Ha Noi - Trai Tim VN

Hà Nội – Trái Tim Việt Nam

Thuvien-ebook.net

Mục Lục

Vài dòng lịch sử:

Khí hậu

DANH LAM THẮNG CẢNH

Văn miếu - quốc tử giám

Đền Bạch Mã

Đền Quán Thánh

Đền Voi Phục

Đình Kim Liên

Chùa một cột

Thành Cổ Hà Nội

Ô Quan Chưởng

Khu di tich Hồ Hoàn Kiếm

Đền Ngọc Sơn

Tháp Hòa Phong

Hồ Tây

Hồ Trúc Bạch

Khu di tích phủ Chủ tịch

Quảng trường Ba Đình

Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh

Nhà sàn Bác Hồ

Khu phố cổ

Kiến trúc thời Pháp thuộc

Hà Nội hiện đại

Công viên Bách Thảo

Công viên Chi Lăng

Công viên Chí Linh (Inđira Ganđi)

Công viên Hồ Tây

Công viên Lê Nin

Công viên Thủ Lệ

Bảo tàng Hồ Chí Minh

Bảo tàng Lịch sử

Bảo tàng Cách mạng

Bảo tàng Quân đội

Bảo tàng Phụ nữ

Bảo tàng Dân tộc học

Bảo tàng Mỹ thuật

Bảo tàng Hà Nội

Di tích Nhà tù Hoả Lò

Nhà lưu niệm 90 Thợ Nhuộm

Nhà lưu niệm 48 Hàng Ngang

Chùa Bà Đá

Chùa Hà

Chùa Láng

Chùa Bộc

Chùa Cầu Đông

Chùa Hoè Nhai

Chùa Kim Liên

Chùa Liên Phái

Chùa Lý Quốc Sư

Chùa Nành

Chùa Nga My

Chùa Quán Sứ

Chùa Thiên Niên

Chùa Trấn Quốc

Chùa Vạn Niên

Chùa Vua

Phủ Tây Hồ

Đền Bà Kiệu

Đền Đồng Cổ

Đền Hai Bà

Đền Lý Ông Trọng

Đền Phù Đổng

Đền Sái

Đền Sóc

Đền Bích Câu

Gò Đống Đa

Đền Trấn Vũ

Đền và Chùa Bà Tấm

Các Di Tích Về Phù Đổng Thiên Vương

Đền Gióng

Đền Mẫu

Miếu Ban

Đền Sóc Xuân Tảo

Đền Gióng núi Sóc

Tháp Rùa

Nhà thờ Cửa Bắc

Nhà thờ Hàm Long

Nhà thờ Lớn Hà Nội

Nhà thờ Phùng Khoang

Lễ Hội Thánh Gióng

Lễ Hội Quang Trung

Hội Đền Hai Bà Trưng

Hội Đền An Dương Vương

Du lịch các vùng phụ cận Hà Nội

Tuyến Kinh Bắc ( Theo Quốc lộ 1A lên phía Bắc)

Làng rắn Lệ Mật

Cụm di tích Phù Đổng

Cụm Đình Bảng

Làng nghề gỗ Đồng Kỵ

Chùa Tiêu Sơn

Đồi Lim - Chùa Phật Tích

Đền Bà Chúa Kho

Tuyến Quốc Lộ 3

Cụm di tích Cổ Loa

Đền Sóc Sơn

Tuyến Quốc Lộ 2

Hồ Đại Lải

Làng gốm Hương Canh

Tam Đảo

Khu di tích lịch sử Hùng Vương và lễ hội Đền Hùng

Tuyến Quốc lộ 5 và đường 32

Cụm đền thờ Bà Ỷ Lan

Chùa Dâu

Chùa Bút Tháp

Làng tranh Đông Hồ

Tuyến Đường 18A

Vạn Kiếp

Côn Sơn

Yên Tử

Tuyến Xứ Đoài và Quốc lộ 32

Quán Linh Tiên

Đình Đại Phùng

Quán Giá

Chùa Tây Phương

Núi Thầy và cụm di tích Chùa Thầy

Chùa Thầy

Đường Lâm

Chùa Mía

Đình Tây Đằng

Hồ Đồng Mô - Ngải Sơn

Hồ Suối Hai

Tuyến Quốc Lộ 6 và Quốc lộ 22

Làng dệt Vạn Phúc

Quần thể di tích Phụng Châu

Chùa Trăm Gian

Làng Nón Chuông

Đền Đức Thánh Cả

Hồ Quan Sơn

Chùa Hương

Tuyến Quốc Lộ 1A (Về phía Nam)

Tượng đài Ngọc Hồi

Làng mây tre đan

Nhị Khê - làng văn, làng nghề

Chùa Đậu

Chùa Mui

Làng khảm trai, xà cừ

Ngũ động - Thi sơn (Quyển sơn)

Các di tích ở tỉnh Ninh Bình

Hoa Lư

Nhà thờ Phát Diệm

Bích Động - Tam Cốc

Nhà hàng - khách sạn Hà Nội

NHÀ TRỌ, KHÁCH SẠN HÀ NỘI

Khách sạn bình dân

Khách sãn trong khu phố cổ

Khách sạn cao cấp

GIẢI TRÍ

ĐẶC SẢN HÀ NỘI

Bánh Cuốn Thanh Trì

Chả Cá Lã Vọng

Phở Hà Nội : 2B Lý Quốc Sư

Bánh Tôm Hồ Tây

Cốm Vòng

Bún Thang

Bánh gối, bánh rán

Quầy khế ngọt, khế dầm, ô mai..

Miến Lươn

Xôi giò chả

Bún chả

Chả cá 66

Nem tai, nem sỏ bà Hồng

Bánh cuốn

Bún mắm tôm đậu phụ

Phố ăn chợ Đồng Xuân

Phố ăn uống Tống Duy Tân  và ngõ Cấm Chỉ (hàng Bông)

Chả Nhái, Ếch nộm

Bún miến gan

Phố ăn uống đường Mai Hắc Đế

Phố hải sản Tô Hiến Thành

Phố Ốc hấp thuốc bắc

Phố thịt chó nhà sàn Nhật Tân

Làng rắn Lệ Mật

QUÀHÀ NỘI

Phố Hàng Điếu

Phố Hàng Đường

Bánh cốm Hàng Than

Bánh Đậu xanh

Quà lưu niệm, áo thổ cẩm

Chợ Đồng Xuân

Chợ Hôm

Chợ gốm Bát Tràng

Áo quần

Các sản phẩm sơn mài, thủ công, đồ lưu niệm

Siêu thị

Các công ty du lịch lữ hành quốc tế

Công ty cổ phần :

THỦ ĐÔ HÀ NỘI – TRÁI TIM VIỆT NAM

Hà Nội, thủ đô nước Việt Nam gồm các quận huyện như quận Ba Đình, Cầu giấy, Đống Đa, Hai Bà Trưng, Hoàn Kiếm, Hoàng Mai, Long Biên, Tây Hồ, Thanh Xuân, huyện Đông Anh, Gia Lâm, Sóc Sơn, Thanh Trì, Từ Liêm.

Vài dòng lịch sử:

-     Năm 208 trước công nguyên An Dương Vương Thục Phán của nước Âu lạc đóng đô ở Cổ Loa -            Thế kỉ thứ 5 thời Bắc thuộc đây là trung tâm quận Tống Bình

-     Thế kỉ thứ 6, Lý Bí (Lý Nam Đế 544-548) nổi lên chống chế độ đô hộ phương Bắc, xây thành ở cửa sông Tô Lịch, dựng chùa Khai Quốc (ngôi chùa này về sau dời về Hồ Tây và đổi tên là Trấn Quốc)

-     Đời Đường, Tống Bình đổi tên là Đại La, trung tâm An Nam đô hộ phủ

-     Năm 983, Ngô Quyền dành lại độc lập, đặt kinh đô ở Cổ Loa

-     Năm 1010, Lý Thái Tổ (Lý Công Uẩn) dời đô từ Hoa Lư về. Thấy rồng vàng bay lên vua đặt tên thành là Thăng Long. Văn Miếu, chùa Một Cột, chùa Hòe Nhai được xây dựng từ đời Lý

-     Đời Trần, Thăng Long bị quân Nguyên đánh 3 lần nhưng đều toàn thắng

-     Đời Hồ, Thăng Long đổi tên thành Đông Đô với một Tây Đô mới ở Thanh Hóa

-     Quân Minh chiếm nước ta, đổi Đông Đô thành Đông Quan. Lê Lợi thắng quân Minh, năm 1430 đổi tên là Đông Kinh với một Tây Kinh là Lam Sơn (Lam Kinh) cũng ở Thanh Hóa

-     Đời Lê Trung Hưng với vua Lê chúa Trịnh, kinh đô lại lấy tên là Thăng Long với 36 phố phường

-     Năm 1788 quân Thanh kéo vào Thăng Long. Mùng 5 tết Kỉ Dậu, vua Quang Trung đánh trận Đống Đa, Tôn Sĩ Nghị bỏ chạy

-     Năm 1831, đời Minh Mạng, địa danh Hà Nội bắt đầu xuất hiện. Nhà Nguyễn phá tòa thành các triều trước để xây một tòa thành nhỏ hơn

-     Năm 1873, Francis Garnier dẪN QUÂN Pháp chiếm Hà Nội, tổng đốc Nguyễn Tri Phương tử trận. Năm 1882, quân Pháp do Henry Riviere đánh chiếm Hà Nội, tổng đốc Hoàng Diệu thua trận tự vẫn. Người Pháp san bằng thành lũy Hà Nội, xây những khu phố tây, chọn Hà Nội làm thủ đô Đông Dương

-     Năm 1945, chủ tịch Hồ Chí Minh đọc tuyên ngôn độc lập tại quảng trường Ba Đình

-     Năm 1946, Pháp tái chiếm trở lại đến năm 1954 thua trận phải rút về nước (chiến thắng Điện Biên Phủ)

-     Từ 1966 đến 1973 Hà Nội bị giặc Mỹ ném bom nhiều lần.

-     1975 thống nhất đất nước và phát triển mạnh mẽ cho đến nay.

Khí hậu

ít.

Khí hậu Hà Nội là khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm, mùa hè nóng, mưa nhiều và mùa đông lạnh, mưa

Nằm trong vùng nhiệt đới, Hà Nội quanh năm tiếp nhận được lượng bức xạ mặt trời  dồi dào và có

nhiệt độ cao. Do chịu ảnh hưởng của biển, Hà Nội có độ ẩm và lượng mưa khá lớn.

• Trung bình hằng năm, nhiệt độ không khí 23,6oC, độ ẩm 79%, lượng mưa 1245 mm

• Mỗi năm có khoảng 114 ngày mưa. Hà Nội có đủ bốn mùa xuân, hạ, thu, đông. Sự luân chuyển của các mùa làm cho khí hậu Hà Nội thêm phong phú, đa dạng và có những nét riêng.

• Từ tháng 5 đến tháng 8 là mùa hè: nóng và thi thoảng có mưa rào.

• Từ tháng 9 đến tháng 11 là mùa thu. Thời tiết khô ráo, trời cao, xanh ngắt, gió mát, nắng vàng.

• Từ tháng 11 đến tháng 1 năm sau là mùa đông: Thời tiết lạnh, khô ráo.

• Từ tháng 2 đến tháng 4 là mùa xuân: Cây cối xanh tốt với hàng ngàn loài hoa khoe sắc,  mùa của những lễ hội truyền thống độc đáo, mở đầu là Tết nguyên đán, lễ hội lớn và quan trọng nhất của người Việt Nam.

Nếu đi du lịch bạn nên đi vào mùa thu vì mùa thu là mùa đẹp nhất trong năm, thời tiết mát dịu đôi khi hơi lành lạnh sẽ đem lại cho bạn một cảm giác không nơi nào có được.

DANH LAM THẮNG CẢNH

Văn miếu - quốc tử giám

Văn Miếu - Quốc Tử Giám là trường học cổ của kinh thành Thăng Long và là trường đại học đầu tiên ở vùng Đông Nam Á. Văn Miếu không những là một di tích lịch sử - văn hoá cổ kính, mà còn là nơi tổ chức các hoạt động văn hoá, khoa học đậm đà bản sắc dân tộc của thủ đô Hà Nội.

Văn Miếu được xây dựng tháng 8 năm Canh Tuất, tức tháng 10 năm 1070 (đời vua Lý Thánh Tông) là nơi thờ các thánh hiền đạo nho (Khổng Tử, Mạnh Tử...). Sáu năm sau (1076),

Lý Nhân Tông lập thêm Quốc Tử Giám ở kề phía sau, ban đầu là nơi học của các hoàng tử, sau mở

rộng thu nhận cả những học trò giỏi trong thiên hạ. Văn Miếu có tường bao quanh xây bằng gạch Bát Tràng. Bên trong có những lớp tường ngăn thành năm khu.

Khu thứ nhất bắt đầu với cổng chính. Trên cổng có chữ Văn Miếu Môn, dưới cổng có đôi rồng đá mang phong cách thời Lê Sơ (thế kỷ XV).

Lối đi ở giữa dẫn đến cổng Đại Trung Môn mở đầu cho khu thứ hai. Hai bên còn có hai cổng nhỏ có tên là Thành Đức và Thành Đạt. Vẫn lối đi ấy dẫn tới Khuê Văn Các (gác vẻ đẹp của sao

khuê, sao chủ về văn học). Hai bên gác có hai cổng nhỏ có tên là Súc Văn và Bí Văn (Văn hàm súc và

Văn sáng đẹp).

Khu thứ ba từ gác Khuê Văn tới Đại Thành Môn. Ở giữa khu này có một hồ vuông gọi là Thiên Quang

Tỉnh (Giếng trời trong sáng) có tường hoa bao quanh. Hai bên là khu nhà bia (nơi dựng bia ghi tên những người đỗ tiến sĩ). Hiện nay có 82 bia, xưa nhất là bia ghi khoa Đại Bảo thứ ba (năm 1442),

muộn nhất là bia Cảnh Hưng thứ 40 (năm 1779). Đó là những di vật quý nhất của khu di tích này.

Bước qua cửa Đại Thành là tới khu thứ tư. Một sân rộng, hai bên là hai dãy nhà tả vu, hữu vu, vốn dùng làm nơi thờ các danh nho. Cuối sân là nhà Đại Bái, kiến trúc đẹp và hoành tráng.

Tại đây có một số hiện vật quý: bên trái có chuông Bích Ung đại chung (chuông lớn của nhà Giám) do Nguyễn Nghiễm đúc năm 1768; bên phải có một tấm khánh đá, mặt trong có hai chữ Thọ Xương, mặt ngoài khắc bài minh viết kiểu chữ lệ, nói về công dụng của loại nhạc khí này. Tiếp sau Đại Bái là Hậu Cung nơi đặt tượng Khổng Tử và bốn môn đệ là Nhan Tử, Tăng Tử, Mạnh Tử, Tử Tư. Sau khu Đại Bái vốn là trường Quốc Tử Giám thời Lê, khi nhà Nguyễn chuyển

trường này vào Huế thì ở đây dựng đền Khải Thánh thờ cha mẹ

Khổng Tử. Năm 1947, giặc Pháp đã đốt trụi khu này.

Ngày nay, thành phố Hà Nội đã lập tại đây "Trung tâm hoạt

động văn hoá - khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám" để phát

huy tác dụng của di tích. Đặc biệt trong năm 1999, thành phố đã khởi công xây dựng lại nhà Thái Học, một trong những công

trình lớn chào mừng 990 Thăng Long - Hà Nội.

Đền Bạch Mã

Đền xưa thuộc phường Hà Khẩu, tổng Hữu Túc, huyện Thọ Xương, phủ Hoài Đức,  nay  là  số  3  phố  Hàng  Buồm,  quận  Hoàn  Kiếm,  Hà  Nội.Đền  thờ  thần Long Đỗ, hiệu Quảng Lợi Bạch Mã đại vương (Thần Long Đỗ tức thần núi Long Đỗ, cũng gọi là núi Nùng, nơi tiếp nhận khí thiêng của sông núi kinh thành Thăng Long). Đền đầu tiên được dựng ở trên đỉnh núi Nùng. Đến đời Lý, núi Nùng được chọn để dựng khu Hoàng thành nên đền được dời về Hàng Buồm.

Đền đã được sửa chữa nhiều lần, cuối thế kỷ 17 được tôn thêm nền cũ và mở rộng thêm. Năm 1781, chúa Trịnh chuẩn y cho dân các giáp Mật Thái, Bắc Thượng, Bắc Hạ, và Hà Khẩu xung quanh đền Bạch Mã được "tạo lệ" (sắm lễ vật tế, không phải sưu sai, tạp dịch khác). Năm 1829, sửa chữa thêm tráng lệ. Năm 1839 dựng thêm văn chỉ ở bên trái đền, dựng Phương đình để làm nơi cúng lễ các tuần tiết. Trong đền hiện nay còn lưu giữ được khá nhiều các hiện vật có giá trị như 15 văn bia (nội dung các văn bia đề cập đến sự tích của đền, thần, nghi lễ cúng thần, các lần trùng

tu tôn tạo), các đồ thờ gồm các vũ khí thời cổ như xích, đao, thương, câu liêm...

được sơn son thếp vàng, chạm khắc tinh xảo. Trong đền, ngoài các lư hương đồng, bình đồng, còn có

cả tượng Phật và một đôi hạc, đôi phỗng trong tư thế đứng trang nghiêm.

Lễ  hội  đền  hằng  năm  vào  tháng  Hai  âm  lịch,  trước  đây  có  tổ  chức  lễ  đánh  trâu  rước  xuân.

Đền Quán Thánh

Đền được lập từ khi Lý Thái Tổ dời đô về Thăng Long (1010). Vua cho rước bài vị của thần về ở phía Tây Bắc thành, gọi là Huyền Thiên Trấn Vũ đại đế quán. Quán là nơi thờ tự của đạo Giáo, dân chúng quen  gọi là đền Trấn Vũ hoặc đền Quán Thánh. Đền hiện ở ngã tư đường Thanh Niên và đường Quán Thánh, đời Lê thuộc đất phường Thụy Chương, huyện Vĩnh Thuận, phía Nam

Hồ Tây.

Sự tích đền cho biết: Huyền Thiên Trấn Vũ là thần cai quản phương Bắc, đã nhiều  lần  sang  giúp  nước  Việt  đánh  đuổi  ngoại  xâm:  Lần  thứ  nhất,  vào  đời Hùng  Vương  thứ  VI  đánh  giặc  từ  vùng  biển  tràn  vào,  Lần  thứ  hai,  vào  đời Hùng Vương thứ VII đánh giặc Thạch Linh... Chuyện Huyền Thiên Trấn Vũ còn thêm chi tiết giúp dân trừ tà ma, yêu quái phá hoại đời sống yên lành vùng xung quanh thành Thăng Long: trừ rùa thành tinh (đời Hùng Vương 14), trừ cáo chín đuôi ở Tây Hồ, giúp An Dương Vương trừ tinh gà trắng xây thành Cổ Loa, diệt Hồ ly tinh trên sông Hồng ời Lý Thánh Tông... Đến thời nhà Lê, các

vua cũng thường đến đây để cầu mưa mỗi khi có hạn hán, những lời khấn thần còn ghi trong "Thiên

Nam Dư hạ tập".

Ngôi đền hiện nay đã được sửa chữa nhiều lần. Năm Đinh Tỵ niên hiệu Vĩnh Trị II (1677), đời Lê Hy Tông, chúa Trịnh Tạc sai đình thần là Nguyễn Đình Luân trùng tu. Tượng Huyền Thiên Trấn Vũ được triều đình cho đúc lại bằng đồng đen (hun). Tượng cao 3,07m, chu vi 8m. Tượng mặt vuông, mắt nhìn thẳng, râu dài, tóc xoã không đội mũ, mặc áo đạo sĩ, ngồi trên bục đá, tay trái bắt quyết, tay phải chống gươm có rắn quấn và chống lên lưng một con rùa. Tượng Huyền Thiên Trấn Vũ là một công trình nghệ thuật độc đáo, đánh dấu kỹ thuật đúc đồng và tài nghệ của dân ta cách đây 3 thế kỷ. Tại nhà bái đường còn một pho tượng nữa, nhỏ hơn, cũng bằng đồng đen, nhiều người cho rằng đây là tượng ông Trùm Trọng, người thợ cả đã chỉ huy việc đúc pho tượng Trấn Vũ. Tượng này là do các học trò của ông đúc để ghi nhớ công ơn của thầy. Cùng đúc với tượng là quả chuông cao gần 1,5m treo ở gác tam quan.

Văn bia tại đền do trạng nguyên Đặng Công Chất và tiến sĩ Hồ Sĩ Dương soạn. Thời Tây Sơn, đô đốc

Lê Văn Ngữ, cùng nhiều người nữa đã quyên tiền đúc chiếc khánh bằng đồng (chiều 1,10 x 1,25m) vào năm Cảnh Thịnh thứ hai. Đến đời Nguyễn, vua Minh Mạng đến thăm đền, đã cấp tiền tu sửa. Năm 1923 cho đổi là Trấn Vũ quán. Năm 1856, bố chánh Sơn Tây là Phạm Xuân Quế, bố chánh Hà Nội là Tôn Thất Giáo, tri huyện Vĩnh Thuận là Phan Huy Khiêm đã tổ chức quyên góp trùng tu, sửa

lại chính điện, đình thiêu hương, bái đường và gác chuông, làm thêm hai dãy hành lang bên phải và bên trái, đắp lại 4 pho tượng đại nguyên soái, tượng thần Đương Niên hành khiển, Văn Xương Đế Quân và dời xuống hậu đường phía sau. Năm 1842, vua Thiệu Trị đến thăm và dâng một đồng tiền vàng, cộng với số tiền vàng do các hoàng thân dâng, đúc lại thành vòng. Vòng dùng sợi dây bạc xâu

để treo ở cổ tay tượng thần. Đằng sau đền lại đắp hòn núi non bộ trong một bể con và dựng một đền nhỏ gọi là Vũ Đương Sơn. Sửa chữa xong, có dựng bia do tiến sĩ Lê Hy Vĩnh soạn. Đền hiện nay có 6

bia, kiến trúc, trang trí của đền hiện nay mang phong cách đời Nguyễn.

Đền Voi Phục

Sở dĩ gọi là đền Voi Phục vì tại cửa đền có đắp 2 con voi quỳ ngay ở cổng đi vào.  Đền  còn  có  tên  là  đền  Thủ  Lệ;  Linh  Lang  do  thờ  thần  Linh  Lang  đại vương. Đền nằm phía Tây kinh thành Thăng Long cũ, nay thuộc phường Cầu Giấy, quận Ba Đình, Hà Nội. Đền là một trong "Thăng Long tứ trấn", được dựng năm Chương Thánh Gia Khánh thứ 7 (1065) đời Lý Thánh Tông. Tương truyền Linh Lang là con trai thứ 4 của vua Lý Thánh Tông.

Trải qua những biến thiên của lịch sử và  nhiều lần trùng tu nay đền không còn hình dáng cũ: Đền chính là địa bàn trận phục kích quân Pháp của quân dân ta ngày 21-

12-1873 và ngày 18-5-1882 (ngày2 tên quan 5 giặc là Villers và Henri Rivière đã tử trận). Năm 1947, giặc Pháp  mở rộng chiến tranh, đánh lên Sơn Tây, đã đốt trụi đền Voi Phục. Đến năm 1953, dân vùng này đã quyên góp tiền và xây dựng lại, song không được như cũ. Từ năm 1954 đến nay cũng đã có nhiều đợt tu sửa nhỏ.

Trong đền có hai pho tượng đồng và hòn đá to có vết lõm, tương truyền là nơi Linh

Lang  nằm  gối  đầu  lên  rồi  hoá  thành  con  giao  long  và  trườn  xuống  hồ.  Đầu  năm

1994, nhân dân Thủ Lệ đã quyên góp đúc lại quả chuông chiều cao 93cm, đường kính miệng 70cm, thân chia 4 múi, mỗi múi có 2 hàng chữ Hán đúc nổi: "Tây trấn thượng đẳng".

Đường vào đền có nhiều cây cổ thụ, đền được xây cạnh hồ Thủ Lệ, có khuôn viên rộng rãi, cây cối xanh um tùm nên được coi là một cảnh  đẹp của thủ đô Hà Nội.

Đình Kim Liên

Đình trước đây thuộc địa phận phường Kim Hoa, sau thuộc phường Đông Tác, huyện Thọ Xương, phủ Hoài Đức nay là phường Phương Liên, quận Đống Đa, Hà Nội. Đình thờ thần Cao Sơn. Tương truyền thần đã có công giúp Sơn Tinh chiến thắng Thuỷ Tinh và sau này lại giúp vua Lê Tương Dực dẹp loạn, khôi phục nhà Lê. Do đó vua Lê cho xây đền, dựng bia để hương khói phụng thờ. Chịu ảnh hưởng của thăng trầm lịch sử, đến nay đình không còn nguyên dạng

(toàn bộ nhà bái đường đã bị tàn  phá), chỉ còn lại nhà hậu đường 3 gian, tam quan, cổng gạch và hai

dải vũ. Tam quan và đình xây trên gò đất cao, từ sân bước lên phải qua 9 bậc gạch, hai bên thềm là

hai sấu đá niên đại thời Lê. Tam quan  xây thành nhà hoàn chỉnh, kiểu tường hồi bít đốc. Bốn góc tường hồi có bốn cột trụ, bốn bộ vì đỡ mái làm theo kiểu “chồng giường, giá chiêng, cột trốn”. Các con giường chạm nổi hình mây cuốn, câu đầu và hai bẩy hai vì ngoài chạm bong kênh và chạm lộng nhiều lớp hình tứ linh. Trong đình vẫn còn long ngai thờ thần Cao Sơn và hai nữ thần phối hưởng: Thuỷ Tinh đệ Tam Tôn nữ và Huệ Minh phu nhân (không rõ sự tích). Ngoài ra đình còn giữ được 39 đạo sắc phong trong đó 26 đạo thời Lê Trung Hưng, 13 đạo thời Nguyễn ngoài ra là các câu đối, bia

đá ghi lại công lao, sự tích của thần...

Đình Kim Liên được coi là một trấn ở phía Nam thành Thăng Long, cùng với các trấn phía Bắc (Trấn Vũ), phía Đông (Bạch Mã), phía Tây (Linh Lang) họp thành Thăng Long Tứ Trấn tạo nên ý nghĩa và tầm vóc của mảnh đất kinh kỳ.

Chùa một cột

Chùa Một Cột là một quần thể kiến trúc gồm ngôi chùa và toà đài giữa hồ, vốn có tên là chùa Diên Hựu và đài Liên Hoa. Đài này từ lâu quen gọi là chùa Một Cột. Chùa xưa nằm ở phía Tây thành Thăng Long, thuộc thôn Ngọc Thanh, Ngọc Hà, nay là địa điểm phía sau Lăng Bác. Chùa được dựng trên một hồ hình vuông, giữa

hồ có một cột đá, cao chừng hai trượng, chu vi chín thước, đầu trụ đặt một toà chùa ngói nhỏ, hình như một đoá hoa sen dưới nước mọc lên vì thế chùa có tên là chùa Nhất Trụ hay chùa Một Cột. Chùa được xây dựng từ năm 1049, tức năm đầu niên hiệu Sùng Hưng Đại Bảo vua Thái Tông nhà Lý. Tục truyền khi ấy vua Thái Tông

tuổi đã cao mà chưa có con trai nên thường đến cầu tự ở các chùa. Một đêm vua nằm chiêm bao thấy đức phật Quan Âm hiện trên đài hoa sen trong một cái hồ vuông ở phía Tây thành, tay bế một bé trai đưa cho nhà vua. Sau đó quả nhiên nhà vua sinh con trai. Thấy ứng nghiệm, vua liền sai lập chùa để

thờ phật Quan Âm. Khi chùa làm xong vua triệu tập toàn bộ các tăng ni phật tử ở kinh thành đứng chầu xung quanh, tụng kinh suốt bảy ngày đêm và lập thêm một ngôi chùa lớn bên cạnh để thờ chư phật gọi là chùa Diên Hựu.

Năm 1105, vua Lý Nhân Tông cho sửa lại chùa, dựng lên một cây tháp bằng đá trắng trước chùa Diên Hựu gọi là tháp Bạch Tuynh. Tháp cao 13 trượng. Từ tháp vào chùa Một Cột đi bằng một hành lang cầu vồng. Mỗi tháng hai ngày Rằm, mồng Một, nhà vua cùng các hậu, phi, cung tần và cận thần tới chùa lễ phật. Đặc biệt cứ đến ngày 8 tháng Tư âm lịch hàng năm là ngày Phật sinh, nhà vua lại ngự ra chùa trước một đêm, giữ mình chay tịnh để làm lễ tắm phật ngày hôm sau. Ngày này rất đông các tăng ni phật tử và nhân dân các nơi tới dự, làm nên ngày hội lớn ở kinh đô. Trong ngày này, tại chùa có lễ phóng sinh. Lễ phóng sinh bắt đầu ngay sau lễ

tắm phật, nhà vua đứng trên đài cao, tay cầm một con chim thả cho bay đi, sau đó đến các tăng ni và các thiện nam tín nữ đua nhau mỗi người thả một con, bóng chim bay rợp

trời.

Sử cũ chép vào năm Long phù thứ tám (1108), nhà vua cho xuất kho một vạn  hai  ngàn  cân  đồng  để  đúc  một  quả  chuông  lớn  gọi  là  Giác  thế  chung (chuông  thức  tỉnh  người  đời),  để  treo  ở  chùa  Diên  Hựu.  Lại  xây  một  toà Phương đình bằng đá xanh cao tám trượng, trên nóc đình đóng những gióng sắt to để treo chuông. Nhưng chuông đúc xong đánh lại không kêu nên đành

bỏ ngoài ruộng. Lâu ngày bị lãng quên, chuông thành tổ của rùa, vì thế chuông có tên Quy điền.

Năm 1922 trường Viễn đông Bác cổ có sửa chữa lại chùa và giữ đúng theo kiến trúc cũ.

Đêm 11-9-1954, bọn tay sai thực dân Pháp trước khi giao trả Thủ đô cho Chính phủ và nhân dân ta đã cố tình đặt mìn phá hoại chùa. Sau ngày tiếp quản Thủ đô, Chính phủ đã cho chiếu theo đồ dạng cũ, sửa chữa lại. Tháng 4-1955, chùa Một Cột được dựng hoàn nguyên như cũ. Cho đến năm 1958, nhân dịp Hồ Chủ Tịch đi thăm ấn Độ, nhân dân ấn đã kính tặng người cây Bồ đề của đất Phật và đã được trồng tại sân chùa.

Thành Cổ Hà Nội

Thành cổ xưa nằm trong một khuôn viên khá rộng, phía tây giáp phường Hoàng Diệu, phía đông giáp đường Nguyễn Tri Phương, phía nam giáp đường Trần Phú, phía bắc giới hạn bởi phố Phan Đình Phùng, thuộc quận Ba Đình.

Năm 1010, vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long, toà thành được xây dựng và mở rộng ở các vương triều sau. Thành Thăng Long được qui hoạch kiểu "Tam trùng thành quách" với ba vòng thành lồng nhau. Cấm thành, hay Long Phượng thành thời Lý - Trần ở trong cùng, là khu vực hoàng cung. Hoàng thành ở giữa bọc lấy khu kinh tế thị dân ở phía đông. Ngoài cùng là dải La thành hay Đại La thành. Năm 1805, nhà Nguyễn xây thành Hà Nội đã giữ

lại khu vực Cấm thành làm hành cung cho vua ở mỗi khi tuần du phía bắc. Thời Pháp, khi phá thành Hà Nội, nguời Pháp cũng giữ lại khu này làm chỉ huy sở của quân đội.

Năm công trình kiến trúc cổ còn sót lại sau khi Pháp phá thành Hà nội, tính từ phía nam lên bắc gồm các hạng mục sau: Cột cờ, cửa Đoan Môn, nền điện Kính Thiên, Hậu Lâu và cửa chính Bắc Môn.

Cửa Đoan Môn là toà duy nhất còn được giữ lại trong tổng thể, bao gồm một vọng lầu có hai tầng, lầu trên tám mái, dưới gồm một lối vào mở năm cửa lớn. Phía trên cổng chính, mặt nam

còn hàng chữ "Đoan Môn". Hiện nay Đoan Môn còn tương đối nguyên vẹn.

Điện Kính Thiên, điện bị phá năm 1886 để làm toà nhà ban chỉ huy pháo binh (quân

đội Pháp). Hiện chỉ còn lại những bậc thềm đá với hai hàng lan can rồng đá ở giữa, hai hàng lan can đá chạm khắc hai bên ở phía nam, phía bắc cũng có một bậc thềm

trang trí rồng đá. Tam cấp ở điện Kính Thiên ở mặt nam có tất cả 10 bậc, mặt bắc có bảy bậc do những viên đá lớn ghép lại.

Hậu Lâu, còn gọi là Lầu công chúa, xây bằng gạch, phía dưới hình hộp, trên là công trình kiến trúc ba tầng. Lầu dưới có ba tầng mái, lầu trên là hai tầng mái.

Bắc Môn, có dạng hình thang mà hai bên là hình tam giác, lòng hình vòm cuốn xây bằng gạch, mép cửa kè đá hình chữ nhật, diềm trên bằng đá trang trí nền cánh sen. Phía bắc cửa có tấm biển đá viết chữ

Hán "Chính Bắc Môn". Bên cạnh phía phải cũng gắn một tấm biển đá khắc ngày 25-4-1882 và hai vết đạn đại bác - dấu vết của cuộc chiến tranh với Pháp. Cửa thành vẫn còn, Vọng Lâu ở trên nền cổng thành đã bÞ phá. Thành phố đã làm lại Vọng Lâu để khôi phục lại vẻ đường bệ, chững chạc vốn có của nó.

Năm điểm di tích trên tuy quy mô kiến trúc không lớn, song cùng với những di tích còn nằm lại dưới lòng đất minh chứng về một trung tâm chính trị, kinh đô của đất nước suốt gần nghìn năm lịch sử.

Ở phía nam thành cổ Hà Nội, còn lưu lại một phần kiến trúc của trường đại học đầu tiên ở Việt Nam: Văn Miếu - Quốc Tử Giám  khởi dựng vào đầu thế kỉ XI dưới thời nhà Lý.

Thành cổ Hà Nội nằm ở khoảng giữa của Hồ Tây và Hồ Hoàn Kiếm là khu thành cổ Hà Nội. Thành Hà Nội cổ được xây từ thế kỷ XI, đã nhiều lần bị phá huỷ, xây lại

rồi lại bị tàn phá. Lần tàn phá cuối cùng là vào cuối thế

kỷ XIX. Toàn bộ tường thành và các cung điện cổ đã bị

phá huỷ chỉ còn lại một vài di tích. Trên phố Phan Đình Phùng còn cửa bắc của thành xây bằng đá tảng

và gạch nung rất kiên cố. Trên bờ tường vẫn còn dấu vết của đạn đại bác khi Pháp tấn công.

Cột cờ Thành Hà Nội xây năm 1812 hiện nằm trên đường Điện Biên Phủ, cao 40m gồm ba nền thềm rộng và tháp cổ hình lăng trụ, bên trong có cầu thang xoắn ốc dẫn lên kỳ đài. Trong Thành Cổ chỉ còn dấu tích của các nền cung điện. Ở phía nam Thành cổ Hà Nội, còn lưu lại một phần kiến trúc của

trường đại học đầu tiên ở Việt Nam: Văn Miếu - Quốc Tử Giám, cũng được khởi dựng vào đầu thế kỷ

XI dưới thời nhà Lý.

Ô Quan Chưởng

Đây là một trong 21 cửa ô còn sót lại của toà thành Thăng Long cũ xây dựng vào năm Cảnh Hưng thứ 10 (1749), đến năm Gia Long thứ ba được xây dựng lại và giữ nguyên kiểu cách đến ngày nay.

Hiện cửa ô còn nguyên cửa chính và hai cửa con hai bên, trên tường cửa chính có gắn một tấm đá đặt năm 1882 ghi lệnh cấm người canh gác không được sách nhiễu nhân dân mỗi khi qua lại cửa ô. Bên trên cửa lớn có ba chữ Hán "Đông Hà Môn" tức là cửa ô Đông Hà, tên gọi một phường thời Lê bao gồm khu vực Hàng Chiếu, Thanh Hà, Đào Duy Từ. Cửa ô còn có tên gọi khác là Ô Quan Chưởng.

Tương truyền, tên gọi này bắt nguồn từ sự kiện năm Tự Đức thứ 26, khi thực dân Pháp đánh thành Hà Nội (20-11-1873), chúng kéo quân từ dưới

tàu chiến đậu ở bến sông lên, khi bắt đầu qua cửa ô Đông Hà thì vấp phải sức kháng cự quyết liệt của quân Hà Nội do một viên quan chưởng cơ chỉ huy và bị thiệt hại khá nặng. Về sau Pháp có thêm viện binh. Kết cục, viên chưởng cơ cùng toàn thể binh lính gồm một trăm người đều anh dũng hy sinh. Để tỏ lòng ngưỡng mộ người chưởng cơ anh dũng, nhân dân đổi gọi cửa ô là ô Quan Chưởng.

Tuy nhiên, sự kiện năm 1873 cho đến nay vẫn chưa được xác minh. Vì vậy, tên ô Quan Chưởng vẫn còn đó như một tồn nghi của lịch sử.

Khu di tich Hồ Hoàn Kiếm

Đẹp như một lẵng hoa giữa lòng thành phố, hồ Hoàn Kiếm được bao quanh bởi các đường phố Đinh

Tiên Hoàng, Lê Thái Tổ, Hàng Khay. Ba con phố này dài khoảng 1.800m. Mặt nước là tấm gương lớn soi bóng la đà những cây cổ thụ, những rặng liễu thướt tha tóc rủ,

những mái đền, chùa cổ kính, tháp cũ rêu phong, các toà nhà mới cao tầng vươn lên trời xanh.

Trước đây hồ có tên là Lục Thủy vì sắc nước bốn mùa xanh trong. Thế

kỉ XV, hồ Lục Thủy đổi tên là hồ Hoàn Kiếm (trả gươm), gọi tắt là hồ Gươm. Cái tên Hoàn Kiếm gắn liền với câu chuyện trả gươm cho rùa vàng của vua Lê Thái Tổ.

Rùa là một trong bốn vật linh (Long, ly, quy, phượng) trong tâm thức văn hoá dân gian. Giống rùa quý này vẫn còn sinh sống trong lòng hồ, hằng năm có đôi lần nhô lên mặt nước. Thật hạnh phúc cho du khách nào nhìn thấy rùa nổi trên mặt hồ.

Trong hồ có hai đảo nổi. Đảo lớn là đảo Ngọc ở phía bắc hồ, gần bờ đông, có cầu Thê Húc sắc đỏ uốn cong nối ra đảo. Đảo Rùa nhỏ hơn, trên có ngọn tháp cổ ở phía nam hồ, giữa bốn bề lung linh bóng nước. Hồ Hoàn Kiếm là nơi hội tụ, điểm hẹn của du khách bốn mùa: Mùa xuân đậm đà lễ hội truyền thống và rực rỡ sắc hoa đào. Mùa hạ ùa ra từng cơn gió lồng lộng, quạt đi cái oi bức của phố  phường râm ran tiếng ve. Mùa thu với màn sương huyền ảo, dáng liễu mơ hồ như thực, như hư. Mùa đông, lá vàng trải thảm, những giọt mưa phùn bay lất phất mang theo hơi lạnh. Hồ Hoàn Kiếm mãi mãi là dấu ấn vẻ vang thời giữ nước và khát vọng hoà bình của dân tộc Việt Nam.

Đền Ngọc Sơn

Đền được xây dựng trên đảo Ngọc, trong Hồ Hoàn Kiếm cùng với Tháp Bút, Đài Nghiên, cầu Thê Húc

(cầu đậu nắng ban mai), lầu Đắc Nguyệt (lầu được trăng), đình Trấn Ba (đình chắn sóng) và đền chính hợp thành cụm di tích lịch sử kiến trúc - nghệ thuật và danh lam, thắng cảnh tiêu biểu của thủ đô.

Đảo Ngọc Sơn xưa được gọi là Tượng Nhĩ (tai voi), vua Lý Thái Tổ dời đô ra Thăng Long đặt tên là Ngọc Tượng, đến thời Trần đổi thành Ngọc Sơn. Truyền thuyết kể rằng, ở gò trong hồ đá, có các tiên nữ thường về đây múa hát. Thời vua Lê, Chúa Trịnh xây cung Khánh Thụy ở Ngọc Sơn làm nơi vui chơi. Cuối thời Lê, xây chùa Ngọc Sơn thờ Phật. Đến thời Nguyễn, chuyển thành đền thờ Văn Xương -

Đế Quân, rồi lại phối thờ Lã Động Tân, Quan Đế (tức Quan Vân

Trường), phật A Di Đà và đặc biệt là tướng quân Trần Hưng Đạo. Điều này thể hiện quan niệm Tam giáo đồng nguyên của người Việt.

Năm Tự Đức thứ mười tám (1865), nhà nho Nguyễn Văn Siêu đứng ra

tu bổ lại đền. Đền mới sửa đắp thêm đất và xây kè đá chung quanh, xây đình Trấn Ba, bắc một cầu từ bờ đông đi vào gọi là cầu Thê Húc.

Trên núi Độc Tôn cũ, ông cho xây một tháp đá, đỉnh tháp hình ngọn bút lông, thân tháp có khắc ba chữ

"Tả Thanh Thiên" (viết lên trời xanh), ngày nay thường gọi đó là Tháp Bút. Tiếp đến là một cửa cuốn gọi là Đài Nghiên, trên có đặt một cái nghiên mực bằng đá hình nửa quả đào bổ đôi theo chiều dọc, có hình ba con ếch đội. Trên nghiên có khắc một bài minh nói về công dụng của cái nghiên mực xét về phương diện triết học. Người đời sau ca ngợi là: Nhất đài Phương Đình bút.

Từ cổng ngoài đi vào có hai bức tường hai bên, một bên là bảng rồng, một bên là bảng hổ, tượng trưng cho hai bảng cao quý nêu tên những người thi đỗ, khiến cho các sĩ tử đi qua càng gắng công học hành.

Tên cầu Thê Húc nghĩa là giữ lại ánh sáng đẹp của mặt trời. Cầu Thê Húc dẫn đến cổng đền Ngọc Sơn, còn gọi là Đắc Nguyệt Lâu

(lầu được trăng) dưới bóng cây đa cổ thụ, ở giữa một vùng cây cối um tùm, trông như từ dưới nước nhô lên.

Đền chính gồm hai ngôi nối liền nhau, ngôi đền thứ nhất về phía bắc thờ Trần Hưng Đạo và Văn Xương. Tượng đặt ở hậu cung trên bệ đá cao khoảng 1m, hai bên có hai cầu thang bằng đá. Tượng Văn Xương đứng, tay cầm bút. Phía nam có đình Trấn Ba (đình chắn sóng - ngụ ý là cột trụ đứng vững giữa làn sóng không lành mạnh trong nền văn hoá đương thời). Đình hình vuông có tám mái, mái hai tầng có tám cột chống đỡ, bốn cột ngoài bằng đá, bốn cột trong bằng gỗ.

Tuy là một ngôi đền kiến trúc mới, song đền Ngọc Sơn là một điển hình về không gian và tạo tác kiến trúc. Sự kết hợp giữa đền và hồ đã tạo thành một tổng thể kiến trúc Thiên - Nhân hợp nhất, tạo vẻ đẹp cổ kính, hài hoà, đăng đối cho đền và hồ, gợi nên những cảm giác chan hoà giữa con người và thiên nhiên. Đền và hồ đã trở thành những chứng tích gợi lại những hoài niệm về lịch sử dân tộc, thức tỉnh niềm tự hào chính đáng, lòng yêu nước, cũng như tâm linh, ý thức mỗi người Việt Nam trước sự trường tồn của dân tộc.

Tháp Hòa Phong

Nguyễn Đăng Giai.

Tháp đứng trên vỉa hè bên phía hồ Hoàn Kiếm đối diện với Trung tâm Ngoại vụ Bưu điện Hà Nội qua trục đường Đinh Tiên Hoàng.

Đây là di vật còn sót lại của chùa Báo Ân, còn gọi là chùa Quan Thượng, một quần thể kiến trúc Phật giáo nổi tiếng một thời. Nguyên là vào giữa thế kỷ XIX ở chỗ này và toàn thể khu vực trung tâm Bưu điện có một ngôi chùa lớn. Khuôn viên hình tám cạnh gồm hai chục nếp nhà, nhà thờ Phật, nhà thờ

Mẫu, nhà in Kinh, nhà cho các sư ở, cả thảy trên một trăm gian, bên trong trang trí rất tráng lệ. Ngoài chùa là hồ sen.

Trước cửa chùa là ngọn tháp Hoà Phong. Chùa được xây dựng vào năm

1846 theo sáng kiến của Quan Thượng (chức quan đứng đầu tỉnh Hà Nội)

Năm 1898, cùng với đà mở mang xây dựng đường phố mới, chùa bị phá hủy, chỉ còn ngọn tháp Hòa Phong. Đây là một loại tháp hiếm có ở Hà Nội, thuộc loại tháp bốn cửa, biến dạng của Stupa (một loại hình tháp của Phật giáo Ấn Độ). Bốn mặt tầng hai có hình bát quái. Bát quái ban đầu là công cụ chỉ phương hướng, theo vũ trụ quan Trung Hoa. Tháp Hòa Phong là tổng hợp những quan niệm về vũ trụ

của Phật giáo.

Hồ Tây

Hồ Tây, mặt gương của Hà Nội, lá phổi của chốn Long thành có diện tích rộng hơn 500 ha với một bề dày lịch sử mấy nghìn năm. Đường vòng quanh hồ dài tới 17km. Ngành địa lý lịch sử đã chứng minh rằng hồ là một đoạn sông Hồng cũ còn rớt lại sau khi sông đã đổi dòng... Có thể do sông hồ biến đổi như vậy mà đã xuất hiện nhiều truyền thuyết về hồ và tên gọi của hồ.

Ví như theo truyện "Hồ Tinh" thì có tên là hồ (hoặc đầm) Xác Cáo, vì truyện kể là có một con cáo chín đuôi ẩn nấp nơi đây làm hại dân. Long Quân mới dâng nước lên phá hang cáo, hang sập thành ra hồ.

Theo  truyện  "Khổng  lồ  đúc  chuông"  thì  hồ  lại  có  tên  là  Trâu  Vàng. Truyện kể rằng có ông khổng lồ có tài thu hết đồng đen của phương bắc đem đúc thành chuông. Khi thỉnh chuông, tiếng vang sang bên bắc. Vì đồng đen là mẹ vàng nên con trâu vàng phương Bắc nghe tiếng chuông liền vùng đi tìm mẹ. Tới đây nó quần mãi đất, khiến sụt thành hồ.

Theo thư tịch thì thế kỷ XI, hồ này đi vào lịch sử với tên là Dâm Đàm (Đầm mù sương), tới thế kỷ XV

thì đã gọi là Tây Hồ. Hồ còn có tên là Lãng Bạc, trùng với tên nơi diễn ra những trận đánh ác liệt giữa quân của Hai Bà Trưng và quân Hán ở vùng Tiên Sơn tỉnh Bắc Ninh

Hồ Tây từ lâu lắm đã là thắng cảnh. Thời Lý - Trần, các vua chúa lập quanh hồ nhiều cung điện làm

nơi nghỉ mát, giải trí, như cung Thúy Hoa thời Lý, điện Hàm Nguyên thời Trần nay là khu chùa Trấn Quốc, cung Từ Hoa thời Lý nay là khu chùa Kim Liên, điện Thuỵ Chương thời Lê nay là khu trường Chu Văn An...

Những ngày sóng yên gió lặng, chơi thuyền Hồ Tây là một thú tao nhã. Lướt trên sóng hồ nhiều thi sĩ

đã có những vần thơ tuyệt tác như Nguyễn Du, Nguyễn Công Trứ, Nguyễn Khuyến...

Nếu làm một cuộc đi dạo quanh hồ thì đồng thời cũng được thăm khá nhiều di tích và thắng cảnh. Làng Nghi Tàm, quê hương nhà thơ "Bà huyện Thanh Quan" với chùa Kim Liên có kiến trúc độc đáo; làng Nhật Tân nguồn hoa đào mỗi độ xuân về, tương truyền là nơi Lạc Thị đời Hồng Bàng sinh ra một bọc trứng nở thành bảy con rồng. Rồi làng Xuân Tảo với đền Sóc thờ Thánh Gióng, làng Trích Sài có chùa Thiên Niên thờ bà tổ nghề dệt lĩnh, sang làng Kẻ Bưởi có nghề làm giấy cổ truyền và đền Đồng Cổ nơi bách quan hội thề thời Lý, làng Thụy Khuê có chùa Bà Đanh nổi tiếng một thời... Và đặc sắc nhất là đền Quán Thánh. Lại còn cả một số công trình nhà ở mới xây dựng bên hồ làm quang cảnh thêm đa dạng.

Cùng  với  hồ  Trúc  Bạch,  Hồ  Tây  làm  giàu  thêm  chất  thơ ở  nội  thành  Hà  Nội  đồng  thời  cũng  làm giàu cho Hà Nội về kinh tế, vì đó là những vựa cá đem lại nguồn thu lớn.

Hồ Trúc Bạch

Hồ Trúc Bạch cách Hồ Tây bởi con đường Thanh Niên. Đường Thanh Niên có từ năm 1957 - 1958 theo ý kiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, sau khi hồ được thanh niên học sinh Hà Nội lao động trong những ngày thứ bảy cộng sản mở rộng như ngày nay. Trước gọi là đường Cổ Ngư, hình thành từ một con đê hẹp được đắp ngăn một góc Hồ Tây.

Hồ Trúc Bạch có từ thế kỉ XVII khi dân hai làng Yên Hoa (nay là Yên Phụ) và Yên Quang (nay là phố

Quán Thánh) đắp con đê ngăn góc đông nam Hồ Tây để nuôi bắt cá. Từ khi thành một hồ biệt lập, hồ

đã đi vào thư tịch cổ. Sách "Tây Hồ chí" cho biết nguyên ở phía nam hồ có làng Trúc Yên, có nghề làm mành, do đó nhà nào cũng trồng trúc, trúc mọc như rừng. Thời chúa Trịnh Giang (1729 - 1740) xây ở

đây một cung điện gọi là Viện Trúc Lâm. Về sau, viện trở thành nơi giam cầm những cung nữ có lỗi, phải dệt lụa để mưu sinh. Lụa đẹp, bóng bẩy, nổi tiếng khắp kinh thành, gọi là lụa làng Trúc.

Ven hồ Trúc Bạch có nhiều di tích lịch sử và công trình kiến trúc đặc sắc như đền Quán Thánh ở ngay góc tây nam hồ. Phía đông có chùa Châu Long (phố Châu Long), tương truyền xây từ thời Trần, là nơi tu hành của công chúa con vua Trần Nhân Tông. Có đền An Trì, nơi thờ Uy Đô, một anh hùng chống quân Nguyên.

Ba phía chung quanh hồ phố xá che khuất, chỉ có phía tây giáp đường Thanh Niên mới bày ra vẻ đẹp

êm  ả  phẳng  lặng  của  mặt  hồ.  Phía  bắc  hồ  có  một  gò  đất  nhỏ,  trên  gò  có  đền  thờ  Cẩu  Nhi  gắn  với chuyện Lý Công Uẩn dời đô.

Lý Công Uẩn sinh năm Giáp Tuất (974), dời đô năm Canh Tuất (1010). Mà "Tuất" là "chó" - một trong 12 con vật theo lịch âm. Trong tín ngưỡng cổ truyền chó là con vật có khả năng xua đuổi tà ma, bảo vệ đất đai. Huyền thoại kể rằng trước ngày Lý Công Uẩn dời đô, có một con chó tới làm ổ đẻ con trên đỉnh núi Nùng, nơi này sau dựng "Chính điện đài" và lập bên điện ngôi đền thờ chó mẹ và chó con. Đến triều đại sau, đền thờ Cẩu Nhi được dời ra ngoài hoàng thành, dựng trên gò trong hồ Trúc.

Hồ Trúc Bạch cùng với công viên Lý Tự Trọng và Hồ Tây tạo thành một tổng thể thiên nhiên hài hoà, làm thành một thắng cảnh đẹp của thủ đô Hà Nội.

Khu di tích phủ Chủ tịch

Phủ Chủ tịch là toà nhà bốn tầng nhìn ra đường Hùng Vương, được xây dựng năm 1901. Thời Pháp thuộc, đây là nơi ở và làm việc của Toàn quyền Pháp ở Đông Dương (có tên là Phủ Toàn quyền). Hiện nay, địa điểm này là nơi các vị đứng đầu Nhà nước ta tiếp đón các đoàn khách quan trọng nước ngoài và là nơi để các đại sứ các nước đến trình quốc thư. Tại đây, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chủ trì nhiều cuộc họp Hội đồng Chính phủ.

Quảng trường Ba Đình

Hà Nội là trái tim của nước Việt Nam, Quảng trường Ba Đình là trái tim của Hà Nội. Tại đây đã diễn ra những sự kiện trọng đại của thủ đô và cả nước. Ngày trước, đây vốn là khu vực cửa tây của thành Hà

Nội cổ. Thực dân Pháp phá thành làm một vườn hoa nhỏ gọi là điểm tròn Pugininer. Năm 1945 mới có

tên là vườn hoa Ba Đình. Chữ Ba Đình là để gợi nhớ dải đất Ba Đình ở tỉnh Thanh Hoá, nơi đã nổ ra cuộc khởi nghĩa chống Pháp kéo dài từ tháng 9 -1886 đến tháng 1-1887.

Quảng trường là nơi chứng kiến hàng trăm nghìn người về dự lễ Độc lập ngày 2-9-1945. Ngày 9-9-

1969, sáu ngày sau khi Hồ Chủ tịch qua đời, tại

Quảng trường này, đồng bào thủ đô và các địa phương cùng 34 đoàn đại biểu quốc tế đã tới đây dự lễ truy

điệu trọng thể vị Anh hùng giải phóng dân tộc Việt

Nam, nhà văn hoá kiệt xuất.

Ngày nay, mặt chính của quảng trường là Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trước lăng là khoảng không

gian rộng lớn với 320m chiều dài và 100m chiều rộng, đủ chỗ cho 200 nghìn người dự mít tinh. Quảng trường có 168 ô cỏ bốn mùa xanh tươi. Chính giữa là cột cờ cao 30 mét. Quảng trường Ba Đình đã trở thành không gian thiêng liêng của thủ đô Hà Nội.

Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh

Lăng là nơi giữ gìn thi hài của Chủ tịch Hồ Chí Minh, có mặt chính nhìn ra Quảng trường Ba Đình lịch sử. Đây là kết quả lao động sáng tạo của các nhà khoa học Nga và Việt Nam.

Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh là nơi an nghỉ vĩnh hằng của người lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam.

Lăng chính thức được khởi công ngày 2-9-1973, tại vị trí của lễ đài cũ giữa quảng trường Ba Đình, nơi Bác Hồ đã từng chủ tọa các cuộc mít tinh lớn.

Lăng được khánh thành vào ngày 29-8-1975. Toàn bộ khu di tích lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh rộng 14 ha. Lăng cao 21,6m gồm ba lớp. Lớp dưới tạo dáng bậc thềm là lễ đài dành cho Đoàn Chủ tịch trong các cuộc mít tinh. Lớp giữa, phần trung tâm của lăng gồm phòng thi hài và những hành lang, cầu thang lên xuống. Quanh bốn mặt là những hàng cột vuông ốp đá hoa cương, nhìn từ bên ngoài, mặt nào cũng thấy năm khoảng đều nhau, gợi nhớ ngôi nhà năm gian truyền thống Việt Nam. Lớp trên cùng là mái lăng hình tam cấp bằng đá hồng ngọc mầu mận chín. Nhìn tổng thể lăng có hình bông hoa sen cách điệu.

Trước mặt lăng có cột cờ cao 30m. Hàng tre ngà hai bên biểu tượng hình ảnh làng quê Việt Nam. Hai bên trái và phải ở mặt trước lăng được trồng 18 cây vạn tuế (mỗi bên chín cây). Vào gần hơn, hai bên cửa lăng là hai cây đại, tượng trưng cho sự trong sáng, thanh cao của Bác Hồ.

Ở mặt chính lăng có dòng chữ Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng đá hồng ngọc màu mận chín.

Hai bên lăng là vườn cây, hoa quả tiêu biểu của các vùng quê Việt Nam bốn mùa tươi tốt, quần tụ toả bóng mát và trổ hoa.

Bước vào phòng ngoài, trước mặt trên tường đá hoa cương màu đỏ sẫm có hàng chữ vàng óng ánh "Không có gì quí hơn độc lập tự do", dưới đó là chữ ký quen thuộc của Bác. Lên hết cầu thang là tới phòng thi hài, nơi Bác an nghỉ. Phía đầu Bác nằm, trên nền tường ốp đá trắng gắn nổi hình cờ Đảng và cờ Tổ quốc. Hòm kính có thi hài Bác bên trong đặt trên đài hoa đước ghép bằng đá đen huyền lấp lánh muôn ngàn hạt sáng. Cách bố trí lối đi từ ba phía cho phép mọi người chiêm ngưỡng Bác được lâu hơn,

lối đi rộng, nên nhiều người cùng lúc đều được nhìn thấy Bác. Qua lớp kính trong suốt, Bác như vừa ngả lưng chợp mắt. Vẫn bộ quần áo ka-ki bạc mầu, dưới chân Bác vẫn là đôi dép cao su giản dị.

Lăng Chủ Tịch Hồ Chí Minh là nơi an nghỉ vĩnh hằng của Người, là biểu tượng lòng tôn kính và biết ơn vô hạn của dân tộc Việt Nam đối với lãnh tụ của mình.

Nhà sàn Bác Hồ

Trong khu vườn rộng sau Phủ Chủ tịch, có một con đường hẹp trải sỏi, hai bên trồng xoài dẫn tới một ngôi nhà sàn nhỏ nhắn bình dị, nằm giữa những vòm cây. Hàng rào dâm

bụt bao quanh nhà, cổng vào kết bằng cành cây đan xen nhau. Đó là ngôi nhà Bác Hồ ở và làm việc từ ngày 17-5-1958 cho tới khi Người qua đời.

Tầng dưới nhà sàn là nơi Bác thường họp với Bộ Chính trị. Tầng trên là hai phòng nhỏ, nơi Bác làm việc và phòng ngủ với những vật dụng đơn sơ giản dị. Trước nhà là ao cá Bác nuôi, bên bờ ao là các loài hoa phong lan nở quanh năm.

Nhân dân từ mọi miền đất nước cũng như du khách quốc tế đến thủ đô Hà Nội, ai cũng muốn đến viếng lăng, thăm nhà ở của Bác và đi dạo quanh Quảng trường Ba Đình lịch sử.

Sau nhà là vườn quả với hàng trăm loài cây quý do các địa phương đưa về trồng, như cây vú sữa của đồng bào miền nam gửi biếu Bác năm 1954, bưởi Phúc Trạch, Biên Hòa, Mê Linh; cam Hải Hưng, Xuân Mai, Vân Du, Xã Đoài; quýt Hương Cần, Lý Nhân; táo Thiện Phiến, Ngọc Hồ; song mai Đông Mỹ; hồng Tiên Điền (quê hương nhà thơ Nguyễn Du). Trong vườn còn có cả những loại cây từ nước ngoài như ngàn hoa, cây bụt mọc quanh ao, cây cau vua gốc từ Caribê...

Khu phố cổ

Ở Việt Nam, ngoài Hội An, chỉ có Hà Nội là còn giữ được một số ngôi nhà cổ. Do khí hậu, thời tiết, chất liệu, nguyên vật liệu xây dựng và do cả chiến tranh, diện mạo của khu phố cổ như hiện thấy chỉ có từ cuối thế kỷ XIX. Nhưng theo các nguồn sử liệu khác nhau thì khu phố này đích thực là nhân lõi của kinh đô Thăng Long từ khi mới thành lập, tức là đã có tới gần ngàn năm tuổi.

Nói về địa giới không gian khu phố cổ

thì có thể coi đó là một hình tam giác

cân có đỉnh là phố Hàng Than, cạnh phía

đông là đê sông Hồng, cạnh phía tây là phố Hàng Cót, Hàng Điếu, Hàng Da, còn là trục Hàng Bông - Hàng Gai - Cầu Gỗ. Trước khi người Pháp đến, các phố đều chung một dáng dấp, chi chít dọc ngang kiểu bàn cờ, phần lớn mang

tên gọi của mặt hàng sản xuất hay kinh doanh tại những nơi đó: Hàng Đường, Hàng Bạc, Hàng Bồ...

Tất cả các ngôi nhà hai bên đường đều theo kiểu "nhà ống". Nhà như một cái ống, bề ngang hẹp, chiều dài sâu có khi thông ra một ngõ khác, phố khác. Bố cục cũng tương tự như sau: Gian ngoài là chỗ bán hàng hoặc làm hàng. Tiếp đó là một khoảng sân lộ thiên để lấy ánh sáng. Trên sân có bể cạn (trong có hòn non bộ, thả cá vàng), quanh sân là các cây cảnh, giàn hoa. Gian nhà trong mới là nơi ăn ở và nối vào đó là khu phụ. Phần lớn là nhà một tầng lợp bằng những viên ngói nhỏ nhắn, với nét đặc trưng là hai bức tường hồi vượt lên khỏi mái, xây dật cấp như những bậc thang và đầu nóc là hai trụ đấu ngộ nghĩnh. Cũng có một số nhà xây thêm tầng gác nhưng thấp và không mấy khi trổ cửa sổ, nếu có thì rất nhỏ (vì các triều đại cũ cấm  dân không được nhìn mặt vua, nhất là nhìn từ trên cao, khi vua ngự giá trên đường).

Nhà ống ở khu phố cổ Hà Nội bé nhỏ, bình dị, vừa là xưởng sản xuất thủ công, vừa là nơi sinh hoạt của

gia đình. Người mua kẻ bán vào mọi thời điểm, đem lại cảnh tượng tấp nập và nhà cạnh nhà, liền mái, liền tường, sum vầy nâng đỡ nhau. Cái hấp dẫn của khu phố cổ Hà Nội chính là tổng thể do người xưa đã sắp xếp thành một cơ thể đầy sống động, khăng khít, gắn bó, kề tựa mà tồn tại, sinh sôi... Bên cạnh các nhà ống còn phải kể tới các đình chùa, đền miếu rải rác trong nhiều đường phố. Những công trình này trước hết là các nơi thờ của các làng thôn phường cũ, như đình 38 Hàng Đường là của làng Đức Môn, một làng mà phố Hàng Đường chạy qua nay là chùa Huyền Thiên. 54 Hàng Khoai là chùa của làng cùng tên, nay là đất đai phố Hàng Khoai. Các công trình đó phản ánh gốc gác của cư dân kinh thành từ nhiều nơi khác về làm ăn, như đình Hoa Lộc 90 Hàng Đào là của phường nhuộm màu ở Đan Loan (Hải Hưng) lập ra, đình Tú Đình Thị 2A ngõ An Thái là nơi thờ tổ nghề thêu dân làng thêu Quất Động (Hà Tây) dựng nên...

Mặt khác, sự tồn tại của các đình miếu còn là bằng chứng về tâm linh người Hà Nội cũ. Bên cạnh sự hoà đồng với tự nhiên và cộng đồng xã hội, người Hà Nội luôn luôn tìm cách hoà đồng với một thế giới tâm linh, vì cùng với một không gian đô thị vật chất, vẫn tồn tại một không gian đô thị mang màu sắc huyền thoại, thiêng liêng, ở đó có thể giao hoà cùng với quá khứ chứa chất sức mạnh tiềm ẩn.

Ngày nay, qua các biến động của lịch sử, qua sự thích ứng với đời sống xã hội, khu phố cổ có biến

dạng, nơi ít nơi nhiều, song bóng dáng của thời xưa dù chỉ là của thế kỷ XIX

song cũng đã là dư trăm tuổi vẫn còn lưu lại ở dăm căn nhà này, ở vài đoạn phố kia và đặc biệt ở cái không gian văn hoá vẫn đậm đà hương vị cổ. Cho nên, khu phố cổ với những ngôi nhà ống nhỏ nhắn xinh xắn, những con đường ăm ắp người đi, những đền chùa mái cong mềm mại, lại còn cả những không gian, cây xanh mượt mà và ngọt ngào hương... tất cả đã làm nên một vẻ đẹp chỉ thành phố Hà Nội mới có.

Từ cuối những năm 80 thế kỷ XX, khi có chính sách đổi mới, đời sống kinh tế được cải thiện, việc buôn bán phát triển, rất nhiều nhà trong khu phố cổ bị sửa chữa và xây lại với kết cấu cột sàn bê tông ba, bốn tầng làm mất dần vẻ đẹp kiến trúc cổ kính truyền thống.

Khu phố cổ Hà Nội vẫn là một "kỷ niệm" mà người xưa gửi cho người ngày nay để rồi truyền lại cho đời sau. Chính quyền thành phố đang có những dự án để bảo vệ và tôn tạo quỹ đô thị quý hiếm này.

Kiến trúc thời Pháp thuộc

Cuối thế kỷ XIX, từ năm 1883, người Pháp chiếm Hà Nội. Đến năm 1886 đã có một quy hoạch cho một thành phố Hà Nội mới. Ban đầu tập trung cải tạo khu quanh hồ Hoàn Kiếm. Sau đó, lấp hồ ao, lấp cả sông Tô Lịch và rồi phá toà Thành Cổ (năm 1894 - 1896) và toà luỹ đất. Các phố cổ được uốn lại cho thẳng hàng và thêm các công trình hạ tầng. Tại đây một số nhà cổ được xây lại kiên cố hơn vẫn theo kiến trúc cổ. Một số xây theo kiểu "Tây" một, hai hoặc ba tầng, chịu ảnh hưởng của vật liệu xây dựng mới và hình thức trang trí Châu Âu.

Lần lượt xuất hiện các "khu phố Tây", một ở quanh ngôi thành cũ vừa bị phá và một ở phía nam hồ Hoàn Kiếm. Cạnh đó là khu Nhượng địa đã quy hoạch từ ngày đầu chiếm đóng. Ba khu này quen gọi gộp lại là "khu phố cũ":

Khu nhượng địa hình chữ nhật mà hai cạnh dài là đường Bạch Đằng và phố Lê Thánh Tông - phố Trần Nhân Tông, hai cạnh ngang là đoạn đầu phố Tràng Tiền và phố Nguyễn Huy Tự. Đây nguyên là đồn thuỷ quân của Hà Nội cổ, tháng 8-1875 bị buộc phải nhượng hẳn cho quân đội Pháp xây doanh trại, dinh thự và bệnh viện. Đây là những công trình kiến trúc

mái lợp đá ngói đen, mặt có hàng lang chạy xung quanh, nhà cuốn hình cung. Dinh thự Tổng tham mưu trưởng quân Pháp (nay là Nhà khách Bộ Quốc Phòng) còn mang trên nóc hàng chữ số ghi năm xây dựng 1874-1877. Bệnh viện La-net-xăng (nay là Quân y Viện 108 và Bệnh viện Hữu Nghị) được khánh thành năm 1893.

Khu thành cũ gồm các phố Phan Đình Phùng, Hùng Vương,

Hoàng Diệu, Điện Biên Phủ, Lê Hồng Phong, Chu Văn An, Trần Phú. Việc giải phóng mặt bằng dễ dàng (đất trong thành cũ) nên việc xây dựng có nhiều thuận tiện. Đường phố rộng, dài, vỉa hè cũng rộng với hệ thống cây xanh phong phú. Phủ Toàn quyền cũ, nay là Phủ Chủ tịch, được xây dựng trong năm 1900-1902, bề thế, hài hoà. Đặc biệt các biệt thự ở đây thường theo kiến trúc miền bắc nước Pháp,

mái dốc, các chi tiết trang trí ở cửa, ở nóc diêm dúa, tỉ mỉ.

Khu nam hồ Hoàn Kiếm là một hình chữ nhật mà hai cạnh dài nay là phố Tràng Thi - phố Tràng Tiền

và phố Trần Hưng Đạo, hai cạnh ngang là phố Phan Bội Châu và phố Phan Chu Trinh. Khu vực này được xây dựng đồng thời với khu thành cũ song quy trình quy hoạch có chậm hơn vì phải giải toả nhiều làng xóm. Nhà Hát Lớn xây năm 1902 - 1911 theo kiểu Ô-pê-ra ở Pari.

Một số công sở có quy mô lớn như Công ty Hoả xa Vân Nam (nay là trụ sở

Tổng Công đoàn ở ngã ba phố Trần Hưng Đạo - phố Quán Sứ) được xây xong năm 1902, trường đại học ở phố Lê Thánh Tông năm 1904, Phủ Thống sứ (nay là Nhà khách Chính phủ số 10 phố Ngô Quyền năm 1919). Ở khu này, phần lớn cũng là biệt thự nhưng mái không dốc, nhiều cửa, theo kiến trúc nam Pháp.

Ở các khu trên, tới những năm 20 và 30 thế kỷ XX, xuất hiện các công trình kiến trúc theo xu hướng kết hợp phong cách Á Đông. Một số có giá trị thẩm mỹ cao như Viện Bảo tàng Finot (hay là Bảo tàng Lịch sử) 1928 - 1932, Sở Tài chính (nay là Bộ Ngoại giao, 1929 - 1931), Viện Pa-xtơ 1930, đại sảnh

trường đại học ở phố Lê Thánh Tông 1928... Cả ba khu trên nay được gọi là khu phố cũ. Đây cũng là một quỹ đô thị rất đặc trưng, quý giá của Hà Nội.

Có thể sơ bộ nêu lên một số giá trị sau đây của quỹ đô thị này:

- Hệ thống quy hoạch phố xá, quy mô và tỷ lệ kiến trúc của các công trình ăn nhập với cơ thể đô thị Hà

Nội vốn có.

- Hầu hết các loại hình công trình được xây cất ở các đường phố này đều biểu hiện của những tìm tòi trong kiến trúc, theo hướng thích nghi của môi trường truyền

thống và thiên nhiên của Hà Nội, hầu hết được thiết kế với lựa chọn cao về thẩm mỹ.

- Các đường phố góp phần lớn trong việc tạo lập ra bản sắc kiến trúc đô thị của Hà Nội, một thành phố hài hoà, xinh đẹp, xanh tươi, một thành phố mang nhiều tính nhân văn, điều mà các đô thị trên thế giới đang bị mất dần

Hà Nội hiện đại

Vào những năm 60 - 70 thế kỷ XX, Nhà nước đã xây một loạt các khu nhà tập thể theo kiểu nhà lắp ghép với các căn hộ nhỏ, giống hệt nhau như khu Kim Liên, Trung Tự, Giảng Võ, Thành Công, Thanh Xuân Bắc...

Mười năm trở lại đây, thành phố mở rộng thêm các đường Giải

Phóng, Nguyễn Văn Cừ, Láng Hạ, Ngọc Khánh, Thái Hà. Khu biệt thự ven Hồ Tây... Các khối nhà lớn cao tầng của các cơ quan xen kẽ

với các nhà của tư nhân mọc lên nhanh chóng.

Hà Nội đang trong thời kỳ bùng nổ về xây dựng, bộ mặt kiến trúc thay đổi hằng ngày. Sau khi hoàn thành hàng mấy chục khối nhà cao tầng này đã và sẽ làm thay đổi hình ảnh của Hà Nội.

Hà Nội đã và đang mở rộng nhiều dự án lớn như các khu nam cầu Thăng Long, bắc cầu Thăng Long, Du lịch Hồ Tây, Định Công, Bắc Linh Đàm... với sự hợp tác và đầu tư của nước ngoài.

Việc giải quyết các vấn đề của cơ sở hạ tầng kỹ thuật, bảo vệ cảnh quan môi trường, giữ gìn vẻ đẹp kiến trúc quý giá vốn có của Hà Nội là một nhiệm vụ rất quan trọng.

Công viên Bách Thảo

Công viên Bách Thảo nằm phía sau lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Phủ Chủ tịch, diện tích khoảng 20 ha nguyên là đất của phường Khán Xuân xưa. Có hai lối vào, một lối ở đầu phố Hoàng Hoa Thám, một lối ở giữa phố Ngọc Hà. Năm 1890, thực dân Pháp lập khu vườn trồng cây, nuôi muông thú và đặt tên là vườn thảo mộc nhưng nhân dân ta quen gọi là Trại hàng hoa hay vườn Bách thú.

Đại chiến thế giới thứ hai (1939-1945) chim muông chết dần vì không được chăm sóc. Số thú còn lại được chuyển vào Sở thú Sài Gòn. Sau ngày giải phóng thủ đô, chính quyền ta sửa sang tu bổ và đổi tên là công viên Bách Thảo. Ở góc phía tây bắc công viên, có một gò cao, ngày trước trồng nhiều cây sa nên có tên gọi là núi Sa. Đỉnh núi có một ngôi miếu cổ, thờ Huyền Thiên Hắc Đế, một cậu bé tương truyền có công giúp Vua Lý đánh giặc ngoại xâm.

Công viên Bách Thảo có nhiều rặng cây cổ thụ cành lá sum suê, tán rộng, bóng dài, nhiều bồn hoa đẹp mắt, những lối đi uốn lượn quanh co, hoa sen, hoa súng khoe mình trên mặt hồ.

Công viên Chi Lăng

Nằm gọn giữa ba đường Trần Phú, Hoàng Diệu và Điện Biên Phủ, công viên xinh xắn này mang tên trận  thắng giặc Minh xâm lược ngày 10-10-1427 tại ải Chi Lăng

(Lạng Sơn) đập tan đạo quân chi viện do Liễu Thăng chỉ huy, dẫn đến giải phóng Đông Đô.

Công viên Chi Lăng nguyên là một cái hồ trong thành (đường Trần Phú là tường thành phía nam) dùng cho quân lính tắm nên gọi là hồ Voi.

Từ 1894-1897, sau khi phá thành Hà Nội Pháp quy hoạch lại thành phố, lấp hồ Voi, lập công viên. Vì ở góc công viên phía đường Hoàng Diệu có một cụm tượng bốn mặt bệ là bốn tầng lớp dân bản xứ: sĩ, nông, công, thương, mặt trước là tượng người nông dân vác cày, dắt trâu nên cũng quen gọi là vườn hoa Canh Nông.

Năm 1985, tại đây đã đặt bức tượng đồng Lê-nin cao 5,2 m, trên bệ đá hoa cương cao 2,7 m.

Công viên Chí Linh (Inđira Ganđi)

Nằm giữa bốn phố Đinh Tiên Hoàng, Lê Lai, Lê Thạch và Ngô Quyền, công viên này nguyên là phần đất của một ngôi chùa cổ - chùa Phổ Giác, tức chùa Tàu - của làng Hậu Lâu.

Năm 1883, Pháp chuyển chùa tới viện Thái y, nay là phố Ngô Sĩ Liên để lấy chỗ xây dựng tòa đốc lý, kho bạc, bưu điện và một vườn hoa. Năm 1886, nhân tổng công sứ Pôn Be chết, Pháp lấy tên ông ta đặt cho vườn hoa này, năm sau dựng tượng Pôn Be tại đây, có thêm tòa nhà bát giác làm chỗ cho nhạc binh biểu diễn.

Năm 1945, sau đảo chính Nhật, thị trưởng Trần Văn Lai cho hạ tượng.  Cách mạng thành công, vườn hoa đổi tên là Chí Linh, địa danh vùng núi phía tây Thanh Hóa, căn cứ của nghĩa quân Lê Lợi

(đầu thế kỷ XV).

Năm 1984, thắt chặt tình hữu nghị Việt Nam - Ấn Độ, công viên mang tên Thủ tướng Ấn Độ Inđira

Găng đi.

Công viên Hồ Tây

Công viên Hồ Tây - một tổ hợp, giải trí hiện đại và hấp dẫn, ở phía tây bắc Hồ Tây - 116 đường Lạc Long Quân, quận Tây Hồ.

Nằm bên Hồ Tây lộng gió và thơ mộng, hai mặt tiếp giáp với hồ, công viên kết hợp khá hoàn hảo và tinh tế giữa thiên nhiên với những thành tựu trí tuệ của con người. Trên diện tích hơn 10 ha, Công viên Hồ Tây bao gồm công viên nước đạt tiêu chuẩn quốc tế, công viên Vầng Trăng với những trò chơi hấp dẫn và thú vị, câu lạc bộ thể thao văn hoá. Tổ hợp có trang thiết bị hiện đại, sang trọng. Khu dịch vụ đa năng tiện lợi, phong phú. Khu biểu diễn xiếc cá heo

mới lạ. Công viên Hồ Tây còn là một địa chỉ văn hoá, tái hiện những truyền thuyết dân gian của Hà Nội và của Việt Nam

Công viên Lê Nin

Công viên Lê - nin nằm giữa bốn phố Trần Nhân Tông, Lê Duẩn, Đại Cồ Việt, Nguyễn Đình Chiểu, rộng khoảng 50 ha. Ngày 11-1-1960, Hồ Chí Minh đã tới trồng cây đa lưu niệm. Ngày ấy, đất nước còn bị chia cắt nên công viên đặt tên là Thống Nhất để gợi nhớ tình cảm bắc nam ruột thịt. Ngày 19-

4-1980 đổi tên vườn hoa là Công viên Lê nin đúng vào dịp kỷ niệm lần thứ 110 ngày sinh người thầy vĩ đại của phong trào vô sản và công nhân thế giới.

Công viên có hai cửa lớn, mở ra phố Trần Nhân Tông và đường Lê Duẩn. Công viên có nhiều bồn hoa bốn mùa phô sắc, những dãy thùy liễu mượt mà, những rặng thông suốt năm xanh thẳm và những loài cây trái ngọt hoa thơm.

Công viên Lê nin là nơi vui chơi, khá hấp dẫn của các tầng lớp nhân dân Hà Nội và du khách. Khu thiếu nhi có đu quay chạy điện, máy bay bay trên khung sắt và nhà gương dị dạng. Khắp các lối đi đều có hững dãy ghế đá nép mình bên vòm hoa, có một dải hồ để bơi thuyền, có "khu phong lan" với hàng trăm chủng loại, nhiều loài cây cảnh, cây thế và những bể lớn, bể nhỏ thả cá bạc, cá vàng….

Đối với người già có khu "đảo Hoà Bình" ở giữa hồ yên tĩnh. Mấy năm gần đây công viên dành riêng một khu tổ chức hội hoa xuân, tụ hội mọi tài hoa bậc nhất của ngành cây xanh cả nước.

Công viên Thủ Lệ

Công viên Thủ Lệ chính thức được khởi công ngày 19-5-1975, và hai năm sau mở cửa đón khách. Công viên nằm phía tây nội thành Hà nội trên địa phận làng Thủ Lệ, một làng cổ có từ thời Lý (thế kỷ XI), sự tích làng gắn với sự tích thần Linh Lang thờ trong đền Voi Phục.

Công viên dựa vào địa hình khá đẹp: khoảng 29 ha, hồ nước mênh mông có gờ đất chạy dài bao bọc như bầy rồng, rắn đuổi nhau; núi Bò, đền Voi Phục dưới bóng si rậm rạp.

Công viên Thủ Lệ là vườn thú lớn có hơn 100 loài và hơn 600 cá thể, được chia thành nhiều khu: Khu bò sát nuôi trăn, rắn, kỳ đà... Khu chim nuôi công, trĩ, hạc, cò, sếu và các loài chim hót hay như hoạ mi, yến, khướu. Khu thú gồm hổ, báo, gấu, sư tử... hươu, nai, khỉ, vượn, chồn, cầy, voi. Công viên cũng có cây và rừng hoa, khu giải trí, quán trà, hiệu sách

Bảo tàng Hồ Chí Minh

Bảo tàng được xây dựng theo nguyện vọng của nhân dân Việt Nam nhằm

í n

tỏ  lòng  biết ơn  và  đời đời  ghi  nhớ công  lao  to  lớn  của Chủ  tịch  Hồ  Ch Minh và quyết tâm học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người, đoà kết phấn đấu xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, hữu nghị và hoà bình với nhân dân thế giới.

Bảo tàng được khánh thành ngày 19/5/1990, kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh "anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hoá kiệt xuất", như  Nghị  quyết  của  Tổ  chức  giáo  dục,  khoa  học  và  văn  hoá  Liên  hiệp  quốc

(UNESCO) đã thừa nhận. Về nội dung, Bảo tàng thể hiện cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh gắn với dân tộc và thời đại. Về giải pháp trưng  bày,  Bảo  tàng  kết  hợp  hài  hoà  nội  dung  với  kiến  trúc,  mỹ  thuật  và  kỹ thuật.

ổ

n ì

Gian mở đầu phần trưng bày có tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh, cũng là nơi tổ chức các nghi lễ trọng thể. Phần trưng bày tiểu sử gồm hơn 2000 tài liệu, hiện vật,  các  phim  tư  liệu,  các  tác  phẩm  nghệ  thuật  được  trình  bày  hệ  thống  giới thiệu cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh tìm đường cứu dân cứu nước, lãnh đạo nhân dân Việt Nam phấn đấu vì độc lập, tự do, với sự nghiệp dân giàu nước mạnh và hoà bình hữu nghị giữa các dân tộc.

Phía  bên  phải  phần  tiểu  sử  là  các  tổ  hợp  không  gian  hình  tượng  mô  tả  đất

nước Việt Nam, những chặng đường đấu tranh và thắng lợi của nhân dân Việt

Nam gắn liền với tên tuổi và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Bên trái phần tiểu sử là các gian chuyên đề về một số sự kiện lịch sử thế giới từ

cuối  thế  kỷ  XIX  đến  nay,  thông  qua  các  tư  liệu,  các  tác  phẩm  nghệ  thuật  v phương tiện kỹ thuật giới thiệu những biến cố của thời đại tác động tới cuộc đờ hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và thắng lợi của nhân dân Việ Nam.

à

i t

í

Bảo tàng Hồ Chí Minh còn có tầng triển lãm các chuyên đề về Chủ tịch Hồ Chí

Minh, về hình ảnh của đất nước Việt Nam và các chuyên đề khác.

Bảo tàng có kho báu quản hiện vật, tư liệu, có thư viện, có các hội trường phục vụ thuận lợi các hội nghị khoa học và các hoạt động văn hoá khác.

Địa chỉ: Số 3 Ngọc Hà, Ba Đình, Hà Nội

Giờ mở cửa: Sáng từ 8h đến 11h 30. Chiều từ 13h 30 đến 16h

Điện thoại: 8463757 – 8455435

Bảo tàng Lịch sử

Nằm giữa Thủ đô Hà Nội, trên đường phố Tràng Tiền, có một toà nhà tọa lạc trong một khuôn viên rộng rãi mang đậm phong cách nghệ thuật kiến trúc phương Đông - ẩn

mình dưới những tán cây đại thụ - Đó chính là Bảo tàng Lịch sử Việt

Nam.

Bảo tàng Lịch sử Việt Nam khánh thành và chính thức mở cửa đón khách tham quan ngày 3-9-1958 trên cơ sở tiếp quản, thay đổi nội dung trưng bày từ Bảo tàng Louis Finot do người Pháp xây dựng  năm 1926 và hoạt động vào năm 1932

Địa chỉ     : Số 1- Tràng Tiền - Hà Nội

Điện thoại : (84-4) 8242433; 8241384

Fax           : (84-4) 8252853

Email        : btlsvn@hn.vnn.vn

Bảo tàng Cách mạng

Bảo tàng Cách mạng được thành lập tháng 8/1959 được đặt tại ngôi nhà 2 tầng phố Tông Ðản nguyên

là Sở thương chính cũ, nay được cải tạo thành 30 phòng trưng bày hơn 4 vạn hiện vật.

- Phòng đầu giới thiệu chung về đất nước và con người Việt Nam.

- Phòng cuối giới thiệu về tính đoàn kết của thế giới với Việt Nam. Các phòng còn lại giới thiệu về:

•      Các phong trào yêu nước của dân tộc Việt Nam chống Pháp xâm lược trước khi Ðảng Cộng sản Việt Nam thành lập (1858 - 1930).

•      Cuộc đấu tranh giành độc lập của dân tộc Việt Nam dưới sự lãnh đạo của

Ðảng Cộng sản (1930 - 1975)

•      Xây dựng và bảo vệ nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (1976

đến 1994).

Ngoài ra kho tàng hiện lưu giữ gần 60.000 hiện vật, tài liệu các loại về lịch sử cận hiện đại của dân tộc

Việt Nam.

Ðịa chỉ: 5 Tông Ðản - Hà Nội

Giờ mở cửa: Từ thứ hai đến chủ nhật

(Sáng: 8.00 đến 11.30 | Chiều:1.30 đến 4.00)

Bảo tàng Quân đội

Bảo tàng quân đội nằm trên đường Ðiện Biên Phủ, nơi trước đây là trại lính của quân đội viễn chinh Pháp đã được sửa chữa lại trên diện tích 10.000m^2  và diện tích trưng bày là 2.000m^2  gồm 30 phòng, mở cửa vào ngày 22/12/1959. Bảo tàng Quân đội là nơi trưng bày những hiện vật và tài liệu giới thiệu quá trình ra đời và trưởng thành của các lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử.

•      Hiện vật về truyền thống đánh giặc giữ nước của các thời đại trước.

•      Thời kỳ thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, thời kỳ tiền khởi nghĩa với những vũ khí thô sơ.

•      Giai đoạn trưởng thành của Vệ quốc đoàn và Quân đội nhân dân Việt Nam thời kỳ 1946-1954, với những vũ khí, trang bị, sa bàn, bản đồ của các trận đánh lớn, đặc biệt là những hiện vật về chiến dịch Ðiện Biên Phủ.

•      Quân đội nhân dân Việt Nam trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước

đến năm 1975. Ðặc biệt có những bản đồ, những sa bàn về

chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Những hiện vật quý về các trận đánh và những chiến sỹ anh hùng trong lực lượng vũ trang được trưng bày tại đây. Bên ngoài nhà trưng bày là những hiện vật lớn: những vũ khí nặng thu được của địch, những mảnh xác máy bay Mỹ bị bắn rơi, trong đó có mảnh xác máy bay B52...

Địa chỉ :30 Ðiện Biên Phủ - Hà Nội

Bảo tàng Phụ nữ

Bảo tàng phụ nữ Việt Nam nơi hội tụ lịch sử, văn hoá, nghệ thuật lớn nhất của phụ nữ Việt Nam. Bảo tàng phụ nữ được khánh thành nhân kỷ niệm lần thứ 65 ngày Phụ nữ Việt Nam 20-11-1995, là nơi ghi nhận những đóng góp và hy sinh to lớn của phụ nữ Việt Nam trong công cuộc dành độc lập và xây dựng đất nước.

Bảo tàng có bốn nơi trưng bầy lớn giới thiệu về "Người mẹ Việt Nam" trong

cộng đồng quốc gia, Phụ nữ Việt Nam trong công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nước, Sự thành lập và phát triển của Hội Phụ nữ Việt Nam và các trang phục truyền thống đẹp của phụ nữ các dân tộc Việt Nam.

Ngay đầu tiên là bức tượng "Mẹ Việt Nam" dát vàng, cao 3,6m, do nghệ sĩ Phú

Cường thực hiện. Hình ảnh người mẹ khoẻ khoắn, tràn đầy sức sống, dịu dàng

và nhân hậu. Bàn tay phải của bà mở rộng thể hiện sự vượt qua mọi thử thách khó khăn; tay trái nâng một em bé  hai tay đang vươn về phía trước trên vai. Trên trần nhà được thiết kế những chùm đèn trắng thể hiện cho dòng sữa mẹ,

một nguồn sống bất tận nuôi bao thế hệ. Bức tượng là biểu tượng cho sức mạnh, vẻ đẹp và khát vọng cuộc sống của phụ nữ Việt Nam...

Ðịa chỉ: 36 Lý Thường Kiệt

Giờ mở cửa: Hàng ngày trừ thứ hai - Từ 8.00 sáng

Bảo tàng Dân tộc học

Bảo tàng nằm trên một khu đất rộng 3 ha thuộc quận Cầu Giấy, phía tây Hà Nội. Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam được khai trương vào cuối năm 1997. Ngay từ khi

ra đời, nơi đây đã thực sự thu hút sự quan tâm của nhiều khách du lịch và các nhà nghiên cứu văn hoá, dân tộc học trong nước và quốc tế.

Bảo tàng Dân tộc học lưu giữ 10.000 hiện vật, 15.000 ảnh đen trắng, hàng trăm băng video, băng cát-set phản ánh mọi mặt đời sống, sinh hoạt, phong tục, tập quán của 54 dân tộc trên khắp đất nước Việt Nam. Du khách đến đây có thể hiểu rõ hơn sự đa dạng, đặc sắc văn hoá của từng dân tộc, từng vùng cũng như giá trị truyền thống

chung của các dân tộc Việt Nam thông qua các hiện vật trưng bày mà chủ yếu là hiện vật gốc được bố trí một cách đơn giản không cầu kỳ để người xem có thể cảm thụ nhiều nhất cái hay, cái đẹp, cái tinh tế trong đời sống văn hoá của mỗi dân tộc Việt Nam.

Nét độc đáo nhất của bảo tàng Dân tộc học là việc tái tạo thành công cảnh sinh hoạt hàng ngày cùng những nghi thức tôn giáo, lễ hội tiêu biểu của từng tộc người.

Nội thất của bảo tàng Dân tộc học được thiết kế liên hoàn và bố trí hợp lý dẫn dắt người xem đến từng vùng đất nước mà mỗi nơi đều có nét văn hoá độc đáo, tinh tế riêng. Cùng nhà sàn mà nhà sàn người Mường, Tày khác nhà sàn người Thái, người Thượng. Cùng là thổ cẩm mà hoa văn, màu sắc mỗi vùng mỗi khác. Tất cả hoà quyện và bổ sung cho nhau tạo nên bức tranh nhiều màu đa dạng của văn hoá Việt Nam.

Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam là một địa chỉ hấp dẫn du khách trong và ngoài nước. Ðịa chỉ: Ðường Nguyễn Văn Huyên - Hà Nội

Giờ mở cửa: Thứ ba đến chủ nhật hàng tuần

(Sáng: 8.30 đến 12.30 | Chiều:1.30 đến 4.30)

Bảo tàng Mỹ thuật

Ngôi nhà 66 Nguyễn Thái Học từ ngày 24/6/1966 chính thức trở thành viện Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Với khoảng 1 vạn tác phẩm, hiện vật gốc, hiện vật phục chế, phiên bản, tranh ảnh, bảo tàng trưng bày tại 16 phòng với nội dung:

+ Mỹ thuật các dân tộc trong đại gia đình tổ quốc Việt Nam

+ Mỹ thuật Việt Nam thời đại nguyên thuỷ và cổ đại (thời đại đá mới, thời đại đồ đồng và sơ kỳ đồ sắt)

+ Mỹ thuật Việt Nam thời phong kiến (thế kỷ 11 - 18)

+ Nghệ thuật điêu khắc cổ Việt Nam (những tác phẩm tiêu biểu từ thế kỷ 11 đến thế kỷ 19).

+ Tranh dân gian Việt Nam

+ Mỹ thuật ứng dụng và mỹ thuật trang trí dân gian Việt Nam

+ Mỹ thuật Công nghệ Việt Nam hiện đại

+ Mỹ thuật Việt Nam trước Cách mạng Tháng 8/ 1945

+ Mỹ thuật Việt Nam giai đoạn chống Pháp (1946 - 1954)

+ Mỹ thuật Việt Nam từ năm 1954 đến nay.

Ngoài ra, Bảo tàng còn có những sưu tập từ các triển lãm mỹ thuật chuyên đề từ

Trung ương đến địa phương như nghệ thuật điêu khắc đá cổ Việt Nam, nghệ thuật thời đại đồ đồng, nghệ thuật gốm cổ Việt Nam, tranh dân gian, tranh các dân tộc ít người, tranh sơn mài, sơn dầu, điêu khắc. Một số sưu tập nghệ thuật thế giới cổ đại và cận - hiện đại qua các phiên bản...

Viện Bảo tàng Mỹ thuật là một pho sử sống động về quá trình hình thành phát triển của mỹ thuật Việt

Nam.

Ðịa chỉ: 66 Nguyễn Thái Học - Hà Nội

Giờ mở cửa: Từ thứ ba đến chủ nhật hàng tuần

(Sáng: 8.30 đến 11.30 | Chiều: 1.30 đến 4.30 pm)

Bảo tàng Hà Nội

Bảo tàng Hà Nội

Bảo tàng Hà Nội đợc thành lập từ năm 1982 theo quyết định của Uỷ Ban nhân dân Thành phố Hà Nội. Căn cứ vào tính chất của Bảo tàng và đặc điểm của Thủ đô, nộI dung nghiên cứu trưng bày của Bảo tàng Hà Nội đợc chia làm 3 phần như sau:

Lịch sử thiên nhiên Hà Nội.

Lịch sử Hà Nội từ khi dựng nước đến trước Cách mạng tháng Tám. Lịch sử Hà Nội từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến nay.

Hiện nay, trong kho Bảo tàng Hà Nội đang lưu trữ khoảng 16000

hiện vật, trong đó riêng kho cổ vật quý hiếm đã chiếm tới hơn 7000 hiện vật với đủ loại hình và chất liệu khác nhau. Nếu chỉ tính riêng các sưu tập hiện vật văn hoá khảo cổ học đã chiếm tới hơn 2000 hiện vật, là những sưu tập hiện vật bảo tàng rất có giá trị về khoa học và lịch sử. Hà Nội là một trung tâm quần cư của người Việt cổ. Điều này được thể hiện ở kết quả nghiên cứu các giai đoạn văn hoá khảo cổ được diễn biến và phát triển liên tục qua các cuộc khai quật khảo cổ ở các di chỉ như Đồng Vông, Xuân Kiều, Bãi Mèn, Tiên Hội, Đình Chàng, Đường

Trong quá trình nghiên cứu và chỉnh lý hiện vật, Bảo tàng Hà Nội đã hình thành các sưu tập như: Sưu tập đồ đá, sưu tập đồ đồng, sưu tập gốm sứ các thời Lý, Trần, Lê, Nguyễn, sưu tập gốm sứ của Trung Quốc, Nhật Bản... Các bộ sưu tập này rất phong phú và đa dạng, có giá trị lớn về khoa học và lịch sử.

Địa chỉ        :

Điện thoại  :

Số 5B Hàm Long, Hà Nội

(84. 4) 9 432 960

Di tích Nhà tù Hoả Lò

Năm 1896, giữa trung tâm Hà Nội, thực dân Pháp xây nhà tù Hoả Lò lớn nhất Đông

Nam Á nhằm đàn áp phong trào yêu nước và cách mạng của nhân dân Việt Nam.

Từ ngày 5-8-1964 đến 31-3-1973, một phần nhà tù Hoả Lò được làm nơi giam giữ

các phi công Mỹ bị bắn rơi trong cuộc chiến tranh phá hoại miền bắc Việt Nam.

Từ năm 1993, để đáp ứng nhu cầu phát triển của thủ đô, Nhà nước Việt Nam quyết

định:

mạng bị hành quyết.

- Một phần của nhà tù Hoả Lò được phá đi xây dựng

Tháp trung tâm dùng làm khách sạn và văn  phòng.

- Một phần (trông ra phố Hoả Lò) được giữ lại, tôn tạo, sửa chữa, trở

thành di tích lịch sử Nhà tù Hoả Lò.

Tại khu di tích này có Đài tưởng niệm, có mô hình tái tạo hình ảnh các chiến sĩ cách mạng trong lao tù, có chiếc máy chém mà các chiến sĩ cách

Di tích nhà tù Hoả Lò là minh chứng về sự hy sinh gian khổ chiến đấu của các chiến sĩ cách mạng Việt

Nam.

Nhà lưu niệm 90 Thợ Nhuộm

Nhà 90 phố Thợ Nhuộm thuộc quận Hoàn Kiếm, trước là nhà riêng của Đuy-ô, một công chức cao cấp của Sở Tài chính Đông Dương. Năm 1930, đồng chí

Trần Phú từ Liên Xô về nước, được bí mật bố trí ở ngay tầng hầm cùng với bác bồi Tạ Văn Bân. Tại đây, đồng chí Trần Phú đã dự thảo bản Luận cương

Chính trị của Đảng.

Văn kiện này được thông qua tại Hội nghị trung ương lần thứ nhất tháng 10-

1930 và chính thức trở thành Luận cương Chính trị đầu tiên của Đảng ta. Tầng hầm hiện vẫn được sắp đặt như hồi đồng chí Trần Phú làm việc.

Nhà lưu niệm 48 Hàng Ngang

Ngôi nhà số 48 phố Hàng Ngang, phường Hàng Đào, nằm trong khu phố cổ Hà Nội, trước là biệt thự của ông Trịnh Văn Bô. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà và đọc ở quảng trường Ba Đình ngày 2-9-1945.

Ngôi nhà có hai tầng, trên tầng hai, Bác dùng một phòng nhỏ để tiếp các đại biểu trong nước và khách quốc tế, còn căn phòng nhỏ ở bên cạnh chính là nơi Bác đã viết bản Tuyên ngôn.

Hiện nay, căn phòng nhỏ này vẫn được bài trí như ngày Bác Hồ ở và làm việc có tủ nhỏ, ghế đi-văng, bàn tròn và ghế bành.

Chùa Bà Đá

Chùa Bà Đá nằm trên khu đất của số 3 phố Nhà Thờ, phường Hàng Trống gần hồ Hoàn Kiếm. Chùa có tên chữ là:  'Linh Quang Tự", được xây dựng từ đời vua Lê Thánh Tông (1460 - 1497) trong khu vực tháp Bảo Thiên, một ngôi tháp nổi tiếng của Thăng Long từ thời Lý.

Truyền thuyết kể rằng: Khi đào đắp thành Thăng Long, người ta đã tìm thấy một pho tượng phụ nữ bằng đá nên đã lập đền thờ gọi là đền Bà Đá. Thế kỷ XVII - XVIII, khi dòng thiền Lâm Tế phát triển ở miền bắc thì đây trở thành chốn tổ đình của phái thiền này và gọi là chùa Bà Đá.

Chùa có quy mô tương đối lớn với năm gian tiền đường, bốn gian thượng điện và khu nhà thờ tổ, thờ mẫu nằm gọn trong một khuôn viên khép kín. Trong chùa có nhiều tượng gỗ và một số hiện vật quí như hai quả chuông đồng đúc vào năm 1873 - 1881; khánh đồng đúc năm 1842. Chùa Bà Đá hiện nay là trụ sở của Thành hội Phật giáo Hà Nội.

Chùa Hà

Chùa có tên chữ là chùa Thánh Đức (Thánh Đức Tự) thuộc thôn Trung, xã Dịch Vọng, huyện Từ Liêm, nay là phường Dịch Vọng, quận Cầu Giấy, Hà Nội.

Chùa dựng đời vua Lê Hy Tông (1675 -1705) và được trùng tu, sửa chữa nhiều lần ở những thế kỷ sau. Năm 1947, chùa bị huỷ hoại do chiến tranh. Về sau nhân dân địa phương dựng lại như hiện nay. Chùa có qui mô nhỏ, tam quan xây gạch, cửa chính có lầu cao làm gác chuông. Chùa chính hình chữ đinh, bên trong còn một số pho tượng cổ, 18 tấm bia đá. Hiện vật tiêu biểu nhất là quả chuông đồng lớn đúc thời Tây Sơn (1801).

Chùa Hà còn là một di tích cách mạng tiêu biểu của Hà Nội, từng diễn ra những sự kiện quan trọng góp phần vào thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở thủ đô.

Chùa Láng

Chùa có tên chữ là "Chiêu Thiên Tự" thuộc phường Láng Hạ, quận Đống

Đa, cách hồ Hoàn Kiếm khoảng 5 km về phía tây.

Ngôi chùa được xây dựng từ đời vua Lý Anh Tông (1138 - 1175) để thờ

Phật và Từ Đạo Hạnh, một thiền sư nổi tiếng thời Lý. Chùa có khuôn viên rộng rãi, thoáng mát trông ra sông Tô Lịch, gồm: Khu vườn rộng phía trước và quần thể kiến trúc lớn ở phía sau. Các bộ phận kiến trúc

của chùa có ba lớp tam quan, đường gạch lớn, sân, nhà bát giác, hai dãy dải vũ, khu chùa chính (tiền đường, trung đường, thiêu hương, thượng điện), hai dãy hành lang, nhà chuông, nhà thờ tổ, thờ mẫu và khu vườn tháp nằm chếch phía sau chùa.

Chùa chính có qui mô kiến trúc lớn với chín gian tiền đường, ba gian trung đường, hai gian thiêu hương và ba gian thượng điện.

Ngoài các mảng trang trí độc đáo trên, kiến trúc chùa còn một khối lượng di vật đồ sộ, phong phú về chất liệu, loại hình, có giá trị lịch sử và nghệ thuật. Đó là 198 pho tượng lớn nhỏ, 11 đạo sắc phong thần, 13 tấm bia đá, hai bộ kiệu rước thế kỷ XVIII.

Chùa Láng vốn nổi danh từ xa xưa. Đến nay, chùa vẫn là một thắng tích nổi tiếng của Hà Nội.

Chùa Bộc

Chùa có tên chữ là "Thiên Phúc Tự" nằm trên đường Chùa Bộc, quận Đống Đa, gần di tích lịch sử gò Đống Đa, nơi có trường thi Bác Cử (trường thi võ) của thời Lê Trung Hưng. Chùa được trùng tu, sửa chữa lần đầu năm 1676 đời vua Hy Tông triều Lê. Trong chiến trận Đống Đa lịch sử, chùa bị cháy và huỷ hoại. Năm Quang Trung thứ tư (1792), nhà sư Lê Đình Lương cùng với nhân dân địa phương dựng lại ngôi chùa trên khu nền cũ thêm Thanh Miếu thờ oan hồn quân Thanh chết trận tại Đống Đa.

Chùa có qui mô lớn, gồm: nhà tiền đường bảy gian, thượng điện năm gian, nhà mẫu, tam quan. Trước chùa có "ao tắm tượng", sau chùa có núi Cây Cờ, Điện Thí, Loa Sơn (nơi tướng giặc Sầm Nghi Đống thắt cổ tự tử) và dấu tích của trường thi Bác Cử. Trong chùa có bảo lưu một số pho tượng cổ, hai  tấm bia dựng năm Quang Trung thứ tư ghi công đức của một số đô đốc, quan tướng Tây Sơn quê ở Đàng Trong đã góp công sức, tiền của để dựng lại chùa sau chiến thắng Đống Đa.

Hội chùa Bộc được tổ chức vào ngày giỗ trận Đống Đa, mùng 5 tháng giêng âm lịch. Hội là dịp kỷ niệm chiến công hào hùng thời Tây Sơn trong sự nghiệp bảo vệ độc lập tự do của đất nước.

Chùa Cầu Đông

Nằm tại số 38 B phố Hàng Đường phường Hàng Đào, trong khu vực phố cổ Hà Nội. Chùa có tên là "Đông Kiều Tự" bắc qua sông Tô ở phía đông hoàng Thành Thăng Long.

Chùa Cầu Đông được xây dựng khoảng đầu thời Lê (thế kỷ XV). Năm Vĩnh Tộ thứ VI (1624), chùa được sửa chữa và mở rộng. Các năm 1639, 1712, 1817 chùa lại được trùng tu.

Chùa hiện giữ được kiểu dáng kiến trúc cổ. Tam quan xây lầu cao làm gác chuông. Chùa chính hình chữ đinh, các mảng chạm hổ phù, rồng vờn mây, hoa lá mang phong cách nghệ thuật điêu khắc thế kỷ XVIII.

Chùa có 60 pho tượng cổ, tiêu biểu nhất là các tượng Tuyết Sơn, Di Lạc và bộ Tam Thế. Các tấm bia niên hiệu Vĩnh Tổ thứ 6 (1624), Dương Hoà thứ 5 (1639), Vĩnh Thịnh thứ 8 (1712), Gia Long thứ 15 (1817) và quả chuông đồng đúc thời Tây Sơn (1800) là những cổ vật rất quí.

Chùa Hoè Nhai

Chùa Hoè Nhai có tên là "Hồng Phúc Tự" (chùa Hồng Phúc), ở số nhà 19 phố Hàng Than, phường Nguyễn Trung Trực, quận Ba Đình. Tên Hoè Nhai là gọi theo tên làng cũ. Tương truyền kể rằng: Thời Lý, có lệ các triều thần mỗi người phải trồng một cây hoè trên con đường từ hoàng thành thẳng làng đi ra chùa Hồng Phúc.

Chùa được xây dựng từ khoảng 1010-1225. Vào thời Lê, năm Chính Hoà thứ tư (1703), chùa được xây dựng lại. Các năm 1812, 1889 thời Nguyễn, chùa được trùng tu và mở rộng.

Chùa có kết cấu kiểu chữ công (I), toà thượng điện còn giữ được một số mảng chạm hình tứ linh: long, ly, qui, phượng và các bức cửa võng sơn son thếp vàng. Chùa có 68 pho tượng cổ và nhiều hiện vật quí như khánh đồng cao 100cm, rộng 150cm, đúc năm Giáp Dần niên hiệu Tự Đức thứ 17 (1864) và 28 tấm bia. Tiêu biểu nhất là tấm bia đá dựng năm Chính Hoà thứ 24 (1703) do Tiến sĩ Hà Đông Mục soạn bài ký. Nội dung bia cho biết chùa Hồng Phúc được xây dựng tại phường Hoè Nhai, ở Đông Bộ Đầu.

Tư liệu này giúp cho các nhà sử học xác định được vị trí của chiến thắng Đông Bộ Đầu chống quân Nguyên năm 1258.

Sân chùa có hai ngọn tháp ba tầng. Ở phía bắc cửa chùa có một ngọn tháp kỷ niệm Hoà thượng Thích Quảng Đức đã tự thiêu ở Sài Gòn phản đối sự đàn áp Phật giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm. Chùa là "chốn tổ" của phái Tào Động - một thiền phái Phật giáo lớn ở Việt Nam thế kỷ XVII.

Chùa Kim Liên

Chùa Kim Liên (Bông sen vàng) nằm trên một dải đất bằng phẳng, thuộc phường Quảng An, quận Tây

Hồ.

Chùa được xây dựng từ triều vua Lê Nhân Tông, trên nền cũ của cung Từ Hoa thời Lý và có tên gọi là chùa Đại Bi. Năm Cảnh Hưng thứ 32 (1771), chúa Trịnh Sâm đem gỗ từ

chùa Bảo Lâm tới sửa chùa và đổi tên là Kim Liên. Năm Nhâm Tý, đời vua Quang Trung chùa được sửa chữa và mở rộng.

Chùa Kim Liên có qui mô kiến trúc lớn, ba nếp nhà dựng sát nhau thành hình chữ tam, nếp nhà giữa cao hơn hai nếp trước và sau nó. Cả ba nếp nhà chính đều được xây kiểu chồng diêm. Tường xây gạch trần mà màu sắc của gạch kết hợp với việc trổ các cửa tròn hình "sắc sắc, không không"  theo quan niệm Phật giáo cũng tạo cho ngôi chùa một vẻ đẹp mộc mạc, trang nhã.

Hoa văn trang trí kiến trúc chùa chủ yếu là loại lá ba chẽ, có gân nổi. Các đề tài trang trí được bố cục giản đơn, cân đối và đường nét chạm uyển chuyển, nhưng sự nỗ lực vươn tới chân thực vẫn là mục tiêu chính trong tinh thần nghệ thuật của chùa. Chùa còn bảo tồn được nhiều pho tượng và hệ thống bia cổ quí của các thời Lê, Tây Sơn và Nguyễn.

Chùa Kim Liên với những giá trị kiến trúc nghệ thuật độc đáo thời Tây Sơn - một thời đại hào hùng trong lịch sử dân tộc, đã góp phần làm đẹp thêm truyền thống văn hoá của thủ đô và cả nước.

Chùa Liên Phái

Chùa Liên Phái nằm trong ngõ Liên Phái, phố Bạch Mai, quận Hai Bà Trưng. Chùa do Trịnh Thập là cháu Trịnh Tráng (1623 - 1657) bỏ tiền xây dựng, gọi tên là chùa Liên Tông. Sau khi tu ở chùa Yên Tử

(Quảng Ninh), Trịnh Thập về tu ở đây tức là thượng sĩ Lân Giác, vị tổ thứ nhất của chùa. Đến đời Thiệu Trị (1841 - 1847), chùa gọi là Liên Phái.

Liên Phái là một ngôi chùa lớn có bố cục mặt bằng gần vuông với kiến trúc chính nằm trên một trục nằm theo hướng đông - tây: Phía tây là toà tháp mười tầng, qua một khoảng sân đến một nhà bia hình chữ nhật, tiếp đến là kiến trúc tiền đường với tam bảo, qua một sân nhỏ là 11 gian nhà tổ, phía sau là vườn tháp. Hai bên trục kiến trúc chính là nhà hạ (tăng phòng), các toà pháp bảo, điện thờ mẫu, nhà trai và nhà khách.

Theo bản vẽ của Lu-i-bê-đa-xi-ê, trước đây ở quanh chùa có 30 ngọn tháp, nay chỉ còn tập trung ở vườn tháp sau chùa. Đáng chú ý nhất là ngọn tháp cửu phẩm ở trước chùa, một kiến trúc đáng chú ý vào bậc nhất trong các ngôi chùa ở Hà Nội. Khu vườn tháp phía sau có chín tháp chia thành ba hàng. Hàng giữa có một ngọn tháp bằng đá xanh, hình tứ giác, có năm tầng, phía trước ghi ba chữ Hán "Cửu Sinh tháp". Qua trang trí cánh sen ở chân tháp cho thấy đây là ngôi tháp cổ nhất ở khu vực chùa (nghệ thuật chạm khắc ở thế kỷ thứ XVIII).

Chùa Liên Phái đã qua nhiều lần trùng tu sửa chữa nhưng vẫn còn lưu giữ được nhiều tác phẩm kiến trúc, nghệ thuật đẹp từ thời hậu Lê đến thời Nguyễn. Khối lượng di vật đồ sộ ở chùa là nguồn tư liệu quí giá trong việc tìm hiểu lịch sử văn hoá nước nhà.

Chùa Lý Quốc Sư

Chùa Lý Quốc Sư nằm ở số 50 phố Lý Quốc Sư, cạnh hồ Hoàn Kiếm, trước đây là đất thôn Tiên Thị, tổng Tiền Túc, huyện Thọ Xương.

Di tích vốn được gọi là đền bởi nơi đây thờ thiền sư Nguyễn Minh Không - người đã chữa khỏi bệnh cho vua Lý Thần Tông năm 1138, được phong làm quốc sư và được triều đình phong ấp ở làng Tiên Thị. Khi ông mất, dân làng lập đền thờ gọi là "Lý Quốc Sư Từ". Năm 1932, thiền sư Nguyễn Văn Định trụ trì đã bài trí thêm tượng Phật nên đền được gọi là chùa từ đó.

Chùa có qui hoạch tương đối gọn, gồm: Cổng tam quan, phương đình, hai dãy dải vũ và nhà thờ mẫu. Các kiến trúc này tuy mới được trùng tu vào năm 1954 nhưng vẫn giữ được tính cổ truyền trong phong cách kiến trúc và nghệ thuật.

Chùa hiện nay lưu giữ nhiều di vật có giá trị, nhưng nổi bật nhất là trụ đá "Long Nữ thiên tài" có niên đại thế kỷ XVIII mang tính lịch sử,  nghệ thuật cao.

Chùa là một di tích có giá trị trong hệ thống các di tích quanh Hồ Hoàn Kiếm.

Chùa Nành

Có tên chữ là "Pháp Vân Tự" (chùa Pháp Vân) thuộc xã Ninh Hiệp, huyện Gia Lâm, cách trung tâm Hà

Nội 20 km về phía bắc.

Ninh Hiệp là một làng quê nổi tiếng, quê ngoại của công chúa Ngọc Hân, vợ người Anh hùng áo vải Quang Trung - Nguyễn Huệ. Chùa Pháp Vân thờ Phật và thờ bà chúa Nành, một trong hệ thống "tứ pháp" của tín ngưỡng cổ Việt Nam.

Chùa có qui mô kiến trúc lớn, kiểu "nội công, ngoại quốc", tổng cộng 104 gian. Trước chùa có ao vuông, trên xây nhà thuỷ đình. Tương truyền, nhà thuỷ đình do bà Chiêu nghi Nguyễn Thị Huyền, vợ vua Lê Cảnh Hưng xây dựng vào thế kỷ thứ XVIII làm nơi múa rối nước trong những ngày hội làng. Chùa chính nằm sau cửa ngũ môn gồm: tiền đường, thiêu hương và thượng điện.

Chùa hiện bảo lưu được nhiều di vật cổ mang phong cách nghệ thuật của các thời Mạc, Lê Trung Hưng, Tây Sơn và Nguyễn. Tiêu biểu có tấm bia đá cao 110 cm, rộng 66 cm, niên hiệu Thịnh Đức Quý

Tỵ (1653), tám tượng kim cương thời Tây Sơn.

Bên cạnh nội dung lịch sử, chùa Nành là một di tích kiến trúc, một bảo tàng về mỹ thuật cổ Việt Nam

Chùa Nga My

Chùa Nga My nằm ở phía nam, cách hồ Hoàn Kiếm khoảng 3 km, thuộc phường Hoàng Văn Thụ, quận

Hai Bà Trưng.

Chùa Nga My là kiến trúc Phật giáo được xây dựng sớm ở nước ta. Tấm bia "Trùng tu Thanh Đàm huyện, Hoàng Mai xã, Nga My tự bi minh linh tự" do tiến sĩ Cẩn sử lang Quốc Tử Giám soạn vào năm Hồng Đức thứ 28 (1497) cho biết: "...từ thời Lý, chùa đã ở hàng danh lam, lúc tàn phế, lúc hưng thịnh, không thể nêu lên từng việc được". Chùa còn lưu được 26 tấm bia đá ghi việc trùng tu, công đức, gửi hậu qua các triều đại.

Bia cổ nhất dựng năm Hồng Đức 28 (1497), hai bia niên hiệu Vĩnh Tộ thứ 6 (1624), hai bia Vĩnh Thịnh thứ 5 (1707), một bia Vĩnh Thịnh 16 (1720) cùng một số pho tượng có niên đại tạo tác dưới thời Lê.

Là một kiến trúc bề thế và hoàn chỉnh, chùa gồm các công trình: chùa chính, gác chuông, nhà tổ, hai dãy dải vũ chạy song song nối tiền đường và tiền tế nhà tổ, cuối cùng là vườn tháp mộ. Các bộ phận này được đặt trên mặt bằng rộng lớn.

Cùng với ngôi đình làng kề bên, chùa Nga My hợp thành một quần thể kiến trúc độc đáo ở phía nam kinh thành Thăng Long.

Chùa Quán Sứ

Chùa Quán Sứ nằm ở 73 phố Quán Sứ, phường Trần Hưng Đạo, quận Hoàn Kiếm. Trước đây, khu vực này thuộc thôn Yên Tập, huyện Thọ Xương, phủ Phụng Thiên.

Từ thời Lê, nơi đây có một khu nhà gọi là Quán Sứ, dùng làm nơi ở cho các sứ thần Lào, Chiêm Thành... khi đến Thăng Long. Bên cạnh Quán Sứ dựng một ngôi chùa nhỏ cho sứ thần theo đạo Phật lễ

bái, vì vậy chùa có tên là Quán Sứ.

Bài ký khắc trên tấm bia đá dựng năm 1855 do Tiến sĩ Lê Duy Trung soạn cho biết: Khoảng đầu đời Gia Long (1802-1819), chùa Quán Sứ nằm ở gần đồn Hậu Quân, năm 1822, chùa được sửa sang để làm chỗ lễ bái cho quan quân đồn này. Khi quan quân ở đồn rút đi, chùa được giao cho dân làng đúc  chuông và tô lại tượng. Cùng với việc thờ Phật, chùa còn thờ vị quốc sư triều Lý là Nguyễn Minh Không.

Năm 1934, Tổng hội Phật giáo Bắc Kỳ đặt trụ sở tại chùa Quán Sứ và chùa

được xây mới như hiện nay. Người thiết kế chùa là hai kiến trúc sư Nguyễn Ngọc Ngoạn và Nguyễn Xuân Tùng.

Chùa có qui mô lớn. Tam quan kiểu ba tầng mái, chính giữa là lầu chuông. Qua tam quan đến một sân rộng lát gạch. Giữa sân xây toà chính điện cao, hình vuông, có hành lang bao quanh. Hai bên và đằng sau là dãy nhà dùng làm thư viện, giảng đường, nhà khách và tăng phòng.

Chùa Quán Sứ hiện nay là trụ sở của Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Phân viện Nghiên cứu Phật học thuộc Giáo hội cũng đặt tại đây.

Chùa Thiên Niên

Chùa có tên chữ là "Thiên Niên Cổ Tự", tên thường gọi là Trích Sài, thuộc phường Bưởi, quận Tây Hồ. Tương truyền ngôi chùa cổ này có từ thế kỷ thứ VI, dấu vết vật chất hiện còn có niên đại sớm là tấm bia đá niên hiệu Vĩnh Thịnh ngũ niên (1709), cho biết ngôi chùa đã có mặt dưới thời Lê Sơ. Theo bài ký trên bia thì quan Thái Bảo Đà quốc công Mạc Ngọc Liễn, là người đã đóng góp nhiều công đức, tiền của, cho việc sửa sang chùa cuối thế kỷ thứ XVI. Tuy không còn lưu lại được kiến trúc cũ, nhưng chùa hiện có qui mô kiến trúc lớn với các công trình bề thế gồm: Tam quan, sân, vườn, chùa chính, nhà mẫu, nhà tổ, tăng phòng và vườn tháp, vườn cây lưu niệm. Bên trong chùa là hệ thống di vật phong phú với hơn 30 pho tượng phật, bia đá, chuông đồng... và nhiều hoành phi, câu đối ca ngợi cảnh đẹp của chùa, của thắng cảnh Hồ Tây.

Chùa Thiên Niên thờ Phật và thờ bà chúa dệt lĩnh Phạm Thị Ngọc Đô - thứ phi của vua Lê Thánh Tông

đã từng truyền nghề dệt lĩnh cho nhân dân trong vùng.

Ở địa thế đẹp ven Hồ Tây, chùa Thiên Niên là điểm thu hút du khách và nhiều nhà nghiên cứu.

Chùa Trấn Quốc

Chùa đặt trên một đảo ven Hồ Tây, thuộc phường Yên Phụ, quận Tây Hồ. Tương truyền, chùa có từ đời vua Lý Nam Đế (544 - 548). Lúc đầu chùa dựng ở sát bờ sông Cái, trên bãi Yên Hoa và có tên là Khai Quốc (mở nước). Đến năm Đại Bảo, đời vua Lê Thái Tông (1440 - 1442), chùa đổi tên là An Quốc.

Đến năm 1615, bãi sông bị lở sát vào chùa, dân làng Yên Hoa (nay là Yên Phụ) đã rời chùa vào đảo

Kim Ngư (Cá Vàng), tức địa điểm hiện nay. Khi đê Cổ Ngư được đắp,

đảo Cá Vàng được nối với con đê này.

Năm 1639, chùa được trùng tu lớn. Theo bài ký trên tấm bia đá dựng năm 1639, thì lần tu sửa này "Trước hết dựng hậu đường, cổng có gác tiếp theo dựng hành lang tả hữu... Qui mô lớn nhiều, so với trước gấp

trăm lần, huy hoàng tượng Phật, sáng ngời rường chạm cột son, rực rỡ hoa hồng ánh chiếu khắp toà sen, cửa biếc".

Khoảng niên hiệu Chính Hoà (1680 - 1705), chùa lại đổi tên là Trấn Quốc. Năm 1842, vua Thiệu Trị tuần du Bắc Hà, chùa được đổi tên là Trấn Bắc.

Trấn Quốc là chốn tổ của phái thiền Tào Động lưu truyền ở Việt Nam do Tịnh Trí Giác thiền sư thời hậu Lê truyền dẫn.

Hiện nay, chùa có qui mô bề thế bao gồm ba nếp nhà tiền đường, thiêu hương, thượng điện nối liền thành hình chữ công (I), hai dãy hành lang, gác chuông, nhà tổ và nhà che bia. Trong chùa hiện còn 14 tấm bia đá. Quan trọng nhất là tấm bia do Trạng nguyên Nguyễn Xuân Chính soạn năm 1639 và tấm bia năm 1815 do tiến sĩ -

nhà văn Phạm Quý Thích soạn ghi việc xây dựng lại chùa sau một thời gian dài đổ nát. Ở sân chùa, còn có cây bồ đề do Tổng thống Ấn Độ mang từ gốc cây bồ đề Tổ Phật ở Tây Trúc sang tặng năm 1959.

Chùa Vạn Niên

Chùa Vạn Niên đặt trên đường Lạc Long Quân, quận Tây Hồ, trước có tên là chùa Vạn Tuế.

Chùa thờ Phật và bà chúa Liễu Hạnh. Theo truyền thuyết dân gian thì chùa được xây dựng từ thời Lý. Bài ký trên chuông đồng "Vạn Niên Tự Chung" đúc vào đời Gia Long cho biết: "Chùa Vạn Niên là một di tích cổ có qui mô bề thế, một danh lam cổ tích lớn ở phía tây kinh đô Thăng Long". Từ đó về sau, ngôi chùa được trùng tu nhiều lần. Hiện nay chùa có phong cách kiến trúc thời Nguyễn. Mặt bằng chùa bao gồm: tam quan, chùa chính và điện mẫu, ẩn hiện dưới vòm cây cổ thụ và soi bóng xuống làn nước biếc Hồ Tây.

Bộ di vật của chùa có số lượng lớn và mang giá trị lịch sử - văn hoá nghệ thuật. Đó là hơn 40 pho tượng tròn và mười đạo sắc phong thần của thời Lê, Tây Sơn.

Chùa Vua

Chùa Vua ở số 17 phố Thịnh Yên, phường Phố Huế, quận Hai Bà Trưng, cách trung tâm hồ Hoàn Kiếm khoảng 1 km về phía nam.

Chùa có tên chữ Hán là "Hưng Khánh Tự", còn gọi là Đế Thích xây dựng từ rất sớm để thờ Đế Thích -

vị thần của Ấn Độ giáo cai quản tầng trời. Ngoài cương vị trên, thần Đế Thích còn được truyền thuyết trong dân gian tôn là bậc đánh cờ giỏi nhất. Sự linh dị của thần được ghi trong sách "Công Dư Tiệp ký" qua câu chuyện "Hồn Trương Ba, da hàng thịt" lưu truyền rộng rãi khắp cả nước.

Chùa Vua có khuôn viên rộng trong khu vực dân cư sầm uất. Phần kiến trúc quan trọng nhất là chùa chính đã bị phá huỷ trong kháng chiến chống Pháp. Di tích còn lại hai cổng tam quan, điện thờ Đế Thích, khu nhà thờ mẫu và dãy hành lang. Chùa Vua còn có bàn cờ và nhà bia. Lễ hội truyền thống hằng năm hấp dẫn bởi cuộc thi cờ tổ chức từ mùng sáu đến mùng chín tháng giêng âm lịch. Người đoạt giải nhất ba năm liền được khắc tên trong bia đá đặt tại nhà bia.

Phủ Tây Hồ

Phủ Tây Hồ nằm ở phía tây bắc của thủ đô Hà Nội, thuộc địa phận phường Quảng An, quận Tây Hồ. Cùng với việc phụng thờ Liễu Hạnh công chúa, một "tứ bất tử" trong thần điện của người Việt, phủ Tây Hồ còn ghi dấu cuộc tao ngộ ly kỳ giữa Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan (1528 - 1631) và Liễu Hạnh.

Toàn bộ công trình vừa được trùng tu lớn năm 1999, nhưng vẫn giữ nguyên các bộ phận trước đây: tam quan; phủ chính ba nếp: phương đình, tiền tế hậu cung; nhà mẫu, sơn trang và khu nhà khách.

Ngày xuân, du khách đổ về đây rất đông để lễ cầu may, thưởng ngoạn cảnh đẹp Tây Hồ, nhớ về "áo mây, xe gió" của Bà Chúa Liễu, về bài thơ nôm của tiến sĩ Lương Hữu Khánh triều Lê vịnh Hồ Tây.

Góp phần tạo nên lịch sử và huyền thoại Hồ Tây, phủ Tây Hồ cùng chùa Kim Liên, chùa Trấn Quốc, đền Quán Thánh... là những điểm du lịch hấp dẫn trong hệ thống di tích ven hồ.

Đền Bà Kiệu

Đền Bà Kiệu nằm bên thắng cảnh hồ Hoàn Kiếm, đối diện với đền Ngọc Sơn, nhìn qua Tháp Bút, qua cầu Thê Húc.

Đền có tên là "Thiên Tiên Điện", được xây dựng từ thời Lê Trung Hưng để thờ ba vị nữ thần: Liễu Hạnh công chúa, Đệ nhị Ngọc nữ Quỳnh Hoa và Đệ tam Ngọc nữ Quế Nương. Những năm đầu thế kỷ,

do qui hoạch mở đường nên đã tách kiến trúc đền làm hai phần. Tam quan nằm sát bên hồ Hoàn Kiếm và đền chính tọa lạc song song, cách đường phố Đinh Tiên Hoàng. Đền có qui mô kiến trúc hình chữ công (I) gồm: Nhà đại bái ba gian rộng, phương đình hai tầng bốn mái và ba gian hậu cung được qui hoạch tập trung tạo sự bề thế trang nghiêm.

Bộ di vật văn hoá - lịch sử của đền Bà Kiệu rất phong phú, đa dạng gồm bia đá, chuông đồng, hệ thống

27 sắc phong thần thuộc các triều đại Lê, Tây Sơn, Nguyễn.

Với hàng cột đá trong kiến trúc và hai cây đa lớn sát bên đền đã đưa lại sự cổ kính và vẻ đẹp độc đáo của kiến trúc Việt Nam.

Đền Đồng Cổ

Đền ở bên bờ sông Tô, giữa đường Hoàng Hoa Thám và đường Thụy Khê, thuộc phường Bưởi, quận Tây Hồ.

Đền Đồng Cổ thờ thần Trống Đồng, một loại hình di vật văn hoá lịch sử tiêu biểu của thời dựng nước và giữ nước cách đây hơn 2000 năm. Thần Đồng Cổ vốn được thờ trên núi Khả Loa, xã Đan Nê, huyện

Yên Định, tỉnh Thanh Hoá. Thời Lý, năm 1028, thần được triều đình phong tước và lập đền thờ ở phía tây bắc kinh thành. Tương truyền ngày xưa, các quan đến đây mỗi năm một lần đọc lời thề: "Làm con bất hiếu, làm tôi bất trung, xin thần linh giết chết". Ngày hội thề rất đông vui, trai gái thập phương về dự đứng chật đường đi. Lễ thề kéo dài tới thời Lê.

Đền Đồng Cổ hiện nay vẫn được nhân dân làng Đông Xã, phường Yên Thái chăm lo gìn giữ. Trải qua gần chục thế kỷ, đền vẫn còn ít nhiều kỷ vật xưa. Đền Đồng Cổ là một trong tám cảnh đẹp của Tây Hồ.

Đền Hai Bà

Trước kia, đền Hai Bà ở làng Đồng Nhân, huyện Thanh Trì, nay ở phố Đồng Nhân, quận Hai Bà Trưng.

Đền thờ vị anh hùng đầu tiên của lịch sử chống ngoại xâm nửa đầu thế kỷ I

sau Công nguyên. Người cầm đầu cuộc khởi nghĩa lại là hai phụ nữ: Chị em

Trưng Trắc và Trưng Nhị mà nhân dân vẫn thành kính gọi là Hai Bà.

Đền Hai Bà xây dựng từ triều Lý Anh Tông, năm Đại Đinh thứ ba (1142) ở

bãi Đồng Nhân, trên bờ sông Hồng. Đất bãi bị lở, năm Gia Long thứ tám (1819), dân làng Đồng Nhân dời đền vào khu Võ Sở cũ của triều Lê ở thôn

Hương Viên, tức địa điểm ngày nay.

Trong chùa có hai pho tượng lớn của Hai Bà Trưng và tượng sáu nữ tướng dàn hai bên: Lê Chân, Hoàng Hoa, Thiên Nga, Nguyễn Đào Nương, Phùng Thị Chính, Bát Nạn công chúa, Phạm Thị Côn. Tượng làm bằng đất phủ sơn màu. Đôi voi gỗ sơn đen nhưng có đôi ngà thật. Đặc biệt là tấm bia ghi sự tích Hai Bà.

Hằng năm, đền tổ chức lễ hội vào ngày sáu tháng hai âm lịch. Cũng như ngôi đền khác thờ Hai Bà Trưng, lễ và hội ở đây nhằm tưởng niệm những người có công với nước, với dân, từ đó khơi dậy tinh thần yêu nước, thắt chặt thêm tình cảm giữa những người chung một cộng đồng.

Đền Lý Ông Trọng

Đền Lý Ông Trọng còn được gọi là đình Chèm. Đình nằm trên một khu đất rộng ngoài đê sông Hồng, thuộc địa phận thôn Thụy Phương, huyện Từ Liêm, cách trung tâm Hà Nội 14 km về phía bắc.

Đình làng thờ Lý Ông Trọng (Đức Thánh Chèm) - người làng Chèm, có sức khoẻ phi thường, và có công dưới thời Thục An Dương Vương.

Trên các thượng lương trong đình, còn ghi lại các dòng chữ Hán cho biết di tích đã qua nhiều lần tu sửa lớn vào các năm Đức Long thứ ba (1631), Cảnh Hưng 34 (1773), Quang Trung thứ năm, Cảnh Thịnh thứ nhất (1793), Cảnh Thịnh thứ năm (1797), Hàm Nghi (1885), Duy Tân và Đồng Khánh.

Quy mô hiện nay của di tích rất lớn. Các bộ phận kiến trúc phần lớn được trang trí, chạm khắc tỷ mỷ, công phu. Bên trong nhà còn lưu giữ được số lượng di vật khá phong phú.

Đền Phù Đổng

Đền Phù Đổng thuộc xã Phù Đổng, huyện Gia Lâm, ngoại thành Hà Nội. Từ trung tâm Hà Nội qua cầu Chương Dương theo quốc lộ số 1 tới cầu Đuống, vượt sang bên kia sông rồi rẽ phải đi thêm 5 km là xã Phù Đổng - quê hương của Thánh Gióng, vị thánh mới chỉ ba tuổi đã vươn mình lớn dậy, đánh đuổi giặc Ân, bảo vệ quê hương, đất nước.

Đền Phù Đổng được vua Lý Thái Tổ cho lập từ khi dời đô ra Thăng Long (1010) và được trùng tu, sửa chữa nhiều lần. Ngôi đền hiện nay gồm: bái đường, hậu cung, nhà thuỷ đình múa rối nước ở ao trước đền. Trong đền, tượng Thánh Gióng khá lớn ngồi giữa, hai bên là tượng các quan hầu. Giá trị nhất là đôi rồng đá cách điệu đặt ở bậc thềm, đôi sư tử đá tạc vào thế kỷ XIX, cỗ ngai chạm trổ rất đẹp, tấm bia đá khắc năm 1660 và đôi choé sứ.

Phù Đổng còn có các di tích đền Hạ thờ mẹ Thánh Gióng và miếu Ban,  Cố Viên gắn với truyền thuyết Gióng chào đời, mẹ Gióng đến hái rau rồi ướm chân mình vào chân người khổng lồ; Giá Ngự và mộ Trần Đô Thống - vị tướng tiên phong trong đoàn quân phá giặc Ân; chùa Kiến Sơ, nơi Lý Công Uẩn được Thánh Gióng chúc mừng bằng bài thơ hiện lên thân cây, khi người đến thăm chùa.

Hàng năm, tại đền Gióng, cứ vào ngày 9 tháng 4 âm lịch, dân làng Phù Đổng mở hội diễn lại sự tích Thánh Gióng đánh giặc Ân.

Đền Sái

Đền Sái ở trên một quả đồi thuộc xã Thuỵ Lâm, huyện Đông Anh, cách di tích Cổ Loa khoảng 5 km về

phía bắc. Di tích gắn liền với việc xây thành Cổ Loa của An Dương Vương.

Theo truyền thuyết, khi vua Thục đắp thành Cổ Loa, có bạch kê tinh ở Thất Diệu Sơn (núi Sái) quấy phá. Nhờ có thần Kim Quy giúp, thành ốc  được xây xong. Để tưởng nhớ công tích đó, Thục An Dương Vương lập đền thờ Huyền Thiên trên núi Thất Diệu.

Ngôi đền dựng trên toà núi đất nổi giữa cánh đồng. Các công trình kiến trúc kế tiếp nhau từ lưng chừng

núi lên đỉnh. Dưới cùng là ngũ môn đồ sộ, tiếp đến gác chuông ba gian hai chái, sau đến đền kính thiên, tiền tế, bái đường và hậu cung. Các công trình kiến trúc có niên đại cuối Lê, đầu Nguyễn. Cổ nhất là hậu cung, nền nhà lát bằng nhiều viên gạch có trang trí nổi hình rồng, vật liệu kiến trúc tiêu biểu của thời Lê. Quanh đền còn có "Tiên Tỉnh", "Tiên Trì", "Mã Tích Tiên Đề", "Thạch Sùng".

Hiện nay, đền Sái còn lưu giữ nhiều pho tượng cổ, sáu tấm bia đá, cây hương đá dựng từ đời Lê Chính

Hoà.

Hội đền Sái tổ chức vào ngày 12 tháng giêng âm lịch. Ngoài các lễ thức, trò chơi thượng võ truyền thống, còn có hội "Rước vua giả" diễn lại kỳ tích xây thành Cổ Loa.

Đền Sóc

Đền Sóc thuộc thôn Cảo Đỉnh, xã Xuân Đỉnh, huyện Từ Liêm, cách trung tâm thành phố khoảng 12 km

về phía tây bắc.

Cùng với đền Phù Đổng ở Gia Lâm, đền Sóc ở Sóc Sơn và đền Sóc ở Cảo Đỉnh thờ Thánh Gióng (Phù

Đổng Thiên Vương).

Theo truyền thuyết ở địa phương, sau khi đánh tan giặc Ân, trên đường về núi Sóc (xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn), Gióng đã dừng chân nghỉ tại đây để xuống tắm ở Hồ Tây và ăn cơm với cà (cà Cảo). Khi lên đường, Gióng quên chiếc roi sắt đã bị gãy trong trận chiến, dân trong vùng bèn lập đền thờ.

Dấu tích của đền nay còn lưu lại qua hệ thống chân tảng bằng đá có nghệ thuật thời Lê (thế kỷ XVII - XVIII), tấm bia trùng tu dựng năm Chính Hoà thứ bảy (1686), chuông đồng đúc năm Cảnh Thịnh thứ nhì ( 1794) và đặc biệt là pho tượng Thánh rất lớn: cao 4,5 m (cả bệ), ngang 1,6 m.Các vết tích còn lại cho biết ngôi đền trước đây có qui mô rất đồ sộ trên một mặt bằng rộng. Các hạng mục kiến trúc chính gồm nhà mộc dục, tam quan dẫn vào sân rộng, lên khu đền chính được bố cục theo chiều dọc với hậu cung cao 1,4 m so với tiền tế. Chung quanh là hệ thống cây lưu niên toả bóng.

Hiện nay, Xuân Đỉnh vẫn còn đặc sản "cà Cảo", món ăn mà ông Gióng đã dùng khi xưa.

Đền Bích Câu

Nguyên tên là đền Bích Câu đạo quán, ở phường Bích Câu xưa, nay mang số nhà 12 phố Cát Linh quận Đống Đa, gần Văn Miếu. Đây vốn là nơi tu luyện của những người theo đạo Giáo, tức đạo Lão, học thuyết thần tiên. Đây cũng là nơi diễn ra câu chuyện tình của anh thư sin hnghèo Tú Uyên, có chiếc nhà tranh dựng trên gò Kim Quy cạnh hồ Phượng, với cô tiên nữ Giáng Kiều tình cờ gặp trọng hội chùa Ngọc Hồ. Truyện này đã được bà Đoàn Thị Điểm ghi lại trong tiểu thuyết Bích Câu kỳ ngộ (cuộc gặp

kỳ lạ bên Ngòi Biếc). Tương tuyền đền dựng ngay trên nền nhà cũ của Tú Uyên từ năm Hồng Đức thứ

16 thời Lê (1485), đầu Nguyễn có tu bổ. Thời kỳ giặc Pháp tạm chiếm đã đốt phá đền, năm 1953 mới sửa lại như ngày nay.

Gò Đống Đa

Nằm bên đường phố Tây Sơn phường Quang Trung, quận Đống Đa. Khu vực này là nơi diễn ra trận chiến thắng oanh liệt của quân Tây Sơn với sự tham gia của nhân dân vùng Khương Thượng, do đô đốc Long (còn có tên là Đặng Tiến Đông) chỉ huy vào đêm 4 rạng ngày 5 tháng giêng năm Kỷ Dậu (1789) diệt tan đồn Khương Thượng của giặc Thanh. Tướng giặc Sầm Nghi Đống phải treo cổ tự tử ở núi ốc (Loa Sơn) gần chùa Bộc bây giờ. Trận đánh đã mở đường cho đại quân ta từ Ngọc Hồi thừa thắng tiến vào giải phóng Thăng Long.

Sau chiến thắng, vua Quang Trung cho thu nhặt xác quân giặc xếp vào 12 cái hố rộng, lấp đất chôn và đăp cao thành gò gọi là “kình nghê quán” (gò tô chôn xác kình ghê - 2 loài cá dữ ngoài biển) nhằm biểu dương chiến công của quân ta và cảnh cáo bọn nước lớn xâm lược. 12 gò này nằm giải rác từ làng Thịnh Quang đến làng Nam Đồng, trên các gò đã mọc um tùm nên thành tên Đống Đa. Năm 1851, do mở đường mở chợ, đào xẻ nhiều nơi thấy nhiều hài cốt giặc, lại cho thu vào một hố cao lên nối liền với núi Xưa, thành chiễ gò thứ 13, tức là gò còn lại hiện nay. Còn 12 gò khác đã bị phạt đi trong thời gian giặc Pháp mở rộng Hà Nội năm 1890.

Chiến thắng Ngọc Hồi - Đầm Mực cùng với chiến thắng Đống Đa đã đập tan hoàn toàn 27 vạn quân Thanh, giải phóng thành Thăng Long, trong niềm hân hoan của dân chúng kinh thành.

Mây tạnh, mù tan, trời lại sáng

Đầy thành già trẻ mặt như hoa

Chen vai khoác cánh cùng nhau nói

“Cố đô vãn thuộc núi sông ta”

(Đào Khê - Ngô Ngọc Du)

Kỷ niệm 200 năm chiến thắng Đống Đa, khu tượng đài Quang Trung và công viên văn hóa Đống Đa đã được xây dựng tại khu đất bên cạnh gò lịch sử này, trông ra phố được mang tên Đặng Tiến Đông, người chỉ huy trận  Đống Đa oanh liệt.

Hội chiến thắng Đống Đa – Khương Thượng thường mở vào ngày mồng 5 tết hàng năm với tục rước rồng lửa đã thành lễ hội truyền thống tốt đẹp của người Hà Nội.

Đền Trấn Vũ

Đền còn có tên là Điện Trấn Vũ thuộc thôn Ngọc Trì, xã Thạch Bàn, huyện Gia Lâm, trên tuyến tham quan làng gốm cổ Bát Tràng, cách Hà Nội khoảng 8 km.

Truyền thuyết kể rằng, vua Lê Thánh Tông trên đường đi đánh giặc Chiêm Thành, đã dừng chân tại đây. Đêm ấy, mộng thấy Thánh Tổ phù giúp vua. Sau này chiến thắng, vua Lê đã cho lập đền thờ, tạc tượng, đặt tên là Trấn Vũ đế quân.

Trong đền còn có nhiều di vật cổ, độc đáo nhất là tượng Trấn Vũ ở chính giữa cung, hai bên tả hữu có 12 pho tượng đứng hầu. Tượng bằng đồng hun, được đúc trên tư thế ngồi trên bệ gạch cao 97 cm, rộng 130 cm, dài 290 cm, cao 380 cm, chu vi phần rộng nhất 590 cm, trọng lượng hơn 400 kg. Bài ký trên bia "Trấn Vũ điện bi ký" hiện còn trong đền cho biết, tượng Trấn Vũ được khởi dựng công đức từ năm1788, đến tháng 8 năm 1802 thì hoàn thành. Pho tượng là kỷ vật đặc sắc của thời Tây Sơn, một đại khí của Thăng Long - Hà Nội.

Đền và Chùa Bà Tấm

Đền và chùa Bà Tấm thuộc xã Dương Xá, huyện Gia Lâm, cạnh đường 5, cách trung tâm Hà Nội gần 20 km. Đền còn được gọi là đền Dương Xá, đền Ỷ Lan. Chùa có tên chữ Hán là "Linh Nhân Phúc Tự".

Được xây dựng từ thời Lý, đền và chùa Bà Tấm là một trong những di tích lịch sử văn hoá cổ nhất nước ta. Chùa do Ỷ Lan Linh Nhân Hoàng Thái Hậu xây dựng năm 1115. Dấu tích hiện còn lưu lại là đôi sư tử đá, thành bậc chim phượng, chân tảng đá hoa sen, một số chim uyên ương bằng đất nung có niên đại thời Lý. Khi Ỷ Lan được hoá thân thành Thánh thì ngôi đền thờ Người cũng được lập. Thế kỷ XVII - XVIII, các vương phi, quận chúa họ Trịnh đã nhiều lần công đức tiền của cùng dân tu bổ ngôi chùa thể hiện qua hệ thống bia ở nhà thượng điện. Do vậy, di tích mang phong cách nghệ thuật của các

thời Lý, Mạc, Lê, Nguyễn.

Ỷ Lan là một nhân vật lịch sử lớn của vương triều Lý. Bà là người tài đức vẹn toàn và có nhiều công lao đóng góp cho sự phát triển của đất nước, hạnh phúc cho nhân dân. Bà được tôn vinh là Phật Bà Quan Âm - đồng nghĩa với cô Tấm, một mẫu hình văn hoá tiêu biểu của dân tộc.

Một khu di tích lớn với gần một nghìn năm tồn tại và những hiện vật độc đáo hiện còn là một địa điểm khảo cổ học quan trọng trong việc tìm hiểu kiến trúc Phật giáo Việt Nam qua các thời đại.

Các Di Tích Về Phù Đổng Thiên Vương

Xã  Phù  Đổng,  huyện  Gia  Lâm  nằm  trên  bờ  bắc  sông  Đuống,  cách  ga  Yên  Viên  8km  về  phía Đông, còn có tên nôm là làng Gióng, quê hương của người anh hùng nổi tiếng trong truyền thuyết, lên ba tuổi đã cưỡi ngựa sắt, vung roi sắt đánh tan giặc Ân xâm lược vào thời vua Hùng thứ 6.

Đền Gióng

Tương truyền thời vua Lý Thái Tổ cho dựng trên nền nhà cũ của ông Gióng ngay từ khi nhà vua dời đô ra Thăng Long. Đền còn giữ được nhiều bộ phận kiến trúc của thời Lê Trung Hưng như chính diện, bái đường, nhà thiêu hương, nhà thủy đình để múa rối nước ở ao trước đền (1775). Tam quan được xây sau vào năm cuối thế kỷ 19. Tượng Thánh Gióng khá lớn đặt trong chính điện, ngồi giữa hai dãy tượng 6 quan văn, võ, 2 người hầu cận đứng, 2 phỗng quỳ và 4 viên cận, vệ binh. Hiện vật đáng chú ý ở Đền Thượng này là đôi rồng đá cách điệu làm bậc thềm, nét chạm khỏe và phóng khoáng; đôi sư tử đá tạc từ thời Lê Dụ Tông (1705), một số gạch trang trí rồng ở ven thềm đền; cỗ ngai thờ khá đẹp thời Lê, bia năm 1660; đôi chóe sứ cổ tương truyền là của bà Chúa Chè Đặng Thị Huệ cung tiến cuối thế kỷ 18. Đặc biệt có nhiều hoành phi câu đối, đáng quý la câu đối của Nguyễn Du: Thiên giáng thánh nhân bình Bắc địch

Địa lưu thần tích trấn Nam bang.

Dịch

Và Cao Bá Quát đã viết

Dịch

Người thánh vốn trời sinh, dẹp tan giặc Bắc

Dấu thần lưu đất cũ, giữ vững nước Nam

Phá tặc thượng hiềm tam tuế vãn

Đằng không do hận cửu thiên đê

Đánh giặc lên ba hiềm vẫn muộn

Vượt trời tầng chín giận chưa cao

Đền Mẫu

Còn gọi là đền Hạ, tên chữ là khánh Quang Điện, ở ngoài đê là nơi thờ bà mẹ Thánh Gióng. Đền được xây dựng năm 1693. Trước đền có ao hình bầu dục là nơi hàng năm tiến hành lấy nước rước về đền Thượng cúng. Cách đền Mộu nửa km về phía đông bắc là khu vườn cũ của mẹ Thánh Gióng, có bia đá đặt trong một nhà bia nhỏ và tảng đá in dấu chân người khổng lồ đã từng giẫm nát vườn rau này trong một đêm mưa, sau đó bà mẹ Gióng ướm thử chân vào đấy nên đã có mang sinh ra Gióng. Nơi này được gọi là Cố Viên (vườn cũ)

Miếu đền còn dấu Cố Viên

Sử xanh, bia đá lưu truyền từ xưa.

Miếu Ban

Cũng thờ mẹ Thánh Gióng, ở nơi sinh ra người anh hùng. Sau miếu, trên mô đất nổi giữa giếng tròn có đặt một bể đá, một liền đá để ghi lại sự tích ấy.

Hội Gióng tổ chức vào ngày 09 tháng 4 Âm lịch là một cuộc diễn xướng tổng hợp ca múa nhạc, nhắc lại bản anh hùng ca của ông Gióng dẹp giặc Ân, một Hội trận truyền thống có quy mô lớn nhất vùng Hà Nội. Ca dao cổ còn nhắc:

Ai ơi mồng chín tháng tư

Không đi Hội Gióng cũng hư mất đời

Cạnh đền Thượng, còn có ngôi chùa Kiến Sơ, một ngôi chùa rất cổ, tương truyền nhà sư Võ Ngôn Thông đời Đường đã sang tu ở đây và mở ra phái Thiền Tông trong đạo Phật ở nước ta. Trong chùa có tượng Lý Công Uốn, người mở mang đền Gióng rồi sau về tu tại chùa này, ngoài ra còn có tượng 18 vị

La Hán, đông thập điện, chuông đồng, khánh đá, bia trụ…

Ngoài cụm di tích Phù Đổng, còn hai nơi khác ở Hà Nội thơ Thánh Gióng.

Đền Sóc Xuân Tảo

Đền Sóc nằm ở thôn Xuân Tảo, xã Xuân Đỉnh huyện Từ Liêm. Tương truyền sau khi đánh tan giặc Ân, phi ngựa sắt đến bến Bồ Đề, dừng lại cho ngựa uống nước sông Hồng, dấu hcân ngựa còn in lại trên một phiến đá lớn ở thôn Phú Viên, ông Gióng tiếp tục hành trình ruổi ngựa qua sông, đi ngược lên đến bờ Hồ Tây, ông buộc ngựa vào gốc cây, xuống tắm mát, giở cơm nắm ra ăn, rồi mới phi ngựa lên núi Sóc bay về trời, để quên chiếc roi sắt. Nhân dân lập đền thờ ở nơi ông nghỉ lại, trên gò con Phượng cạnh gốc đa. Trước đền có cổng tam quan, cột trụ này từng là điểm liên lạc của Đảng trong thời kỳ tiền khởi nghĩa. Lầu bát giác có một phiến đá tượng trưng cho nơi ông Gióng ngồi ăn cơm. Đền có một câu đối rất hay:

Nghĩa là:

Ân tác tội dương tru, tam tuế nhung y trương nhất nộ

Sóc Sơn linh bất tán, đằng không thiết mã hể trùng lai.

Tội ác giặc Ân quyết không tha, mới ba tuổi thơ, áo nhung đã tung bay vì căm giận

Khí thiêng núi Sóc còn nguyên vẹn, từ chín tầng thẳm, ngựa sắt hằng mong đợi thẩy quay về.

Đền Gióng núi Sóc

ở trên núi Sóc, còn gọi là núi Phù Mã, núi Vệ Linh, nay ở xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn, cách Đa Phúc 4km về phía Tây. Tại đây có hai đền thờ Phù Đổng Thiên Vương. Đền Thượng làm từ thời Vua Hùng, nă m980, vua Lê Đại hành cho xây lại; Đền Hạ xây vào thế kỷ 19, năm 1898 đền bị cháy chỉ còn

đôi ngựa gỗ là di tích cổ. Khu đền vừa được trùng tu lại khang trang, bên cạnh có chùa Đại Bi, Miếu

Thánh Mẫu, nhà bia.

Tương truyền ông Gióng đánh tan giặc, về tới đây, cởi áo treo ở đồi Mã rồi phi ngựa thẳng lên núi cưỡi mây bay về trời. Trên núi, nay còn một mô đá hình như cái gốc cây, gọi là “cây cởi áo”.

Dưới chân núi, ở dốc Mã và làng Mã có rất nhiều ao chuôm, người ta bảo đó là dấu chân ngựa của Thánh Gióng, khi về đến đây ngài xoay ngựa khắp bốn phía. Ngựa hí vang trời rồi mới nhún mạnh bốn vó phóng lên trời.

Nhân dân trong xã cho biết: trước kia đền quay về hướng đông, tới đời Lê mới xoay về hướng Bắc với lý do “giặc thường từ hướng đó đến”, biểu lộ ý thức cảnh giác cao của cha ông ta trong truyền thống đánh giặc giữ nước. Hội đền Sóc Sơn mở vào ngày mồng 6 tháng giêng âm lịch. Lời ca giao duyên xưa còn có câu:

Sóc Sơn là ngọn núi nào

Có ông Thánh Gióng bay vào trời xanh.

Hội đền ngay ở gần quốc lộ 3, có núi cao, rừng thông, hồ rộng tạo nên cảnh quan du lịch hấp dẫn không chỉ với du khách trong nước mà thu hút sự quan tâm, thích thú của đông đảo khách nước ngoài.

Từ trung tâm Thủ đô đến Đền Sóc chỉ hơn 40 km. Có thể đi băng 2 ngả đường Thăng Long – Nội Bài quặt xuống Phủ Lỗ rồi lên Sóc Sơn theo quốc lộ 3 hoặc đi qua cầu Gia Lâm, cầu Đuống rẽ lên Phủ Lỗ thẳng tới đền Sóc.

Tháp Rùa

Xây trên gò Rùa ở phía nam Hồ, từng là nơi câu cá giải trí của vua quan triều Lê Tầng dưới vốn là đình Tả Vọng, di tích cũ do Trịnh Giang xây từ thế kỳ 18. Năm 1884, một tên tay sai của giặc Pháp lấy cớ xây tháp lên  trên để làm “gối đăng sau” cho chùa Báo Ân ở phía đông hồ, nhưng chính là âm mưu đưa thi hài cốt bố mẹ y ra táng ở Gò Rùa, một mảnh đất rất tốt theo thuật phong thủy. Nhưng nhân dân biết đã bí mât đào hai nắm xương tàn ấy quẳng xuống hồ mất tăm.

Hồ Gươm im bóng Thap Rùa ánh đèn soi tỏ mái chùa Ngọc Sơn

Đài Nghiên, Tháp Bút chưa mòn…

Tháp Rùa gắn bó với Đền Ngọc Sơn trở thành một cảnh quan ngoạn mục tô điểm cho Hồ Gươm.

Nhà thờ Cửa Bắc

Nhà thờ ở 56 phố Phan Đình Phùng, quận Ba Đình, xây dựng ở Cửa Bắc thành Thăng Long vào năm 1931 - 1932, do một linh mục, kiến trúc sư người Pháp tên

là Đô-pô-lit (tên Việt gọi đó là Cố Hương) thiết kế theo kiểu hình chữ nhật (kiến trúc Ba-xi-la-va), kết hợp phong cách Á - Âu, không tuân theo quy tắc đối xứng, mà lệch với tháp chuông cao ở bên phải và cân bằng với mái vòm (Cúp-pô-lơ) ở trung tâm.

Nhà thờ Cửa Bắc, không chỉ là một địa chỉ tôn giáo mà còn là một công trình kiến trúc có nhiều nét độc

đáo, tạo thêm điểm chấm phá trong không gian đô thị Hà Nội

Nhà thờ Hàm Long

Nhà thờ ở 21 phố Hàm Long, quận Hoàn Kiếm. Đây là công trình do kiến trúc sư người Việt, Doctor Thân (quê ở Hạ Hồi, Thường Tín, Hà Tây) du học ở Pháp thiết kế. Nhà thờ hoàn thành tháng 12/1934, cao 17m.

Đáng chú ý là ở đây người ta dùng nhiều chất liệu xây dựng trong dân gian như: rơm hồ vôi, nứa, giấy bản... để tạo các vòm cuốn, gây hiệu quả phản âm khi hành lễ mà không cần đến những thiết bị âm thanh hiện đại.

Nhà thờ Lớn Hà Nội

Nằm ngay trung tâm Hà Nội, số 40 phố Nhà Chung, cách bờ

hồ Hoàn Kiếm vài trăm mét.

Nhà Thờ Lớn nằm trên một khu đất rộng, liền kề với toà nhà tổng giám mục Hà Nội, Đại chủng viện Hà Nội, Dòng mến thánh giá Hà Nội.

Nhà thờ xây năm 1882 dưới thời giám mục Puy-gi-ni-ê, theo kiến trúc gô-tic của Pháp rất điển hình. Nhà thờ có chiều dài 64,5 m, rộng 20,5 m, hai tháp cao 31,5 m.

Trong nhà thờ có nhiều bức hoạ trên kính rất đặc sắc và bàn thờ sơn son thếp vàng mang phong cách phương đông.

Đây là kiến trúc được coi là đặc biệt có giá trị trong các nhà thờ ở Hà Nội.

Nhà thờ Phùng Khoang

Nhà thờ ở làng Phùng Khoang, xã Trung Văn, Từ Liêm, Hà Nội, gần đường Hà Nội - Hà Đông, cách bờ hồ Hoàn Kiếm khoảng 10 km.

Không gian ở đây rất điển hình cho nông thôn thanh bình Việt Nam. Nhà thờ xây dựng năm 1910, cùng theo thiết kế của kiến trúc tân cổ điển Pháp. Nhà thờ có tương quan hài hoà giữa nhà xứ, nhà phòng với cảnh quan chung của ngôi đình, chùa Phùng Khoang và vườn cây quả.

Lễ Hội Thánh Gióng

Lễ hội Thánh Gióng hay còn gọi là hội làng Phù Đổng (tên nôm là làng Gióng). Đây là một trong những hội lễ lớn nhất ở đồng bằng Bắc bộ, một diễn trường lịch

sử - văn hoá, diễn lại sự tích Thánh Gióng đánh thắng giặc ân. Từ Hà Nội muốn đi tới làng Phù Đổng phải qua Gia Lâm, theo quốc lộ 1 về hướng Bắc Ninh thẳng tới cầu Đuống. Qua cầu rẽ phải dọc theo đê khoảng 7 km thì tới. Đứng trên bờ đê đã có thể trông thấy đền Thượng - một ngôi đền khá đồ sộ, kiến trúc theo lối xưa.

Đây chính là nơi thờ Thánh Gióng - Phù Đổng Thiên Vương. Ngọc phả trong đến còn ghi lại tiểu sử của cậu bé Gióng được sinh ra do một lần người mẹ nghèo làng Gióng ra đồng thấy một vết chân to lớn lạ thường, bà ướm thử vào chân mình, về nhà mẹ mang thai sinh ra Gióng. Cậu bé trong ba năm không nói không cười ấy khi biết nạn nước lâm nguy đã yêu cầu nhà vua rèn ngựa sắt, áo giáp sắt, roi sắt cho mình rồi vươn vai đứng dậy thành người khổng lồ ăn hết bẩy nong cơm, ba nong cà, sau đó nhảy lên ngựa sắt, mặc áo giáp sắt dùng gậy sắt, tre quê nhà làm vũ khí dẹp giặc. Giặc tan, Gióng cho ngựa chạy lên núi Sóc. Tại đây Gióng cởi bỏ áo giáp cả người và ngựa cùng bay lên trời.

Câu chuyện là cả một chủ đề bất tuyệt về chủ nghĩa anh hùng của tuổi trẻ Việt Nam: tuổi nhỏ mà trí lớn, bình thường mà phi thường, nước gặp nạn sẵn sàng ra cứu nước, tan giặc rồi lại trở về là một người dân vô danh. Kiến trúc đền cho biết đền được dựng từ thế kỷ XI thời Lý. Hằng năm cứ đến ngày

9 tháng 4 âm lịch (ngày ông Gióng thắng giặc Ân), dân tứ xứ lại đổ về từ mọi ngả xa gần để xem lễ, dự hội làng. Lễ hội làng Gióng được cử hành trên một diễn trường rộng lớn dài khoảng 3 km gồm đền Thượng, đền Mẫu (thờ mẹ Gióng) và chùa Kiến Sơ.

Hội bắt đầu từ ngày mồng 6 tháng 4. Trong những ngày này

dân làng tổ chức lễ rước cờ tới đền Mẫu, rước cơm chay (cơm cà - thức ăn mà Gióng thích) lên đền Thượng. Ngày chính hội (9-4) có lễ rước kiệu võng từ đền Mẫu lên đền Thượng và tổ chức hội trận (diễn lại trận phá giặc Ân). Ngày mồng 10 làm lễ duyệt quân tạ ơn Gióng. Ngày 11 lễ rửa khí giới. Ngày 12 lễ rước cờ báo tin thắng trận với trời đất... Cuối cùng là lễ khao quân, đến đêm có hát chèo. Ngoài lễ hội chính tại làng Phù

Đổng còn có một số nơi khác cũng tổ chức hội Gióng: Hội đền Sóc (xã Xuân Đỉnh huyện Từ Liêm), hội Sóc Sơn (huyện Sóc Sơn), hội Phù Gióng; hội Gióng Bộ Đầu...

Lễ Hội Quang Trung

Hàng năm cứ vào ngày mồng Năm Tết Nguyên đán, khi những cành đào xuân vẫn khoe sắc thắm thì người Hà Nội đã nô nức đổ về phía Tây Nam thành phố (gò Đống Đa- thuộc quận Đống Đa) dự hội chiến thắng Đống Đa.

Cách đây hơn hai thế kỷ, gò Đống Đa là chiến trường chính, nơi chứng kiến trận đánh hoả công oanh liệt của quân dân Đại Việt với hàng chục vạn quân Thanh. Xác thù chồng chất thành gò, gắn với tên đất, gò thành

di tích lịch sử vẻ vang. Tới giữa thế kỷ XIX, khi người anh hùng dân tộc

Nguyễn Huệ và triều đại của ông cũng không còn nữa, nhớ ơn người đã

dẹp giặc giữ yên bờ cõi, nhân dân hai làng Nam Đồng và Thịnh Quang cùng đứng ra xây một ngôi chùa trước gò gọi là chùa Đồng Quang. Từ đó hàng năm chùa mở lễ giỗ trận vào ngày 5 Tết (ngày

chiến thắng Đống Đa và cũng là ngày đại quân của hoàng đế Quang Trung toàn thắng giặc Thanh trên

đất Thăng Long) .

Sau giải phóng thủ đô 1954, chính quyền thành phố đã lấy gò Đống Đa làm

nơi tổ chức kỷ niệm chiến thắng Đống Đa oanh liệt. Qua đắp đổi của thời gian

và tâm linh, tâm thức con người, nghi lễ được hoàn chỉnh dần, trở thành một ngày hội lớn có lễ kỷ niệm và hội với nhiều trò vui, tích diễn. Đặc biệt là tiết mục rước rồng lửa do các chàng trai mặc quần áo võ sinh thời cổ rước đi

quanh sân lớn, cùng một đám võ sinh múa côn quyền vừa là khoe tài vừa là tái

hiện lại hình ảnh cuộc chiến đấu anh dũng khi xưa. Lịch sử đã đi qua, nhưng hình ảnh vua Quang Trung áo bào sạm đen khói súng cùng đoàn quân bách chiến bách thắng tiến vào thành Thăng Long mãi mãi vẫn là hình ảnh kỳ vĩ trong lòng các thế hệ người Hà Nội. Cũng vào ngày này, tại chùa Đồng Quang đối diện

với gò Đống Đa khói hương nghi ngút, tín đồ tấp nập vào ra, tiếng mõ hoà tiếng kinh cầu hồn cho anh linh những người con của dân tộc đã tử trận ở đây được siêu thoát. Đồng thời cũng làm lễ cháo thí cho cô hồn những kẻ chiến bại của quân xâm lược Mãn Thanh, coi như đó là một hành động

nhân nghĩa của truyền thống đạo lý Việt Nam.

Hội Đền Hai Bà Trưng

Nằm cách đường Nguyễn Công Trứ chừng 500 mét, thuộc phường Đồng Nhân, quận Hai Bà Trưng là một ngôi đền kiến trúc theo lối xưa. Trước cửa đền là một cây đa lớn cành lá xum xuê tạo cho ngôi đền một vẻ linh tú, nghiêm trang. Đây chính là nơi thờ hai vị nữ vương duy nhất của Việt Nam là Trưng Trắc và Trưng Nhị.

Sau ba năm kiên cường chống quân xâm lược phương Bắc (40-43), cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng thất bại, nhưng đã để lại cho dân tộc ta tấm gương trung trinh của nhị vị nữ anh hùng, làm rạng ngời ý chí và bản lĩnh của phụ nữ Việt

Nam. Tưởng nhớ sự nghiệp vẻ vang của Hai Bà cùng các tướng lĩnh, nhân dân  đã lập đền thờ ở nhiều nơi. Nhưng nổi tiếng hơn cả, phải kể đến ba ngôi đền: đền Hát Môn (Hà Tây), đền Hạ Lôi (Vĩnh Phúc) và đền Đồng Nhân (Hà Nội).

Đền Đồng Nhân được khởi dựng vào năm 1142 đời Lý Anh Tông, sau sự kiện huyền kỳ về pho tượng Hai Bà bằng đá trôi theo dòng sông Hồng dạt vào bờ và toả sáng bãi Đồng Nhân đêm 6 tháng 2. Từ đó thành lệ cứ vào dịp này hằng năm dân làng tổ chức lễ hội. Đến năm 1819, bãi sông lở, đền chuyển về Sở Võ (giảng võ đường thời Lê) tại thôn Hương Viên, nay là phường Đồng Nhân, quận Hai Bà Trưng thành phố Hà Nội.

Hội Đền An Dương Vương

Đền thờ An Dương Vương toạ lạc trên mảnh đất thuộc làng Cổ Loa, huyện Đông Anh Hà Nội, cách trung tâm thủ đô khoảng 17 km nằm trên quốc lộ Hà Nội đi Phúc Yên.

Đền nằm trong vị trí khu Thành Cổ, bao gồm một cụm các di tích: Đình Ngự Triều Di Quy, tương truyền đây là nơi ngự triều của vua Thục; Am Bà Chúa - nơi thờ công chúa Mỵ Châu, con gái vua Thục. Trong am vẫn

còn pho tượng đá cụt đầu, dấu tích của nỗi lòng oan khiên hận tình nợ nước của nàng công chúa vì nhẹ dạ mà mắc mưu kẻ địch để nỗi nước mất nhà tan. Từ Am Bà Chúa sang thăm đền Thượng, còn gọi là Đền Vua Chủ. Đây chính là nơi thờ An Dương Vương. Trong đền có thờ đôi ngựa Hồng và trống đồng vua Thục. Trước đền có giếng Ngọc, nơi Trọng Thuỷ tự tử vì hối hận. Trong cụm di tích này còn có một miếu nhỏ thờ thần Kim Quy. Hội đền Cổ Loa cử hành hằng năm vào ngày mồng 6 tháng Giêng và kéo dài trong khoảng 10 ngày. Trong ngày lễ hội có sự tham dự của dân 12 xóm trong vùng Cổ Loa. Lễ hội mở đầu bằng đám rước Văn Chỉ và kiệu Thành hoàng các xóm sáng mồng 6 tháng Giêng sang đền thờ Vua chủ. Đền Thượng sẽ là nơi cử hành tế lễ, sân đền có cắm cờ ngũ sắc và bày các khí tự: đôi ngựa hồng, ngựa bạch hai bên tả hữu, chính giữa là hương án có bày đồ lễ, hộp kính đựng hia vàng và các đồ ngũ sự cùng với các khí giới của nhà vua Tuy nhiên tượng nhà vua và chiếc mũ bình thiên vẫn để trong gian thờ. Khi đám rước tới, các tiên chỉ sẽ sắp xếp theo chánh hội tế và cử hành nghi thức tế cổ truyền. Lễ tế thường kéo dài từ lúc quá Ngọ sang Mùi mới xong (12 giờ - 1 giờ). Sau khi đội tế của làng Cổ Loa tế xong lần lượt sẽ đến các đội tế khác (nếu có). Cuối cùng là dân làng và du khách vào lễ cầu nguyện nhà vua phù hộ cho thịnh vượng bình yên. Sau buổi tế, dân làng tổ chức rước kiệu thần của 12 xóm và kiệu long đình của nhà vua cùng cung tên, kiếm nỏ, phường bát âm, cờ quạt đi một vòng quanh giếng Trọng Thuỷ về đình Ngự Triều (tới cửa điếm làng Cổ Loa thì kiệu làng nào về làng ấy, chỉ có kiệu làng Cổ Loa được rước về đình Ngự Triều). Đám rước xong cũng là lúc dân làng tham dự hội với những trò vui cổ truyền: đánh đu, đáo, đĩa, các cụ thì chơi tổ tôm, cờ bỏi... Hội cứ thế kéo dài cho tới 16 tháng Giêng mới làm lễ tạ trời đất và đóng đám.

Du lịch các vùng phụ cận Hà Nội

Hà Nội,  với vị trí là trung tâm du lịch của khu vực phía bắc, còn có vùng phụ cận, gần thì là các làng, các huyện, xa hơn là các tỉnh bạn. Hà Nội gắn bó với đất đai vốn thuộc về tứ trấn Kinh Bắc, Sơn Tây, Sơn Nam, Hà Đông xưa. Tất cả hợp thành một tổng thể mà du khách nên đến thăm để chuyến đi thêm hoàn chỉnh.

Vùng du lịch Bắc Bộ gắn liền với vùng tam giác châu thổ sông Hồng - Thái Bình - một vùng văn hoá lúa nước nổi tiếng của Việt Nam và vùng biển rộng với nhiều hải cảng tốt, bãi biển đẹp và tài nguyên biển phong phú.

Vùng du lịch Bắc bộ có những núi non hùng vĩ, những cánh rừng bạt ngàn với những rừng nhiệt đới nguyên sinh nổi tiếng - xa là dãy Hoàng Liên Sơn, gần hơn là Tam Đảo (Vĩnh Phúc), Ba Vì (Hà Tây), Cúc Phương (Ninh Bình). Rừng đặc biệt phong phú về chủng loại động và thực vật, trong đó có nhiều loại quý hiếm, được ghi vào sách đỏ của thế giới.

Gắn với rừng là vùng hang động Karstơ, cũng là một đặc trưng của vùng du lịch Bắc Bộ. Hang động có

rất nhiều ở các vùng núi đá vôi rất nổi tiếng và có ở nhiều tỉnh như vùng hang động tỉnh Ninh Bình (Bích Động, Địch Lộng..) Hà Tây (Hương Sơn, Quan Sơn...), Phú Thọ (Xuân Sơn), Lạng Sơn (Nhất, Nhị, Tam Thanh) vùng hang động trên các đảo đá vôi vùng Vịnh Hạ Long, đảo Cát Bà (Hải Phòng) cũng nổi tiếng.

Cùng với cảnh đẹp núi rừng, hang động, khí hậu vùng du lịch Bắc Bộ cũng rất đặc biệt, quanh năm ánh nắng chan hoà, với ba mùa (Xuân, Hè và Thu).

Lịch sử Hà Nội và các vùng phụ cận cũng là một tài nguyên du lịch sáng giá, mang nhiều sắc thái độc đáo, chứa đựng bề dày lịch sử của Việt Nam. Ở vùng này đã diễn ra những sự kiện lớn trong suốt quá trình lịch sử của dân tộc. Những di tích khảo cổ học chứng minh cho nền văn hoá Đông Sơn – Hoà Bình thời tiền sử, những di tích lịch sử đã được bảo tồn nhiều thế hệ minh chứng.

Vùng này có những lễ hội truyền thống như Hội Đền Hùng (Phú Thọ), Hội Gióng (Hà Nội), Hội Lim (Bắc Ninh), Hội chùa Hương (Hà Tây), Hội Phủ Giày (Nam Định), còn là quê hương của những điệu chèo, khúc ca quan họ, câu hát văn, hát ví, hát ghẹo, nghệ thuật múa rối nước, âm nhạc cồng chiêng và các điệu múa cổ truyền của các dân tộc anh em, các công trình kiến trúc và tác phẩm tạo hình đặc sắc.

Phần này sẽ giới thiệu khái quát về tiềm năng du lịch vùng Bắc bộ và chi tiết hơn là các vùng phụ cận Hà Nội trong cung độ cách Thủ đô 100 km, theo các tuyến đường sau:

Tuyến Kinh Bắc ( Theo Quốc lộ 1A lên phía Bắc)

Lấy Hà Nội làm trung tâm, đi lên phía Bắc theo quốc lộ 1A với một cung đường khoảng năm sáu chục

ki lô mét, có những điểm tham quan vừa là di tích lịch sử vừa là di tích văn hoá. Điểm du lịch sinh thái

đáng kể là cụm Phù Đổng, cụm Đình Bảng, làng Đồng Kỵ, Tiên Sơn, đồi Lim, chùa Phật Tích, Bà

Chúa Kho.

Làng rắn Lệ Mật

Từ trung tâm Hà Nội qua cầu Chương Dương tới ngã ba cầu Chui (5 km) đi theo quốc lộ 1A chừng 1 km rồi rẽ phải, đi thêm chừng 1 km sẽ tới làng rắn Lệ Mật. Gọi là  làng rắn vì làng này xưa có nghề bắt rắn, nay là nuôi rắn và chế biến thịt rắn thành những món ăn đặc sắc.

Thật ra làng này có một tín ngưỡng về rắn. Ở đó có truyền thuyết kể rằng vào thời Lý (thế kỷ XII) nơi đây có một chàng trai đã có công đánh rắn cứu một công chúa, được vua khen thưởng, và sau khi qua đời dân thờ làm thần bảo vệ của làng. Do đó hàng năm, vào ngày 23 tháng ba âm lịch, làng mở hội diễn

lại tích chàng trai trừ rắn thủa xưa. Hội có nhiều trò vui mà tiết mục đáng chú ý nhất là trò múa rắn, chém rắn.

Cụm di tích Phù Đổng

Làng Phù Đổng, thuộc huyện Gia Lâm còn có tên nôm là làng Gióng, quê hương của người anh hùng truyền thuyết đã đánh tan giặc Ân ở thời vua Hùng thứ VI.

Để tới đây, qua cầu Chương Dương, cầu Đuống (km 10) rẽ sang phải, đi theo đê, hơn 7 km sẽ tới làng này. Làng Phù Đổng nằm ngay trên bờ bắc sông Đuống, có ba ngôi đền.

Đền Gióng còn ghi là đền Thượng to và đẹp, tương truyền được vua Lý

Thái Tổ (974 - 1028) cho dựng trên nền nhà cũ của ông Gióng ngay từ khi nhà vua dời đô ra Thăng Long (1010). Đền còn giữ được nhiều bộ phận kiến trúc của thời Lê Trung Hưng thế kỷ XVII như chính diện, bái đường, nhà thiêu hương và thuỷ đình xây vào cuối thế kỷ XIX. Tượng

Thánh Gióng khá lớn đặt trong chính điện. Ngồi giữa hai dãy tượng quan văn võ, hai người hầu cận, phỗng quỳ và bốn lính hầu. Hiện vật đáng chú ý là đôi rồng đá cách điện ở bậc thềm nét chạm khoẻ và phóng khoáng, đôi sư tử đá từ đời Lê Dụ Tông (1705), một số gạch trang trí rồng ở ven thềm đền, cỗ ngai thờ khá đẹp thời Lê, tấm bia khắc năm 1660, đôi choé cổ sứ tương truyền là của bà chúa Chè - Đặng Thị Huệ cung tiến cuối thế kỷ XVIII.

Đền Mẫu còn gọi là Đền Mẹ, tên chữ là Khánh Quang điện, ở ngoài đê, là nơi thờ mẹ Thánh Gióng, xây năm 1693. Trước đền có cái ao hình bầu dục là nơi hàng năm tiến hành lấy nước rước về đền Thượng cúng. Cách đền Mẫu một đoạn về phía đông bắc là khu vườn cũ của mẹ Thánh Gióng, có bia đá đặt trong một nhà bia nhỏ và còn tảng đá in dấu chân người khổng lồ đã từng dẫm nát vườn rau trong một đêm mưa, mẹ Gióng ướm  thử chân vào đó nên đã có thai sinh ra Gióng.

Cụm Đình Bảng

Trở lại quốc lộ 1A, tiếp tục đi lên phía bắc, đến km 15 là hết địa phận thành phố Hà Nội, sang tỉnh Bắc

Ninh và đó là đất làng Đình Bảng thuộc huyện Tiên  Sơn thuộc loại giàu của tỉnh Bắc Ninh. Dân sống vừa bằng nghề nông vừa bằng nghề buôn, ngày trước buôn tơ lụa, nay buôn nhiều hàng công nghệ phẩm. Tại đây có ba di tích: Ngôi đình làng, đền Lý Bát Đế (còn gọi là đền Đô) và khu lăng mộ các vua Lý. Về những ngôi đình cổ kính nổi tiếng của đất Kinh Bắc, người ta thường truyền tụng câu ca dao:

Thứ nhất là đình Đông Khang

Thứ nhì Đình Bảng, vẻ vang đình Diềm

Đình Đông Khang, từ lâu không còn nữa. Vì vậy, ngôi đình làng Bảng (tên Nôm của làng Đinh Bảng) trở thành ngôi đình nổi tiếng nhất trong số những ngôi đình còn lại ở miền quê cổ kính, giàu đẹp, hào hoa này.  Đình dựng trên nền đất cao, hướng nam, chung quanh là mười bảy hồ ao lớn nhỏ vết tích của sông Tiêu Tương, tương truyền do các vua nhà Lý cho đào ăn thông với sông Đuống, để có thể từ Thăng Long về thẳng quê bằng đường thuỷ. Đình trước đây vốn có tam quan, đôi cột trụ cao đắp đèn lồng với cửa tò vò mái giả, sân gạch rộng thênh thang và hai dãy tả vu, hữu vu. Những kiến trúc này đã

bị tàn phá trong thời kỳ chiến tranh, nay chỉ còn toà bái đường (đại đình) với ống muống ăn thông vào hậu cung thành hình chữ I. Toà bái đường hình chữ nhật, dài 20 m, rộng 14 m, chia làm bảy gian, hai chái, nằm trên nền cao bó đá xanh có bậc cấp, từ nền lên tới bờ nóc cao 8 m. Bốn mái đình lợp ngói mũi hài dày dặn, to bản, choán tới 2/3 chiều cao của đình, vươn ra trùm lên hàng hiên, trông rất bề thế nhưng vẫn thanh thoát với những đầu đao cong vút lên. Nâng đỡ bộ mái nặng hàng mấy tấn này là 60 cột lim lớn nhỏ và một bộ khung cũng toàn bằng gỗ quý, được trau chuốt, trạm trổ tinh vi với những đồ

án trang trí quen thuộc như rồng, phượng, tùng cúc, trúc, mai, bầu rượu, thanh gươm... đặc biệt là rất nhiều rồng (có tới trên 500 hình rồng). Bốn mặt bái đường đều lắp khung lùa cửa bức bàn. Nền bái đường, chính giữa lát gạch lá nem, các gian bên bắc rầm xà, lát ván làm sàn, cao hơn nền đình 0,70 m, kiểu thức này gợi lên bóng dáng ngôi nhà sàn của người Việt cổ. Kết cấu bộ khung đinh rất vững chắc tuy chỉ gắn bó với nhau bằng các loại mộng.

Năm 1954, trước khi rút chạy, giặc Pháp đã từng buộc xích vào cột rồi cho xe tăng kéo, hòng giật đổ đình, nhưng đình vẫn đứng vững. Đồ trần thiết trong đình, đáng chú ý nhất là bức cửa võng và tấm trần che mái ở gian giữa, chạm trổ tinh vi với các đồ án chữ triện, hoa lá, thể hiện tài năng điêu luyện của các nghệ nhân trang trí. Đặc biệt, bức trạm nổi "bát mã quần phi" trên ván nong phía dưới bao lớn nối đàng cột cái với cột con được tạo nên bởi những nét tài hoa, phóng khoáng, mô tả những đáng hình ngựa phi, ngựa lồng, ngựa nô rỡn, gặm cỏ, uống nước ... sống động vô cùng. Đình được khởi công xây dựng từ năm 1736, hoàn thành sau hàng chục năm thi công liên tục thờ ba vị thành hoàng: Cao Sơn đại vương (Thần Đất), Thuỷ Bá đại vương (Thần Nước) và Bạch Lệ đại vương (Thần Trồng Trọt) - những phúc thần phù hộ dân làng làm ăn sinh sống. Hàng năm, vào ngày 12 tháng hai âm lịch, dân làng Đình Bảng lại mở hội để tưởng nhớ công lao của các phúc thần.

Trong ngày hội, trên bãi rộng trước cửa đình có các cuộc vui như đánh cờ, đánh vật, đánh đu, chọi gà... Ban đêm có hát chèo. Đặc biệt, trên hồ có hát quan họ trên thuyền, bên gái bên trai cử người hát đối đáp và hát đệm hoà theo. Tiếng hát trầm bổng, du dương, thiết tha, tinh tứ hoà quyện với gió xuân ấm áp, đem lại nguồn cảm hứng vô tận cho dân làng và người tứ xứ về dự hội.

Đình cũng là nơi thờ Lục Tổ tức sáu vị có công lập làng vào thế kỷ XV. Ngày kỵ Lục Tổ là mồng sáu tháng giêng âm lịch. Cách đình khoảng 500 m về phía bắc là đền Lý Bát Đế còn gọi là đền Đô thờ tám vua Nhà Lý (1009 -1225). Đền có từ lâu đời song đã bị quân Pháp xâm lược phá trụi vào năm 1950.

Gần đây, năm 1990 đền đã được làm lại, bên trong có tám pho tượng các vua Lý và tám cỗ kiệu để rước trong ngày hội rằm tháng ba âm lịch. Bên cạnh ngôi đền chính còn một ngôi đền nhỏ thờ bà Chiêu

Hoàng là vị vua thứ chín đã nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh tức Trần Thái Tông. Ở giữa cánh đồng làng, xưa vốn là một cánh rừng lớn, tên là Rừng Bàng, bị triệt phá hồi đầu thế kỷ XX, ở đó có các lăng mộ tám vua nhà Lý.

Làng nghề gỗ Đồng Kỵ

Theo quốc lộ 1A, từ Hà Nội đến thị trấn Từ Sơn là km 18 - rẽ sang trái, đi khoảng 4 km là tới Đồng Kỵ. Làng này nay thuộc xã Đồng Quang, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Trước đây, Đồng Kỵ nổi tiếng

về hội pháo tổ chức vào ngày 4 Tết âm lịch. Đây là hội thi đốt pháo.

Đồng Kỵ còn là làng làm đồ gỗ mỹ nghệ cao cấp đặc sắc. Khắp làng, suốt ngày không ngớt tiếng cưa đục. Các mặt hàng chủ yếu là bàn, ghế, tủ, sập có chất lượng cao. Khách có thể tự ý chọn lựa, từ chủng loại nguyên liệu đến các hình dáng kiểu cách. Gỗ có nhiều loại: những đồ vật lớn, chịu lực cao thì dùng

gỗ dồi, hoặc những đồ vật có bề mặt cần đánh bóng thì có gỗ gụ, gỗ lim, gỗ lát. Những đồ vật nhẹ, nhỏ và nhiều trang trí chạm khắc thì dùng gỗ vàng tâm... Về kiểu dáng thì có những hàng truyền thống như tủ chè, sập gụ... có những mặt hàng mới như bàn, sa-lông, tủ áo... Về trang trí , tất cả được chạm khắc rất diệu nghệ và còn được khảm xà cừ óng ánh với các hình cỏ cây, hoa lá, bướm ong hoặc hình người, hình núi sông với lái đò, ngọn núi, nhịp cầu...

Chùa Tiêu Sơn

Từ Đồng Kỵ trở lại thị trấn Từ Sơn vẫn theo quốc lộ 1A lên phía bắc khoảng 2 km, bên trái có con đường dẫn vào một ngôi chùa đã dư nghìn tuổi gọi là Tiêu Sơn.

Chùa được dựng trên một ngọn đồi cao khoảng 20 mét. Diện mạo chùa ngày nay không phải là cổ vì qua bao biến động, chùa được làm đi làm lại nhiều lần, nhưng thực tế thì chùa có từ thời Lý. Sử cũ chép vào năm 1061, vua Lý Thánh Tông đã tới làm lễ ở chùa này và năm 1063 cho xây lại ngôi chùa, là Thiên Tâm Tự hoặc Ưng Thiên Tâm Tự. Tương truyền đây là nơi tu hành của nhà sư Vạn Hạnh (?- 1018), người đã có công nuôi Lý Công Uẩn từ khi lọt lòng và dạy bảo nên người, sau trở thành vị vua sáng lập vương triều Lý.

Chùa có cảnh quan đẹp. Giữa đồng bằng trải rộng nổi nên một ngôi chùa trên một ngọn đồi mà ở đỉnh của đồi này sừng sững pho tượng nhà sư Vạn Hạnh, cao mười mét mới được dựng gần đây.

Đồi Lim - Chùa Phật Tích

Theo quốc lộ 1A, qua thị trấn Từ Sơn (km 18), đi thêm 6 km đến ga Lim, ở phía phải là đồi Lim (còn

gọi là núi Hồng Vân). Đây là đất hội tụ của trai gái quanh vùng vào dịp xuân, hát giao duyên quan họ,

một loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo. Từ bao đời, họ hát trên đồi, hát trên đồng cỏ, hát cả ở mạn thuyền lướt trên sông Tiêu Tương chạy dưới chân đồi.

Đồi Lim cũng là điểm khởi đầu của con đường đi theo hướng Bắc - Nam chạy về núi Phật Tích. Trước hết, chạy giữa hai ngọn núi Long Khám và Vân Khám. Trên đỉnh Vân Khám trước đây có ngôi chùa Bách Môn (trăm cửa) kiến trúc hình vuông, có tới hàng trăm cửa. Từ

hai núi Khám, con đường chạy qua một cánh đồng rộng tới núi Đông Sơn. Vòng quanh núi Đông Sơn, tới đợt núi Bát Vạn cao hơn 150m.

Đến lượt thứ tư là núi Lạn Kha (rìu mục) tên gọi này bắt nguồn từ câu chuyện chàng Vương Chắt một

lần lên núi dồn củi thấy hai ông già đánh cờ. Chàng dựa rìu vào đá, đứng xem. Hết ván cờ, hai ông già bay lên trời, thì ra họ là tiên. Vương Chất cầm rìu toan đi đốn củi thì cán rìu đã mục, tức là hàng trăm năm đã trôi qua! Núi Lạn Kha còn có tên núi Phật Tích vì ở sườn núi phía nam có ngôi chùa Phật Tích

(tức chùa Vạn Phúc). Ngôi chùa này được tạo dựng năm 1057, đã qua nhiều đợt tu bổ. Trong những năm 1947 - 1948, quân viễn chinh Pháp đã phá chùa tan hoang. Nay, ngôi chùa mới được dựng lại, di vật cổ chỉ còn: ba lớp nền bó bằng đá, 16 tượng thú bằng đá, một tượng Kim cương, các tảng đá kê cột có chạm khắc đẹp, pho tượng A-di-đà bằng đá tạc từ thế kỷ XI.  Đặc biệt trong chùa có pho tượng một nhà sư, không bằng gỗ, bằng đá mà là tượng bó cốt tức là thi hài thật được bó bằng sơn ở tư thế ngồi. Đây cũng là một bằng chứng của cách ướp xác thời xưa. Nhà sư này có thể là người ở thế kỷ XVII.

Đền Bà Chúa Kho

Theo quốc lộ 1A đi tiếp lên phía bắc, đền ga xe lửa Thị Cầu (km 33) rẽ trái, theo đường vào Nhà máy Kính đi khoảng 500m là đến làng Cổ Mễ, và ngay không xa đường cái, trên lưng chừng núi Kho, là đền Bà Chúa Kho.  Ngôi đền có liên quan đến sự kiện Lý Thường Kiệt lãnh đạo cuộc kháng chiến chống quân Tống năm 1076.

Vào thời đó ở làng Cổ Mễ, núi Kho, Cầu Gạo... (chung quanh đền Bà Chúa Kho hiện nay) vốn là những nơi đặt kho lương thực của quân Lý ở bờ nam chiến tuyến Như Nguyệt (Sông Cầu). Núi Kho, núi Đinh, Thị Cầu cũng vốn là một vị trí chiến lược có thể kiểm soát con đường từ Lạng Sơn qua sông

Cầu về Thăng Long xưa.

Đền Cổ Mễ thờ Bà Chúa Kho chính là nơi tưởng niệm một người phụ nữ Việt Nam đã khéo tổ chức sản xuất, tích trữ lương thực, trông nom kho tàng quốc gia trong thời kỳ trước và sau chiến thắng Như Nguyệt.

Bà Chúa Kho xuất thân từ một gia đình nghèo khó ở làng Quả Cảm gần đó. Sau khi lấy vua Lý, thấy ruộng đất ở đây bị hoang hoá, bà xin vua cho về làng chiêu dân lập ấp, khai khẩn ruộng hoang.

Trước đó, vua đã đặt ở Cổ Mễ các kho lương lớn bên sông Cầu để tiếp tế cho cuộc chiến đấu chống quân Tống xâm lược. Nhà vua bèn giao cho bà vừa trông coi kho quân lương, vừa khai khẩn ruộng hoang. Với tình thương và sự tổ chức chu đáo của bà, 72 trang ấp vùng Vũ Ninh, Cổ Mễ đều làm ăn phát đạt, thịnh vượng, ruộng đồng tốt tươi, cuộc sống trù phú. Sau mỗi vụ thu hoạch, thóc từ các cánh  đồng, làng xóm được tập trung về các kho lương thực ở Cổ Mễ, Thượng Đông. Vì vậy núi ở làng Cổ Mễ được gọi là núi Kho và làng Thượng Đồng được gọi là làng Lẫm. (Lẫm có nghĩa là kho).

Không ai biết tên bà, khi bà qua đời nhân dân lập đền thờ để ghi lại công ơn bà là đã hết lòng chăm lo cho dân ấm no, trông coi các "Lẫm thóc, lẫm tiền" của nhà nước. Công lao của bà đã được triều đại phong kiến ghi nhận qua việc sắc phong đền thờ bà là "Chủ khổ linh từ" (Đền thiêng thờ bà Chúa Kho). Đền thờ bà còn lại đến nay là một kiến trúc thế kỷ XIX xây đơn giản theo kiểu tam cấp cao dần trên sườn núi Kho.

Ở thôn Cổ Mễ còn một ngôi đình và ngôi chùa cổ. Chùa Cổ Mễ có từ lâu đời. Ngày nay trong chùa còn

ba pho tượng đá khá đẹp mang rõ phong cách điêu khắc thời Mạc. Chùa còn lại đến nay là kiến trúc thế

kỷ XIX, làm theo kiểu chữ T chạm khắc công phu.

Đình Cổ Mễ là một đình lớn, kiến trúc kiểu chữ nhất với năm gian, hai vì. Các cột đều sơn son thếp vàng, nay đã phai màu. Các mảng chạm khắc gỗ của đình Cổ Mễ rất đẹp. thể hiện theo các đề tài long vân khánh hội, ngũ hổ tranh châu với nghệ thuật điêu luyện. Đình thờ Trương Hồng, Trương Hát là những anh hùng có công giúp Triệu Quang Phục (549-570) chống giặc Lương. Trong đình Cổ Mễ còn có tấm bia cho biết niên đại xây dựng đình là vào năm thứ hai Lê Hy Tông (1681).

Đình, đền, chùa làng Cổ Mễ nhắc lại những sự kiện quan trọng của lịch sử Việt Nam vào các thế kỳ thừ

VI, Xl , XVIII ... có liên quan đến làng Cổ Mễ lâu đời.

Tuyến Quốc Lộ 3

Quốc lộ 3 nối với quốc lộ 1A ở Yên Viên, bên bờ Bắc cầu Đuống và chạy, lên Thái Nguyên, Bắc Cạn, Cao Bằng.

Trong phạm vi phụ cận Hà Nội, trên tuyến này có hai cụm di tích Cổ Loa và Sóc Sơn.

Cụm di tích Cổ Loa

Cụm này hiện ở xã Cổ Loa, huyện Đông Anh gồm dấu tích của ba nếp thành đất do Thục Phán An Dương Vương cho

đắp sau khi đã hợp nhất Âu Việt và Văn Lang, đổi quốc hiệu là Âu Lạc, khoảng năm 257 - 255 trước Công nguyên và một số đền miếu.

Thục Phán đóng đô ở Cổ Loa. Theo các tư liệu ghi chép, thành Cổ Loa có chín vòng, chu vi vòng ngoài 8 km, chu vi vòng giữa 6,5 km; vòng trong cùng 1,6

km, xoáy chôn ốc, tường thành cao, có hào sâu và các ụ nhô ra ngoài lũy để bắc nỏ xuống. Các cửa của ba vòng thành được bố trí lệch, do đó đường nối hai cửa thành ở cùng một hướng đều quanh co.

Sau năm chục năm ở ngôi, Thục Phán để nước Âu Lạc rơi vào tay Triệu Đà. Đà dùng mẹo hiểm cho con trai là Trọng Thuỷ sang giảng hoà và cầu hôn với công chúa Mỵ Châu. Không nghe các triều thần can gián, Thục Phán chấp nhận. Sau ba năm ở rể, Trọng Thuỷ đánh cắp được nỏ thần - biểu tượng của bí mật kỹ thuật quân sự. Nhờ vậy, Triệu Đà đánh chiếm được nước Âu Lạc vào năm 179 trước Công nguyên. Tấn bi kịch này chứa đựng bài học đắt giá về thiếu cảnh giác.

Con đường mòn dẫn vào khu di tích qua bãi Mèn là tới cầu Sa. Cầu bắc trên một ngòi nước nhỏ. Thời

An Dương Vương, đây là sông Hoàng thông với sông Ngũ Huyện Khê và ra Lục Đầu Giang. Truyền thuyết kể, chính chỗ cầu đá ấy là nơi thần Kim Quy hiện lên giúp vua phép mầu dựng thành, giữ nước. Qua cửa thành là tới đình làng Cổ Loa, trong đình có bức hoành phi "Ngự Triều di quy".

Cạnh đình là miếu thờ công chúa Mỵ Châu, nằm nép dưới gốc đa già cổ thụ. Trong am có một tảng đá hình người cụt đầu, các cụ già bảo đó là tượng Mỹ Châu. Đi tiếp tới đền Thượng tức đền An Dương Vương, tương truyền là dựng trên nền cung cấm ngày trước. Đền mới làm lại đầu thế kỷ XX, có đôi rồng đá ở bậc tam cấp là di vật thời Trần hoặc Lê sơ. Trong đền có tượng An Dương Vương bằng đồng. Trước đền là Ngọc Tỉnh (giếng Ngọc) - theo lưu truyền trong dân gian đây là nơi Trọng Thuỷ tự vẫn vì hối hận. Nước giếng này đem rửa ngọc trai thì ngọc sáng bội phần ! Cái chết của Trọng Thuỷ là lời thú tội và là bằng chứng minh oan cho Mỵ Châu thơ dại.

Gần đây, ngành khảo cổ học đã phát hiện nhiều di chỉ đồ đá, đồ đồng ở khu vực Cổ Loa: Rìu, lưỡi cày, mũi tên đồng, vỏ trấu, xương thú vật và trống đồng. Tất cả đã nói lên rằng hàng ngàn năm, trớc khi Thục Phán tới Cổ Loa dựng kinh đô nơi đây đã có dân cư.

Nếu vào dịp đầu xuân, khách đến được dự lễ hội tưng bừng do 12 xóm của làng Cổ Loa tổ chức vào ngày mùng sáu tháng giêng âm lịch. Có tế Vua Thục ở đền Thượng, có đám rước kiệu đi vòng qua giếng Ngọc tới cổng làng, có hát chèo, hát cửa đình, đánh đu, kéo co, bắn  cung nỏ, chơi cờ người, chọi gà...

Đền Sóc Sơn

Núi Sóc ở làng Vệ Linh nay thuộc xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn, là ngọn cuối của hệ núi từ Tam Đảo kéo về, hình thế đẹp, gần kề quốc lộ 3.

Tục truyền sau khi đánh tan giặc Ân ở núi Trâu, ngoài Vũ Ninh, chàng Gióng phi ngựa sắt về sông Hồng, cho ngựa uống nước, rồi vượt sông, đến bờ tây thì nghỉ lại, mở cơm nắm ra ăn. Ăn xong chàng phi ngựa qua các làng Thanh Nhàn, Phù Lỗ. Những dấu chân ngựa sắt để lại thành ao chuôm.

Đến chân núi Sóc, Gióng ghìm cương. Ngựa hí vang, dẫm chân xoay bốn phía. Gióng thúc ngựa lên

đỉnh núi, cởi áo sắt, vắt lên cành cây trầm rồi cả người lẫn ngựa bay về trời.

Trên núi vốn có hai đền thờ Gióng. Nay đền Thượng không còn. Đền Hạ có từ xưa nhưng năm 1898 bị cháy, di vật còn lại là đôi ngựa gỗ. Lẽ hội đền Sóc mở vào mùng sáu tháng giêng với nghi thức "dâng hoa tre" và "chém tướng (giặc Ân)". Hoa tre là tượng trưng cho sinh thực khí của nam giới. Đó là những nan tre dài chừng ba gang tay, rộng khoảng 1cm, đầu nan chẻ xơ bông, nhuộm các màu. Tế lễ xong, người ta lấy một bông đặt trên bàn thờ, còn tất cả đem tung ra sân, ai tranh được là năm đó gặp may mắn.

Tuyến Quốc Lộ 2

Quốc lộ 2 chạy theo hướng đông - tây, nương theo triền bắc của Sông Hồng. Trên tuyến này có thể đến thăm: Hồ Đại Lải, làng gốm Hương Canh, khu nghỉ mát Tam Đảo, đền Hùng.

Hồ Đại Lải

Hồ thuộc thị trấn Xuân Hoà, huyện Mê Linh, tỉnh Vĩnh Phúc, nguyên là chỗ trũng nằm lọt giữa bốn bề núi non. Khoảng những năm 60, nhà nước đầu tư, cải tạo thành một công trình thuỷ lợi và một điểm nghỉ mát.

Với sức chứa hơn 30 triệu m3 nước, hồ cung cấp cho các hệ thống thuỷ nông của hai huyện Mê Linh, Sóc Sơn. Nước hồ trong xanh, soi bóng rừng bạch đàn trên các đồi bao quanh góp phần cải tạo môi sinh toàn vùng. Bãi tắm Đại Lải khá đẹp. Núi bên hồ với rừng xanh phủ che rất gợi cảm, chạy dài từ tây bắc về phía tây là dãy núi Thằn Lằn, phía bắc và đông là những quả đồi xinh xắn. Bên cạnh thú tắm mát, ở đây còn có thể leo núi, thưởng thức những trái ngọt của rừng thiên nhiên như ổi, sim...

Trên mặt hồ có đảo Ghin rộng ba ha, chỗ cao nhất trên 23 m. Khi mực nước hạ thấp trong lòng hồ còn xuất hiện thêm một số đảo nhỏ.

Ở đây, mùa hè mát mẻ, mùa đông ấm áp, lượng mưa hàng năm thấp, số ngày mưa ít, phù hợp với nhiều loại hình du lịch trong cả năm.

Nhờ việc đắp đập giữ nước nên hồ Đại Lải có chế độ thuỷ văn tương đối ổn định.Trong trường hợp mưa nhiều, lũ lớn nước, hồ sẽ được xả bớt qua đập tràn để bảo vệ các công trình hồ. Hồ Đại Lải có chất lượng nước tốt nhất về tiêu chuẩn vệ sinh, đáp ứng các yêu cầu tắm mát, dạo chơi trên hồ và các môn thể thao nước.

Rừng Ngọc Thanh ở khu vực hồ còn hơn 500 ha tự nhiên và đã trồng thêm 300 ha rừng. Hiện nay, hồ đang được đầu tư trồng rừng phong cảnh và trồng cây ăn quả kết hợp phát triển nghề nuôi ong và sinh vật cảnh để phục vụ các yêu cầu đa dạng của du khách.

Làng gốm Hương Canh

Làng Hương Canh là một trong ba làng của Kẻ Cánh ngày xưa, nay hợp thành xã Tam Canh thuộc huyện Bình Xuyên tỉnh Vĩnh Phúc. Hương Canh nằm ngay trên quốc lộ 2, cách Phúc Yên 10 km.

Theo một tư liệu của địa phương thì nghề gốm Hương Canh có khoảng hàng trăm năm trước. Truyền thuyết kể rằng, ngày xưa có ba người thợ gốm được vua sai đi gây dựng nghề ở Thanh Hoá, Bắc Ninh và Hương Canh. Mỗi người dạy cho địa phương làm một nghề gốm khác nhau. Bắc Ninh làm gốm dày, Thanh Hoá và Hương Canh làm gốm mỏng. Như vậy có lẽ địa phương làm gốm ở Bắc Ninh chính là làng Thổ Hà bên sông Cầu. Vì hàng năm phường gốm Hương Canh vẫn cử đại biểu về Thổ Hà để cúng giỗ tổ nghề. Còn ở Thanh Hoá có hai khu làm gốm đó là lò Nổi và Lò Chum đều ở bên sông Bến Ngự. Có lẽ Lò Nổi có trước Lò Chum vì nơi đó làm gốm mỏng.

Cũng như các làng gốm khác, quy trình sản xuất ở Hương Canh có năm khâu chính: làm đất, chuốt, tạo hình, sửa dáng, đun lò. Các khâu này được chuyên môn hoá đến mức từng dòng họ làm một  khâu riêng. Vì các khâu đều liên quan đến giá trị các thành phẩm nên nghề nghiệp ở đây đã gắn bó các dòng

họ với nhau, cùng chịu trách nhiệm về sản phẩm, trong đó khâu đun lò là quan trọng nhất. Hương Canh trước đây sản xuất đồ gốm sành như lon, vại, chum, tiểu.... nay  đề phù hợp với yêu cầu thị trường, chuyển sang làm gạch ngói và các vật liệu xây dựng khác.

Tại làng, có một ngôi đình được giới mỹ thuật đánh giá cao về giá trị điêu khắc. Đình Hương Canh năm gian, hai chái hoành tráng đồ sộ, nổi tiếng về những trang trí chạm trổ. Các đầu đui, họng cột những phần gỗ thừa ra đều được biến thành những tác phẩm nghệ thuật. Những đầu kim được chạm rộng, sâu hàng gang tay, những đầu hoành đòn tay là những chú voi như đang khiêng, đội mái đình. Đặc biệt những bức trạm trên các cố và  ván gió thật tuyệt tác, là hình ảnh thu nhỏ của ngày hội làng sinh động.

Tam Đảo

Điểm du lịch Tam Đảo nằm trên dãy núi Tam Đảo, có đỉnh cao nhất 1.591 m, chạy dài theo hướng tây bắc - đông nam trên địa giới hai tỉnh Thái Nguyên, Vĩnh Phúc. Tam Đảo rất gần Sân bay Quốc tế Nội Bài và nằm trên đường du lịch theo quốc lộ số 2 đến Đền Hùng và lên Việt Bắc, Tây Bắc.

Gọi là Tam Đảo vì trên dãy núi đó có ba đỉnh cao là Thiên Thị, Thạch Bàn và Phú Nghĩa giống như ba hòn đảo nổi lên giữa biển mây. Vào đầu thế kỷ XX, một khu vực trên sườn núi phía nam được xây dựng thành nơi nghỉ mát. Đây là một cái thung lọt giữa bốn biển núi đất, cao hơn mặt biển non 900 m, có dòng suối Bạc chảy qua, tiếp nước cho hai hồ bơi xây giữa khu nghỉ mát và chảy ra khe núi đổ xuống vực thành ra Thác Bạc. Nước từ trên cao ba bốn chục mét tuôn rơi mài mòn vách đá, bọt trắng xoá.

Khí hậu Tam Đảo mát mẻ, nhiệt độ thường thấp hơn Hà Nội 100C. Ngày nóng nhất ở Tam Đảo cũng chỉ 270C. Mây Tam Đảo nhởn nhơ bay lượn quẩn quanh đây đó, đôi khi lướt qua cửa sổ mà lọt vào phòng khách. Suối Tam Đảo lăn tăn uốn lượn in bóng thông xanh.

Tam Đảo có những loài hoa, rau quả ôn đới, có những chiếc cầu bằng mây song treo lơ lửng trên suối, trên vực. Khác với Sa Pa quanh năm giá lạnh, Tam Đảo trong một ngày có đủ bốn mùa. Sáng là mùa xuân trời hiu hiu lạnh, trưa là mùa hạ có thể ra tắm ở suối Bạc, chiều là mùa thu phải mặc thêm áo ấm, và tối là mùa đông, ngủ phải đắp chăn.

Ở Tam Đảo có khu rừng quốc gia, diện tích khoảng 19.000 ha, có hơn 620 loài cây thân gỗ và thân thảo, trong đó tới 40 % là các loại sồi giẻ.

Có 120 loài chim, nhiều loại chim có bộ lông màu sặc sỡ như vàng anh, sơn tiêu trắng, sơn tiêu đỏ, gà tiền, gà lôi hoặc có giọng hót hay như hoạ mi, khước bách thanh...

Thú rừng có chừng 45 loài, trong đó có nhiều loài quý hiếm, như hổ, báo, gấu, sóc bay, chồn mực, vượn, vọc quần đùi, vọc đen.

Tam Đảo là nơi nghỉ mát trong mùa hè, nghỉ cuối tuần với thủ đô Hà Nội và các khu vực chung quanh,

có đủ điều kiện triển khai loại hình du lịch núi.

Khu di tích lịch sử Hùng Vương và lễ hội Đền Hùng

Đi theo quốc lộ số 2 theo hướng Tây Bắc, qua Cổ Loa và Đông Anh, cách Hà Nội 92km bạn sẽ tới đền Hùng ở Việt Trì.

Vào mỗi mùa xuân Đền Hùng lại đông đúc với du khách. Họ đến đây để tạ ơn trời đất, để tưởng nhớ đến cội nguồn người Việt.

Lễ hội bắt đầu vào mồng 10 tháng 3 âm lịch, con đường đến đền Hùng lúc đó chỉ có du khách, họ đến bằng xe buýt, xe máy, mang theo hương và hoa. Đi qua con đường rải sỏi, họ sẽ đến Đền Thượng, qua mái cong được trang trí bằng rồng. Từ đây, họ trèo 225 bậc đá nữa  sẽ đền Đền Hạ. Ở đền Hạ có chùa đạo phật có tên là Thiên Quang, bên cạnh chùa có cây 700 tuổi. Từ đền Thượng, du khách phải trèo 168 bậc đá nữa sẽ đến đền Trung. Theo truyền thuyết ở đây tổ chức 1 cuộc họp và cai trị đất nước. Những nhà vua cổ xưa thường tổ chức lễ hội tôn giáo ở đỉnh núi cao - Đền Thượng. Một dấu ấn đền Thượng được viết bởi những nhân vật Trung Quốc như Nam Quốc Sơn Hà. Ở trước cái bảng này có một cái cột đá, bị làm đen bởi khói hương. Mọi người nói rằng vua An Dương đã thề bảo vệ tài sản của vua Hùng. Truyền thuyết nói rằng, Vua Hùng đã lên ngôi ở đây vào thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên.

Hòn đá thực ra có ý định đưa vào việc xây dựng ngôi chùa khác.

Tuyến Quốc lộ 5 và đường 32

Đây là tuyến đi về phía đông, qua vùng đất có nhiều di tích văn hoá lịch sử lâu đời.

Cụm đền thờ Bà Ỷ Lan

Từ trung tâm Hà Nội theo quốc lộ 5, đến km 15, rẽ vào bên trái là cụm đền thờ bà Ỷ Lan.

Ỷ Lan là vợ vua Lý Thánh Tông (1054-1072) và là mẹ vua Lý Nhân Tông (1072-1128). Bà được ghi tên trong sử sách do nguồn gốc xuất thân và tài năng trị nước.

Đến nay, chưa rõ tên thật của bà là gì. Có nhiều tài liệu, ghi nhiều tên khác nhau: Lê Thị Khiết, Lê Thị

Yến Loan, Lê Thị Mệnh... cahỉ biết đó là cô gái con nhà nông, chăn tằm, dệt lụa, quê ở hương Thổ Lỗi,

có thể là một vùng đất nay là cả xã Phú Thị, Dương Xá (thuộc huyện Gia Lâm, Hà Nội) và Như Quỳnh (thuộc huyện Mỹ Văn, Hưng Yên). Ở vùng này có tới hai chục ngôi đền thờ

bà. Ở đây chỉ nói tới hai khu vực kề quốc lộ 5.

Khi còn là thôn nữ, bà lọt vào cung nhờ có lần xa giá vua Lý Thánh Tông qua Thổ Lỗi. Mọi người đổ xô ra đón nhưng riêng có một cô gái vẫn đứng dựa gốc cây Ngọc Lan nhìn về xa. Vua cho gọi lại hỏi, cô ứng đáp trôi chảy. Vua đem vào cung đặt tên là Ỷ Lan (dựa cây lan) rồi lấy làm vương phi.

Sau được tôn là Hoàng Thái Hậu. Ỷ Lan đã hai lần nhiếp chính, một lần khi vua Thánh Tông cầm quân đi dẹp giặc phương nam (1069) và một lần là lúc Nhân Tông còn nhỏ (từ 1072 đến khoảng 1080), bà tỏ rõ tài điều hành việc nước.

Khu vực thờ bà Ỷ Lan ở đền và chùa xã Dương Xá, còn có tên là đền và chùa bà Tấm vì nhân vật lịch sử Ỷ Lan sau được đồng nhất với nàng Tấm trong truyện cổ tích.

Chùa có từ lâu nhưng mới làm lại. Di vật thời Lý còn sót lại là một bệ đá chạm hai đầu sư tử nằm phục,

tư thế vững vàng, miệng ngậm ngọc, nhân dân quen gọi là "ông Sấm". Đây vốn là bệ của tượng phật, cao 1m, ngang 1,35m. Chùa còn một thềm cửa dài 1,8m; cao 1,2m phía trên chạm tượng một con vật đang chồm tới, mặt ngoài là con phượng đang múa, cánh xoè rộng, chân phải co lên, chân trái đứng trên một đoá sen nở mềm mại.

Đền ở gần chùa. Trong đền hiện còn một số hiện vật quý, nổi bật là đôi sư tử đá tạc từ một khối đá lớn, cao 1m, rộng 1,36m, nằm phủ phục, đường nét vừa uyển chuyển, vừa oai hùng, mạnh mẽ. Trong đền còn có tượng Thánh Mẫu (mẹ Ỷ Lan) và tượng Ỷ Lan tạc rất đẹp. Từ cửa đền đi theo đường 179 chạy về phía sông Đuống chừng 2 km đến làng Phú Thị cũng được coi là thuộc hương Thổ Lỗi xưa, có đền và chùa thờ bà Ỷ Lan xây dựng vào năm 1115. Tuy cùng thờ Ỷ Lan, nhưng ở Dương Xá mở hội vào các ngày 20, 21 tháng hai âm lịch còn Phú Thụy mở hội vào các ngày đầu tháng ba âm lịch.

Chùa Dâu

Từ làng Phú Thị có một nhánh tách ra là đường 182 đi đến chợ Keo. Cạnh chợ có chùa Keo, trong có mấy pho tượng đẹp. Tiếp đến là làng Dâu, thuộc xã Thanh Lương huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Đây là một vùng đất rất cổ, một trung tâm Phật giáo trước kia. Chùa Dâu được xây dựng khoảng từ cuối thế kỷ thứ II và gắn với huyền tích Man Nương.

Man Nương người Mãn Xá, bờ nam sông Đuống, ngay từ năm 12 tuổi đã được cha mẹ cho sang chùa Linh Quang ở bờ bắc sông Đuống để thụ giáo thiền sư Khâu Đà La, người Thiên Trúc (Ấn Độ). Một hôm, Khâu Đà La đi hành lễ về muộn, vô ý bước qua người Man Nương đang nằm ngủ, khiến nàng có mang. Nàng đành phải về nhà, được một năm hai tháng thì sinh một gái (nhằm giờ Ngọ ngày mồng tám tháng tư). Nàng bồng con  sang chùa trả Khâu Đà La.

Nhà sư đem đứa bé tới cây đa cổ thụ ven sông, niệm thần chú, dùng thiền trượng gõ vào gốc cây. Gốc cây nứt ra. Khâu Đà La đặt đứa bé vào đó. Vết nứt khép kín lại và cây toả hương thơm ngát. Khâu Đà La trao cho Man Nương cây thiền trượng  dặn nàng: Khi nào hạn hán, cứ cắm gậy xuống đất đọc lời cầu nguyện sẽ có mưa. Gặp năm đại hạn, Man Nương đem cây thiền trượng ra thử phép màu, quả thấy ứng nghiệm. Thế rồi, sau những ngày mưa to gió lớn, cây cổ thụ mà Khâu Đà La gửi con bị đổ xuống sông, trôi về Dâu thì dừng lại.

Người làng ra lôi cây lên bờ nhưng không nổi. Man Nương tung giải yếm ra, cây bèn nương theo giải yếm mà dạt vào bờ. Đêm hôm ấy, thần nhân báo mộng khuyên dân làng nên đem cây gỗ tạc tượng mà thờ thì được hưởng phúc lớn.

Dân làng làm theo, tạc bốn pho tượng: Pháp Vân (tức bà Dâu, thờ ở chùa Thiền Định), Pháp Vũ (tức bà

Đậu thờ ở chùa Thành Đạo), Pháp Lôi (bà Tướng, thờ ở chùa Phi Tương), Pháp Điện (Bà Dàn thờ ở nền nhà cũ tại làng Vãn Xá). Trong năm ngôi chùa cổ trên, nổi tiếng nhất là chùa thờ Pháp Vân. Chùa còn có tên là Cổ Châu, Thiền Định, Diêm Ứng, Pháp Vân, nhưng tên gọi phổ biến vẫn là Chùa Dâu.

Cảnh chùa ngày nay là kết quả của đợt xây dựng lại vào thế kỷ XIV và nhiều lần trùng tu về sau. Cụm kiến trúc chính bao gồm ba toà: Tiền đường, thiêu hương, thượng điện và ngọn tháp Hoà Phong nằm lọt vào giữa bốn dãy mái nhà dài vây quanh theo hình chữ nhật. Trước chùa là bãi rộng, kéo dài ra tới ven sông Dâu. Toà thượng điện dựng trên nền cao, bốn mái với đầu đao cong, trùm lên hành hiên rộng

bao quanh, tựa trên 16 cột lớn và một hệ thống vì kèo chắc chắn, thông thoáng, có nhiều bộ phận còn lưu giữ được bóng dáng nghệ thuật chạm khắc thời Trần. Tượng Pháp Vân bày ở gian giữa, cao gần 2m ngồi trên toà sen cùng với tượng Ngọc Nữ và Kim Đồng, khuôn mặt bầu bĩnh, dáng người thanh tú

được coi là những tác phẩm có giá trị trong kho tàng điêu khắc cổ. Gian bên trái có tượng Mạc Đĩnh Chi, người đứng ra làm lại chùa.

Tháp Hoà Phong vượt trên những lớp mái nâu sẫm, xây bằng gạch mộc to bản, vốn có chín tầng, nay chỉ còn ba tầng, cao khoảng 17 m. Tầng chân tháp hình vuông mỗi bề gần 7 m, như một gian nhà rộng, tường rất dày, trổ bốn cửa vòm cuốn. Hai cửa chính (tây và đông) từ thềm xuống sân. Mặt trước tầng hai có gắn bảng đá khắc chữ "Hoà Phong tháp" và cho biết tháp dựng vào năm 1737. Trong lòng tháp có treo chuông đúc năm 1793. Tháp Hoà Phong với chất liệu thô khác, kiểu thức độc đáo, có một vẻ đẹp giản dị, cổ kính.

Chùa Bút Tháp

Từ làng Dâu (km25) đi theo đường ra hướng sông Đuống ở phía bắc, tới chùa Bút Tháp. Khuôn viên chùa có một ngọn tháp, trên đỉnh có hình một ngòi bút lông. Chùa có tên chữ là Ninh Phúc Tự, ở về phía tây thôn Bút Tháp, xã Đinh Tổ, huyện Thuận Thành tỉnh Bắc Ninh. Từ trên bờ đê sông Đuống, nơi

có lối rẽ xuống thôn Bút Tháp, có thể ngắm nhìn toàn cảnh chùa với cây tháp đá như ngọn bút khổng lồ

vươn cao trên lớp lớp mái nhà cổ kính giữa những tán lá xanh tươi.

Ngoài cùng ngôi chùa là tam quan, tiếp đó là gác chuông hai tầng tám mái, rồi đến Chùa Hộ, trong đặt hai pho tượng Hộ Pháp rất lớn, cao gần chạm nóc. Sau Chùa Hộ là nhà thiêu hương, rồi đến thượng điện. Thượng điện dựng trên nền cao hơn 1 m, vây quanh thềm cao bó đá xanh là hàng lan can gồm 26 phiến đá được chạm khắc cảnh cỏ cây hoa lá.

Làng tranh Đông Hồ

Từ ngã tư Đông Côi rẽ sang trái về phía Bắc Ninh, tới bến đò làng ở trên bờ nam sông Đuống có làng Đông Hồ, tức làng Mai. Đây là làng nghệ thuiật cổ, còn gọi là làng tranh Đông Hồ

vốn được những người sành về mỹ thuật trong, ngoài nước hâm mộ. Tranh Đông

Hồ có nhiều mầu và mỗi mầu phải khắc một bản ván riêng, do vậy mỗi gia đình chứa rất nhiều ván khắc. Một bức tranh có tới hàng năm sáu ván. Người sáng tác mẫu vẽ lên giấy, sau đó dán giấy lên các ván và khắc, nét khắc khá sâu và đứng thành.

Giấy in thì phải là giấy dó tức loại giấy làm theo kỹ thuật thủ

công cổ truyền với nguyên liệu chính là cây dó mọc hoang ở các vùng rừng núi. Lại phải quét lên trên giấy một lượt điệp, là một loại sò lấy vỏ nó giã nhỏ, xay mịn rồi nấu với hồ thành một thứ

nước, đem quét lên giấy vừa tạo mầu trắng vừa tạo sắc óng ánh. Cách in theo một quy trình đồ hoạ chặt chẽ: in các màu trước rồi in nét đen sau cùng. Các loại màu đều tự làm và lấy từ thiên nhiên: màu vàng của hoa hoè, màu xanh của lá chàm hay rỉ đồng, màu đỏ của hoa hiên hay gỗ vang. màu đen của than lá tre ...

Tranh Đông Hồ có nhiều loại: tranh thờ cúng, tranh mô phỏng các tình tiết trong  truyện cổ, tranh các danh nhân lịch sử. tranh chúc tụng bình an, hạnh phúc... Nhiều tranh được đánh giá cao như: Tranh gà, tranh lợn ăn lá ráy, tranh lợn mẹ và đàn con, tranh đánh vật, tranh đánh ghen, tranh hứng dừa, tranh thầy đồ cóc, tranh đám cưới chuột…

Tuyến Đường 18A

Tuyến đường này sẽ dẫn du khách tới ba di tích - danh thắng nổi tiếng ở miền Đông: Vạn Kiếp – Côn Sơn - Yên Tử.Từ Hà Nội theo quốc lộ 1A sang Bắc Ninh (30 km). Từ đây theo đường 18 A chạy về phía đông, đến km 26 qua sông Lục Đầu bằng phà. Sang sông rẽ trái theo đê sông Thương đi khoảng 5 km sẽ đến di tích Vạn Kiếp. Còn nếu đi thẳng thì sẽ đến thị trấn Sao Đỏ. Từ đây rẽ trái sẽ tới khu di tích Côn Sơn. Quay ra đường 18 A, đi thẳng đến km 52 là thị xã Đông  Triều, km 61 là Mạo Khê, km  83 là Uông Bí. Từ đây theo đường bên tay trái đi 14 km sẽ đến di tích Yên Tử.

(Có một con đường khác là từ Hà Nội đi theo đường 5 qua thị xã Hải Dương, qua cầu Phú Lương rẽ trái theo đường 17 đến Nam Sách rẽ sang đường 183 vượt sông Kinh Thầy ở  cầu Bình rồi đến thị trấn Sao Đỏ, hoà vào đường 18A)

Vạn Kiếp

Vạn Kiếp là địa điểm chiến lược từng ghi nhiều chiến công oanh liệt của quân dân thời Trần trong cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông, nơi Hưng Đạo Vương - Trần Quốc Tuấn lập phủ điện nay thuộc địa phận hai thôn Dược Sơn và Vạn Kiếp, xã Hưng Đạo huyện Chí Linh tỉnh Hải Dương.

Hiện còn đền thờ (Đền Vạn Kiếp) xây trên nền phủ điện cũ. Trong những đợt khai quật khảo cổ ở quanh đền đã tìm thấy nền nhà lớn, thềm cao, sân rộng lát gạch hoa, ống thoát nước, nhiều gạch ngói và đồ gốm cổ chứng tỏ nơi đây xưa kia đã từng có nhiều dinh thự lớn.

Vạn Kiếp nằm gọn giữa thung lũng rộng và sâu, phía trước là sông Lục Đầu, ba phía còn lại đều là núi, vây quanh thành hình cánh cung, có ngọn Nam Tào, Bắc Đẩu tạo thành thế hổ phục, rồng chầu theo thuyết phong thủy, ngày xưa phủ điện của Hưng Đạo Vương vốn ở sâu phía trong (gọi là thung trong), địa thế chật hẹp, sau chuyển ra phía thung ngoài. Hiện nay còn di tích con đường nhỏ nối hai thung, gọi là "đường gánh gạch".

Đến thăm Kiếp Bạc, theo đường thủy, từ xa đã trông thấy khu đền, mái nâu lớp lớp nối nhau, tường hồi trắng xoá, cổng lớn ba cửa vào ra nguy nga đồ sộ, có khắc đôi câu đối nổi tiếng:

Vạn Kiếp hữu sơn giai kiếm khí

Lục Đầu vô thuỷ bất thu thanh.

Tạm dịch là :

Vạn Kiếp núi chồng hình kiếm dựng

Lục Đầu nước dội tiếng quân reo

Qua cổng là một cái sân gạch rộng hai bên có hai dãy nhà ngang (nay không còn). Tiếp đó là khu thờ cúng bao gồm toà đại bái, quy mô rộng lớn, đổ trần thiết đẹp, nay chỉ còn cái trống treo ở gần bên; toà trung tử, bị giặc Pháp đốt trụi còn trơ gạch ngói ám khói; toà hậu cung còn khá nguyên vẹn, trong có đặt tượng Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn, tượng Hưng Đạo Vương phu nhân, tượng Hưng Vũ Vương và tượng Hưng Nhượng Vương là hai con trai, tượng hai bà và tượng Điện Suý Thượng tướng quân Phạm Ngũ Lão là con rể. Sau này có thêm tượng Yết Kiêu, Dã tượng là hai gia tướng nổi danh; tất cả đều bằng đồng.

Trước tượng Hưng Đạo Vương có đặt một thanh kiếm. Trong đền có bia ghi việc trùng tu. Gần đền là

Viên Lăng, nơi an táng Hưng Đạo Vương. Đó là một quả núi thấp hình tròn, cây cối mọc um tùm.

Theo Đại Việt sử ký toàn thư, khi sắp mất, Vương có dặn con rằng: "Ta chết thì phải hoả táng, lấy vật tròn đựng xương bí mật chôn trong vườn An Lạc, rồi san đất trồng cây như cũ để che mắt thế nhân". Chung quanh đền còn có một số địa danh lịch sử thường được nhắc tới qua truyền thuyết, có liên quan đến vị trí quân sự xung yếu, Vạn Kiếp đã từng được hành dinh trong chiến tranh như Dược Sơn (đồi trồng thuốc để điều trị thương bệnh binh); xưởng thuyền, hang tiền, hang thóc...

Từ điểm cao trên dãy núi hình cánh cung ôm lấy đền Kiếp Bạc như vòng tay ngai nhìn về phía nam, qua một khoảng không gian chừng 5 km đường chim bay là bến Bình Than nơi diễn ra hội nghị quân sự nổi tiếng hồi tháng 10 năm 1282, chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông thắng lợi lần thứ hai.

Sau trận đại bại ở Tây Kết (20 tháng 5/1285) bên bờ sông Hồng, tướng Nguyên là Toa Đô bỏ mạng, Thoát Hoan phải tính chuyện rút quân về nước. Hưng Đạo Vương đã bố trí trận địa mai phục ở Vạn Kiếp. Quân giặc sa bẫy bị tiêu diệt quá nửa. Thoát Hoan phải chui vào ống đồng cho lính khiêng chạy bộ mới thoát qua biên giới. Trong cuộc xâm lược lần thứ ba (1287-1288) Thoát Hoan xây dựng Vạn Kiếp thành một khu căn cứ quan trọng có thành gỗ bảo vệ. Sau khi bị động trên khắp các chiến trường, y đốt phá kinh thành Thăng Long, kéo quân về Vạn Kiếp, tính kế xuất phát từ đây để rút lui an toàn về nước theo hai đường thuỷ bộ. Nhưng ở Vạn Kiếp, giặc liên tục bị tập kích tiêu hao, buộc phải gấp rút tháo chạy. Đạo thuỷ quân từ Vạn Kiếp, tính kế xuất phát từ đây để rút theo sông Đá Bạc, vào sông Bạch Đằng đã lọt vào trận địa mai phục và bãi cọc ngầm của quân ta, bị tiêu diệt gọn, các tướng chỉ huy như Ô Mã Nhi, Phản Tiếp, Tịch Đệ Cơ... bị bắt sống.

Hội đền Vạn Kiếp mở vào ngày 16 tháng tám âm lịch. Nhân dân khắp bốn phương nô nức kéo về dây để dự lễ tưởng niệm vị anh hùng dân tộc và tham quan cảnh trí thiên nhiên tươi đẹp và hùng vĩ xứ Đông.

Côn Sơn

Tên một quả núi đất pha đá, cao khoảng 200 mét, có ba mỏm nhô lên như con kỳ lân phủ phục nên còn gọi là núi Kỳ Lân. Thắng cảnh Côn Sơn bao gồm núi non chùa tháp, rừng thông, khe suối... và những di tích nổi tiếng gắn liền với cuộc đời của nhiều danh nhân trong lịch sử. Thời Trần, Côn Sơn là một trong những ba trung tâm Phật giáo lớn (Côn Sơn - Yên Tử - Quỳnh Lâm). Nhiều vị cao tăng như Pháp

Loa, Huyền Quang đã dựng am cỏ tu hành. Núi nằm trên địa phận thôn Chi Ngại (huyện Chí Linh, tỉnh

Hải Dương) là quê gốc của Nguyễn Trãi. Hồi nhỏ, ông đã được ông ngoại là quan tư đồ Trần Nguyên Hãn đưa về nuôi dạy trong trong Thanh Hư động ở Côn Sơn.

Cuối đời, khi cáo quan, Nguyễn Trãi đã về đây. Chùa Côn Sơn, tên chữ là Tư Phúc Tự, còn gọi là chùa Hun được dựng ở chân núi phía nam, có từ trước thời Trần. Vua Trần Thái Tông (1225-1258) đã từng đến thăm chùa.

Thời Lê, chùa được trùng tu mở rộng, tương truyền có tới 83 gian bao gồm tam quan, thượng hạ điện, tả hữu vu, lầu chuông, gác trống... nguy nga đồ sộ. Trải qua nhiều phen binh lửa, chùa Hun ngày nay chỉ còn là một ngôi chùa nhỏ dưới tán lá xanh của những cây cổ thụ, trong đó có hai cây đại ngoài sáu trăm tuổi, gốc sù sì, cành giao nhau, thân ngả sát đất, mùa hoa nở vàng rực. Chùa có tượng A di đà cao gần 3m, đặt trên bệ. Phía sau chùa cách một khoảng sân nhỏ, là nhà Tổ, có tượng Trúc Lâm Tam tổ (Trần Nhân Tông, Pháp Loa, Huyền Quang), tượng ông bà Trần Nguyên Đán và hai pho tượng nữa, gần đây đã xác định được là tượng Nguyễn Trãi và Nguyễn Thị Lộ (do tìm thấy yểm tâm có đề tên trong lòng tượng).

Phía trước chùa có dựng bốn nhà bia (hai nhà bia cũ bên phải có tấm bia "Côn Sơn Tự Phúc thiền tự bi"

hình trụ sáu mặt, nóc bia tạc kiểu long đình, dựng năm Hoàng Định thứ tám (1608) đời vua Lê Kính Tông, nội dung ghi lại việc trùng tu chùa. Nhà bia mới bên trái có tấm bia lớn đặt trên lưng rùa, khắc ba chữ "Thanh Hư Động", bút tích của Trần Duệ Tông (1373-1377).

Khu mộ tháp ở phía sau chùa, bên đường lên núi, dưới vòm lá xanh tươi của những hàng cây. Nổi bật nhất là "Đăng Minh bảo tháp" dựng bằng đá xanh, cao hơn 5 m, gồm ba tầng đặt xá lị và tượng của Huyền Quang (1254 -1334). Văn bia trên tháp cho biết: Tháp vốn xây bằng gạch có in trang trí sóng nước hình núi, hoa sen mặt nhăn, lá đề cách diệu, mái phủ đen xanh, sau được thay bằng tháp đá.

Các nhà khảo cổ đã tìm được phế tích của toà tháp gạch này ở ngay dưới chân tường. Sau khi lắp ráp lại, tháp gạch cũng có ba tầng, cao khoảng gần 3 m, đáy hình vuông, mỗi cạnh khoảng 1 m, có ba mái cong, mái tầng ba phủ men xanh.

Phía sau khu mộ tháp là con đường khá rộng, có xây bậc ở từng đoạn dẫn lên đỉnh núi. Hai bên lối đi là hàng thông cổ thụ, lực lưỡng những cây hương bài toả hương thơm dịu và những bụi mẫu đơn lá xanh sẫm đơm hoa đỏ rực giữa vạt đất của những am thờ Phật thuở xa. Từ trên núi theo lối mòn có kê đá đi xuống phía chân núi, rẽ đến một nơi có tảng đá lớn, mặt phẳng nhẵn, nằm kề ven suối gọi là Thạch Bàn. Bên kia suối là những khóm trúc xanh rờn, kéo dài mãi tới chỗ mạch núi Côn Sơn và Ngũ Nhạc tiếp giáp nhau.

Thanh Hư Động là ở khoảng này. Thơ của Nguyễn Trãi cũng nói nhà ông ngoại ở chân núi Côn Sơn- Ngũ Nhạc.

Từ trên đỉnh Côn Sơn nhìn về phía bắc thấy dãy Tam Đảo xanh mờ là ở phía Chân trời, phía tây là sông Lục Đầu, là núi Vạn Kiếp, gắn với danh tiếng lẫy lừng của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn. Phía sau là núi Phượng Hoàng với Giếng Son, Miết Trì, Chu Văn An (?-1370) sau khi dâng sớ xin chém đầu bảy tên gian thần nhưng không được nhà vua nghe theo đã cáo quan về đây mở trường dạy học. Phía Đông bắc là Giám Sơn, nơi học trò Nguyễn Trãi mai táng thi hài ông sau thảm án tru di tam tộc. Gần đó là núi Tam Tiên ba chỏm nhọn, trên chỏm cao nhất có mộ Nguyễn Phi Khanh.

Yên Tử

Yên Tử còn gọi là Bạch Vân Sơn (núi giữa mây trắng) cao 1068 m, cách thị xã Uông Bí (Quảng Ninh) khoảng 15 km về phía tây bắc, từ xa xưa đã được coi là "núi tổ miền Hải Đông", nơi phát tích của Thiền phái Trúc Lâm do vua Trần Nhân Tông (1258 - 1308) sáng lập. Trúc Lâm chủ trương "nhập thế" và "tu tại tâm", gắn bó đạo với người, đoàn kết dân tộc và thống nhất ý chí giữ gìn nền độc lập, tự chủ của đất nước, là một thiền phái mang đậm bản sắc Việt Nam.

Yên Tử cảnh đẹp nhưng đường khá cheo leo, lắm suối, nhiều đèo dốc cao, khe sâu, lối mòn ngoắt ngoéo luồn qua thung trúc rừng tùng, dẫn lên đến đỉnh quanh năm mây phủ. Gần đây, ở Yên Tử đã có cáp treo, tạo thuận lợi cho khách hành hương. Đường vào Yên Tử ngày nay bắt đầu từ Dấu Đỏ, cạnh quốc lộ 18. Thoạt tiên là suối tắm. Gần suối Tắm là chùa Cầm Thực, nơi vua Trần Nhân Tông dùng bữa chay đầu tiên, chỉ có rau rừng nước suối; tiếp đó là chùa Lâu Động, cũng gọi Chùa Lâu???, đã được dựng lại khá bề thế. Vượt qua đèo Voi, là chùa Giải Oan (tên cũ là Hổ Khê).

Truyền thuyết kể, khi vua Trần Nhân Tông vào núi, nhiều cung nữ đi theo, vua bắt quay về. Để tỏ lòng trung trinh, họ đã gieo mình xuống suối. Một số lớn được cứu sống, lập làng Nương, làng Mụ (nay là đất xã Thượng Yên Công gần Lán Tháp), số chết đuối, vua cho dựng chùa Giải Oan bên suối.

Qua núi Hạ Kiệu (Nơi Trần Anh Tông phải xuống kiệu đi bộ vào thăm vua cha) có con đường nhỏ dẫn tới chùa Hoa Yên vừa được dựng lại theo phong cách kiến trúc thời Trần. Dốc núi cheo leo xếp đá thành bậc, hai bên là những cây tùng cổ thụ, đã sáu bảy trăm năm mà vẫn xanh tươi, gốc lớn hàng mấy người ôm mới xuể. Trên đường lên chùa, có khu tháp gần Hòn Ngọc, nơi dựng tháp Tổ, tương truyền có đặt xá lị của Trúc Lâm đệ nhất Tổ: Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông. Tháp cao 10 m, có sáu tầng. Nền tháp hình sáu cạnh ghép bằng những tảng đá lớn, chạm hoa văn sóng nước hình núi; bệ tháp tạc hình đài sen 102 cánh đỡ lấy thân tháp hình trụ, càng lên cao càng thu nhỏ lại. Tầng trên mở cửa hướng nam, trong có tượng Trần Nhân Tông khoác áo cà sa để trần vai bên phải, đang ngồi trong tư thế nhập thiền, tạc bằng đá trắng, cao 0 m 65, đặt trên bệ đá chạm rồng.

Đỉnh tháp tạc búp sen đá. Tháp được đặt giữa một khu đất hình vuông, mỗi chiều gần 13 m, có tường cao trên 2m xây bằng gạch vổ nung già vây quanh bốn mặt. Bờ tường lợp ngói mũi hài kép, trông như sóng gợn. Mặt tường phía nam và mặt tường phía bắc có cửa vòm cuốn. Từ chân tháp ra tới cửa phía Bắc hướng đi lên đỉnh núi có lối đi lát gạch vuông cỡ lớn, màu đỏ sẫm, trang trí hoa cúc, vòng tròn đồng tâm. Bên ngoài tường vây là bốn ngọn tháp của tôn thất nhà Trần đã tu hành và viên tịch ở Yên Tử. Phía sau tháp Tổ là chùa Hoa Yên, dựng trên mặt bằng cao hơn sân nền tháp khoảng 8 m, giữa những cây đại cổ thụ xoè tán đơm hoa, toả hương thơm ngát. Đường từ tháp lên chùa rất đẹp, cúc mọc san sát hai bên lối đi gặp mùa hoa nở rộ, trông như những dải gấm vàng rực rỡ. Chùa có từ thời Lý mang tên Phú Văn, tới đầu thời Trần, vị sư trụ trì được phong làm Quốc Sư. Thời Trần Nhân tông, chùa mang tên Vân Yên, đến thời Lê gọi là chùa Hoa Yên.

Trong chùa Hoa Yên, chính giữa hậu cung có tượng vua Trần Nhân Tông. Chùa có quả chuông đúc thời Lê Mạt, trên khắc bài văn về Trúc Lâm tam Tổ. Sau chùa, cách khu vườn trúc là tháp Độ Nhân xây bằng gạch, tráng men xanh, gần tám thế kỷ dãi dầu mưa nắng vẫn bền vững. Từ Chùa Hoa Yên đi men theo sườn núi phía tay phải qua suối Ngự Dôi (nơi vua tắm) sẽ tới ngọn Vân Am (Am nằm trong mây) nơi Trần Nhân Tông tịch diệt.

Am dựa vào vách núi, nhìn ra biển đông, chung quanh thông trúc xanh rờn, mờ mờ ẩn hiện giữa làn mây mỏng. Đi theo vách núi, có các chùa Một Mái, Bảo Sái, Vân Tiên, tượng An Kỳ Sinh - một nhà tu tiên đắc đạo, chùa Đồng và cuối cùng là bia Phật ở đỉnh cao chót vót.

Tuyến Xứ Đoài và Quốc lộ 32

Đây là tuyến nối Hà Nội với Sơn Tây, Hưng Hoá, ngày trước là đường 11A, gần đây gọi là đường 32. Con đường này chủ yếu là nối xứ Đoài (tức phần phía bắc của tỉnh Hà Tây ngày nay) với Hà Nội.

Xứ Đoài là một vùng đất cổ. Tại đây ngành Khảo cổ học đã khai quật những di chỉ có tới ba bốn nghìn tuổi. Đặc biệt là ở đầu cung đường này là Thăng Long- Hà Nội và đầu kia là núi Ba Vì, một ngọn núi cao nhất ở đồng bằng Bắc Bộ, từ lâu đã được coi là bức bình phong che chắn cho kinh thành Thăng Long. Do những điều trên, xứ Đoài là một vùng văn hoá mang dấu ấn xa xưa với những di tích lịch sử, những công trình kiến trúc nổi tiếng.

Quán Linh Tiên

Quán cách trung tâm Hà Nội không xa, nằm trên đất làng Cao Xá Thượng thuộc xã Đức Thượng, huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Tây.

Quán nguyên là có sở hành đạo của những tín đồ đạo Giáo cũng như Chùa là cơ sở hành đạo của những tín đồ đạo Phật. Ngày trước khi đạo Giáo còn phát triển thì ở kinh thành Thăng Long, Quán Huyền Thiên (nay còn ở phố Hàng Khoai), quán Đồng Thiên (vốn ở thôn Kim Cổ năm 1849 dời sang làng Yên Thái (nay là số 8 ngõ Tạm Thương) và quán Đế Thích (21 phố Thịnh Yên). Còn ở ven ngoại thành cũng có một số quán nhưng lâu đời nhất thì phải là quán Linh Tiên. Tuy quán hiện nay gọi là chùa, có tượng Phật nhưng vẫn còn cả một hệ thống tượng khá hoàn chỉnh của đạo Giáo. Trong quán còn tấm bia "Linh Tiên quán bi ký" có ghi công đức một danh tướng nhà Mạc đồng thời là một tín đồ đạo Giáo:

Đà quốc công Mạc Ngọc Liễn, là người đã hưng công tu tạo quán năm 1584. Cũng theo tấm bia này thì quán có từ thời Lữ Gia (thế kỷ thứ II trước Công nguyên).

Quanh vùng Trôi, có di chỉ Vinh Quang (xã Cát Quế gần Cao Xá) tìm thấy một đồng tiền đồng mang niên hiệu Lã Hậu nhà Hán (187-180 trước Công nguyên). Vậy vùng này là một điểm cư dân đông đúc thời đầu Bắc thuộc. Trong hậu cung quán Linh Tiên có một hố sâu mà dân làng gọi là huyệt đan sa, chính là vết tích lò luyện linh đan của các đạo sĩ đạo Giáo.

Ở đây còn có một chuông đúc năm 1797 và là chuông thời Tây Sơn lớn nhất hiện thấy trên địa bàn Hà

Nội.

Đình Đại Phùng

Theo quốc lộ 32, từ Trạm Trôi đi thêm 5 km sẽ tới chợ của làng Đại Phùng. Cách chợ chừng 200 m là đình làng. Đại Phùng nay thuộc xã Đan Phượng, huyện Đan Phượng, tỉnh Hà Tây, nằm trải dài trên bờ trái của sông Đáy. Toàn bộ kiến trúc đình gồm nhà tiền tế, đại đình hình chuôi vồ, nhưng chỉ có đại hình là cổ (thế kỷ 17), còn hai nếp nhà kia mới xây gần đây.

Đình lợp ngói mũi hài, bốn mái có dộ dốc lớn bốn góc đao cong vút. Các vị trí kiến trúc đều có điêu khắc trang trí với các đề tài sinh hoạt thật đa dạng: Uống rượu, trai gái tự tình, cô gái tắm hồ sen, ông tiến sĩ vinh quy bái tổ, đấu vật... Về đề tài động vật thì ngoài khỉ, hươu, chó, có rồng giao tranh với kỳ đà, rồng quấn quít thành bầy, đùa giỡn với người, rồng uốn lưng cho người cưỡi... Ngoài phần trang trí chạm nổi, đình còn một số tượng hình tròn như voi, ngựa, tiên có cánh...

Đình Đại Phùng thờ Vũ Hùng, một võ tướng thời Trần Anh Tông (thế kỷ XIV) có công xây dựng xóm làng an khang.

Quán Giá

Từ Đại Phùng theo đê sông Đáy xuôi về phía nam độ 5 km sẽ tới làng Giá, tên chữ là Yên Sở. Làng Giá nay thuộc huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Tây. Quán thờ thành hoàng làng.

Quán Giá thờ Lý Phục Man - một chiến tướng đời Lý Nam Đế. Rất tiếc là năm 1947, lính Pháp đã đốt phá di tích này. Nay chỉ còn hai tam quan, hai bức tường và hậu cung. Về hai tam quan, cái ngoài cách cái trong 20m được các nhà nghiên cứu coi là trường hợp duy nhất trong cấu trúc đình và đền Việt Nam. Trên tam quan thứ hai có gắn 49 mảnh đất nung có trang trí. Nhưng đặc biệt hơn là ở hai bức tường liền với hai cột trụ lớn có những viên gạch nung hình vuông, có đường chỉ viền chung quanh, giữa là những hình nổi. Không hình nào giống hình nào, tạo thành một bức tranh sinh động. Dân gian coi đó là phong cảnh sinh hoạt: Người dong trâu cày ruộng, cô gái tắm ao sen, người cưỡi voi, người cỡi ngựa, người gánh củi, hai người đánh cờ, người bơi thuyền đánh cá, chú bé chăn trâu có hai em khác đứng bên đùa nghịch... Nhưng các nhà nghiên cứu đạo Phật thì coi đó là những tích trong Phật thoại: cảnh hươu và mặt trời (hay hoa) là minh hoạ cảnh Phật Thích Ca thuyết pháp lần đầu ở Lộc Uyển, cảnh ao sen có người tắm là phản ánh cảnh Phật tắm trước khi lên ngồi gốc cây bồ đề, cảnh voi và hai người ngả vật là cảnh voi điên ở Rajafgrha...

Trong hậu cung hiện vẫn còn tượng Lý Phục Man. Làng Giá có lệ mở hội vào tháng ba âm lịch, nổi bật nhất là đám rước. Người đi rước đầu mặc áo đỏ, đội khăn đỏ, chỉnh tề như hành quân. Sau khi rước có tổ chức một cuộc múa lớn ở trước tam quan gọi là trò "Nghiêm quân", có hàng trăm ngời tham gia. Múa "Nghiêm quân" đi theo hình trôn ốc, diễn lại một trận đánh bị quân giặc bao vây bốn phía, nhưng người tướng cầm lá cờ đại để phá vây, lộn từ trong trở ra rất tài. Người xem khó nhận ra người tướng đó vòng trở ra lúc nào.

Hội Giá từ lâu đã thu hút người xem dọc hai bờ sông Đáy. Làng Giá trồng rất nhiều dừa, cho nên còn có tên là làng Dừa.

Chùa Tây Phương

Chùa tên chính là Sùng Phúc Tự, ở thôn Yên, xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất, tỉnh Hà Tây, có 18 pho tượng các vị sư tổ rất đặc sắc.

Chùa dựng trên một ngọn núi cao chừng năm chục mét, hình cong cong như chiếc lưỡi câu nên có tên

núi Câu Lâu. Nhìn từ xa, núi này cùng với những ngọn đồi vùng Kim Quan trông như một đàn trâu, mà núi Câu Lâu là con đầu đàn đang quay đầu lại tìm nước uống phía đầm sen.

Từ chân núi leo lên 239 bậc lát đá ong lên đến đỉnh núi cũng là vừa đến cổng chùa. Chùa có ba nếp, mỗi nếp có hai tầng mái. Các cột gỗ đều kê trên tảng đá xanh, tròn, có chạm hình cánh sen. Mái ngói  lợp rất công phu, lớp trên là thứ ngói mũi đúc hình lá đề nổi, lớp dưới là ngói lót hình vuông đều tăm tắp. Chung quanh diềm mái của ba nếp nhà đều chạm trổ tinh tế theo hình lá cuốn. Trên mái gắn nhiều con giống bằng đất nung. Các đầu đao mái chùa cũng bằng đất nung, đường nét nổi lên hình hoa lá rồng phượng.

Chùa Tây Phương hội tụ những tác phẩm xuất sắc của nghệ thuật điêu khắc dân tộc (bao gồm cả chạm trổ, phù điêu và tạc tượng). Khắp chùa hầu như chỗ nào có gỗ là có chạm trổ các hình lá dâu, là đề, hoa sen, hoa cúc, rồng, phượng, hổ phù... vốn là các kiểu cách trang trí quen thuộc của dân tộc Việt.

Đến thăm chùa, du khách sẽ thấy một thế giới tượng, một cuộc sống riêng của bảy tám chục pho tượng bằng gỗ sơn son thiếp vàng, trong đó có những pho nổi tiếng như tượng Bát Bộ Kim Cương, tượng Tuyết Sơn; tượng các Tổ của Thiền Tông... Trong số này có những pho đáng liệt vào hạng tuyệt tác của nghệ thuật điêu khắc Việt Nam như pho La Hầu, La Đa và tượng Tuyết Sơn. La Hầu, La Đa vốn là người Ấn Độ. Nhưng trừ hai dái tai dài theo công thức của các tượng Phật còn nói chung là chân dung một cụ già Việt Nam: Khuôn mặt dài, mắt nhỏ mũi thấp, gò má cao, môi mỏng và hơi xếch hai mép ngoài. Dưới cái áo rộng với những nếp tự nhiên là thân hình gầy gò. Những nếp áo tượng La Hầu, La Đa này có thể nói là có một không hai trong nghệ thuật điêu khắc Việt Nam diễn đạt y phục và hình thể một cách tài tình. Những phần để lộ da thịt ra (như ở ngực, tay, bàn tay), chứng tỏ nghệ nhân am hiểu cả về giải phẫu học. Hai bàn tay gầy guộc thấy rõ từng đốt xương, dáng điệu một tay cầm gậy, một tay để trên gối thật thoải mái.

Tượng Tuyết Sơn mô tả Thích Ca ở giai đoạn đi tu buổi đầu, lúc ngồi tham thiền nhập định ở chân núi.

Ở đây Thích Ca cũng đã được Việt Nam hoá có hình dạng một người đứng tuổi, rất gầy, chân co chân chống, tay gác lên gối. Tượng rõ là một nhà sư đang tập trung tư tưởng cao độ, da khô đét, má hóp, mắt sâu thẳm.

Theo lời văn bia cổ hiện có ở chùa thì vào năm 1632 chùa được sửa lại, dựng thượng điện ba gian và hậu cung cùng hành lang hai mươi gian. Sau đó một năm, có việc tạc tượng và đúc chuông .... Tới năm 1794, thời Tây Sơn, chùa được làm lại như hiện nay.

Núi Thầy và cụm di tích Chùa Thầy

Núi Thầy tên chữ là Sài Sơn, chùa Thầy tên chữ là Thiên Phúc Tự. Núi cao 105m, có hình dáng một con rồng đột ngột nổi giữa đồng bằng, chung quanh là hình các con vật linh như rùa, lân, phượng hoàng, có 16 trái núi mà trước gọi là "thập lục kỳ sơn". Núi Thầy thuộc xã Sài Sơn huyện Quốc Oai, tỉnh Hà Tây, có nhiều hang động đẹp, như hang Thánh Hoá có hình tượng nhà sư Từ Đạo Hạnh (?- 1117), tu luyện ở đây, in trên vách đá, hang Cắc Cớ với cơ man ngóc ngách, nhũ đá long lanh như khảm bạc, dát vàng.

Dưới chân và lưng núi có nhiều ngôi chùa, mỗi ngôi ấp ủ sự tích một huyền thoại.

Chùa Thầy

Chùa Thầy dựa vào sườn tây nam núi Thầy. Phía trước chùa, bên trái là núi Long Đẩu. Giữa hai ngọn

Sài Sơn và Long Đẩu là một đầm rộng, mang tên Long Trì (Ao Rồng). Giữa Long Trì có thuỷ đình  xinh xắn, nơi thường diễn trò múa "rối nước" đặc sắc. Hai chiếc cầu cổ kiểu "thượng gia hạ kiểu" ba nhịp có mái che do Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan (1528-1613) xây dựng vào năm 1602, làm tôn  thêm vẻ đẹp phía ngoài chùa. Bên trái là cầu Nhật Tiên, trông vào đền Tam Phủ, làm nên một đảo nhỏ giữa ao. Bên phải là cầu Nguyệt Tiên nối vào đường đi lên chùa Cao trên núi.

Cụm kiến trúc chính của khu thắng cảnh Sài Sơn là Chùa Cả bao gồm ba lớp nhà lớn, dựng trên nền cao bó đá xanh, đối diện với thủy đình. Lớp ngoài là nhà tiền tế, lớp giữa thờ Phật; lớp trong cùng thờ

Từ Đạo Hạnh. Ở lớp trong cùng có bày ba pho tượng diễn tả "ba kiếp" của thiền sư Từ Đạo Hạch. Chính giữa là tượng thiền sư đã thành Phật, đội mũ hoa sen, tay chắp trước ngực, khoác áo vóc vàng. Tượng đặt trên bệ đá quý, chạm hoa sen, chim thần (đầu chim mình người có thể là chịu ảnh hưởng chim Garuda của nghệ thuật Chăm), rồng uốn khúc... Bên trái là tượng toàn thân thiền sư bằng gỗ bạch đàn, chân tay có khớp cử động được. Khi tu ở am Hương Hải trên đỉnh núi, thiền sư có làm thuốc chữa bệnh cứu người và bày trò múa rối cho dân vui chơi giải trí. Bên phải là tượng Vua Lý Thần Tông (1128-1138).

Theo một huyền thoại thì cha của Đạo Hạnh bị phù thuỳ Đại Điên ám hại. Đạo Hạnh quyết chí báo thù, sang tận Tây Thiên (Ấn Độ) để học bùa phép. Khi phép thuật đã cao cường, thiền sư quay về Thăng Long, giết được Đại Điên. Vì mang ơn vợ chồng Sùng Hiền hầu nên Đạo Hạnh trổ phép "Thoát xác đầu thai" làm con trai Sùng Hiền hầu, sau trở thành vua Lý Thần Tông.

Qua cầu Nguyệt Tiên, theo con đường nhỏ kê đá thành bậc lên núi tới chùa Cao, nơi Từ Đạo Hạnh tu hành. Sau chùa là động Phật Tích cũng gọi là hang Thánh Hoá. Phía ngoài có bàn thờ, có khe suối nhỏ từ trên núi chảy xuống qua một đầu rồng rót vào bể xây chứa nước trong vắt, giữa động là vách đá, lên cao là cửa vào ngăn trong, nhỏ hẹp có mấy vết lõm trên đá. Từ chùa Cao, đi vòng theo lối mòn ven núi, qua vài chục bậc đá nữa, sẽ đến hang Cắc Cớ. Hang khá tối, rộng và sâu.

Đi ngược một quãng nữa, dọc đường có nhiều cây đại cổ thụ tới đền Thượng. Sau đền là hang Bụt Mọc có nhiều tảng đá lô nhô như tượng Phật. Sài Sơn còn có hang Gió, trống cả hai đầu lúc nào cũng có gió lùa mát lạnh; có Chợ trời - một mặt bằng không rộng lắm ở phía trên chùa Cao, ngổn ngang nhiều tảng đá hình bàn, ghế, kệ bày hàng. Chân núi phía tây có chùa Bổi Am, còn gọi là chùa Một Mái, vì chùa chỉ có một bên mái, bên kia là vòm hang, được dựng từ thế kỷ XVI, và đã trải qua nhiều lần tu bổ. Phía sau chùa là nhà Tổ gồm năm gian hai chái. Hội chùa Thầy mở vào tháng ba âm lịch hằng năm.

Đường Lâm

Với 21 đồi gò, 18 rộc sâu và con sông Tích xanh trong uốn quanh, cả xã Đường Lâm gồm các thôn Cam Lâm, Đông Sàng, Mông Phụ nổi lên trong một cảnh đẹp trung du. Tại đây còn đình thờ Phùng Hưng, đình và lăng Ngô Quyền với các chuông đồng, khánh đá, đồ gốm sứ. Các bức chạm và các bia đá cổ lớn nhất là tấm bia dựng năm 1390 thời Trần, có giá trị cả về nghệ thuật và lịch sử.

Đình thờ Phùng Hưng, không rõ dựng từ đời nào, chỉ biết công việc trùng tu để có dáng vóc như hiện nay là vào năm 1889. Đình còn tấm bia ghi lại sự tích của Phùng Hưng và Ngô Quyền, dựng năm Quang Thái thứ 3 (1390).

Phùng Hưng, một thủ lĩnh chống quân xâm lược nhà Đường vào thế kỷ Vlll vốn là hào trưởng đất Đường Lâm. Không chịu nổi ách thống trị tàn bạo của bọn đô hộ phương Bắc, ông đã phất cờ khởi nghĩa, kéo dài 25 năm (766-791), tiến tới giải phóng Đại La (Hà Nội bấy giờ) và đóng quân ở đấy bảy năm, cho đến khi mất (788). Ngoài ngôi đình ở đây còn có những địa điểm liên quan đến truyền thuyết

về Phùng Hưng và em là Phùng Hải đã trừ hổ dữ, luyện võ, tập trận, bắt giam giặc như Vũng Hùm, đồi

Hổ Gầm, đồi Sà Xâu, giếng Ngục, rặng duối buộc voi ...

Đình và lăng Ngô Quyền ở cách đình Phùng Hưng khoảng 300 m. Ngôi đình được tu sửa lớn nhất vào năm 1858. Lăng của ông ở phía trước cửa đình, có tường bao, giữa đặt một cỗ ngai rồng và tấm bia đá có 4 chữ "Tiên Ngô Vương Lăng" khắc vào năm 1821.

Năm 938, Ngô Quyền, người xã Đường Lâm, thống lĩnh binh mã chống quân xâm lược Nam Hán. Với trận Bạch Đằng, Ngô Quyền đã đánh tan 20 nghìn thủy bỉnh của tướng giặc Hoàng Thao, mở ra thời kỳ độc lập, tự chủ cho dân tộc. Ông mất năm 944.

Nhà bảo tàng truyền thống xã Đường Lâm còn lưu giữ những hiện vật quý: chiếc rìu đá thuộc thời kỳ

đồ đá mới đào được ở địa phương, cọc gỗ dùng trong chiến trận xưa được đưa từ bãi cọc Bạch Đằng về và pho tượng vị Anh hùng làm nên chiến thắng Bạch Đằng. Làng cổ đá ong Đường Lâm là làng Việt điển hình được bảo tồn và là một điểm du lịch hấp dẫn.

Chùa Mía

Chùa Mía có từ lâu, tên chữ là Sùng Nghiêm Tự, được bà Ngọc Dung là phi tần của chúa Trịnh Tráng

(1623-1657) đứng ra tôn tạo. Chùa nằm trên một ngọn đồi đá ong, quy mô lớn, chia ra ba khoảng tách bạch.

Ngoài cùng là gác chuông, tiếp đó là mảnh sân. Ở bên góc phải có một cây đa vài trăm tuổi. Qua một cổng gạch thì vào khoảng thứ hai. Một sân gạch ở giữa có bồn hoa, một bên là dãy nhà Tổ, một bên là nơi ở của các nhà sư. Tiếp đó là khu chùa chính gồm nhà bái đường, chùa hạ, chùa trong, thượng điện.

Ở nhà bái đường có một bia đá dựng năm Đức Long thứ VI (1632) thời Lê, cao hơn 1,6 m, là một trong số ít tấm bia to và đẹp còn lại tới nay.

Chùa Hạ và chùa Trong nối với nhau bằng hai dãy hành lang

bao quanh nhà thượng điện làm theo kiểu chuôi vồ, các cấu kiện gỗ đều được chạm trổ rất đẹp mắt.

Toà gác chuông hai tầng tám mái treo một chuông đồng đúc năm 1743 và một khánh đồng đúc năm 1846.

Trong chùa có 287 pho tượng lớn nhỏ trong đó có sáu tượng đồng, 107 tượng gỗ, 174 tượng đất luyện, sơn son thiếp vàng. Nhiều pho tượng có thể coi là tác phẩm trứ danh của nghệ thuật

tạo hình Việt Nam Bát bộ Kim Cương, là hình tượng tám võ tướng. Hình khối, bố cục vững vàng, thân hình cân đối, đường nét phóng khoáng và khoẻ khoắn. Nếu các pho tượng sư Tổ chùa Tây Phương diễn tả thành công nội tâm thì bát bộ Kim Cương chùa Mía thể hiện tài tình ngoại hình, dung mạo những dũng tướng. Hai dãy hành lang cũng có những pho tượng tuyệt tác, tiêu biểu là pho "Quan âm Tổng tử" thường gọi là tượng Bà Thị Kính. Tượng diễn tả một người phụ nữ thuỳ mị, có duyên, vẻ mặt hơi buồn và rất hiền, ẵm một đứa bé bụ bẫm, kháu khỉnh. Nét chạm mềm mại, trau chuốt, thoải mái về dáng điệu, toát lên vẻ đẹp tinh thần của người mẹ Việt Nam

Đình Tây Đằng

Trở ra quốc lộ 32, đi ngược lên phía tây bắc đến km 52 rẽ trái đi khoảng 1 km sẽ gặp một ngôi đình cổ

cũng rất đặc sắc, đó là đình làng Tây Đằng, thuộc huyện Ba Vì, tỉnh Hà Tây.

Đây là một công trình kiến trúc tín ngưỡng có giá trị nghệ thuật điêu khắc, chạm trổ và trang trí trên các cấu kiện bằng gỗ của công trình. Chính ở nếp đình này, những người thợ của xứ Đoài đã gửi vào thớ gỗ, nhát đục, đường xoi…những sáng tạo mang lý tưởng thẩm mỹ lạc quan và hồn nhiên.

Đình Tây Đằng có thể được xây dựng vào thế kỷ XVI, là nơi thờ Sơn Tinh, một nhân vật thần thoại, một anh hùng văn hoá có công trị thuỷ, ngự trị trên đỉnh núi Tản Viên.

Đình gồm năm gian bốn mái. Các đầu đao đều uốn cong có gắn các con giống hình long, ly, quy, phượng bằng đất nung. Ở hầu hết các cấu kiện bằng gỗ đều có chạm khắc hình rồng, phượng, và hoa lá chiếm tỷ lệ lớn trong các đề tài trang trí, hình rồng ở đây mềm mại và linh hoạt lạ thường. Chim phượng cũng vậy, được chạm theo lối phượng múa. Loại hình điêu khắc này là nét độc đáo riêng biệt của đình Tây Đằng.

Hoa lá được chạm trổ nhiều, phổ biến là những hình hoa cúc cánh nở xoè, ở giữa có những lớp cánh còn cụm lại, bên cạnh là những lá cúc được cách điệu đôi chút. Ngoài hoa cúc còn có phù dung với các cánh hoa nở xoè uốn sang hai bên một cách cân đối với những đường cong nhẹ mát.

Hình mây cũng thật đặc biệt: Toàn là loại mây xoắn ốc hoặc mây có cánh nhọn, chứ không phải các loại mây hình tròn đăng đối hoặc mây hình lưỡi mác quen thuộc ở các công trình khác.

Nhưng độc đáo là những bức chạm trên các bức cốn, các ván lóng... phản ánh sinh động nhiều mặt cuộc sống của người dân thôn dã. Chỉ với vài ba nét đục giản dị, nghệ nhân đã để lại trên thớ gỗ bao cảnh đời khác nhau; từ những cảnh lam lũ như người tiều phu đốn củi, hào hứng như người làm trò trồng cây chuối, say sưa như cảnh bơi thuyền chuốc rượu hay tình tứ như cảnh trai gái chải tóc cho nhau hoặc trăn trở như bức chạm "Mẹ gánh con". Ở đây, chân mẹ như lún sâu trên đường đất gồ ghề. Cái nón đầy và rộng như úp chụp lên toàn bộ thân hình người phụ nữ thời xưa... Tất cả nói lên rằng đây chính là những nét độc đáo của nghệ thuật điêu khắc Việt Nam vào khoảng thế kỷ XVI, XVII.

Hồ Đồng Mô - Ngải Sơn

Là công trình thuỷ lợi mới xây dựng trong những năm 1966 - 1967, hồ mang tên gọi của hai làng Đồng

Mô thuộc xã Yên Bái, huyện Ba Vì và Ngải Sơn thuộc xã Kim Sơn, nay thuộc thị xã Sơn Tây.

Trước đây là một vùng đồi núi nhấp nhô, sau đó đắp các con đập nối đồi Kiến (133m) và đồi Con Ma(102m) tạo thành hồ. Nước nguồn của sông Hang từ đó được giữ lại trong hồ dài 17 km, rộng trung bình 4 km, diện tích mặt nước 1300 ha, chống úng và hạn cho đồng ruộng bốn huyện Phúc Thọ, Thạch Thất, Quốc Oai, Chương Mỹ (tỉnh Hà Tây).

Trong lòng hồ còn hơn 60 ha đất đồi chưa ngập, trở thành những hòn đảo nhấp nhô với một thảm thực vật xanh dịu đẹp và mát mắt. Khách có thể bằng ca nô du ngoạn trên mặt hồ hoặc ghé vào các đảo để nghỉ ngơi. Đặc biệt có sân "Gôn" 18 lỗ dành cho những khách yêu môn thể thao này trong thời gian rảnh rỗi.

Khu vực Đồng Mô - Ngải Sơn đang trên đường trở thành khu nghỉ cuối tuần sáng giá tại cửa ngõ phía tây Hà Nội.

Hồ Suối Hai

Suối Hai, tên gọi chung của hai con suối Yên Cư và Cầu Rồng, được đắp đập ngăn nước và thành hồ, cải tạo bài trí lại thiên nhiên mà có.

Hồ Suối Hai nằm trên địa phận ba xã Thuỷ An, Cẩm Linh, Tân Lĩnh của huyện Ba Vì. Trước đây, hằng năm, cứ vào mùa mưa, nước từ các suối nhỏ trên sườn núi, sườn đồi vùng xung quanh dồn vào Suối Hai rồi chảy ra sông Tích, thường gây ra úng lụt. Nhưng tới mùa khô sông Tích lại cạn kiệt và hạn hán đe doạ.

Năm 1958, phương án xây dựng hê thống Suối Hai, một công trình trị thuỷ sông Tích được đề ra và thực hiện. Năm 1964, hồ Suối Hai được khánh thành. Một hệ thống đập, cống. kênh, cầu... được tạo nên, biến

Suối Hai cổ sơ và một nghìn ha núi đồi gò đống ở đôi bờ thành ra một hồ điều tiết nước với chiều sâu trên 20 m. Đứng trên bờ đập chính nhìn về bốn bề, nhìn hút tầm mắt cũng chẳng thấy bờ; chỉ thấy xa xa xanh một mầu núi màu trời.

Suối Hai có nhiều lợi ích. Trước hết là về mặt thuỷ lợi, với sức chứa tới 50 triệu mét khối nước, hồ này

đủ tới cho ruộng đất vùng Ba Vì, đồng thời loại trừ nạn úng lụt do sông Tích gây ra. Hồ còn là vực cá và mặt hồ mênh mông là nơi cư trú của mòng, két, vịt trời... Khi có gió bấc thổi, những loài chim trời kia bay về đậu kín mặt hồ. Giữa hồ lại có đảo, viền quanh hồ là những đồi gò thấp cao đứt, nối. Suối Hai đã trở thành một thắng cảnh và nơi nghỉ mát quen thuộc đối với du khách.

Tuyến Quốc Lộ 6 và Quốc lộ 22

Đây là tuyến đi về phía tây nam của thủ đô Hà Nội, chủ yếu đi theo lưu vực sông Đáy. Theo tuyến du lịch này vừa có thể thăm nhiều công trình kiến trúc tôn giáo đặc sắc, ấp ủ bao huyền thoại, nhiều thắng cảnh mỹ lệ và những làng nghề có lịch sử vài thế kỷ.

Làng dệt Vạn Phúc

Làng Vạn Phúc thuộc thị xã Hà Đông chuyên dệt các hàng bằng sợi tơ tằm có dư mười thế kỷ. Các hàng này có biến đổi thịnh suy theo thời đại. Có những hàng chỉ còn là ký ức: lĩnh, đoạn, sa, nhiễu, kỳ cầu, băng, xuyến, vóc, the, cấp, nái, sồi. Ngày nay đây chủ yếu sản xuất lụa và gấm. Có lụa trơn, có lụa vân, có gấm nhiều hoa văn, nhiều màu và đáp ứng nhiều thị hiếu thẩm mỹ khác nhau của khách hàng trong và ngoài nước. Chiếc áo dài bằng gấm hay lụa vân cùng chiếc nón bài thơ được coi là biểu tượng của trang phục phụ nữ Việt Nam.

Làng Vạn Phúc suốt ngày rộn ràng tiếng máy thoi đưa. Khách thăm có thể tìm hiểu ngọn ngành mọi công đoạn của nghề dệt lụa, dệt gấm, và chứng kiến nhiều kiểu khung dệt cổ. Nay, máy dệt hiện đại có nhiều, nhưng khung "nửa cơ giới" vẫn còn, riêng có khung cổ điển Việt Nam thì chỉ còn đôi ba nhà giữ làm kỷ niệm.

Nhà Bảo tàng của làng Vạn Phúc gắn bó sâu xa với tâm thức người Việt Nam vì tại đây vào đêm ngày 19 tháng 12 năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết "Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến", một áng văn hùng hồn tràn đầy tinh thần yêu hoà bình, nhưng kiên quyết bảo vệ độc lập dân tộc.

Rời làng Vạn Phúc đi tiếp trên quốc lộ 6 đến thị trấn Chúc Sơn, từng là chiến trường nghĩa quân Lam Sơn tiêu diệt hàng chục nghìn quân Minh xâm lược. Phía bắc Chúc Sơn là  quần thể di tích Phụng Châu.

Quần thể di tích Phụng Châu

Xã Phụng Châu thuộc huyện Chương Mỹ, một đầu là thôn Phượng Nghĩa, thế đất như chim phượng hoàng cất cánh, ở giữa là thôn Phượng Bản và đầu kia là thôn Long Châu với chùa Hang Tử Trầm có hình thù một con rồng vờn hạt ngọc. Phụng Châu đẹp còn vì có nhiều thắng cảnh danh lam.

Chùa Phú Ninh của thôn Phượng Nghĩa bề thế với hàng loạt bia đá khắc từ thế kỷ thứ XVII- XVlll, trong chùa còn giữ được quả chuông đúc thời Tây Sơn và hai bức phù điêu giàu tính nghệ thuật dân gian, bốn mươi cột đá lớn và những pho tượng, những bức chạm khắc điêu luyện.

Chùa Hoa Nghiêm của thôn Phượng Bản cổ kính hơn, tương truyền xây cất từ thế kỷ thứ X. Quán Liêu Quang Huyền Diệu thờ một công chúa thời Lê là Quế Hoa. Quán được dựng trên 15 cột đá lớn. Còn chùa Hang ở núi Tử Trầm là một tác phẩm điêu khắc hoành tráng của tạo hoá. Các nhũ đá, các vòm núi thật ngoạn mục, những ngày đầu năm 1947, cũng là những ngày đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, Đài Phát thanh Tiếng nói Việt Nam đã được đặt ở trong chùa này.

Chùa Trăm Gian

Ở phía tây của di tích Phụng Châu- chùa Trầm, có chùa Trăm Gian. Chùa thuộc xã Tiên Phương, huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Tây.

Chùa chính tên là Quảng Nghiêm Tự, dựng trên một quả đồi cao khoảng dăm chục mét có tên là núi Mã, chung quanh có nhiều cây cổ thụ toả bóng mát, nhiều cây trám, cây trắc lực lưỡng, tán lá xoè rộng che rợp mặt đồi, có tới vài chục cây thông hàng trăm tuổi.

Nhiều tài liệu ghi rằng chùa được lập từ thời Lý, vào năm 1185. Cuối thời Trần,thế kỳ XIV có một vị cao tăng quê ở Bối Khê tên là Nguyễn Lữ, hiệu Bình An. Trong sách "Lĩnh Nam chích quái" có ghi: ông có nhiều phép lạ, có thể làm mưa, gọi gió. Sau khi ông mất, dân làng xây tháp để giữ gìn hài cốt và

tôn là "Đức Thánh Bối". Bên làng Bối (nay thuộc xã Tam Hưng, huyện Thanh Oai, Hà Tây) cũng có chùa thờ ông.

Chùa Trăm Gian là một quần thể kiến trúc độc đáo. Theo cách tính cứ bốn góc là một gian thì chùa có cả thảy 104 gian, chia thành ba cụm kiến trúc chính.

Cụm thứ nhất gồm bốn cột trụ và hai quán, trước đây là nơi đánh cờ người trong ngày hội, tiếp đó là Giá Ngự nhìn ra hồ sen, nơi đặt kiệu để "Thánh" xem trò múa rối nước trong ngày hội (!)

Trèo qua mấy trăm bậc gạch xây là tới cụm thứ hai gồm một toà gác chuông hai tầng mái. Các ván bưng chung quanh đều có chạm hình mây hoa. Tại đây treo một quả chuông cao 1,10 m, đường kính 0,60 m, đúc năm 1794. Qua gác chuông, leo 25 bậc đá xanh, hai bên có lan can đã chạm hình rồng mây, đến sân trên có kê một sập đá hình chữ nhật. Lại leo chín bậc đá hai bên, có lan can chạm hình rồng cuộn khúc thì tới cụm thứ ba, đó là chùa chính gồm nhà bái đường, toà thiêu hương và thượng điện. Hai bên là hai dãy hành lang. Trong cùng là nhà Tổ, giữa có lầu trống bên trong treo một trống lớn (đường kính tới 1 m) và một khánh đồng dài tới 1,20 m, cao 0,60 m, đúc năm 1749.

Chùa có 153 pho tượng, hầu hết bằng gỗ, một số ít bằng đất nung. Về mặt lịch sử, có pho tượng đặt ở gian bên trái, lâu nay dân địa phương chỉ biết gọi là tượng quan Đô tức là đô đốc Đặng Tiến Đông, một tướng tài ba của nhà Tây Sơn. Lại có bức tượng "Đức Thánh Bối" đặt trong khám gỗ gian bên phải. Tương truyền là tượng bó hài cốt của "Thánh" tức bên trong là thi hài thật, bên ngoài bó sơn.

Làng Nón Chuông

Trở lại Bình Minh, đi xuôi khoảng 8 km rẽ phải tới làng Phương Trung có tên thường gọi là làng Chuông.

Ngày trước người Việt đội nón để che mưa nắng. Nón có khung tre, lợp bằng lá. Cả làng Chuông nhà nào cũng làm được nón. Nguyên liệu gồm lá nón, tre nứa làm khung, sợi mây móc và nay là sợi chỉ công nghiệp. Chỉ cần một cây dao để pha tre pha nứa, vót thành nan, uốn thành vòng, một cái khuôn đặt các vòng (từ to đến nhỏ) rồi các lớp lá nón, cây kim, sợi chỉ.

Đơn giản vậy nhưng phải khéo tay nón mới tròn, đường kim mũi chỉ mới đều và nón mới bền chắc. Có nhiều loại nón. Nón đội khi đi làm thì dày, cứng cáp, nón đội đi chơi thì mỏng manh, thanh tú. Ngày xưa lại còn nón thúng quai thao, nón tu lờ cho các nhà sư, nón ken bằng tre cho lính tráng...

Đền Đức Thánh Cả

Làng Thái Bình thuộc xã Vạn Thái, huyện Ứng Hòa, xưa tên là Thái Đường, có đền Đức Thánh Cả.

Đền ở ngoài đê, trên bãi bồi của sông Đáy, thờ Đức Thánh Cả là người thời Hùng Vương thứ VI. Ông

là con của một trong số 15 vị bộ chủ của nước Văn Lang có công trừ lũ lụt và giúp Phù Đổng Thiên

Vương đánh giặc Ân sang xâm lược.

Làng Thái Đường là nơi ông đóng đại bản doanh. Sau khi ông mất, dân lập đền thờ ngay trên nền doanh trại cũ. Các đời vua sau phong ông tước Bột Hải Đại Vương. Gọi là Thánh Cả vì ông còn ba người em cùng được thờ ở ba ngôi đền khác trong làng. Hội đền Thánh Cả mở ngày 12 tháng 11 âm lịch.

Đền ở vị trí đẹp, lưng quay ra sông, mặt nhìn sang đê, chung quanh là bãi nhãn. Xa xa là ngàn dâu và nương ngô. Đền còn giữ được một số di vật cổ: Các mảng điêu khắc đẹp trên bộ vì kèo, các bia đá có hoa văn đẹp mắt.

Hồ Quan Sơn

Hồ Quan Sơn thuộc huyện Mỹ Đức, tỉnh Hà Tây.

Điểm đầu tiên là bến đò Hồ Giang Nội, một trong ba hồ lớn của Quan Sơn, rộng chừng hơn 800 ha. Thuyền đưa khách thăm hồ và núi Trâu Trong, núi Quai Chèo, đồi Voi Phục giữa lòng hồ... tiếp tục hành trình tới thăm khu Đầm Sen, rồi vòng quanh đảo Sư Tử, núi Treo Tranh thăm Linh Sơn động,

Ngọc Long động... Các hang động ẩn hiện trên nền nước Quan Sơn, với tầng tầng, lớp lớp những măng

đá, nhũ đá mang hình long, ly, quy, phượng, hổ, báo, chim muông...

Vượt núi Đá Trượt, lên đập Tràn Ngái, có thể thấy toàn cảnh hồ Quan Sơn hiện ra như Vịnh Hạ Long trên cạn, với nhiều đảo đá nổi lên giữa lòng hồ nước rộng mênh mông nằm lọt trong những dãy núi đá

vôi trùng điệp.

Quan Sơn còn có quần thể chùa chiền nằm trên đỉnh núi đá, soi bóng xuống hồ Giang Nội. Từ chùa

Linh Sơn xuống núi, men theo núi đá vôi đến chùa Hàm Rồng.

Khách đến Quan Sơn, ngoài thú vui vãn cảnh còn có thể cắm trại trong rừng, đi câu cá, bơi thuyền, leo núi, tắm hồ và được thưởng thức nhiều món ăn đặc sản của vùng nước ngọt như ba ba, gỏi cá và thịt

thú rừng.

Chùa Hương

Hương Sơn (hay núi Hương Tích) là địa danh tiêu biểu của vùng núi đá vôi chảy dài theo hướng tây

bắc xuống đông nam kể từ xã Miếu Môn (huyện Chương Mỹ) đến xã Hương Sơn (huyện Mỹ Đức) bao gồm hai khối núi đá vôi Quan Sơn và Hương Sơn; nằm trong sơn hệ đá vôi "Sơn La - Mộc Châu" qua

Hà Tây, Ninh Bình ra tận bờ biển Kim Sơn, Phát Diệm. Thiên nhiên của Hương Sơn - Quan Sơn đã tạo

ra một khung cảnh mang tính tâm linh, huyền bí và thơ mộng.

Hương Sơn còn có tên là Hương Tích Sơn nghĩa là ngọn núi mang dấu vết thơm ngát. Số là trong dãy

núi này có một cái hang, tục truyền là nơi tu hành của một công chúa nhân từ hiếu hạnh, chịu muôn vàn

cơ cực nguy nan để chuộc tội cho vua cha và sau cô trở thành Phật Quan Âm.

Dòng suối từ bến đò Yến Vĩ tới chùa Hương dài khoảng 5 km. Đò chỉ cần bơi độ một giờ là đến nơi. Hai bên suối là ruộng lúa và núi non.

Trước hết ghé đền Trình. Đền này ở chân một quả núi có năm ngọn gọi là núi Ngũ Nhạc. Rời đền Trình

tới hang Bà. Trước cửa hang có bốn chữ "Sơn thuỷ hữu tình".

Thuyền lượn quanh nhiều núi đến bến lên chùa Thiên Trù, thường gọi là chùa Ngoài hay chùa Chò. Từ

chùa Ngoài rẽ về phía tay trái có một con đường đá nhỏ men theo sườn núi, đấy là lối đi vào động

Hương Tích quen gọi là chùa Trong. Con đường này qua nhiều chùa hang: chùa Tiên San dựng trên

đỉnh một ngọn núi cao, chùa Giải Oan ở bên cạnh giếng Long Tuyền. Lối đi lại còn qua núi Chấn Song, trên có một ngôi đền gọi là đền Cửa Võng. Đoạn đường cheo leo trên sườn núi rất đẹp. Một lối đi thoai thoải men theo những sườn đá gồ ghề bốn bề là núi rừng thăm thẳm. Những bụi cây thông xanh bóng

trùm mặt đất, những rừng mơ hoa nở trắng, những quả đồi hình dáng như rồng, phượng, rùa, lân...

Chùa Trong ở trong một hang núi được coi là nơi tu hành của nàng công chúa hiếu nghĩa thuở xưa.

Trên cửa hang có hàng chữ "Nam thiên đệ nhất động" (động thứ nhất của trời Nam). Vào trong động,

gặp cây đá được gọi là cây "gạo", cây "tiền", "buồng tắm", "cũi lợn", "núi đàn"... Có núi Tiểu Nhi gồm những hòn đá trông hệt như những đứa trẻ ngồi nằm ngổn ngang. Trong động có những nơi thờ cúng

với các tượng vua cha, hoàng hậu, bà chúa Ba. Vào những đêm rằm, ánh trăng tràn vào trong động, tường động như được thiếp một lớp vàng óng ánh. Ở những nẻo thông lên trời, vách đá lồi lõm lô nhô ngăn ánh sáng nên bóng trăng đục mờ như sương khói.

Từ Thiên Trù vào Động Hinh Bồng phải qua núi Lão, thung Lão; cũng có động, có  chùa. Cũng từ

Thiên Trù, ngước nhìn sang phải, thấp thoáng một ngôi tam quan, rẽ theo con đường mới đắp bên phải

đi một đoạn là đến động Đại Binh, lòng động sâu có ba tầng, với nhiều nhũ đá hình thù voi chầu hổ

phục, rùa, tiên nữ...

Suối Long Vân là một nhánh của suối Yến, bên kia là cánh đồng Đục Khê. Dãy núi con rất thấp và dài, đường đi ven chân núi qua núi Quy như hình con rùa, qua núi ông sư - bà vãi, gần đó có chùa Cây Khế, động Long Vân, đây cũng là đường lên hang Sũng Sàm, di chỉ văn hoá Hoà Bình thời tiền sử.

Rồi còn con Suối Tuyết dẫn vào chùa Bảo Đài, vào động Ngọc Long. Trên đỉnh động có mỏm đá hình

đức Phật...

Quần thể di tích Hương Sơn là một thắng cảnh lớn, hằng năm có tới vài trăm nghìn lượt người tới tham quan.

Tuyến Quốc Lộ 1A (Về phía Nam)

Từ trung tâm Hà Nội đi theo quốc lộ 1A về phía nam với lộ trình sáu chục km là đi trên đất của Hà

Nội, tỉnh Hà Tây, rồi đến tỉnh Hà Nam. Khách có thể thăm đài tưởng niệm Ngọc Hồi ghi dấu chiến trận năm 1789 (vua Quang Trung hạ đồn của quân Thanh xâm lược); thăm làng Bằng Sở - cái nôi của nghề đan mây tre; rồi sang đất tỉnh Hà Tây, thăm Nhị Khê quê hương của Nguyễn Trãi, nhân vật lịch sử Việt Nam thế kỳ XV, đã từng được UNESCO công nhận là Danh nhân Văn hoá Thế giới và tổ chức kỷ niệm

600 năm sinh của ông vào năm 1980, đồng thời lại là làng có nghề tiện mỹ nghệ.

Đi xuôi ít nữa sẽ có dịp thăm một làng thủ công mỹ nghệ chuyên ngành thêu và hai ngôi chùa cổ nổi tiếng: Chùa Đậu và Chùa Mui. Sau đó đến km 36 nơi sắp hết địa phận tỉnh Hà Tây sẽ được gặp một

làng chuyên nghề khảm trai, khảm xà cừ. Trên địa phận tỉnh Hà Nam, đến km 50 rẽ vào huyện Kim

Bảng thăm một dãy núi có hang động đẹp gọi tên là Ngũ Động - Thi Sơn.

Tượng đài Ngọc Hồi

Từ trung tâm thành phố Hà Nội đi về phía Nam đến làng Ngọc Hồi, thuộc huyện Thanh Trì. Bên phải

là tượng đài Ngọc Hồi tạo hình ba mũi tên lao về phía bắc, tượng trưng cho bước tiến vũ bão của đại quân Tây Sơn tiến về giải phóng Thăng Long. Mùa đông năm 1788, sáng sớm ngày 30-1-1789, vua Quang Trung tấn công đồn Ngọc Hồi, tiêu diệt quân xâm lược nhà Thanh, tiến lên hạ thành Thăng Long.

Làng mây tre đan

Đến cầu Ngọc Hồi rẽ trái tới làng Bằng Sở nay thuộc xã Ninh Sở, huyện Thường Tín, tỉnh Hà Tây, một trong những chiếc nôi sinh thành của nghề mây tre đan.

Hàng mây Bằng Sở đã đi khắp các châu lục, có tới gần hai trăm mẫu hàng: lớn có bàn ghế sa lông, tủ rượu... nhỏ là đĩa, lẵng, làn, chậu, bát, khay, lọ hoa, chao đèn. Bát có loại răng cưa, rua miệng, đáy dày, trơn mộ...; lẵng có loại bán nguyệt, quai chai, hình thuyền đuôi chim én...

Có những mẫu đẹp được định hình trên hàng mây: hồ Hoàn Kiếm, chim đại bàng, chú bé cưỡi trâu thổi sáo...

Những sợi mây tạo ra cảnh sóng nước, mây trời, chim bay, hoa nở, lâu đài, đình miếu và đặc biệt là thể

hiện chân dung, không chỉ giống như thật mà phải toát lên tâm hồn và tính cách con người.

Hàng mây tre Bằng Sở đã đi dự Hội chợ Pa-ri năm 1931. Ngày nay các hàng mây tre như túi xách, lẵng hoa, giỏ đựng hoa quả, bàn ghế... thường được khách tìm mua.

Nhị Khê - làng văn, làng nghề

Nhị Khê là tên hiệu của Nguyễn Phi Khanh, thân sinh Anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi (thế kỷ XV), đã từng sống và dạy học tại đây. Sau khi lên ngôi, vua Lê Thánh Tông đã minh oan vụ án Lệ Chi Viên và lập đền thờ Nguyễn Trãi ở Nhị Khê.

Làng Nhị Khê là làng của nghề tiện gỗ, tiện sừng, tiện ngà... Nhỏ là bộ quân cờ, tẩu thuốc lá, chuỗi hạt

nữ trang, các hộp đựng mỹ phẩm. Lớn là các bộ phận trong công việc xây dựng nhà cửa: bộ lan can tay vịn cầu thang, trấn song cửa, cốt các loại bình hoa, lộc bình sơn mài ...

Các máy tiện cổ truyền vốn đạp bằng chân đã được lắp mô tơ điện và trục quay đã được lắp vòng bi nhưng vẫn mang dáng dấp cũ, khách vẫn có thể hình dung được các thao tác của người thợ từ hàng trăm năm trước.

Chùa Đậu

Chùa tên chữ là Thành Đạo Tự nằm trong thôn Gia Phúc, xã Nguyễn Trãi, huyện Thường Tín, tỉnh Hà Tây thờ nữ thần Pháp Vũ trong hệ thống Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện. Theo văn bia thì Thành Đạo Tự được xây dựng từ thời Lý. Các triều đại kế tiếp đều có sửa sang tu bổ. Lần trùng tu năm

1635 do cung tần Ngô Thị Ngọc Nguyên đứng ra làm hội chủ hưng công, khiến chùa thêm phần rộng lớn đẹp đẽ.

Chùa dựng theo kiểu chữ (I) trên khu đất cao, phía trước có hồ rộng, phía sau là sông Nhuệ. Tam quan chùa đồng thời cũng là gác chuông: Giữa là một kiến trúc hai tầng tám mái với đầu đao cong vút; tầng trên có lan can vây bọc, các bộ phận bằng gỗ được chạm trổ rồng, phượng, hoa lá, chim thú, bên trong treo quả chuông lớn đúc năm 1801.

Tầng dưới là cửa lớn, gắn liền với hai cửa vòm và hai cột trụ cao ở hai bên một cách hài hoà, tạo ra một chỉnh thế kiến trúc bề thế. Qua Tam quan tới một sân gạch rộng, hai bên có

hai nhà giải vũ. Cuối sân là lối lên nhà tiền đường. Có hai dãy hành lang trong và dãy nhà Tổ nằm ngang ở phía sau nối tiếp nhau tạo thành một

khung vuông bao bọc lấy toà thiêu hương và điện thờ thần Pháp Vũ ở giữa. Phía sau chùa còn có am thờ nhỏ. Quanh chùa có nhiều cây cao bóng cả. Chùa Đậu lưu giữ được nhiều di vật và đồ thờ cổ rất có giá trị như: đôi

rồng đá thành bậc trước nhà tiền đường, mang dấu ấn nghệ thuật điêu khắc thời Trần (thế kỷ XIV);

gạch cỡ lớn có chạm trổ trang trí thời Mạc (thế kỷ XVI); sách bằng đồng thời Lê (gồm tám lá đồng khổ

0,20x0,50m, khắc chữ cả hai mặt, ghi lại việc xây chùa và những điều liên quan đến việc thờ phụng tế

tự ở chùa ); hai tấm biển gỗ sơn son thiếp vàng khắc hai bài thơ nôm do Định Vương Trịnh Căn (1682 -

1709) và An Đô Vương Trịnh Cương (1709-1729) sáng tác khi về thăm chùa; nhiều tấm bia cổ chạm

khắc công phu; có hai pho tượng ngoài bó sơn ta và quang dầu, bên trong là thi hài hai nhà sư Vũ Khắc

Minh và Vũ Khắc Trường đã tu ở chùa trong khoảng nửa đầu thế kỷ XVII, được thể hiện trong tư thế

"toạ thiền nhập định".

Nghiên cứu hai pho tượng này bằng các công cụ và phương pháp khoa học đã cho phép đi đến kết luận:

trong tượng quả thật có cốt xương, vị thế liên kết bộ xương phù hợp với cơ sở giải phẫu học. Như vậy

sự xuất hiện hai pho tượng độc đáo này về cơ bản là phù hợp với những truyền thuyết xoay quanh quá trình tu luyện theo lối khổ hạnh của hai nhà sư nói trên (đặc biệt là nhà sư Vũ Khắc Minh được gọi là

sư Rau, sư Thiêu) và rõ ràng là có liên quan đến thuật ướp xác của Việt Nam mà hiện nay vẫn đang còn

là điều bí ẩn.

Khu vực xã Quất Động, huyện Thường Tín, tỉnh Hà Tây gồm bốn làng nhưng chỉ có làng mang tên xã

là làng nôi của nghề thêu đặc sắc. Làng Quất Động được coi như đất tổ nghề này. Ngày trước làng thêu chủ yếu phục vụ cung đình và các nhà quyền quý, đền chùa và phường tuồng. Kỹ thuật thêu cũng đơn giản, và dùng năm mầu chỉ: Vàng, đỏ,

tím, xanh, lục.

Tới đầu thế kỷ XX, nghề thêu phát triển, kỹ thuật thêu tinh vi lên, những ngành thêu mới ra đời như thêu hàng trắng, hàng nổi, thêu kết hợp dua ...

Người thợ thêu, bên cạnh đức tính cần thiết như cần cù, tỉ mỉ, tinh mắt, còn phải có óc thẩm mỹ cao, biết điều khiển những đường kim mũi chỉ

để hoà hợp các mầu sắc.

Công phu nhất là thêu các đường ven đường lượn, như gân lá, đài hoa, mắt chim, mắt người. Những

cánh chỉ quện lấy nhau; chân chỉ của từng chiếc lá, đài hoa, khoé mắt phải đều và đường chỉ càng mềm, chân chỉ càng lẳn thì sản phẩm càng giá trị.

Có nhiều mặt hàng mới đáp ứng nhu cầu thị hiếu của thời đại. Những mặt gối thêu hoa sen, hoa cúc;

những áo ki-mô-nô thêu rồng chầu, phượng múa... Riêng mặt hàng khăn trải giường bốn góc có hoạ tiết giàn hoa, giữa là bức thêu lớn với nhiều màu đặc sắc như: "Tùng hạc" - đôi chim hạc trắng muốt có

điểm vài nếp cánh viền đen hoà hợp với màu xanh của lá xanh cổ thụ; "Uyên ương trong đầm sen" với những cánh hoa, lá sen, nụ sen, hồng phớt, hoà sắc khá phức tạp, chen lẫn là đôi uyên ương tạo lên

không khí nồng ấm trên nền lam; Rồi "Công múa bên bụi trúc", "Rồng vờn mây", "Phượng ngậm thư"..v..v...

Lại có những bức tranh thêu phong cảnh hoặc cảnh sinh hoạt : chợ quê, đình làng, cô gái gảy đàn... nhưng tinh xảo nhất là thêu tranh chân dung.

Chùa Mui

Chùa Mui nay thuộc địa phận thôn An Duyên, xã Tô Hiệu, huyện Thường Tín, tỉnh Hà Tây có tên chữ

là Hưng Thánh Quán, trước là một quán của đạo Giáo.

Chùa dựng theo kiểu chữ (I) phía trước là nhà tiền bái, phía sau là điện thờ Mẫu, hai bên là hai dãy hành lang, tạo thành một khung vuông. Nổi bật lên ở giữa khung vuông này là toà thượng điện. Nhà tiền bái có năm gian hai chái, với bộ mái đồ sộ lợp ngói vẩy rồng.

Chính giữa bờ nóc đắp nổi ba chữ "Hưng Thánh Quán", hai đầu bờ nóc là hai hình đầu rồng bằng đất nung nguyên khối khá lớn, mũi sư tử, mắt lồi, bờm hất ngược, miệng há to ngậm một khung vuông có hình tròn ở giữa - biểu tượng "Trời tròn đất vuông". Bên trong nhà tiền bái có nhiều mảnh chạm khắc trang trí rồng mây hoa lá mang dấu ấn thế kỷ XVII. Toà thượng điện được dựng trên nền cao hơn nền

đất gần một mét, có mặt bằng gần vuông : một hệ thống bốn cột cái, 12 cột con đỡ bộ mái đồ sộ, được trang trí bằng đôi rồng (đất nung nguyên khối, cao tới gần 1 m) có sừng hai chạc, tai thú, mặt lồi, mũi

sư tử, miệng há rộng, nhe răng cắn hình lá để trang trí; hai sừng tê vắt chéo (một trong những biểu tượng của tín ngưỡng đạo Giáo). Trong toà thượng điện có đặt một bệ tượng đất nung khá lớn (cao khoảng 1 m, rộng 1,50 m dài 2,50m). Trên cùng là đài sen trang trí hình rồng, hoa lá và bốn góc là chim thần garuda trong tư thế nâng đội đài sen.

Chùa Mui với kiến trúc cổ kính, nhất là những di vật đất nung độc đáo, giúp cho việc nghiên cứu tìm hiểu về các hoạt động tín ngưỡng tôn giáo và nghệ thuật kiến trúc cổ.

Làng khảm trai, xà cừ

Làng Chuyên Nghiệp thường gọi là làng Chuôm, ở Phú Xuyên, làng tổ nghề khảm trai, khảm xà cừ.

Đồ gỗ đánh bóng sơn mài đã đẹp, nhưng nếu khảm thêm lên những mảnh xà cừ, mảnh trai nhiều mầu óng ánh và được tạo thành những hình, những đường nét thì càng đẹp lên gấp nhiều lần. Người thợ khảm dùng vỏ con xà cừ và vỏ con trai làm chất liệu chính.

Xà cừ là một loại ốc ở biển, vỏ có vân nhiều màu. Trai có nhiều loại: con vỏ trắng như bông hoặc vàng như nghệ, con cửu khổng vân đẹp như bảy sắc cầu vồng... Từ vỏ trai, vỏ xà cừ, người thợ vẽ mẫu, mài, cưa, đục, mảnh, chạm hình, gắn lên gỗ, lại mài, lại đánh bóng, cuối cùng hoàn thiện công việc chế tác.

Ngày trước hàng khảm là những đồ gỗ dân dụng: tủ chè, sập gụ, hộp trầu, bàn ghế, khung ảnh... Đề tài chọn từ các mặt hàng: hộp đựng đồ trang sức, mỹ phẩm, bàn cờ và quân cờ, khay dựng hoa quả, cốc chén... Về sau, bên cạnh hoa lá, chim bướm, còn thể hiện các danh lam thắng cảnh ở Việt Nam.

Ngũ động - Thi sơn (Quyển sơn)

Từ thị trấn Quế, huyện lỵ của Kim Bảng, tỉnh Hà Nam, men bờ sông Đáy đến chùa Bà Đanh. Gần đấy

có một hang động đẹp. Qua cầu của thị trấn Quế gặp núi Thi Sơn, nghĩa là núi cỏ thi, một loại cỏ mà ngày xưa các nhà nho thường dùng để bói toán. Núi còn có tên là núi Quyển với truyền thuyết, khi tướng Lý Thường Kiệt (1019-1105) đóng quân ở đây, bỗng có gió nổi, các lá cờ bay lên đỉnh núi và cuốn tròn lại, ông bèn đặt tên núi là Quyển Sơn tức là núi cuốn.

Thi Sơn là dãy núi đá vôi nối với dãy núi Hương Tích, có nhiều hang động. Cách đây dăm năm, đã tìm

ra một quần thể hang động có năm lớp hang sâu trong lòng núi, nhiều nhũ đá hình thù kỳ lạ, giống ông

sư ngồi gõ mõ, nhà hiền triết suy tư, Tôn Ngộ Không đánh Bạch Cốt Tinh, một đàn hươu đang chạy, con hổ vươn mình... Thêm vào đó là ở một vài ngóc ngách, nước giỏ xuống những tảng đá rỗng nghe

loong boong như tiếng trống vỗ âm vang.

Ở chân núi có ngôi đền thờ danh tướng Lý Thường Kiệt, bao quanh là những rặng trúc bốn mùa xanh nên còn gọi là đền Trúc. Hằng năm, đền mở hội vào mồng mười tháng giêng âm lịch, có thi bơi chải dành cho nam trên sông Đáy và thi hát dặm cho nữ trước sân đền.

Trên đây đã trình bày lộ trình theo cách đi ngắn nhất. Còn một lối đi nữa, dài hơn chút ít nhưng thẳng

đường hơn. Đó là xuống tới thị xã Phủ Lý rẽ phải qua ngay cầu Hùng Phú bắc qua sông Đáy, theo

đường nhựa mới làm theo bờ tây ngược lên là tới Ngũ Động Thi Sơn. Nếu muốn thăm chùa Bà Đanh

thì qua cầu Quế, trở sang bờ đông là tới ngay chùa này.

Các di tích ở tỉnh Ninh Bình

Trở ra Phủ Lý theo quốc lộ 1A đi vào phía trong đến thị xã Ninh Bình.

Hoa Lư

Trên cánh đồng chiêm bát ngát một màu xanh mát mắt của hai huyện Gia Viễn và Gia Khánh, tỉnh Ninh Bình là 99 ngọn núi đá vôi lô nhô nối tiếp nhau kéo dài như bức trường thành. Đôi chỗ có một ngọn đột ngột vươn cao như toà tháp canh sừng sững vây quanh những thung lũng rộng thoáng, có sông ngòi uốn khúc, có hồ đầm mặt nước lấp loáng như gương in bóng cảnh núi non hùng vĩ và bầu

trời khoáng đãng. Đó là thắng cảnh "Hạ Long trên cạn" của Ninh Bình, có khu di tích Hoa Lư- kinh đô của nước Đại Việt xưa.

Cồ Việt quốc đường Tống Khai Bảo

Hoa Lư đô thị Hán Trường An

(nước Đại Cồ Việt ngang hàng với nhà Tống đời Khai Bảo; Hoa Lư là kinh đô Đại Cồ Việt cũng như

Tràng An là kinh đô nhà Hán vậy).

Đôi câu đối bên cột đền vua Đinh ở Hoa Lư nói lên lòng tự hào của tổ tiên ta trước tầm vóc lớn lao của

Tổ quốc bước vào giai đoạn độc lập tự chủ.

Những ghi chép trong sách cũ thì cố đô Hoa Lư nằm trên địa phận của hai xã Trường Yên Thượng và Trường Yên Hạ ngày nay. Tường thành cao từ 8 - 10 m, đắp bằng đất, bó gạch lớn, có in chữ "Đại Việt quốc quân thành chuyên". Thành Hoa Lư rộng khoảng 300 héc ta, chia làm hai khu vực: Thành ngoại ở phía đông và thành nội ở phía tây ăn thông với nhau qua một ngách núi gọi là quèn Võng. Giữa hai khu từng có cổng lớn xây bằng đá, cầu đá bắc qua hào sâu, mang tên Cầu Đông, Cầu Dền... Từ thời Đinh

đến Tiền Lê, qua 41 năm (968-1009), nhiều cung điện được xây dựng trong thành.

Theo Đại Việt sử ký toàn thư, vua Lê Đại Hành cho xây dựng điện "Bách Bảo Thiên Tuế ở núi Đại

Vân, cột dát vàng bạc làm nơi coi chầu, bên đông là điện Phong Lưu, bên tây là điện Tử Hoa, bên tả là

điện Bồng Lai, bên hữu là điện Long Lộc, mái lợp ngói bạc". Thành ngoại cũng có nhiều công trình kiến trúc, dinh thự, kho tàng... Khu vực này còn di tích chùa Một Cột với cột Kinh Lăng hình trụ tám cạnh dựng năm 988; hàng trăm cột kinh Phật của Nam Việt Vương Đinh Liễu tiến cúng; đền thờ công chúa Phật Kim con vua Đinh Tiên Hoàng; Am Tiên, vốn là nơi nuôi hổ báo để trị tội đồ, sau biến thành

nơi thờ Phật; Núi Cột Cờ cao hơn hai trăm mét, cắm cờ của triều đình Đại Cồ Việt; Núi Chợ, Ao Giải, Hang Muối, Hang Tiền, Đầu Đông Quân, tuyến đường lát gạch in hoa cúc, phượng múa, hai bên có

nhiều cột lim nối liền núi Cột Cờ với núi Thanh Lân ở tuyến thành phía đông... Năm 1010, vua Lý Thái

Tổ dời đô về Thăng Long, có cho dựng lại ở kinh đô mới một số cầu, cổng, đền chùa....vốn có ở Hoa

Lư như chùa Một Cột, Cầu Đông, Cầu Dền...

Về thăm Hoa Lư, từ Hà Nội theo quốc lộ 1A rẽ theo đường Tiên Yết, vào tới khu di tích.

Thoạt đầu là động Thiên Tôn - trạm gác tiền tiêu của cố đô, nằm dưới chân núi Dũng Đương. Động

chia làm hai phần: Phần ngoài rộng khoảng 200 m vuông, nền đẳng, trần cao, giữa có hương án khá đồ

sộ, chạm đẹp. Bên trái là bệ thờ 18 vị La hán. Bên phải treo quả chuông lớn đúc thời Cảnh Hưng. Phía sau hương án là một hành lang ngắn ăn thông vào một hang nhỏ tạo thành hình chuôi vồ, có án thư, bệ

thờ, Long Đình đôi rồng chầu toàn bằng đá. Trong Long Đình có tượng Trấn Vũ Thiên tôn bằng đồng, nặng khoảng bốn tạ, đứng chống gươm trên lưng rùa đá, trông oai nghiêm đường bệ. Phía sau Long

Đình có một giếng tròn gọi là giếng Rồng, quanh năm có nước. Từ động Thiên Tôn đi tiếp đến Quèn

Ổi - cửa ngõ phía đông của đô thành Hoa Lư.

Đền thờ vua Đinh và đền thờ vua Lê được xây dựng trên nền cung điện chính thuở xưa, nằm ở trung

tâm khu vực thành ngoại. Đền vua Đinh tựa lưng vào dãy núi Phi Vân, phía trước là Mã Yên Sơn (núi Yên Ngựa). Theo lời các cố lão ở địa phương thì đền được xây từ thời Lý, quay về hướng bắc. Sau đợt trùng tu lớn vào thời Hậu Lê (cuối thế kỷ XVII); đền mới hướng về phía đông. Đền làm theo kiểu "nội công ngoại quốc". Ngoài cùng là cổng lớn được gọi là "Ngọ môn quan", tiếp đó là hồ sen núi giả, rồi

đến nghi môn ngoại (cổng ngoài). Một con đường lát gạch, hai bên là vườn hoa, dẫn tới hai cột trụ cao

có đôi câu đối nêu bật địa thế hiểm trở của núi non sông nước Hoa Lư. Gần đó là tấm bia lớn dựng năm

Chính Hoà thứ 17 (1696), ca tụng công chúa Phật Kim. Qua hai trụ cổng là đến sân rồng. Giữa sân

rồng là một sập rồng, đặt trên bệ cao dài khoảng 1,90 m rộng 1,40 m, mặt sập và thành sập là nguyên một khối đá, một con rồng lớn có sừng giữa trán, tai như tai trâu, râu xoắn dưới cằm, bờm hất ngược,

vùng vẫy trong mây, choán gần hết mặt sập. Viền quanh sập, trên chân sập kiểu "châu quỳ dạ cá" là các hình rồng, phượng, hoa tranh, lá dẻ, vân mây... và còn có cả tôm tép, cua cá, chuột.

Hai bên sập rồng có đôi nghê đá rất sống động. Đền gồm ba lớp: ngoài là toà bái đường; giữa là gian thiêu hương thờ Đinh Điền, Nguyễn Bặc, Trịnh Tú, Lu Cơ Bổn, những "khai quốc công thần" triều Đinh.

Lớp trong cùng là toà chính cung, chính giữa có tượng Đinh Tiên Hoàng đúc bằng đồng, khoác mũ áo thiên tử, ngồi trên bệ rồng. Bên trái là tượng Nam Việt Vương Đinh Liễn; bên phải là tượng Đinh

Toàn, Đinh Hạng Lang, là các con của vua Đinh.

Đền vua Lê cách đền vua Đinh khoảng 500 m, bên một nhánh của sông Hoàng Long, dựa vào núi Đìa, phía trước là núi Đèn, kiểu thức xây dựng về đại thể cũng giống như đền thờ vua Đinh, cũng có nghi

môn ngoại, hồ sen núi giả, nghi môn nội, sân rồng, sập rồng, bia ca tụng công đức vua Lê Đại Hành dựng năm Hoàng Đinh thứ 9 (1608), ba toà bái đường thiêu hương, chính cung. Đền vua Lê còn giữ được nhiều dấu tích kiến trúc trang trí cổ. Đặc biệt có sáu đầu bẩy chạm sáu con rồng, mỗi con một

dáng vẻ, con vờn ngọc, con đấu hổ, con phun lửa... rất sinh động và bộ cánh cửa toà chính cung có hình độc long trên nền gấm chữ triện hoa, tranh chạm trổ rất công phu. Nhiều mảng trạm trổ trên cổng ván bưng, trên điểm bia, bệ đá... với các hình rồng ổ, rồng đàn, tôm, cua, khỉ, sóc... thể hiện cảm hứng nghệ thuật phóng khoáng và tài năng điêu luyện của các nghệ nhân đương thời. Trong chính cung đền Lê có

đặt tượng vua Lê Đại Hành ngồi trên ngai vàng, mang dáng dấp võ tướng; bên phải là tượng Lê Long

Đĩnh, bên trái là tượng Dương Vân Nga xiêm y lộng lẫy, nét mặt thanh tú.

Lăng vua Đinh Tiên Hoàng đặt trên đỉnh Mã Yên Sơn có thể nhìn bao quát toàn cảnh khu di tích. Ở giữa là dòng Hoàng Long quanh co uốn khúc. Bên tả sông Hoàng Long có ngọn Kiếp Lĩnh (núi cắm gươm). Ven sông, ruộng đồng chia ô như bàn cờ. Dưới những lùm cây xanh tốt um tùm vây quanh

chân núi, thấp thoáng ẩn hiện những lớp mái rêu phong của các đền miếu cổ xưa.

Hằng năm để tưởng nhớ công lao người anh hùng đã dựng nền thống nhất độc lập cho đất nước, nhân dân vùng Trường Yên - Hoa Lư tưng bừng mở hội vào ngày mùng mười tháng ba âm lịch. Người bốn phương kéo về dự hội rất đông. Hội có lễ dâng hương có tổ chức nhiều trò chơi mang tinh thần thượng

võ, có những màn đồng diễn "cờ lau tập trận", xếp chữ "Thái Bình" là niên hiệu đầu tiên của Đinh Tiên

Hoàng, đua thuyền, đấu vật, rước rồng... kéo dài tới ba bốn ngày.

Nhà thờ Phát Diệm

Là một công trình kiến trúc tôn giáo, làm bằng đá, tổng thể quy hoạch khá bề thế.

Kim Sơn là một huyện mới được thành lập vào năm 1829. Phát Diệm là thị trấn huyện lỵ Kim Sơn. Lúc

đầu, vào năm 1862 ở Phát Diệm mới có một nhà thờ bằng tre lá. Nhà thờ như hiện nay được khởi công xây dựng từ năm 1875 và đến năm 1898 cơ bản hoàn tất. Nhà Thờ Phát Diệm gồm nhiều công trình

kiến trúc, chủ yếu chia làm hai khu vực chính là khu nhà thờ và khu vực nhà chung. Đây là một tổng thể mang rõ phong cách kiến trúc đình làng Việt Nam, do người Việt Nam thiết kế và thi công.

Trên một mặt bằng rộng lớn, khu nhà thờ có một trục chính là phương đình và nhà thờ chính oà. Các

điện thờ và hang đá khác được xây dựng cân đối ở hai bên.

Nhìn từ đường 10 vào nhà thờ Phát Diệm, trước tiên là một hồ nước lớn. Giữa hồ có một đảo nhỏ dựng tượng chúa Ki tô cao 3m, bên dưới là những lùm cây thấp xanh tốt, tiếp đó là phương đình bằng đá mái cong duyên dáng soi bóng xuống gương nước mặt hồ. Nhà thờ chính toà dựng tiếp sau phương đình.

Phía đông là các điện thánh Rô cô, hang Bộ Đức Phía tây có các điện thánh Giuse, Phê rô, hang Bê lem, hang Táng xác và điện Trái tim Đức Bà.

Năm 1875 hang Táng xác là công trình xây dựng đầu tiên để thử nghiệm độ lún của đất bột phù sa Phát

Diệm.

Năm 1876 khởi công xây dựng phương đình bằng đá, độc đáo và bề rộng lớn có một trục chính là phương đình và nhà thờ chính thể, cao 25m dài 24m, rộng 17m. Tầng dưới có cả cửa lớn, ở gian giữa

kê một sập đá toàn khối dài 4m, rộng khoảng 3m, cao 0,35m. Tầng trên là gác chuông. Chuông đúc năm 1891; nặng 1,5 tấn; cao 1,15m; đường kính 1,2m.

Phương đình có năm nóc mái cong lợp ngói, nóc giữa đặt thánh giá, còn bốn nóc ở bốn phía đặt các tượng thánh sư.

Năm 1889 dựng điện Trái tim Đức Bà toàn bằng đá, sau hang Táng xác. Điện rộng 9 m, dài 15 m, nền cột, xà hoành đều bằng đá, tường bên trong chạm nổi hình con phượng hàm thư và hình sư tử. Điện trái tim chúa Kitô làm bằng gỗ mít, sáu gian, tổng cộng dài 19m, rộng 12m. Chính diện điện này cũng dựng

bằng đá khá lớn và đẹp, kiểu tam quan.

Năm 1891 xây dựng Nhà thờ chính toà. Mặt chính toàn bằng đá cao ba tầng, mái cong. Cột, kèo, tường, nền bằng đá, mái lợp ngói, trên đỉnh cao có thánh giá. Các công trình bên trong bằng gỗ và đá. Đây là

công trình lớn nhất ở nhà thờ Phát Diệm, dài 80m, rộng 24m, cao 18m, bao gồm 48 cột lim, chia làm

sáu hàng, mỗi cột chu vi 2,4 m. Riêng 16 cột ở hai hàng giữa, mỗi cột cao 12m. Hai gian thánh điện có

14 bức phù điêu bằng đá miêu tả cuộc đời chúa Ki tô. Còn mặt chính điện được chạm gỗ sơn son thiếp vàng rực rỡ ở chín gian tiếp theo, hai bên có 72 bộ cửa gỗ bức bàn, tháo mở thuận tiện. Nhà thờ chính

toà mang rõ kiến trúc đình làng xoay theo chiều dọc tiền đao hậu đốc, kết cấu gỗ theo kiểu trồng diêm với ba lớp mái. Năm 1894 xây dựng các điện thánh Giuse, Phêrô và Rôcô.

Cũng với gỗ, đá và tam quan, mái cong như kiểu đình chùa, nhà thờ Phát Diệm còn sử dụng nhiều nét chạm khắc gỗ đá dân tộc với tay nghề vững vàng, điêu luyện. Về đề tài động vật có sư tử, phượng,

hươu nai, chim chóc các loại. Về thực vật có tùng, mai, cúc, trúc, đặc biệt là nhiều hoa sen, hoa chanh. Các phù điêu, chạm đá kể chuyện thánh nhưng được thể hiện với phong cách dân gian Việt Nam.

Trong phương đình, toà thánh điện, các điện thờ dùng khá nhiều đại tự, câu đối bia ký bằng chữ Hán mang đậm tính chất trang trí các kiến trúc cổ Việt Nam.

Nhà thờ Phát Diệm là một quần thể kiến trúc tôn giáo có giá trị. Từng di tích đều có phong cách riêng,

lại được đặt trong một tổng thể rất cân đối, bố cục chặt chẽ. Các công trình kiến trúc và điêu khắc gỗ,

đá của nhà thờ đã kế thừa được các phong cách truyền thống của nhiều địa phương trong cả nước.

Bích Động - Tam Cốc

Khu di tích thắng cảnh nổi tiếng này, nằm trong rặng núi đá vôi Trường Yên, gần khu di tích Hoa Lư. Thăm Bích Động, ngồi trên con thuyền nhỏ chầm chậm di chuyển trên làn nước trong xanh in bóng

mây núi, luồn lách dưới những mái đá phủ thạch nhũ óng ánh muôn màu, lướt qua những vách đá cao ngất còn ghi lại những vần thơ tức cảnh lưu đề của Trần Nhân Tông:

Tứ biên sơn nhiễu thuỷ bồi hoàn

Sơn thuỷ như đô cảnh tự nhiên

(Bốn bề núi vây bọc nước quanh co

Sông núi như tranh, phong cảnh đẹp tự nhiên)

Bích Động xếp hàng thứ hai sau động chùa Hương Tích, được gọi là

"Nam thiên đệ nhị động"(Động đẹp thứ nhì dưới trời Nam). Phía trước động là đồng lúa mênh mông,

có nhánh sông Hoàng Long chảy qua, uốn khúc quanh năm ngọn núi quây quần thành cụm như đoá hoa sen. Trên núi, cây cối xanh um; thấp thoáng ẩn hiện những vạt mái ngói rêu phong của ngôi chùa cổ.

Chùa Bích Động được dựng với quy mô lớn từ đầu thời Lê. Trong chùa còn quả chuông lớn đúc từ đời

Lê Thái Tổ, mộ tháp các vị hoà thượng có công xây dựng chùa. Thời Cảnh Hưng chùa được trùng tu mở rộng thêm, bao gồm Chùa Hạ, Chùa Trung, Chùa Thượng, trải ra trên ba tầng núi. Vào Chùa Hạ phải qua một cầu đá ba nhịp. Chùa xây bằng đá tảng mài nhẵn trên khối nền kè đá cao tới gần 2m,

trông khá bề thế: Cột thềm, lan can... chủ yếu đều được tạo dựng bằng chất liệu đá, mái chồng lợp ngói mũi hài to bản, hai bên là hai toà giải vũ, phía trước là sân gạch rộng và phương đình. Bên trái Chùa Hạ

có lối lên Chùa Trung đục đá thành bậc, mát rượi dưới tán lá cây lưu niên. Chùa Trung nằm kề cửa

động, trên vách đá có khắc hai chữ Hán "Bích Động". Phía bên trái có tấm bia "Bích Sơn thiền tự bi"

(Bia Chùa Bích Sơn) dựng thời Lê Dụ Tông, phía bên phải là tấm bia thời Cảnh Hưng, tạc ngay dưới sườn núi. Từ Chùa Trung, trèo 22 bậc đá nữa qua Hang Tối có chuông cổ, tượng phật bằng đồng, qua cổng đá cuốn, sẽ lên tới

Chùa Thượng. Chùa dựng trên điểm cao chót vót gần đỉnh núi, đã đổ nát, chỉ còn lại mấy cột đá đứng chơ vơ giữa những cây đại cồ thụ.

Đứng trên nền Chùa Thượng có thể ngắm nhìn toàn cảnh Bích Động, như bức tranh sơn thuỷ tuyệt đẹp, trải rộng ra trước mắt.

Gần Bích Động là động nước Tam Cốc, đền Thái Vi và khu hành cung Vũ Lâm thời Trần. Từ Bích

Động đến Tam Cốc tuy gần nhưng chỉ có đường thuỷ. Dòng sông nhỏ nước xanh thẫm, in bóng vách

núi hoa rừng, đến núi Kiều thì thắt hẹp lại, luồn qua ba cái hang (Tam Cốc): Hang Cả, Hang Hai, Hang

Ba. Trong hang nhiều nhũ đá lóng lánh đủ màu sắc lại như được pha lẫn kim nhũ, ngân nhũ dưới ánh

đèn đuốc. Không khí trong hang mát lạnh.

Vua Trần Thái Tông đã dựng một am nhỏ trên vạt đất cao gần Hang Cả làm nơi tu hành. Hang Cả trong

Tam Cốc tuy đẹp nhưng khuất nẻo, không tiện đi lại, nên về sau nhà vua lại dời am ra đất Vũ Lâm.

Trong cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông lần thứ hai, khu hành cung Vũ Lẩm trở thành căn cứ địa vững chắc của quân dân nhà Trần.

Nhà hàng - khách sạn Hà Nội

Quận Hoàn Kiếm

Hilton Hanoi Opera

1 Lê Thánh Tông

Tel: 933 0500, Fax: 933 0530

(269 phòng, giá từ : 110-220 USD)

Sun Way Hanoi

19 Phạm Đình Hổ

Tel: 9713888, Fax:

9713555

(143 phòng, giá từ : 75-

105 USD)

Hoà Bình

27 Lý Thường Kiệt

Tel: 8253315, Fax:

8269818

(88 phòng, giá từ : 40-130

USD)

Sofitel Metropole Hanoi

15 Ngô Quyền

Tel: 826 6919, Fax: 826 6920

Website: http://www.accor-hotel- vietnam.com

(244 phòng, giá từ : 200-750 USD)

Guoman

83A Lý Thường Kiệt

Tel: 8222800, Fax:

8222822

(151 phòng, giá từ : 49-

180 USD)

Army

33C Phạm Ngũ Lão

Tel: 826 5541

(69 phòng, giá từ : 30-60

g

USD)

Thủy Tiên

1C Tôn Đản

Tel: 824 4782, Fax: 824 4784

(60 phòng, giá từ : 28-79 USD)

Saigon

80 Lý Thường Kiệt

Tel: 942 1505, Fax: 942

3510

(44 phòng, giá từ : 35-65

USD)

Phùng Hưn

2 Đường Thành

Tel: 825 2614, Fax: 826

9279

(60 phòng, giá từ : 15-25

USD)

Dân Chủ

29 Tràng Tiền

Tel: 825 4937, Fax: 826 6786

(56 phòng, giá từ : 40-90 USD)

Hồ Gươm

76 Hàng Trống

Tel: 824 3565, Fax: 824

3564

(42 phòng, giá từ : 25-60

USD)

ATS

33B Phạm Ngũ Lão

Tel: 824 3428, Fax: 824

8152

(52 phòng, giá từ : 20-50

USD)

Đồng Lợi

94 Lý Thường Kiệt

Tel: 942 2721

(30 phòng, giá từ : 20-35 USD)

Hoa Trà 2

13 Lương Ngọc Quyến

Tel: 828 3583

(26 phòng, giá từ : 15-25

USD)

Eden

94 Yết Kiêu

Tel: 822 7465

(25 phòng, giá từ : 20-40

USD)

Hotel De Syloia

17 Trần Hưng Đạo

Tel: 824 1529, Fax: 824 1083

(33 phòng, giá từ : 80-135 USD)

Hoàng Minh II

53 Hàng Bún

Tel: 823 7003

(23 phòng, giá từ : 15-22

USD)

Paradise

45 Nguyễn Trường Tộ

Tel: 716 4126

(62 phòng, giá từ : 30-45

USD)

Thủ Đô

109 Trần Hưng Đạo

Tel: 942 1268

(28 phòng, giá từ : 14-20 USD)

Bình Minh

27 Lý Thái Tổ

Tel: 826 6441

(39 phòng, giá từ : 28-33

USD)

Quốc Hoa

10 Bát Đàn

Tel: 828 4528/9, Fax: 826

7424

(27 phòng, giá từ : 19-39

USD)

Vạn Xuân

15 Lương Ngọc Quyến

Tel: 824 4743, Fax: 824 6475

(24 phòng, giá: 15 USD)

Melia Hanoi

44B Lý Thường Kiệt

Tel: 9343343, Fax:

9343344

(108 phòng, giá từ : 88-

138 USD)

Hồng Hà

204 Trần Quang Khải

Tel: 824 7339, Fax: 825

2956

Điện Lực

30 Lý Thái Tổ

Tel: 825 0457

M.O.D. Palace

33A Phạm Ngũ Lão

Tel: 826 5540

Quận Ba Đình

Daewoo

360 Kim Mã

Tel: 831 5000, Fax: 831 5500

(411 phòng, giá từ : 115 - 2200 USD)

Bảo Sơn

2 Nguyễn Chí Thanh

Tel: 835 3536, Fax: 835

5678

(92 phòng, giá từ : 40 -

105 USD)

Galaxy

1 Phan Đình Phùng

Tel: 927 0071/ 828 2888

(60 phòng, giá từ : 79 -

105 USD)

Paradise

45 Nguyễn Trường Tộ

Tel: 716 4126

(62 phòng, giá từ : 30 - 45 USD)

Lakeside

23 Ngọc Khánh

Tel: 835 0111,  Fax: 835

0121

(78 phòng, giá từ : 40 -

100 USD)

Trade

8 Ngọc Khánh

Tel: 834 4677, Fax: 834

3165

BSC

77B Kim Mã

Tel: 823 2502

(23 phòng, giá từ : 25-30 USD)

Planet

120 Quán Thánh

Tel: 843 5888, Fax: 843

5088

Quận Đống Đa

n

Hanoi Horiso

40 Cát Linh

Hacinco

110 Thái Thịnh

Capital Garden

48A Láng Hạ

Tel: 733 0808, Fax: 733 0688

(250 phòng, giá từ : 95-250 USD)

Tel: 857 4040, Fax: 857

2626

(50 phòng, giá từ : 25-50

USD)

Tel: 835 0373, Fax: 835

0363

(80 phòng, giá từ : 80-120

USD)

Phương Đông

16 Láng Hạ

Tel: 834 5398, 834 5397, Fax: 834

5396

(8 villas, 70 phòng, giá từ : 25-60

USD)

Heritage

625 Giảng Võ

Tel: 834 4727

(62 phòng, giá từ : 35-60

USD)

Thành Công

27 Láng Hạ

Tel: 856 3030, Fax: 856

3042

(9 villas, giá từ : 15-35

USD)

Kim Liên 1

Đào Duy Anh

Tel: 8522 522, Fax: 8524 919

(100 phòng, giá từ : 20-80 USD)

Hà Nội

D8 Giảng Võ

Tel: 845 2270, Fax: 845

9209

(224 phòng, giá từ : 45-

200)

Kim Anh

132 Tôn Đức Thắng

Tel: 823 1291

(23 phòng, giá từ : 20-30)

Phương Nam

20 Chùa Bộc

Tel: 852 1981

(54 phòng, giá từ : 9-14 USD)

Quận Hai Bà Trưng

Nikko

84 Trần Nhân Tông

Tel: 822 3770, Fax: 822 3776

(260 phòng, giá từ : 180-600 USD)

Sunway Hanoi

19 Phạm Đình Hổ

Tel: 971 3888, Fax: 971

3555

(143 phòng, giá từ : 75-

105 USD)

Green Park

48 Trần Nhân Tông

Tel: 822 7725

Hoa Trà (Camelia)

12 Phố Huế

Tel: 822 5140

(33 phòng, giá từ : US$ 25-35)

Mỹ Lan

334 Bà Triệu

Tel: 976 4063

(40 phòng, giá từ : US$

20-40)

Asia

23 Nguyễn Công Trứ

Tel: 821 2045, Fax: 821

5872

(50 phòng, giá từ : US$

30-60)

Quận Tây Hồ và Thanh Xuân

Sofitel Plaza Hanoi                                      Thắng Lợi                                 Tây Hồ

1 Thanh Niên

Tel: 823 8888, Fax: 829 3888

(322 phòng, giá từ : 235-1000 USD)

Yên Phụ

Tel: 829 4211, Fax: 825

2800

(178 phòng, giá từ : 79-

410 USD)

1 Tây Hồ

Tel: 823 2380, Fax: 823

2390

(115 phòng, giá từ : 35-75

USD)

Hanoi Trade Union's

98 Tô Ngọc Vân, Quảng Bá

Tel: 829 3812/ 34, Fax: 829 3825

(giá từ : 15-25 USD)

Dragon

9 Tây Hồ

Tel: 829 2955

(24 phòng, giá từ : 25-45

USD)

Nàng Hương

Km 9, Đường Nguyễn

Trãi

Tel: 854 4413

(52 phòng, giá từ : 20-35

USD)

Nhà hàng

Món ăn Việt Nam

Món ăn Á

Nhà hàng Thuỷ Tạ Địa chỉ: 6 Lê Thái Tổ Điện thoại: 84 - 4 -

8286290

Nhà hàng Dinh

Lang

Địa chỉ: 1-6 Lý Thái

Tổ

Điện thoại: 84 - 4 -

8286290

Fax: 84 - 4 - 8255265

Chả cá Lã Vọng Địa chỉ: 14 Chả Cá Điện thoại: 84 - 4 -

8253929

Món ăn Nhật

Nhà hàng Cherry

Blossom Inn

Địa chỉ: 16 Lê Thái

Tổ

Nhà hàng ABC

Địa chỉ: 73 - 75 Thái

Hà

Điện thoại: 84 - 4 -

8570418

Nam Phương

Địa chỉ: 19 Phan Chu

Trinh

Điện thoại: 84 - 4 -

8240926

Nhà hàng Saigon

Sakura

Địa chỉ: 17 Tràng Thi

Điện thoại: 84 - 4 -

Nhà hàng Spices

Garden

Địa chỉ: 15 Ngô

Quyền

Điện thoại: 84 - 4 -

8266919

(ext. 8828)

Món ăn chay

Nhà hàng Nàng

Tấm

Địa chỉ: 79A Trần

Hưng Đạo

Điện thoại: 84 - 4 -

8266140

Món ăn Trung Quốc

Nhà hàng Đệ Nhất Địa chỉ: 12 Tràng Thi Điện thoại: 84 - 4 -

8240060

Món ăn Âu

Nhà hàng Paradise

Địa chỉ: 19 Hàn

Thuyên

Điện thoại: 84 - 4 -

8247697

Nhà hàng Silk Road

Địa chỉ: Ngọc Khánh

(Khách sạn Daewoo)

Điện thoại: 84 - 4 -

8315000 (ext. 3230)

Điện thoại: 84 - 4 -

8244368

Món ăn Hàn Quốc

Nhà hàng Korean Địa chỉ: 36 Ngô Thì Nhậm

Điện thoại: 84 - 4 -

8228454

Món ăn Ý

Nhà hàng A little

Italian

Địa chỉ: 78 Thợ

Nhuộm

Điện thoại: 84 - 4 -

8258167

Món ăn Malaysia

8257565

Nhà hàng La

Spaghelti

Địa chỉ: 82 Hòa Mã

Điện thoại: 84 - 4 -

8226904

Nhà hàng Verandah Địa chỉ: 9 Nguyễn Khắc Cần

Điện thoại: 84 - 4 -

8257220

Món ăn Pháp

Nhà hàng President

Garden

Địa chỉ: 14 Tông Đản

Điện thoại: 84 - 4 -

8253606

Món ăn Nga

Nhà hàng Moscow Địa chỉ: 6 Ngọc Khánh

Điện thoại: 84 - 4 -

8311179

Nhà hàng Gustave Địa chỉ: 7 Tràng Tiền Điện thoại: 84 - 4 -

8250625

Nhà hàng Mother's

Price

Địa chỉ: 53 Bà Triệu

Điện thoại: 84 - 4 -

8228055

NHÀ TRỌ, KHÁCH SẠN HÀ NỘI

Khách sạn bình dân : Không nên chọn những nhà trọ trước ga trên đường Lê Duẩn, nên đi vòng ra sau ga trên đường Nguyễn khuyến, Nguyễn Như Đỗ, Trần Quý Cáp

1.   Ks. Ngọc Quý, 50 Trần Quý Cáp. Dt: 7.335.029. Giá phòng từ 50 – 120 ngàn.

2.  Nhà nghỉ 7 Nguyễn Như Đỗ. Dt: 7.474.047, đối diện ks.Ngọc Quý, giá tương đương nhưng phòng không tốt bằng.

3.   Nhà nghỉ thuộc trạm giao dịch công ty mía đường số 10 Nguyễn Như Đỗ. Dt: 7.474.465. Giá từ

80 – 120 ngàn.

4.   Ks. 70 Nguyễn Khuyến. Dt: 7.474.173 – 8.430.260. Giá từ 50 – 120 ngàn.

5.   Nhà nghỉ 14 Nguyễn Khuyến. Dt: 7.474.433, giá bình dân nhưng phòng ốc không tốt

6.   Ks. 30-4, 115 Trần Hưng Đạo trước cổng ga Hà Nội. Dt: 8.260.807, phòng quạt, máy lạnh…

7.   Ks. Mango, 118 Lê Duẩn. Dt: 8.243.704. Sát bên ga, có nhà hàng rộng

Khách sãn trong khu phố cổ : nếu đi du lịch thì nên chọn khách sạn nằm trong khu phố cổ để thấy được cái hồn của Hà Nội, thuận lợi cho việc tản bộ. Khách sạn ở đây hầu hết là khách sạn mini và giá cả cũng không quá mắc, khoảng 120 ngàn/1 phòng đôi, có máy điều hòa, nước nóng, tivi…

1.   Ks. Đồng Xuân, 26 Cao Thắng, quận Hoàn Kiếm. Dt: 8.284.474, 9.280.124. Nằm sát chợ Đồng Xuân nên rất thuận lợi cho việc mua sắm, ăn uống mặc dù hơi ồn ào. Giá phòng từ 70 – 180 ngàn không có máy lạnh.

2.   Ks. Tú Linh, 2B Hàng Gà. Dt: 9.230.514, fax: 9.230.592, email: tulinhcom@hn.vnn.vn. Phòng đôi 150 ngàn, phòng có ban công ngắm đường phố giá cao hơn.

3.   Ks. Thụy Lâm, 17A Hàng Gà. Dt: 8.281.788. Phòng đôi 120 ngàn.

4.   Ks. Châu Thành, 48 Hàng Gà. Dt: 8.284.461

5.   Ks. Nam Hoa, 49 Hàng Gà. Dt: 8.257.603

6.   Ks. Tú Linh, 23 Mã Mây. Dt: 8.280.195, fax: 8.282.430

7.   Ks. Việt Thắng, 71 Hàng Lược. Dt: 8.258.044, 8.282.638, email: dimdim@fpt.vn, www.fpt.vn/adv/vietthang

8.   Ks. Hạ Long, 77 Hàng Lược. Dt: 8.283.525

9.   Ks. Thiên Tân, 12 Chả Cá. Dt: 8.244.005, fax: 8.244.004. Phòng quạt 130 ngàn, máy lạnh 150-

180 ngàn

10. Ks. Thăng Long, 62 Cầu Gỗ. Dt: 8.262.330, 8.240.986, fax: 8.255.502

11. Ks. Phú Đô (Fortuan hotel), 68 Hàng Bồ. Dt: 8.282.187, 8.282.188, 8.281.324, email:

fortuan@hn.vnn.vn

12. A to Z Qeen Cafe 1, 65 Hàng Bạc. Dt: 8.260.860, phòng quạt, toilet chung giá 4USD, phòng tập thể còn rẻ hơn. Đông khách nước ngoài.

13. A to Z Qeen Café 2, 50 Hàng Bè. Dt: 8.267.356

14. Real Darling Café, 33 Hàng Quạt. Dt: 8.269.386

15. Ks. Hồng Ngọc 1, 34 Hàng Mành. Dt: 8.285.053.

16. Ks. Hồng Ngọc 3, 14 Lương Văn Can. Dt: 8.267.566.

17. Ks. Tràng An, 58 Hàng Gai. Dt: 8.268.982

18. Ks. Galaxy, Số 1 Phan Đình Phùng. Dt: 8.282.888. Giá từ 79 – 105. USD

Khách sạn cao cấp

1.   Ks. Thắng Lợi, đường Yên Phụ. Dt: 8.294.211. Nhô ra trên mặt Hồ Tây cách trung tâm Hà Nội 3km. Ks. Có hồ bơi, sân tennis.. Giá từ 35 – 100.USD

2.   Ks. Melia Hanoi, 44B Lý Thường Kiệt, quận Hoàn Kiếm. Dt: 9.343.343. Ks. 22 tầng, năm sao giá từ 88 – 130.USD

3.   Ks. Hilton hanoi Opera, Số 1 Lê Thánh Tông. Dt: 9.330.500. Ks. 5 sao, bên cạnh nhà hát lớn. Giá từ 110 – 220 USD

4.   Ks. Sofitel Metropole, 15 Ngô Quyền, quận Hoàn Kiếm. Dt: 8.266.919, Ks. 5 sao, gần nhà hát lớn. Giá từ 200 – 750.USD

5.   Ks. Deawoo, 360 Kim Mã, quận Ba Đình. Dt: 8.315.000. Ks. 5 sao liên doanh với Hàn Quốc, gần công viên Thủ Lệ. Giá phòng từ 115 – 2200.USD

GIẢI TRÍ

1.   Múa rối nước Thăng Long : 57B Đinh Tiên Hoàng, ngay bờ hồ Hoàn Kiếm gần đền Ngọc Sơn.

Dt: 8.255.450. Biểu diễn hàng ngày từ 18h30 và 20h, sáng chủ nhật có xuất lúc 9h30. Giá vé từ 20 đến 40 ngàn

2.   Nhà hát múa rối trung ương : 361 Trường Chinh. Dt: 8.534.545. Không biểu diễn thường xuyên, nên gọi điện hỏi truớc. Có múa rối nước cổ truyền.

3.   Hát Chèo : Tại đền Ngọc Sơn trên Hổ Hoàn Kiếm. Ngoài hát chèo còn có hát dân ca quan họ, múa dân tộc. Biểu diễn vào đêm thứ 6 và thứ 7. Giá vé 20 ngàn/ người

4.   Vũ trường New Century, số 10 phố Tràng Thi. Dt: 9.285.285. Có thêm những chương trình ca nhạc với những ca sĩ nổi tiếng trong nước. Chương trình từ 20h30, giá vé 30 ngàn

5.   Vũ trường Apocalypse , số 5 Hòa Mã. Dt: 9.712.783

6.   Café bar Jazz Club : 31 Lương Văn Can, quận Hoàn Kiếm. Dt: 8.257.655. Nhạc Jazz từ 7h30 tối với saxophone Quyền Văn Minh và dân nhạc viện

7.   Phòng trà Fashion, 79 Phố Huế, quận Hai Bà Trưng. Dt: 9.430.715 ở tầng 3 của chợ Hôm. Chương trình có ca nhạc tạp kỹ, tiểu phẩm hài, biểu diễn thời trang…

8.   Nhà hát kịch Việt Nam, số 1 Tràng Tiền, quận Hoàn Kiếm. Dt: 8.254.313

9.   Nhà hát kịch Tuổi Trẻ, 11 Ngô Thì Nhậm, quận Hai Bà Trưng. Dt: 8.254.673

10. Rạp xiếc, ở đường Trần Nhân Tông gần công viên Lênin, hồ bảy mẫu. Dt: 8.253.550. Hàng đêm từ 20h và sáng chủ nhật.

ĐẶC SẢN HÀ NỘI

Bánh Cuốn Thanh Trì

bánh cuốn Thanh Trì thì không thể chê vào đâu được. Người Hà Nội sành ăn nên ngay từ cái bánh cuốn cũng phải thật cầu kỳ chu đáo. Bột làm bánh phải làm từ thứ gạo ngon, thì bánh mới không nồng, sắc bánh mới trắng. Tráng bánh phải thật mỏng, mỡ thoa phải đều tay cho mướt mặt bánh để khi nếm vào thì thanh nhẹ, mát rượi. Phết nhân bánh cũng đòi hỏi sự khéo léo sao cho bánh không thô, nhân đều từng cái.

Trong thúng, bánh được xếp thành từng lớp gối nhau trên những tàu lá chuối xanh màu ngọc thạch, sắc trắng pha những đốm nhân màu hồng sậm của thịt và màu nâu tươi của mộc nhĩ nổi bật lên một cách hiền lành. Khi ăn, bánh được bàn tay người bán nhẹ nhàng bóc từng lớp mỏng tang rồi cuộn lại, bày lơ là trên những chiếc đĩa khiêm nhường. Bánh thơm dịu, êm êm được dầm vào trong chén nước mắm nhỏ xíu xinh xắn rồi đưa lên miệng, ta sẽ thấy cả một sự kết hợp nhịp nhàng. Mùi thơm của bánh và nhân quyện lẫn cái vị chua cay mặn ngọt của nước chấm, lại thêm vài giọt tinh cà cuống nữa thì thật là tuyệt.

Với cách bán hàng như thế, chỉ một cái thúng đội trên đầu, các bà, các cô vùng Thanh Trì đi khắp các ngõ phố rao bán. Người bán lại chiều khách và luôn sẵn sàng ngả thúng bánh xuống bên vỉa hè hay trong ngõ phố cho mấy bác xích lô, mấy chị bán hàng ăn. Bán như thế, ăn như thế, nhưng ngon, thật ngon và không lẫn với bất cứ thứ

bánh cuốn nào.

Chả Cá Lã Vọng

14 đường Chả Cá, quận Hoàn Kiếm, dt: 8253929.

Người sành ăn phải đợi đến khi cái rét bắt đầu về, đi ăn Chả cá mới ngon. Cá làm chả lại phải là cá Lăng thật tươi mới đúng vị, vì cá Lăng ít xương, lại ngọt thịt và thơm. Không có cá Lăng thì mới buộc phải dùng đến cá nheo, cá quả. Trước đây trong nhà hàng còn có món chả chế biến từ cá Anh Vũ bắt ở ngã ba sông Bạch Hạc thuộc thành phố Việt Trì. Thịt cá này mà lọc ra cuộn với lá sói nướng lên thì chả thơm hết chỗ nói. Nhưng cá này rất hiếm, lại có mùa nên món chả này rất đắt và hãn hữu mới có. Vì thế để phục vụ đại trà cho thực khách như hiện nay, nhà hàng thường phải thay thế bằng cá quả.

Thịt cá phải lạng từ hai bên sườn, thái mỏng ướp với nước riềng, nghệ, mẻ, hạt tiêu, nước mắm rồi kẹp vào cặp tre nướng trên lò than hoa hồng rực đặt ngay trên bàn ăn của khách. Người nướng phải khéo sao cho cá chín vàng đều hai bên sau đó gỡ ra bát, rưới mỡ đang sôi lên trên. Ăn chả phải ăn nóng, kèm với bánh đa nướng hay bún rối, lạc rang, rau mùi, húng láng, thì là, hành củ tươi chẻ nhỏ chấm với mắm tôm, vắt nhiều chanh tươi đánh sủi lên rồi tra thêm một chút tinh cà cuống, thêm vài giọt rượu trắng. Người ăn cứ thế nhấm nháp, nhẩn nha đàng hoàng, vừa ăn vừa nhâm nhi với chút rượu mạnh mới thấy hết cái hương vị đặc trưng có một không hai của món ăn lạ miệng này. Tiếng mỡ nóng phi hành hoa kêu lép bép. Màu cá nướng vàng rộm thơm lừng đặt trên những lớp rau thì là xanh mướt, bên lò nướng than hồng rực, ấm áp cho ta cái cảm giác như đang được hưởng cái tinh tuý của đất trời nước non.

Phở Hà Nội : 2B Lý Quốc Sư

Phở Hà Nội có cái ngọt chân chất của xương bò, cái thơm của thịt vừa chín đến độ để vẫn dẻo mà lại không dai. Màu nước phở trong, bánh phở mỏng và mềm. Chỉ nhìn bát phở thôi cũng đủ thấy cái chất sành điệu, kỹ càng trong ăn uống của người Hà Nội. Một nhúm bánh phở đã trần qua nước nóng mềm mại dàn đều trong bát, bên trên là những lát thịt thái mỏng như lụa điểm mấy ngọn hành hoa xanh nõn, mấy cọng rau thơm xinh xắn, mấy nhát gừng màu vàng chanh thái mướt như tơ, lại thêm mấy lát ớt thái mỏng vừa đỏ sậm vừa màu hoa hiên.

Bánh Tôm Hồ Tây : số 1 đường Thanh Niên, hồ Trúc Bạch, đối diện đền Quan Thánh. Dt:

8257839

Ai đã từng đến Hà Nội chắc sẽ háo hức được một lần tìm đến bánh tôm nóng Tây Hồ, để có dịp thưởng thức thứ đặc sản có một không hai của đất này. Chỉ cần một lần thế thôi cũng đã thành ấn tượng. Bởi một lẽ ăn bánh tôm Hồ Tây đâu chỉ phải là ăn để mà ăn mà còn để ngắm trời, ngắm đất, ngắm người, ngắm cảnh. Này nhé, con tôm nước ngọt Hồ Tây vừa chín tới phổng phao màu hồng lựu nằm trên mặt chiếc bánh vàng ươm, nhai cứ ròn tan như miếng bánh đa vừa nướng. Vị tôm ngọt mà thơm cộng với cái giòn và ngậy của bánh, chấm với nước mắm dấm chua cay, phảng phất hương cà cuống ruộng đồng ven đô cho ta cái cảm giác ngọt tê dịu dàng nơi đầu lưỡi. Cứ thế nhai tan một miếng, nhấp một hơi bia lạnh, hít thở qua hơi gió thoảng qua đượm mùi mỡ béo ngậy, thơm từ lò bếp lọt ra mà thả lòng mình thanh thản tận hưởng bánh và gió hồ mát rời rợi.

Cốm Vòng

Hà Nội có mùa cốm. Sáng sớm tinh mơ đã có cốm. Cốm được gói từng gói trong lá sen. Cốm ăn bằng tay, lấy ngón tay nhón từng nhúm nhỏ đưa vào miệng, nhai nhỏ nhẹ, hương cốm thơm rất dễ chịu. Mua cốm là phải ăn ngay, nếu để lâu, cốm se lại, khô đi, mất độ dẻo. Cốm gói trong lá sen là để cho khỏi khô và đượm lấy hương thơm ngát của lá sen tơ, làm tăng thêm vị cốm. Cốm để khô có thể đem thắng nước đường làm món cốm xào. Cốm Hà Nội mới đích thực là cốm, mà chỉ có cốm làng Vòng mới ngon, mới nổi tiếng. ở làng

Vòng có giống nếp vàng, giống này khi còn non gặt về, đồ chín, giã nhanh, đều tay, sàng sảy, ủ kín mới có được cái loại cốm dẻo và thơm như thế . Còn màu xanh hấp dẫn đó thì do hồ thêm nước lá cơm xôi.

Bún Thang

Ở Hà Nội, các món quà gốc bún quả là nhiều: bún ốc, bún riêu, bún sườn, bún bung, bún chả và bún thang... Mỗi thứ mỗi ngon, mỗi thứ mỗi hương vị nhưng bún thang vẫn là thứ bún nổi tiếng hơn cả. tô bún thang cho ta cái cảm giác đang được ngắm bức tranh phong cảnh trong trẻo của Sông Stêbơn, mà ở đó những mảng màu nguyên chất được đặt gần nhau chứ không pha lẫn. Một ít rau răm mùi tàu xanh ngát, sau đó là các thứ nguyên liệu thực phẩm khác dải đều trên nền bún trắng. Một nhúm trứng tráng mỏng tang thái chỉ màu điệp, một chút lườn gà xé phaymàu trắng ngà, kế đến là giò lụa thái sợi màu hồng nhạt, cuối

cùng rắc tôm bông. Ở chính giữa là lòng đỏ trứng mặn, xung quanh lác đác mấy lát lạp xườn đỏ viền miệng bát. Tất cả như một bông hoa mà nhụy là khoanh trứng màu vàng sẫm. Cuối cùng nước dùng

nóng rẫy  được chan thật vừa bát cho người ăn

Bánh gối, bánh rán : Kế bên đền Lý Quốc Sư, mở cửa từ 10h sáng đến 10h tối. Có 2 món bánh gối và bánh rán, bánh gối 1.500đ, bánh rán 1.000đ. Bánh gối vỏ giòn vàng, nhân thịt heo băm, miến, mộc nhĩ, lạp xưởng..Đĩa bánh nóng hổi phủ rau thơm kèm nước chấm dầm đu đủ.

Quầy khế ngọt, khế dầm, ô mai.. : 41 Lý Quốc Sư, đối diện quán bánh gối. Ăn bánh gối rồi tráng miệng bằng khế dầm rất ngon. Đây là loại Khế ở Gia Lâm, trái rất to và ngon.

Miến Lươn : 87 Hàng Điếu, đối diện chợ Hàng Da. Rất nhiều món chế biến từ Lươn như : miến Lươn, cháo Lươn, Súp Lươn, Lươn xào, nộm Lươn.

Xôi giò chả : 41 đường Thành, xôi ăn kèm chả mỡ, giò lụa, chả quế..chỉ 3.000đ một phần.

Bún chả : Số 1 Hàng Mành, quán có món nem cua bể, bún chả chính là bún thịt nướng.

Chả cá 66 : 66 Hàng Gà hây chả cá Thăng Long, 40 Hàng Mã.

Nem tai, nem sỏ bà Hồng : 74 Cầu Gỗ. Thịt đầu heo xắt lát cuốn với sà lách, lá mơ, lá sung, lá đinh lăng..chấm tương gừng, tương ớt có đủ vị béo, mặn, ngọt, chát, chua…

Bánh cuốn : 17 phố Chả cá. Bánh cuốn nhân thịt và đặc biệt có tinh dầu Cà Cuống. Món bánh cuốn chấm nước mắm tinh dầu Cà Cuống chỉ ở miền Bắc mới có.

Bún mắm tôm đậu phụ : Đầu ngõ Phất Lộc thông với đường Nguyễn Hữu Huân và Hàng Mắm, đây

là món rất bình dân nhưng rất thân thiết với người Hà Nội. thường chỉ bán buổi trưa.

Phố ăn chợ Đồng Xuân : Số 80 Hàng Chiếu có ngõ Đổng Xuân dần ra phố Cầu Đôngbên hông chợ

Đồng Xuân bán từ sáng đến 6h chiều, ở đây bán rất nhiều món ăn đặc trưng của miền Bắc.

Phố ăn uống Tống Duy Tân  và ngõ Cấm Chỉ (hàng Bông) : khu phố này đã được quy hoạch thành

“Phố văn hóa ẩm thực”. Hai bên đường bán đủ loại món ăn. Ngoài ra phố Tống Duy Tân còn gọi là phố

Gà Tần, là gà tiềm thuốc bắc với qiu thục, táo tàu, hạt sen, ngải cứu...Phố bán gần như suốt đêm

Chả Nhái, Ếch nộm : Số 1 Văn Miếu, ngay góc Nguyễn Thái Học, ở trước nhà số 1. chỉ có vài chiếc ghế đẩu bên lề đường khiến du khách ngần ngại nhưng nên thử qua một phong cách Hà Nội. Nhái băm nhỏ với thìa là, hành hoa chấm nước mắm lá chanh chỉ có giá 2 đến 3 ngàn, ai ăn sành điệu sẽ gọi them món da ếch chiên. Ở phố Khương Thượng có cả dãy quán ếch nhái.

Bún miến gan : Quán Khoa, 77 Hai Bà Trưng, đọan giữa Lê Duẩn và Phan Bội Châu, Dt : 9422206

Phố ăn uống đường Mai Hắc Đế : Đủ các món ăn

Phố hải sản Tô Hiến Thành gần phố Mai Hắc Đế

Phố Ốc hấp thuốc bắc : đường Tô Ngọc Vân, khu vực Hồ Tây gần phủ Tây Hồ. Quán “Ông già” số 35 ngõ 52 Tô Ngọc Vân là quán gốc. Ngoài món ốc hấp còn có gà luộc ăn kèm xôi nếp cái hoa vàng.

Phố thịt chó nhà sàn Nhật Tân : Đường Âu cơ

Làng rắn Lệ Mật : Qua cầu Chương Dương về hướng lạng Sơn một đoạn, có rất nhiều món chế biến

từ rắn như súp rắn, chả rắn, da rắn chiên giòn….

QUÀHÀ NỘI

Phố Hàng Điếu : Quà bánh Hà Nội tập trung ở đây. Phố Hàng Điếu nằm trong khu phố cổ gần chợ Hàng Da. Tiệm có tiếng là Ninh Hương số 22 Hàng Điếu. Ở đây có bánh Cốm làng Vòng, bánh đậu xanh Bắc Ninh, mứt sen Ninh Hiệp, trà Thái Nguyên, bánh Trung Thu,ô mai, xí muội…

Phố Hàng Đường : Có nhiều nhà máy chế biến ô mai, ô mai Tan Lan số 15 hàng Đường rất nổi tiếng

Bánh cốm Hàng Than : Quán Nguyên Ninh số 11 Hàng Than, Dt : 8283573

Bánh Đậu xanh : Tiện Nguyên Hương số 9 Hàng Bông

Quà lưu niệm, áo thổ cẩm : Ngõ Tô Tịch hay Hàng Quạt trong khu phố cổ. Hàng tơ lụa ở phố Hàng

Gai thuộc khu phố cổ.

Chợ Đồng Xuân : Quận Hoàn Kiếm ngay giữa khu phố cổ, là chợ bán sỉ như chợ An Đông ở Tp. Hồ Chí Minh

Chợ Hôm : Ở phố Huế, quận Hai Bà Trưng, bán nhiều món dễ mua làm quà chất lượng tốt như nấm hương, măng khô, lưỡi lợn…

Quý khách sẽ thấy rất nhiều cửa hàng lưu niệm ở dọc phố Hàng Khay và Tràng Tiền với những sản phẩm mỹ nghệ truyền thống như đồ trang trí bằng bạc, gốm sứ và đồ trang sức.Ở dọc phố Hàng Gai có những cửa hàng bán lụa và may áo dài truyền thống.

Chợ gốm Bát Tràng - điểm du lịch mới bên sông Hồng

Phong phú với hàng triệu mặt hàng, chợ gốm sứ quy tụ từ con thú đất nung nhỏ xíu cho đến chiếc lọ lục bình có giá chục triệu. Không chỉ đến mua bán, du khách còn được người dân làng cổ Bát Tràng giới thiệu công nghệ, tinh hoa của sản phẩm gốm truyền thống.

Sáng sáng, hàng nghìn bạn trẻ Hà Nội, khách nước ngoài men theo bờ sông Hồng hoặc theo tàu du lịch trên sông về chợ. Họ thoả thích ngắm nhìn, sờ tận tay những sản phẩm gốm thuần Bát Tràng. Từ những loại bình, lọ, bát kiểu dáng và màu sắc đương đại đến những loại chén, đĩa cổ được phục chế, các bộ tranh, tượng nghệ thuật từ chất liệu gốm... Giới trẻ rất thích thú những chuỗi vòng gốm được trang trí hoa văn độc đáo, bầy thú xinh xắn...

Không chỉ tự do xem hàng, du khách còn được chủ hàng giới thiệu các công đoạn sản xuất của mẫu hàng, cách vẽ hoa văn, phối màu men mà người thợ thủ công dày công nghiên cứu.

Áo quần

Co - 18 Nhà Thờ - Tel: 828 9925

Ha Dong Silk - 102 Hàng Gai - Tel: 828 5056

Khai Silk - 121 Nguyễn Thái Học - Tel: 747 0583

Kana - 41 Hàng Trống - Tel: 928 6208

Kenly Silk - 108 Hàng Gai - Tel: 826 7236

Sông Hà Nội - 5-7 Nhà Thờ - Tel: 828 6965

Cửa hàng túi xách tay Ipa-Nima - 59G Hai Bà Trưng - Tel: 942 1872

Cat Walk - 39 Văn Miếu - Tel: 747 0271

Kid's Fashion - 45 Quang Trung - Tel: 822 9226

Các sản phẩm sơn mài, thủ công, đồ lưu niệm

Craft Link - 43 Văn Miếu - Tel: 843 7710

Craft Window - 99 Nguyễn Thái Học - Tel: 733 5286

Hoa Sữa - 63A Tràng Thi - Tel: 934 2792

Lacasa - 12 Nhà Thờ - Tel: 828 9616

Love Planet - 25 Hàng Bạc - Tel: 828 4864

Mosaique - 22 Nhà Thờ - Tel: 928 6181

Tân Mỹ Silk - 66 Hàng Gai - Tel: 825 1579

Tuyết Lan - 10 Lý Quốc Sư - Tel: 828 9835

Tre Việt Decor - 125B Lò Đúc - Tel: 971 4298

Siêu thị

Citimart Somerset Grand - 49 Hai  Bà Trưng - Tel: 934 2999

Sương sớm Hồ Gươm

Nhà Sàn Bác Hồ

Sông Hồng

Rùa Hồ Hoàn Kiếm

Đường Thanh Niên

Hoàng hôn trên Hồ Tây

Công viên Thủ Lệ

Bảo tàng Hồ Chí Minh

Cầu Thê Húc

Chùa Quán Sứ

Chùa Trấn Quốc

Gò Đống Đa

Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh

Viện Bảo tàng Mỹ Thuật

Viện Bảo tàng Lịch Sử

Nhà hát lớn

Tên Doanh nghiệp               Địa chỉ trụ sở           Liên hệ                   Tel                    Fax                Email

Báo Màn ảnh Sân khấu Hà Nội

Du lịch sông Hồng (The Red

River Tours)

CLB Báo Mask

Công ty Đầu tư Sản xuất Xuất nhập khẩu

Central Import Export Production Investment Company

CIEPI Co.

Công ty Đầu tư và Thương mại

Vạn Xuân

Van Xuan Investment and

Commercial Company

73 Hàng Bồ, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

Ngõ 2, phố Hàng Chỉ, Hà Nội

45 Nguyễn Chí

Thanh, Hà Nội

GĐ:

Nguyễn Hữu

Cẩn

Nguyễn Thanh

Tùng

091225207

GĐ:

Lê Nghị

(8472825)

Dương Minh

Hạnh

GĐ:

Nguyễn Văn

Cùng

8268427                8287159

8472824                8472824

V.I.C

Công ty Cổ phần Đông Đô           Khách sạn Đông

Đô, đường

Giảng Võ, quận

Ba Đình, Hà Nội

GĐTT

Nguyễn Văn

Hùng

8549794

GĐ:

Ngô Thu Hằng

(CT. HĐQT)

7754070

8549794

8343021

8314227

8549794

8352499

8314928

Công ty Cổ phần Đầu tư

Thương mại và Dịch vụ Du lịch

Quốc tế Xanh

Green International Tourism Services and Commercial Joint Stock Company

Green Tour JSC

29 phố Núi

Trúc, Hà Nội

Trần Trịnh Tú

GĐ:

Hoàng Mạnh

Hùng

8465156

9285564

8465128

8460714

greentours@fp t.vn

Công ty Cổ phần Đầu tư và phát triển Đại Dương

Dai Duong Investment and Development Joint Stock Company

DADICO JSC

Công ty Cổ phần Đầu tư và

Thương mại Bông Vàng

Số 38 phố Hàng Hòm, phường Hàng Gai, quận Hoàn Kiếm,

Số nhà 10 ngõ

131 phố Thái

Hà, phường Trung Liệt, quận Đống Đa, Hà

Nội

GĐ:

Hoàng Văn

Hoàn

GĐ: Hương

8243944

5373196                5373195

Công ty Cổ phần Bắc Nam           20 Ngô Quyền, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

Công ty Cổ phần Ban Tích           19 Trần Phú, Hà

Nội

GĐ:

Nguyễn Thị

Nhung

(CT. HĐQT) Trần Ngọc

Cảnh

8257067

GĐ:

Phạm Đắc Đạt

090464646

Ms. Đức

8267877                8268998

7336370                7337173

bantich@fpt.v n  .Việt Nam

Công ty Cổ phần Hạ Long

Ha Long Joint Stock Company

HSC

Công ty Cổ phần HACINCO HACINCO No2

297 Kim Mã, phường Giảng Võ, quận Ba Đình, Hà Nội

110 Thái Thịnh, Hà Nội

7337174

GĐ:

Lưu Văn Dũng

CTHĐQT. Nguyễn Chí

Sỹ

8463894

8233048

8574040

8574444

8461191

8572626                hacinco@hn.v nn.vn

(CT. HĐQT)

090403828 -

8533828

GĐ: Tuấn Anh

Công ty Cổ phần Nhà nổi Hồ

Tây

Công ty Cổ phần Thương mại

Quốc tế Đại Hoàng Minh

Dai Hoang Minh International

Trading Joint Stock Company

DHM., JSC

Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Hoàng Hà

Hoang Ha Commercer and

Service Joint Stock Company

H-H JSC

Công ty Cổ phần Thương mại và Du lịch Si-ren

Si-ren Trading and Tourism

Joint Stock Company

30 Đường Thanh

Niên, Hà Nội

Số 41A phố Trần Quang Diệu, tổ 9, phường Ô Chợ

Dừa, quận Đống

Đa, Hà Nội.

Số 9, ngõ 117

Thái Hà, phường Trung Liệt, quận Đống Đa, Hà

Nội

6-A1, phố Hoàng Cầu, phường Ô Chợ

Dừa, quận Đống

Đa, Hà Nội

8574646

CT:  Ngô Thị

Hảo

PCT: Phạm Thị

Hồng Chuyên

GĐ: Triệu

Tiến Đạt

GĐ: Hà Lai

An

GĐ: Đào Mỹ

Dung

8290436

7161011

5372995                            5372996                minhyentour@

fpt.vn

8572352                5370488

5112632                            9343181                sirentours@hn. vnn.vn

Siren Tours J.S.C

Công ty Cổ phần Vận tải & Dich vụ Du lịch

Lang Ha Join Stock Automobile

Company

JAC

105 Láng Hạ,

Hà Nội                  GĐ: Trần đăng

Hiệp

Lê Anh

Tuấn

8560443

8533400

5620760

8561475

Công ty Dịch vụ Lao động Hợp                             358 đường

Láng, quận                         Phùng Tiến

5620136

8534098

8533473

8534163

tác Quốc tế

Hanoi International Cooperative

- Labour Service Company

Công ty Du lịch Dịch vụ Hồng

Hà

Đống Đa, Hà

Nội

204 Trần Quang

Khải - Hà Nội

Toàn

8534161

GĐ:

Nguyễn Hữu

Chiến

GĐTT

8247340

8247339

8252956

Công ty Du lịch Thương mại

Đống Đa

Công ty Du lịch Thương mại

Cổ Loa

Công ty Hỗ trợ sản xuất và Du lịch Thương mại

Production Promotion & Tourist trading Company

PROCOM

Công ty Hợp tác Lao động nước ngoài - LOD

LOD

VP: I 11 Thái

Hà, Hà Nội

Khối I, thị trấn Đông Anh, huyện Đông Anh, Hà Nội

10 Đoàn Trần

Nghiệp, Hà Nội

2 Trần Thánh

Tông, Hà Nội

Doãn Hoài

Nam

Đào Thị

Hương Lan

5141251

GĐ:

Nguyễn Đăng

Dưỡng

8836685 -

091544599

GĐ:

Phạm Thị

Minh Nghĩa

9782320

Nguyễn Trọng

Hoàng

9782379

GĐ:

Vũ Công Bình

(Tgđ)

9716313

Trần Đình Hải

5141250

5141251                            5141249

8832536                8832447

9782517                9782318

9716304                9716316

Công ty Khách sạn Công đoàn

Đường sắt

Railway Trade Union Hotel

Company

RATUHOCO

Công ty Khách sạn và Du lịch

Công đoàn Hà Nội

Hanoi Trade Union Tourist & Hotel Company

Công ty Sx XNK Tổng hợp Hà

Nội

Hanoi Production & Export - Import Company

HAPROSIMEX

65 Quán Sứ, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

98 Đường Tô Ngọc Vân, Tây Hồ, Hà Nội

22 Hàng Lược, Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

9716305

GĐ:

Vũ Văn Thảo

8223751

Đỗ Thị Yên

(Gđ TT)

8224372

GĐ:

Trịnh Huy

Lãng

091212220

Lê Anh Quân

090217980

GĐ:

Nguyễn Cự

Tẩm

8257267

Nguyễn Trí

Dũng

8224211

8221684

9420182

8293812

8464400

8244957

8224311

8293825

8291377

8464391

8264014

Công ty Thương mại Dịch vụ

Tổng hợp Hà Nội

C4 Giảng Võ, Hà Nội

8464400

GĐ:

Phạm Nguyên

Khánh

7716502                8456628

Công ty Thực phẩm miền Bắc      210 Trần Quanh Khải, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

GĐ:

Lê Văn Bằng

6360599

Nghiêm Thị ái

8252219

8265490

8255354

Xuân

Công ty TMDL Đầu tư và Phát triển khoáng sản

Trade Tourist Minerals

Development & Investment Co.

6 Phạm Ngũ

Lão, Hà Nội

8255354

GĐ:

Đinh Văn Kết

8266951

Nguyễn Thị

Phượng

8266951

8347744                            8266951

Công ty TNHH Đại gia Quốc

Tế

Great Family International

Company Limited

36 Đường

Thành, Hà Nội

9330754

GĐ: Trần Lễ

8285664

9286186

8285664                gfico@hn.vnn. vn

G.F.I Co., LTD

Công ty TNHH Đầu tư - Xuất nhập khẩu Tổng hợp Ba Đình

Ba Dinh General Investment and Export-Import Company Limited

70 Linh Lang, phường Cống Vị, quận Ba Đình, Hà Nội

GĐ:

Trần Văn

Cường

8327643766265

2                                      7662438

BGIX Co., LTD

Công ty TNHH Đầu tư phát triển Thương mại Dịch vụ và Du lịch

Trade Service and Tourism Investment Development Company Limited

Nhà 2, đường 6, F361, phường

An Dương, quận

Tây Hồ, Hà Nội                  GĐ:

Hoàng Đạo

Bảo Cầm

7165320                                                        hdbcam@yaho o.com

TSTID Co., LTD

Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Du lịch Quốc tế Viễn Đông

Vien Dong Trade and Tourism International Investment Company Limited

Vien Dong Co., LTD

149A, phố Lê Duẩn, phường Cửa Nam, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

GĐ:

Nguyễn Văn

Phúc

9423594                9423594

viendongtravel

@hotmail.com

Công ty TNHH Đầu tư Thương mại và Du lịch Nhật Anh

Nhat Anh Investment Trading and Travel Company Limited

Nhat Anh Co., LTD

Công ty TNHH Điểm Phương

Đông

Oriental Compact Point

Company Limited

OCP Co., LTD

Công ty TNHH An Hữu Nghị

Số 84 đường Bưởi, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

141B tổ 99 Hào Nam, phường Ô Chợ Dừa, quận Đống Đa, Hà Nội

65 Bát Đàn, Hà

GĐ:

Lý Đức Nhật

GĐ:

Nguyễn Thị

Thúy Hiền

8333512                5182298

8514557

An Friendly compny Limited

AF Co., Ltd

Công ty TNHH Bích Câu

Nội                                   GĐ:

Nguyễn Thị

Tú An

114 Đê La

8267421                8247517

friendlytour@f pt.com

Bich Cau Company Limited

Bich Cau Co., LTD

Công ty TNHH Dược phẩm Tư

Linh

Công ty TNHH Dịch thuật và

Du lịch Tân Thăng Long

Tan Thang Long Tourism & Translation Company Limited

T.T.L Co., LTD

Công ty TNHH Dịch vụ Du lịch và Thương mại Thủy Nguyên

Thành, phường Nam Đồng, quận Đống Đa, Hà

Nội

5 - 18 Hàng Cân, Hà Nội

203A, phố Bà Triệu, phường Lê Đại Hành, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

15 ngõ 19 phố

Đông Tác, Hà

GĐ:

Trịnh Ngọc

Anh

GĐ:

Lâm Văn Tình

GĐ:

Nguyễn Đức

Toàn

8512949

8295243                8295243

9740019

Thủy Nguyên Trading and Tour

Service Company Limted

Thuy Nguyen Co., LTD

Nội                                   GĐ:

Vũ Thành

Chung

8524862                                                        thuynguyencn

@hn.vnn.vn

Công ty TNHH Dịch vụ

Thương mại Yên Thế

4B Phố Yên

Thế, Hà Nội

GĐ:

Bùi Quang

8234550                7330870       yenthecompan y@hn.vnn.vn

Dũng

7561070

Công ty TNHH Dịch vụ và Du lịch Thanh Niên

Youth Travel and Service

Company Limited

YTC Co., Ltd.

Công ty TNHH Du lịch - Thương mại Hải Âu

Hai Au Tourism - Trade

Company Limted

Hai Au Tourism Co., LTD

Công ty TNHH Du lịch & Thương mại Nam Thái

Nam Thai Travel & Trading

Company Limited

Công ty TNHH Du lịch Bách

Việt

Bach Viet Tourism Company

Limited

Bach Viet Co., Ltd

Công ty TNHH Du lịch Dịch vụ

và Thương mại TSC

TSC Trading and Tourism

Services Company Limited

TSC Co., LTD

Công ty TNHH Du lịch Duy

Khánh

85 Bảo Linh, phường Phúc Tân, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Số 95 phố Hàng Bông, phường Hàng Bông, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

82 Thuốc Bắc, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

Số 7 ngõ 310, đường Nghi Tàm, phường Quảng An, quận Tây Hồ, Hà Nội

Số 10 Châu Long, phường Trúc Bạch, quận Ba Đình, Hà Nội

Số 466 Đội Cấn, phường Cống

Vị, quận Ba

Nguyễn Thị

Minh Nguyệt

GĐ:

Đinh Văn

Vinh

GĐ:

Phan Hải Âu

GĐ:

Phạm Quang

Long

GĐ:

Hoàng Kim

Bình

GĐ:

Trần Đức

Hùng

GĐ:

Phùng Văn

8261721

8289509                            8261721

8286708                8246331       haiaugan@hn. vnn.vn

8250037                            9230642                vinatravel82@

netnam.org.vn

8293646                8294335       bachviet@hn.v nn.vn

7160494

Duykhanh@ne

Duy Khánh Tourist Company

Limited

Đình, Hà Nội.

Tân

Nguyễn Thị

8349075                            8329704

tnam.vn

DKT Co., LTd.                                                           Hồng Chuyên

Công ty TNHH Du lịch Hữu

Nghị

Friendly Tourism Company

Limited

FT Co., Ltd

Công ty TNHH Du lịch Hội á

91 Hàng Mã, phường Hàng Mã, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

1A Tràng Tiền,

GĐ:

Thái Đại

Cương

9230758                            9230759                newlandtour@

fpt.vn

Châu

Asiatic Association Travel

Company Limited

ASIATICA Travel Co., Ltd.

Công ty TNHH Du lịch Long

Hải

Hà Nội                  GĐ:

Nguyễn Mạnh

Hoà

18 phố Bảo

Khánh, phường

9331702                9331704

Long Hai Travel Company

Limited

LHT Co., Ltd

Công ty TNHH Du lịch người khám phá

Explore Tours Company

Limited

Explore Tours Co., Ltd.

Công ty TNHH Du lịch Phương

Đông Việt Nam

Viet Nam Orient Vacations

Company Limited

OV Co., LTD

Công ty TNHH Du lịch Sơn Hà

Son Ha Tourism Company

Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

Số 75 phố Hàng Bồ, phường Hàng Bồ, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

Số 1E2B tập thể Thành Công, phường Thành Công, quận Ba Đình, Hà Nội

Số 25 Lê Văn Hưu, phường Ngô Thì Nhậm,

GĐ:

Nguyễn Thị

Huệ

GĐ:

Nguyễn Minh

Tuấn

GĐ:

Nguyễn Thị

Lan Anh

GĐ:

Lê Xuân Ngọc

8289931                8260970       kanguroo@hn. vnn.vn

9230713                9230835       info@explorev ietnam.net

8357382                8313316

sonhaexpress

Limited

Son Ha Tourism Co., Ltd

quận Hai Bà

Trưng, Hà Nội

PGĐ:

Bùi Đức Minh

9430114

8250314

9434017

@Hà

Nội.vnn.Việt

Nam

Công ty TNHH Du lịch Sơn

Lâm

Son Lam Tourism Company

Limited

SLT Co., LTD

Công ty TNHH Du lịch Sa Pa Sapa Travel Company Limted SAPA Co., Ltd.

Công ty TNHH Du lịch sinh thái Việt Nam

Vietnam Ecology Tourism

Company Limited

VETOURS Co., LTD

Công ty TNHH Du lịch tình anh em

số 330, phố Bà Triệu, phường Lê Đại Hành, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

Số 2, ngõ 410, phố Bạch Đằng, phường Chương Dương, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

Phòng 201, số

15C phố Trần Khánh Dư, phường Phan Chu Trinh, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

Số 44B, phố Hàng Bè, quận Hoàn Kiếm, Hà

GĐ:

Nguyễn Thị

Thanh Tâm

GĐ:

Phạm Quang

GĐ:

Trần Ngọc

Hương

GĐ:

9349494                9349499

8264916                8626825

9720137                            9720138/3

9

vinecovn@hn. vnn.vn vetours@fpt.V iệt Nam

Brotherly Love Travel

Company Limited

Bro Travel Co., LTD

Công ty TNHH Du lịch Thương mại Mỹ Việt

My Viet Trading and Tourism

Company Limited

Nội

Số 85 phố Mã Mây, phường Hàng Buồm, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

Nguyễn Đình

Sơn

GĐ:

Bùi Anh Đào

PGĐ:

9261148                                                        brotours@hn.v

nn.vn

9261032                9342966

MIVI Co., Ltd.

Công ty TNHH Du lịch Thương mại Thanh Bình

Pacific Tourism Trading

Company Limited

Số 102, A1, phố Lạc Chính, phường Trúc Bạch, quận Ba Đình, Hà Nội

Ngô Tiến

Minh

GĐ: Đào Ngọc

Du                                8238467                            8238467

pacifichnvn@

yahoo.com

Pacific Tourism Trading Co.,

LTD

Công ty TNHH Du lịch Thương   Số 118 Nguyễn

Lương Bằng,

GĐ: Vũ Hồng

Hải                               5110702                            5110702

oceantravel@f pt.vn

mại và Đầu tư Đại Dương

Dai Duong Tourist, Trading and

Investment Company Limited

phường Nam Đồng, quận Đống Đa, Hà Nội

OCEAN Co., LTD

Công ty TNHH Du lịch Thanh

Tùng

Thanh Tung Tourism Company

Limited

Thanh Tung Co., Ltd.

Công ty TNHH Du lịch Tre

Xanh

Green Bamboo Travel Co. Ltd

219B Khâm Thiên, phường Thổ Quan, quận Đống Đa, Hà Nội

2A Đường

Thành, Hà Nội

GĐ: Nguyễn

Thị Mai

GĐ:

Đinh Thời Vũ

8286504

8511572

9231269                9231210

Công ty TNHH Du lịch và Dịch vụ Trường Sa

Trường Sa Tourism and Service

Company Limited

TSS Co., LTD

Công ty TNHH Du lịch và

Thương mại Âu Lạc

Au Lac Travel and Trading

Company Limited

Au Lac Travel Co., LTD

Công ty TNHH Du lịch và

Thương mại Đất Hứa

Số 64, phố Trần Quốc Toản, phường Trần Hưng Đạo, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

22 phố Hàng Bạc, phường Hàng Bạc, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

45B phố Đào Duy Từ, phường Hàng Buồm,

Mai Vũ Hà

GĐ:

Nguyễn Thị

Thanh Huyền

CTHĐTV Nguyễn Thị

Tuyết Minh

GĐ:

9423109                9423646

9343615

truongsatour@ hn.vnn.Việt Nam

Holyland Tourism & Trading

Company Limited

HTTC Co., Ltd

Công ty TNHH Du lịch và

Thương mại Công Thịnh

Cong Thinh Trading and

quận Hoàn

Kiếm, Hà Nội

Số nhà 1, ngõ

21, phố Tây Sơn, phường Quang Trung,

Phó Đức Anh

Đoàn Hồng

Sơn

GĐ:

Nguyễn Tiến

Việt

9341235                            8260589                holylandtravel

@hn.vnn.vn

8572547

Tourism Company Limited

CT Co., LTD

Công ty TNHH Du lịch và Thương mại Châu á Thái Bình Dương

Asia Pacific Travel and Trading

Company Limited

APT Co., Ltd.

Công ty TNHH Du lịch và

Thương mại Gia Lệ

Gia Le Tourism and Trading

Company Limited

quận Đống Đa, Hà Nội

Nhà 1 dãy A -

226 đường Lê Duẩn, phường Trung Phụng, quận Đống Đa, Hà Nội

27B Hàn Thuyên, phường Phạm Đình Hồ, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

GĐ:

Trần Xuân

Nam

GĐ:

Lê Thị Như ý

8518174

9716922

Gia Le Co., Ltd

Công ty TNHH Du lịch và

Thương mại Hải Bằng

Hai Bang Travel and Trading

Company Limited

TDH Co., LTD

Công ty TNHH Du lịch và

Thương mại Hoa Sữa

Hoa Sữa Trading and Tourist

Company Limited

Hoa Sữa T&T Co., Ltd.

Công ty TNHH Du lịch Thanh

Tùng

Thanh Tung Tourism Company

Limited

Số 58, ngõ 51, phố Thái Thịnh, quận Đống Đa, Hà Nội

P111 - E2B, tập thể Phương Mai, phường Phương Mai, quận Đống Đa, Hà Nội

219B Khâm Thiên, phường Thổ Quan, quận Đống Đa, Hà Nội

GĐ:

Vũ Văn Bằng

GĐ:

Nguyễn Thị

Kim Huyền

GĐ: Nguyễn

Thị Mai

8535248

5622320

8527465

8524866

8511572

8535248

8524866

Thanh Tung Co., Ltd.

Công ty TNHH Du lịch Tre

Xanh

Green Bamboo Travel Co. Ltd

2A Đường

Thành, Hà Nội

GĐ:

Đinh Thời Vũ

8286504

9231269                9231210

Công ty TNHH Du lịch và Dịch vụ Trường Sa

Trường Sa Tourism and Service

Company Limited

TSS Co., LTD

Công ty TNHH Du lịch và

Thương mại Âu Lạc

Au Lac Travel and Trading

Company Limited

Au Lac Travel Co., LTD

Công ty TNHH Du lịch và

Thương mại Đất Hứa

Số 64, phố Trần Quốc Toản, phường Trần Hưng Đạo, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

22 phố Hàng Bạc, phường Hàng Bạc, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

45B phố Đào Duy Từ, phường Hàng Buồm,

Mai Vũ Hà

GĐ:

Nguyễn Thị

Thanh Huyền

CTHĐTV Nguyễn Thị

Tuyết Minh

GĐ:

9423109                9423646

9343615

truongsatour@ hn.vnn.Việt Nam

Holyland Tourism & Trading

Company Limited

HTTC Co., Ltd

Công ty TNHH Du lịch và

Thương mại Công Thịnh

Cong Thinh Trading and

Tourism Company Limited

CT Co., LTD

Công ty TNHH Du lịch và Thương mại Châu á Thái Bình Dương

Asia Pacific Travel and Trading

Company Limited

APT Co., Ltd.

Công ty TNHH Du lịch và

Thương mại Gia Lệ

Gia Le Tourism and Trading

Company Limited

Gia Le Co., Ltd

quận Hoàn

Kiếm, Hà Nội

Số nhà 1, ngõ

21, phố Tây Sơn, phường Quang Trung, quận Đống Đa, Hà Nội

Nhà 1 dãy A -

226 đường Lê Duẩn, phường Trung Phụng, quận Đống Đa, Hà Nội

27B Hàn Thuyên, phường Phạm Đình Hồ, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

Phó Đức Anh

Đoàn Hồng

Sơn

GĐ:

Nguyễn Tiến

Việt

GĐ:

Trần Xuân

Nam

GĐ:

Lê Thị Như ý

9341235                            8260589                holylandtravel

@hn.vnn.vn

8572547

8518174

9716922

Công ty TNHH Du lịch và

Thương mại Hải Bằng

Hai Bang Travel and Trading

Company Limited

TDH Co., LTD

Công ty TNHH Du lịch và

Thương mại Hoa Sữa

Hoa Sữa Trading and Tourist

Company Limited

Hoa Sữa T&T Co., Ltd.

Công ty TNHH Du lịch và

Thương mại Mỹ Anh

My Anh Travel & Trading

Company Limited

M & A Co., Ltd.

Công ty TNHH Du lịch và Thể

thao Việt Nam

Số 58, ngõ 51, phố Thái Thịnh, quận Đống Đa, Hà Nội

P111 - E2B, tập thể Phương Mai, phường Phương Mai, quận Đống Đa, Hà Nội

16D Đường Thành, phường Cửa Đông, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

Số 60 Hoàng

Diệu, quận Ba

GĐ:

Vũ Văn Bằng

GĐ:

Nguyễn Thị

Kim Huyền

GĐ:

Đoàn Thị

Hoàng Nga

8535248

5622320

8527465

8524866

5370841

8535248

8524866

Vietnam Tour & Sport

Company Limited

Vietran Co., LTD

Công ty TNHH Du lịch Việt

Linh

Đình, Hà Nội.       GĐ:

Đinh Nguyệt ánh

Số 55, phố Hàng

Trống, phường

7340540 - 41 -

42 - 43                              8237142

moonbeam@h

n.vnn.vn vietrantour@h n.vnn.vn

Spirit of Vietnam Travel

Company Limited

Spirit of Vietnam Travel Co., LTD

Công ty TNHH Du lịch, Dịch vụ và Thương mại Lạc Việt

Lac Viet Tourism, Service and

Trading Company Limited

Lac Viet TST Co., LTD

Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

Số 19, phố Lý Nam Đế, phường Hàng Mã, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

GĐ:

Mai Thanh

Bình

GĐ:

Nguyễn Anh

Đức

9286979

9285980                            9286989

06944154              06944154

info@spirit-of- vietnam.com www.spirit-of- vietnam.com

Công ty TNHH DVDL Đại          337 Kim Ngưu - Hà Nội

GĐ:                              6361042/43           6361043       daiduong@hn. vnn.vn

Dương

Ocean Co. Ltd.

Công ty TNHH Giao nhận vận chuyển quốc tế và dịch vụ tin học

Informatics Services and International Freight forwarding Company Limited

I.F Co. LTD

Công ty TNHH Hữu nghị á

Châu

ASEAN Friendship Company

Limited

ASEAN Co., LTD

Công ty TNHH Hà Hải Long

Ocean Dragon Company

Limited

Dragon Co., LTD

Công ty TNHH Hỗ trợ phát triển và Hội nhập toàn cầu

Số 42 ngõ Phất Lọc, phường Hàng Buồm, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

Số 8 - 123/2 C3

Khương

Thượng, phường

Khương Thượng, quận Đống Đa, Hà Nội

F105, B11, phường Nghĩa Tân, quận Cầu Giấy, Hà Nội

189 Chùa Bộc, phường Trung Liệt, quận Đống

Nguyễn Hữu

Đại

GĐ:

Trần Đức

Minh

GĐ:

Nguyễn Thị

Diệu Hằng

GĐ:

Nguyễn Đình

Quang

8522392

8533812                8533812

8364901                8364901

Global Integration and Development Promotion Company Limited

GIDP Co., Ltd.

Công ty TNHH Hợp tác Phát triển Thương mại - Du lịch hải ngoại

Overseas Trading - Tourism Development Co-operation Company Limited

TTC Co., Ltd.

Đa, Hà Nội           GĐ:

Trần Nhơn

5A Quốc Tử Giám, phường Văn Chương, quận Đống Đa,

Hà Nội                  GĐ:

Trần Việt

Hùng

5633529

5633100                            5632701                tnhon@fpt.vn

7140186                7140187       overseas@netn am.org.vn

(overseas travel)

Công ty TNHH Phát triển Mỹ      55B Bà Triệu,        GĐ: Nguyễn      8262386                8269285

thuật Hà Nội

Hà Nội                  Đình Sử

8269258

BS Co. Ltd

Công ty TNHH Phát triển Quản lý đá đỉnh vòm Việt Nam

367 Kim Mã, phường Ngọc Khánh, quận Ba

8262386

Keystone Development

Management VietNam Co., Ltd.

Đình, Hà Nội                     TGĐ: Trần

Văn Khoát

7715204                            7715205                keystonevn@h

n.vnn.vn

Keystone Vietnam Co., Ltd.

Công ty TNHH Quan Lộ

Mandarine Road Company

Limited

R.M.C Co., LTD

Công ty TNHH Quốc tế Thăng

Long

Thang Long International

Company Limted

Số 11, tổ 4, cụm

15 thị trấn Gia Lâm, huyện Gia Lâm, Hà Nội

số 5 tổ 6 Dịch

Vọng, Hà Nội

GĐ: Dương

Quý Tú                          8710130                            8710130                tuduc@fpt.vn

GĐ: Lê Đức

Long                             8337162                            8337162

Thăng Long International

Company Limted

Công ty TNHH Quốc Tế Vạn

Niên

VanNien International

Company Limted

VNI Co., Ltd.

Công ty TNHH Sản xuất và

Xuất nhập khẩu Lộc Phát

Loc Phat Import Export and

Production Company Limited

Loc Phat I & P Co., LTD

Công ty TNHH Sản xuất XNK Dịch vụ và Đầu tư Việt Thái

190 Kim Mã, Hà

Nội

Phòng 308 CM

25 tập thể Mai Hương, phường Bạch Mai, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

270 Trường

Chinh, Hà Nội

GĐ:

Nguyễn Thị

Anh Đào

PGĐ. Trần

Nam Thắng

(GĐ CN)

GĐ: Lê ánh

Thủy

GĐ: Phạm

Duy Thanh

8463228                            8465311                vannienco@hn

.vnn.vn

8264170

5635852

Viet Thai Invexim Company

Limited

8533177 -

090439694

8533177

8531966

8522661

vietthaico@hn.

vnn.vn

VITHACO                                                                  Lê Vinh

Quang

Công ty TNHH Song Tùng Anh

Son Tung Anh Company

Limited

STA Co., LTD

Công ty TNHH Tư vấn & Thương mại Đống Đa

Số 11, khu 5, tập thể Tổng cục Du lịch, ngõ 651

Dốc Minh Khai, phường Thanh Lương, quận Hai Bà Trưng, Hà

Nội

812 đường Láng, phường Láng Thượng,

GĐ: Vũ Thị

Thanh Hà                       9871474

Dong Da Consultantcy and

Commerce Co., Ltd.

DDC Co., Ltd.

Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư

Du lịch quốc tế Hoàng Ngọc

Hoang Ngoc International Travel Investment Consulting Company Limited

quận Đống Đa, Hà Nội

219B Thụy Khuê, phường Thụy Khuê, quận Tây Hồ, Hà Nội

GĐ: Ngọ Duy

Vân

GĐ:

Nguyễn Thị

Minh Ngọc

7750812

8354718

8236790

7750812

Hoang Ngoc ITC., LTD

Công ty TNHH Tư vấn và

Thương mại GBL

GBL Investment and Trading

Company Limited

GBL Co., LTD

Công ty TNHH Tân Đông

Dương

Tan Dong Duong Co. Ltd

(New Indochina Company - NIC)

Công ty TNHH Tân Hoàng Anh

Tan Hoang Anh Company

Limited

Số 262B, khu Quốc Bảo, xã Hoàng Liệt, thị trấn Văn Điển, huyện Thanh Trì, Hà Nội

1A Đặng Thái

Thân, Hà Nội

Số 323, phố Minh Khai, phường Minh Khai, quận Hai Bà Trưng, Hà

GĐ:

Phan Mạnh

Hiền

GĐ:

Đoàn Thị Tâm

9330599

Phạm Bích

Vân

GĐ:

Nguyễn Xuân

Thành

8618249

9330497                9330499       new-indochina

6440074                6441402

Tan Hoang Anh Co., LTD            Nội

Công ty TNHH Tân Phương

Liên

Tan Phuong Lien Company

Limited

Tan Phuong Lien Co., LTD

Công ty TNHH Tam Linh Tam Linh Company Limited TALICO., LTD

Công ty TNHH Thương mại & Du lịch Đất Việt

Dat Viet Trading & Travel

Company Limited

Dat Viet Co., Ltd

Công ty TNHH Thương mại Du lịch Ba Đình

Công ty TNHH Thương mại Du

Số 4, đường Nguyễn Chí Thanh, phường Láng Thượng, quận Đống Đa, Hà Nội

Số 11, ngõ 18, phố Nguyễn Đình Chiểu, phường Lê Đại Hành, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

45 Hàng Điều, phường Cửa Đông, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

49 Quán Thánh, quận Ba Đình, Hà Nội

300 Thụy Khuê -

GĐ:

Nguyễn Viết

Sành

GĐ:

Đỗ Quốc

Hưng

GĐ:

CT. Phạm

Phượng Vỹ

GĐ:

Nguyễn Quốc

Nam

8430602

Lê Khánh

Toàn

8359742                8465773

8217963                9745501

8269266                8269266

8430602                7335661

lịch Quốc tế Đình Anh

Đình Anh International Travel - Commercial Company Limited

Đình Anh Intercom Co., Ltd.

Công ty TNHH Thương mại Du lịch Văn Miếu

Hà Nội                  GĐ:

Trương Đình

Anh

Số 1 phố Văn

Miếu, phường

7531065                7534861       da- travel@fpt.vn

Van Mieu Tourism - Trading

Company Limited

VM.T Co., LTD

Văn Miếu, quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội

GĐ:

Trần Quý Anh

7470636                7470636

Công ty TNHH Thương mại

Hải Vân

Hai Van Company Limited

Công ty TNHH Thương mại

Hoa Việt

Hoa Viet Company Limited

Hoa Viet Co., LTD

Công ty TNHH Thương mại

Liên Anh Thanh

Công ty TNHH Thương mại

Quảng Đạt

Quang Dat Trading Company

Limted

QDT Co., Ltd.

Công ty TNHH Thương mại và

Dịch vụ Đông Phương

Oriental Service Trading

Company Limited

Dong Phuong ST Co., LTD

Công ty TNHH Thương mại và

Dịch vụ Du lịch Đức Đạt

Duc Dat Tourism and Service

Trading Company Limted

Duc Dat Co., LTD

Công ty TNHH Thương mại và

Dịch vụ Du lịch Hiệp Vũ

Hiep Vu Trade and Service

Tourist Company Limited

8 Thể Giao, Hà

Nội

1060 Láng Thượng, phường Láng Thượng, quận Đống Đa, Hà Nội

Kiốt 62 Chợ Đồng Xuân, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

Ngõ 110, số nhà

15B, phố Ngọc Hà, phường Đội Cấn, quận Ba Đình, Hà Nội

Phòng 109 C27 phường Tân Mai, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

179 phố Bạch Mai, phường Cầu Dền, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

Số 266 Phố Khâm Thiên, phường Thổ Quan, quận Đống Đa, Hà Nội

GĐ:

Trịnh Thắng

091202267

Trịnh Hồng

Quyên

GĐ:

Chu Quang

Việt

GĐ:

Hoàng Thị Hà

GĐ:

Đặng Trung

Hưng

GĐ:

Lê Thị Anh

Đào

GĐ:

Cao Thanh

Tùng

8221877                8221877       haivan@fmail. vnn.vn

7662725                7663328

9280135

8233643                7470767       quangdatvn@y ahoo.com

8643376

6251587                6251141

8518901

Hiep Vu Co., LTD

Công ty TNHH Thương mại và

Dịch vụ Kỹ thuật Quảng Hà

Quang Ha Technology Services and Trading Company Limited

Quảng Hà Co., Ltd.

Công ty TNHH Thương mại và

Dịch vụ Long Việt

Long Viet Service and Trading

Company Limited

LVT Co., LTD

Công ty TNHH Thương mại và

Dịch vụ Văn hoá Phương Bắc

Phuong Bac Cultural Service and Trading Company Limited

PB Co., LTD

Công ty TNHH Thương mại và

Dịvh vụ Đại Hoàng

Dai Hoang Services and

Trading Company Limited

Dai Hoang Co., Ltd.

Công ty TNHH Thương mại và

Du lịch á Châu

ASIA Tourism and Trading

Company Limited

ASIA Tour Co., Ltd

Công ty TNHH Thương mại và

Du lịch ánh Trăng

Moon Light Trading and

Tourism Company Limited

MoonLight Co. LTD

Số 31/34, Ngô

Sỹ Liên, phường Văn Miếu, quận Đống Đa, Hà

Nội

43 phố Phan Đình Phùng, phường Quán Thánh, quận Ba Đình, Hà Nội

Phòng 35, khu tập thể 3B, phố Ông ích Khiêm, phường Điện Biên, quận Ba Đình, Hà Nội

Tổ 41 Yên Hoà, phường Yên Hoà, quận Cầu Giấy, Hà Nội

95F Lý Nam Đế, phường Cửa Đông, quận

Hoàn Kiếm, Hà

Nội

Phòng 101, D10, tập thể Thành Công, phường Thành Công, quận Ba Đình, Hà Nội

GĐ:

Đặng Văn Phụ

GĐ:

Phạm Tùng

Bách

GĐ:

Nguyễn Huy

Hoàng

GĐ:

Hoành Văn

Quỳnh

GĐ:

Lê Thị Việt

Hương

GĐ:

Trần Minh

Nguyệt

8524732                8524732

9271074                9271074

8439602                7339898

7337026                7339043

7732671                            7732908                moonlighttml

@fpt.vn

Công ty TNHH Thương mại và    Số 51 phố Đào      GĐ: Vũ Thế       9280003                7470557       fredo-

Du lịch C.K.C

C.K.C Tourism and Trading

Company Limited

Duy Từ, phường Hàng Buồm, quận Hoàn

Kiếm, Hà Nội

Anh                                                                       birth@hn.vnn. vn

C.K.C Co., LTD

Công ty TNHH Thương mại và

Du lịch Hoàng Lê

Hoang Le Trading and Tourism

Company Limited

Hoang Le Co., LTD

Công ty TNHH Thương mại và

Du lịch Minh Đức

Số 4, ngõ 281, đường Nguyễn Tam Trinh, phường Hoàng Văn Thụ, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

32 Đinh Liệt, quận Hoàn

GĐ:

Hoàng Minh

Đức

6334082

Minh Duc Trading and Tourist

Company Limited

MD Tour Co., Ltd.

Công ty TNHH Thương mại và

Du lịch Nam Ngân

Kiếm, Hà Nội       GĐ:

Hoàng Văn

Chung

Số 47, phố Trần

Quốc Toản,

9260749824904

9

sinhcafetravel

@hotmail.com

Nam Ngan Trading and Travel

Company Limited

NANGA Co., LTD

Công ty TNHH Thương mại và

phường Trần Hưng Đạo, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

73 Hàng Bồ, Hà

GĐ:

Nguyễn Văn

Đức

8222023                8222023

Du lịch Sông Hồng

Red River Travel and Trading

Company Limited

Công ty TNHH Thương mại và

Du lịch Tân Phú Thái

Nội                        GĐ:

Nguyễn Xuân

Thanh Tùng

Số 306, đường

Hoàng Hoa

8268427                            8287159                redrivertours.c om.vn

Tan Phu Thai Trading and

Tourism Company Limited

Tan Phu Thai Co., LTD

Công ty TNHH Thương mại và

Du lịch Trọng Điểm

Focus Travel and Trading

Company Limited

Thám, phường Thuỵ Khuê, quận Tây Hồ, Hà Nội

Phòng 501, Khách sạn Gouman Hanoi,

83A Lý Thường Kiệt, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

GĐ:

Nguyễn Cảnh

Huỳnh

GĐ:

Đặng Bảo

Hiếu

7612166                7612166

9421695                9421696

info@focusvie tnam.com

Focus Travel

Công ty TNHH Thương mại và

Du lịch Trung Dũng

Trung Dũng Trading and

Tourist Company Limited

T.D. Co., Ltd.

Công ty TNHH Thương mại và

Số 425 Minh Khai, phường Vĩnh Tuy, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

77 Hàng Bạc,

GĐ:

Đoàn Hồng

Dũng

8626790

8623486

6465537

Du lịch Văn Hoá

Cultural Travel & trading

Company Limited

CT & T co., Ltd

Công ty TNHH Thương mại và

Xuất nhập khẩu Thành An

Hà Nội                              CT HĐTV

Hoàng Cao

Thắng

Số 9 ngõ Mai

Hương, phường

9260424

9260489

9260489                culturaltours@

hn.vnn.vn

Thanh An Import - Export and

Trading Company Limited

Bạch Mai, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

GĐ:

Đỗ Văn Thành

9321999

Thanh An Co., LTD

Công ty TNHH Thương mại

Việt Nhật

55 Mai Hắc Đế, Hà Nội

GĐ:

Nguyễn Thị

Kim

091204624

8229286

091204624

8229286

Công ty TNHH Thiên Bảo Anh

Thien Bao Anh company

Limited

T.B.A Co., Ltd

Công ty TNHH Thiện Vương

Thiện Vương Company Limted

(Queen Travel)

Thien Vuong Co., LTD

Số 10 - F15 ngõ Thái Hà, phường Láng Hạ, quận Đống Đa, Hà

Nội

Số 65 phố Hàng Bạc, phường Hàng Bạc, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

Nguyễn Đăng

Đào

GĐ:

Nguyễn Hoàng

Anh

GĐ:

Đặng Thị

Chương

Ms. Dương

5142599                5142599

8260860                8260300

queenaz@fpt.v n

Công ty TNHH Thể thao Khánh

An

Khanh An Sport Company

Limited

Số 6 Trịnh Hoài

Đức, quận Ba

Đình, Hà Nội        GĐ:

Vũ Thanh Hải

moonbeam@h n.vnn.vn

KAS Co., LTD

Công ty TNHH Trường Quốc tế

Mỹ

American International College

Company Limited

AIC Co., LTD

Số 1B, phố Hương Viên, phường Đồng Nhân, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

GĐ:

Đoàn Minh

Trung

8213776

Công ty TNHH Vĩ Thành             45 đường Giải Phóng, quận Hai Bà Trưng, Hà

Nội

Công ty TNHH Vĩnh Hảo            14 Hàng Nón, Hà Nội

GĐ:

Xa Rin Xona

GĐ:

Đặng Đỗ

Cường

8698768                8697942

8260326                8260326

vithanh@hn.v nn.vn

Công ty TNHH Xây dựng

Thanh Long

Blue Dragon Construction

Company Limited

BDC Co., LTD

Công ty TNHH Xây dựng và

Thiết bị văn hoá

Construction and Culture

Equipment Company Limited

COCE Co., LTD

Công ty TNHH Xa lộ 4

Highway 4 Company Limited

HW 4 Co., LTD

Số 9, ngõ 180, đường Giáp Bát, phường Giáp Bát, quận Hai

Bà Trưng, Hà

Nội

Số 15, ngõ 38, phố Phương Mai, phường Kim Liên, quận Đống Đa, Hà Nội

Số 1, ngõ 151, tổ

26, cụm 4,

đường Âu Cơ, phường Tứ Liên, quận Tây Hồ,

Hà Nội

GĐ:

Lê Quang

Thủy

GĐ:

Hoàng Minh

Tuấn

GĐ:

Vũ Thị Thoa

6641909                6641909

5740194                5740194

7183189

Công ty TNHH Xuất nhập khẩu   Nhà 22 phố

Thành Công,

GĐ:                              8313861                8313860

Sao Đông Dương

Indochina Star Import - Export

Company Limted

phường Thành Công, quận Ba Đình, Hà Nội

Tô Đình Lâm

INDOCHIA STAR Co., Ltd.

Công ty TNHHH Phát triển

Thương mại & Xây dựng

Construction & Trading

Development Company Limited

C & TD Co., Ltd.

Công ty Vật tư Vận tải & Xây dựng công trình Giao Thông

Công ty XNK và Đầu tư

(IMEXIN) IMEXIN

Chi nhánh Công ty Cổ phần

Dược liệu TW2

Chi nhánh Công ty Cổ phần

Dịch vụ Thương mại V.N

Chi nhánh Công ty Cổ phần Du lịch Thanh Hoá

Số nhà 999 Đê La Thành, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

83A Lý Thường

Kiệt, Hà Nội

62 Giảng Võ, Hà Nội

28 Dốc Lã, thị trấn Yên Viên, huyện Gia Lâm, Hà Nội

Số 28, phố Thi Sách, phường Ngô Thì Nhậm, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

Số 153, phố Mai Hắc Đế, phường Lê Đại Hành, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

GĐ:

Triệu Chí

Trung

GĐ:

Vũ Quyết

Thắng

Phạm Anh

Dũng

GĐ:

Lê Tiến Chiến

8456552

Hoàng Hương

Giang

9420172/69

GĐ:

Nguyễn Công

Chiến

GĐ:

Trần Anh Vinh

GĐ:

Phan Văn Huệ

7754907                7754907

8252705                8265945

9420172

8230313                            8225135

8781048                8780969

9713107                9713107

9783306                9783306

Chi nhánh Công ty Dịch vụ du lịch Đà Lạt

Chi nhánh Công ty Dịch vụ Du lịch Đường sắt Sài Gòn

Chi nhánh Công ty TNHH Du lịch Thương mại xuyên á tại Hà

40 Châu Long - Hà Nội

Tầng 5 toà nhà

95 - 97 Lê Duẩn, Hà Nội

Số 47, phố Lê

Văn Hưu,

GĐ:

Mai Trung

Tâm

GĐ:

Nguyễn Vương Chí Hiếu

GĐ:

7160627                            7160628                dalattosercohn

@hn.vnn.vn

9421842                9421847

Nội

Chi nhánh Công ty TNHH Du

phường Ngô Thì Nhậm, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

308 Bà Triệu,

Khuất Minh

Hà

9432567

9439340                            94311136

transasiadntral

vel@hn.vnn.v n

lịch và Thương mại á Đông

VIDOTOUR VIDOTOUR

Chi nhánh Công ty TNHH Du

Hà Nội                  GĐ:

Phan Anh Lân

090452133

Số 9 phố Vọng

8215682                9741444

vidotour.han@ fpt.vn hanoi@vidoto urtravel.com

lịch và Thương mại TNT

Chi nhánh Công ty TNHH Sản xuất hàng Mỹ thuật dịch vụ du lịch - ATC

Đức, phường Hàng Bài, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

48 Lê Văn Hưu, Hà Nội

GĐ:

Bùi Thế Dũng

GĐ:

Hoàng Anh

Tuấn

8245116                8245167

travel.hanoi@t nt- vietnam.com

ART Tourist Service Co., LTD.

- Hanoi Branch

8250829

9434122

9439829

8225822                atc.han@bdvn.

vnd.net

ATC

Chi nhánh Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Du lịch Ngọc Bình

DNTN Dịch vụ Du lịch Hoàng

Liên

189 đường Đê La Thành, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

42V Lý Thường

Kiệt - Hà Nội

Nguyễn Vũ Tú

Anh

GĐ:

Hoàng Thị

Toàn

GĐ:

Nguyễn Hoàng

7752515                7752454

8268642                8268642

lotus- travel@hn.vnn

.vn

Thảo

Doanh nghiệp tư nhân Vân

Minh

Van Minh Private Enterprise

VanMinh PTE.

Hành trình Du lịch Đông

Dương

Số 88 Hàng Bạc, phường Hàng Bạc, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

Số 16, phố Hàng Tre, phường Lý Thái Tổ, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

8268642

Chủ DN Nguyễn Ngọc

Minh

GĐ:

Dương Tấn

Hoài

9260150

9261058

Xí nghiệp Vận tải và Du lịch        105 Láng Hạ, phường Láng Hạ, quận Đống Đa, Hà Nội

Công ty Kinh Đô                          292 Tây Sơn, quận Đống Đa, Hà Nội

GĐ:

Trần Đăng

Hiệp

GĐ:

Nghiêm Văn

Hiếu

Nguyễn Mạnh

Đức

5620760

8560440

8533400

5115833

5115834

5373955

8573489

8561475

5374001

actracen@fpt.v n

Các công ty du lịch lữ hành quốc tế

Tên Doanh

Địa chỉ

Liên hệ (1)   Liên hệ (2)       Tel           Fax                               Email                            G

nghiệp

Công ty Đầu

tư Thương mại và Dịch vụ Thắng Lợi

Victoria Investment Trade & Service Corporation

VICTORIA

CORP.

trụ sở

62

Giảng Võ, Hà Nội

GĐ.

Nguyễn Hải

Giang

8432050 -

090404456

PGĐ. Nguyễn

Văn

Phượng

8432051

7331857

-

8430925

-

7331967

-

7332697

7331967

-

7332697

c

victoria-i&t@fpt.vn

Công ty Đầu tư Xây dựng và Hợp tác Quốc tế Hùng Vương

Hung Vuong International Cooperation & Construction Investment Company

63

Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

GĐ.

Trịnh Ngọc

Dũng

GĐTT

Nguyễn Thị Vân Anh

9285588   9285779   hungvuong@ thuongmaidientu.com www.thuongmaidientu.com Redtours@ vietnamholiday.com

Hung Vuong

Co.

Công ty Điều hành hướng dẫn Du lịch

Vietnam National Travel Agency

- Vinatour

VINATOUR

Công ty Cung

ứng dịch vụ

54

Nguyễn Du, Hà Nội

Trung tâm

GĐ.

Đỗ Đình

Cương

9422245

GĐ.

PGĐ. Nguyễn

Hữu Trà

8227021

9422986

-

9423963

-

9423997

-9422854

-

9424952

-

9422245

7721446

- 772

9422707

772 1445   dlhangkhong2@hn.vnn.vn

Hàng không

Thương  Nguyễn

1482

Airserco

Công ty Dịch vụ Du lịch Đường sắt Hà Nội

Hanoi Railway

mại và

Du lịch

- phòng

702 -

705

Fortuna

Tower,

6B Láng Hạ, quận Ba Đình, Hà Nội

142 Lê Duẩn, Hà Nội

Văn Đâu

GĐ. Nguyễn

Văn Mậu

PGĐ. Nguyễn

Hồng Hải

5182476

-

5182357

-

8220565

5182095

-

8221181

Tourist Service

Company

5182357

HARATOURS

Công ty Dịch vụ Du lịch Sao Mai

Sao Mai

23 ngõ Thông Phong, quận Đống

GĐ.

Phạm Quốc

Vinh

GĐTTDL Phạm Quốc

Dũng

7321100

-

8455827

8233887

Tourist Service  Đa, Hà

091514545

Company

Nội

SAOMAI

TOSERCO.

Công ty Dịch vụ và Thương mại TSC

Trade and Service Company

33 Bà Triệu, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

GĐ.

Đoàn Duy

Tiến

8265667

8266621

-

8264259

8266649   intercoop-vcci@hn.vnn.vn

TSC

Công ty Du lịch &Thương mại Tổng hợp Thăng Long - GTC

Thang Long General Trading and Tourism Company

115 Lê Duẩn - Hà Nội

Giám đốc

Lê Hoàng

Nam

8221727

Đỗ Văn

Hải

9424573

8223058

-

9423967

-

9420222

-

8224896

8221726

-

9420171

thanglonggtc@fpt.vn

Thang Long

GTC

Công ty Du lịch 12

TOURCO 12

217

Đội Cấn, Hà Nội

GĐ. Nguyễn

Quốc Hưng

8325207 -

09032

88819

Vũ Tiến

Dũng

8325207

-

8329114

-

8325233

8325938   tourco@hn.vnn.vn

Công ty Du

1B Yết

Giám đốc      Hồ Văn Hà  9424072

8223544

lịch Công đoàn  Kiêu -                                              -                -

Việt Nam

Vietnam Trade

Quận Hoàn Kiếm -

Hoàng

Minh Chính

9424073      9424073

-

8223680

9423508   tic@netvillage.netnam.vn

Union Tourism  Hà Nội

Company

9424112 -

0903412844

-

8223844

VTUT

Công ty Du lịch Dịch vụ Hà Nội

Hanoi Tourist Service Company

8 Tô Hiến Thành, Hà Nội

GĐ.

Trần Tiến

Hùng

9783541 -

090420448

Mai Tiến

Dũng (Pgđ)

9781176 -

090434906

9780004

-

9783937

8226055

-

8253137

hanoitoserco@hn.vnn.vn

TOSERCO

Công ty Du lịch Dịch vụ quân khu Thủ Đô

Army Tourist Service Company

33B Phạm Ngũ Lão, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

GĐ.

Nguyễn Thị

Tuyết Mai

8243428   8248152   atshanoi@hn.vnn.Việt Nam

Army Toserco

Công ty Du lịch Dịch vụ Tây Hồ

Tay Ho

Tourist

Công ty Du lịch Hà Nội

107

Quán Thánh, quận Ba Đình, Hà Nội

18 Lý Thường Kiệt,

GĐ.

Nguyễn Thị

Anh Điêng

7180250

PGĐ. Phạm Đức

GĐTT. Trần Văn

Toản

8233044

Thắng

8242330

8232381

-

8233044

-

8236853

8257886

-

8266715

8233047

-

8232390

-

8232379

8254209

-

9341353

thotour@hn.vnn.vn

Hanoi Tourism  quận

Hoàn

Hùng

-

8256036

-

8241101

HanoiTourism

Công ty Du lịch Lâm

Kiếm, Hà Nội

127 Lò

Đúc,

8257886

GĐ.

Phùng Văn

Dõi

-

8253248

-

8266715

8211150

-

8219993

nghiệp và Dịch  Hà Nội

vụ

Hoàng Bá

Đức

8213083

Forestry Tourist & Service Co.

090427488

– 8219993

VIFORTOUR

Công ty Du lịch Thương mại Hà Nội

109

Trần Hưng Đạo,

GĐ.

Vũ Đình

Thụy

PGĐ.

Lê Thắng

9422089

-

9422090

-

9422093   httc@fpt.vn

Hanoi Tourism  quận

9422094

9422092

and Trading

Company

HTTC

Công ty Du lịch Thương mại Thủ Đô

The Capital Tourist and Trade Company

Hoàn

Kiếm, Hà Nội

66B Trần Hưng Đạo - Hà Nội

9422089 -

091204447

GĐ.

Hoàng Hội

9424086 -

091219639

Dương

Kim Thoa

9420992 -

091232052

8220811

-

9424086

-

8265086

-

8250992

826 5087

-

8220887

captour@fpt.vn

CAPTOUR

Công ty Du lịch và Dịch vụ Nam Đế

NATOURCO

14A Lý Nam Đế, quận Hoàn Kiếm,

GĐ.

Đỗ Thị Thanh Quang

7471449

-

7471459

7471448   tsttours@hn.vnn.vn

NATOURCO

Hà Nội.  7331788

Công ty Du lịch và Thương mại

Vinacoal Toursim and Trading Company

VTTC

Công ty Du lịch Việt Nam tại Hà Nội

Vietnam

Tourism in

226

Đường Lê Duẩn, Hà Nội

30A Lý Thường Kiệt, quận Hoàn Kiếm,

GĐ.

Trần Văn

Thành

8510337

Giám đốc

Lưu Nhân

Vinh

8257715 -

PGĐ.

Nguyễn

Văn Tuyên

5184987

PGĐ. Nguyễn

Văn Mại

091211682

5180079

-

5180459

-

8510337

8255552

-

8257532

-

8264154

–

8510413   vttc@fpt.vn

8257583

-

8264322

Hanoi                Hà Nội   091214207   - 8269129     8248692

Công ty Hoàng  Số 198

GĐ.

PGĐ

8244782

8244784

Long

Hoang Long

Company

Trần Quang Khải, Hà Nội

Bùi Lạc

Phan Hữu

Bôn

090444980

-

8244780

-

8244777

-

8257111

-

8244781

Công ty Khách sạn Du lịch Kim Liên

Kim Lien Tourism Hotel Company

7 Phố Đào Duy Anh, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

GĐ.

Phan Đức

Mẫn

0903410857

- 8524929

090413334  8522522

-

8524930

8524919   kimlienhotel@hn.vnn.vn kimlientravel@yahoo.com

Công ty Khách sạn Du lịch Thắng Lợi

Khách sạn Thắng Lợi,

GĐ.

Trần Hữu

Nam

Võ Quế

7160292

8238171

-

7160292

-

8294832

-

8293800

victotour@fpt.vn

Thangloi Hotel  đường

8238161

& Travel

Company

VICTOTOUR

Công ty Phát triển Kinh tế Kỹ thuật Việt Nam

Vietnam Development Economy and Technic Corporation

DETESCO Vietnam

Yên

Phụ, quận Tây Hồ, Hà Nội

424

Cống Vị, quận Ba Đình, Hà Nội

VP:

183

Kim Mã, quận Ba Đình, Hà Nội

8294211 -

091224652

GĐ.

Lê Anh

Tuấn

7612775

PGĐ. Thu

Phương

7612772

-

8294211

7612773

-

7612776

-

7612771-

8464165

-

8462209

7612770   detesco.Việt Nam.@fpt.vn

Công ty Quảng  2 - 4

GĐ.              GĐTT.         8437735

8430043   t&pvinexad@fpt.vn

cáo và Hội chợ

Tôn                                                  -

Thương mại

Centre For Tourism and Trade Promotion - VINEXAD

Thất Thiệp, Hà Nội

Nguyễn

Thanh Thản

090427488

- 8431106

Đặng Ngọc

Vẻ

8437735

8431106

–

8255513

VINEXAD

Công ty Thương mại Du lịch Thanh niên Hà Nội

Hanoi Youth Tourism Trading Company

HYTT

2A Trần Thánh Tông, Hà Nội

GĐ. Nguyễn

Hồng Quân

8254628

Nguyễn

Thế Tuỳ

8214197

8263077

-

8254628

-

8214197

-

9710575

-

9710869

-

9714232

-

9714439

8254223   hytt@hn.vnn.vn

Công ty Vận chuyển khách Du lịch

16A Nguyễn Công Trứ -

Hà Nội

9713900       Đinh Văn

Sùng

8219784

9713627

-

9717355

8211770

Công ty Vận tải Thủy Bắc - Trung tâm Du lịch Hàng Hải

Northern Shipping Company - Maritime Tourist Center

Số 278 đường Tôn Đức Thắng, quận Đống Đa, Hà Nội

GĐ.

Nguyễn

Tích Việt

Hồ Thanh

Tuấn

5116720   5116720   nosco@fpt.vn

NOSCO

Công ty Xây dựng và Thương mại

(Bộ Giao thông Vận tải)

Transport

Engineering

306

Trần Khát Chân - Hà Nội

GĐ

Nguyễn

Hữu Điểm

GĐTT Trịnh Vĩnh

Hội

9719957

-

9719958

9719956   hitecotravel@fpt.vn

and Trading Corporation - Traenco

Traenco

Công ty XNK

10 ngõ

GĐ.

PGĐ.

7340740

(84 4)

inserhan@fpt.vn

Du lịch và Đầu  Hàng

-                7340745

tư Hồ Gươm

Hoguom Investment, Tourist and Im-Export Company - Inserimex

INSERIMEX

Công ty XNK Tổng hợp và Chuyển giao Công nghệ Việt Nam

Viet Nam General - Import Export and Technogical Transfer Corporation

Bột, đường Tôn Đức Thắng, Hà Nội

62

Giảng Võ, Hà Nội

Nguyễn Chỉnh Phong

5237354

GĐ.

Đỗ Văn

Bình

091202901

Hoàng Thị

Bình

Phùng Đức

Toản

7335781 -

091207915

7340741

-

7340742

-

7340743

-

7340744

8514708   8454933   vinagimex@hn.vnn.vn

VINAGIMEX

Tổng công ty XNK Xây dựng Việt Nam

Vietnam Import - Export Construction Corporation

Vinaconex

Trung tâm Du lịch Thanh

34

Láng Hạ, Hà Nội

Ngõ

189

Hoàng

TGĐ

Phí Thái

Bình

7760747 -

090408570

GĐTT Bùi Văn

GĐ TTDL Bùi Hải

Hòa

7760747 -

090408570

7761029

-

8353736

-

8345298

8456989

-

8232401

8345035   vinaconex@fpt.vn

8472468

niên Việt Nam

Vietnam Youth Centre for Tourism

VYCT

Hoa Thám, quận Ba Đình, Hà Nội

Khải

8436957-

09123 9580

Công ty Liên doanh Du lịch Hồ Gươm Diethelm

301 toà nhà VP

trung tâm Hà Nội -

44B Lý Thường

CTHĐQT  Ms. Niki

Schachner

Nguyễn

9344844/5  9344850

Diethelm Travel

Kiệt

Chỉnh

Phong

(Managing

Director)

Công ty cổ phần :

Tên Doanh nghiệp     Địa chỉ

trụ sở

Liên hệ (1)    Liên hệ (2)          Tel              Fax                      Email

Công ty Cổ phần Du lịch Bưu Điện

Posts and Telecommunications Tourism Joint Stock Company - Travel Center

80 Thái Hà

- Hà Nội

GĐ.

Nguyễn

Văn Mỹ

GĐTT.

Nguyễn

Minh Thâu

53 2998 -

5372999 -

8570510

5372997  dlbd@hn.vnn.vn

P & T Tour., JSC

Công ty Cổ phần Du lịch Việt

Viet Tour Joint

Stock Company

Viet Tour JSC

Số 18, phố Tống Duy Tân, phường HàngBông, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

Giám đốc

Vũ Thị

Minh Trang

9286688        9286668   viettour@hn.vnn.vn

Công ty Cổ phần Du lịch Việt Tour

Tours And Trading VietTour Joint Stock Company

109 Trần Hưng Đạo, Hà Nội

Giám đốc

Lê Hữu Bảo

9423959 -

9423958

9423960

Viet Tours JSC

Công ty Cổ phần

Nhật Phương

Số 2B, Thái Phiên,

GĐ. Nguyễn

CTHĐQT Nguyễn

9740864        9740864

Nhat Phuong Joint

Stock Company

Công ty Cổ phần Thương mại Du lịch Dịch vụ TTS

TTS Trade Travel Services Joint Stock Company

TTS JSC

Công ty Cổ phần Thương mại và Lữ hành Quốc tế Hương Việt

Huong Viet Trade & International Tourism Joint Stock Company

phương Lê Đại Hành, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

Số 8, phố Tràng Thi, phường Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

Tầng 5, toà nhà số 16

Nguyễn Trường Tộ, quận Ba Đình, Hà Nội

Tiến Nam      Phương

Hoa

Giám đốc

Ngô Thành

Long

090340433

7

GĐ.

Vũ Hoàng

Anh

9286470 -

9286469

7162149 -

7163115

9286467   ttsjsc@hn.vnn.vn

7161738   huongviettravel@hn.vnn.v n

vannguyen@fmail.vnn.vn http://www.huongvietsc.c

om

Huong Viet JSC

Công ty Cổ phần Vận tải và Thương mại Đường Sắt

Railway Transport and Trade Joint Stock Company

RATRACO

Công ty TNHH

Đông á

Dong A Company

Limited

Dong A Co., LTD

Công ty TNHH

Dịch vụ Đầu tư ứng dụng khoa học và Du lịch

118 Lê

Duẩn,

quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

23 Hoà Mã, Hà Nội

Số 7 Tây Hồ, Hà Nội

GĐ. Nguyễn

Vương Chí

Hiếu

090349546

9

GĐ. Nguyễn

Đức Thắng

9761391 -

091320122

4

GĐ.

Phan Triêu

Dương

CTHĐQT. Trần Văn

Quý

Nguyễn

Xuân Phong

Trần Mạnh

Cường

7183087

9422889 -

8221680

8211114 -

9762944 -

9760492

7183088 -

7183086

8221716   ratraco@hn.vnn.vn

9761302   dulich@dongavn.vn

7183090

TOURINCO

7183086

TOURINCO

Công ty TNHH Dịch vụ Đầu tư và Du lịch Nghi Tàm

Nghi Tam Tourism

& Investment

Service Co., Ltd.

Khách sạn

Bảo Sơn, 2

Nguyễn

Chí Thanh, Hà Nội

GĐ. Nguyễn

Trường Sơn

Nguyễn

Thanh Thuỷ

835 6455 -

8353536

8355678

-

8356488

baoson@hn.vnn.Việt Nam nghitamtour@yahoo.com

RESTOVTEX

Công ty TNHH Dịch vụ Đầu tư Vinh Hạnh

Vinh Hanh

Company Limited

202 Bà Triệu, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

GĐ.

Đỗ Công

Sơn

9436217        9437317

Công ty TNHH Dịch vụ Du lịch và Cung ứng lao động Ngọc Thảo

Ngoc Thao Tourist service and Labour supply Co., Ltd.

NGOC THAO TLS CO., LTD

Công ty TNHH Dịch vụ ứng dụng tin học & Dịch vụ Du lịch (ECCO)

Engineering Communication Company Limited

F702

Fortuna

Tower số

6B Láng Hạ, phường Thành Công, quận Ba Đình, Hà Nội

50A Bà Triệu - Hà Nội

GĐ.

Nguyễn Hữu Thường

GĐ.

Bùi Nghĩa

8254615 -

090405311

8314075 -

8314097

8259140 -

8254618 -

8254615

8314072   ngocthao@fpt.vn

8266519   ecco@fpt.vn

ECCO LTD

Công ty TNHH Du lịch Bắc Bộ

Tonkin Travel

Company Limited

Tonkin Travel Co., Ltd.

Phòng 208, tổ 1A, 20

Lê Thánh Tông, phường Phan Chu Trinh,

quận Hoàn

GĐ.

Nguyễn Thị

Huệ

091330552

0

9331671        9331672

Công ty TNHH Du lịch Cựu chiến binh Việt Nam

Viet Nam Veterans

Tourism Service

Kiếm, Hà

Nội

38 Lý Nam

Đế - Hà

Nội

GĐ.

Đinh Tiến

Hải

8431859

Hoàng

Ngọc Lan

823 7751       8237468   vvts@hn.vnn.vn

VVTS

Công ty TNHH Du lịch mở Việt Nam

Vietnam Open Tour

Company Limited

VOT Co., LTD

Số 15 phố Hàng Bạc, phường Hàng Bạc, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

GĐ. Nguyễn

Đăng Thắng

091331747

4

9260690 -

9260038

9260690

-

9286393

www.opentourvietnam.co m

vietnamtour@hn.vnn.vn

Công ty TNHH Du lịch Nối Vòng Tay

Handspan Travel

Company Limited

Handspan co., Ltd

Công ty TNHH Du lịch Thiên Minh

Thien Minh Travel

Company Limited

Thien Minh Travel

Co., LTD

Công ty TNHH Du lịch Thế giới Việt Nam

Viet Nam World Travel Company Limited

Viet Nam World

Travel Co., Ltd.

Công ty TNHH Du lịch và Thương mại

80 Mã Mây, phường Hàng Buồm, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

Số 8, ngõ Hàng Bún, phường Nguyễn Trung Trực, quận Ba Đình, Hà Nội

28/11, phố Yên Lạc, phường Vĩnh Tuy, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

20 Tống Duy Tân, phường

CT HĐTV

Lương Quang Thắng

GĐ.

Trần Trọng

Kiên

GĐ.

Vũ Thị

Phượng

GĐ.

Nguyễn Thị

GĐ.

Nguyễn

Hồng Linh

Vũ Hữu

Liễn

9260581        9260270   hanspan@hn.vnn.vn

8280702

8621839        6360887   vietnamwtravel@hn.vnn.v

n

9286442        9386441   xunnamhn@hn.vnn.vn xuannamtravel.com.vn

Xuyên Việt

Viet Arround Travel and Trade Company Limited

Hàng

Bông,

quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

Thái

V.ARROUND Co.,

LTD.

Công ty TNHH Du lịch Viễn Đông

Discover East Travel Company Limited

34A Cao Bá Quát, quận Ba Đình, Hà Nội

GĐ. Nguyễn

Hồng Hà

7338134 -

7338263

7338156   discoversc@netnam.vn

Discover East Co.,

Ltd.

Công ty TNHH Hài

Vệ Nữ

Hai Ve Nu

Company Limited

Hai Ve Nu Co., Ltd

Công ty TNHH Lữ

hành Hạ Long

Ha Long Tours

Company Limited

Ha Long Tours Co., Ltd.

Công ty TNHH Mê

Kông

Mê Kông Company

Limited

Mê Kông Co., LTD

Công ty TNHH Miền á Đông

East Asia Company

Limited

Easia Co., Ltd.

12 Nguyễn Trung Trực, quận Ba Đình, Hà Nội

6 B phố Nhà Hoả, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

137

Nguyễn Văn Cừ, Gia Lâm, Hà Nội

Khách sạn

ATS - số

33B Phạm Ngũ Lão, phường Phan Chu Trinh,

quận Hoàn

GĐ.

Võ Thị

Bích Hà

091356614

2

GĐ.

Phí Hoàng

Cường

GĐ. Nguyễn

Văn Hào

8271360

GĐ. Nguyễn

Thuý Hoa

9272917        9272916   haivenu@fpt.vn

9231456        9230956   halong-tours@fpt.Việt

Nam

www.halong-tours.com

8271360        8271556

9331362        9331307   info@easia-travel.com http://www.easia-

travel.com

Công ty TNHH Sản xuất, Thương mại

và dịch vụ Vinh

Minh Quân

Production Trading Service Vinh Minh Quan Company Limited

Kiếm, Hà

Nội

4 Nguyễn Chí Thanh, phường Láng Thượng, quận Đống Đa, Hà Nội

GĐ Đặng

Quang Vinh

PGĐ. Trần Anh

Minh

7751893 -

7757744 -

7751894

7751746   vmq@hn.vnn.vn

Vinh Minh Quan

Co., LTD

Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Anh Tuấn

Anh Tuan Service and Trading Company Limited

94 Ngọc Hà, quận Ba Đình, Hà Nội

GĐ. Nguyễn

Quốc Anh

8230278        7332002   qanh@hn.vnn.vn

A.T Co., LTD

Công ty TNHH Thương mại và Du lịch Nam Long

Nam Long Travel & Trading Co. Ltd

Công ty TNHH Thương mại và Du lịch Tân Hồng

Tan Hong Trading and Tourism Company Limited

Công ty TNHH Việt ý

Viet - Y Company

Limited

Viet - Y Co., LTD

33 Hàng Mắm, phường Lý Thái Tổ, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

63 Hàng Bún, quận Ba Đình, Hà Nội - TTLH: 17

Yết Kiêu, Hà Nội

57 Hàng Chuối, Hà Nội

GĐ.

Đoàn Hải

Nam

GĐ.

Vũ Đình

Tân

090402746

- 7334148

GĐ.

Nguyễn Thị

Minh Tuyết

8213264

Đoàn

Hoàng Nga

PGĐ.

Lê Văn  Lợi

8223630 -

090340644

3

9263484 -

9260579

7334147 -

8223630

8213264(gđ)

- 8213265

9260570   namlong@fpt.vn

7332958   tanhongcoltd@hn.vnn.vn

8213256   viet-y@fpt.vn

Chi nhánh Công ty

Đầu tư & Phát triển

109 Trần

Hưng Đạo,

GĐ.                                    9423958 -

9423959

9423960   tracoditour@hn.vnn.vn

Giao thông vận tải

TRACODI TOUR TRACODI

Chi nhánh Công ty Dịch vụ Du lịch Bến Thành

Ben Thanh Tourist in Hanoi

quận Hoàn Kiếm, Hà Nội (KS Thủ Đô)

42B Lê

Đại Hành

- Hà Nội

Nguyễn

Hồng Sơn

090402282

Giám đốc

Lưu Đức

Kế

090431829

- 9741351

Kim Oanh     9741350 -

9741349 -

9741353

9741354   ldke@benthanh- tourist.com.vn

Chi nhánh Công ty Du lịch & Tiếp thị GTVT

VIETTRAVEL HANOI

Số 3 Hai Bà Trưng, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

GĐ.

Nguyễn Lê

Hương

090417080

Lê Thanh

Thảo

9331978        9331979   vtv.han@Fmail.vnn.vn

VIETRAVEL

Chi nhánh Công ty

Du lịch Chợ Lớn

Cholon Tourist

7 Thi Sách

- Q. Hai

Bà Trưng - Hà Nội

GĐ. Hoàng

Minh Tâm

9783534 -

9783649

9783533   cholontourist@hn.vnn.vn

Chi nhánh Công ty Du lịch Dịch vụ Dầu khí Hải Phòng

Chi nhánh Công ty Du lịch Hương Giang tại Hà nội

Huong Giang Tourist Company - Hanoi Branch

Chi nhánh Công ty

Du lịch Hải Phòng

Vietnam Tourism in Hai Phong - Hanoi Branch

Chi nhánh Công ty

Du lịch Hạ Long

Ha Long Tourist

Company - Hanoi

132 Lê Duẩn, Hà Nội

106 Trấn Vũ - Q. Ba Đình - Hà Nội

46A Quán Sứ - Quận Hoàn Kiếm - Hà Nội

72 Cửa Bắc, Hà Nội

GĐ

Vũ Ngọc

Sơn

GĐ.

Nguyễn

Hàng Quý

Giám đốc

Nguyễn

Minh Hải

GĐ.

Đàm Văn

Lập

PGĐ. Hoàng Thị

Mai

PGĐ

Nghiêm Bá

Tuân

9421414        9421466

7333333        7333337   huonggiang@netnam.org. vn

8288808        8288807   hptourism-hn@fpt.vn

7160853        8238691   cndlhalong@hn.vnn.vn

Branch                                            091262763

Chi nhánh Công ty

Du lịch Quảng Ninh

Quang Ninh Tourist Company - Hanoi Branch

5C Phủ Doãn, Hà Nội

GĐ.

Đoàn Thanh

Hưng

8289610        8250944   qnt@fpt.vn

Chi nhánh Công ty Du lịch Thành phố Đà Nẵng

Da Nang Tourist Service Company - Hanoi Branch

Chi nhánh Công ty

Du lịch tỉnh Bà Rịa

- Vũng Tàu

Vung Tau Tourist Company - Hanoi Branch

24 Thể Giao - Hà Nội

1 E2B Thành Công - Hà Nội

GĐ.

Lê Thanh

Tú

8215399 -

090401302

9

GĐ.

Nguyễn Thị

Lan Anh

09044 0146

PGĐ.

Phạm Hữu

Khởi

GĐ Cty

Nguyễn

Thái Bình

064.856445

8215399 -

0904013029

8313798 -

8357382

8215407

8313798   vttour-hn@fpt.vn

Chi nhánh Công ty

Du lịch tỉnh Lào Cai

Lao Cai Tourist - Hanoi Branch

Chi nhánh Công ty Du lịch và Dịch vụ Hồng Gai

Branch of Hon Gai Tourist and Service Company in Hanoi

98 A phố Trần Hưng Đạo, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

130 phố Lò Đúc, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

GĐ.

Hoàng Văn

Tuyên

GĐ.

Lê Minh

Tân

PGĐ.

Cao Hùng

Châu

9423297        9423299

9720027        9720047   dlhongai@hn.vnn.vn

Tên Doanh nghiệp     Địa chỉ trụ

sở

Liên hệ (1)    Liên hệ (2)    Tel                  Fax           Email

Chi nhánh Công ty Du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng

Vietnam Tourism - VITOURS

25B Thi Sách, Hà Nội

GĐ.

Nguyễn

Đình Thành

091323523

2

9783139        9783138

Chi nhánh Công ty Du lịch Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh

5 Bà Triệu

- Hà Nội

GĐ.

Đỗ Đăng

Lũy

8244130 -

8244131

8243570   vnt.hnbr@f.mail.vnn.vn

Vietnam Tourism in

Ho Chi Minh City - Hanoi Brach Office

Chi nhánh Công ty DVDL Quốc tế Bà Rịa - Vũng Tàu

Vung Tau Intourco - Hanoi Branch

Chi nhánh Công ty Khách sạn Du lịch Quảng Trị

Quang Tri Hotel Tourist Company - Hanoi Branch

Chi nhánh Công ty Liên doanh Dịch vụ Du lịch  OSC-SMI

OSC - SMI

Chi nhánh Công ty Liên doanh Dịch vụ Du lịch Dầu khí

OSC First Holiday - Hanoi Branch

Chi nhánh Công ty Liên doanh Du lịch APEX Việt Nam

APEX Vietnam - Hanoi Branch

192 phố Phó Đức Chính, quận Ba Đình, Hà Nội

78 Đại Cổ Việt - Hà Nội

25 Lý Thường Kiệt - Hà Nội

51 Hàng Chuối, Hà Nội

13 Bát Đàn

- Hà Nội

091203666

- 8244131

Giám đốc

Đặng Mạnh

Hùng

GĐ. Nguyễn

Quang

GĐ. Trương

Nam Thắng

090401045

GĐ.

Nguyễn

Hồng Việt

GĐ. Nguyễn

Tuấn Việt

PGĐ.

Phạm Xuân

Nhật

Trần Văn

Truyền

9272218        9272220

9781237        9781239   dmzhanoi@fpt.vn

8242526        8258883   osc-smi-han@fpt.vn

9714693        9714693

9231474/5     9231471   apexhan@hn.vnn.vn

Chi nhánh Công ty Liên doanh Du lịch Exotissimo - Cesais

26 Trần

Nhật Duật

- Hà Nội

GĐ.

Eric Merlin

Đỗ Thị

Xuân Thắng

8282150        8282146

-

9280056

inforhanoi@exotisstimo.c om

Exotissimo Travel

Chi nhánh Công ty

SX KD DVDL và

115 Lê

Duẩn, Hà

GĐ.               PGĐ.            9420391         9420390   hvchanoi@hn.vnn.vn

Cung ứng XNK Hoàng Việt

Nội              Phạm Đăng

Khoa

Đoàn Mạnh

Tiến

Hoang Viet Compay

in Hanoi

Chi nhánh Công ty

Thương mại Dịch

vụ Du lịch Tân Định

Fiditourist Company - Hanoi Branch

34 Phan Chu Trinh, Hà Nội

091205588

8

GĐ.

Phạm

Thanh Tân

091231758

– 9420421

943 4941       9434932   fiditour@fpt.vn

FIDITOURIST

Chi nhánh Công ty Thiết bị Vật tư Du lịch II

Tomateco Tourist

16 Nguyễn

Trường Tộ

- Hà Nội

Giám đốc

Vương Bình

Thanh

7162208

8294994 -

8292479

8294993   Tomatico@hn.vnn.vn

Chi nhánh Công ty TNHH Du lịch Dịch vụ Đông Dương

Indochina Travel

Services

Chi nhánh Công ty

TNHH Thương mại

- Dịch vụ - Du lịch

An Trân

ANN Trading & Tourist Co., LTD

Chi nhánh Tổng Công ty Du lịch Sài Gòn

Saigon Tourist Holding Company - Hanoi Branch

Chi nhánh Công ty Du lịch tỉnh Lâm Đồng

217 Đê La Thành - Hà Nội

18 Đường Thành - Hà Nội

55B Phan

Chu Trinh

- Hà Nội

5 Hàng Giấy, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

GĐ.

Trần Thị

Thu Thủy

GĐ.

Lý Quang

Hoàn

090323711

8

Giám đốc

Nguyễn

Hoài Phúc

090404602

GĐ.

Đồng Việt

Sơn

GĐ Cty

AN Thị

Ngọc Trân

088334356

Hoàng

Nhân Chính

091229252

5114052        5114051   tranthuy@hn.vnn.vn

9231366        9231368   info@anntours.com

8250923        8251174   phucnh@sgthn.netnam.vn

9272772        9272778