phải từ bỏ công việc mà bạn đã bao năm theo đuổi để nuôi nấng con cái.

Những Câu Hỏi Ðể Suy Tư & Ðối Thoại Chương 9:
Vấn Ðề Ðồng Tiền & Hoạch Ðịnh Sự Nghiệp

Phần Một

Liệt kê những chi tiết khách quan. Dành thời giờ để viết xuống giấy những điều sau:

- Danh sách tất cả những gì có giá trị tài chánh mà bạn sẽ đem vào hôn nhân.

- Danh sách tất cả những món nợ có lẽ vẫn còn trong thời gian kết hôn, tỉ như nợ tiền học, nợ xe, nợ thẻ tín dụng, v.v.

- Kế hoạch làm ra tiền trong năm nay và năm năm tới (đừng quên rằng việc sinh con sẽ ảnh hưởng đến kế hoạch này).

- Kế hoạch tiết kiệm của cá nhân bạn, và tổng số tiết kiệm bạn đem vào hôn nhân.

- Danh sách những nhu cầu mà bạn nghĩ cần phải bắt đầu tiết kiệm, tỉ như bảo hiểm nhân thọ, mua nhà, tiền hưu dưỡng, tiền giáo dục con cái, tiền chăm sóc cha mẹ già, v.v.

Phần Hai

Suy nghĩ về những câu hỏi sau để biết thái độ của bạn về vấn đề tiền bạc. Khi trả lời những câu hỏi này, phải ý thức về những gì bạn suy nghĩ và tin tưởng, ngay cả khi biết rằng những câu trả lời của bạn khác với người yêu. Mục đích của phần này là biết lập trường của bạn để đối thoại và hoạch định với người yêu.

1. Một trong hai chúng tôi, ------ sẽ chịu trách nhiệm quản lý vấn đề tài chánh trong gia đình và trả chi phí điện nước v.v. đúng kỳ hạn. Hoặc chúng tôi phải chia sẻ đồng đều trách nhiệm này? Ai sẽ phải làm gì và tại sao? .............................

2. Nếu giả sử rằng một trong hai bạn sẽ chịu trách nhiệm tài chánh và hoạch định, thì người kia được chuẩn bị thế nào để gánh lấy trách nhiệm đó khi người này bị tai nạn nặng nề hay ngay cả chết bất tử? .............................

3. Chúng tôi chia sẻ trách nhiệm và dữ kiện tài chánh cho nhau như thế nào và thường xuyên bao lâu? .............................

4. Nếu chúng tôi bất đồng quan điểm về tài chánh thì phải giải quyết thế nào? .............................

5. Về vấn đề chương mục ngân hàng, tôi tin rằng tốt nhất là chúng tôi nên có chung/riêng (chọn một) chương mục, bởi vì   .............................

6. Cho là "tiền bạc" đồng nghĩa với "quyền lực/ kiểm soát", thực tế đó ảnh hưởng đến sự tương giao của chúng tôi như thế nào? Và chúng tôi đối phó với vấn đề này như thế nào? .............................

7. Tôi nghĩ tôi là người "tiết kiệm" hay người "tiêu phí"? Tôi nghĩ người yêu của tôi là người "tiết kiệm" hay người "tiêu phí"? Sự khác biệt/tương đồng của chúng tôi ảnh hưởng đến cách giải quyết vấn đề tài chánh như thế nào? .............................

8. Trong hôn nhân, tôi nghĩ tôi có thể chi tiêu bao nhiêu mà không cần hỏi ý người yêu? Tôi phải đối phó thế nào nếu một trong hai chúng tôi chi tiêu quá giới hạn? .............................

9. Tôi có thể chi tiêu bao nhiêu cho những "đồ dùng cá nhân" hay "đồ trang sức" mà không cần hỏi ý người yêu? Hãy cho vài thí dụ những gì được coi là "đồ dùng cá nhân": .............................. Những gì được coi là "đồ trang sức" ..........................................................

10. Tôi nghĩ thế nào về việc tiêu tiền để đánh bài hay mua xổ số? .............................

Tôi nghĩ cờ bạc là một "hình thức giải trí chấp nhận được" hay một sự "nghiện ngập"? .............................

11. Bao nhiêu phần trăm lợi tức tôi muốn tiết kiệm cho những nhu cầu khẩn cấp hàng năm? .............................

12. Bao nhiêu phần trăm lợi tức tôi muốn dâng cúng cho giáo hội (có thể là hai giáo hội) hàng năm? .............................

13. Khi chúng tôi kết hôn, cái gì tôi vẫn nghĩ là của riêng tôi hơn là của chung không? .............................
Nếu có thì đó là gì? .............................
Tại sao điều này lại quan trọng đối với tôi? .............................

14. Tổng số nợ của riêng tôi trong hôn nhân là $ .............................. Tôi nghĩ gì về số nợ này? ............................. Người yêu của tôi nghĩ gì khi phải chia sẻ gánh nặng này? .............................

Phần Ba

Thiết Lập Một Kế Hoạch Tài Chánh Hữu Hiệu
Với Người Yêu

1. Chia sẻ những điều ở phần 1 và 2 với người yêu. Hãy lắng nghe sự chia sẻ. Thái độ của bạn về tiền bạc và kế hoạch tài chánh thì quan trọng hơn số tiền kiếm được và số nợ.

- Một kế hoạch tài chánh hữu hiệu phải để ý đến nhiều yếu tố, tỉ như, một trong hai bạn là người "tiết kiệm" và người kia thì "hoang phí", hoặc một trong hai bạn là con nhà giầu, trong khi người kia xuất phát từ gia đình nghèo.

- Một kế hoạch tài chánh hữu hiệu sẽ giúp hai bạn chia sẻ trách nhiệm đồng đều về tài chánh gia đình và phải để ý đến những nhu cầu và những trường hợp khẩn cấp trong tương lai.

2. Cùng nhau hoạch định một ngân sách về tiền kiếm được, chi tiêu, nợ và tiết kiệm trong năm đầu tiên của hôn nhân. Bao gồm tất cả mọi nguồn lợi tức và mọi chi tiêu trong ngân sách này sẽ giúp hai bạn cảm thấy thoải mái hơn về quyền lợi và nguồn tài chánh được chia sẻ. Những gì không được kể vào ngân sách này sẽ trở nên đầu mối sự nghi ngờ và khiến người kia cảm thấy mất quyền lợi.

- Ðừng quên tính vào những chi tiêu có tính cách "giải trí", tỉ như đi nghỉ hè. Và nói về "giải trí", hai bạn có nghĩ đến chi tiêu đám cưới và tuần trăng mật chưa? Có thể hai bạn muốn tiêu xài bây giờ và trả nợ sau, nhưng món nợ đám cưới và tuần trăng mật có thể làm gia tăng những lo âu trong các tháng đầu hôn nhân, vì hầu hết các đôi tân hôn đều thấy rằng cuộc sống chung thì không dễ như người ta tưởng.

- Hãy coi ngân sách này như một "tài liệu làm việc" mà nó luôn luôn được điều chỉnh để phù hợp với những nhu cầu bất ngờ và những trường hợp khẩn cấp sẽ xảy ra. Coi lại ngân sách và điều chỉnh những gì cần thiết là phương cách hữu hiệu để vợ chồng chia sẻ quyền lợi trong những quyết định về ngân sách gia đình.

- Ngân sách cá nhân. Nếu bạn không có thói quen giữ sổ sách chi tiêu cá nhân trong quá khứ, thì bây giờ là thời gian thuận tiện. Viết ra những lợi tức, chi tiêu và tiền tiết kiệm cá nhân và chia sẻ với người yêu là cách tốt nhất trong tiến trình thực hiện ngân sách gia đình. Cho nhau biết về kết toán chi thu, cũng như số sai biệt về chương mục tiết kiệm của nhà băng là cách chia sẻ quyền lợi với người yêu.

3. Thiết lập một bộ kế hoạch tài chánh cho gia đình. Hãy để ý đến những điều sau:

- Kế hoạch để bớt nợ
- Kế hoạch tiết kiệm/đầu tư cho những nhu cầu tương lai
- Kế hoạch để mua nhà
- Kế hoạch bảo hiểm nhân thọ
- Kế hoạch tài chánh cho việc trau dồi nghề nghiệp và/hoặc đi học thêm
- Kế hoạch tiết kiệm cho tiền hưu dưỡng
- Kế hoạch tiết kiệm cho việc giáo dục của con cái
- Kế hoạch chăm sóc bố mẹ già

4. Trù liệu những khó khăn tương lai. Một phần của hoạch định tài chánh phải bao gồm những kế hoạch đặc biệt để đối phó với những khó khăn tài chánh.

- Ngay cả khi một người-hay cả hai-là chuyên viên cố vấn tài chánh, thật quan trọng để biết khi nào và cách nào thì tìm sự cố vấn của một ai đó là người rất khách quan. Vấn đề tài chánh không chỉ là thiếu tiền, mà thường khi một người cảm thấy "không có quyền hoặc ngay cả sợ hãi" trong sự tương giao với người kia. Trong trường hợp như vậy, nếu một người cố để giáo dục người kia thì vấn đề chỉ thêm tệ hại. Ðây là lý do quan trọng để đồng ý khi nào và cách nào thì tìm sự cố vấn của một người thứ ba.

5. Thay đổi lối sống có thể tiết kiệm tiền bạc.

Hãy để ý đến những điều sau:

-         Tập thói quen tặng quà có tính cách thực tế nhân dịp sinh nhật hay Giáng Sinh.
- Ðặt giới hạn cho những chi tiêu vào dịp lễ và quà cáp.
- Mua đồ dùng sau lễ Giáng Sinh và những dịp đại hạ giá khác.
- Yêu cầu thân nhân, bạn hữu cho con cái bạn quần áo, dụng cụ đi học thay vì cho đồ chơi.

Phần Bốn

Hoạch Ðịnh Sự Nghiệp và Vấn Ðề Con Cái

Cùng nhau bàn thảo về vấn đề sự nghiệp là điều cần thiết cho vợ chồng nếu hai người đều là những chuyên gia, nhưng bất cứ vợ chồng nào cũng phải nghĩ trước về vấn đề có con cái. Dĩ nhiên, không có kế hoạch nào có thể tiên đoán đúng 100%, nhưng có để ý và suy nghĩ trước những việc phải làm thì khi thực tế xảy đến hai bạn sẽ không bỡ ngỡ.

1. Trong ba đến năm năm tới, tôi tiên đoán rằng sự nghiệp của tôi sẽ:

2. Tôi nghĩ rằng sự nghiệp của người tôi yêu trong ba, năm năm tới sẽ:

3. Sự nghiệp tôi sẽ ra sao nếu đòi hỏi phải di chuyển tới thành phố khác?

4. Sự nghiệp người tôi yêu sẽ ra sao nếu đòi hỏi phải di chuyển tới thành phố khác?

5. Tôi dự định đối phó thế nào với sự thay đổi sự nghiệp khiến chúng tôi phải sống khác thành phố, cách nhau hàng trăm dặm?

6. Việc mang thai "ngoài ý muốn" sẽ ảnh hưởng thế nào đến dự định này?

7. Nếu chúng tôi phải chọn chỉ giữ một sự nghiệp, vì lợi ích của hôn nhân và gia đình, thì sự nghiệp của ai tôi muốn bỏ? Tại sao?

8. Tôi thấy vấn đề thai nghén và có con ảnh hưởng thế nào đến sự nghiệp?

9. Tôi nghĩ thế nào về lợi ích giữa việc cha mẹ ở nhà nuôi con và gửi con ở nhà trẻ? Có ai trong chúng tôi muốn bỏ nghề để ở nhà nuôi con không?

10. Tôi có mơ ước gì hay hoạch định lâu dài gì mà tôi chưa nói cho người yêu biết?

11. Tôi nghĩ thế nào khi phải biết chắc là những trách nhiệm của "công việc" và "sự nghiệp" không lấy quá nhiều thời giờ dành cho gia đình?

12. Tôi có tin là cha mẹ dành nhiều thời giờ cho con cái--dù có phải làm việc ít đi--thì quan trọng hơn là cung cấp đầy đủ phương tiện cho con cái mà phải làm việc nhiều hơn?

Ý kiến của người yêu về vấn đề này là gì?

13. Ý tưởng sau cùng. Có nhiều lý do tại sao hầu hết các cha mẹ quá bận rộn đến nỗi không có thời giờ cho con cái, ngay cả thời giờ dành cho người phối ngẫu lại còn ít hơn nữa. Những lo lắng tiền bạc và trách nhiệm công việc có khuynh hướng tạo thành những đòi hỏi quá khó khăn để chu toàn, và khiến chúng ta không thể không chú ý đến những vấn đề này. Hầu hết các cặp vợ chồng phải mất nhiều nỗ lực và phải đối thoại liên tục về tương quan giữa tiền bạc, công việc và đời sống gia đình. Ðiều cay đắng là hầu như những cha mẹ lớn tuổi, khi về già thường ao ước rằng phải chi họ dành thời giờ cho công việc ít hơn là thời giờ dành cho con cái và người yêu. Có cách nào để học được bài học này sớm hơn trong hôn nhân?

Chương 10: Sự Giao Tiếp Trong Hôn Nhân

Phần Một: Sự Giao Tiếp và Tình Yêu Lãng Mạn

1. Khi được hỏi "Ðiều gì quan trọng nhất giúp hôn nhân thành công?", đa số đều trả lời sự "giao tiếp" (communication).

Dường như đa số chúng ta đều thuộc một trong hai loại người sau: Hoặc "giỏi giao tiếp" hoặc "không giỏi giao tiếp". "Người giỏi giao tiếp" tin rằng họ là những người biết cách giao tiếp. Họ tận tâm cố gắng để đạt được hiệu quả trong sự giao tiếp. Khi bị hiểu lầm hay gặp khó khăn trong sự giao tiếp, họ có khuynh hướng nghĩ rằng sự trở ngại là bởi người kia, vì họ đã làm hết khả năng của họ rồi. "Người không giỏi giao tiếp" thú nhận họ không tài giỏi về cách giao tiếp. Họ thường ao ước được khéo léo hơn trong sự giao tiếp. Tuy nhiên, vì những nỗ lực nhằm tăng tiến khả năng này thường không thành công, do đó họ có khuynh hướng cho đó là "kiểu cách của tôi" và không thể làm gì hơn được.

Những nhận định kể trên chứa đựng ít nhiều sự thật, nó có thể giúp giải thích tại sao hầu hết chúng ta có "trở ngại trong sự giao tiếp" một khi chúng ta đã trải qua giai đoạn "tình yêu lãng mạn." Nếu tôi là người "giỏi giao tiếp", tôi tin là trở ngại của sự giao tiếp là do lỗi ở người kia. Nếu thú nhận tôi là người "không giỏi giao tiếp," tôi cho là người kia đã phải biết như thế. Trở ngại trong giao tiếp là lỗi của người kia vì không muốn chấp nhận "kiểu cách của tôi." Dù chúng ta là người "giỏi" hay "không giỏi giao tiếp", chúng ta cho là mình không có lỗi gì trong việc giao tiếp. Ða số chúng ta nghĩ và có khi nói rằng: "Nếu bạn thật sự yêu tôi, thì bạn đã biết tôi muốn gì!"

2. Khi chúng ta trong thời kỳ "yêu nhau", sự giao tiếp thật dễ dàng đến độ ít khi chúng ta phải nghĩ đến điều đó. Chúng ta thấy thật nhậy cảm đối với nhau. Chúng ta sẵn sàng làm mọi thứ để làm vui lòng người yêu. Chúng ta dành thời giờ để bàn tính chương trình khi ở bên nhau. Chúng ta sẵn sàng thay đổi chương trình của mình khi thấy sự thay đổi đó làm người yêu vui hơn. Chúng ta bỏ những ý định riêng tư sang một bên. Ngay cả chúng ta giới hạn thời giờ làm việc để ở gần bên nhau lâu hơn. Chúng ta có cảm tưởng là mình biết "mọi thứ" của nhau. Chúng ta cảm thấy như có thể đọc được tư tưởng của nhau.

3. Trong thời kỳ yêu đương lãng mạn, khả năng giao tiếp của chúng ta--dù trên trung bình hay dưới trung bình--dường như nhiều hơn nhu cầu. Chúng ta có thể thành thật nói rằng chưa bao giờ mình "thành thật như vậy", và chưa bao giờ mình biết người khác "đầy đủ như vậy". Ðây là lý do dễ hiểu tại sao đôi tình nhân không bao giờ muốn ghi tên theo học lớp "trau dồi khả năng giao tiếp."

Phần Hai: Vỡ Mộng, Hết Lãng Mạn

1. Tình yêu lãng mạn tạo cảm tưởng rất thân thiện, hoà hợp và chắc chắn. Thực ra những tâm tình này đã thay thế sự giao tiếp cần thiết. Kết quả là chúng ta vội vàng "nhẩy vào" cuộc tình. Hai người hoàn toàn xa lạ có thể trở nên đôi tình nhân chỉ sau một buổi tối! Ðiều đó luôn luôn xảy ra trong tiểu thuyết, phim ảnh và truyền hình. Hầu hết các đôi vợ chồng đều nhớ về giai đoạn lãng mạn như một thời kỳ tuyệt diệu và lạ lùng. Họ cũng nhớ đến lúc nào thì mối tình đó chấm dứt.

Tại sao nó chấm dứt?

2. Tình yêu lãng mạn có thể xảy ra vì chúng ta sẵn sàng mua lấy ảo tưởng. Khi chúng ta "rơi vào tình yêu" chúng ta chỉ chú trọng đến những phần mà chúng ta muốn tìm kiếm nơi người yêu lý tưởng. Ðiều chúng ta thấy thì có thật, tỉ như nụ cười duyên dáng, sự tử tế, lời nói đầy tình cảm. Nhưng đó không phải là toàn bộ sự thật. Những phần khác của người yêu-nhiều đặc tính tiêu cực-thì chúng ta thận trọng bỏ qua hoặc cho là "không quan trọng."

3. Vỡ mộng là tiến trình kế tiếp tự nhiên và bình thường. Hãy hỏi những người đã từng yêu. Tình yêu có thể xảy ra từ từ, hay thật bất ngờ. Nếu bạn đã "rơi vào tình yêu" mãi cho đến tuần trăng mật, bạn có thể tỉnh giấc trong một sáng sớm khi "người yêu" còn say ngủ, và bạn cảm thấy thật xa lạ với họ, rồi bạn tự hỏi không biết mình có sai lầm khi kết hôn không. Có thể bạn khám phá ra một thực tế đau lòng, tỉ như bạn không còn cảm thấy gần gũi và thoải mái như trước nữa. Thay vì cảm thấy chắc chắn và thân thiện; bây giờ bạn cảm thấy sợ sệt hay-có lẽ-xa lạ và chán chường.

Không may, nhiều người tin là khi tâm tình sợ hãi và xa lạ thay thế cho tâm tình thân thiện và chắc chắn thì có nghĩa mối tình cũng chấm dứt. Ðây là lý do tại sao nhiều người bỏ rơi người bạn đời và đi tìm những kích thích khác để thay thế, tỉ như làm việc, chơi thể thao, tìm người bạn khác, v.v.

Sự sợ sệt và chán chường mà chúng ta cảm được khi tình yêu lãng mạn chấm dứt thì khó để đối phó. Chúng ta mong đợi mối tình này luôn luôn thân thiện và chắc chắn.

Nhiều người che giấu tâm tình này bằng cách tìm lý do để tức giận người bạn đời (tại sao cô/anh ấy lại làm điều đó với tôi), hoặc trở nên bực tức chính mình (tại sao mình lại đi sâu vào cuộc tình như thế). Nhưng bên dưới sự tức giận là sự sợ hãi, tỉ như sợ bị người kia ruồng bỏ, hay sợ bị tổn thương hay ngay cả sợ bị người kia tiêu diệt.

Phần Ba: Tình Yêu Chín Chắn

1. Khi tình yêu lãng mạn chấm dứt, chúng ta phải đối diện với một quyết định quan trọng. Chúng ta có thể quyết định hết yêu là dấu chỉ cuộc tình chấm dứt. Chúng ta cũng có thể tự nhủ "có lẽ mình chưa bao giờ yêu nhau thật". Hoặc, chúng ta quyết định nhìn đến vấn đề như một cơ hội mới, tỉ như chúng ta có thể mạo hiểm vào một loại tình yêu mới thường được gọi là "tình yêu chín chắn."

2. Tình yêu chín chắn bắt đầu khi chúng ta hiểu rằng bất kể chúng ta yêu nhau đến chừng nào, chúng ta vẫn có những nỗi sợ hãi thực sự. Những nỗi sợ hãi này thì bình thường và ngay cả tốt lành, vì chúng dựa trên ý thức ngày càng rõ rệt là hai người rất khác biệt nhau. Trong thời kỳ yêu nhau lãng mạn, sự khác biệt của chúng ta hoặc bị bỏ qua hoặc được coi là không quan trọng; bây giờ chúng ta mới có cơ hội để nhìn đến và đối phó với những khác biệt này. Và sự thử thách của giai đoạn này là học cách "chấp nhận và hỗ trợ" "sự khác biệt" của nhau. Ðây là bản chất của "tình yêu chín chắn."

3. Từ bây giờ trở đi, sự thân mật sẽ đưa chúng ta vượt qua những lo sợ. Yêu nhau bao gồm sự mạo hiểm với nhau. Nếu chúng ta muốn thân thiết với nhau, chúng ta phải chấp nhận bị tổn thương khi nỗ lực chia sẻ cho nhau và lắng nghe nhau. Ðây là hoàn cảnh mà nhiều người không chuẩn bị!

4. Ðây là lúc chúng ta cần những khả năng giao tiếp hữu hiệu. Khả năng giao tiếp là phương tiện mà các người yêu nhau dùng để tiếp tục--ngay cả làm sâu đậm hơn--tình yêu của họ trao cho nhau khi vượt ra ngoài giai đoạn yêu đương lãng mạn.

Phần Bốn: Bốn Khả Năng Giao Tiếp Chính Yếu Ðể Hỗ Trợ Tình Yêu Chín Chắn

Khả năng 1. CHIA SẺ

Ðây là điều ngược với sự phỏng đoán. Khi chúng ta nghĩ mình có thể biết rõ những gì trong đầu người khác, thì đó là lỗi lầm căn bản khi cố làm "thầy bói" trong sự giao tiếp giữa hai người trưởng thành. Dĩ nhiên, cha mẹ cần phải phỏng đoán những gì có trong đầu con cái còn nhỏ vì chúng chưa biết cách giao tiếp. Nhưng khi chúng ta cho rằng người yêu của tôi phải "biết những gì tôi cần" thì đó là sự sai lầm nguy hiểm. Hầu hết mọi người (ngay cả trẻ em) cũng bực bội khi nghe người khác nói lên ý nghĩ của mình, dù đó là cha mẹ. Nên biết rằng chỉ có cha mẹ tuyệt hảo, là Thiên Chúa, mới thực sự biết chúng ta nghĩ gì, nhưng Ngài không bao giờ dùng những điều hiểu biết đó để hành khiển chúng ta. Thiên Chúa không bao giờ ngăn chặn chúng ta phạm tội!

Thật quan trọng để cùng với người yêu cố gắng "làm chủ" xu hướng phỏng đoán và chấm dứt thói quen này, vì nó làm tiêu hao ý muốn sống thật với con người của mình. Thay vì dùng khả năng để "phỏng đoán", chúng ta có thể học cách "chia sẻ."

"Chia sẻ" là một tiến trình nhằm cố gắng hiểu biết những ý nghĩ, tâm tình, hy vọng, mơ ước, lo sợ của chính mình và truyền đạt cho người yêu trong phương cách hữu hiệu nhất. Tôi cố học cách để nói lên "điều tôi nghĩ" hơn là nói về "bạn". Tôi cũng cố chia sẻ "tâm tình của tôi" hơn là nói về "điều bạn làm."

"Ðiều Tôi Nghĩ"

Ðiểm chính yếu là nói lên những gì trong con người của tôi. Nó có nghĩa tôi sẵn sàng bộc lộ những yếu đuối để có thể bị tổn thương. Nó cũng đem lại cho người yêu món quà là sự hiểu biết về những gì sâu xa trong con người tôi.

"Ðiều tôi nghĩ" thường bắt đầu bằng chữ "tôi." Sau đây là vài thí dụ:
- "Tôi muốn nói cho anh/em nghe về con người tôi. Anh/em có muốn nghe không?"
- "Tôi đã nghĩ ra giải pháp cho vấn đề của chúng ta..."
- "Tôi nhận thấy anh/em có vẻ bực mình khi tôi về nhà, anh/em có muốn nói về điều đó không?"

"Ðiều tôi nghĩ" thường dẫn đến sự giao tiếp mà không phán xét người khác.

Chia Sẻ Tâm Tình

Tâm tình là một cảm xúc trong con người tôi. Nó thường vô hình đối với người khác. Chia sẻ tâm tình là "bộc lộ cảm xúc" với người khác. Chia sẻ tâm tình của tôi là một món quà lớn cho người khác.

Thí dụ về chia sẻ tâm tình:

- "Anh cảm thấy âu lo, không rõ công việc sẽ ra sao."
- "Em cảm thấy quả quyết khi nghe anh nói, 'Tôi phải bàn lại với vợ tôi.'"
- "Em cảm thấy bất an và lo sợ khi em nghĩ đến việc anh về nhà trễ hơn thường lệ."
- "Anh cảm thấy trìu mến và thân mật khi em nắm tay anh ở ngoài phố."
- "Em cảm thấy chán nản và bị bỏ rơi khi anh quyết định một mình về vấn đề ảnh hưởng đến cả hai chúng ta."
- "Em cảm thấy bị đe dọa khi giấy nợ gởi về nhà, em sợ rằng mình không trả nổi."

Quy tắc #1. Mục đích của chia sẻ tâm tình là dẫn đến sự giao tiếp bởi bộc lộ sự yếu đuối của mình. Ðừng nên dùng cách này để đổ lỗi cho người khác.

Quy tắc #2. Hãy cẩn thận tránh sự phán đoán thay vì nói lên tâm tình. Nếu tôi nói, "Anh cảm thấy rằng em đang giấu diếm anh điều gì". Chữ "rằng" có nghĩa là tôi đang phán xét hơn là chia sẻ tâm tình.

Quên những quy tắc này thì chắc chắn sẽ làm trì trệ, hơn là giúp đỡ, tiến trình giao tiếp.

Khả Năng 2. LẮNG NGHE

"Lắng Nghe" là cố đặt mình vào vị trí của người khác để biết được những gì họ đang cảm nghiệm.

Hầu như mỗi lần chúng ta nghe người khác nói, chúng ta cố tìm hiểu cái cảm tưởng của chính mình trong hoàn cảnh đó. Thí dụ, nếu bạn kể cho tôi nghe về cuộc nghỉ hè của bạn ở một vùng đồi núi, tôi có khuynh hướng nghĩ về cái cảm tưởng của tôi trong vùng đồi núi đó. Nhưng nếu tôi thật sự muốn "lắng nghe" bạn, tôi sẽ cố để biết cái cảm tưởng của bạn, có thể là sự "sợ hãi" khi lái xe trên những đường đèo quanh co, hay bạn "bàng hoàng" bởi cái lạnh của miền núi. Thực sự "lắng nghe" sẽ giúp tôi hiểu được những gì về bạn có thể khác với cảm nghiệm của chính tôi. (Có thể bạn đi vào mùa mưa nên không thích vùng đồi núi đó lắm). Càng sẵn sàng muốn "lắng nghe" người khác bao nhiêu, tôi càng sẵn sàng để người khác sống thực với con người của họ bấy nhiêu.

Cách tốt nhất để đáp ứng với sự chia sẻ của người khác là hãy tưởng tượng mình là cái máy thu băng. Ghi nhận tất cả những gì bạn nghe và tránh thêm thắt sự dẫn giải của chính bạn. Cách đáp ứng hay nhất là "nói lại" những điểm chính mà bạn đang nghe:

- "Anh nghĩ là em muốn nói rằng..." Người yêu của bạn có thể trả lời, "Ðúng vậy" hay "Không phải vậy, điều em muốn nói là..."
- Một cách đáp ứng tốt đẹp khác là: "Anh có thể nói thêm cho em biết không."

Cách đáp ứng KHÔNG có lợi là:

- "Em phải làm cách khác..."
- "Anh sẽ làm như thế này..."
- "Ðể em kể cho anh nghe cảm nghiệm của em."

Những kiểu đáp ứng này có thể "có ý nghĩa" nhưng không phải là cách tốt nhất để "lắng nghe" người khác.

Nên nhớ "người lắng nghe tuyệt hảo" là Thiên Chúa, Ðấng yêu thương chúng ta hơn bất cứ ai. Khi chúng ta tâm tình với Thiên Chúa, Ngài không gián đoạn chúng ta để "nói" cho chúng ta biết những gì phải làm hay những gì Thiên Chúa sẽ làm. Sự đáp ứng thông thường của Thiên Chúa là lắng nghe (im lặng) để khuyến khích chúng ta tín thác tuyệt đối vào Cha trên trời và nói cho Ngài biết những lo sợ sâu kín nhất hay những vui sướng cao độ nhất với Ðấng luôn luôn lắng nghe một cách tuyệt đối! Không ai trong chúng ta có thể là người lắng nghe tuyệt hảo, nhưng chúng ta có thể bắt chước cách lắng nghe từ Thiên Chúa.

Khả Năng 3. CHẤP NHẬN

Chấp nhận là học cách đối thoại về những gì mà chúng tôi đã liều lĩnh chia sẻ cho nhau nghe trong phương cách nhằm tôn trọng hơn về con người thực tế mà chúng tôi sẽ trở thành.

Trong thời gian yêu nhau lãng mạn, chúng ta thường ngạc nhiên khi thấy chúng ta giống nhau là chừng nào, tỉ như, thích cùng loại nhạc, cùng loại thức ăn, cùng loại thể thao, v.v. Khi tình yêu vượt ra ngoài sự lãng mạn, chúng ta bị thử thách để chấp nhận sự khác biệt của nhau. Hầu hết mọi người chúng ta được dạy "chấp nhận" người khác có nghĩa "đồng ý với" hay "tán thành" lối cư xử của người đó. Nhưng trong những khả năng giao tiếp, chữ "chấp nhận" có một ý nghĩa rất đặc biệt. Ở đây chữ "chấp nhận" có nghĩa "dù biết người kia khác với tôi thế nào hay hành động rất khác biệt, nhưng tôi chống lại xu hướng thay đổi người ấy thành một con người như tôi muốn."

Nói cách khác, "chấp nhận" là biết "yêu thương người khác dù tôi không thích lối cư xử của họ." Ghi chú: chấp nhận người khác không có nghĩa tán thành lối cư xử của họ. Hiểu được cách yêu thương này là bắt đầu hiểu cách Thiên Chúa yêu thương kẻ tội lỗi cũng như các thánh!

Khả năng này là một phần của sự yêu thương mà Thánh Phaolô nói đến khi ngài viết: "Tình yêu thì nhẫn nhục, hiền hậu, không ghen tương, không vênh vang, không tự đắc, không làm điều bất chính, không tìm tư lợi, không nóng giận, không nuôi hận thù, không mừng khi thấy sự gian ác, nhưng vui khi thấy điều chân thật. Tình yêu tha thứ tất cả, tin tưởng tất cả, chịu đựng tất cả" (1 Cor. 13:4-8). Thánh Phaolô dạy các tín hữu thời đó rằng chấp nhận được tình yêu này là "ơn sủng đặc biệt" được Chúa Thánh Thần ban cho chúng ta (1 Cor. 12:1-11).

Các vợ chồng Công Giáo khôn ngoan đã cảm tạ Thiên Chúa vì ơn sủng này được ban cho họ một cách rộng rãi, và họ kiên nhẫn xử dụng nó. Ðể giải quyết vấn đề khó khăn, để thăng tiến cá nhân, để mối tình thêm sâu đậm và để hoà giải khi có những đau thương gây nên cho nhau thì thực sự phải là một khả năng Chúa ban.

Khả năng 4. LIỀU LĨNH THĂNG TIẾN HƠN

Cuộc tình là một tiến trình luôn luôn thăng tiến suốt cuộc đời, nếu chúng ta sẵn sàng liều lĩnh chia sẻ về những lãnh vực nhiều thách đố nhất của đời sống chúng ta.

Khả năng thứ tư, "liều lĩnh thăng tiến hơn", thì tương tự như khả năng thứ nhất, "chia sẻ." Sự khác biệt là khả năng này được xây dựng trên những gì chúng ta đã "chia sẻ", "lắng nghe" và "chấp nhận". Nó là bước xa hơn để đề cập đến những vấn đề, những nhu cầu, những trông đợi và những mơ ước mà chúng ta biết là dường như khó để đối phó.

"Chấp nhận" người yêu dường như có nghĩa chúng ta phải đồng ý không bao giờ muốn thay đổi gì cả. Tuy nhiên, khả năng thứ tư của sự giao tiếp hữu hiệu--"liều lĩnh thăng tiến hơn"-là một phương tiện giúp cả hai người tiếp tục thay đổi và thăng tiến từ tình yêu lãng mạn sang tình yêu chín chắn.

Thí dụ, khi biết vợ mình muốn cảm thấy an toàn về tài chánh thì thật khó cho người chồng đề cập đến việc mua sắm một món đồ tốn nhiều tiền. Hay khi biết người chồng không sốt sắng trong sự phát triển tinh thần, thì khó cho người vợ nói lên sự khao khát đến nhà thờ mỗi Chúa Nhật. Hay, ngày càng hiển nhiên là người chồng bắt đầu nghiện rượu thì thật khó để đề cập đến việc ngăn ngừa. Hoặc, có thể người chồng ao ước được ân ái với vợ lâu hơn, nhưng do dự không dám nói lên vì sợ sẽ bị từ chối hay bị hiểu lầm.

Trong hầu hết các hôn nhân, vợ chồng thường có khuynh hướng "bắt chước" cách giao tiếp và mực độ thăng tiến mà họ nhận thấy được trong gia đình gốc của họ. Thường cũng có khuynh hướng giữ lại những gì "quen thuộc" vì muốn cảm thấy an toàn. Người ta sợ thay đổi. Nhưng khi điều này xảy ra, sự tương giao bắt đầu vụn vỡ. Như một cái cây khoẻ mạnh được bọc trong bao nhựa, nó có thể trông vẫn còn đẹp, nhưng-vì không thể lớn lên-nó sẽ chết.

Khả năng "liều lĩnh thăng tiến hơn" là một phương tiện để đảm bảo sự liên tục và sức sống của cuộc tình. Một hôn nhân lành mạnh, cũng như một cái cây khoẻ mạnh, thì phải luôn luôn thay đổi và phát triển đến tình trạng khác hơn trước.

Phần Năm: Dấu Chỉ của Tình Yêu Chín Chắn

Sau đây là một vài dấu chỉ cho thấy tôi đang bắt đầu thăng tiến vào một cuộc tình chín chắn hơn.

- Tôi nhận thấy trong con người tôi còn có nhiều điều "hơn nữa" khác với những gì tôi đã biết trong quá khứ và tôi chưa chia sẻ với người yêu. Có những phần của con người tôi mà tôi cố quên đi hay ngay cả không chấp nhận là có trong tôi. Nó có thể là những yếu điểm hay ưu điểm. Chia sẻ về con người tôi là sự thử thách lớn lao hơn tôi tưởng.

- Tôi dám chia sẻ với người yêu về chính con người tôi. Ðiều này có nghĩa tìm cách chia sẻ những ý nghĩ thực nhất và những tâm tình thầm kín nhất, cũng như những nhu cầu, những trông đợi và những mơ ước. Bất kể sự tương giao thế nào, tôi luôn luôn có thể trả lời câu hỏi: "Ðiều gì khó khăn nhất cho tôi để nói với bạn ngày hôm nay?" Không như trong giai đoạn lãng mạn, là khi cảm thấy thật "an toàn" để chia sẻ những ý tưởng thầm kín và tâm tình cá biệt, giờ đây sự cố gắng chia sẻ trọn vẹn hơn về chính tôi được thể hiện qua sự "lo sợ" nhưng tôi bất chấp. Tâm tình dễ nhận thấy nhất trong giai đoạn này là "có thể bị tổn thương" hơn là "an toàn."

- Từ những cảm nghiệm cá nhân, tôi thấy cách tốt nhất để chia sẻ kiểu này là thú nhận nó rất đáng sợ, và cố tin tưởng rằng người yêu tôi sẽ chấp nhận con người tôi. Nó là loại tín thác mà người đu bay trong gánh xiệc phải có khi họ buông xích đu, tung người trong khoảng không để nắm lấy tay của người đu bay phía bên kia. Sự thực hành sẽ giúp điều này dễ dàng hơn, nhưng nó luôn luôn bao gồm sự liều lĩnh và ít nhiều lo sợ! Chắc chắn là không tẻ nhạt!

- Tôi bắt đầu thấy sự liều lĩnh chia sẻ đã phát sinh tình yêu thương đậm đà hơn. Nó giúp cả hai chúng tôi tự do hơn để trở nên con người của chính mình, và đem cho chúng tôi cơ hội để tín thác nhau hơn. Ðây là "tình yêu chín mùi", đó là, yêu thương một người vì con người thực của họ bất kể những thiếu sót.

Ghi chú: Khi nói rằng tình yêu chín chắn chỉ có thể bắt đầu khi tình yêu lãng mạn qua đi thì KHÔNG có nghĩa là những người yêu nhau chín chắn không biết lãng mạn. Trong những hôn nhân thành công, cả hai vợ chồng tiếp tục tìm cách đem sự lãng mạn trở lại trong tình yêu chín mùi của họ. Cũng như người đầu bếp giỏi biết thêm nếm hương vị vào những món ăn bình thường, các người biết yêu cũng luôn luôn tìm cách thêm yếu tố lãng mạn vào cuộc tình. Những người yêu nhau chín mùi biết rằng ngày Valentine không chỉ được cử hành mỗi năm có một lần.

Những Câu Hỏi Ðể Suy Tư & Ðối Thoại Chương 10:
Sự Thông Ðạt Trong Hôn Nhân

Phần Một: Những câu hỏi sau đây nhằm giúp bạn thực hành khả năng "chia sẻ" và "lắng nghe". Tốt nhất là hai bạn cùng dành thời giờ để viết xuống câu trả lời, rồi "chia sẻ" câu trả lời cho nhau. Trong thời gian chia sẻ, chú ý đến việc "lắng nghe" nhau.

1. Cá tính của tôi khác với cá tính của người yêu như thế nào? Tôi là người hướng nội hay hướng ngoại hơn người yêu?.........................

2. Trong phương cách nào mà tôi thấy chúng tôi là một thí dụ của điều "khác cực thì hút nhau"? Tôi cảm thấy thế nào về điều này?.........................

3. Chúng tôi có bất đồng gì mới đây không? Ðiều đó có liên hệ gì đến sự khác biệt giữa sự mong đợi và giả sử của mỗi người không? Chúng tôi giải quyết như thế nào? .........................

4. Sự bất đồng có thể xảy ra trong tương lai là gì? Làm sao tôi biết được điều này?.........................

5. Tính nết nào của người yêu mà tôi khâm phục nhất? .........................

Tính nết nào của người yêu mà tôi khó chấp nhận và khó đề cập đến?.........................

6. Những ý tưởng của tôi về Thiên Chúa, giáo hội, hay tôn giáo có khác với người yêu không? Tôi thấy có những khác biệt chính yếu nào?.........................

7. Có sự bất đồng nào tôi thấy đang xảy ra trong lãnh vực này không? Tôi dự định sẽ đối phó ra sao?.........................

8. Tôi có thấy chính tôi hay người yêu có "quá đáng" về điều gì đó (tỉ như, hút thuốc, làm việc, chơi đùa, uống rượu, xem tv, than phiền, tranh luận, cờ bạc, hay ủ rũ, hờn dỗi, dành thời giờ cho bạn bè, v.v.)?.........................
Tôi cảm thấy gì khi điều này xảy ra?.........................
Tôi có làm điều gì để ủng hộ hay tăng cường thói quen này? .........................
Ðiều gì xảy ra khi chúng tôi cố gắng nói chuyện về vấn đề này?.........................

Ghi chú: Bất cứ điều gì được thực hiện "quá đáng" thì dường như sẽ trở nên say mê. Dấu hiệu khác nữa của sự say mê là khi nói về vấn đề này thì hoặc là "không thể được" hoặc đưa đến kết quả là "vấn đề tệ hại hơn". Nếu chúng ta có thể nói về điều đó, có lẽ chúng ta có thể đối phó với vấn đề ấy. Nếu không thể nói về vấn đề đó, thì đây là dấu hiệu của sự say mê.

9. Cảm tưởng của tôi về họ hàng bên người yêu? .........................
Tôi cảm thấy thế nào khi chia sẻ với người yêu về cảm tưởng này?.........................

10. Ngoài người yêu ra, ai là người tôi hay giải bầy tâm sự?
......................... Ý kiến của người yêu về vấn đề này như thế nào?.........................

11. Tôi có nghĩ rằng có thể chia sẻ với người này những điều mà tôi không chia sẻ với người yêu không?.........................
Tại sao tôi quyết định như vậy?.........................

12. Cách giải quyết bất đồng/ vấn đề ở gia đình gốc khi tôi lớn lên là: (đánh dấu những gì có thể)
[ ] Né tránh. Vấn đề không được đề cập đến.
[ ] Hành động/ lời nói thô bạo. Ðánh nhau.
[ ] Thụ động. Chúng tôi quên đi cho đến khi nó "không còn nữa."
[ ] Nhượng bộ. Kẻ mạnh luôn luôn "thắng."
[ ] Hờn giận. Một cách để cảnh cáo người khác tránh xa.
[ ] La hét. Một cách để phạt người khác.
[ ] Rút lui. Che giấu vấn đề và bất đồng.
[ ] Thủ đoạn. Che giấu sự mâu thuẫn bằng "quà cáp" hay hứa hẹn.
[ ] Tương nhượng. Học cách cho và nhận.
[ ] Cộng tác. Cùng làm việc để đạt kết quả tốt nhất.
[ ] Chấp nhận khác biệt. Học cách tôn trọng sự khác biệt.

13. Hiện nay, cách giải quyết bất đồng giữa hai chúng tôi là: (đánh dấu những gì có thể)
[ ] Né tránh. Vấn đề không được đề cập đến.
[ ] Hành động/ lời nói thô bạo. Ðánh nhau.
[ ] Thụ động. Chúng tôi quên đi cho đến khi nó "không còn nữa."
[ ] Nhượng bộ. Kẻ mạnh luôn luôn "thắng."
[ ] Hờn giận. Một cách để cảnh cáo người khác tránh xa.
[ ] La hét. Một cách để phạt người khác.
[ ] Rút lui. Che giấu vấn đề và bất đồng.
[ ] Thủ đoạn. Che giấu sự mâu thuẫn bằng "quà cáp" hay hứa hẹn.
[ ] Tương nhượng. Học cách cho và nhận.
[ ] Cộng tác. Cùng làm việc để đạt kết quả tốt nhất.
[ ] Chấp nhận khác biệt. Học cách tôn trọng sự khác biệt.

Tại sao tôi thấy thoải mái / không thoải mái (chọn một) với cách đối phó với những bất đồng hiện thời?

14. Ðiều gì chính yếu xảy ra khi chúng tôi không đối phó được với những bất đồng trong những phương cách vừa ý? ......................... Tôi cảm thấy thế nào về điều đó? (Cho một thí dụ cụ thể).........................

15. Tôi muốn chúng tôi đối phó với những bất đồng như thế nào? (Càng rõ rệt càng tốt).........................

16. Ðâu là những "hướng dẫn" tôi nghĩ sẽ giúp chúng tôi thành công trong việc "giải quyết tranh chấp"?.........................

Phần Hai: Những câu hỏi sau đây nhằm giúp bạn làm sáng tỏ ý niệm "chấp nhận" những tư tưởng và tâm tình khác biệt của người yêu:

1. Trong sự tương giao của chúng tôi, đâu là những thí dụ của việc "chấp nhận" người khác, dù chúng tôi có những ý kiến khác biệt về một vài vấn đề? (kể rõ rệt vấn đề) .........................

2. Có phải rằng "chấp nhận" tư tưởng và tâm tình của người khác có nghĩa là tôi phải thích hay cảm thấy thoải mái với sự khác biệt đó?.........................
Tôi đối phó với tâm tình này của tôi như thế nào?...................

3. Trong hôn nhân, tôi có quyền mong đợi người yêu "chấp nhận" những gì về tôi mà tôi biết là khó cho họ chấp nhận không? (cho thí dụ cụ thể).........................

Phần Ba: Những câu hỏi sau đây nhằm giúp bạn làm sáng tỏ ý niệm "liều lĩnh thăng tiến hơn"

1. Hãy cho vài thí dụ về việc "liều lĩnh thăng tiến hơn" đã xảy ra trong sự tương giao của chúng tôi? Tôi cảm thấy thế nào trước khi, trong khi, và sau khi chia sẻ cách này? ...................

2. Theo ý kiến của tôi, hầu hết đôi vợ chồng chịu an phận hơn là tiếp tục thăng tiến vì: ...................

3. "Liên hệ càng thắm thiết thì càng dễ nguy hiểm đến sự giao tiếp." Tôi nghĩ câu này thì "Ðúng" hay "Sai", bởi vì ...................

Chương 11: Giải Quyết Vấn Ðề

Phần Một: Tại Sao Lại Tìm Kiếm Khó Khăn?

"Giải quyết vấn đề" trong cuộc tình hay trong hôn nhân thì giống như đối phó với vấn đề hư xe. Nó là công việc nhiêu khê, nhưng cần phải làm cho xong. Thật vậy, thường thì "dễ" đối phó với vấn đề xe hư vì chúng ta không thể từ chối vấn đề; và chỉ ngồi đó mà "ao ước xe đừng hư" thì cũng không giải quyết được gì. Tuy nhiên, trong cuộc tình, nhiều người trong chúng ta có khuynh hướng phản ứng với sự khó khăn bằng cách cố chối bỏ vấn đề hay chúng ta mất thì giờ chờ đợi (và hy vọng) vấn đề sẽ "tốt đẹp hơn."

Chúng ta hành động như vậy vì nhiều lý do. Trong đa số trường hợp, chung quy là một người thì nhìn thấy "vấn đề" trong khi người khác thì cho là không có gì caû.

Mai và Dũng đang mong đợi dịp nghỉ lễ Lao Ðộng vào cuối tuần. Ngay từ đầu tuần, cả hai đã nôn nóng bàn tán đến thời gian được nghỉ ngơi không phải làm việc vất vả. Vài hôm trước ngày lễ, những người bạn của Dũng rủ chàng đi chơi tennis vào sáng thứ Bẩy hôm lễ, và Dũng đã nhận lời. Tối hôm đó, Dũng nói với Mai, "Vài người bạn rủ anh chơi tennis vào sáng thứ Bẩy, vậy tối hôm đó tụi mình sẽ đi ăn tiệm nhé?" Mai trả lời cách tức giận và mỉa mai, "Tuyệt nhỉ! Tại sao anh không chơi banh cho tới tối luôn!", và Mai bỏ đi. Dũng ngồi một mình tự nhủ, "Chẳng hiểu cái cô này muốn gì?"

Dũng thấy không có "vấn đề" gì để đi chơi tennis với bạn bè vào sáng thứ Bẩy, vì anh biết Mai thường hay ngủ trễ nếu không phải đi làm. Anh dự định chơi banh sớm, trong khi Mai ngủ trễ. Mai lại nghĩ rằng quyết định chơi banh của Dũng đã phá vỡ sự đồng ý của hai người là cuối tuần này sẽ "không làm gì cả". Ai đúng? Ai sai? Có vấn đề gì không?

Hãy xem một trường hợp khác. Trong đống thư từ có bản chi thu của nhà băng (bank statement). Dũng mở ra xem và thấy rằng chương mục đứng tên chung của hai người thì quá thấp đến độ hầu như KHÔNG còn tiền trong đó nữa. Dũng rất bực mình với Mai, vì anh nghĩ còn nhiều tiền trong chương mục nên hôm qua mới ký trả tiền nợ $400. Bây giờ, Dũng sợ rằng tấm ngân phiếu sẽ bị "trả về." Trong khi đó, Mai về nhà trễ. Nàng đến nhà băng để gửi tiền, bù đắp cho số tiền $2000 mà nàng đã ký trả cho thợ sửa chữa căn nhà của cha nàng, vì lúc ấy ông chưa thể rút tiền trong chương mục, và mãi cho đến hôm nay ông mới trả lại được cho Mai. Trên đường về nhà, nàng quyết định ghé chợ mua sắm-thay vì về thẳng nhà--và mua cho Dũng món đồ mà anh rất thích. Mai bước vào nhà một cách mệt mỏi, nhưng vui sướng. Dũng, với bản chi thu nhà băng trong tay, nhìn Mai cách giận dữ. Có vấn đề? Ai đúng? Ai sai?

"Vấn đề" trong hôn nhân thường xảy ra chỉ vì mỗi người nhìn sự kiện một cách khác nhau. Dũng nghĩ rằng chơi tennis sáng thứ Bẩy trong ba ngày nghỉ lễ sẽ không là vấn đề đối với Mai, vì anh sẽ dành tất cả thời giờ còn lại cho Mai. Chính cha của anh cũng thường chơi tennis suốt cả cuối tuần mà ít khi dành thời giờ riêng tư cho mẹ anh. Mai không lưu tâm lắm đến số tiền gần như cạn trong chương mục, vì nàng biết, một hai ngày sau đó nàng sẽ ký thác thêm tiền vào chương mục để trang trải cho những chi phiếu mới ký. Nàng xuất thân từ một gia đình mà cha nàng thường ký ngân phiếu nhiều hơn số tiền có trong chương mục, và sau đó mới ký thác thêm tiền vào. Cả Dũng cũng như Mai đều không muốn làm phật lòng nhau, và mỗi người đều ngạc nhiên khi thấy cách phản ứng của người kia và rồi họ đổ lỗi cho nhau là người "nhiều chuyện."

Phần Hai: Quy Tắc Và Công Cụ Giải Quyết Vấn Ðề

Nếu bạn có khó khăn trong việc giải quyết vấn đề, hãy nhìn lại những "quy tắc" và "công cụ" sau đây:

1. Hãy nhớ những điều phật lòng và khó khăn chắc chắn sẽ xảy ra. Không ai tuyệt hảo. Và mỗi người bất toàn trong một kiểu cách khác nhau. "Công cụ" quan trọng nhất để "giải quyết vấn đề" là phải hiểu ngay cả trong sự tương giao tốt đẹp nhất, những phật lòng và khó khăn sẽ xảy ra. Ðiều dại khờ nhất là tin rằng nếu chúng ta thực sự liên hệ tốt đẹp thì sẽ không phật lòng nhau và sẽ không có vấn đề. Khi nghĩ như thế, chúng ta đã tự đặt cho mình rất nhiều trở ngại.

Bởi thế, công cụ chính để "giải quyết vấn đề" cách hữu hiệu là nhận biết sự mất lòng và khó khăn sẽ xảy ra dù chúng ta có cố gắng hết sức để không làm mất lòng nhau.

2. Tránh phán đoán vội vàng. Công cụ quan trọng thứ hai để "giải quyết vấn đề" là sẵn sàng tin rằng "vấn đề" tôi nhìn thấy thì có lẽ bạn không thấy. Nó không dễ để thực hiện, bởi khi tôi nhìn thấy vấn đề, tôi tự động có khuynh hướng giả sử bạn cũng thấy như vậy. Ðây là giả sử nguy hiểm, vì tiếp sau đó tôi sẽ vội vàng cho rằng bạn phải rất ngu xuẩn hoặc không hiểu tôi nói gì cả!

Do đó, công cụ thứ hai là cố đừng phản ứng ngay, và thật cố gắng đừng phán đoán người bạn đời về hành động của họ, bởi vì chúng ta còn cơ hội để nói lên điều mà tôi cho là "vấn đề". Ðiều này sẽ đem lại cơ hội để hiểu biết về cái nhìn rất khác biệt của người bạn đời.

3. Quy tắc đối thoại. Cũng giống như tiến trình thay bánh xe bị xẹp, có những quy tắc phải theo để công việc được thực hiện cách an toàn và hữu hiệu. Có thể là rất "thích thú" khi thay bánh xe mà không có con đội (jack), nhưng điều đó thực ngu xuẩn. Cũng thế, một vấn đề nhỏ trong sự giao tiếp có thể mau chóng trở nên vấn đề lớn và thật đau lòng nếu chúng ta không theo một vài "quy tắc" quan trọng khi đối thoại.

Mỗi vợ chồng đều khác biệt nhau nên thật quan trọng để ứng biến những "quy tắc" sau đây cho thích hợp với sự tương giao giữa hai người. Sau đây là những quy tắc quan trọng cần nhớ.

Quy Tắc #1. Hãy cho người bạn đời cơ hội để họ chuẩn bị lắng nghe vấn đề của tôi bằng câu hỏi, "Khi nào tôi có thể nói với bạn về điều mà tôi nghĩ là quan trọng?"

Sự đúng lúc có thể quan trọng để đạt được hiệu quả trong sự tương giao và để giải quyết vấn đề. Có thể vấn đề đã được tôi nghiền ngẫm hàng giờ và sẵn sàng để nói, nhưng người yêu của tôi hoàn toàn không biết gì về điều đó và đang làm một công việc gì khác, tỉ như đang xem truyền hình hay đọc báo. Do đó thật khôn ngoan khi từ tốn và cố gắng hỏi người yêu xem khi nào là lúc thuận tiện để nói về điều quan trọng, và cho họ cơ hội để chuyển hướng sự chú ý đến tôi. Các ông thường cảm thấy "sự chuyển hướng" này khó khăn hơn là các bà; bởi thế các bà hay nói rằng "các ông không biết nghe!"

Thí dụ, Dũng đang xem truyền hình. Một đoạn phim quảng cáo vừa bắt đầu, và Mai nói: "Anh! Em có điều quan trọng muốn nói với anh." Cô ngừng lại, chờ đợi Dũng nhìn đến cô (thay vì nhìn TV) và rồi nói thêm: "Khi nào là lúc thuận tiện mà anh có thể dành cho em đôi phút?"

Quy Tắc #2. Tôi sẵn sàng trình bầy "vấn đề" của tôi với người yêu mà không quyết đoán là họ làm điều đó cốt để tổn thương tôi. Thật quan trọng để biết là rất có thể người kia không biết tôi đang đau lòng vì những gì họ đang làm (hay không làm).

Thí dụ, Mai cần phải nói rằng: "Anh Dũng, em nghĩ chúng mình đã đồng ý dành thời giờ cuối tuần với nhau; em không nghĩ là chúng ta có thể phá vỡ sự cam kết đó. Chúng mình có thể nói về vấn đề này không?"

Quy Tắc #3. Khi người yêu nói rằng họ bị tổn thương hay có vấn đề, tôi phải cố gắng lắng nghe và thực tâm chú ý những gì người yêu nói. Ðiểm chính không phải là tôi có nhìn thấy vấn đề như người yêu hay không. Cố từ chối vấn đề hay từ chối làm phật lòng nhau sẽ KHÔNG giúp ích gì cả.

Thí dụ, Dũng cần phải nói rằng: "Mai ơi, anh đồng ý chơi tennis là vì anh nghĩ em muốn ngủ trễ. Anh không nghĩ là việc này lấy mất thì giờ của hai chúng ta. Nếu điều này làm em đau lòng, anh xin lỗi, và nói thêm cho anh biết cảm tưởng của em."

Quy Tắc #4. Tôi đảm bảo với người yêu là tôi không có ý định làm đau lòng họ, và tôi gợi ý để cùng với người yêu thảo luận về cách giải quyết hiểu lầm trong một phương cách tốt đẹp cho cả hai người.

Thật không dễ để nói, "Tôi xin lỗi vì những gì làm đau lòng bạn, tôi không muốn như vậy", nhưng hầu hết mọi người sẵn sàng trầm tĩnh lại và nói về những gì họ thực sự muốn nói. Hầu như trong mọi trường hợp, vấn đề không phải là chơi tennis hay rút tiền trong chương mục mà là "cảm tưởng khi những điều này được thi hành mà không đếm xỉa gì đến tôi". Khi có thể nhìn vào mắt nhau và nói, "Tôi xin lỗi đã làm đau lòng bạn, hãy cùng nhau hoạch định cách tốt hơn...", chúng ta thường thấy rằng trong hầu hết mọi trường hợp, người kia sẵn sàng bỏ qua và thảo luận về một phương cách tốt đẹp hơn.

Quy Tắc #5. Chính tôi tiếp tục tìm hiểu những nguyên do của vấn đề và những hiểu lầm.

Nhiều khi chúng ta rất "thích" điều thực tế là đàn ông và đàn bà khác nhau, nhưng phải thú nhận chúng ta có khuynh hướng đánh giá sai lầm về sự khác biệt giữa đàn ông và đàn bà trong tư tưởng, tâm tình và cái nhìn về đời sống. Những người khôn ngoan sẵn sàng tìm hiểu thêm về "người khác phái" để hiểu biết hơn về lý do và phương cách suy nghĩ và hành động quá khác biệt giữa đàn ông và đàn bà.

Cộng thêm với sự tìm hiểu về sự khác biệt giữa nam và nữ, cũng thật quan trọng để nhận định không phải mọi người nữ hoặc mọi người nam đều giống nhau. Càng chia sẻ cho nhau về sự khác biệt giữa hai người, chúng ta càng hiểu biết hơn về những vấn đề và hiểu lầm mà chúng ta phải đối phó.

Quy Tắc #6. Tôi cố nhớ đến lý do, hoàn cảnh và phương cách xảy ra những sai lầm, và tránh thi hành những gì làm tổn thương người yêu.

Nói "tôi xin lỗi" thì thật hữu hiệu và có tác động mạnh, nhưng chỉ khi nào tôi tự hứa mình sẽ không tái phạm những điều đó trong tương lai. Tiếp tục "xin lỗi" mà không nỗ lực thi hành cách khác thì điều đó vô nghĩa. Người yêu của tôi sẽ phẫn nộ hơn về lời xin lỗi vô nghĩa.

Ðây là lý do tại sao những tương giao lâu dài thường khó khăn hơn những tương quan bất thường hay ngắn ngủi. Càng biết nhau lâu và kỹ bao nhiêu, chúng ta càng biết nhiều về những gì làm người khác khó chịu, và trở nên người yêu lý tưởng có nghĩa sẵn sàng nhớ đến những điều này trong đời sống.

Quy Tắc #7. Tôi cố vượt thắng những yếu điểm của tôi mà chúng làm hao mòn sự tương giao với người yêu. Thêm vào đó, nếu người yêu thường làm những điều "đau lòng" tôi, thì có thể tôi mới là người phải thay đổi cách cư xử, hoặc cần đặt lại vấn đề về cách nhìn đến biến cố của tôi.

Thí dụ, Tuấn là người bán hàng thường phải làm việc vào chiều tối nếu anh muốn thành công. Lan thường là người chuẩn bị bữa ăn tối mà không biết khi nào Tuấn về, và cô cảm thấy bị bỏ rơi và thất vọng.

Một đàng, Lan cần phải nói với Tuấn về cảm tưởng bị bỏ rơi. Ðàng khác, Tuấn phải tìm cách thông cảm hơn với điều Lan đang chịu đựng. Có nhiều cách "giải quyết" cho vấn đề này. Tuấn có thể điện thoại cho Lan và cho biết sẽ về trễ để Lan khỏi thắc mắc. Lan cũng có thể phải chấp nhận sự thật là công việc của Tuấn không thể biết trước được.

Quy Tắc #8. Tôi thú nhận có một số vấn đề ngoài khả năng có thể thay đổi của chúng tôi. Mất việc làm, bị bệnh ung thư, bị tai nạn xe hơi, con cái bị chết là những loại vấn đề mà không ai có thể chuẩn bị để tránh được. Và không có sự đối thoại nào có thể "chữa" được những thảm kịch kinh khủng như thế.

Tuy nhiên, khi vợ chồng biết cách đối phó với những vấn đề nhỏ thì dễ dàng hơn để đối phó với những vấn đề lớn. Có ba yếu tố thực sự quan trọng giúp đôi vợ chồng đối phó với những vấn đề không thể thay đổi được.

- Thứ nhất là mức độ mỗi người chúng ta thực sự lắng nghe tâm tình của người khác. Càng hiểu nhau bao nhiêu, chúng ta càng có thể chú ý đúng lúc đến những căng thẳng hay thảm kịch. Chúng ta không thể hứa sẽ bảo vệ được người yêu khỏi bị đau khổ, nhưng chúng ta có thể biết chắc trong sự đau khổ của họ luôn có sự hiện diện và sự hỗ trợ của chúng ta.

- Thứ hai là mức độ mà mỗi người chúng ta biết cách KHÔNG nhận trách nhiệm dùm người yêu. Thật quan trọng để chăm sóc con cái; cũng thật quan trọng để tránh việc làm cha mẹ của người yêu. Thể hiện những điều yêu thương cho nhau thì tốt; nhưng tự để mình được xử dụng như cha mẹ của người yêu thì không lành mạnh. Nhận trách nhiệm dùm cho người yêu trong việc ăn uống kiêng cữ, hay uống thuốc, hay thức dậy đúng giờ là những dấu chỉ KHÔNG lành mạnh của sự tương giao. Dĩ nhiên, có những lúc thích hợp để "chăm sóc" người yêu, nhưng nếu "sự chăm sóc" người yêu trở nên thông thường thì chắc chắn có điều gì sai lầm.

- Thứ ba là mức độ mà mỗi người chúng ta biết trông cậy vào sự trợ giúp của Thiên Chúa trong lúc khốn khó. Thường không dễ để nhớ đến điều này, nhưng sự bảo hiểm tốt nhất cho bất cứ sự tương giao nào là hãy nhớ rằng Thiên Chúa sẵn sàng ở với chúng ta bất kể tình trạng tệ hại như thế nào hay bất kể chúng ta đã xáo trộn đến mức độ nào. Cầu nguyện trong lúc thịnh vượng thì thật có giá trị; nhưng quan trọng hơn là sẵn sàng chạy đến Chúa trong lúc gian nan. Nếu chúng ta sẵn sàng cầu xin sự trợ giúp và cố gắng mở lòng chấp nhận "ý Chúa" thì Ngài sẽ ban cho chúng ta những ơn sủng cần thiết.

- Thứ tư là mức độ mà mỗi người chúng ta biết tìm sự giúp đỡ cần thiết của người khác. Ngay cả những lực sĩ ưu hạng cũng cần đến các huấn luyện viên để giúp họ đạt kết quả tốt nhất. Mỗi người (mỗi vợ chồng) phải dự trù tìm sự giúp đỡ của người chuyên môn khi có nhiều điều trục trặc hiển nhiên và không thể khá hơn.

Những Câu Hỏi Ðể Suy Tư & Ðối Thoại Chương 11:
Giải Quyết Vấn Ðề

1. Ðôi khi vấn đề xảy ra là hậu quả của những điều giả sử mà chúng ta không bàn tính với người yêu. Hãy trả lời những câu hỏi sau, và xem thử người yêu trả lời thế nào:
- Tôi nghĩ chúng tôi sẽ mừng lễ Giáng Sinh và các lễ khác:....................................
- Chúng tôi sẽ dành nhiều thời giờ cho cha mẹ của ai? ....................................
- Tôi nghĩ đứa con đầu lòng của tôi sẽ sinh vào năm :....................
- Ai sẽ viết thiệp cám ơn khách tặng quà đám cưới? ....................................
- Ai là người nấu ăn trong gia đình chúng tôi? ....................................
- Ai là người có trách nhiệm sửa xe?....................................
- Ai là người có trách nhiệm giặt đồ?....................................

2. Có vấn đề gì tôi đã thấy xảy ra trong tương giao của chúng tôi, và tại sao lại có vấn đề này? (cho thí dụ rõ rệt) ....................................

3. Tôi có thể xác định loại vấn đề đó không? Thí dụ, có phải đó là vấn đề vì "thiếu giao tiếp," "hiểu lầm", "ai đó hoặc cái gì đó mà chúng tôi không thể kiểm soát nổi," "sự khác biệt giữa nam và nữ", "cách đối xử của gia đình gốc,"? ....................................

4. Chúng tôi có học cách đối thoại về "vấn đề" mà không "đổ lỗi" cho người khác không? Khi thi hành điều này chúng tôi học được điều gì? Cách nào và thời gian nào tốt nhất để đưa ra "vấn đề" mà chúng tôi có thể đối thoại? ....................................

5. Tôi học được điều gì khi nói "Tôi xin lỗi vì đã làm bạn đau lòng..."? Ðiều này dễ hay khó cho tôi thực hiện? Khi tôi có thể nói lời xin lỗi thì có khác biệt gì trong sự tương giao? Ðiều này có thực sự giúp chúng tôi giải quyết vấn đề không? ....................................

6. Tôi có ngày càng ý thức về tâm tình của người yêu hơn, vì chúng tôi cùng nhau học cách nói chuyện về các vấn đề? Ðiều này khiến tôi cảm thấy tương lai của chúng tôi như thế nào? Nó giúp tôi tự tin hơn hay lo sợ hơn? 7. Tôi nghĩ gì về việc chúng tôi quay về với Thiên Chúa trong lúc gian nan? .................................... Chúng tôi có thực sự thi hành điều này không? Kết quả là gì? ....................................

8. Tôi có dự định khi nào và cách nào thì tìm sự giúp đỡ của người khác?....................................

8. Người yêu tôi có dự định khi nào và cách nào thì tìm sự giúp đỡ của người khác? Dự định đó có phù hợp với dự định của tôi không? ....................................

Chương 12:

Những Yếu Tố Căn Bản của Hôn Nhân Công Giáo

Người Công Giáo và hầu hết người Kitô giáo có chung một quan điểm đặc biệt về hôn nhân Kitô giáo, và quan điểm đó ngày càng rõ rệt, ngay cả ngược trào lưu văn hóa, trong thế kỷ 20. Hôn nhân Kitô giáo là:

1. Sự Kết Ước Vĩnh Viễn và Vô Ðiều Kiện

Sự hiểu biết về hôn nhân Kitô giáo được phát xuất từ những truyền thống còn lâu đời hơn Do Thái Giáo. Trong cả hai truyền thống Do Thái và Kitô Giáo, hôn nhân không chỉ là một tương giao cá biệt giữa người nam và người nữ. Nó là một tương giao làm thay đổi tận gốc rễ mọi tương giao của một người. Nó gồm việc "từ bỏ" không chỉ bạn hữu và lối sống độc thân, mà còn từ bỏ chính cha mẹ, anh chị em của mình. Sự "từ bỏ" này không có nghĩa cắt đứt mọi liên hệ với cha mẹ và anh chị em, mà nó có nghĩa sự tương giao với người phối ngẫu trở nên chính yếu khiến các tương giao khác trở nên thứ yếu. Trong hôn nhân, người nam và người nữ trở nên một đơn vị gia đình mới và độc đáo với toàn bộ những quan hệ mới và những ưu tiên mới. "Ðó là lý do người nam lìa bỏ cha mẹ mình để trung thành với người nữ và cả hai trở nên một thân theå" (Sáng Thế Ký 2:24).

Trong truyền thống này, kết ước hôn nhân được thi hành chỉ một lần là đủ. Tính cách vô điều kiện của kết ước này có nghĩa loại trừ bất cứ và mọi "điều khoản thoát ly": "... Tôi hứa sẽ trung thành với bạn lúc thịnh vượng cũng như lúc gian nan, khi bệnh hoạn cũng như lúc mạnh khoẻ. Tôi sẽ yêu thương bạn và tôn trọng bạn mọi ngày suốt đời tôi."

Nghi Thức Hôn Nhân Công Giáo.

Trong truyền thống Do Thái Giáo và Kitô Giáo, thật quan trọng để biết tính cách cố định tuyệt đối của hôn nhân luôn là vấn đề được thắc mắc khi đối diện với thực tế của những hôn nhân không có tình yêu và lời thề hứa không được tôn trọng. Khi Chúa Giêsu được hỏi về thái độ của Ngài đối với sự ly dị, Ngài trả lời: "...Các ông không đọc thấy rằng từ thuở ban đầu, Tạo Hoá đã dựng nên người nam và người nữ, và Người tuyên bố: 'Vì thế, người nam sẽ lìa cha mẹ mà gắn bó với vợ mình, và cả hai sẽ thành một xương một thịt' sao? Như vậy, họ không còn là hai, nhưng chỉ là một xương một thịt. Vậy, sự gì Thiên Chúa đã phối hợp, loài người không được phân ly". Họ thưa với Người: "Thế sao ông Mô-sê lại truyền dạy cấp giấy ly dị mà rẫy vợ?" Người bảo họ: "Vì các ông lòng chai dạ đá, nên ông Mô-sê đã cho phép các ông rẫy vợ, chứ thuở ban đầu, không có thế đâu. Tôi nói cho các ông biết: Ngoại trừ trường hợp hôn nhân bất hợp pháp, ai rẫy vợ mà cưới vợ khác là phạm tội ngoại tình" (Mátthêu 19:4-9).

Qua nhiều thế kỷ, Do Thái Giáo và Kitô Giáo đã cố gắng thông cảm và hỗ trợ những người không thể giữ được lời thề hôn nhân, nhưng đồng thời vẫn tiếp tục dạy bảo rằng hôn nhân có ý định là một sự thề hứa cố định tuyệt đối và vô điều kiện giữa hai người.

Ðối với những người nghĩ đến hôn nhân Kitô Giáo (cũng như Do Thái Giáo), thật quan trọng để họ nhận biết rằng việc chọn lựa "hôn nhân Kitô Giáo" là một nhiệm ý, nhưng không phải là điều duy nhất phải chọn. Người ta có thể chọn một hôn nhân dân sự. Ðiểm khác biệt chính yếu là "hôn nhân dân sự" không đòi hỏi vợ chồng phải thể hiện sự kết ước vĩnh viễn và vô điều kiện với nhau. Không vị giáo sĩ nào hay linh mục nào khuyến khích đôi tân hôn chọn một hôn nhân dân sự (mà nó "không-vĩnh-viễn" hay "có điều kiện") thay cho truyền thống hôn nhân vô điều kiện và cố định, nhưng thật quan trọng để đôi tân hôn biết họ có tự do lựa chọn bất cứ loại hôn nhân nào. Chọn một hôn nhân dân sự thì dường như ngay thật hơn nếu đó là tình trạng tương giao và mức độ kết ước thực sự của hai người. Thành thật chọn một hôn nhân dân sự ít ràng buộc thì tốt hơn là bị ép buộc phải nói lên lời thề vĩnh viễn mà thực sự họ không muốn.

2. Ðón Nhận Con Cái Chúa Ban

Một yếu tố khác của hôn nhân Kitô Giáo là hứa đón nhận con cái là "quà tặng" Chúa ban, và hứa trở nên bậc cha mẹ có trách nhiệm đối với mỗi đứa trẻ được sinh ra trong hôn nhân. Có những thời kỳ mà vai trò của con cái bị xuyên tạc trong hôn nhân Công Giáo. Ðã nhiều năm người ta được dạy hôn nhân chính là để sinh con cái và sự giao hợp chỉ được "biện minh" bởi ý định sinh con. Sự xuyên tạc này đã được Giáo Hội Công Giáo chính thức làm sáng tỏ vào năm 1965 trong khóa họp của Công Ðồng Vatican II:

"Hôn nhân và tình yêu vợ chồng, tự bản chất qui hướng về sự sinh sản và giáo dục con cái. Con cái là ơn huệ cao quý nhất của hôn nhân và là sự đóng góp lớn lao kiến tạo hạnh phúc của cha mẹ... (tuy nhiên) hôn nhân không phải chỉ được thiết lập vì lý do truyền sinh mà thôi, nhưng chính đặc tính giao ước bất khả phân ly giữa hai người và lợi ích con cái đòi hỏi tình yêu hỗ tương của hai người phải được phát biểu, thăng tiến và nẩy nở cách chính đáng. Cho nên, ngay trong trường hợp không có con, hôn nhân vẫn tồn tại như một cuộc sống chung và vẫn giữ được giá trị cùng đặc tính bất khả phân ly của mình." Giáo Hội Trong Thế Giới Ngày Nay, đoạn 50, 1965

Hôn nhân dân sự không đòi hỏi điều kiện con cái. Sự chọn lựa giữa việc đón nhận con cái hay làm mọi thứ để tránh thụ thai thì hoàn toàn tùy thuộc vào hai vợ chồng.

3. Với Thiên Chúa Như Cộng Sự Viên Trong Tương Giao

Ngoài sự sẵn sàng đón nhận con cái Chúa ban, hôn nhân Công Giáo là một tương giao bao gồm Thiên Chúa như "thành phần thứ ba". Ðây là một điểm khác biệt quan trọng khi so sánh với hôn nhân dân sự. Trong hôn nhân dân sự, có thể đôi vợ chồng là những người tốt lành và ngay cả thánh thiện, nhưng hôn nhân đó vẫn chỉ là một quan hệ giữa hai con người. Ngược lại, hôn nhân Công Giáo là một quyết định chính thức và có ý thức để bao gồm Thiên Chúa như "thành phần thứ ba" trong hôn nhân.

Người Công Giáo đã mất gần 2000 năm để giải thích sự hiện diện của Thiên Chúa như một phần tử có thật và có ảnh hưởng trong hôn nhân. Thánh Phaolô Tông Ðồ đã nói những lời đáng nhớ khi ngài lý luận rằng vợ chồng Kitô Giáo phải yêu thương nhau cùng mức độ và với cùng loại kết ước mà Chúa Giêsu yêu thương chúng ta. "Hỡi những người chồng, hãy yêu thương vợ mình, như Ðức Kitô yêu thương giáo hội. Ngài đã hiến mình cho giáo hội để thánh hoá giáo hội..." (Êphêsô 5:25). Dựa trên sự hiểu biết này, truyền thống Giáo Hội liên lỉ dạy khi người Công Giáo kết hôn, đó không chỉ là hành động "tốt đẹp" mà còn là "thánh thiện". Giáo Hội gọi hôn nhân Công Giáo là "bí tích," đó là, một cảm nghiệm liên tục trong đời sống mà tình yêu của vợ chồng trở nên phương tiện để qua đó mỗi người cảm nghiệm được tình yêu của Thiên Chúa. Với những vợ chồng sống hôn nhân Kitô Giáo, việc giao tình (make love)-trong mọi chiều kích thể xác, tình cảm và tâm lý của nó-cũng bao gồm yếu tố tinh thần có tác động mạnh và quan trọng.

Tin tưởng Thiên Chúa là "thành phần thứ ba" trong hôn nhân đem lại một kết quả thực tiễn khác là trong những lúc gian nan, khi cả hai không thể hay không muốn đối phó với nhau, họ có thể quay về với Thiên Chúa để được sự trợ giúp. Trong những lúc khó khăn nhất, họ có thể tin tưởng rằng Thiên Chúa đã nhúng tay vào hôn nhân của họ và sẽ giúp họ tìm cách trở về với nhau. Ðây là một "điều khoản bảo hiểm" mà hôn nhân dân sự không thể có.

4. Một Tương Quan Mật Thiết Với Nhau và Với Thiên Chúa

Những cuộc nghiên cứu về các đôi vợ chồng mà họ tin là rất thành công khi sống lời thề hôn nhân Công Giáo và sự khác biệt của họ đối với những vợ chồng ít thành công hơn đã đưa đến kết quả sau:

- Có một sự tương đương rõ rệt giữa mức độ mật thiết với người phối ngẫu và mức độ mật thiết với Thiên Chúa. Người ta không chắc chắn là sự mật thiết với người phối ngẫu đã tạo nên sự mật thiết với Thiên Chúa hay ngược lại, nhưng thật hiển nhiên là những cặp vợ chồng Kitô giáo thành công cho rằng họ cảm nghiệm được mức độ đáng kể của sự mật thiết vừa với Thiên Chúa và vừa với người phối ngẫu. Trong một hôn nhân Kitô giáo lành mạnh, không có việc gần gũi với Thiên Chúa mà lại xa cách người phối ngẫu, hoặc gần gũi với người phối ngẫu mà lại xa cách Thiên Chúa.

- Sự mật thiết của hôn nhân Kitô giáo thì "có thể đo lường" trong 3 lãnh vực: tinh thần, tình dục, và giao tiếp. Những vợ chồng tự cho là rất thoả mãn khi cố gắng sống hôn nhân Kitô giáo cho biết họ đạt được mức độ cao của:

- "chia sẻ tinh thần". Họ học cách cầu nguyện với nhau và với gia đình.

- "thoả mãn quan hệ tình dục". Họ tiếp tục thăng tiến sự khéo léo trong việc giao tình.

- "giao tiếp hữu hiệu". Họ có thể giải quyết vấn đề khi cần thiết.

- Cũng nên chú ý là những cặp "rất thành công" đạt được mức độ cao nhất trong cả ba lãnh vực, chứ không chỉ một hay hai. Bởi thế, những cặp đạt được mức độ cao trong sự "thoả mãn quan hệ tình dục" nhưng thấp hơn ở mức độ "chia sẻ tinh thần" và "giao tiếp hữu hiệu" thì không được kể là những cặp rất thành công.

Kết Luận

Ðôi vợ chồng muốn thành công trong đời sống hôn nhân Kitô Giáo có thể suy nghĩ về những lựa chọn sau:

1. Tùy ý lựa chọn giữa một kết ước cố định và vô điều kiện hay một kết ước tạm thời mà nó có thể thương lượng và có thể ly dị.

2. Tùy ý chấp nhận món quà Chúa ban là con cái và hứa trở nên bậc cha mẹ có trách nhiệm đối với những đứa con được sinh ra.

3. Tùy ý bao gồm Thiên Chúa như một "thành phần thứ ba" có thực và có ảnh hưởng trong đời sống hôn nhân. Sự đo lường chắc chắn nhất về điều này là mức độ mà hai người có thể sẵn sàng cầu nguyện chung với nhau.

4. Tùy ý hứa yêu thương người phối ngẫu cùng mức độ và cùng cường độ như yêu thương Thiên Chúa, và đồng thời hứa yêu thương Thiên Chúa cùng mức độ và cùng cường độ như yêu thương người phối ngẫu.

5. Tùy ý hứa luôn cố gắng phát triển sự tương giao mật thiết đích thực (về thể xác, tình cảm, trí tuệ, và tinh thần) và phát triển những khả năng để giải quyết vấn đề, vì đó là những công cụ căn bản để xây đắp một cuộc tình không bao giờ cùng.

6. Tùy ý hứa với chính mình phải tìm kiếm những nhà cố vấn hôn nhân khi cần sự giúp đỡ mà nó ngoài khả năng của cả hai người.

Những Câu Hỏi Ðể Suy Tư và Chia Sẻ Chương 12:
Hôn Nhân Kitô Giáo, Những Yếu Tố Căn Bản

1. Tôi và người yêu được tự do lựa chọn hoặc hôn nhân Kitô Giáo hoặc hôn nhân dân sự, nhưng nếu chúng tôi muốn chọn hôn nhân Kitô Giáo thì thật quan trọng để hiểu biết về tính chất xác thực của "sự kết ước cố định và vô điều kiện" đối với nhau. Sự hiểu biết của tôi về "kết ước cố định và vô điều kiện" với người yêu là gì?............................

Sự kết ước này có khác gì với sự kết ước của chúng tôi hiện nay không?............................

2. Khi đề cập đến "kết ước cố định", người ta có thói quen nghĩ hôn nhân Kitô Giáo là sự kết ước với nhau "lúc thịnh vượng cũng như lúc gian nan, lúc bệnh hoạn cũng như lúc mạnh khoẻ...". Sự hiểu biết của tôi về sự kết ước với người yêu "khi gian nan" là gì?............................

3. Có phải sự kết ước vô điều kiện với người yêu nghĩa là tôi phải để mình bị lạm dụng bởi người yêu không? ...........................

4. Lý do mà tôi có thể bị người yêu ly dị là gì? ........................

Câu trả lời của tôi có "phù hợp" với quan điểm về sự kết ước vô điều kiện và cố định không?............................

5. Một khi "sẵn sàng đón nhận món quà con cái", là phần căn bản của hôn nhân Kitô giáo, tôi nghĩ gì về việc trở nên cha mẹ?............................

6. Tôi sẽ biết/ cảm nghiệm thế nào về Thiên Chúa như một "thành phần thứ ba" trong hôn nhân của chúng tôi?............................

7. Hôn nhân Kitô Giáo thành công là một cảm nghiệm sống động của sự "tương giao mật thiết" đích thực. Ðiều này có nghĩa gì đối với tôi?
Tôi nghĩ điều này có ý nghĩa gì đối với người yêu? ............................

Chương 13: Tinh Thần Hôn Nhân

I. Tinh Thần Là Gì?

"Tinh thần" là một trong những ý niệm khó diễn tả, vì nó có nhiều ý nghĩa khác nhau. Tinh thần, như được dùng ở đây, là phần trong mỗi con người (dù có tôn giáo hay không) định đoạt sự chọn lựa và hành động của chúng ta.

Với người Kitô Giáo (điều này cũng đúng với các tôn giáo khác), có thói quen nghĩ là tinh thần của chúng ta được "uốn nắn" và "xuất phát từ" sự quan hệ cá biệt với Thiên Chúa. Tuy nhiên, điều người ta tin tưởng có thể mâu thuẫn với lối sống của họ. Thí dụ, một người cho rằng họ tin ở Thiên Chúa, tuy nhiên họ lại ủy thác nhiều vào sự an toàn tài chánh. Thí dụ khác; một người tự nhận "là Kitô hữu" nhưng lại trả lương cho nhân viên ít hơn lương tối thiểu mà luật quy định.

Mục đích của chương này là giúp bạn xác định những giá trị sâu xa nhất của bạn (mà nó có thể khác với những điều bạn tự nhận). Tại sao? Bởi vì hai người dự định kết hôn với nhau có thể khác nhau trong nhiều kiểu cách mà vẫn "xứng đôi" để kết hôn, trừ phi có những mẫu thuẫn trầm trọng trong các giá trị sâu xa nhất của họ. Do đó thật quan trọng để hai người hiểu biết về những khác biệt này và tìm cách đối phó. Nếu họ không thể đối phó với những khác biệt căn bản này một cách hữu hiệu, họ sẽ thấy mình mâu thuẫn thường xuyên và trầm trọng với người kia.

II. Tinh Thần Hôn Nhân Là Gì?

Vì hai người đang dự định kết hôn với nhau và thành lập một gia đình, hy vọng hai bạn sẽ thấy có ý nghĩa khi xem xét kỹ lưỡng về tinh thần cá biệt của mình để có thể đồng ý phát triển một tinh thần hôn nhân thích hợp với cả hai. Ðây có thể là một tiến trình rất khó khăn. Sự khác biệt của mỗi người có thể khiến tiến trình này kéo dài cả cuộc đời. Nhưng càng thay đổi cá nhân theo chiều hướng tinh thần hôn nhân chung thì càng dễ để xây đắp một hôn nhân và gia đình lành mạnh và như ý muốn. Ngoài ra, bạn còn giúp ích cho con cái khi chúng được lớn lên trong một gia đình đã được khuôn đúc bằng những giá trị thích hợp và chắc chắn.

Bạn muốn thiết lập tinh thần hôn nhân như thế nào? Nếu cả hai là Kitô hữu, hy vọng tinh thần hai bạn sẽ dựa trên nền tảng chung của những người theo Ðức Kitô. Nếu cả hai không phải người Kitô Giáo, bạn sẽ phải đối phó với thực tại là hai người theo hai thẩm quyền khác nhau.

III. Nguồn Gốc Kitô Giáo của Tinh Thần Hôn Nhân

Khi còn nhỏ chúng ta được dạy bảo về Chúa Giêsu và sự giáo huấn của Ngài. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa những gì chúng ta được dạy bảo khi còn nhỏ sẽ trở thành những giá trị của chúng ta sau này. Cộng thêm những điều chúng ta học biết về Chúa Giêsu và sự dạy dỗ của Ngài, chúng ta còn nhiều "thầy dạy" khác, tỉ như truyền thông, truyền hình, xã hội chúng ta sống, những anh hùng và bạn bè của chúng ta. Do đó, khi trưởng thành, thật hữu ích để nhìn lại những gì Chúa Giêsu dạy bảo để biết cách so sánh "những gì Chúa Giêsu dạy" với những giá trị mà qua đó chúng ta phán đoán và cư xử.

Việc học hỏi toàn bộ Tân Ước là điều đáng khuyến khích, nhưng để bắt đầu chúng ta sẽ chú trọng đến năm đoạn sau:

1. Phúc Âm theo Thánh Máccô, chương 10, câu 17-25:

Ðức Giê-su vừa lên đường, thì có một người chạy đến, quỳ xuống trước mặt Người và hỏi:
"Thưa Thầy nhân lành, tôi phải làm gì để được sự sống đời đời làm gia nghiệp?"

Ðức Giê-su đáp: "Sao anh nói tôi là nhân lành? Không có ai nhân lành cả, trừ một mình Thiên Chúa. Hẳn anh biết các điều răn: Chớ giết người, chớ ngoại tình, chớ trộm cắp, chớ làm chứng gian, chớ làm hại ai, hãy thờ kính cha mẹ."

Anh ta nói: "Thưa Thầy, tất cả những điều đó, tôi đã tuân giữ từ thuở nhỏ."

Ðức Giê-su đưa mắt nhìn anh ta và đem lòng yêu mến. Người bảo anh ta: "Anh chỉ thiếu có một điều, là hãy đi bán những gì anh có mà cho người nghèo, anh sẽ được một kho tàng trên trời. Rồi hãy đến theo tôi."

Anh ta sa sầm nét mặt vì lời đó, và buồn rầu bỏ đi, vì anh ta có nhiều của cải.

Ðức Giê-su rảo mắt nhìn chung quanh, rồi nói với các môn đệ: "Những người có của thì khó vào Nước Thiên Chúa biết bao!"

Nghe Người nói thế, các môn đệ sững sờ. Nhưng Người lại tiếp: "Các con ơi, vào được Nước Thiên Chúa thật khó biết bao! Con lạc đà chui qua lỗ kim còn dễ hơn người giàu vào Nước Thiên Chúa".

Khi đọc đoạn này, hãy tưởng tượng bạn là nhân vật hỏi Chúa Giêsu "Thưa Thầy nhân lành, tôi phải làm gì để được sự sống đời đời làm gia nghiệp?" Cũng nên biết là Chúa Giêsu thường nói với thái độ quả quyết--chứ không lưng chừng--để giúp chúng ta nhận ra rằng những giá trị sâu xa của chúng ta không thể ngừng ở lưng chừng được. Chúa Giêsu không nói người giầu không thể vào Nước Thiên Chúa, nhưng Ngài nói của cải vật chất của chúng ta rất dễ trở nên ông chúa của mình. Lời mời gọi "hãy theo tôi" đòi hỏi những người cho mình là môn đệ phải từ bỏ vật chất để đặt việc kết giao với Thiên Chúa là ưu tiên hàng đầu.

2. Phúc Âm theo Thánh Máccô, chương 10, câu 35-45:

Hai người con ông Dê-bê-đê là Gia-cô-bê và Gio-an đến gần Ðức Giê-su và nói:
"Thưa Thầy, chúng con muốn Thầy thực hiện cho chúng con điều chúng con sắp xin đây."

Người hỏi: "Các anh muốn Thầy thực hiện cho các anh điều gì?"

Các ông thưa: "Xin cho hai anh em chúng con, một người được ngồi bên hữu, một người được ngồi bên tả Thầy, khi Thầy được vinh quang."

Ðức Giê-su bảo: "Các anh không biết các anh xin gì! Các anh có uống nổi chén Thầy sắp uống, hay chịu được phép rửa Thầy sắp chịu không?"

Các ông đáp: "Thưa được."

Ðức Giê-su bảo: "Chén Thầy uống, anh em cũng sẽ uống; phép rửa Thầy chịu, anh em cũng sẽ chịu. Còn việc ngồi bên hữu hay bên tả Thầy, thì Thầy không có quyền cho, nhưng Thiên Chúa đã dọn sẵn cho ai thì kẻ ấy được."

Nghe vậy, mười môn đệ kia đâm ra tức tối với ông Gia-cô-bê và ông Gio-an.

Ðức Giê-su gọi các ông lại và nói: "Anh em biết: những người được coi là thủ lãnh các dân thì áp đặt trên họ quyền bá chủ, những người làm lớn thì áp đặt trên họ quyền hành của mình. Nhưng giữa anh em thì không phải như vậy: ai muốn làm lớn giữa anh em thì phải làm người phục vụ anh em; ai muốn làm đầu anh em thì phải làm đầy tớ mọi người. Vì Con Người đến không phải để được người ta phục vụ, nhưng là để phục vụ, và hiến mạng sống làm giá chuộc muôn người."

Khi bạn đọc về đoạn ông Gioan và Giacôbê cố gắng đạt được vị thế về quyền lực và danh vọng gần Chúa Giêsu, hãy tưởng tượng mình là một trong mười môn đệ khác mà Chúa Giêsu nói với họ về vai trò của quyền bính trong các môn đệ của Ngài. Hãy lưu ý lời của Chúa Giêsu, "ai muốn làm lớn giữa anh em thì phải làm người phục vụ anh em..." và suy nghĩ cách áp dụng điều này vào trong đời sống như người vợ/chồng và khi làm cha mẹ.

3. Phúc Âm theo Thánh Gioan, chương 15, câu 1-17:

"Thầy là cây nho thật, và Cha Thầy là người trồng nho. Cành nào gắn liền với Thầy mà không sinh hoa trái, thì Người chặt đi; còn cành nào sinh hoa trái, thì Người cắt tỉa cho nó sinh nhiều hoa trái hơn.

"Anh em được thanh sạch rồi nhờ lời Thầy đã nói với anh em. Hãy ở lại trong Thầy như Thầy ở lại trong anh em. Cũng như cành nho không thể tự mình sinh hoa trái, nếu không gắn liền với cây nho, anh em cũng thế, nếu không ở lại trong Thầy.

"Thầy là cây nho, anh em là cành. Ai ở lại trong Thầy và Thầy ở lại trong người ấy, thì người ấy sinh nhiều hoa trái, vì không có Thầy, anh em chẳng làm gì được. Ai không ở lại trong Thầy, thì bị quăng ra ngoài như cành nho và sẽ khô héo. Người ta nhặt lấy, quăng vào lửa cho nó cháy đi. Nếu anh em ở lại trong Thầy và lời Thầy ở lại trong anh em, thì muốn gì, anh em cứ xin, anh em sẽ được như ý.

"Ðiều làm Chúa Cha được tôn vinh là: Anh em sinh nhiều hoa trái và trở thành môn đệ của Thầy. Chúa Cha đã yêu mến Thầy thế nào, Thầy cũng yêu mến anh em như vậy. Anh em hãy ở lại trong tình thương của Thầy.

"Nếu anh em giữ các điều răn của Thầy, anh em sẽ ở lại trong tình thương của Thầy, như Thầy đã giữ các điều răn của Cha Thầy và ở lại trong tình thương của Người.

"Các điều ấy, Thầy đã nói với anh em để niềm vui của Thầy ở trong anh em, và niềm vui của anh em được nên trọn vẹn.
Ðây là điều răn của Thầy: anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em. Không ai có tình thương nào cao cả hơn tình thương của người đã hy sinh tính mạng vì bạn hữu của mình.

"Anh em là bạn hữu của Thầy, nếu anh em thực hiện những điều Thầy truyền dạy.

"Thầy không còn gọi anh em là tôi tớ nữa, vì tôi tớ không biết việc chủ làm. Nhưng Thầy gọi anh em là bạn hữu, vì tất cả những gì Thầy nghe được nơi Cha của Thầy, Thầy đã cho anh em biết.

"Không phải anh em đã chọn Thầy, nhưng chính Thầy đã chọn anh em, và cắt cử anh em để anh em ra đi, sinh được hoa trái, và hoa trái của anh em tồn tại, hầu tất cả những gì anh em xin cùng Chúa Cha nhân danh Thầy, thì Người ban cho anh em.

Ðiều Thầy truyền dạy anh em là hãy yêu thương nhau."

Khi bạn đọc điều Chúa Giêsu nói với các môn đệ trong bữa Tiệc Ly, hãy tưởng tượng bạn ngồi cùng bàn với Chúa Giêsu. Hãy lắng nghe Ngài nói, "...Không ai có tình thương nào cao cả hơn tình thương của người đã hy sinh tính mạng vì bạn hữu của mình... Thầy không còn gọi anh em là tôi tớ nữa, vì tôi tớ không biết việc chủ làm. Nhưng Thầy gọi anh em là bạn hữu, vì tất cả những gì Thầy nghe được nơi Cha của Thầy, Thầy đã cho anh em biết..." Nếu Chúa Giêsu gọi mỗi người chúng ta là "bạn" thì thật có lý để nói rằng chúng ta, môn đệ của Chúa, cũng phải biết cách đối xử với nhau như "bạn." Ðiều này sẽ ảnh hưởng thế nào đến sự hiểu biết của bạn về mối quan hệ trong gia đình? Có phải vợ chồng là "bạn hữu" không? Còn cha mẹ và con cái thì sao? Ðiều này có "hợp" với lời mời gọi "phục vụ mọi người" không?

3. Phúc Âm theo Thánh Mátthêu, chương 5-7

Bài Giảng Trên Núi

Thấy đám đông, Ðức Giê-su lên núi. Người ngồi xuống, các môn đệ đến gần bên. Người mở miệng dạy họ rằng:

"Phúc thay ai có tâm hồn nghèo khó,vì Nước Trời là của họ
Phúc thay ai hiền lành, vì họ sẽ được Ðất Hứa làm gia nghiệp.

Phúc thay ai sầu khổ, vì họ sẽ được Thiên Chúa ủi an.

Phúc thay ai khát khao nên người công chính, vì họ sẽ được Thiên Chúa cho thoả lòng.

Phúc thay ai xót thương người, vì họ sẽ được Thiên Chúa xót thương.

Phúc thay ai có tâm hồn trong sạch, vì họ sẽ được nhìn thấy Thiên Chúa.

Phúc thay ai xây dựng hoà bình, vì họ sẽ được gọi là con Thiên Chúa.

Phúc thay ai bị bách hại vì sống công chính, vì Nước Trời là của họ.

Phúc cho anh em khi vì Thầy mà bị người ta sỉ vả, bách hại và vu khống đủ điều xấu xa.

Anh em hãy vui mừng hớn hở, vì phần thưởng dành cho anh em ở trên trời thật lớn lao. Quả vậy, các ngôn sứ là những người đi trước anh em cũng bị người ta bách hại như thế.

"Chính anh em là muối cho đời. Nhưng muối mà nhạt đi, thì lấy gì muối nó cho mặn lại? Nó đã thành vô dụng, thì chỉ còn việc quăng ra ngoài cho người ta chà đạp thôi.

"Chính anh em là ánh sáng cho trần gian. Một thành xây trên núi không tài nào che giấu được. Cũng chẳng có ai thắp đèn lên rồi lại đặt bên dưới cái thùng, nhưng đặt trên đế, và nó soi sáng cho mọi người trong nhà. Cũng vậy, ánh sáng của anh em phải chiếu giãi trước mặt thiên hạ, để họ thấy những công việc tốt đẹp anh em làm, mà tôn vinh Cha của anh em, Ðấng ngự trên trời.

"Anh em đừng tưởng Thầy đến để bãi bỏ Luật Mô-sê hoặc lời các ngôn sứ. Thầy đến không phải là để bãi bỏ, nhưng là để kiện toàn. Vì, Thầy bảo thật anh em, trước khi trời đất qua đi, thì một chấm một phết trong Lề Luật cũng không thể qua đi được, cho đến khi mọi sự được hoàn thành.

Vậy ai bãi bỏ dù chỉ là một trong những điều răn nhỏ nhất ấy, và dạy người ta làm như thế, thì sẽ bị gọi là kẻ nhỏ nhất trong Nước Trời. Còn ai tuân hành và dạy làm như thế, thì sẽ được gọi là lớn trong Nước Trời.

Vậy, Thầy bảo cho anh em biết, nếu anh em không ăn ở công chính hơn các kinh sư và người Pha-ri-sêu, thì sẽ chẳng được vào Nước Trời.

"Anh em đã nghe Luật dạy người xưa rằng: Chớ giết người. Ai giết người, thì đáng bị đưa ra toà. Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: ai giận anh em mình, thì phải bị đưa ra toà. Ai mắng anh em mình là đồ ngốc, thì phải bị đưa ra trước thượng hội đồng. Còn ai chửi anh em mình là quân phản đạo, thì phải bị lửa hoả ngục thiêu đốt.

"Vậy, nếu khi anh sắp dâng lễ vật trước bàn thờ, mà sực nhớ có người anh em đang có chuyện bất bình với anh, thì hãy để của lễ lại đó trước bàn thờ, đi làm hoà với người anh em ấy đã, rồi trở lại dâng lễ vật của mình. Anh hãy mau mau dàn xếp với đối phương, khi còn đang trên đường đi với người ấy tới cửa công, kẻo người ấy nộp anh cho quan toà, quan toà lại giao anh cho thuộc hạ, và anh sẽ bị tống ngục. Thầy bảo thật cho anh biết: anh sẽ không ra khỏi đó, trước khi trả hết đồng xu cuối cùng.

"Anh em đã nghe Luật dạy rằng: Chớ ngoại tình. Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: ai nhìn người phụ nữ mà thèm muốn, thì trong lòng đã ngoại tình với người ấy rồi.

Nếu mắt phải của anh làm cớ cho anh sa ngã, thì hãy móc mà ném đi; vì thà mất một phần thân thể, còn hơn là toàn thân bị ném vào hoả ngục.

Nếu tay phải của anh làm cớ cho anh sa ngã, thì hãy chặt mà ném đi; vì thà mất một phần thân thể, còn hơn là toàn thân phải sa hoả ngục.

"Luật còn dạy rằng: Ai rẫy vợ, thì phải cho vợ chứng thư ly dị. Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: ngoại trừ trường hợp hôn nhân bất hợp pháp, ai rẫy vợ là đẩy vợ đến chỗ ngoại tình; và ai cưới người đàn bà bị rẫy, thì cũng phạm tội ngoại tình.

"Anh em còn nghe Luật dạy người xưa rằng: Chớ bội thề, nhưng hãy trọn lời thề với Ðức Chúa. Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: đừng thề chi cả. Ðừng chỉ trời mà thề, vì trời là ngai Thiên Chúa. Ðừng chỉ đất mà thề, vì đất là bệ dưới chân Người. Ðừng chỉ Giê-ru-sa-lem mà thề, vì đó là thành của Ðức Vua cao cả. Ðừng chỉ lên đầu mà thề, vì anh không thể làm cho một sợi tóc hoá trắng hay đen được. Nhưng hễ "có" thì phải nói "có," "không" thì phải nói "không." Thêm thắt điều gì là do ác quỷ.

"Anh em đã nghe Luật dạy rằng: Mắt đền mắt, răng đền răng. Còn Thầy, Thầy bảo anh em: đừng chống cự người ác, trái lại, nếu bị ai vả má bên phải, thì hãy giơ cả má bên trái ra nữa. Nếu ai muốn kiện anh để lấy áo trong của anh, thì hãy để cho nó lấy cả áo ngoài. Nếu có người bắt anh đi một dặm, thì hãy đi với người ấy hai dặm. Ai xin, thì anh hãy cho; ai muốn vay mượn, thì anh đừng ngoảnh mặt đi.

"Anh em đã nghe Luật dạy rằng: Hãy yêu đồng loại và hãy ghét kẻ thù. Còn Thầy, Thầy bảo anh em: hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em.

Như vậy, anh em mới được trở nên con cái của Cha anh em, Ðấng ngự trên trời, vì Người cho mặt trời của Người mọc lên soi sáng kẻ xấu cũng như người tốt, và cho mưa xuống trên người công chính cũng như kẻ bất chính.

Vì nếu anh em yêu thương kẻ yêu thương mình, thì anh em nào có công chi? Ngay cả những người thu thuế cũng chẳng làm như thế sao?

Nếu anh em chỉ chào hỏi anh em mình thôi, thì anh em có làm gì lạ thường đâu? Ngay cả người ngoại cũng chẳng làm như thế sao?

Vậy anh em hãy nên hoàn thiện, như Cha anh em trên trời là Ðấng hoàn thiện.

Bố thí cách kín đáo

"Khi làm việc lành phúc đức, anh em phải coi chừng, chớ có phô trương cho thiên hạ thấy. Bằng không, anh em sẽ chẳng được Cha của anh em, Ðấng ngự trên trời, ban thưởng.

Vậy khi bố thí, đừng có khua chiêng đánh trống, như bọn đạo đức giả thường biểu diễn trong hội đường và ngoài phố xá, cốt để người ta khen. Thầy bảo thật anh em, chúng đã được phần thưởng rồi.

Còn anh, khi bố thí, đừng cho tay trái biết việc tay phải làm, để việc anh bố thí được kín đáo. Và Cha của anh, Ðấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả công cho anh.

"Và khi cầu nguyện, anh em đừng làm như bọn đạo đức giả: chúng thích đứng cầu nguyện trong các hội đường, hoặc ngoài các ngã ba ngã tư, cho người ta thấy. Thầy bảo thật anh em: chúng đã được phần thưởng rồi.

Còn anh, khi cầu nguyện, hãy vào phòng, đóng cửa lại, và cầu nguyện cùng Cha của anh, Ðấng hiện diện nơi kín đáo. Và Cha của anh, Ðấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả công cho anh.

Kinh "Lạy Cha"

"Khi cầu nguyện, anh em đừng lải nhải như dân ngoại; họ nghĩ rằng: cứ nói nhiều là được nhận lời. Ðừng bắt chước họ, vì Cha anh em đã biết rõ anh em cần gì, trước khi anh em cầu xin. "Vậy, anh em hãy cầu nguyện như thế này:

"Lạy Cha chúng con là Ðấng ngự trên trời, xin làm cho danh thánh Cha vinh hiển, triều đại Cha mau đến, ý Cha thể hiện dưới đất cũng như trên trời. Xin Cha cho chúng con hôm nay lương thực hằng ngày; xin tha tội cho chúng con như chúng con cũng tha cho những người có lỗi với chúng con; xin đừng để chúng con sa chước cám dỗ, nhưng cứu chúng con cho khỏi sự dữ.

"Thật vậy, nếu anh em tha lỗi cho người ta, thì Cha anh em trên trời cũng sẽ tha thứ cho anh em. Nhưng nếu anh em không tha thứ cho người ta, thì Cha anh em cũng sẽ không tha lỗi cho anh em.

"Còn khi ăn chay, anh em chớ làm bộ rầu rĩ như bọn đạo đức giả: chúng làm cho ra vẻ thiểu não, để thiên hạ thấy là chúng ăn chay. Thầy bảo thật anh em, chúng đã được phần thưởng rồi. Còn anh, khi ăn chay, nên rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm, để không ai thấy là anh ăn chay ngoại trừ Cha của anh, Ðấng hiện diện nơi kín đáo. Và Cha của anh, Ðấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả công cho anh.

"Anh em đừng tích trữ cho mình những kho tàng dưới đất, nơi mối mọt làm hư nát, nơi kẻ trộm khoét vách và lấy đi. Nhưng hãy tích trữ cho mình những kho tàng trên trời, nơi mối mọt không làm hư nát, nơi trộm cắp không đào ngạch và lấy đi được. Vì kho tàng của anh ở đâu, thì lòng anh ở đó.

"Ðèn của thân thể là con mắt. Vậy nếu mắt anh sáng, thì toàn thân anh sẽ sáng. Còn nếu mắt anh xấu, thì toàn thân anh sẽ tối. Vậy nếu ánh sáng nơi anh lại thành bóng tối, thì tối biết chừng nào!

"Không ai có thể làm tôi hai chủ, vì hoặc sẽ ghét chủ này mà yêu chủ kia, hoặc sẽ gắn bó với chủ này mà khinh dể chủ nọ. Anh em không thể vừa làm tôi Thiên Chúa vừa làm tôi Tiền Của được.

"Vì vậy Thầy bảo cho anh em biết: đừng lo cho mạng sống: lấy gì mà ăn; cũng đừng lo cho thân thể: lấy gì mà mặc. Mạng sống chẳng trọng hơn của ăn, và thân thể chẳng trọng hơn áo mặc sao?

Hãy xem chim trời: chúng không gieo, không gặt, không thu tích vào kho; thế mà Cha anh em trên trời vẫn nuôi chúng. Anh em lại chẳng quí giá hơn chúng sao?

Hỏi có ai trong anh em có thể nhờ lo lắng mà kéo dài đời mình thêm được dù chỉ một gang không?

Còn về áo mặc cũng thế, lo lắng làm gì? Hãy ngắm xem hoa huệ ngoài đồng mọc lên thế nào mà rút ra bài học: chúng không làm lụng, không kéo sợi; thế mà, Thầy bảo cho anh em biết: ngay cả vua Sa-lô-môn, dù vinh hoa tột bậc, cũng không mặc đẹp bằng một bông hoa ấy.

Vậy nếu hoa cỏ ngoài đồng, nay còn, mai đã quẳng vào lò, mà Thiên Chúa còn mặc đẹp cho như thế, thì huống hồ là anh em, ôi những kẻ kém tin!

Vì thế, anh em đừng lo lắng tự hỏi: ta sẽ ăn gì, uống gì, hay mặc gì đây?

Tất cả những thứ đó, dân ngoại vẫn tìm kiếm. Cha anh em trên trời thừa biết anh em cần tất cả những thứ đó.

Trước hết hãy tìm kiếm Nước Thiên Chúa và đức công chính của Người, còn tất cả những thứ kia, Người sẽ thêm cho.

Vậy, anh em đừng lo lắng về ngày mai: ngày mai, cứ để ngày mai lo. Ngày nào có cái khổ của ngày ấy.

"Anh em đừng xét đoán, để khỏi bị Thiên Chúa xét đoán, vì anh em xét đoán thế nào, thì anh em cũng sẽ bị Thiên Chúa xét đoán như vậy; và anh em đong bằng đấu nào, thì Thiên Chúa cũng sẽ đong cho anh em đấu ấy.

Sao anh thấy cái rác trong con mắt của người anh em, mà cái xà trong con mắt của mình thì lại không để ý tới?

Sao anh lại nói với người anh em: "Hãy để tôi lấy cái rác ra khỏi mắt bạn", trong khi có cả một cái xà trong con mắt anh?

Hỡi kẻ đạo đức giả! Lấy cái xà ra khỏi mắt anh trước đã, rồi anh sẽ thấy rõ, để lấy cái rác ra khỏi mắt người anh em.

"Của thánh, đừng quăng cho chó; ngọc trai, chớ liệng cho heo, kẻo chúng giày đạp dưới chân, rồi còn quay lại cắn xé anh em.

"Anh em cứ xin thì sẽ được, cứ tìm thì sẽ thấy, cứ gõ cửa thì sẽ được mở cho.

Vì hễ ai xin thì nhận được, ai tìm thì sẽ thấy, ai gõ cửa thì sẽ được mở cho.

Có người nào trong anh em, khi con mình xin cái bánh, mà lại cho nó hòn đá?

Hoặc nó xin con cá, mà lại cho nó con rắn?

Vậy nếu anh em là những kẻ xấu, mà còn biết cho con cái mình những của tốt lành, phương chi Cha anh em, Ðấng ngự trên trời, Người sẽ ban những của tốt lành cho những kẻ xin Người.

"Vậy tất cả những gì anh em muốn người ta làm cho mình, thì chính anh em cũng hãy làm cho người ta, vì Luật Mô-sê và lời các ngôn sứ là thế đó.

"Hãy qua cửa hẹp mà vào, vì cửa rộng và đường thênh thang thì đưa đến diệt vong, mà nhiều người lại đi qua đó. Còn cửa hẹp và đường chật thì đưa đến sự sống, nhưng ít người tìm được lối ấy.

"Anh em hãy coi chừng các ngôn sứ giả, họ đội lốt chiên mà đến với anh em; nhưng bên trong, họ là sói dữ tham mồi. Cứ xem họ sinh hoa quả nào, thì biết họ là ai. ở bụi gai, làm gì có nho mà hái? Trên cây găng, làm gì có vả mà bẻ?

Nên hễ cây tốt thì sinh quả tốt, cây xấu thì sinh quả xấu.
Cây tốt không thể sinh quả xấu, cũng như cây xấu không thể sinh quả tốt.

Cây nào không sinh quả tốt, thì bị chặt đi và quăng vào lửa.
Vậy, cứ xem họ sinh hoa quả nào, thì biết họ là ai.

"Không phải bất cứ ai thưa với Thầy: "Lạy Chúa! lạy Chúa!" là được vào Nước Trời cả đâu! Nhưng chỉ ai thi hành ý muốn của Cha Thầy là Ðấng ngự trên trời, mới được vào mà thôi.

Trong ngày ấy, nhiều người sẽ thưa với Thầy rằng: "Lạy Chúa, lạy Chúa, nào chúng tôi đã chẳng từng nhân danh Chúa mà nói tiên tri, nhân danh Chúa mà trừ quỷ, nhân danh Chúa mà làm nhiều phép lạ đó sao?"

Và bấy giờ Thầy sẽ tuyên bố với họ: Ta không hề biết các ngươi; xéo đi cho khuất mắt Ta, hỡi bọn làm điều gian ác!

"Vậy ai nghe những lời Thầy nói đây mà đem ra thực hành, thì ví được như người khôn xây nhà trên đá. Dù mưa sa, nước cuốn, hay bão táp ập vào, nhà ấy cũng không sụp đổ, vì đã xây trên nền đá. Còn ai nghe những lời Thầy nói đây, mà chẳng đem ra thực hành, thì ví được như người ngu dại xây nhà trên cát. Gặp mưa sa, nước cuốn hay bão táp ập vào, nhà ấy sẽ sụp đổ, sụp đổ tan tành".

Khi Ðức Giê-su giảng dạy những điều ấy xong, đám đông sửng sốt về lời giảng dạy của Người, vì Người giảng dạy như một Ðấng có thẩm quyền, chứ không như các kinh sư của họ.

Khi bạn đọc "Bài Giảng Trên Núi" hãy tưởng tượng mình là một trong những người đang tụ họp ở đó để nghe Chúa Giêsu giảng dạy: "...Chính anh em là ánh sáng cho trần gian... Ai mắng anh em mình là đồ ngốc, thì phải bị đưa ra trước thượng hội đồng... . Nếu khi anh sắp dâng lễ vật trước bàn thờ, mà sực nhớ có người anh em đang có chuyện bất bình với anh, thì hãy để của lễ lại đó trước bàn thờ, đi làm hoà với người anh em ấy đã, rồi trở lại dâng lễ vật của mình... hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em... nếu anh em không muốn bị luận phạt thì cũng đừng xét đoán người khác... hãy xin thì anh em sẽ được..." Hãy lưu ý cách Chúa Giêsu kết luận phần này, "Những ai nghe lời Thầy và đem ra thực hành... những ai nghe lời Thầy nhưng không đem ra thực hành..." và tự hỏi mình xem cách đối xử của mình có "hợp" với lời giảng dạy của Chúa Giêsu không.

5. Phúc Âm theo Thánh Mátthêu, chương 22, câu 34-40

Khi nghe tin Ðức Giê-su đã làm cho nhóm Xa-đốc phải câm miệng, thì những người Pha-ri-sêu họp nhau lại. Rồi một người thông luật trong nhóm hỏi Ðức Giê-su để thử Người rằng: "Thưa Thầy, trong sách Luật Mô-sê, điều răn nào là điều răn lớn nhất?"

Ðức Giê-su đáp: "Ngươi phải yêu mến Ðức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, hết lòng, hết linh hồn và hết trí khôn ngươi. Ðó là điều răn lớn nhất và điều răn đứng đầu. Còn điều răn thứ hai, cũng giống điều răn ấy, là: ngươi phải yêu người thân cận như chính mình.

Tất cả Luật Mô-sê và các sách ngôn sứ đều tuỳ thuộc vào hai điều răn ấy".

Vào thời Chúa Giêsu (và ngay cả bây giờ), những người theo đạo thường tranh luận về điều răn quan trọng nhất (giá trị quan trọng nhất). Khi người Pha-ri-sêu kéo Chúa Giêsu vào cuộc tranh luận, Ngài trả lời cách dứt khoát "Ngươi phải yêu mến Ðức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, hết lòng, hết linh hồn và hết trí khôn ngươi. Ðó là điều răn lớn nhất và điều răn đứng đầu. Còn điều răn thứ hai, cũng giống điều răn ấy, là: ngươi phải yêu người thân cận như chính mình. Tất cả Luật Mô-sê và các sách ngôn sứ đều tuỳ thuộc vào hai điều răn ấy." Lời tuyên bố của Chúa Giêsu được coi là điểm xác định căn bản cho Kitô Giáo, Ngài thay thế luật của sự sợ hãi bằng luật của yêu thương, và Ngài cũng đưa sự yêu thương con người lên ngang hàng với yêu thương Thiên Chúa. Trước Chúa Giêsu không có ai nói gì về điều này, và không môn đệ nào dám chất vấn về tính cách quan trọng của điều Chúa Giêsu tuyên bố. "... Và từ ngày ấy, chẳng ai còn dám chất vấn Người nữa" (Mátthêu 22:46).

IV. Những Yếu Tố Ðặc Biệt Của Tinh Thần Hôn Nhân Kitô Giáo

1. Yếu tố đầu tiên và căn bản của tinh thần hôn nhân là phát triển những giá trị của sự phục vụ và tình bạn trong quan hệ với người phối ngẫu. Trong hôn nhân Kitô Giáo, người ta không kết hôn chỉ để được "người nấu ăn miễn phí" hay được người "đem tiền về nhà", nhưng người ta kết hôn để khám phá ra cách chia sẻ cho nhau tình yêu, ơn sủng và tài năng mà Thiên Chúa đã ban cho mỗi người. Trong hôn nhân Kitô Giáo không có chỗ đứng cho vai trò "làm chủ" trên người khác. Hôn nhân Kitô Giáo đem lại cơ hội để người vợ hay chồng Kitô hữu tự ý phục vụ lẫn nhau trong tiến trình xây đắp một hôn nhân và một gia đình mà nó sẽ được coi là đơn vị có giá trị của Nước Thiên Chúa trong thế gian.

"Ðây là cách mà mọi người sẽ biết các con là môn đệ của Thầy, nếu các con yêu thương nhau" (Gioan 13:35).

2. Yếu tố thứ hai của tinh thần hôn nhân là phát triển giá trị của cách đối xử với các phần tử trong gia đình theo các quy tắc của đời sống Kitô hữu. Ngoài năm đoạn Phúc Âm kể trên, việc học hỏi các thư của Thánh Phaolô gửi tín hữu Êphêsô (4:17 - 6:20) và tín hữu Rôma (14:1 - 15:7) là sự thử thách đối với những người tự cho mình là "Kitô Hữu", vì họ sẽ khám phá ra lối sống của người Kitô thì không chỉ có đi nhà thờ vào ngày Chúa Nhật và cố để đối xử tốt đẹp với người thân cận. Thoạt nghe thì có vẻ kỳ lạ, nhưng hầu hết những người lập gia đình đều thấy rằng những người mà chúng ta khó đối xử theo tiêu chuẩn của Chúa Giêsu lại là những người sống chung với chúng ta, tỉ như, vợ chồng và con cái. Hầu hết những người mà Giáo Hội vinh danh là thánh đều thú nhận rằng thật dễ dàng để phục vụ người lạ hơn là sống hài hoà với những người trong gia đình!

Cũng nên lưu ý là chúng ta đừng nên chứng tỏ mình là người Kitô bằng cách luôn mang một nụ cười giả dối hay làm ra vẻ chúng ta không có ác ý đối với người khác. Ðó không phải là sống thật! Ðúng hơn lối sống thành công của người Kitô là đối diện với thực tại rằng chúng ta sẽ làm đau lòng nhau bất kể chúng ta có cố gắng hết sức để tránh những điều này. Chúng ta không tuyệt hảo. Chúng ta luôn là kẻ có tội, và những phần tử khác trong gia đình cũng thế. Chúng ta không thể nào là những người tình tuyệt hảo. Hãy lắng nghe Thánh Phaolô nói về sự yêu thương với con người thực tế:

"... Bởi thế, một khi đã cởi bỏ sự gian dối, mỗi người trong anh em hãy nói sự thật với người thân cận, vì chúng ta là phần thân thể của nhau. Nổi nóng nhưng đừng phạm tội: chớ để mặt trời lặn mà cơn giận vẫn còn, và đừng để ma quỷ thừa cơ lợi dụng!

Kẻ trộm cắp đừng trộm cắp nữa, trái lại, hãy chịu khó dùng đôi tay của mình mà làm ăn lương thiện để có gì chia sẻ với người túng thiếu.

Anh em đừng bao giờ thốt ra những lời độc địa, nhưng nếu cần, hãy nói những lời tốt đẹp, để xây dựng và làm ích cho người nghe.

Ðừng làm phiền lòng Thánh Thần của Thiên Chúa, vì chính Người là dấu ấn ghi trên anh em, để chờ ngày cứu chuộc. Ðừng bao giờ chua cay gắt gỏng, nóng nảy giận hờn, hay la lối thoá mạ, và hãy loại trừ mọi hành vi gian ác. Trái lại, phải đối xử tốt với nhau, phải có lòng thương xót và biết tha thứ cho nhau, như Thiên Chúa đã tha thứ cho anh em trong Ðức Ki-tô.

Vậy hãy bắt chước Thiên Chúa, như con cái được Người yêu thương, và hãy sống trong tình bác ái, như Ðức Ki-tô đã yêu thương chúng ta, và vì chúng ta, đã tự nộp mình làm hiến lễ, làm hy lễ dâng lên Thiên Chúa tựa hương thơm ngào ngạt" (Êphêsô 4:25 - 5:2).

Ðời sống Kitô hữu sẽ không gìn giữ chúng ta khỏi bị đau lòng và chán nản, và chúng ta sẽ tiếp tục làm đau khổ người khác. Tuy nhiên, nhờ ơn sủng của Thiên Chúa, chúng ta có thể học cách trở nên người biết thương xót và biết tha thứ; chúng ta có thể học cách trở nên người giống Chúa Giêsu. Hàng ngày chúng ta cần cầu xin Chúa giúp, và hàng ngày cần thực tập nghệ thuật yêu thương, nhân hậu và tha thứ của người Kitô.

Có lẽ sự "thử nghiệm" tốt nhất và khó khăn nhất về sự tiến bộ trong đời sống Kitô Hữu là hãy chú ý đến cách chúng ta đối phó với những đau thương trong gia đình. Nếu chúng ta không thể đối phó với những xúc phạm một cách xây dựng, nếu chúng ta không thể thú nhận mình lầm lỗi, nếu chúng ta không thể nói về những khó khăn mà không làm vấn đề tệ hại hơn, nếu chúng ta tiếp tục muốn chứng tỏ rằng "tôi đúng", nếu sự "thảo luận" luôn trở thành cuộc "tranh luận", nếu chúng ta không thể cưỡng lại ý muốn "nói người khác câm mồm lại", thì chúng ta phải thú nhận là còn rất nhiều điều chúng ta cần phải học về đời sống Kitô Hữu. Chỉ khi nào chúng ta thành thực thú nhận mình chưa thể hiện được đầy đủ, thì lúc ấy chúng ta mới biết cách thay đổi và thăng tiến.

3. Yếu tố thứ ba của tinh thần hôn nhân là có cái nhìn vượt ra ngoài sự tương giao vợ chồng và gia đình để khám phá ra những cơ hội và trách nhiệm của chúng ta đối với cộng đồng Ðức Tin, đối với xã hội, và thế giới.

- Thuộc về cộng đồng Ðức Tin. Thật dễ hiểu khi chúng ta muốn thuộc về một cộng đồng đức tin mà nó thoả mãn sở thích cá nhân của chúng ta về sự thờ phượng. "Ði lòng vòng" để tìm ra cộng đồng đức tin mà chúng ta thích thì hợp lý, nhưng nếu chúng ta nghĩ rằng "cho Chúa một giờ vào ngày Chúa Nhật" là chu toàn bổn phận của người Kitô, thì chúng ta đã quên những bài học căn bản của Kitô Giáo. Quả thực việc thờ phượng ngày Chúa Nhật thì quan trọng, nhưng chúng ta thuộc về một cộng đồng đức tin bởi thế chúng ta phải ngày càng ý thức hơn đến nhu cầu của người khác và tìm cách giúp đỡ trong khả năng của mình. Gia đình chúng ta có thể và phải làm điều gì đó để giúp đỡ người nghèo, người goá bụa, trẻ mồ côi và những người cần sự giúp đỡ.

- Thuộc về xóm giềng. Một thực tại buồn thảm là quá nhiều người chúng ta không biết đến người hàng xóm, và--còn buồn hơn nữa-là ngay cả không muốn biết đến họ. Tuy nhiên có liên hệ giữa sự xa lạ của chúng ta và mức độ bạo động, nghi ngờ trong khu xóm chúng ta sống. Dành thời giờ trong cuộc sống bận rộn của chúng ta để quen biết những người sống chung quanh thì chắc chắn sẽ thiệt thòi cho chúng ta về mặt rủi ro và tiện ích cá nhân. Nhưng nếu các Kitô hữu tiên khởi đã sẵn sàng liều mình chết vì Ðức Tin, có lẽ chúng ta cũng tìm ra được lý do để xem tv ít hơn và liều mình quen biết những người chung quanh.

- Thuộc về thế giới. Bất kể chúng ta có thích hay không thích điều luôn được nhắc nhở là chúng ta có liên hệ đến những người và các hệ thống chính trị trên toàn thế giới, đạo Công Giáo liên lỉ dạy trong cái nhìn của Thiên Chúa thì chúng ta là một đại gia đình. Trong khi đây là giáo huấn kiên định của Công Giáo, thì cũng đúng để nói đạo Công Giáo chưa đạt được mục đích là tất cả mọi người sống hài hoà trên hành tinh này. Nhưng mỗi một người Kitô hiểu đây đã là--và đang là--Sứ Vụ của Chúa Giêsu.

"Như Cha đã sai con đến thế gian, thì con cũng sai họ (môn đệ) đến thế gian... Con không chỉ cầu nguyện cho họ, nhưng còn cho những ai nhờ lời họ mà tin vào con,

để tất cả nên một, như, lạy Cha, Cha ở trong con và con ở trong Cha để họ cũng ở trong chúng ta..." (Gioan 17:18-21).

Bởi thế trách nhiệm liên tục của mỗi một người Kitô là mang sứ vụ này vào thời đại chúng ta và nơi chúng ta sinh sống.

4. Yếu tố thứ tư của tinh thần hôn nhân là cầu nguyện. Cầu nguyện hàng ngày là đảm bảo chắc chắn nhất để chúng ta có thể lãnh nhận ơn sủng và sự hướng dẫn của Thiên Chúa khi chúng ta cố gắng sống hôn nhân Kitô Giáo. Ðây là đề tài quan trọng đến nỗi phải mất cả một chương để đề cập đến (Chương 15: Cầu Nguyện).

Ðiểm Tóm Lược

- Tinh thần của tôi "được thấy" qua cách đối xử với người khác.

- Chúa Giêsu gọi tôi là "bạn".

- Sự lãnh đạo trong Kitô Giáo là phục vụ nhu cầu của người khác.

- Tôi đối xử và tôn trọng người yêu như người bạn thân nhất của tôi.

- Tôi đối xử với những người trong gia đình cách bình đẳng.

- Tôi đối xử những người ngoài gia đình như anh chị em.

- "Trách nhiệm gia đình" tôi bao gồm tất cả mọi người.

- Tôi chỉ có thể sống một cách xứng hợp với sự cầu nguyện hàng ngày.

Những Câu Hỏi Ðể Suy Tư và Ðối Thoại Chương 13:
Tinh Thần Hôn Nhân

1. Tôi đã được dạy bảo thế nào để nghĩ về "tinh thần"? ............................

Những ý nghĩ và tâm tình của tôi về việc phát triển "tinh thần hôn nhân" là gì? Tôi nghĩ nó khó hay dễ? Tại sao? ............................

2. Tại sao ngay cả người Kitô tốt lành cũng thấy khó để đối xử với người trong gia đình?............................

Tôi có thể làm gì để biết chắc rằng hai chúng tôi có hoạch định thực tế và thiết thực để đối xử với nhau như những người Kitô?............................

3. Về vấn đề "hoà giải", Chúa Giêsu dạy chỉ đi nhà thờ và cầu nguyện với Thiên Chúa thì chưa đủ khi "anh chị em có chuyện bất bình với tôi" (Mátthêu 5:23). Ðiều này dạy gì về cách đối xử với những người trong gia đình?............................

Còn những người làm việc chung thì sao?............................

4. Về vấn đề "tha thứ," chúng ta thường được nói là phải "tha thứ và quên đi". Ðây có phải là giáo huấn của Chúa Giêsu không?............................

Có cách nào chính xác hơn để diễn tả quan niệm Kitô Giáo về sự "tha thứ"?............................

5. Khi Thánh Phaolô nói: "Nóng giận nhưng đừng phạm tội; chớ để mặt trời lặn mà cơn giận vẫn còn...," điều ngài muốn nói là gì?............................

Ðiều này có giúp gì cho tôi biết cách đối phó với những đau thương và nóng giận như những người thành thật và là Kitô hữu không?............................

6. Chương trình Alcoholics Anonymous, là một trong những chương trình rất thành công để giúp người ta thay đổi lối sống, có nhấn mạnh đến điểm đặc biệt là ý muốn thì chưa đủ mạnh. Muốn là người không say sưa thì chưa đủ để giúp người ta đừng uống rượu. Tương tự như thế, muốn đối xử với người yêu, gia đình và người khác "như Chúa Giêsu" sẽ không đem lại sức mạnh và sự sáng suốt để đối xử với tha nhân một cách khác biệt. Cần phải có thêm những gì? Tôi nghĩ một kế hoạch có hiệu quả để thay đổi toàn bộ chính con người tôi là gì?............................

7. Quan điểm của riêng tôi về giá trị của sự liên hệ và tham gia trong một cộng đồng đức tin là gì?............................

Tôi nghĩ quan điểm của người yêu là gì?............................

8. Tôi thấy có liên hệ gì giữa "sống như một Kitô hữu" và "tích cực chú ý đến xóm giềng và thành phố"?............................

Tôi nghĩ quan điểm của người yêu là gì?............................

9. Sứ Vụ của Chúa Giêsu để xây dựng Nước Trời trong thế giới chúng ta là gì? Ðiều này có dính líu đến tôi như thế nào? ............................

Tôi thấy cả hai chúng tôi--cùng nhau-có thể giúp "xây dựng Nước Trời" như thế nào?............................

Chương 14:
Hôn Nhân Hỗn Hợp Tôn Giáo...
Ngay Cả Hai Người Là Công Giáo!

"Hỗn hợp tôn giáo" thường dùng để chỉ về một hôn nhân mà hai người khác tôn giáo, tỉ như Công Giáo và Do Thái Giáo, hay hai người là Kitô Hữu nhưng khác giáo phái, tỉ như Công Giáo và Tin Lành. Tuy nhiên, cũng nên để ý là những gì được đề cập đến trong "hỗn hợp tôn giáo" cũng thường được áp dụng cho những người cùng tôn giáo. Thí dụ, Mai là người Công Giáo thường xuyên tham dự Thánh Lễ Chúa Nhật và có ý định gia nhập ca đoàn cùng với Dũng sau khi họ kết hôn. Dũng là người Công Giáo muốn dùng những ngày cuối tuần để đi săn và đi câu, và thường chỉ tham dự Thánh Lễ vào dịp lễ Giáng Sinh hay Phục Sinh mà thôi. Họ cũng phải đối phó với vấn đề "hỗn hợp tôn giáo."

Thật đúng để nhận định là mọi tôn giáo đều phải cố gắng giải quyết vấn đề hôn nhân "hỗn hợp tôn giáo". Những truyền thống tín ngưỡng xưa nhất và khắt khe nhất tuyệt đối cấm các tín hữu kết hôn với người "ngoài" tôn giáo. Sự cấm đoán như vậy dựa trên một kinh nghiệm, đó là sự khác biệt tôn giáo tạo nên những trở ngại có ảnh hưởng tiêu cực đến hôn nhân. Thí dụ, một người Công Giáo lấy người Do Thái Giáo, gia đình của họ không bao giờ có thể tham dự đầy đủ vào bất cứ truyền thống tín ngưỡng nào; và con cái của họ thường bị kẹt ở giữa cuộc tranh dành "không còn thiêng liêng" khi được dụ dỗ chấp nhận những tín điều này hoặc tín điều kia, bởi thế chúng ở vào một vị thế xa cách với cha hay với mẹ.

Nếu đôi nam nữ quyết định kết hôn, bất kể sự khuyến cáo, hôn nhân của họ chỉ được cho phép nếu người "ngoài" tôn giáo sẵn sàng "trở lại" và trở nên một phần tử của tôn giáo. Nếu họ không muốn "trở lại" thì họ buộc phải chấp nhận giáo dục và nuôi dưỡng con cái trong đức tin của người kia. Ðây là lập trường của Giáo Hội Công Giáo mãi cho đến thời Công Ðồng Vatican II vào thập niên 1960.

Trong những năm gần đây, nhiều tôn giáo đã thiết lập những chính sách khoan dung mới có quan điểm tích cực hơn về hôn nhân hỗn hợp tôn giáo. Trong Công Ðồng Vatican II, Giáo Hội Công Giáo đã quyết định những chính sách có lẽ khoan dung và uyển chuyển nhất đối với hôn nhân hỗn hợp tôn giáo. Ngày nay, Giáo Hội Công Giáo không đòi buộc sự "trở lại" của người không-Công Giáo, cũng như người không-Công Giáo không buộc phải đóng vai trò tích cực trong việc nuôi dưỡng và giáo dục con cái trong đức tin Công Giáo, nếu điều đó tạo nên bất cứ vi phạm nào với lương tâm của họ.

Tuy vậy, nhiều cha sở kinh nghiệm thường thận trọng và ngay cả can ngăn đôi nam nữ bước vào một hôn nhân hỗn hợp tôn giáo. Tại sao?

Ðiểm #1. Tôn giáo dễ có thể không-là-vấn-đề, cho đến khi có con cái.

Thật vậy các đôi nam nữ chuẩn bị hôn nhân rất ít để ý đến vấn đề "tôn giáo". Dù tôi là Công Giáo, Tin Lành hay vô thần cũng không có gì khác biệt nếu tôi ít tham dự vào việc thờ phượng chung và ít lưu tâm đến những giáo huấn của giáo hội của tôi. Tương tự như thế, nhiều người sống với chính sách "không bao giờ thảo luận về chính trị hoặc tôn giáo," nhiều đôi nam nữ tin tưởng chính sách này sẽ tiến hành tốt đẹp trong hôn nhân. Họ cho là nếu không bàn về vấn đề tôn giáo, họ sẽ tránh được sự tranh luận về những khác biệt mà họ không thể giải quyết. Tuy nhiên, với lối giải quyết này sự khó khăn sẽ xảy ra khi họ có con cái, họ sẽ phải đối phó với hàng loạt vấn đề mà họ đã muốn tránh: Có rửa tội cho con chúng ta hay không? Lúc nào? Với tôn giáo nào? Tại sao tôn giáo nào cũng được? Sẽ dạy bảo con cái về tôn giáo nào? Ai là người có quyền và trách nhiệm để quyết định những điều này khi chúng tôi có hai tôn giáo khác biệt?

Ðây là lý do cha sở khuyến khích đôi nam nữ bàn luận về vấn đề rửa tội của đứa con tương lai ngay trong thời gian chuẩn bị hôn nhân. Không may, vào thời điểm này, những câu hỏi như thế vẫn chỉ có tính cách lý thuyết, tương tự như bàn thảo về vấn đề: "Giả như trong tuần trăng mật, người yêu của bạn bị tai nạn xe hơi và bị bất toại thì bạn có tiếp tục yêu thương và trung thành với họ suốt đời không?" Thật khó để thực sự bàn thảo về một vấn đề mà bạn không muốn nghĩ là nó sẽ xảy ra. Hầu hết những đôi nam nữ chuẩn bị hôn nhân không thể chú tâm đến những khó khăn có thật khi phải quyết định về cách trao truyền đức tin cho con cái, ngay cả khi cha sở cố vạch ra cho họ thấy những khó khăn.

Ðiểm #2. Hãy suy nghĩ câu hỏi: "Tôn giáo thực sự có ý nghĩa gì đối với tôi?"

Ðối với một số người, "tôn giáo" là kết quả của lời thề hứa có ảnh hưởng đến suốt cuộc đời người trưởng thành; đối với những người khác, "tôn giáo" chỉ là phần thừa kế-như là người Việt hay người Ðức-nhưng không ăn nhập gì đến lối cư xử hàng ngày.

Nếu tôi là người Công Giáo từ khi mới sinh, nhưng tôi không tích cực sống đạo từ khi lên đại học và xa nhà, thì có thể hữu ích hơn khi thú nhận rằng Công Giáo là phần di sản của tôi, nhưng không ảnh hưởng đến lối sống của tôi. Thí dụ, tôi biết Ðiều Răn "Không được nói dối," nhưng khi tôi chú ý đến cách kiếm tiền thì thật khó để nghĩ rằng sự lương thiện là vấn đề đức tin quan trọng. Tôi có thể tránh hành động bất hợp pháp vì sợ hậu quả của luật pháp. Tuy nhiên, không bao giờ hoặc rất ít khi tôi nghĩ về trách nhiệm phải sống những giá trị của Chúa Giêsu nơi thương trường. Tôi là người Công Giáo "thừa kế" hơn là "trưởng thành." Trong hôn nhân, có lẽ tôi giải quyết vấn đề tôn giáo bằng cách để người yêu làm bất cứ gì họ muốn, một khi tôi không bị đòi hỏi phải tham dự hay hứa hẹn gì với quyết định đó. Có lẽ tôi đóng vai trò rất thụ động trong việc dạy dỗ đức tin con cái.

Ðể thấy sự tương phản, nếu tôi là người Công Giáo "trưởng thành", tôi sẽ luôn cố gắng tự hỏi mình về những điều, tỉ như, "Có thể nó hợp pháp, nhưng nó có đúng không?" Một ngày làm việc của tôi sẽ bao gồm những suy tư như "Chúa Giêsu sẽ đối phó thế nào với người này hay trong trường hợp này?" Khi ở nhà, tôi sẽ để ý đến phẩm chất của sự tương giao với người yêu và con cái, và tôi sẽ đóng vai trò tích cực để biết chắc là con cái tôi sẽ có cơ hội chia sẻ ơn sủng đức tin Công Giáo của tôi.

Ðể làm sáng tỏ thêm ý nghĩa "tôn giáo" đối với tôi, cũng thật quan trọng để hiểu ý nghĩa tôn giáo đối với người yêu và nó ảnh hưởng thế nào đối với hôn nhân của chúng tôi. Sau đây là ba phối hợp có thể xảy ra:

Phối Hợp 1. Cả hai chúng tôi là Kitô Hữu "thừa kế". Một người là Công Giáo bẩm sinh và người kia là Tin Lành bẩm sinh, nhưng không ai trong chúng tôi cảm thấy đi nhà thờ là quan trọng để trở nên người tốt. Chúng tôi nghĩ con cái chúng tôi sẽ tự chọn tôn giáo cho chúng khi chúng lớn lên. Hoặc có lẽ chúng tôi sẽ quyết định về vấn đề rửa tội sau khi sinh con, và tùy theo việc có tìm ra nhà thờ nào hay không thì chúng tôi sẽ rửa tội cho con trong nghi thức "Kitô giáo" hơn là bất cứ tôn giáo nào khác. Chúng tôi tin rằng "là người Kitô" không đòi hỏi phải là phần tử trong một giáo xứ. Chúng tôi đâu có vấn đề gì!

Phối Hợp 2. Cả hai chúng tôi là Kitô Hữu "trưởng thành." Một người là Công Giáo, người kia là Tin Lành. Chúng tôi yêu nhau say đắm, và thề hứa sống hôn nhân Kitô giáo và nuôi dưỡng con cái như những người Kitô. Vì yêu nhau, chúng tôi cố gắng để hiểu biết và tôn trọng tôn giáo của nhau. Tuy nhiên, vấn đề rửa tội cho con và vấn đề giáo dục con cái thường là đề tài khó cho chúng tôi đương đầu. Càng yêu nhau bao nhiêu, chúng tôi càng thành thực tin rằng "sự trở lại" đạo của người kia là điều mà cả hai không thể chấp nhận được. Tôi muốn nuôi nấng con cái theo đức tin Công Giáo; vợ tôi lại muốn nuôi nấng con cái theo Tin Lành. Trong khi cả hai chúng tôi đều tin là trở nên người Kitô thì quan trọng hơn vấn đề Công Giáo hay Tin Lành, nhưng chúng tôi cũng tin là người Kitô thì phải tham gia vào cộng đồng đức tin, là giáo xứ. Cả hai chúng tôi đều tin là mỗi người đều có quyền và trách nhiệm để trao truyền cho con cái niềm tin tôn giáo đặc biệt mà chúng tôi đã thề hứa. Bởi thế, chúng tôi có vấn đề!

Phối Hợp 3. Chúng tôi ở giữa hai trường hợp trên. Một trong hai chúng tôi có lẽ gần với sự "trưởng thành" hơn người kia. Chúng tôi có nhiều thắc mắc hơn câu trả lời khi phải đương đầu với vấn đề rửa tội cho con và không rõ sẽ nuôi nấng con cái theo đức tin nào. Hiện thời chúng tôi thỉnh thoảng mới đến nhà thờ, và cũng không rõ giáo xứ nào chúng tôi sẽ tham gia trong tương lai. Chúng tôi không rõ phải suy nghĩ thế nào về vấn đề này. Chúng tôi cũng không rõ đó có phải là vấn đề hay không.

Ðiểm #3. Một vài đề nghị để đối phó với vấn đề.

1. Học cách "đối thoại". Ðó là, học cách chia sẻ và hiểu biết những khác biệt về quan điểm hay đức tin mà không đòi hỏi người kia thay đổi lập trường. Học cách thảo luận về sự quan trọng của đức tin và giáo huấn trong đạo mà những điều ấy có thể rất khác biệt, tỉ như, sự Phục Sinh của Chúa Giêsu, sự tha tội, ý nghĩa của Thánh Lễ, sự phá thai, hình phạt tử hình, chiến tranh, vấn đề thờ phượng ngày Chúa Nhật, việc rửa tội con cái, thảo luận về những điều này thì cũng quan trọng như bàn về cách quản lý tiền bạc và cách dạy dỗ con cái. Ðiều bạn thực sự tin tưởng về những vấn đề chính yếu (có thể giống hay không giống với giáo lý của tôn giáo của bạn) sẽ có ảnh hưởng thực tế đến hôn nhân.

Ngay cả khi hai bạn cùng tôn giáo, ít có những "câu trả lời đơn giản" cho những thắc mắc mà bạn thực sự tin là quan trọng trong khi chia sẻ. Khi hai bạn khác tôn giáo vấn đề lại phức tạp hơn. Bạn có thể thấy mình là người Công Giáo tuyệt đối chống hình phạt tử hình, và người yêu là Tin Lành đồng ý với hình phạt tử hình. Biết cách đối thoại là khả năng chính yếu để giải quyết vấn đề. Khi bạn thực sự yêu ai, bạn thường bị thôi thúc để biết cách tôn trọng niềm tin và quan điểm của người đó và tránh bị cám dỗ để nghĩ rằng họ là người phải thay đổi. Mối "đe dọa" thực tế trong cuộc đối thoại là tôi có thể thấy đức tin và quan điểm của người kia thì trung thực với Phúc Âm của Chúa Giêsu hơn là của chính tôi!

2. Học cách sống với sự đối thoại liên tục. Có được "câu trả lời" thì không quan trọng bằng biết cách tiếp tục nêu lên và đối phó với "những thắc mắc" sẽ xảy ra trong tương lai. Cũng như tiếp tục học hỏi và thăng tiến như một cá nhân và như hai vợ chồng thế nào thì đức tin và giá trị của bạn cũng tiếp tục gia tăng như vậy. Bất cứ điều gì bạn chọn thi hành ngày hôm nay có lẽ không "phù hợp" với những gì xảy ra trong tương lai. Thí dụ, hôm nay bạn có thể thấy cách hay nhất để đối phó với vấn đề dạy giáo lý cho con cái là gửi chúng đến trường Công Giáo. Nhưng rất có thể vào lúc con bạn đi học, bạn lại thấy sự phối hợp giữa trường công và "dạy giáo lý ở nhà" là cách tốt nhất để uốn nắn con cái thành người Kitô thích hợp, sẵn sàng để sống Phúc Âm trong cuộc đời.

3. Tìm kiếm những nguồn trợ lực. Hãy nhận ra những người mà bạn sẽ phải chạy đến với họ khi cần biết thêm ý kiến. Tiềm năng tốt nhất có lẽ là những giáo sĩ hay giáo dân đứng đắn mà bạn ngày càng tin tưởng để được hướng dẫn về vấn đề đức tin và khi phải quyết định về cách nuôi nấng con cái. Nếu một người là Công Giáo, người kia là Tin Lành thì thật khôn ngoan để bạn có liên lạc với cả hai người, một linh mục Công Giáo và một mục sư Tin Lành, là những người sẵn sàng giúp bạn và gia đình.

Tìm kiếm những người giúp đỡ cũng quan trọng như tìm kiếm bác sĩ hay luật sư. Cũng như một số chuyên gia rất giúp ích cho một vài loại người, chứ không phải tất cả mọi người, thì bạn cũng phải khôn ngoan tìm kiếm những "chuyên gia" về tôn giáo mà bạn cảm thấy tin tưởng và an tâm.

4. Thành thật với chính mình. Khả năng duyệt xét kỹ lưỡng thế giới nội tâm của bạn một cách thành thật sẽ giúp bạn biết cách sống với những khác biệt của người khác. Nhiều người dễ uyển chuyển hơn một số người khác. Nếu tôi khôn ngoan thú nhận là tôi không thể sống với một vài khác biệt nào đó mà tôi nhận thấy nơi người khác, thì có thể là quan trọng hơn để thú nhận và bàn thảo kỹ lưỡng ngay tự bây giờ (trước khi kết hôn) là có nên kết hôn hay không. "Tình yêu thì mù quáng", và chúng ta có thể bị thu hút lẫn nhau bất kể những khác biệt quan trọng. Một hôn nhân Kitô Giáo sẽ kéo dài liên tục qua "lúc thịnh vượng cũng như lúc gian nan" phải được xây đắp trên nhiều điều khác chứ không chỉ có "yêu đương." Sự "hợp nhất" là sức mạnh của hôn nhân Kitô Giáo được kết tạo bởi sự chính trực cá biệt của hai người. Mỗi người phải sống "thành thật với chính mình" trước khi họ có thể sống trong một tương giao yêu thương tốt đẹp với người khác.

5. Học biết những thay đổi về quyền lợi và trách nhiệm của một tín đồ. Giả sử bạn và người yêu chín chắn quyết định bước vào một hôn nhân hỗn hợp tôn giáo, thật quan trọng để hai bạn hiểu biết về quyền lợi và trách nhiệm của hai bạn theo tôn giáo khác biệt của mỗi người. Hãy thận trọng về những quy tắc và luật lệ mà bạn biết về hôn nhân hỗn hợp tôn giáo. Có nhiều thay đổi đáng kể trong ba mươi năm qua.

Sau đây là những đề tài mà bạn cần tìm hiểu thêm:

- Sự tự do để được kết hôn trong Giáo Hội. Nếu một hay cả hai bạn đã từng kết hôn, ngay cả đó là một hôn nhân dân sự, thì có thể nó ảnh hưởng quan trọng đến sự tự do để được kết hôn trong Giáo Hội Công Giáo, và phải được thận trọng xem xét bởi những người có khả năng giải thích giáo luật Công Giáo. Giáo luật đã được duyệt xét lại một cách đáng kể vào năm 1983, và không phải bất cứ linh mục nào cũng chuyên môn về lãnh vực này trong giáo luật.

- Vấn đề "trở lại" và rửa tội con cái. Giáo Hội Công Giáo không còn trông đợi người không-Công Giáo "trở lại" đạo Công Giáo. Và Giáo Hội cũng không đòi hỏi người không-Công Giáo phải hứa nuôi nấng con cái theo đức tin Công Giáo. Ðường hướng mới là phải biết chắc người vợ/chồng Công Giáo phải có ý định thành thật và "với tất cả khả năng" của mình để trao truyền đức tin Công Giáo cho con cái bằng cách "rửa tội chúng trong Giáo Hội Công Giáo." Như vậy, lập trường chính thức của Giáo Hội Công Giáo là tôn trọng lương tâm của người không-Công Giáo, và--đồng thời-mong đợi đôi vợ chồng bàn thảo kỹ lưỡng với nhau về những dự định tương lai đối với con cái.

Một số vợ chồng nghĩ họ có thể tránh xung đột bằng cách cho phép con cái lựa chọn tôn giáo của chúng. Nhưng dạy dỗ con cái về tôn giáo thì như một nghệ thuật, nó là vấn đề hiểu biết cá biệt, và chủ quan. Con cái lớn lên trong phương cách này thường thiếu sự liên hệ chắc chắn với Thiên Chúa mà sự liên hệ này là một yếu tố quân bình trong đời sống.

Việc đôi vợ chồng có đồng ý hay không để người vợ/chồng Công Giáo lãnh trách nhiệm hoàn toàn trong việc trao truyền đức tin Công Giáo cho con cái sẽ ảnh hưởng đến cách giải quyết của cha sở. Mục đích của Giáo Hội Công Giáo ở đây thì không quyết định dùm cho đôi tân hôn, nhưng đúng hơn để giúp đỡ đôi tân hôn đi đến một quyết định mà nó "thích hợp" với lương tâm mỗi người và cũng phù hợp với truyền thống là biết chắc rằng con cái họ sẽ được giáo dục như một Kitô hữu. Người vợ/chồng Công Giáo được trông đợi là sẽ nuôi dưỡng con cái thành người Công Giáo với "tất cả khả năng" của mình. Tuy nhiên, Giáo Hội biết sẽ có trường hợp sự cương quyết nuôi dưỡng con cái thành người Công Giáo làm nguy hại đến hôn nhân. Bởi thế, dù thật buồn khi thấy người vợ/chồng Công Giáo không thể nuôi dưỡng con cái thành người Công Giáo, nhưng còn đau thương hơn nếu sự cương quyết này tạo nên sự rạn nứt mà nó sẽ tiêu hủy hôn nhân.

- Quyết định nhà thờ nơi cử hành lễ cưới. Giáo Hội Công Giáo không còn giới hạn người Công Giáo muốn kết hôn với người khác tôn giáo phải cử hành lễ cưới trong nhà thờ Công Giáo. Khi người Công Giáo kết hôn với người không-Công Giáo, họ có thể xin vị giám mục Công Giáo cho phép làm đám cưới tại đền thờ của người không-Công Giáo, hay ngay cả tại một nơi "trung lập" (không ở nhà thờ hay đền thờ).

Trong những trường hợp này, họ cũng nên xin vị giám mục uỷ thác thẩm quyền chứng hôn cho viên chức dân sự hay người tư tế không-Công Giáo. Thông thường một người Công Giáo phải kết hôn "trước một linh mục hay thầy sáu", sự đòi hỏi này đã được đặt sang một bên, tuy nhiên hôn lễ vẫn có cùng tình trạng như được chứng kiến bởi một linh mục.

Sự thay đổi này trong giáo luật nhằm giúp đôi tân hôn đang chuẩn bị hôn nhân hỗn hợp tôn giáo hiểu là Giáo Hội cố gắng thích nghi với họ những gì có thể trong giới hạn của giáo luật.

- Lễ cưới. Ðiều này tùy thuộc sự lựa chọn nơi cử hành lễ cưới. Nếu đám cưới sẽ cử hành trong một nhà thờ Tin Lành thì vị mục sư sẽ hướng dẫn đôi tân hôn qua những nghi thức hôn nhân của Tin Lành. Nếu đám cưới sẽ được cử hành trong một nhà thờ Công Giáo thì vị linh mục sẽ hướng dẫn đôi tân hôn qua những nghi thức hôn nhân của Công Giáo.

Ðôi tân hôn cũng phải quyết định xem có nên cử hành đám cưới với Thánh Lễ và có Chịu Lễ hay không. Giáo luật tôn trọng quyền của người vợ/chồng Công Giáo về việc rước lễ trong lễ cưới, do đó, Giáo Hội cho phép cử hành Thánh Lễ hôn phối trong một hôn nhân hỗn hợp tôn giáo.

Câu Hỏi Ðể Suy Tư & Ðối Thoại Chương 14:
Hôn Nhân Hỗn Hợp Tôn Giáo

Phần Một: Ngay cả hai bạn là người cùng tôn giáo, rất có thể là quan điểm và lối sống của hai bạn khác biệt như những người "khác tôn giáo." Hãy suy nghĩ và trả lời những điểm sau:

1. Một trong hai chúng tôi đánh giá cao về việc thờ phượng ngày Chúa Nhật; người kia thì không. [ ] đúng, [ ] sai.

2. Một trong hai chúng tôi muốn rửa tội con khi còn nhỏ. Người kia thì muốn để con tự ý chọn. [ ] đúng, [ ] sai.

3. Một trong hai chúng tôi được học giáo lý kỹ càng. Người kia thì không. [ ] đúng, [ ] sai.

4. Một trong hai chúng tôi có tham gia vào sinh hoạt của giáo xứ, người kia thì ít khi/không bao giờ. [ ] đúng, [ ] sai.

5. Một trong hai chúng tôi thích trường Công Giáo, người kia thì muốn trường công. [ ] đúng, [ ] sai.

6. Một trong hai chúng tôi muốn cầu nguyện chung trong gia đình, người kia nghĩ rằng vấn đề cầu nguyện thì riêng tư. [ ] đúng, [ ] sai.

Nếu bạn đánh dấu nhiều câu "Ðúng", có lẽ bạn trong hôn nhân hỗn hợp tôn giáo, ngay cả khi hai người là Công Giáo.

Phần Hai: Nếu bạn đang đối phó với vấn đề "hỗn hợp tôn giáo" (ngay cả hai người cùng tôn giáo), đâu là những vấn đề cần phải cùng nhau đề cập đến?

1. Bạn có cho đó là ý kiến tốt khi bạn thử để "trở lại" đạo và thay đổi quan điểm tôn giáo của bạn theo như tôn giáo của người yêu? (Hãy đưa ra lý do của cả hai thái độ, "đồng ý" và "không đồng ý") ...........................

2. Bạn có nghĩ rằng người yêu sẵn sàng "trở lại" đạo của bạn? ...........................

3. Bạn dự định thế nào về việc dạy giáo lý con cái? Còn việc rửa tội cho con thì sao? Trong giáo hội nào? ...........................

4. "Ðời sống đức tin" của gia đình bạn trong tương lai sẽ như thế nào? Việc thờ phượng ngày Chúa Nhật thì sao? Việc tham gia một cộng đoàn tôn giáo thì sao? Dấu hiệu tôn giáo trong gia đình bạn là gì? Việc cầu nguyện trong gia đình thì sao? ...........................

Phần Ba: Vấn đề cử hành lễ cưới thì sao? Bạn sẽ cử hành lễ cưới ở đâu (nhà thờ, đền thờ nào)? Vì sự khác biệt tôn giáo, bạn dự định sẽ cử hành theo nghi thức nào? ...........................

Chương 15: Cầu Nguyện

Mai và Dũng dự định đám cưới vào mùa Xuân năm nay, và họ gặp Cha Khả để thảo luận về những điều cần thiết khi chuẩn bị hôn nhân. Họ nói về nhiều đề tài khác nhau, tỉ như, gia đình tương lai sẽ như thế nào, kế hoạch tương lai, ý nghĩa về vấn đề tài chánh, vấn đề giáo dục con cái. Bỗng dưng Cha Khả hỏi họ "cầu nguyện" thế nào. Một sự im lặng nặng nề. Cả hai nhìn cha không biết trả lời sao. Họ nhìn nhau như mong đợi người kia sẽ trả lời dùm, hay nói về một điều gì đó để phá tan sự im lặng.

Không phải đôi nam nữ nào cũng như Mai và Dũng. Một số cặp hiểu câu hỏi của Cha Khả về vấn đề "cầu nguyện" là một đề tài họ phải trả lời khi chuẩn bị hôn nhân Kitô Giáo. Nhưng nói cho đúng, phản ứng của Mai và Dũng là phản ứng "tiêu biểu" cho các cặp ngày nay. Tại sao?

"Cầu nguyện" là một trong những ý niệm--tỉ như "tình dục"--mà ai ai cũng giả sử rằng đó là vấn đề có ý nghĩa, và ai ai cũng cho rằng phải có thái độ tích cực. Nhưng thực tế thì đa số các người trẻ đều không chắc là họ biết nhiều về sự cầu nguyện. Họ cảm thấy lúng túng khi chia sẻ cảm nghiệm về sự cầu nguyện, vì họ không chắc điều đó có "đúng" không. Bất cứ loại cầu nguyện nào mà họ thực hiện đều được coi là "riêng tư" ("giữa Chúa với tôi"), và dường như họ chưa bao giờ chia sẻ về cách cầu nguyện chung với nhau. Câu hỏi của Cha Khả thì khó khăn vì bỗng dưng mỗi người được mời để bộc lộ một phần con người mình mà chưa bao giờ họ dám chia sẻ. Bởi thế, đó là một câu hỏi "bối rối" hay rất lúng túng.

Sau đây là một vài điều để suy nghĩ:

1. Cầu nguyện thì "có thực". Cũng giống như không thể nào dùng phương pháp khoa học để khảo sát tình yêu, và không người khôn ngoan nào từ chối thực tại của tình yêu, thì cầu nguyện cũng khó để hiểu thấu bằng bất cứ phương cách nào thuần tuý tri thức. Cách đơn giản nhất để diễn tả sự cầu nguyện là bất cứ cách nào chúng ta dành thời giờ cho Thiên Chúa là Cha chúng ta.

Chúng ta thiết lập và gìn giữ sự liên lạc với người khác bằng nhiều cách. Chúng ta dùng lời nói, cử chỉ, quà cáp, v.v. Người có đức tin cũng thiết lập và gìn giữ sự tương giao với Chúa; cầu nguyện là chữ người ta thường dùng để nói về sự cố gắng giao tiếp và dành thời giờ với Chúa.

2. Có hàng trăm cách cầu nguyện. Khi trưởng thành chúng ta mới nhận thấy có nhiều cách để chúng ta liên lạc với người khác, tỉ như, ngôn ngữ, cử chỉ, hay hành động để diễn tả tâm tình như, yêu thương, sợ hãi, xa lạ, hy vọng, say mê, v.v. Bất cứ sự giao tiếp nào giữa con người--ngay cả sự giao tiếp tiêu cực hay hung bạo--đều có ảnh hưởng mạnh mẽ trên sự tương giao giữa con người. Bởi thế, có nhiều cách khác nhau để liên hệ với Thiên Chúa, và tất cả những liên hệ này được coi là những hình thức của sự cầu nguyện.

Vấn đề lớn nhất của sự cầu nguyện là khi còn nhỏ chúng ta học cách cầu nguyện cũng như chơi đùa, và dù chúng ta không còn chơi đùa như hồi còn nhỏ, nhưng chúng ta có khuynh hướng nghĩ rằng có lẽ chúng ta "phải" cầu nguyện như hồi còn nhỏ. Chúng ta không còn quỳ gối bên cạnh giường để đọc kinh, và chúng ta không còn quây quần để lần chuỗi Mai Khôi. Do đó, khi được hỏi về "đời sống cầu nguyện", chúng ta cảm thấy như bị tấn công, chỉ vì chúng ta không còn cầu nguyện giống như khi còn nhỏ.

Trí khôn trưởng thành của chúng ta hiểu cách cầu nguyện khi còn nhỏ thì chỉ thích hợp với giai đoạn phát triển đó. Chúng ta cũng đã chơi búp-bê, hay xe nhựa, và điều đó cũng tốt. Nhưng nếu chúng ta đã gạt các đồ chơi sang một bên để học cách đối xử với người khác và với công việc thực tế, thì chúng ta cũng phải học cách liên hệ với Chúa như một người trưởng thành. Sự cầu nguyện khi còn nhỏ không còn thích hợp với chúng ta nữa. Nhưng, vì lý do nào đó, đa số chúng ta không bao giờ nghĩ đó là điều bình thường và tự nhiên. Chúng ta cần phải biết bỏ cách cầu nguyện như hồi còn nhỏ và học cách cầu nguyện như người lớn.

3. Các hình thức cầu nguyện của người trưởng thành. Có vẻ kỳ cục để liệt kê đoạn này là "Dành riêng cho người lớn", nhưng sự thật thì các em không thể hiểu được đoạn này.

Các em thì thật "dễ thương" và các em được dạy "yêu thương" người khác, và nhiều em rất "yêu mến" người khác. Ðồng thời, "tình yêu" thơ ấu này chỉ là giai đoạn để giúp chúng ta chuẩn bị tiến đến "tình yêu" trưởng thành, mà nó gồm khả năng cho đi chính con người mình cho người khác, là người có quyền chấp nhận/xác nhận hay khước từ/ruồng bỏ tôi. Trẻ em thì không thể yêu thương kiểu người lớn, vì chúng chưa phát triển được sự trưởng thành mà nó đòi hỏi phải hiểu biết về chính con người nội tâm của mình. Thắc mắc thường xuyên của một thanh niên là "Tôi là ai?", và hầu hết các bạn trẻ cũng còn đang khó khăn để tìm ra câu trả lời. Trước khi tôi có được sự hiểu biết chính xác nào đó về tôi là ai, thì tôi chưa thể chia sẻ chính mình cho người khác, và bởi thế, tôi chưa có khả năng "yêu thương" cách trưởng thành. Trẻ em có thể chia sẻ "đồ vật", nhưng chỉ người trưởng thành mới biết ý nghĩa của việc chia sẻ "chính mình".

Nếu tôi có được loại hiểu biết nào đó về "tình yêu trưởng thành," thì từ những cảm nghiệm cá nhân tôi sẽ biết câu trả lời đúng nhất cho câu hỏi--"Tôi yêu người khác đến chừng nào?"--là chia sẻ những "sự thật" thầm kín nhất của tôi về niềm hy vọng, mơ ước, lo sợ và băn khoăn cho người khác. Nếu tôi sẵn sàng dám chia sẻ những thực tại bên trong mà có thể bị tổn thương, thì lúc đó tôi mới thực sự góp phần xây đắp một tương giao mật thiết đích thực.

Ghi chú: Chỉ có sự mật thiết thực sự khi cả hai chúng tôi chia sẻ đồng đều cho nhau và lắng nghe nhau về cái thế giới nội tâm của con người chúng tôi. Nếu chỉ có một người thi hành, thì đó không phải là sự tương giao đích thực. Ðây là lý do tại sao sự mật thiết đích thực là một thử thách liên tục: chỉ có chính đương sự mới có thể chia sẻ con người mình, không ai có thể ép buộc hay kiểm soát sự chia sẻ của người kia. Rất có thể sau nhiều năm nghĩ là chúng tôi thực sự biết nhau, chúng tôi mới khám phá ra là một hay cả hai chúng tôi không biết cách chia sẻ thế giới nội tâm, và như thế, điều chúng tôi nghĩ là "tương giao mật thiết" thực sự chỉ là "ảo tưởng."

Nếu bạn đã đọc đến đây, hy vọng bạn sẽ thấy có ý nghĩa khi nghe nói "sự cầu nguyện trưởng thành" là bất cứ gì tôi làm để cố "chia sẻ chính mình" với Thiên Chúa và cũng thế, bất cứ gì tôi làm để cố "lắng nghe" Chúa chia sẻ với tôi. Sau đây là vài thí dụ:

"Cầu nguyện" có thể xảy ra trong nhà thờ, khi đọc kinh Lạy Cha, nếu những lời kinh đặc biệt này "thích hợp" với lòng ao ước bày tỏ sự biết ơn của tôi vì những ơn sủng về tình yêu và đời sống mà Thiên Chúa đã tiếp tục ban cho tôi ("cho chúng con lương thực hàng ngày") hoặc tôi mong ước được tha thứ và được chữa lành ("tha nợ chúng con như chúng con cũng tha kẻ có nợ chúng con").

"Cầu nguyện" có thể xảy ra trên xe, trong dòng xe cộ chật cứng khi về nhà sau một ngày làm việc chán nản đến độ muốn khóc, và cầu xin Chúa "giúp con để con đừng nổi điên."

"Cầu nguyện" có thể là tiếng thổn thức vì sợ hãi, tức giận và chán chường. "Chúa ơi! Sao con chán ngồi ở đây quá," khi ngồi một mình trong bóng tối, chờ đợi người yêu, mà không biết có chuyện gì xảy ra và tại sao lại trễ hẹn.

"Cầu nguyện" có thể là tâm tình vui sướng và thoả mãn lớn lao. "Lạy Chúa, cám ơn Chúa" khi nghe người yêu cho biết vừa được thăng quan tiến chức.

"Cầu nguyện" cũng có thể là lúc tức giận Thiên Chúa. Khi nghe tin người bạn chết vì tai nạn xe hơi, cũng có thể thích đáng để "đổ lỗi" cho Chúa đã để thảm kịch đó xảy ra.

Thánh Vịnh xưa, nhưng lại rất thịnh hành bây giờ, thường được người Do Thái và Kitô Giáo dùng để nói lên nhiều loại tâm tình, thí dụ:

"Lạy Chúa, sao Chúa hắt hủi tôi,
sao Chúa che giấu chân dung Ngài?
Tôi đau buồn và trong cơn thống khổ...
Bạn hữu và láng giềng
Chúa đã lấy khỏi xa tôi;
người bạn duy nhất của tôi là bóng tối."
TV 88

Ðiểm căn bản ở đây là mỗi sự "cầu nguyện trưởng thành" là một cách sống thật chính mình với Thiên Chúa, chia sẻ những gì đang xảy ra trong tâm hồn.

4. Học cách "lắng nghe" Chúa. Ngoài việc học cách chia sẻ chính mình với Thiên Chúa, mặt khác của sự cầu nguyện là học cách "nghe" những gì Chúa muốn nói với tôi. Ðiều này không dễ vì hầu hết chúng ta sẽ không bao giờ "nghe" được tiếng nói hay âm thanh mà có thể kiểm chứng bằng dụng cụ khoa học. Thêm vào đó, chúng ta phải thận trọng kẻo bị lẫn lộn giữa "tiếng Chúa" và ý nghĩ của chính chúng ta. Khi có người nói: "Chúa nói với tôi làm điều này điều nọ...", có nghĩa họ đang thi hành một quyết định mà họ nghĩ và hy vọng đó là điều Chúa muốn nói. Nhưng hầu hết những người trưởng thành sẽ khám phá ra là Thiên Chúa ít khi "nói" với chúng ta điều gì. Ðúng hơn, dường như Chúa tôn trọng sự tự do lựa chọn của chúng ta nên Ngài hầu như không đưa ra một đường hướng rõ rệt. Ngài thường trả lời bằng cách âu yếm lắng nghe và nói "lời" im lặng hỏi chúng ta rằng "Con nghĩ quyết định nào đằm thắm nhất để thi hành?" Hoặc "Trong trường hợp này, người Anh Giêsu của con sẽ làm gì?"

Càng trưởng thành bao nhiêu trong sự cầu nguyện, chúng ta càng muốn "nói" ít và "nghe" nhiều. Cũng như đôi vợ chồng yêu nhau thường ít nói, và chỉ muốn được ở với người yêu trong thinh lặng, thì những người cầu nguyện trưởng thành cũng chỉ muốn "thinh lặng" với Chúa. Nhiều người trong chúng ta đã nghe câu chuyện của một ông già thường đến ngồi trong nhà thờ, và đa số thời gian ở nhà thờ ông đều ngủ. Ngày kia một linh mục hỏi ông, "Ông làm gì trong suốt thời gian ở nhà thờ?" Ông già trả lời, "Tôi chỉ ngồi ở đây và Ngài nhìn đến tôi."

5. Chia sẻ sự cầu nguyện với nhau. Ý tưởng "chia sẻ" sự cầu nguyện có vẻ đe dọa. Vì hầu như mọi người nghĩ sự cầu nguyện thì rất "riêng tư và cá biệt", ý tưởng "chia sẻ" sự cầu nguyện nghe như một điều gì đó không thể hoàn tất. Tuy nhiên, đây là một dấu hiệu chứng tỏ chúng ta vẫn còn hiểu biết sự cầu nguyện như khi còn nhỏ, và bây giờ chúng ta cần "nghĩ lại" sự cầu nguyện như một người trưởng thành.

Một cách để "nghĩ lại" sự cầu nguyện là suy nghĩ về ý tưởng của chúng ta đối với tình dục. Khi còn nhỏ, chúng ta được dạy "tình dục" là một điều rất "riêng tư và cá biệt." Chúng ta được dậy không nên phô bầy thân thể cho người khác và phải biết chắc là người khác tôn trọng sự kín đáo của thân thể chúng ta. Những điều dạy dỗ nghiêm nhặt này thật quan trọng cho chúng ta khi còn nhỏ, vì chúng ta chưa trưởng thành đủ để hiểu ý nghĩa trọn vẹn của tình dục, tỉ như, chúng ta không thể hiểu rằng sự giao hợp chỉ có ý nghĩa thực sự khi đó là hành động trao ban chính con người mình--một cách trọn vẹn nếu có thể--cho người vợ/chồng của mình.

Khi còn nhỏ chúng ta được học hỏi về sự cầu nguyện, và được dạy đó là điều "riêng tư và cá biệt", điều này quan trọng vì nó có nghĩa: chúng ta có thể phát triển sự tương giao thực sự của chính chúng ta với Thiên Chúa. Thiên Chúa có thể là một người bạn "riêng tư và cá biệt" của mỗi người chúng ta. Chúng ta không cần đến người khác để giúp Thiên Chúa "có thực" cho chúng ta.

Không may, khi còn nhỏ, có lẽ ý tưởng của chúng ta về sự "riêng tư và cá biệt" bị hỗn độn. Chúng ta không được dạy Thiên Chúa là người bạn độc nhất của tôi, và cũng không được dạy nên chia sẻ tình bạn với Thiên Chúa của chúng ta cho người khác; tuy nhiên đó là điều mà nhiều người cho là phương cách khi trưởng thành. Nhiều người tốt lành, họ thấy thoải mái chia sẻ chương mục ngân hàng và sự giao hợp với người yêu, cũng nghĩ là không thích hợp để "chia sẻ" sự tương giao với Thiên Chúa cho người yêu. Ngay cả khi họ "nghĩ lại" ý tưởng này, và ý thức rằng quyết định chọn hôn nhân Kitô Giáo thì thực sự là một quyết định đón nhận Thiên Chúa như thành phần thứ ba vào trong cuộc tình, thường thì họ không biết phải làm thế nào.

Do đó, sau đây là một vài ý tưởng:

- Khởi sự với những điều đơn giản. Khi bạn nắm tay trong lúc đọc kinh Lạy Cha ở nhà thờ vào ngày Chúa Nhật, hãy ý thức là bạn đang "cùng cầu nguyện." Bước kế tiếp là nói chuyện với nhau về ý nghĩ của mỗi người khi nắm tay đọc kinh trong nhà thờ. Sự đối thoại này là học cách "chia sẻ" không những sự cầu nguyện, mà còn "đức tin" của mỗi người.

- Một hình thức đơn giản khác để chia sẻ sự cầu nguyện là nắm tay và cùng cầu nguyện trước bữa ăn. Dĩ nhiên, bạn có thể cầu nguyện mà không nắm tay, nhưng việc nắm tay có vài ích lợi. Hãy thử cả hai cách và nghĩ xem cách nắm tay đã đem đến những cảm nghiệm quan trọng nào.

- Nói gì? Không có gì sái quấy với những câu kinh mà chúng ta được dạy khi còn nhỏ, nhưng khi cầu nguyện như người trưởng thành có nghĩa học cách nói chuyện với Chúa "bằng những lời của chính mình." Nói chuyện với Chúa cũng giống như nói chuyện với người bạn khi viết thư, và sự chia sẻ nội tâm này là bước quan trọng tiến đến sự tương giao mật thiết hơn với Thiên Chúa.

Chia sẻ tâm tình với Thiên Chúa không đòi hỏi sự huấn luyện hay dạy dỗ đặc biệt nào. Chỉ tín thác vào Thiên Chúa là người Cha yêu thương của tôi muốn biết tôi nghĩ gì, và sẵn sàng lắng nghe những nhu cầu của tôi.

- Quay về với Chúa khi bạn không thể quay về với người yêu. Chỉ những đôi vợ chồng ngây thơ thì mới tin rằng họ luôn luôn có thể "giải quyết vấn đề" với nhau. Bất cứ đôi vợ chồng nào cũng đều cảm nghiệm tình trạng mà hai người không thể đối phó với nhau được. Ðiều này xảy ra ngay cả trong hôn nhân tốt đẹp nhất, và khi xảy ra, thường thì một hay cả hai sẽ tìm đến một người nào hay một điều gì đó. Có thể là một người bạn hay một người trong gia đình, hay có thể là một người lạ, người tiếp rượu (bar tender) hoặc chuyên gia trị liệu, hay có thể là rượu, thuốc kích thích, hoặc một "cuộc tình" khác.

Kể lể với một người bạn lưu tâm đến gia đình mình, hay tìm sự giúp đỡ của linh mục hay chuyên gia trị liệu thì rất hữu ích. Nhưng hãy cố nhớ đến Thiên Chúa để quay về với Ngài khi cần thiết, và cầu xin cho người yêu của mình cũng hành động tương tự. Nhiều vợ chồng xác nhận là Thiên Chúa đã sẵn sàng lắng nghe, và giúp họ tìm cách trở về với nhau.

- Chia sẻ sự cầu nguyện. Chia sẻ sự cầu nguyện là điều khó khăn đối với hầu hết mọi đôi vợ chồng. Sự khó khăn sâu xa mà đôi vợ chồng sẽ gặp phải là có thể bị tổn thương khi cầu nguyện với nhau thường xuyên. Cầu nguyện chung có vẻ dễ dàng trong lúc "êm đẹp", nhưng có lẽ quan trọng nhất là lúc "không êm đẹp." Tìm cách xin lỗi và tìm cách nói lên những nhu cầu và sự lo sợ khi cầu nguyện chung sẽ là điều khó khăn. Tuy nhiên, có lẽ đây là điều quan trọng nhất của "điều khoản bảo hiểm hôn nhân" mà bạn phải phát triển. Xin Thiên Chúa là Cha yêu dấu giúp bạn giải quyết vấn đề với người yêu là lời cầu nguyện mà chắc chắn Chúa sẽ nhận lời.

Tâm sự của một ông vợ mới chết sau đây có lẽ nói lên ý nghĩa của sự cầu nguyện trong hôn nhân. Ông nói, "Tôi nghĩ khi đi ngủ là lúc tôi nhớ đến bà ấy nhiều nhất. Khoảng 20 năm trước, chúng tôi tham dự khóa tĩnh tâm và học cách cầu nguyện chung. Mỗi đêm, trước khi đi ngủ, chúng tôi nắm tay nhau và cùng đọc kinh Lạy Cha. Sau đó, tôi xin lỗi nhà tôi về những điều đau lòng tôi đã gây ra trong ngày hôm đó, và ngược lại nhà tôi cũng làm như thế. Trong 20 năm qua, có lẽ chúng tôi gần gũi hơn bao giờ hết. Tôi đi ngủ và tin rằng mình thực sự đã được tha thứ. Bây giờ tôi thực sự thiếu thốn điều này."

6. Cầu nguyện tinh thần thì cần thiết. "Cầu nguyện tinh thần" có nghĩa nghĩ đến chính mình và sự tương giao với Thiên Chúa.

Giáo Hội Công Giáo tôn trọng ý tưởng của Thánh An-phong-sô Liguori đến nỗi đã tuyên xưng ngài là "Tiến Sĩ Giáo Hội". Thánh An-phong-sô nói trừ phi chúng ta dành thời giờ để suy nghĩ về chính chúng ta, dù có những bận rộn trong đời sống và dù bị sao nhãng bởi thế giới vật chất, thì chúng ta không thể biết được những nhu cầu thực sự của chúng ta và không ý thức được mình đang ở đâu trong hành trình cuộc đời. "Nếu chúng ta không thường xuyên nghĩ đến Thiên Chúa và chính chúng ta, không bao lâu chúng ta sẽ quên cả hai."

Một cách hữu hiệu để phát triển thói quen cầu nguyện tinh thần là "gắn liền" thói quen cầu nguyện trong thời khóa biểu hàng ngày. Có thể là lúc tĩnh mịch của buổi sáng, hay lúc lái xe đi làm. Mục đích là dành 5, 10 phút riêng tư để suy nghĩ về đời sống và sự tương giao với Thiên Chúa.

Thánh An-phong-sô nói, "bất kể tình trạng có vẻ tuyệt vọng đến thế nào, Thiên Chúa luôn ban ơn để giúp chúng ta cầu nguyện, và nếu chúng ta muốn cầu nguyện, thì Thiên Chúa sẽ ban cho chúng ta những ơn sủng cần thiết nhất."

Câu Hỏi Ðể Suy Tư & Ðối Thoại Chương 15:
Cầu Nguyện

1. Khi tôi nghĩ về sự cầu nguyện, cảm tưởng của tôi là.......

2. Hình thức cầu nguyện của tôi là .......

3. Tôi có khuynh hướng cầu nguyện khi .......

4. Cầu nguyện hàng ngày là điều tôi .......

5. Có thể nói kiểu cầu nguyện của tôi thì giống/không giống (chọn một) với cách cầu nguyện khi tôi còn nhỏ. Thí dụ, .......

6. Sự khó khăn nhất của tôi khi cầu nguyện là .......

7. Nếu tôi phải định giá sự quan trọng của cầu nguyện, tôi sẽ cho là .......

8. Nếu tôi phải "xếp hạng" chính tôi về sự cầu nguyện, tôi nghĩ nó sẽ là hạng ......., bởi vì .......

9. Tôi sẽ nỗ lực/không nỗ lực (chọn một) cầu nguyện với người yêu. Tôi có thể nói nỗ lực cầu nguyện chung của chúng tôi thì .......

10. Chúng tôi đã thử những hình thức cầu nguyện chung như sau: .......

11. Tôi nghĩ gì và cảm thấy gì về sự cầu nguyện trong hôn nhân? .......

12. Tôi hiểu biết gì về "cầu nguyện tinh thần" và tôi thi hành điều này như thế nào? .......

Hãy nghĩ về thống kê sau:

Tỉ lệ ly dị hiện thời ở Hoa Kỳ là 50%, hay cứ hai cuộc hôn nhân thì có một ly dị.

Tuy nhiên, hãy chú ý đến điều thống kê sau:

Trong những cặp vợ chồng cùng thờ phượng vào ngày Chúa Nhật, tỉ lệ ly dị là 4%, hay cứ 30 cuộc hôn nhân thì có một ly dị.

Trong những cặp vợ chồng cầu nguyện chung hàng ngày, tỉ lệ ly dị là .3%, hay cứ 300 cuộc hôn nhân thì có một ly dị.

Chương 16: Kế Hoạch Hóa Gia Ðình

Phần Một: Những Nguyên Tắc Tổng Quát
Của Giáo Huấn Công Giáo

Vào đầu thập niên 1960, Giáo Hội Công Giáo đưa ra một tổng hợp những giáo huấn về tình dục trong hôn nhân và việc sử dụng những phương pháp mới về kế hoạch hóa gia đình. Những giáo huấn này dĩ nhiên nhắm đến người Công Giáo, nhưng cũng nhắm đến những "người thiện tâm", với hy vọng sẽ trở nên nền tảng chung cho tất cả Kitô hữu. Những giáo huấn đó thật khó để được xem là "mới mẻ" trong ngày nay, nhưng vào thập niên 1960, nó nổi bật vì tương phản với những điều được coi là giáo huấn chính thức của Giáo Hội cho nhiều thế hệ trước. Sau đây là những điểm chính:

1. "Tình yêu" là yếu tố căn bản của hôn nhân Kitô Giáo.

Giáo Hội dạy "tình yêu hôn nhân đích thực" là "phản ánh tình yêu Thiên Chúa cho chúng ta." Trong nhiều thế kỷ, Giáo Hội Công Giáo do dự dạy bảo "tình yêu" phải được coi là phần căn bản của hôn nhân Kitô Giáo. Trong thời Trung Cổ, hôn nhân Kitô Giáo được định nghĩa là một khế ước mà qua đó đôi vợ chồng trao đổi "quyền lợi" trên thân thể của nhau với mục đích chính là sinh con và nối dõi tông đường. "Tình yêu" được coi là một lợi ích phụ, nếu có, nhưng chắc chắn không cần thiết để làm hôn nhân có giá trị. Ðiều dạy bảo mới khẳng định "tình yêu hôn nhân đích thực" là tâm điểm của hôn nhân Kitô Giáo, vì nó có khả năng tỏ lộ cho người khác một điều quan trọng nào đó về tình yêu Thiên Chúa dành cho chúng ta. Tình yêu này, trong sự cố định và trung tín và ngay cả trong sự nồng nàn tình dục của nó, có thể giúp chúng ta hiểu được sự trung tín và sự nồng nàn của tình yêu mà Thiên Chúa dành cho chúng ta.

2. Sự giao tình (make love) trong hôn nhân thì tốt, ngay cả thiêng liêng.

Giáo Hội dạy món quà mà mỗi người phối ngẫu trao cho nhau trong sự giao hợp là phương tiện để làm sâu đậm thêm tình yêu đối với nhau. Lúc trước Giáo Hội dạy bất cứ sự hoan lạc nào mà vợ chồng cảm nghiệm trong sự giao hợp thì không có tội nếu với ý định sinh con. Ðiều dạy bảo mới khẳng định rõ ràng là sự giao tình trong hôn nhân là một điều tốt tự bản chất. Sự cốt ý trao đổi niềm hoan lạc với người phối ngẫu thì không chỉ tốt lành, nhưng còn thiêng liêng vì đóng vai trò then chốt làm sâu đậm thêm quan hệ yêu thương.

3. Khai mở sự sống mới.

Giáo Hội dạy về sự quan trọng của việc tôn trọng sự sống và sẵn sàng mở lối cho sự sống mới. Giáo Hội dạy chính Thiên Chúa mới là Cha Mẹ đích thực và chúng ta không được tự cho mình có quyền quyết định về sự sống con người. Sự phá thai hiển nhiên là bị bác bỏ. Giáo Hội cũng dạy một số phương tiện hạn chế sinh sản thì vi phạm đến sự toàn vẹn của con người, hay vi phạm đến hành động yêu thương. Thí dụ:

A. Trực tiếp vô hiệu hoá sinh sản (sterilization) là một vi phạm đến sự toàn vẹn của thân thể con người.

B. Rút dương vật ra khỏi âm đạo vào lúc khoái cảm là một vi phạm đến hành động yêu thương.

C. Bất cứ dụng cụ hay hoá chất nào làm sự giao hợp mất khả năng sinh sản là một vi phạm đến lời mời gọi khai mở sự sống mới.

4. Trách nhiệm làm cha mẹ.

Giáo Hội dạy cha mẹ cộng tác với Thiên Chúa trong sự truyền sinh và giáo dục con cái. Từ lâu Giáo Hội đã nhấn mạnh đến quyền của vợ chồng để sinh con cái. Bây giờ Giáo Hội đi xa hơn và dạy bảo rằng việc hành xử "quyền" làm cha mẹ này cũng đòi hỏi "trách nhiệm." Ngoài việc sinh con cái, cha mẹ phải chăm sóc cách đầy đủ và giáo dục con cái cách thích hợp. Nếu không đó là sự vi phạm trầm trọng đến trách nhiệm làm cha mẹ.

5. Kế hoạch hoá gia đình thích hợp.

Giáo Hội dạy sự chăm sóc và giáo dục con cái đòi hỏi việc kế hoạch hóa gia đình cách thích hợp. Ðiều này có nghĩa có những trường hợp mà đôi vợ chồng có thể và phải dùng phương tiện thích hợp để trì hoãn việc thụ thai. Ngày nay điều này thật hiển nhiên với chúng ta, nhưng trong các thế kỷ trước thường được dạy là đôi vợ chồng không có quyền để quyết định như vậy. Nếu người vợ/chồng muốn giao hợp, thì người kia có "bổn phận" tuân theo, ngay cả khi người này rất dè dặt về khả năng nuôi dưỡng một đứa con khác vào thời điểm đó. Ðiều dạy bảo mới xác nhận quyền của mỗi một người phối ngẫu để nêu lên vấn đề có sẵn sàng nhận trách nhiệm nuôi dưỡng một đứa con (nữa) hay không. Trong khi Giáo Hội bác bỏ những phương pháp nhân tạo về kế hoạch hoá gia đình và xác nhận Kế Hoạch Hoá Gia Ðình Tự Nhiên, Giáo Hội cũng xác nhận quyền và trách nhiệm của vợ chồng khi chọn phương pháp thích hợp để điều hòa sinh sản.

Phần Hai: Sự Thử Thách Sống Phù Hợp
Với Những Giá Trị Quan Trọng

Khi chấp nhận giá trị và tính cách quan trọng của sự giao hợp như sự diễn đạt đáng kể nhất của tình yêu vợ chồng, và giá trị của việc khai mở sự sống mới, và kể cả giá trị trở nên bậc cha mẹ có trách nhiệm đối với con cái, làm thế nào một đôi vợ chồng có thể quyết định đúng về sự giao tình khi họ tin rằng mình chưa sẵn sàng để có thêm một đứa con nữa trong hiện tại?

Giáo Hội xác nhận sự tốt lành của hành động tự nhiên và đầy đủ của tình yêu nhục dục giữa hai vợ chồng khi dạy bảo rằng, "Mỗi một hành động giao hợp phải khai mở cho sự truyền sinh." Việc dùng phương tiện nhân tạo để ngừa thai được coi là một "mục đích xấu", vì nó vi phạm đến giá trị này. Ðồng thời, Giáo Hội cũng dạy chu kỳ thụ thai/trứng rụng là thực tại xảy ra cách tự nhiên, bởi đó, không vi phạm đến sự toàn vẹn của sự giao hợp. "Nếu có lý do nghiêm trọng để cách quãng việc sinh nở, Giáo Hội dạy thật hợp pháp khi nghĩ đến giai đoạn trứng rụng tự nhiên của chu kỳ kinh nguyệt của người phụ nữ, và chỉ giao hợp trong thời kỳ không thể thụ thai, để điều hòa sinh sản mà không trái với quy tắc luân lý" Humanae Vitae, 1968.

Nhiều phương cách khác nhau dùng đến chu kỳ tự nhiên này được gọi là kế hoạch hóa gia đình tự nhiên. Có nhiều phương cách hữu hiệu để xác định giai đoạn trứng rụng. Một cuốn sách rất hay trình bầy về những phương cách kế hoạch hóa gia đình tự nhiên của Charles & Beth Balsam, Family Planning: A Guide for Exploring the Options (Liguori Publications 800-464-2555). Nên đọc để biết được phương cách nào phù hợp với bạn nhất.

Phần Ba: Quyết Ðịnh của Lương Tâm

Khi có những quyết định quan trọng, người Công Giáo được cho là đã cẩn thận tìm hiểu những giáo huấn của Giáo Hội Công Giáo, tỉ như, kế hoạch hóa gia đình. Có lúc, đôi vợ chồng thấy cần thiết phải có những quyết định lương tâm thực tế và thiết thực, hãy để ý đến những điều sau:

1. Lương tâm KHÔNG phải là cảm tưởng. "Lương tâm" là một quyết định thực tiễn của lý trí (nó không phải là cảm tưởng hay sự hiểu biết) được thể hiện vì sự tương giao của một người với Thiên Chúa và Giáo Hội mà qua đó họ quyết định điều gì nên làm ("tốt") hay nên tránh ("xấu").

2. Lương tâm KHÔNG dạy bảo. Trái với quan điểm thông thường, lương tâm của một người không dạy "điều tốt" hay "điều xấu." Nó giống như máy điện toán mà sự phán đoán được dựa trên những dữ kiện đã được "programmed" (hình thành) bởi sự giáo dục và sự đào tạo. Bởi thế quyết định của lương tâm chỉ có thể chính xác theo như quá trình giáo dục và đào tạo của người đó. Do đó, tự bản chất lương tâm không phải là một thẩm quyền.

3. Trách nhiệm đào tạo lương tâm. Là người trưởng thành, mỗi người chúng ta có trách nhiệm tiếp tục "đào tạo lương tâm chúng ta". Ðiều này có nghĩa chúng ta có trách nhiệm phải tiếp tục suy nghĩ về những gì được dạy dỗ (từ nhỏ) để làm sáng tỏ và sửa sai bất cứ điều gì không đúng hay sái trệch bởi quá trình học hỏi của chính chúng ta. Tiếp tục tham khảo giáo huấn của Giáo Hội--đối với người Công Giáo-sẽ phải bao gồm những văn kiện của Công Ðồng Vatican II, văn kiện Humanae Vitae (1968), và những văn kiện mới đây về hôn nhân Kitô Giáo và đời sống gia đình.

4. Phân tích sau cùng, "lương tâm" thì không thể xâm phạm và có thể sai lầm. Ðiều đó có nghĩa một người không thể bị buộc phải hành động ngược với quyết định của lương tâm họ; đồng thời bất cứ quyết định lương tâm nào cũng có thể sai lầm. Ðây là lý do tại sao thường khó để hai người, ngay cả đôi vợ chồng, thi hành quyết định mà cả hai đều tôn trọng lương tâm của nhau. Ðể có thể đạt được những quyết định tốt đẹp nhất, đôi vợ chồng nên theo những hướng dẫn truyền thống sau:

a. Hỏi ý kiến của người thứ ba để đảm bảo sự thành thật đối thoại, tỉ như một linh mục được huấn luyện kỹ hay một vợ chồng Công Giáo trưởng thành.

b. Quyết định không dùng phương pháp kế hoạch hoá gia đình cho đến khi có được những lời khuyên tốt nhất về y học và khoa học.

c. Cầu xin được ơn khai sáng để quyết định của bạn thì rộng lượng và tốt nhất cho hôn nhân, ngay cả trong hiện tại và tương lai.

d. Cố gắng để biết chắc đó là quyết định hỗ tương của hai vợ chồng và không lương tâm của ai bị vi phạm.

e. Phải thỉnh thoảng xét lại để thay đổi tình trạng hôn nhân. Khi càng trưởng thành, chúng ta càng độ lượng; điều có vẻ "độ lượng" trong năm nay có thể thấy "ích kỷ" trong năm tới.

f. Năng lãnh nhận bí tích Hoà Giải và Thánh Thể là đặc tính của những người trông cậy vào Thiên Chúa để được giúp đỡ.

5. Về tình trạng khó xử của lương tâm. Vì một hôn nhân luôn luôn bao gồm hai người thật khác biệt nhau, nên rất có thể có những bất đồng về một vấn đề quan trọng hay một giáo huấn Công Giáo. Thí dụ, bạn có thể xuất thân từ một gia đình mà việc đóng góp 1/10 lợi tức cho nhà thờ là điều đương nhiên chấp nhận và được kiên trì thi hành. Ngược lại, gia đình người yêu của bạn có thể rất ít khi đóng góp cho Giáo Hội và chưa bao giờ nghĩ đó là trách nhiệm quan trọng. Bởi thế hai bạn có thể bất đồng về số tiền đóng góp cho nhà thờ.

Càng hiểu nhau, càng biết nhau bao nhiêu, bạn có thể thấy hai người có nhiều quan điểm trái ngược về tính cách luân lý của một số điều, tỉ như, án tử hình, việc chọn ứng cử viên trong cuộc bầu cử, việc võ trang nguyên tử, việc chọn lựa sự giải trí có tính cách "người lớn", mua vật xa xỉ, v.v. Bạn cũng có thể bất đồng với nhau, hay với Giáo Hội Công Giáo, về giáo huấn đối với các phương pháp ngừa thai nhân tạo.

Nguyên tắc thứ nhất là bạn phải theo lương tâm của chính bạn dù có mâu thuẫn với lương tâm của người phối ngẫu.

Nguyên tắc thứ hai, khi cần phải có một quyết định hỗ tương mà quyết định này nguy ngập đến sự lành mạnh của hôn nhân, bạn có thể khoan dung và "sống với" quyết định tốt nhất mà cả hai cùng đồng ý, ngay cả quyết định đó trái ngược với lương tâm bạn hay ngược với giáo huấn của Giáo Hội. Ghi Chú: Ðiều này khác với sự bất đồng quan điểm về án tử hình, hay những vấn đề khác, mà bạn có thể "đồng ý hay không đồng ý." Khi đối phó với các vấn đề quan trọng, tỉ như, sự thụ thai, vấn đề kỷ luật con cái, quản trị tài chánh, thì bạn sẽ không khôn ngoan nếu sự giải quyết chỉ để "đồng ý hay không đồng ý."

Nguyên tắc thứ ba là bạn phải tiếp tục cầu xin Thiên Chúa giúp vợ chồng bạn phát triển về cách suy nghĩ và lối sống trung thành với Phúc Âm và giáo huấn của Giáo Hội. Không ai trong chúng ta có thể sống tuyệt hảo như một người Kitô, đó là lý do tại sao chúng ta thường bắt đầu cử hành Thánh Lễ bằng lời cầu xin tha thứ về "tội lỗi và sự sa ngã" của chúng ta. Ðồng thời, mỗi một người chúng ta được gọi là "thánh," và điều đó có nghĩa phải tiếp tục thi hành những gì có thể để sống phù hợp với những điều mình tin tưởng và cũng phù hợp với giáo huấn của Giáo Hội.

Câu Hỏi Ðể Suy Tư & Chia Sẻ Chương 16:
Kế Hoạch Hóa Gia Ðình

Giáo Hội Công Giáo tẩy chay việc sử dụng những phương tiện ngừa thai nhân tạo, tỉ như thuốc, vòng xoắn, bao "condom", hoá chất, v.v. vì chúng được coi như can thiệp vào bản chất của việc giao hợp, đó là ban sự sống. Ðồng thời, Giáo Hội Công Giáo cũng dạy trách nhiệm làm cha mẹ có thể đòi hỏi đôi vợ chồng phải trì hoãn việc thụ thai sinh con vì những lý do tốt lành, tỉ như sức khoẻ của người mẹ hay tình trạng tài chánh của gia đình.

Vì Giáo Hội nhận thức được sự quan trọng của sự ái ân và giao hợp để tình nghĩa vợ chồng được lành mạnh và thăng tiến, Giáo Hội yêu cầu đôi vợ chồng học hỏi cách dùng chu kỳ tự nhiên không thể thụ thai để tránh có con nếu họ xét thấy có lý do nghiêm trọng để thi hành điều đó.

1. Ða số mọi người đều nghĩ rằng "kế hoạch hóa gia đình tự nhiên" chỉ là một danh xưng khác của "rhythm method". Bạn biết gì về những loại kế hoạch hóa gia đình tự nhiên? Bạn có dự định học hỏi hơn về điều này không?

2. Một số vợ chồng để mặc vấn đề kế hoạch hóa gia đình cho người phụ nữ. Giáo huấn Công Giáo khẳng định đó là một quyết định hỗ tương và người vợ cũng như người chồng có trách nhiệm đồng đều khi quyết định về kế hoạch hóa gia đình và sống phù hợp với những quyết định này. Một trong những yếu tố quan trọng của kế hoạch hóa gia đình tự nhiên là cả hai người phải có trách nhiệm đồng đều khi sử dụng phương pháp này. Hai bạn có sẵn sàng nhận trách nhiệm đồng đều trong kế hoạch hóa gia đình không?

Hai bạn có học hỏi những gì cần thiết để biết cách dùng những phương pháp tự nhiên của kế hoạch hóa gia đình không?

Phương pháp nào có vẻ thích hợp nhất với nhu cầu của bạn?

3. Nếu bạn và người yêu có những khác biệt hiển nhiên trong quan điểm về kế hoạch hóa gia đình tự nhiên, hai bạn sẽ làm gì để giải quyết sự khác biệt này?

4. Bất cứ quyết định gì của bạn về những phương pháp kế hoạch hóa gia đình, thật quan trọng để biết là quyết định của bạn phù hợp với lương tâm. Làm thế nào để bạn biết chắc điều đó đúng với lương tâm của cả hai bạn?

Chương 17: Gia Ðình Hỗn Hợp

Một "gia đình hỗn hợp" ám chỉ trường hợp hai người kết hôn và đã có con riêng. Có nhiều loại gia đình hỗn hợp.

Gấm là một goá phụ 31 tuổi mà người chồng bị chết trong một tai nạn. Bà có đứa con trai bảy tuổi. Gấm có quen biết, hẹn hò với Minh trong khoảng gần một năm. Minh là kiến trúc sư, 29 tuổi và chưa lập gia đình bao giờ. Cả hai đều là người Công Giáo tốt lành và họ quen nhau trong một buổi họp ở giáo xứ. Hai người dự định làm đám cưới vào dịp hè nhân khi cha mẹ của cả hai bên xuống thăm. Minh nghĩ là khả năng tài chánh của anh đủ để đùm bọc một gia đình mới, nhưng Gấm dự định tiếp tục công việc Bưu Ðiện mà bà đã làm việc trong năm năm qua.

Bạn nghĩ gì về tương lai của họ trong một gia đình hỗn hợp?

Dũng 35 tuổi. Khi 20 tuổi, người con gái anh hẹn hò đã có thai với anh và anh can đảm nhận trách nhiệm bằng cách kết hôn với cô ta. Sau hai năm, hôn nhân tan vỡ. Cô đòi ly dị và muốn giữ đứa con. Anh phải cấp dưỡng cho đứa con. Vào lúc 26 tuổi, Dũng tái hôn với Giang là người đã có hai con, nhưng chưa bao giờ chính thức kết hôn. Sau bảy năm chung sống, hai người có được hai đứa con riêng, và Giang quyết định không còn yêu thương Dũng nữa, và cô muốn ly dị. Thật là một tiến trình đau lòng. Họ ra tòa nhiều lần để tranh giành quyền giám hộ hai đứa con của Dũng. Sau cùng họ đồng ý tình trạng đồng giám hộ, mỗi năm Dũng được giữ hai đứa con trong vòng sáu tháng, nhưng đó là hoàn cảnh khó khăn cho mọi người.

Mới đây Dũng tham dự "nhóm hỗ trợ" người ly dị và góa bụa. Những cuộc gặp gỡ thật hữu ích, và anh gặp Hoa, 31 tuổi và có bốn con, đứa lớn nhất tám tuổi. Chồng cô Hoa bỏ bê gia đình và ly dị cô hai năm trước đây. Cô được quyền giám hộ các con. Hoa và Dũng trở nên những người bạn thân và tích cực giúp đỡ lẫn nhau. Lúc đầu, cả hai đều tuyên bố là họ không muốn tái hôn nữa, nhưng bây giờ cả hai thú nhận là họ đã thực sự yêu nhau và đang nghĩ đến hôn nhân.

Bạn nghĩ gì về tương lai của họ trong một gia đình hỗn hợp?

Ðiểm chính yếu là trong một số trường hợp--như của Gấm và Minh--thì "đơn giản" để một gia đình hỗn hợp có cơ hội thành công như hôn nhân của hai người độc thân không có con riêng. Những trường hợp khác--như của Dũng và Hoa--thì có vẻ phức tạp hơn. Con cái của hôn nhân trước thường tạo nhiều khó khăn cho cha/mẹ nó, người phối ngẫu mới của cha/mẹ nó, và anh chị em mới của nó.

Sau đây là một vài điểm cần suy nghĩ:

Ðiểm I: Hãy Từ Từ và Suy Nghĩ Cẩn Thận

Dường như ai cũng biết điều này, nhưng dễ có khuynh hướng cho rằng "mọi sự rồi sẽ tốt đẹp" vì chúng tôi thực sự yêu nhau và lo lắng cho nhau. Có thể hai bạn đã sẵn sàng bắt tay xây dựng một gia đình hỗn hợp mới và lành mạnh. Tuy nhiên, thật quan trọng để nhận biết rằng có nhiều người khác (tỉ như, con cái, gia đình bên vợ/chồng, hoặc người phối ngẫu cũ) rất có thể có những chương trình khác với bạn. Ðiều này không có nghĩa là họ "xấu;" nhưng nó có nghĩa là họ cảm thấy ít quan trọng hơn trong "gia đình hỗn hợp" mới này. Nếu bạn nghĩ là bạn sẽ giải quyết vấn đề của tình trạng hiện thời bằng cách tạo lập một "gia đình hỗn hợp", thì có lẽ bạn đã tự tạo cho mình nhiều khó khăn thật nhức đầu. Có thể bạn thực sự thành công trong việc tạo dựng một gia đình hỗn hợp tốt đẹp, nhưng điều này chỉ có thể xảy ra nếu bạn có khả năng trên trung bình để đối phó với mọi vấn đề sẽ xảy ra sau khi kết hôn.

Ðiểm II: Hệ Thống Gia Ðình

Nếu bạn khôn ngoan, bạn nên tìm hiểu mọi lý thuyết về "gia đình là một hệ thống." Ðiểm căn bản là ý thức rằng gia đình KHÔNG chỉ là một nhóm người có chút liên hệ với nhau; đúng hơn, mỗi một gia đình là một hệ thống nhân sự có liên hệ chặt chẽ với nhau. Ngay cả khi một người "rời bỏ gia đình", rất có thể người ấy vẫn còn ảnh hưởng mạnh mẽ trên những người còn trong gia đình!

Bởi đó, quyết định tạo lập một "gia đình hỗn hợp" không chỉ là thử thách trong việc tìm kiếm một căn nhà mới đủ cho mọi người. Sự thách đố lớn lao hơn là bạn phải cố thay đổi tối thiểu hai hệ thống gia đình (của bạn và của người phối ngẫu) và tạo dựng một hệ thống gia đình mới và phức tạp hơn mà đôi khi phải bao gồm cả hai hệ thống cũ.

Khi hai người độc thân (chưa có con và chưa bao giờ kết hôn) quyết định thành hôn với nhau, quãng thời gian quen biết và hứa hôn giúp hai người hiểu biết và làm quen với gia đình của người kia. Nếu điều này được thể hiện cách chu đáo và tốt đẹp thì hôn nhân của họ cũng sẽ tốt đẹp. Ðôi vợ chồng mới sẽ được sự hỗ trợ của cả hai gia đình. Nếu việc quen biết không được thi hành tốt đẹp, đôi vợ chồng mới có lẽ sẽ phải tranh đấu--có thể là vô tận--với "những vấn đề của gia đình bên kia."

Nguyên tắc trên cũng được áp dụng cho hai người muốn thiết lập một gia đình hỗn hợp. Một cách lý tưởng, mỗi người, mỗi đứa con, mỗi gia đình bên vợ/chồng phải qua một tiến trình quen biết nhau, và họ phải sẵn sàng hỗ trợ hôn nhân mới và gia đình hỗn hợp mới sẽ được thành hình. Trong thực tế, điều này không thể thực hiện được. Thứ nhất, thật khó để tất cả mọi người gặp gỡ nhau; thứ hai, có thể nói một cách không sai lầm rằng có một số người KHÔNG muốn có liên hệ tốt đẹp với những người khác.

Do đó, có thể giả sử rằng hầu như mọi nỗ lực để thiết lập một gia đình hỗn hợp sẽ phải đối phó với "sự cản trở" và "phá hoại ngầm", vì đó là cách BÌNH THƯỜNG mà người ta phản ứng với sự thay đổi quan trọng mà họ không được biết. Nếu bạn có thể coi sự phản đối này là điều bình thường, có lẽ bạn cũng ít lo lắng hơn. Càng ít lo lắng bao nhiêu, bạn càng hữu hiệu hơn trong việc đối phó với các vấn đề và những lưu tâm của người khác.

Ðiểm III: Sáng Tỏ Vấn Ðề Là Ðiều Hữu Ích

Càng nghĩ về những gì có thể là trở ngại cho hôn nhân tương lai thì Dũng và Hoa càng lo sợ và chán nản bấy nhiêu. Và rồi, dường như họ muốn bỏ cuộc vì thấy tuyệt vọng, hoặc họ tiếp tục tiến đến hôn nhân và cho rằng họ có thể tranh đấu với mọi khó khăn sau khi kết hôn. Thực ra có một cách tốt đẹp hơn.

Khi Dũng và Hoa càng NÓI RÕ về những gì muốn thực hiện và CHIA SẺ điều này với những người có liên can, thì có lẽ họ càng ÍT CẢN TRỞ kế hoạch của Dũng và Hoa. Nó giống như trường hợp của một ông bầu đội banh. Càng rõ ràng giải thích chiến thuật cho các cầu thủ, và càng kiên trì với kiểu cách huấn luyện bao nhiêu thì các cầu thủ sẽ "tin tưởng" vững vàng hơn vào sự dẫn dắt của ông bầu và sẵn sàng giúp ông ta đi đến thành công hơn. Nếu ông bầu không rõ ràng, không chắc chắn, thì có lẽ các cầu thủ sẽ theo ý riêng của họ và kết cục đó không phải là một nỗ lực toàn đội đưa đến sự thành công.

Làm sáng tỏ vấn đề và kiên trì với mọi người liên hệ có nghĩa Dũng và Hoa cần phải có khả năng giao tế khéo léo. Trong một ý nghĩa, công việc của Dũng và Hoa là cẩn thận hoạch định mọi sự và sau đó rõ ràng trình bầy với mọi người trong nhà thì không khác với hoàn cảnh của bất cứ đôi tân hôn nào chuẩn bị đám cưới. Nó có nghĩa một gia đình hỗn hợp thành công sẽ là kết quả mọi nỗ lực của mọi người khác trong gia đình chứ không chỉ bởi nỗ lực của Dũng và Hoa.

Ðiểm IV: Vai Trò của Con Cái Trong Việc Xây Dựng Một Gia Ðình Hỗn Hợp

Hãy suy nghĩ những điểm sau:

1. Hãy cho rằng nỗ lực xây đắp một gia đình hỗn hợp sẽ đem lại nhiều khó khăn cho con cái. Thật hữu ích để suy nghĩ về hoàn cảnh của bạn dưới nhãn quan của con cái. Bạn đang dự định tái hôn với hy vọng là bạn có thể tạo lập một gia đình mới tốt đẹp cho chính bạn, cho người phối ngẫu tương lai và cho con cái riêng mà hai người sẽ đem vào gia đình mới. Bạn sẽ trải qua một thời kỳ có nhiều thay đổi lớn, và bạn sẵn sàng thi hành điều này vì bạn hy vọng những thay đổi ấy sẽ giúp mọi sự tốt đẹp hơn cho mọi người.

Con cái cũng phải qua những thay đổi lớn; nhưng chúng lo sợ không biết mọi sự sẽ ra sao. Chúng phải đối phó với những người của gia đình bên kia mà chúng không cảm thấy thoải mái. Có thể chúng phải di chuyển đến một thành phố khác, hay một trường học khác để khởi sự lại từ đầu. Cũng nên nhớ rằng, khi bạn chuẩn bị kết hôn với người bạn yêu quý nhất thì con cái bạn phải từ giã những người bạn thân thương nhất của chúng. Dường như đây là thời điểm rất khó khăn cho con cái.

2. Phải hiểu rằng sự phản đối của con cái là điều bình thường, ngay cả chống đối việc tái hôn của cha mẹ. Có thể bạn dễ đối phó với vấn đề ly dị hay cái chết của người phối ngẫu và sẵn sàng thiết lập một kết ước mới với một người khác và với con cái của họ cũng như cha mẹ của họ. Nhưng sự sẵn sàng của bạn không có nghĩa con cái bạn cũng phải sẵn sàng tuân theo kế hoạch của bạn. Thường con cái tin rằng chúng có phần nào "trách nhiệm" trong việc ly dị của cha mẹ. Dĩ nhiên, điều này không đúng. Nhưng ý tưởng đó ăn sâu trong tâm khảm của con cái và chúng luôn nuôi hy vọng rằng cha mẹ chúng sẽ tái hợp với nhau và gia đình sẽ hòa thuận trở lại, và chúng sẽ không còn mặc cảm tội lỗi vì gây ra việc ly dị! Con cái thường cản trở việc tái hôn là vì chúng lo sợ rằng hôn nhân mới sẽ tiêu hủy hoàn toàn cơ hội tái hợp của cha mẹ chúng.

Con cái của những gia đình mà người cha hay mẹ từ trần thì có lẽ chúng thành thật mong ước cho người cha/mẹ còn sống có được một hôn nhân hạnh phúc khác, nhưng điều này không có nghĩa chúng sẵn sàng hy sinh tình cảm mà chúng đã đặc biệt dành cho người còn sống. Không phải là điều bất thường khi con cái trở nên "bạn tâm giao" với người cha/mẹ cô độc, và cuộc hôn nhân mới khiến chúng cảm thấy bị "giáng cấp" xuống một bậc kém quan trọng hơn và ít tự do hơn. Ngay cả những đứa trẻ thật nhỏ cũng có thể cảm thấy chúng không còn được lưu ý khi cha/mẹ chúng đang chuẩn bị tái hôn, và có lẽ đang chú ý đến những anh chị em mới của chúng.

Dù con cái có vẻ đồng ý với hôn nhân mới của bạn, thật khôn ngoan để cho rằng có những lý do quan trọng để chúng cản trở sự thay đổi mà sẽ ảnh hưởng đến chúng một cách kín đáo ngoài khả năng để chúng có thể hiểu hay có thể nói ra được. Thật khôn ngoan để nghĩ đến sự giúp đỡ của các chuyên gia về gia đình cho tất cả mọi người trong gia đình hỗn hợp tương lai, có như thế mới biết được những tư tưởng thầm kín của con cái. Việc nhờ đến chuyên gia về gia đình nghe có vẻ xa hoa, nhưng so với những khó khăn sau này của con cái thì điều ấy vẫn ít tốn kém hơn. Nhiều gia đình hỗn hợp đã phải đổ vỡ chỉ vì con cái cho rằng chúng không được để ý đến.

3. Cẩn thận gọi tên cha mẹ ghẻ. Một số con cái vẫn thích gọi tên bố/mẹ ghẻ bằng danh từ thân mật như cha mẹ ruột. Những đứa khác lại muốn giữ sự cách biệt này.

Hãy nhớ đề cập đến người cha/mẹ đã từ trần của chúng, và khuyến khích chúng giữ những kỷ niệm với cha mẹ ruột của chúng. Tỉ như hình ảnh, thăm viếng gia đình bà con cũ bên nội/bên ngoại.

4. Cùng người yêu hoạch định việc xây dựng gia đình với sự tiếp tay của con cái. Dĩ nhiên sự tiếp tay của chúng tùy theo tuổi tác và sự khôn ngoan. Việc đặt ra những giới hạn và khuôn khổ thì thật quan trọng cho con cái, nhưng hãy lưu ý rằng các thiếu niên (teenager) cần chú ý đặc biệt hơn. Hãy dành thời giờ và nỗ lực để biết chắc rằng các thiếu niên có phần vụ trong việc xây dựng một gia đình mới, có như thế chúng mới cảm thấy không bị mất sự quan trọng và ảnh hưởng đối với cha/mẹ ruột, và giúp chúng khám phá ra giá trị đặc biệt của chúng trong gia đình hỗn hợp.

Câu Hỏi Ðể Suy Tư & Chia Sẻ Chương 17:
Gia Ðình Hỗn Hợp

Hãy suy nghĩ thật kỹ về những câu hỏi sau, và trả lời càng rõ ràng càng tốt. Những vấn đề bạn biết thì đã khó để đối phó; những vấn đề chưa biết hay muốn tránh, muốn quên đi thì lại càng khó khăn hơn. Chính những gì "bạn không biết" hay "không muốn biết" sẽ tạo nên khó khăn trong gia đình tương lai.

1. Ðâu là những ích lợi mà tôi nhìn thấy khi thành lập gia đình hỗn hợp?

2. Ðâu là những trở ngại mà tôi phải đương đầu?

3. Ai là người có thể giúp đỡ tôi khi thành lập gia đình hỗn hợp?

4. Ai là người sẽ cản trở tôi khi thành lập gia đình hỗn hợp?

5. Những người khác sẽ tham dự vào việc chuẩn bị như thế nào? (Con cái, cha mẹ bên vợ/chồng, người phối ngẫu cũ, v.v.) Nếu bạn phải gạt ra ngoài một vài người trong tiến trình chuẩn bị, những người này thường cảm thấy bị khinh khi và sẽ cản trở kế hoạch của bạn. Hãy cẩn thận chú ý đến phương cách mà bạn để con cái tham dự trong tiến trình. Nếu chúng có thể tích cực góp phần chúng sẽ ít cản trở hơn.

6. Trong tiến trình chuẩn bị gồm có những ai và họ sẽ góp phần theo phương cách nào?

Chương 18: Làm Cha Mẹ... Ðào Tạo Thế Hệ Mới

Trong các chương khác, chúng ta đã kỹ lưỡng nhìn đến "cách đối xử" của gia đình và suy nghĩ đến những "truyền thống" của gia đình chúng ta. Trong chương này, chúng ta sẽ chú ý đến vai trò "làm cha mẹ".

Xã hội chúng ta thường đòi hỏi phải được huấn luyện đầy đủ ngay cả những công việc rất ít lương, bởi đó thật kỳ lạ khi xã hội không đòi hỏi phải có bằng cấp cho một công việc chuyên môn nhiều đòi hỏi nhất, đó là trở nên một người làm cha mẹ. Nhật báo và tin tức hàng ngày tiếp tục nhắc nhở chúng ta về những câu chuyện thương tâm của cách dạy con không đúng. Tuy nhiên, xã hội lại không làm gì để biết chắc những người sẽ có con được chuẩn bị cách thích hợp trong việc đào tạo thế hệ mới.

Chương này chắc chắn sẽ không giải đáp mọi vấn đề "Làm thế nào để trở nên một người cha mẹ Kitô giáo?" Nhưng nó nhằm đưa ra những điểm rất quan trọng để suy nghĩ trước khi bạn được chúc phúc để ẵm bế đứa con đầu lòng trên tay.

1. Ðứa con thuộc về ai? Ðiểm khởi sự căn bản là làm sáng tỏ những hạn chế đúng đắn và ranh giới của việc làm cha mẹ. Thật dễ để nghĩ đứa trẻ là thuộc sở hữu của một người. Chúng ta thường nói "con tôi" hay "con chúng tôi." Quan điểm này chứa đựng ít nhiều sự thật, vì cha mẹ chắc chắn là người hoàn toàn chịu trách nhiệm đào tạo và giáo dục con cái mà họ được quyền làm cha mẹ. Tuy nhiên, thật quan trọng để nghĩ đến một chân lý sâu xa hơn, có thể nói, tư cách làm cha mẹ của Thiên Chúa.

Nếu chúng ta thực sự tin rằng Thiên Chúa là Ðấng Ban Phát mọi sự sống, và Thiên Chúa là "Cha" của tất cả, thì các cha mẹ không bao giờ là "chủ nhân" của con cái, nhưng đúng hơn là những người được Chúa giao phó quyền lợi và trách nhiệm để nuôi nấng con cái của Ngài.

"Thiên Chúa là Ðấng ban phát mọi sự sống, nhân tính và thần tính. Xin Chúa chúc lành cho cha của đứa bé này. Ông ta và vợ sẽ là người dạy dỗ đầu tiên của con cái họ trong đức tin. Xin cho họ trở nên những người dạy dỗ tốt nhất, làm chứng cho đức tin qua lời nói cũng như hành động, trong Ðức Giêsu Kitô Chúa chúng ta." Nghi Thức Rửa Tội cho Trẻ Em, 1970.

2. Mục đích của cha mẹ là giúp con cái quý trọng căn tính đích thực của nó là con cái Thiên Chúa.

"Chúc tụng Thiên Chúa là Thân Phụ Ðức Giê-su Ki-tô, Chúa chúng ta. Trong Ðức Ki-tô, từ cõi trời, Người đã thi ân giáng phúc cho ta hưởng muôn vàn ơn phúc của Thánh Thần. Trong Ðức Ki-tô, Người đã chọn ta trước cả khi tạo thành vũ trụ, để trước thánh nhan Người, ta trở nên tinh tuyền thánh thiện, nhờ tình thương của Người. Theo ý muốn và lòng nhân ái của Người, Người đã tiền định cho ta làm nghĩa tử nhờ Ðức Giêsu Ki-toâ..." Êphêsô 1:3-5.

Khi rõ ràng Thiên Chúa là "Cha" đích thực của mọi con cái, thì cũng hiển nhiên là các bậc cha mẹ được giao phó trách nhiệm dạy dỗ và đào tạo mỗi đứa con để khám phá ra hướng đi của nó trong sự Quan Phòng của Thiên Chúa. "... có thể nói là đem mọi sự trên trời và dưới đất dưới quyền thủ lãnh của Chúa Kitoâ" (Êphêsô 1:10). Ðiều này sẽ xảy ra khi các em được dạy về phẩm giá đích thực của các em như "người đồng hương với các thánh, và là người nhà của Thiên Chúa... cả anh chị em nữa, cũng được xây dựng cùng với những người khác thành ngôi nhà Thiên Chúa ngự, nhờ Thần Khí." (Êphêsô 2:19-22)

3. Thể hiện điều này như thế nào? Lời nói thì quan trọng, nhưng hành động còn quan trọng hơn. Nhất là trong những năm đầu tiên, cách bạn đối xử thì quan trọng hơn những gì bạn nói. Do đó bước đầu tiên trong việc làm cha mẹ là thận trọng nhìn lại chính cuộc đời và sự tương giao của bạn và cách đối xử với người khác. Trước khi bạn nghĩ về cách dạy con, hãy xem xét kỹ càng chính cuộc đời bạn, vì cuộc đời bạn sẽ là "phúc âm" đầu tiên của con cái.

4. Huấn luyện con cái với giá trị thích hợp. Những ai đã từng nuôi con sẽ phải công nhận là có những lúc dường như bạn không đủ khả năng để đối phó với con cái như bạn muốn. Con cái có "khả năng" để nhìn ra những khuyết điểm của cha mẹ và "biết cách điều khiển" cha mẹ. Cha mẹ cũng như con cái có lúc cư xử tệ hại, nhưng khi cha mẹ--hoặc con cái--phát triển thói quen trái ngược với những tiêu chuẩn của Phúc Âm thì đó là một điều phải để ý.

"Hỡi những người làm cha, đừng chọc tức con cái, nhưng hãy giáo dục chúng với những giáo huấn và khuyên răn của Chúa" (Êphêsô 6:4).

"Hỡi những người làm cha, đừng chọc tức con cái, để chúng khỏi trở nên nhát đảm" (Colossê 3:21).

5. Sự quan trọng của "khuôn khổ" và những gì con cái "nhìn thấy". Một vài năm trước đây có khuynh hướng cha mẹ "đối thoại" với con cái về mọi thứ, với ý định là để "lý luận" với con cái và "giải thích" sự việc cho chúng, hơn là chỉ đòi hỏi chúng "nghe lời cách mù quáng". Thật tốt để nói chuyện và giải thích cho con cái, nhưng cũng thật quan trọng để nhớ là trẻ em rất giới hạn về khả năng hiểu biết, lý luận và phán đoán. Ðó là lý do chúng cứ luôn luôn hỏi "tại sao?"

Cha mẹ cần đóng vai chính trong sự thiết lập "khuôn khổ" gia đình, ngay cả khi chúng chưa hiểu được. Và vì trẻ em rất bị ảnh hưởng bởi những gì chúng nhìn thấy, nên cũng có giá trị để suy nghĩ đến môi trường trong nhà và những gì chúng "nhìn thấy." Việc sử dụng máy truyền hình cũng là điều quan trọng để nghĩ đến. Cũng nên nghĩ đến ảnh hưởng tích cực của những điều như Thánh Giá treo trong phòng ngủ, một tấm hình Tiệc Ly ở phòng ăn, và Nước Phép để chúc lành cho chúng trước khi đi ngủ để nhắc nhở về bí tích Rửa Tội để được làm con Thiên Chúa.

6. Kế hoạch đặc biệt. Hãy lưu tâm đến những gì đã được tuyên bố, nên thật có giá trị để có một "chương trình hành động" mà bạn và người yêu đã cùng nhau hoạch định. Ðiều này có thể dễ hay khó hoàn thành; bạn có thể thấy ý tưởng của bạn thì khác với người yêu về cách đào tạo và dạy dỗ con cái. Việc viết xuống "chương trình hành động" là cơ hội để hai người chia sẻ và so sánh những ý tưởng cá nhân và rồi công thức hóa thành một kế hoạch chung mà cả hai đều đồng ý áp dụng. Những hoạch định như thế không cần phải "vững như bàn thạch" mà nó luôn luôn có thể thay đổi khi bạn biết cách dạy dỗ con cái ngày càng khôn khéo hơn.

Câu Hỏi Ðể Suy Tư & Ðối Thoại Chương 17:
Làm Cha Mẹ... Ðào Tạo Thế Hệ Mới

Những đề tài sau là để hai bạn chia sẻ những ý tưởng về vai trò làm cha mẹ. Hãy viết xuống những chi tiết rõ ràng và xúc tích nếu có thể. Sau đó so sánh những ý tưởng của nhau và đề ra "chương trình hành động" mà cả hai đều đồng ý.

1. Rèn luyện con cái (kỷ luật).

2. Giáo dục về tôn giáo.

3. Trách nhiệm của người cha/mẹ

4. Việc sử dụng những dấu hiệu tôn giáo: tượng ảnh, Thánh Giá, nước phép, v.v.

5. Việc xem truyền hình. Sử dụng máy computer.

6. Vai trò của ông bà (nếu sống chung).

7. Vấn đề đi học.

8. Vấn đề con cái nhận quà.

Chương 19: Thuộc Về Giáo Xứ

Lúc người ta lập gia đình--thường vào khoảng 20 hay 30 tuổi--đám cưới của họ xảy ra vào quãng thời gian mà dường như họ rất "xa lạ" với việc đến nhà thờ và tham dự vào sinh hoạt giáo xứ. Dĩ nhiên có những ngoại lệ; nhiều người trẻ rất nhiệt tình tham dự vào sinh hoạt giáo xứ. Nhưng nếu bạn không phải là một người tham dự thường xuyên thì chắc chắn bạn cũng không lẻ loi.

Chương này sẽ đem lại vài điều để hai bạn suy nghĩ và thảo luận với nhau.

1. Kitô Hữu Trưởng Thành.

Dù chúng ta sinh trưởng trong một gia đình rất Kitô Giáo hay gia đình không có vẻ gì là Kitô Giáo cả, chúng ta sẽ thấy đức tin thời thơ ấu (dù lành mạnh hay không) không phải là đức tin của cá nhân chúng ta mà là đức tin của gia đình chúng ta. Ðiều rất phổ thông khi chúng ta lớn lên ở giai đoạn thanh niên là chúng ta tìm cách "rời xa" đức tin thời thơ ấu đó để tự tìm kiếm những điều tin tưởng riêng cho chúng ta. Ðiều này không đơn giản hay dễ dàng. Một số người thực hiện điều này bằng cách gần gũi và tham gia vào một giáo xứ; một số khác dường như chỉ có thể thực hiện được sau khi "từ bỏ" giáo hội một thời gian, có khi nhiều năm trời.

Tiến trình phát triển từ đức tin thơ ấu sang đức tin trưởng thành thì tương tự như khi một người lớn lên trong lớp tuổi thanh niên mà vẫn sống gần cha mẹ, trong khi một số khác "cần" phải trải qua giai đoạn nổi loạn trước khi họ có thể phát triển sự tương giao một cách trưởng thành với cha mẹ. Trong khi hầu hết các cha mẹ--và cha xứ--thấy dễ dàng hơn để đối phó với các thanh niên ít nổi loạn, nhưng thường thì những người con càng có vẻ "khó dạy" thì lại càng trở nên những người trưởng thành nhất.

Hành trình qua giai đoạn thanh niên thành người Kitô cũng đúng như vậy. Nếu bạn đã từng "xa rời" Giáo Hội trong một thời gian, có thể điều đó cần thiết cho hành trình đức tin của bạn, nhưng bây giờ, có thể là lúc phải nghĩ đến việc "trở về nhà". Tại sao?

2. Thuộc về một giáo xứ.

Khi bạn trong thời kỳ yêu đương và tính đến chuyện đám cưới, vấn đề thuộc về một giáo xứ có lẽ KHÔNG phải là đề tài khiến bạn bận tâm suy nghĩ. Nếu đã từ lâu bạn không đi nhà thờ, thì có lẽ bạn cũng không thấy thiếu vắng điều gì đó. Nhưng khi bạn bắt đầu từ bỏ giai đoạn độc thân, muốn sống đời hôn nhân Kitô giáo, thì có lẽ đời sống ấy sẽ ý nghĩa hơn nếu bạn có một liên hệ lành mạnh/hữu ích với giáo hội.

Hôn nhân Kitô giáo là kết quả của hai người thề hứa yêu nhau sâu đậm theo phương cách mà Chúa Giêsu luôn dạy dỗ về tình yêu. "Nếu anh em giữ các điều răn của Thầy, anh em sẽ ở lại trong tình thương của Thầy, như Thầy đã giữ các điều răn của Cha Thầy và ở lại trong tình thương của Người. Thầy đã nói với anh em các điều ấy để niềm vui của Thầy ở trong anh em, và niềm vui của anh em được nên trọn vẹn. Ðây là điều răn của Thầy: anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em. Không ai có tình thương nào cao cả hơn tình thương của người đã hy sinh tính mạng vì bạn hữu của mình" (Gioan 15:10-13).

Mục đích của vấn đề thuộc về giáo xứ là để biết cách hỗ trợ nhau trong khi cả đời phục vụ người yêu của bạn, gia đình của bạn và rồi thế giới chung quanh gia đình bạn.

3. Cách lựa chọn một giáo xứ.

Ngay cả nếu hai bạn là Công Giáo, có nhiều cách để chọn một giáo xứ. Bạn có thể chọn một giáo xứ gần nhà vì thuận tiện. Bạn cũng có thể chọn một giáo xứ xa nhà nhưng vì cách thờ phượng, hệ thống giáo dục, hay ngay cả những sinh hoạt gia đình và thể thao có ở giáo xứ đó. Tham gia một giáo xứ vì những lợi ích nó đem lại nghe có vẻ "xuôi tai". Nhưng, khi càng trưởng thành trong đời sống, có lẽ chúng ta phải tự hỏi: "Tôi có thể làm gì để giúp giáo xứ ngày càng hữu ích hơn trong việc phục vụ người khác, hơn là chỉ phục vụ lợi ích của tôi?"

4. Về hôn nhân hỗn hợp tôn giáo thì sao?

Câu trả lời thành thật nhất là thú nhận rằng chúng ta vẫn còn phải tìm cách đối phó với những hậu quả tiêu cực của sự chia cắt trong Kitô giáo. Vào thế kỷ 20, hầu hết mọi Kitô hữu đều đồng ý là chúng ta không có quyền xử tử những người mà mình cho là lạc giáo. Chúng ta còn tin những người không phải là phần tử Kitô giáo như chúng ta vẫn có lương tâm tốt lành và họ có thể thi hành đức tin và nghi thức của tổ chức họ như một phương cách để nên thánh.

Hầu hết các nhánh Kitô giáo đều chân thành và nỗ lực hỗ trợ hôn nhân hỗn hợp tôn giáo. Tuy nhiên, chúng ta không biết chính xác phải làm như thế nào khi có những tổ chức dạy bảo những giáo điều thật khác biệt và khi một số tổ chức có những truyền thống "Hiệp Thông khép kín" (chỉ mở cho những người chính thức thuộc về giáo hội) và "Hiệp Thông cởi mở" (mở cho tất cả mọi người tin Chúa Giêsu dù họ thuộc về giáo phái khác).

Những ý tưởng sau có thể rất hữu ích:

- Quyết định gia nhập giáo xứ được thi hành tốt nhất sau khi tự hỏi: "Giáo xứ nào sẽ giúp chúng tôi nhiều nhất trong khi cố gắng sống đời Kitô hữu?"

- Tìm kiếm sự hướng dẫn của những giáo sĩ đáng tin cậy của cả hai giáo phái.

- Hãy biết rằng, có những lúc, bạn có thể thi hành những quyết định lương tâm mà nó có thể khác biệt đôi chút với cả hai giáo phái vì chúng thích hợp nhất với hành trình tinh thần của gia đình bạn.

Câu Hỏi Ðể Suy Tư & Ðối Thoại Chương 18:
Thuộc Về Giáo Xứ

1. Tại sao tôi thuộc về hay không thuộc về giáo xứ (chọn một)?

2. Sự hiểu biết hiện thời của tôi về sự tương giao giữa "là người Kitô" và "thuộc về một giáo xứ" là gì?

3. Theo sự hiểu biết của tôi, lý do người yêu tôi thuộc về hay không thuộc về giáo xứ (chọn một) là vì:

4. Theo sự hiểu biết của tôi, người yêu tôi hiểu về sự tương giao giữa "là người Kitô" và "thuộc về một giáo xứ" là:

5. Chúng tôi có đồng ý với thói quen đi nhà thờ không?

Nếu có, thì những ích lợi của thói quen này là gì?

Nếu không, đâu là lý do mà chúng tôi không muốn thi hành việc này?

6. Tiêu chuẩn cá biệt của tôi để chọn giáo xứ là gì?

7. Ðiều gì có thể hấp dẫn người yêu của tôi để gia nhập một giáo xứ?

8. Nếu chúng tôi khác tôn giáo, chúng tôi đã nói chuyện về ảnh hưởng của điều này đối với sự gia nhập một giáo xứ hay ngay cả hai giáo xứ?

9. Giáo sĩ nào mà tôi cảm thấy rất hữu ích?

Giáo sĩ nào mà người yêu tôi cảm thấy rất hữu ích?

10. Số phần trăm lợi tức mà chúng tôi dự định đóng góp vào giáo xứ là bao nhiêu?

Chương 20: Nghi Thức Ðính Hôn

Nghi thức có thể là những hành động, dấu hiệu, lời nói hay âm nhạc với mục đích làm "ý nghĩa" trọn vẹn hơn và sâu đậm hơn. Thí dụ, cái hôn là một nghi thức để nói, "Tôi yêu bạn." Những nghi thức hôn nhân Kitô Giáo--những hành động, lời nói, âm nhạc và tất cả sự trang hoàng--được dùng để nói lên lời thề hứa của đôi tân hôn sẽ sống như vợ chồng Kitô giáo trong mọi ngày suốt đời họ, và thiết lập một gia đình mới trong Giáo Hội.

Nghi thức cũng có thể nói lên "tính thiêng liêng" của một biến cố. Chúng ta không thể thấy những thực tại thiêng liêng; nhưng chúng ta có thể làm những thực tại thiêng liêng này được nhận thấy qua các nghi thức. Nghi thức rửa tội làm "hiển hiện" đức tin của chúng ta là "...Vì được dìm vào trong cái chết của Người, chúng ta đã cùng được mai táng với Người. Bởi thế, cũng như Người đã được sống lại từ cõi chết nhờ quyền năng vinh hiển của Chúa Cha, thì chúng ta cũng được sống một đời sống mới. Thật vậy, vì chúng ta đã nên một với Ðức Ki-tô nhờ được chết như Người đã chết, thì chúng ta cũng sẽ nên một với Người trong sự sống lại." (Rôma 6:4-5).

Vì hôn nhân Kitô Giáo là một thề hứa sẽ ảnh hưởng mạnh mẽ đến hành trình tinh thần của bạn, nên thật thích hợp để nhận biết và cử hành lễ đính hôn như một biến cố đặc biệt và thiêng liêng. Mục đích của sự hứa hôn là để bước vào cuộc hành trình nhằm tìm hiểu xem có nên trao nhau lời thề hôn nhân Kitô Giáo hay không. Ðối với người Kitô, quyết định này được thực hiện với sự tự do cao độ và trách nhiệm cá nhân. Sự hứa hôn cũng có thể là quyết định được thể hiện nhằm cầu xin Thiên Chúa hướng dẫn và xin sự hỗ trợ của gia đình, bạn hữu và cộng đoàn Kitô Giáo.

Nghi thức sau đây là một đề nghị có thể được cử hành với sự hiện diện của gia đình và bạn hữu. Nó cũng có thể được cử hành trong giáo đường. Người "chủ sự" có thể là cha mẹ hay cha xứ hay người bạn đặc biệt.

Chủ sự: Các bạn thân mến. Hai bạn của chúng ta (kể tên hai người) vừa mới đính hôn. Họ mong muốn chúng ta cầu nguyện cho họ và hỗ trợ họ trong thời gian đặc biệt này, để họ biết đó có phải là ý Chúa mời gọi họ tiến đến lời thề hứa linh thiêng và suốt đời của hôn nhân Kitô Giáo không.

Ðôi đính hôn: Khi bắt đầu giai đoạn hứa hôn, chúng tôi tìm cách thi hành những gì đúng và tốt nhất cho chúng tôi, và chúng tôi tìm cách nhận ra con đường mà Chúa muốn chúng tôi theo. Các bạn có hứa cầu nguyện cho chúng tôi không?

Tất cả: Chúng tôi hứa. Ðôi đính hôn: Trong những ngày sắp tới, chúng tôi sẽ cố hiểu biết hơn về chính con người mình và gia đình mình để chúng tôi biết cách đối phó với những khác biệt của nhau theo những phương cách nhằm giúp chúng tôi xây dựng một gia đình Kitô Giáo tốt lành. Các bạn có hứa hỗ trợ chúng tôi không?

Tất cả: Chúng tôi hứa.

Ðôi đính hôn: Chúng tôi biết hôn nhân là một đời sống gồm "những lúc thịnh vượng" và "những khi gian nan". Chúng tôi cần biết cách tha thứ cho nhau, và biết quay về với Chúa để xin những ơn cần thiết nhằm đối xử với nhau khi gặp những khó khăn, vậy các bạn có hứa cầu nguyện cho chúng tôi không?

Tất cả: Chúng tôi hứa.

Chủ sự: Chúng ta hãy cầu xin Thiên Chúa chúc lành cho (kể tên hai người). Cầu xin cho họ mở lòng đón nhận những ơn sủng đặc biệt mà Thiên Chúa chắc chắn sẽ ban cho họ khi cùng nhau tìm kiếm con đường dẫn đến Nước Trời. Chúng ta cũng cầu xin cho họ tin tưởng vào tất cả chúng ta, là những người sẽ nhớ đến họ trong lời cầu nguyện trong thời gian họ hứa hôn.

Tất cả: Amen.

Chương 21: Chuẩn Bị Lễ Cưới

Phần Một: Ðôi Dòng Lịch Sử

Hầu hết các đôi tân hôn đều có nhiều ý kiến để làm đám cưới của họ trở nên "đặc biệt." Những chi tiết và đề nghị sau nhằm giúp bạn suy nghĩ để hoạch định một đám cưới mà nó bao gồm "truyền thống Kitô Giáo" và "ý kiến cá nhân."

Những gì mà nhiều người cho là truyền thống đám cưới Kitô Giáo thì thực sự nó đã có từ lâu trước khi có Kitô Giáo. Hầu hết những thói quen thông thường, tỉ như, cha cô dâu "đưa tiễn" cô dâu, tục lệ ném gạo vào đôi tân hôn, cắt bánh cưới, v.v. thực sự là những truyền thống gia đình của Do Thái Giáo và người La Mã. Trong thời kỳ Kitô Giáo tiên khởi, người Kitô lập gia đình theo truyền thống gia đình hay theo luật dân sự. Giáo Hội không dính dáng gì đến.

Về sau, đôi tân hôn Kitô Giáo xin Ðức Giám Mục chúc lành cho hôn nhân của họ khi họ cùng đứng với cộng đoàn bên ngoài nhà thờ sau Thánh Lễ Chúa Nhật. Như thế, họ được chúc lành trong "con mắt của Giáo Hội" (trước nhà thờ). Nhưng đây không phải là nghi thức hôn phối mà chỉ là sự chúc lành cho một cặp đã kết hôn. Cho đến khoảng năm 1000 thì mới có "truyền thống" làm lễ cưới trong nhà thờ!

Khi các Kitô hữu bắt đầu cử hành đám cưới trong nhà thờ, họ đem theo những truyền thống gia đình. Ðây là lý do mà những tục lệ Do Thái và Rôma đã trở nên một phần của lễ cưới Kitô Giáo. Người ta thấy "thoải mái" với những tục lệ này, và Giáo Hội cũng không thấy có lý do để tẩy chay, vì hầu hết những tục lệ này không đóng vai trò quan trọng trong nghi thức hôn nhân. Bản chất của nghi thức hôn nhân là lời thề hứa vĩnh viễn và vô điều kiện được nói lên trước sự hiện diện của linh mục và hai người chứng, tất cả những điều còn lại chỉ có tính cách "trang trí." (Ghi chú: ngoài linh mục, người chứng chính thức có thể là thầy sáu hay người giáo dân được đức giám mục ủy quyền).

Mãi cho đến thập niên 1960, hôn nhân trong Giáo Hội Công Giáo khi được cử hành với Thánh Lễ, thì hầu như được tách biệt khỏi Thánh Lễ đến nỗi chính nghi lễ này trở thành tiêu chuẩn và rất giống như nghi lễ được cử hành trong hầu hết các Giáo Hội Tin Lành. Tất cả những điều này bắt đầu thay đổi vì những quyết định của Công Ðồng Vatican II (1963-1965).

Trong các khóa họp của Vatican II, các giám mục có những quyết định quan trọng trong giáo huấn chính thức về hôn nhân Công Giáo. Trong thời Trung Cổ có thói quen đề cập đến hôn nhân Công Giáo như một "khế ước", vì dường như đó là cách rõ ràng nhất để nói lên tình trạng "vĩnh viễn và vô điều kiện" của hôn nhân Công Giáo. Vấn đề xảy ra là trong thế kỷ 20, chữ "khế ước" dần dần có ý nghĩa là một điều hợp pháp, nhưng có thể xóa bỏ nếu đôi bên đồng ý chấm dứt khế ước. Do đó, các giám mục quyết định tốt hơn nên dùng một chữ khác, là chữ "giao ước" mà họ hy vọng nó sẽ nói lên ý nghĩa hôn nhân Công Giáo sẽ vĩnh viễn như giao ước giữa Thiên Chúa với dân Ngài. Ðây không phải là sự thay đổi trong học thuyết. Tuy nhiên, nó cốt làm sáng tỏ sự độc đáo của lời thề hôn nhân Công Giáo trong một thế giới mà dường như người ta không thể hiểu được ý nghĩa vĩnh viễn và vô điều kiện của lời thề.

Cộng thêm với sự thay đổi danh từ "giao ước", các giám mục còn khẳng định điểm quan trọng là hôn nhân "phải chắc rằng không được thiết lập vì mục đích duy nhất là sinh sản" và "tình yêu hỗ tương giữa hai người phối ngẫu" là yếu tố căn bản của hôn nhân Công Giáo.

Sự khẳng định của Công Ðồng Vatican II đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến lối suy tư của người Công Giáo về hôn nhân, và điều này, ngược lại, có liên can đến cách cử hành lễ cưới của người Công Giáo. Bây giờ, tất cả những hành động, lời nói, và âm nhạc của lễ cưới phải được xem xét với một vài tiêu chuẩn cần lưu ý. Có thể nói, những hành động, lời nói và âm nhạc phải "nói lên" hay "giải thích" hôn nhân là:

- lời thề vĩnh viễn và vô điều kiện,
- giữa hai người cùng phẩm giá,
- họ thề sống hôn nhân này như một "lối sống" mà Thiên Chúa đã hoạch định cho họ,
- mỗi người "từ bỏ gia đình mình" để bắt đầu một gia đình mới.

Phần Hai: Hoạch Ðịnh Ðám Cưới

Với sự lưu ý đến những điều trên, chúng ta có thể nhìn đến lễ cưới, và xem những ý tưởng này có ảnh hưởng thế nào đến nghi thức. Nghi thức có thể gồm 4 phần:

1. Tiến Vào Nhà Thờ
2. Phụng vụ Lời Chúa
3. Nghi thức Thề Hứa
4. Lời nguyện Thánh Thể (tuỳ ý) và Chúc Lành cho cô dâu chú rể.

1. Tiến Vào Nhà Thờ. Sau khi các người trong gia đình đã ngồi vào ghế, phần Tiến Vào Nhà Thờ được bắt đầu với cha xứ. Chú rể có thể bước song song với cha xứ, hoặc có thể được cha mẹ hộ tống đi sau cha xứ. Sau đó các phù dâu, phù rể tiến vào theo từng cặp, kế đến là các em mang hoa và nhẫn. Sau cùng cô dâu được hộ tống bởi cha mẹ (hoặc chỉ bởi người cha) tiến vào nhà thờ.

Hãy nhớ tất cả những điều này chỉ có mục đích duy nhất là đưa mọi người vào chỗ ngồi để có thể bắt đầu nghi lễ! Lễ cưới thực sự bắt đầu với Dấu Thánh Giá và được nối tiếp bằng Lời Nguyện Mở Ðầu của cha xứ.

2. Phụng Vụ Lời Chúa. Ðây là yếu tố chính yếu đầu tiên của nghi lễ, và phải được hoạch định cẩn thận. Thường cha xứ sẽ hướng dẫn bạn chọn các bài đọc.

Các bài đọc và bài giảng hiện nay được chú ý nhiều hơn lúc trước. Phải cẩn thận chọn những người đọc Sách Thánh. Rất tốt để mời bạn hữu hay thân nhân làm người đọc sách, nhưng phải chắc rằng họ có thể chu toàn nhiệm vụ này cách tốt đẹp.

3. Nghi Thức Thề Hứa. Ðây là lúc mà mọi người sẽ chú ý đến cô dâu chú rể vì chính cô dâu và chú rể là "thừa tác viên" của hôn nhân Công Giáo. Cha xứ chỉ là "người chứng chính thức", và toàn thể giáo đoàn là những nhân chứng bán chính thức.

Trong những truyền thống mà chúng ta thừa hưởng từ thời Trung Cổ, thường đôi tân hôn quỳ gối trước cha xứ và chính cha xứ là người đọc lời thề (chứ không phải là đôi tân hôn) và đôi tân hôn chỉ trả lời "thưa có." Nó giống như nghi thức phong chức hiệp sĩ cho một người, bởi thế cũng không ngạc nhiên khi người ta thường nghĩ là cha xứ "tác hợp vợ chồng cho đôi tân hôn"! Trong một vài nghi thức, ngay cả cha xứ nói rằng "tôi tuyên bố thành vợ chồng" và cũng thế, điều này khiến người ta lầm tưởng rằng hôn nhân thành tựu là bởi cha xứ tuyên bố!

Ngày nay Giáo Hội Công Giáo cố gắng cho thấy chính cô dâu và chú rể là những "thừa tác viên" đích thực của hôn nhân Công Giáo. Bởi thế, ngày càng phổ thông hơn khi cô dâu và chú rể đứng (hơn là quỳ) trước bàn thờ, đối diện với giáo đoàn, và nói lên lời thề hứa với nhau. Cha xứ đứng đằng sau hay đằng trước để giúp họ. Trong phương cách này, đôi tân hôn trở nên tâm điểm thích hợp để được chú ý, và giáo đoàn có thể trông thấy họ một cách rõ ràng và nghe họ nói lên những lời quan trọng của đời sống vợ chồng.

Trong khi đôi tân hôn còn đứng như thế, thật dễ để thêm vào những truyền thống, tỉ như tặng sách Phúc Âm và chuỗi tràng hạt, v.v.

Việc sử dụng "Nến Hiệp Nhất" trở nên phổ thông trong các lễ cưới. Nhiều người coi đó là một dấu hiệu dễ thương của hai trở nên một. Nhưng cũng có người không chắc nó có "nói lên" hôn nhân Công Giáo một cách chính xác không. Khi hai cây nến nhỏ được tắt đi, có phải nó có nghĩa là mỗi người "mất đi căn tính của mình" và trở nên một điều gì đó "lớn hơn"? Và dấu hiệu này "nói" gì về sự hiện diện của Thiên Chúa trong hôn nhân? Bởi thế, đó là lý do tốt để thắc mắc về thói quen này và cũng quan trọng để biết rằng "Nến Hiệp Nhất" không phải là phần chính thức của nghi lễ của Giáo Hội. Thực vậy, một vài giáo xứ sẽ yêu cầu bạn đừng dùng nghi thức này.

Lời Nguyện Giáo Dân sẽ chấm dứt phần này của nghi lễ hôn phối. Lời nguyện có thể là công thức tiêu chuẩn hay có thể được đôi tân hôn sáng tác phù hợp với quy tắc phụng vụ.

4. Lời Nguyện Thánh Thể và Chúc Lành Ðôi Tân Hôn. Ba mươi năm trước đây, người ta cử hành "Nghi thức hôn phối" và sau đó là "Thánh Lễ." Nó là hai phần phụng vụ riêng biệt được cử hành nối tiếp nhau. Sau nghi thức hôn phối, đôi tân hôn được xếp vào chỗ danh dự (thường là quỳ trước bàn thờ) và tham dự Thánh Lễ.

Kể từ khi có sự canh tân phụng vụ của Công Ðồng Vatican II, chúng ta được hiểu là tất cả mọi Bí Tích phải được cử hành xứng hợp trong khung cảnh Thánh Lễ. (Ghi chú: Ðối với Bí Tích Hôn Phối, đây chỉ là điểm khởi đầu hợp pháp và có tính cách phụng vụ của bí tích). Như vậy, hôn nhân Công Giáo thường được kết thúc với việc cử hành Thánh Lễ. Ðiều ngoại lệ là hôn nhân hỗn hợp tôn giáo thì Thánh Lễ thường không được cử hành.

Ðể chuyển hướng sự chú ý từ đôi tân hôn sang bàn thờ (nơi Thánh Lễ được cử hành), bây giờ đôi tân hôn và cả những người tham dự lễ cưới thường lên đứng gần bàn thờ, bên cạnh cha xứ trong khi cử hành Thánh Lễ. Như vậy, đôi tân hôn không còn chắn hướng nhìn lên bàn thờ, và mọi người-kể cả cha xứ, cô dâu chú rể và toàn thể cộng đoàn-có thể chú ý đến bàn thờ là nơi Bí Tích Thánh Thể sẽ diễn ra. Bàn thờ hiển nhiên trở nên tâm điểm thờ phượng mà quanh đó toàn thể cộng đoàn đang tụ họp.

Cũng trở nên phổ thông để những người trong gia đình hay bạn hữu dâng lễ vật bánh và rượu sẽ được dùng để cử hành Bí Tích Thánh Thể.

Cùng với của lễ bánh và rượu, cũng thật thích hợp để dâng tặng cho "người nghèo và cô nhi quả phụ". Một số đôi tân hôn còn in sẵn trong chương trình hôn lễ tên của cơ quan thiện nguyện mà họ dâng tặng, và ngay cả mời những người tham dự nghĩ đến việc đóng góp cho cơ quan này. Ðiều này giúp mọi người nhớ rằng hôn nhân Công Giáo không chỉ là lời hứa sống với người phối ngẫu, mà còn là phương cách để chia sẻ Sứ Vụ của Ðức Kitô trong việc xây đắp Nước Trời ở trần thế.

Trong khi Rước Lễ, đôi tân hôn có thể được ủy thác việc giúp cha xứ phân phối Bánh Lễ (thường là cầm chén đựng Máu Thánh). Ðây là một phương cách để đôi tân hôn chứng tỏ vai trò phục vụ trong Giáo Hội.

Sau phép lành cuối lễ, người ta vẫn có thói quen để đôi tân hôn đến quỳ gối trước tượng Ðức Mẹ và đặt một bó hoa ở đó.