PHẦN 2 - THƠ

NHỮNG MÔ-TÍP BA TƯ

CÔ HÀNG NƯỚC

Vết thương xưa đã dịu bớt trong hồn
Con tim giờ đang quên cơn mê sảng
Giữa màu xanh hoa cỏ Tê-hê-ran
Trong quán nước tôi đi tìm quên lãng**.

Cô hàng nước khoe bờ vai tròn lẳn
Như để làm duyên trước chàng trai Nga
Cô mời tôi uống nước chè đỏ thắm
Thay cho rượu vang và rượu vốt-ca.

Xin mời em, cô chủ quán, xin mời
Trong vườn em hoa hồng đang đua nở
Chẳng vô tình em chớp mắt cùng tôi
Tấm khăn choàng màu đen như hé mở.

Ở nước Nga những thiếu nữ thanh tân
Chúng tôi không giữ bằng xích như chó
Chúng tôi hôn nhau không phải trả tiền
Không đánh nhau và chẳng cần dao rựa.

Em bước đi những bước thật rộn ràng
Gương mặt em như vầng đông buổi sáng
Tôi tặng em chiếc khăn Khorasan***
Từ Shiraz tôi đem về tấm thảm.

Tôi thật tình, không nói dối bao giờ
Em hãy rót cho tôi chè đặc nữa
Hôm nay đây tôi chỉ biết mình thôi
Chịu trách nhiệm về em tôi không thể.

Bởi trong vườn rào giậu đã có rồi
Nên đôi mắt chẳng cần nhìn ra cửa
Chẳng vô tình em chớp mắt cùng tôi
Tấm khăn choàng màu đen như hé mở.
1924.

BẰNG TIẾNG BA TƯ

Người đổi tiền hôm nay tôi đã hỏi
Điều gì lâng lâng như áng mây mù
Biết nói sao cùng Laly yêu quí
Lời “anh yêu em” bằng tiếng Ba Tư?

Có điều gì như thế muốn hỏi xem
Nhẹ hơn gió, êm hơn nước hồ Van*
Biết nói sao cùng Laly yêu quí
Lời ngọt ngào và âu yếm “nụ hôn”?

Và hỏi thêm có điều gì như thế
Khi rụt rè trong sâu thẳm con tim
Biết nói sao cùng Laly yêu quí
Lời thân thương, trìu mến “em của anh”?

Người đổi tiền trả lời tôi ngắn gọn:
Ô, tình yêu không ai nói bằng lời
Yêu là khi ta thở dài thầm kín
Đôi mắt nhìn như châu ngọc đầy vơi.

Tên gọi nụ hôn cũng không hề có
Nụ hôn không như dòng chữ chết rồi
Mà nụ hôn thoảng mùi hoa hồng đỏ
Những cánh hoa tan chảy ở trên môi.

Và tình yêu chẳng cần ai bảo vệ
Với tình yêu ta biết mọi vui buồn
“Em của anh”- chỉ bàn tay có thể
Gỡ tấm khăn choàng che mặt màu đen**.
1924.
_________________

*Van – hồ nước mặn không có dòng chảy nằm trên độ cao 1720m ở phía đông Thổ Nhĩ Kỳ (xưa là vương quốc Ba Tư).
**Khăn che mạng của phụ nữ Hồi giáo.

SAGANÊ

Saganê của anh, Saganê!
Bởi vì anh người đến từ phương bắc
Anh kể em nghe cánh đồng lúa mạch
Dưới ánh trăng từng đợt sóng dội về
Saganê của anh, Saganê.

Bởi vì anh người đến từ phương bắc
Nơi mặt trăng to sáng gấp trăm lần
Và Shiraz của em dù có đẹp
Cũng không hơn đồng ruộng Riazan*
Bởi vì anh người đến từ phương bắc.

Anh kể cho em về những cánh đồng
Mái tóc này anh mượn từ lúa mạch
Em hãy lấy ngón tay xe sợi tóc
Anh sẽ không đau, một chút cũng không
Anh kể cho em về những cánh đồng.

Dưới ánh trăng từng đợt sóng dội về
Nhìn mái tóc của anh em hãy đoán
Em thân yêu cười vui với anh đi
Chỉ xin em đừng gợi lên hoài niệm
Dưới ánh trăng từng đợt sóng dội về.

Saganê của anh, Saganê
Người con gái nơi phương xa cũng vậy
Sao mà người ta giống với em ghê
Và có lẽ đang nhớ về anh đấy...
Saganê của anh, Saganê.
1924.

*Riazan là quê hương của Esenin.

HÔN GIỐNG NHÀ THƠ

Em nói rằng Sadi*
Xưa chỉ hôn vào ngực
Em ơi chớ vội gì
Khi nào anh sẽ học.

Em hát: “ở bên sông**
Hoa đẹp hơn thiếu nữ”.
Giá mà anh chẳng nghèo
Bài hát này xin sửa.

Anh bẻ cánh hoa tươi
Bởi niềm vui chỉ một
Để cho trên cõi đời
Saganê đẹp nhất.

Đừng đem điều di chỉ
Anh không hiểu bao giờ
Sinh ra làm thi sĩ
Nên hôn giống nhà thơ.
19-12-1924.
--------------
*Sadi (1213-1293) – nhà tư tưởng, nhà thơ Ba Tư, tác giả của tập thơ “Vườn Hồng” nổi tiếng.
**Sông Euphrates.

MẮT EM BỪNG NGỌN LỬA

Chưa bao giờ anh đến biển Bôxpho
Xin em đừng hỏi anh về nơi đó
Trong mắt em anh vẫn thấy biển bờ
Trong mắt em vẫn cháy bừng ngọn lửa.

Anh chưa đến thành Bát-đa đêm hội
Chưa mang tơ và thuốc nhuộm hoàng điều.
Hãy ngồi xuống bên anh, lên đầu gối
Hãy nghiêng thân hình xinh đẹp, đáng yêu.*

Và xin em đừng hỏi nữa bao giờ
Về một điều em chẳng cần biết đến
Rằng trong cái tên xa thẳm – nước Nga
Người ta gọi anh nhà thơ nổi tiếng.

Trong lòng anh vẳng tiếng ta-lian-ka**
Dưới ánh trăng lòng vẫn nghe tiếng chó.
Chẳng lẽ sao em cô gái Ba Tư
Không muốn một lần đến thăm nơi đó?

Anh đến nơi đây chẳng phải vì buồn
Em gọi anh một điều gì thầm kín.
Và đôi bàn tay xinh đẹp của em
Quàng lấy anh tựa hồ như đôi cánh.

Anh từ lâu đi tìm chốn lặng yên
Dẫu cuộc đời ngày xưa không trách cứ
Hãy kể cho anh nghe một điều gì
Về đất nước, quê hương em đi chứ.

Dìm trong anh nỗi nhớ ta-lian-ka
Bằng hơi thở ngập tràn hương quyến rũ
Để lòng anh về cô gái phương xa
Không thổn thức, không buồn, không suy nghĩ.

Cho dù anh chưa đến biển Bôxpho
Anh nghĩ ra cho em về nơi đó
Vì đôi mắt em vẫn giống biển bờ
Đôi mắt em đang cháy bừng ngọn lửa.
21-12-1924.
-------------------------
*Trong thơ cổ Ba Tư thân hình của người con gái đẹp là một hình tượng rất phổ biến và, - khác với thơ cổ VN - bao giờ cũng được ví với cây thông, cây bách (cypress).

**Ta-lian-ka – đàn phong cầm nhỏ.

EM NHỚ THUỘC ĐIỀU NÀY

Dưới ánh chiều của miền quê vàng rực
Những bông hồng trôi lặng lẽ trên đồng
Em yêu ơi, hát anh nghe bài hát
Bài hát ngày xưa từng hát Khayyam*
Những bông hồng trôi lặng lẽ trên đồng.

Dưới trăng vàng Shiraz đẹp nên thơ
Sao nhấp nháy lượn vòng như đàn bướm
Tôi không thích một điều: người Ba Tư
Giữ thiếu nữ dưới tấm khăn che mạng
Dưới trăng vàng Shiraz đẹp nên thơ.

Có phải vì xứ sở nắng nhiều hơn
Để che đi nước da màu bánh mật?
Hay để cho đàn ông sẽ yêu hơn
Họ không muốn nắng phơi lên gương mặt
Để che đi nước da màu bánh mật?

Em yêu ơi, đừng vấn khăn che mạng
Vắn tắt thôi, em nhớ thuộc điều này
Rằng cuộc đời của ta là rất ngắn**
Hạnh phúc ta được ngắm ít lắm thay
Vắn tắt thôi, em nhớ thuộc điều này.

Cả những gì không đẹp ở trong đời
Vẫn ánh lên vẻ đáng yêu quá đỗi
Bởi thế nên những đôi má tuyệt vời
Trước thiên hạ che đi là tội lỗi
Mẹ thiên nhiên sinh ra thế mà thôi.

Những bông hồng trôi lặng lẽ trên đồng
Giờ con tim đang mơ về xứ khác
Em yêu ơi, giờ anh hát cho em
Những bài hát Khayyam chưa từng hát
Những bông hồng trôi lặng lẽ trên đồng
1924.
----------------------
*Omar Khayyam (1048-1131) - nhà toán học, thiên văn học, nhà tư tưởng, nhà thơ, danh y Ba Tư, tác giả của thơ rubaiyat nổi tiếng khắp thế giới. Omar Khayyam là một thiên tài đa dạng tầm cỡ như Leonardo da Vinci (1452-1519) nhưng từ nửa cuối thế kỷ 19 trở về trước chỉ được một số rất ít các nhà khoa học ở châu Âu biết đến qua một vài công trình toán học (trong phương pháp của Khayyam có cốt lõi của công thức mà sau này nổi tiếng với tên gọi Nhị thức Newton) và lịch (lịch do Khayyam lập ra có độ chính xác cao hơn lịch Gregorian ở châu Âu thế kỉ 16 nhưng đã không được áp dụng). Kể từ năm 1859 (sau hơn 700 năm) khi bản dịch “The Rubaiyat of Omar Khayyam” của Edward Fitzgerald (1809-1883) ra đời cho đến nay, Omar Khayyam là nhà thơ có số bản in nhiều nhất trong khối các nước nói tiếng Anh. Đây cũng là một thực tế ở cả châu Âu và rất nhiều nước khác. Thơ rubaiyat của Omar Khayyam được dịch ra hầu hết các thứ tiếng của thế giới.
** “Nghệ thuật thì dài lâu mà cuộc đời thì ngắn ngủi” (Ars longa, vita brevis). Điều này đã từng được bác sĩ Hippocrates (460-370 tr. CN), Seneca (65-4 tr. CN) hay Goethe (1749-1832) trong “Faust” nói đến nhưng ở đây Esenin dựa theo một trong những mô-típ rất quen thuộc của Khayyam.

MÀU THANH THIÊN ĐÃ MẤT

Bầu không khí rất trong và rất xanh
Tôi bước ra giữa cánh rừng hoa lá
Màu thanh thiên níu bước kẻ du hành
Ngươi chẳng bao giờ đến sa mạc cả
Bầu không khí rất trong và rất xanh.

Ngươi đi qua đồng cỏ như vườn hoa
Trong vườn hoa nở đầy bông hoa dại
Ngươi không giữ nổi ánh mắt tò mò
Để không áp vào bông hoa đỏ chói
Ngươi đi qua đồng cỏ như vườn hoa.

Tiếng rung động đâu đây nghe xào xạc
Mượt mà như những bài hát Sadi*
Chỉ phút chốc đã bừng trong ánh mắt
Dưới trăng vàng trời đất cũng say mê
Mượt mà như những bài hát Sadi.

Giọng nói của em ngọt ngào như mật
Êm đềm như tiếng sáo của Hasan
Khi trong vòng tay riết chặt của em
Chẳng còn chút gì khổ đau mất mát
Chỉ còn nghe tiếng sáo của Hasan.

Đó mới chính là vận may ao ước
Cho những ai mỏi mệt chặng đường dài
Và ngọn gió thổi lên niềm khao khát
Để cho anh uống những cặp môi say.
Để quên đi mỏi mệt chặng đường dài.
1925.
---------------
*Thơ Sadi:
Sau khi chết nếu được lên thiên đàng nhưng chẳng có em
Thì anh sẽ nhắm mắt vào cho khỏi thấy thiên đàng hạnh phúc.
Bởi không có em, với anh, thiên đàng có khác gì địa ngục
Không, con đâu có tội gì mà Người trừng phạt, Thánh Ala?
***
Tôi hỏi em: “Anh có tội gì đâu mà em nhìn đi nơi khác
Tình đắm say của những ngày xưa và âu yếm ở đâu rồi?”
Em trả lời: “Hãy nhìn vào gương mà xem mái đầu anh đã bạc
Chẳng phải là màu áo cưới tân hôn mà là màu chết đấy thôi”.

SỐNG Ở ĐỜI NHƯ THẾ

Ánh trăng vàng dưới bầu trời se lạnh
Mùi hương hoa đinh tử, rặng trúc đào.
Ta dạo bước giữa lặng yên thanh vắng
Giữa màu xanh âu yếm đẹp làm sao.

Chốn xa xôi kia là thành Bát-đa
Nơi ngày xưa đã sống nàng Sêhêradát
Nhưng giờ đây tất cả đã mờ xa
Tiếng ngân vang trong vườn xưa đã tắt.

Những bóng ma xa xôi trên mặt đất
Những mầm cây quanh mộ chí lô nhô
Khách viễn du đừng nghe người đã khuất
Đừng lặng yên cúi xuống những nấm mồ.

Hãy nhìn xem quanh ta đẹp như mơ
Những bờ môi như hoa hồng mời gọi
Nếu bỏ qua trong tim những hận thù
Thì cuộc đời sẽ đáng yêu biết mấy.

Sống ra sống và yêu hãy ra yêu**
Dưới trăng vàng hãy hôn và dan díu
Người đã chết nếu như muốn cúi chào
Người đang sống xin nhớ đừng quấy nhiễu.

Đấy là điều đã từng ca nàng Sêhêradát
Giờ lại nhắc những chiếc lá sắc đồng
Với những kẻ chẳng còn chi khao khát
Sống ở đời như thế có thương không.
1925.

NHỮNG CÁNH CỬA Ở KHORASAN*

Những cánh cửa ở Khorasan như thế
Nơi người ta rắc lên những bông hồng
Nơi người đẹp Ba Tư trầm ngâm, lặng lẽ
Những cánh cửa ở Khorasan như thế
Nhưng tôi không thể mở được bao giờ.

Dù trong tay tôi sức lực có thừa
Có cả đồng, cả vàng trong mái tóc
Giọng nói của em như mộng, như mơ
Dù trong tay tôi sức lực có thừa
Nhưng cánh cửa kia tôi không thể mở.

Trong tình yêu can đảm để làm gì
Để làm gì? Còn hát cho ai nữa
Saganê chẳng thèm giận hờn chi
Vì cánh cửa kia tôi không thể mở
Trong tình yêu can đảm để làm gì.

Đã đến lúc tôi về lại nước Nga
Ôi Ba Tư! Với người xin từ giã
Đến muôn năm tôi với người chia xa
Vì tình yêu muôn đời cho quê mẹ
Đã đến lúc tôi về lại nước Nga.

Thôi, người đẹp Ba Tư, thôi xin chào
Dù cánh cửa mở ra tôi không thể
Em cho tôi nỗi đau khổ ngọt ngào
Trên quê hương tôi hát về em nhé
Thôi, người đẹp Ba Tư thôi xin chào.
3-1925.
--------------------
*Khorasan là quê hương của Omar Khayyam cũng là quê hương của “Ali Baba và bốn mươi tên cướp”.

EM ĐẸP LẮM BA TƯ

Quê hương của Firdawsi* màu xanh
Nhưng kỷ niệm xưa trong lòng vẫn ấm
Anh chẳng thể quên xứ sở của mình
Trong những đôi mắt trầm tư mặc tưởng.
Quê hương của Firdawsi màu xanh.

Anh biết rằng em đẹp lắm Ba Tư
Những bông hoa như ngọn đèn cháy đỏ
Và bây giờ anh lại nhớ phương xa
Hơi mát mẻ thì thầm nhắc anh đó
Anh biết rằng em đẹp lắm Ba Tư.

Anh đang uống hôm nay đây lần cuối
Những mùi hương say đắm tựa hơi men
Trong giờ phút chia ly nghe giọng nói
Của Saganê yêu dấu vang lên
Anh đang nghe hôm nay đây lần cuối.

Nhưng có lẽ nào anh lại quên em?
Trong cuộc đời kẻ bôn ba đây đó
Với tất cả người quen biết xa gần
Anh sẽ luôn đi kể về em nhé
Đến muôn đời anh sẽ chẳng quên em.

Điều bất hạnh của em anh chẳng sợ
Nhưng dù sao anh vẫn kẻ du hành
Anh sẽ viết về nước Nga bài hát
Khi hát lên em hãy nhớ về anh
Trong bài ca em sẽ nghe lời đáp.
3-1925.
-----------------------
* Firdawsi (Phi-đô-xi) (934-1024) – nhà thơ Ba Tư, tác giả của trường ca Shahnameh (Sách Vua) nổi tiếng kể về lịch sử Iran từ buổi sơ khai cho đến cuộc chinh phục vương quốc Ba Tư của người Arập vào giữa thế kỷ thứ 7. Có thể gọi Shahnameh là một Iliát của phương Đông.

LÀM THI SĨ

Làm thi sĩ – thì cũng có nghĩa là
Nếu sự thật cuộc đời không vi phạm
Giữ vết thương thành sẹo ở trên da
Căm người khác vẫn nhẹ nhàng, tình cảm

Làm thi sĩ – nghĩa là hát tự do
Để thiên hạ muôn người ai cũng biết.
Chim hoạ mi chỉ có một bài ca
Nên hoạ mi chẳng hề đau khi hót.

Chim hoàng yến ca giọng ca người khác
Thì sẽ buồn cười, nhỏ nhặt, đáng thương
Cuộc đời cần ở nhà thơ giọng hát
Của riêng anh, dù là giọng ễnh ương.

Mahômét xưa viết kinh Koran
Đã khôn ngoan cấm ta dùng rượu mạnh*
Nên nhà thơ thời nay đã không ngừng
Uống rượu vang khi nhà thơ đau đớn.

Khi nhà thơ đi đến với người tình
Nhưng người tình trên giường cùng kẻ khác
Thì nhà thơ giữ nước mắt long lanh
Không thả vào tim người tình dao sắc.

Dù đau khổ nhưng nhà thơ can đảm
Vẫn huýt gió vang khi trở về nhà:
“Có gì đâu, ta chết đời du lãm
Cuộc đời này điều chẳng lạ với ta”.
8-1925.
----------------------
*Kinh Koran cấm rượu bất kể mạnh hay nhẹ nhưng theo cách hiểu của Esenin (người Nga) thì chỉ cấm rượu mạnh. Mặt khác Esenin dựa theo mô típ của Khayyam. Trong thơ rubaiyat của Khayyam thì rượu là chủ đề chính. Thời Khayyam sống chưa có Vodka, Cognac, Whisky… mà rượu ở đây là Wine, Vino… nghĩa là rượu vang.

ĐÔI BÀN TAY EM

Đôi bàn tay em như cặp thiên nga
Trong mái tóc vàng của tôi lặn ngụp
Cuộc đời này mãi đẹp bởi người ta
Bài hát tình yêu hát rồi lại hát.

Có một thuở xa xôi tôi đã hát
Và bây giờ hát lại bài hát này
Bởi giờ đây đang hít vào trong ngực
Những lời yêu thật âu yếm mê say.

Nếu con tim biết yêu đến tận cùng
Thì con tim sẽ trở thành vàng tấm
Chỉ một điều ánh trăng Tê-hê-ran
Những bài hát tình yêu không sưởi ấm.

Tôi chẳng biết làm sao tôi sống nổi
Trong vòng tay âu yếm của Sa-ga
Hay vẻ yêu kiều của em đắm đuối
Làm cho tôi rầu rĩ suốt đến già?

Mọi thứ ở đời đều có vẻ của mình
Thứ đẹp cho tai, thứ bùi cho mắt
Người Ba Tư bài hát viết không nên
Thì nghĩa là không phải người Shiraz.*

Những bài hát tôi viết ra cũng vậy
Tôi nghe lời đồn đại của người ta:
Giá hắn ta hát ngọt ngào, êm ái
Thì đã bắt về được cặp thiên nga.
8-1925.
---------------------
*Thơ ca là niềm tự hào dân tộc của người Ba Tư. Thơ ca Ba Tư có một vị trí đáng kể trong nền thơ ca nhân loại với nhiều tên tuổi lớn. Shiraz được coi là cái nôi của thơ ca Ba Tư, là quê hương của Sadi, Hafiz… Người Ba Tư thường nói: “Nếu không biết hát thì không phải người Shusu, nếu không biết làm thơ thì không phải người Shiraz”.

TẠI VÌ ĐÂU

“Tại vì đâu ánh trăng chiếu lu mờ
Lên thành quách, lâu đài, lên vườn tược
Cứ ngỡ như đi giữa cánh đồng Nga
Dưới màn sương mù kêu lên sột soạt”.

Anh đã hỏi, Laly yêu dấu ạ
Những cây tùng yên lặng đứng trong đêm
Nhưng hàng cây không một lời thủ thỉ
Mà ngọn cây cứ kiêu hãnh vút lên.

“Tại vì đâu ánh trăng soi buồn vậy?”
Trong rừng yên anh hỏi những cành hoa
Hoa nói rằng: “Nhà ngươi đâu cảm thấy
Những bông hồng xào xạc bởi xót xa”.

Những cánh hoa hồng rã rời, tan tác
Những cánh hoa như thủ thỉ bên tai:
“Saganê giờ đã yêu người khác
Saganê hôn người khác mất rồi.

Hoa nói rằng: “Người Nga không để ý..
Bài hát cho tim nhưng hát phải có đời… ”
Nên vì thế trăng vàng soi uỷ mị
Nên trăng mờ, trăng buồn bã khôn nguôi.

Đã từng gặp quá nhiều điều gian dối*
Nước mắt, khổ đau ai muốn ai không
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Nhưng dù sao muôn đời ta vẫn đợi
Vẫn mang ơn trần thế những đêm hồng.
8-1925.
-----------------------
* “Người đẹp dễ đổi thay” (La donna è mobile). Câu này trong vở Opera “Rigoletto” của Verdi (1831-1901) đã trở thành những lời có cánh nhưng ở đây lại là mô típ của Khayyam.

TIM ƠI ĐỪNG ĐẬP NỮA

Tim ơi đừng đập nữa!
Hạnh phúc phụ ta rồi
Kẻ hành khất năn nỉ..
Đừng đập nữa tim ơi.

Ánh trăng như bùa mê
Toả lên cây vàng ánh
Quì xuống bên Laly
Vùi trong khăn che mạng
Đừng đập nữa tim ơi.

Giờ ta như con trẻ
Hay khóc lại hay cười
Cuộc đời nơi trần thế
Thất bại rồi niềm vui
Đừng đập nữa tim ơi.

Tôi đến nhiều xứ sở
Tìm hạnh phúc khắp nơi
Chỉ vận may, số đỏ
Không đi kiếm nữa rồi
Đừng đập nữa tim ơi.

Đời không hẳn dối lừa
Giờ lại say tình mới
Con tim hãy say sưa
Ngủ yên lên đầu gối
Đời không hẳn dối lừa.

Biết đâu sẽ mỉm cười
Số phận như dòng thác
Và tình lại lên ngôi
Như hoạ mi đang hát
Đừng đập nữa tim ơi.
8-1925.

ĐÂY XỨ SỞ MÀU XANH

Đây xứ sở màu xanh, vui vẻ
Vì bài ca danh dự bán, cho không.
Gió từ biển xin nhẹ nhàng thổi để
Nghe hoạ mi đùa giỡn với hoa hồng.

Hãy xem kìa hoa hồng đang vẫy nhẹ
Cho bài ca được đáp lại trong tim.
Gió từ biển xin nhẹ nhàng thổi để
Nghe hoạ mi đùa giỡn với hoa hồng.

Không bàn cãi, cháu là cô bé
Còn chú nhà thơ, chứ tại sao không?
Gió từ biển xin nhẹ nhàng thổi để
Nghe hoạ mi đùa giỡn với hoa hồng.

Hêlia dấu yêu, xin lỗi nhé*.
Nhiều bông hoa đã gặp ở trên đường
Nhiều bông hoa vẫy chào nhưng chỉ
Một bông hoa cười mỉm thật dễ thương.

Ta cùng cười – cả chú và cháu nhé
Ta mỉm cười với xứ sở thân thương.
Gió từ biển xin nhẹ nhàng thổi để
Nghe hoạ mi đùa giỡn với hoa hồng.

Đây xứ sở màu xanh, vui vẻ
Dù cả cuộc đời vì bài hát cho không
Nhưng vì Hêlia trong bóng cành, bóng lá
Chim hoạ mi ôm ấp lấy hoa hồng.
8-4-1925.
----------------------
*Hêlia là con gái 6 tuổi của nhà báo P. Chagin, còn có tên gọi là Roza (Hoa hồng). Hoa hồngvà chim hoạ mi là một mô-típ quen thuộc của Ba Tư “người Ba Tư thường sử dụng hình tượng những bông hoa và những viên ngọc, chủ yếu là hình tượng những bông hồng. Chẳng hạn chúng ta bắt gặp Hafiz nói về sự sống của hoa hồng và tình yêu của chim hoạ mi “hỡi bông hoa hồng kiêu hãnh về sắc đẹp của mình, hãy nói một lời với con chim hoạ mi yêu thương đi”. Đối với người Ba Tư bản thân hoa hồng được xem là có tâm hồn, là người vợ chưa cưới yêu quí và tâm hồn nhà thơ vùi sâu vào tâm hồn của hoa hồng…” Hêghen. Mĩ học. Phan Ngọc dịch và giới thiệu. Nxb Văn học, 1999, tr. 587.

VỀ CÕI HƯ VÔ

Ta giờ đây đang dần dà đi khỏi*
Để về nơi huyền diệu, cõi hư vô
Rất có thể trong chặng đường sắp tới
Tôi đã phải lo chuẩn bị nấm mồ.

Những cánh rừng bạch dương sao yêu quá!
Mặt đất này! Những cồn cát yêu thương!
Giờ đứng trước đám đông người thiên cổ
Tôi biết làm sao dấu được nỗi buồn.

Tôi đã quá yêu những thứ trên đời
Được thể hiện cả trong hồn lẫn xác
Nơi có những cành dương liễu buông xuôi
Thả bóng xuống mặt nước hồ bàng bạc.

Trong yên lặng nảy sinh nhiều ý nghĩ
Tôi đã viết nhiều bài hát về tôi
Trên mặt đất cuộc đời dù chẳng dễ
Hạnh phúc sao tôi sống thở khí trời.

Tôi hạnh phúc đã hôn nhiều phụ nữ
Tôi đã nằm trên cỏ, đã ngắt hoa**
Và hạnh phúc vì với loài muông thú
Những bạt tai tôi chưa đánh bao giờ.

Ở bên kia chẳng có những cánh rừng
Không xào xạc sóng lúa mì óng ả
Nên trước những người ở chốn mông lung
Sao bỗng thấy giữa lòng tôi run quá.

Và tôi biết ở bên kia chẳng thể
Có những cánh đồng vàng rực trong sương
Nên bởi thế tôi vô cùng yêu quí
Những con người trên mặt đất yêu thương.
1924.

NGỌN GIÓ VÀNG MÊ MẨN

Ngọn gió vàng trên cánh rừng gào gọi
Tiếng động mềm như tuyết, mượt như tơ
Lần đầu tiên trong đời tôi nghĩ tới
Bởi xưa nay chưa để ý bao giờ.

Ngoài cửa sổ bầu trời đang sùi sụt
Tôi không tiếc thương mà cũng chẳng buồn
Tôi vẫn yêu cuộc đời này tha thiết
Tựa hồ như tình trong buổi đầu tiên.

Người phụ nữ nhìn theo cười lặng lẽ
Lòng đã bồi hồi. Chao ôi những bờ vai!
Xe tam mã như vành nôi yêu quí
Sẽ đưa tôi về tận chốn xa xôi.

Ôi hạnh phúc, ôi những điều may mắn!
Chốn trần gian hạnh phúc của con người.
Ai trong đời một lần khóc đau đớn
Có nghĩa là may mắn chẳng mỉm cười.

Ta cần sống thật nhẹ nhàng, đơn giản
Nhận hết về ta mọi thứ trên đời.
Nên vì thế ngọn gió vàng mê mẩn
Trên cánh rừng cứ gào gọi không thôi.
14-10-1925.

1 THÁNG NĂM

Có âm nhạc, những điệu nhảy và thơ
Có sự giả dối và nịnh hót…
Mặc người ta chửi tôi vì bài “Xtăngxơ”
Trong bài ấy, dù sao, có sự thật.

Tôi đã thấy ngày lễ một tháng Năm
Và ngạc nhiên lắm vậy
Tôi sẵn sàng cúi xuống và ôm
Tất cả phụ nữ và con gái.

Biết kể cho ai, biết đi đâu
Chẳng lẽ lại u sầu
Trước bao la biển trời nắng đẹp
Của Balakhan?

Biết làm sao cho con tim khỏi hát lên
Không rơi vào run rẩy
Chúng tôi đã hát bốn mươi nghìn
Và uống cũng vậy.

Thơ tôi ơi, đừng rối ren, mộng mị!
Mà hãy giản dị thôi!
Chúng ta uống chúc sức khỏe ngành dầu khí
Và những vị khách mời.

Tôi nâng cốc thứ nhất
Uống hết một hơi
Tôi uống trong ngày lễ tháng Năm này
Để mừng cho Hội đồng Dân ủy.

Cốc thứ hai cho khỏi say mềm
Và không quậy
Tôi tự hào chúc giai cấp công nhân
Theo lời của ai đấy.

Tôi uống cốc thứ ba
Như bậc vua chúa
Mừng cho những người nông dân
Bớt đi phần đau khổ.

Hãy uống, con tim! Nhưng đừng đổ đốn
Hủy hoại tháng ngày xanh…
Vì thế tôi uống cốc thứ bốn
Chỉ cho mình.
1925.

TỔ QUỐC YÊU THƯƠNG

Cây nằm ngủ. Bình nguyên thân thương sao
Cành ngải cứu hơi nước đeo trĩu nặng
Chẳng ở đâu còn có quê hương nào
Làm trỗi dậy trong lòng tôi hơi ấm.

Tất cả chúng ta đều chung số phận
Cứ thử đi hỏi hết thảy người ta –
Vừa đau khổ, vừa mừng, vui, buồn, giận
Dù sao ta sung sướng ở nước Nga.

Ánh trăng thanh bí huyền dài ngất ngểu
Liễu khóc thầm, thủ thỉ những hàng dương
Nhưng chẳng ai nghe tiếng kêu đàn sếu
Mà lại không yêu đồng ruộng quê mình.

Và giờ đây khi cuộc đời can hệ
Đến số phận tôi bằng ánh sáng mới hơn
Dù sao tôi vẫn là thi sĩ
Của ngôi nhà gỗ nhỏ vàng ươm.

Cứ hàng đêm, khi ngả xuống đầu giường
Lại nhìn thấy kẻ thù rất dữ dội
Tuổi trẻ nào đang khai khẩn đất hoang
Trên cánh rừng của tôi, trên đồng nội.

Nhưng dù sao tôi linh cảm được rằng
Tôi có thể yên lòng và tôi hát:
Hãy cho tôi được tổ quốc yêu thương
Yêu tất cả và nhẹ nhàng tôi chết.
7-1925.

CƠN GIÓ NHẸ

Cơn gió nhẹ. Buổi chiều xanh ảm đạm
Đôi mắt mở to tôi đứng lặng nhìn.
Những gà mái ở Ba Tư rất giống
Với những mái gà ở Riazan.

Trăng cũng thế, chỉ rộng hơn một chút
Chút vàng hơn và từ phía đằng bên
Trong đời này tình yêu anh và em
Với tất cả đều giống nhau y hệt.

Tôi không thể nào trong đêm ấm áp
Tôi không thể nào không hát không ca.
Các cô gái ôm người yêu dấu nhất
Như những chú gà thứ hai, thứ ba.

Chà, tình yêu! Tất cả đều quen biết
Tình yêu kia cũng biết những con mèo
Chỉ mình tôi, kẻ không nhà đi nhặt
Rất khiêm nhường những mảnh nát tình yêu.

Hạnh phúc không có. Nhưng chẳng buồn rồi
Có ở khắp nơi những con gà mái
Đối với tôi có ở khắp mọi nơi
Những cô gái đa tình trẻ dại.

Cùng với họ mọi niềm vui tôi nhận
Chỉ bằng thơ tôi nói với họ thôi:
Chính vì thế mà người ta yêu đời
Rằng cuộc đời khắp nơi đầy gà trống.
7-1925.

MUÔN ĐỜI NAY VẪN THẾ

Đã rõ ràng, muôn đời nay vẫn thế
Ta biết điều khi đến tuổi ba mươi
Ngày mỗi mạnh, những kẻ từng bất trị
Biết giữ luôn mối quan hệ với đời.

Em yêu ơi, anh gần ba mươi tuổi
Và cuộc đời ngày một đáng yêu hơn
Chính vì thế con tim này mơ thấy
Anh đang cháy lên bằng ngọn lửa hồng.

Nếu như cháy thì sẽ cho cháy hết
Không ngẫu nhiên ngọn lửa cháy thành màu
Anh tháo ra chiếc nhẫn từ con vẹt
Điềm báo rằng ta sẽ cháy cùng nhau.

Nhẫn đeo cho anh cô gái Xứ-gan
Rồi anh tháo từ tay trao em đó
Nên bây giờ khi buồn bã cây đàn
Anh không thể không nghĩ suy, lo sợ.

Trong đầu anh vũng lầy đang dạo bước
Và trong tim băng giá với sương mù
Có thể lắm, với một người nào khác
Chiếc nhẫn này em đã đem cho?

Và có thể khi yêu nhau đến sáng
Người ta tự mình sẽ vặn hỏi em
Sao từ nhà thơ buồn cười, ngớ ngẩn
Em biết khơi ra tình cảm chân thành.

Thôi đành vậy! Vết thương này sẽ qua.
Chỉ đắng cay nhìn thấy rìa cuộc sống.
Lần đầu tiên trong đời tên du đãng
Bị con vẹt kia nguyền rủa đánh lừa.
7-1925.

TÔI THẤY GIẤC MƠ

Tôi thấy giấc mơ. Con đường màu đen.
Con ngựa trắng. Bàn chân rất khỏe
Và ngồi trên con ngựa
Một cô gái đến với tôi
Cô gái xinh đẹp tuyệt vời
Nhưng mà không yêu dấu.

Ê, cây bạch dương nước Nga!
Con đường ta chật chội
Và cô gái như một giấc mơ
Chỉ dành cho người yêu dấu
Ngươi hãy giữ lấy cành
Như những bàn tay thành thạo.

Trăng chiếu sáng. Màu xanh mơ màng
Ngựa khua móng guốc.
Ánh trăng thanh bí huyền
Như dành cho một người duy nhất
Ánh sáng của người này không khác
Và người này không có trên đời.

Tên du đãng là tôi
Làm thơ thành say, thành ngớ ngẩn
Nhưng dù sao có sự nhanh nhẹn
Cho khỏi nguội lạnh con tim
Và vì nước Nga bạch dương
Tôi làm lành với người không yêu dấu.
7-1925.

CƠN BÃO TUYẾT

Cơn bão tuyết châm chích và vùi dập
Ánh trăng thanh lạnh lẽo chiếu trên trời
Giờ tôi lại thấy rìa làng quen thuộc
Và ngọn lửa hồng bên cửa sổ nhà tôi.

Ta đều khách lãng du, đâu cần nhiều lắm
Những gì đời cho tôi, tôi hát về người.
Giờ ngồi quanh bữa cơm chiều đầm ấm
Giờ tôi lại nhìn thấy mẹ già tôi.

Mẹ nhìn đâu mà nước mắt dầm dề
Rồi lặng im như không hề đau đớn
Con không thể nào quay được mặt đi
Để cốc chè trên bàn tay rơi xuống.

Ơi mẹ của con dịu dàng, thắm thiết
Xin mẹ quên đi những ý nghĩ buồn
Mẹ hãy nghe sau tiếng đàn của tuyết
Con kể mẹ nghe về cuộc đời con.

Con đã thấy nhiều, đã đi nhiều chốn
Đã yêu nhiều và đau khổ cũng nhiều
Rồi từ đó uống rượu và gây chuyện
Tốt nhất mẹ đừng thấy đứa con yêu.

Và bây giờ con nằm đây sưởi ấm
Áo treo lên và giày cởi vất ra
Con lại vui và lại đang hy vọng
Vào vận may như thuở ấu thơ.

Ngoài cửa sổ bão tuyết đang nức nở
Trong tiếng ồn ào hoang dã đau thương
Tôi cứ ngỡ những cây gia trút lá
Những cây gia trắng xoá ở trong vườn.
20-9-1925.

MỘT ĐIỀU GÌ LÂNG LÂNG

Một điều gì lâng lâng, màu xanh, đằm thắm…
Yên lặng quê tôi sau bão táp, mưa giông
Và tâm hồn tôi – cánh đồng vô tận –
Thở bằng hương thơm của mật, hoa hồng.

Tôi lặng im. Tháng năm làm nên chuyện
Những gì đã qua không trách cứ, không thương.
Tựa hồ như cỗ xe ba ngựa chiến
Phóng điên cuồng khắp mọi nẻo quê hương.

Bụi mù khắp nơi. Ngựa khua móng guốc
Rồi biến theo tiếng huýt quỉ sa-tăng
Và giờ đây chốn núi rừng cô độc
Lại nghe ra như lá rụng trong vườn.

Tiếng chuông kêu hay tiếng chuông đồng vọng?
Lòng tôi lắng nghe tất cả lặng yên.
Tâm hồn ơi, ta và mi đã phóng
Qua chặng đường bão tố được định nên.

Ta thấy gì, thử đem ra xét đoán
Trên quê hương những gì đã xảy ra
Nơi mọi người đã làm ta hờn giận
Vì lỗi của người và lỗi của ta.

Ta nhận về cả điều chưa từng nói
Chỉ một điều thương tiếc tuổi ba mươi –
Ta đòi hỏi những điều rất ít ỏi
Lại bỏ quên trong quán rượu hết rồi.

Nhưng cây sồi non không hề cúi xuống
Không rữa mục ra như hoa cỏ trên đồng…
Ôi tuổi trẻ của tôi không kìm hãm
Mi giống như người bạt mạng, tiêu vong!
1925.

ÁNH TRĂNG THANH LAI LÁNG

Ánh trăng thanh sao mà lai láng thế
Và nỗi buồn bình nguyên rộng mông mênh
Đó, những gì tôi nhìn vào tuổi trẻ
Từng ghét và yêu không chỉ một mình.

Trên những nẻo đường héo khô rặng liễu
Tiếng bánh xe lăn kẽo kẹt, nặng nề
Dù cho gì tôi cũng không thể chịu
Nghe những lời buồn bã, não nùng kia.

Tôi hững hờ với những nhà rách nát
Ngọn lửa hồng không còn thấy đáng yêu
Cả ngọn gió mùa xuân tươi mát
Cũng chẳng còn yêu bởi đồng ruộng đói nghèo.

Lòng tôi bây giờ đã mê điều khác
Trong bóng vàng run rẩy của vầng trăng
Qua đá dựng và qua sắt thép
Tôi nhìn ra sức mạnh của quê mình.

Quá đủ rồi! Ơi nước Nga đồng ruộng
Với cày chìa vôi lê bước trên đồng.
Vẻ nghèo khó nhìn vào mà đau đớn
Không cầm lòng dù dương liễu, bạch dương…

Tương lai tôi rồi ra sao không biết
Có thể cuộc đời không còn chỗ để tôi theo
Nhưng dù sao nhìn nước Nga gang thép
Cũng còn hơn nhìn thấy nước Nga nghèo.

Và trong khi nghe rền vang tiếng máy
Trong muôn ngàn bão tố, cuồng phong
Thì lòng tôi không còn mong nghe thấy
Tiếng bánh xe lăn kẽo kẹt trên đồng.
1925.

LÁ RỤNG LÁ RƠI

Lá rụng, lá rơi.
Ngọn gió đang nức nở
Tiếng trầm xuống và dài.
Có ai làm cho con tim vui vẻ?
Có ai an ủi nó, bạn ơi?

Với đôi mí mắt trĩu nặng
Tôi nhìn lên ánh trăng mờ.
Nghe tiếng gáy của những con gà trống
Trong không gian tĩnh lặng mùa thu.

Trước rạng đông. Màu xanh. Tươi mát.
Những vì sao may mắn trên trời.
Tôi chẳng biết được điều tôi mong ước
Chẳng biết được điều tôi mong muốn cho tôi.

Biết ước mong chi dưới gánh nặng cuộc đời
Chẳng lẽ trách ngôi nhà, trách số phận?
Giá mà được, bây giờ tôi chỉ muốn
Ngắm cô gái ngồi bên cửa sổ xinh tươi.

Để đôi mắt của nàng xanh thắm
Chỉ nhìn tôi
Mà không nhìn ai khác
Và để bằng tình cảm mới và lời
Nàng an ủi con tim đang thổn thức.

Để dưới ánh trăng bàng bạc
Tôi nhận về hạnh phúc may mắn cho mình
Để tôi sẽ lặng người theo bài hát
Và để với tuổi trẻ vui tươi người khác
Tôi không tiếc thương cho tuổi trẻ của mình.
8-1925.

NGÔI NHÀ THẤP

Ngôi nhà thấp, cánh cửa màu xanh thắm
Tôi không thể quên được nó bao giờ
Tiếng ngân vang của ngày chưa lâu lắm
Giờ đã trở thành dĩ vãng mờ xa.

Đến hôm nay tôi vẫn nằm mơ thấy
Cánh đồng làng, đồng cỏ, khu rừng
Màu xam xám hiện ra che lại
Trời phương bắc nghèo khó thân thương.

Lòng khâm phục giờ tôi không thể biết
Và chẳng mong mất hút chốn rừng xa
Nhưng có lẽ đến muôn đời muôn kiếp
Tôi mang sự dịu dàng của tấm lòng Nga.

Tôi đã từng yêu những đàn sếu xám
Với tiếng kêu của chúng hướng về xa
Bởi một điều trên bao la đồng ruộng
Chẳng bao giờ chúng được ăn no.

Chỉ cần nhìn màu lá của bạch dương
Và rặng liễu cúi mình trên mặt nước
Rồi được nghe tiếng huýt gió thân thương
Là có thể dễ dàng chết được.

Tôi chỉ mong cho tôi được không yêu
Nhưng mà rồi không thể nào học được
Ơi màu xanh của hoa cỏ thân yêu
Người với ta dịu dàng thân thuộc.

Chính vì thế, những ngày chưa lâu lắm
Giờ đã đi vào dĩ vãng mờ xa…
Ngôi nhà thấp, cánh cửa màu xanh thắm
Tôi không thể quên được nó bao giờ.
1924.

NGƯỜI CẦM LÁI

Chưa từng có ai
Điều khiển hành tinh nổi
Và cũng chưa có ai
Bài hát của tôi ca ngợi.
Chỉ có ông
Với bàn tay cầm lái của mình
Nói rằng thế giới
Là một Đại gia đình.

Tôi không bị cám dỗ
Bởi những khúc hát anh hùng
Và không run sợ
Từng thớ thịt đường gân
Mà tôi hạnh phúc rằng
Trong thời u ám
Tôi bằng những tình cảm
Đã hít thở cùng với ông
Và sống bằng.

Không phải chúng ta
Tất cả đều
Gần gũi
Với cảnh lên voi
Và xuống ngựa…
Như chàng trai khiêm nhường
Từ thành phố Xim-biếc
Trở thành người cầm lái
Của đất nước, quê hương.

Giữa những con sóng ầm ầm
Ông dọn sạch quang
Rất nghiêm khắc, nhẹ nhàng
Và dịu dàng, đằm thắm
Ông có nhiều ý tưởng
Theo phong cách Mác-xít
Nhưng ông làm việc
Hoàn toàn theo kiểu Lênin.

Không!
Đây không phải cảnh bạo ngược ngang tàng
Không phải nổi loạn và ngai vàng
Của Pu-ga-chốp!
Ông không hề đặt
Một ai úp mặt vào tường
Mà tất cả được làm
Theo luật pháp.

Ông đầy trí thông minh
Và lòng dũng cảm
Chỉ một điều ông quyết định
Cầm lái là để cho
Trước mũi tàu
Những con sóng vỡ ra
Giành khoảng bao la rộng lớn
Cho con tàu.

Ông – người cầm lái con tàu
Người thuyền trưởng
Liệu ông có khiếp đảm
Trước bão tố cuồng phong?
Bởi người ta tập trung
Đến từ các nước
Và tất cả Đảng
Là những thuỷ thủ của ông.

Chớ nhát gan
Ai người chưa quen với biển:
Họ vì những điều hứa hẹn
Tốt đẹp vô cùng
Và khi bước lên bến
Sẽ là những cuốn sách chỉ nam.

Thì khi đó nhà thơ
Có số phận khác
Và không phải tôi
Mà ông sẽ hát
Bài ca đấu tranh
Cho các bạn
Bằng những lời
Mới và khác hẳn.

Ông sẽ nói rằng:
Chỉ có người bơi giỏi
Đã được luyện rèn
Trong cuộc đấu tranh
Mở ra cho nhân loại
Một hành tinh
Chưa từng có ai nhìn thấy.
17-01-1925.

MỘT BIỂN TIẾNG

Một biển tiếng của những bầy chim sẻ.
Còn màn đêm như có vẻ rõ ràng
Luôn luôn như vậy qủa là tuyệt thế.
Còn màn đêm như có vẻ rõ ràng
Trên những đôi môi trinh trắng, hồn nhiên
Một biển tiếng của những bầy chim sẻ.

Ái chà chà! Mặt trăng chiếu sáng
Dù có đem quăng vào nước vẫn hay.
Tôi không hề mong muốn sự yên lặng
Trong thời tiết màu xanh này.
Ái chà chà! Mặt trăng chiếu sáng
Dù có đem quăng vào nước vẫn hay.

Em thân yêu, có phải em? người ấy?
Những bờ môi này không hề mệt mỏi.
Những bờ môi này như dòng nước đang tuôn
Làm đã cuộc đời trong những nụ hôn.
Em thân yêu, có phải em? người ấy?
Có phải bên tai anh thỏ thẻ hoa hồng?

Anh không biết điều gì sẽ xảy ra.
Có thể gần hay là ở đâu xa
Có tiếng sáo mừng vui đang thổn thức.
Trong một buổi chiều êm
Anh yêu quí những đường viền trên ngực.
Có tiếng sáo mừng vui đang thổn thức
Anh không biết điều gì sẽ xảy ra.
1925.

HÃY CHÁY LÊN NGÔI SAO

Hãy cháy lên ngôi sao, đừng rụng nhé
Và những tia lạnh lẽo hãy tuôn ra
Bởi một điều sau bờ tường nghĩa địa
Con tim này đang sống chẳng hề khua.

Ngươi chiếu bằng mùa thu và lúa mạch
Và trải đầy sự yên tĩnh trên đồng
Bằng run rẩy tựa như lòng thổn thức
Của những bầy sếu còn lại trên không.

Còn tôi đây ngẩng đầu lên trong gió
Dường như trong rừng nhỏ, ở sau đồi
Tôi lại nghe một bài ca ai đó
Hát về quê hương, về mái nhà tôi.

Và mùa thu với màu vàng úa
Làm vơi đi sinh lực của bạch dương.
Cho những người tôi đã yêu rồi bỏ
Tiếng khóc rơi trên cát chiếc lá vàng.

Tôi vẫn biết được rằng sắp tới
Không tại tôi, không do lỗi của người
Dưới bức tường quanh nấm mồ ngắn ngủi
Tôi đành phải nằm ở đó mà thôi.

Ngọn lửa hồng thân thương rồi tắt hẳn
Và con tim sẽ thành bụi thành tro
Bạn bè tôi sẽ đặt hòn đá xám
Và dòng chữ vui được viết bằng thơ.

Nhưng trong khi nghe nỗi buồn đưa linh
Tôi viết ra cho mình câu dễ hiểu:
Hắn đã từng yêu quê hương của mình
Cũng giống như thằng say yêu quán rượu.
8-1925.

ĐỜI DỐI GIAN

Đời – dối gian với nỗi buồn say mê
Chính vì thế mà cuộc đời rất mạnh
Rằng cuộc đời bằng bàn tay vụng về
Đang viết nên những ngôn từ đau đớn.

Tôi thường xuyên khi đôi mắt khép vào
Tôi nói rằng: “Chỉ con tim lo ngại
Đời – dối gian nhưng đời vẫn đẹp sao
Những niềm vui được làm bằng giả dối.

Tôi ngước mắt nhìn bầu trời xám xịt
Số phận mình tôi đoán, nhìn vào trăng
Hãy yên tâm, kẻ người trần mắt thịt
Đừng đòi chi cái sự thật không cần”.

Tuyệt vời thay trong gió anh đào dại
Nghĩ cuộc đời này giống một con đường
Mặc cho dối gian những người bạn gái
Và dễ dàng thay đổi những bạn thân.

Mặc người ta với lời lẽ dịu dàng
Mặc lưỡi người còn sắc hơn dao ngọt
Tôi sống đây từ lâu đã sẵn sàng
Với tất cả tôi quen không thương xót.

Những đỉnh cao làm hồn tôi lạnh giá
Ấm áp đâu ra từ ánh sao trời.
Những người tôi từng yêu, giờ đã bỏ
Những kẻ tôi sống bằng – giờ họ quên tôi.

Dù như người bị cuộc đời xua đuổi
Với nụ cười tôi nhìn buổi ban mai
Mặt đất này tôi yêu thương, gần gũi
Tôi mang ơn tất cả cuộc đời này.
8-1925.

NÀO, HÔN ANH ĐI

Nào, hôn anh đi, em hãy hôn anh
Dù đau đớn, dù cho máu chảy.
Không hoà nhập giữa lý trí lạnh lùng
Và con tim bừng lên như lửa cháy.

Chiếc cốc vại lật úp trên bàn
Giữa những người vui ta không như vậy
Bạn gái ơi, một điều em có thấy
Trên mặt đất ta sống chỉ một lần!

Em hãy xem bằng lặng lẽ nét nhìn
Và hãy trông: qua màn sương ẩm ướt
Mặt trăng giống như con quạ màu vàng
Đang bay liệng, lượn lờ trên mặt đất.

Nào, hãy hôn anh đi! Anh muốn lắm
Một bài ca cái chết hát cho anh
Rõ một điều cái chết này linh cảm
Kẻ đang ngồi ngự trị giữa trời xanh.

Ôi thế lực úa tàn phai nhạt!
Nếu phải chết thì ta sẽ chết!
Trước khi chết đôi môi người thương
Ta muốn, giá mà được hôn.

Để muôn đời trong giấc ngủ màu xanh
Không giấu diếm và xấu hổ không cần
Trong tiếng rì rào của anh đào dại
Vang lên lời: “Em mãi mãi của anh”.

Và để trên chiếc cốc vại ánh đèn
Chiếu vào bọt sùi lên không tắt
Người bạn gái hãy uống và hãy hát:
Trên mặt đất ta sống chỉ một lần!
1925.

KHÔNG TRỞ VỀ

Không trở về ngôi nhà của mẹ cha
Tôi – người lãng du muôn đời muôn kiếp.
Đứng bên đầm về kẻ đã đi xa
Cứ mặc cho bụi gai dầu than khóc.

Cứ mặc cho những đồng cỏ cong vênh
Bằng cây tầm ma về tôi nhắc đến
Và vòng cung vang lên lúc nửa đêm
Lời cây hoa chuông như người mau miệng.

Mặt trăng kia đang đứng ở trên cao
Những chiếc mũ không làm sao ném đến.
Bài hát không nhận ra điều bí ẩn
Sống ở đâu và chết ở đâu.

Nhưng mà khi cảm thấy rằng già cả
Dẫn về quê tất cả mọi con đường
Những chiếc xe buồn thiu sẽ chở
Một nửa xác người, một nửa bộ xương.

Chẳng vô tình từ ngày xửa ngày xưa
Trong dân gian có một câu thành ngữ:
Ngay cả con chó luôn luôn trở về
Trút hơi thở cuối cùng trên sân chủ.

Tôi trở về với ngôi nhà của mình
Đã sống đời kẻ lãng du tội nghiệp…
. . . . . .
Đứng bên đầm trong buổi chiều màu xanh
Bụi gai dầu cảm động trào nước mắt.
1925.

BÌNH MINH ĐANG GỌI RA

Bình minh đang gọi ra bình minh khác
Trên cánh đồng lúa mạch bốc khói sương…
Tôi nhớ về người tôi thương mến nhất
Nhớ mẹ hiền già lão, yêu thương.

Như ngày trước mẹ đi ra đồi nhỏ
Nắm chặt trong tay cây gậy của mình
Mẹ nhìn vào đôi dày trăng đã cũ
Đang bơi trên dòng sông ngủ mơ màng.

Và cay đắng trong lòng, con biết mẹ
Với một nỗi lo và một nỗi buồn
Rằng giờ đây thằng con trai của mẹ
Đã không còn nhớ gì đến quê hương.

Rồi sau đó mẹ đi ra nghĩa địa
Mẹ nhìn vào hòn đá xám chằm chằm
Mẹ trút ra hơi thở dài nhè nhẹ
Mẹ tiếc thương những anh, chị em con.

Mặc chúng con trưởng thành trong cay đắng
Còn các em đã lớn tựa mùa xuân
Dù sao mẹ đôi mắt hiền, sống động
Đừng để cho dâng ngập nỗi đau buồn.

Quá đủ rồi! Khổ đau đã lắm!
Giờ đến lúc mẹ thấy một điều rằng
Cả cây táo cũng vô cùng đau đớn
Khi phải trút đi những chiếc lá vàng.

Bởi một điều niềm vui là hiếm lắm
Như tiếng ngân vang buổi sớm mùa xuân
Đối với con nếu trên cành rữa xuống
Thì cháy thành tro trong gió còn hơn.
1925.

THÁNG NĂM XANH

Tháng năm xanh. Trời ấm áp màu hồng
Chuông bờ giậu không kêu lên xủng xoảng
Cây ngải cứu toả ra mùi hương
Anh đào ngủ trong áo choàng màu trắng.

Trên hai cánh của ô cửa sổ
Đóng vào khung những rèm sáo mỏng manh
Trăng đồng bóng đang ra sức thêu vẽ
Trên nền nhà những viền, dải đăng ten.

Cái phòng khách của nhà tôi dù nhỏ
Nhưng tinh tươm. Tôi sắp xếp cho mình…
Buổi chiều này thấy cuộc đời yêu quá
Như kỷ niệm về người bạn thân thương.

Vườn bốc lên tựa hồ như đám cháy
Và mặt trăng cố rán hết sức mình
Trăng muốn để cho mỗi người run rẩy
Bởi một lời nhức nhối “mãi yêu anh”.

Chỉ có tôi trong ấm áp màu hồng
Dưới tiếng phong cầm tháng Năm vui vẻ
Tôi không còn mong ước gì hơn
Đến tận cùng tôi nhận về tất cả.

Tôi nhận về – hãy hiện ra, hãy đến
Cả nỗi đau và cả vẻ hân hoan…
Hoà bình cho ngươi, cuộc đời tĩnh lặng
Hoà bình cho ngươi, hơi mát màu xanh.
1925.

TẶNG EM GÁI SHURA 1

Anh chưa thấy ai người xinh như thế
Nhưng em biết không, có một điều này
Trong lòng anh có một điều ganh tị –
Em gợi lại thời tuổi trẻ mê say.

Em – câu hát màu lam thời tuổi trẻ
Em của anh biết mấy yêu thương.
Con bò ta giờ sống ra sao nhỉ
Có còn vân vê những cọng rơm buồn?

Câu em hát sao mà yêu đến thế
Làm dịu trong anh giấc mộng tuổi thơ.
Cây thanh lương trà có còn cháy đỏ
Rắc lá đầy lên cửa sổ trắng mờ?

Mẹ giờ hát bài gì bên khung cửi?
Làng quê ta anh từ giã muôn đời
Chỉ biết rằng bão tuyết rừng rực cháy
Dồn lên thềm những chiếc lá vàng rơi.

Anh biết rằng tru khẽ về ta đó
Thay cho nước mắt và âu yếm ngọt ngào
Con chó già phút ra đi trước ngõ
Ai oán giã từ như đã chết nàng dâu.

Nhưng mà thôi ta đừng quay lại nữa
Bởi một điều ai quay được thời gian.
Như tình yêu, như niềm vui, nỗi khổ
Là chiếc khăn xinh đẹp của Riazan.
13-9-1925.

TẶNG EM GÁI SHURA 2

Em hãy hát bài ca mà thuở trước
Hát ru ta đã từng hát mẹ già
Anh chẳng tiếc thương những điều mong ước
Dẫu không thành, anh vẫn tiếp lời ca.

Anh đã từng quên và anh đã biết
Nên bây giờ nghe hồi hộp trong tim
Có vẻ như từ ngôi nhà thân thiết
Nghe run run trong giọng hát của em.

Em hãy hát cho anh nghe bài hát
Cũng như em, giai điệu của quê hương
Và anh sẽ khép mắt vào một chút
Để ngắm nhìn lại những nét thân thương.

Hát đi em, niềm vui cho anh đấy
Đến muôn đời anh vẫn mãi yêu thương
Hàng giậu cửa trong vườn thu khép lại
Và chiếc lá rơi, rụng xuống trong vườn.

Hát đi em để cho anh nhớ lại
Những bóng hình giờ đang ở rất xa
Anh sung sướng và anh hình dung thấy
Mẹ yêu kính của ta cùng với bầy gà.

Đến muôn thuở anh vẫn còn yêu mãi
Giọt sương móc trên cành lá bạch dương
Những chiếc lá vàng dệt làn tóc rối
Chiếc áo bên ngoài chất phác, thân thương.

Và anh thấy trong lòng mình thanh thản
Con tim rộn ràng với men rượu, lời ca
Anh ngỡ em – cây bạch dương đang đứng
Vẫy chào anh bên cửa sổ hiên nhà.
13-9-1925.

TẶNG EM GÁI SHURA 3

Anh là kẻ đi ngang qua cuộc đời
Còn em giơ cánh tay vui ra vẫy!
Trên vầng trăng mùa thu này cũng vậy
Ánh sáng dịu êm, âu yếm, gọi mời.

Lần đầu tiên anh sưởi ấm từ trăng
Lần đầu tiên sưởi ấm từ hơi lạnh
Giờ anh sống và lại đang hy vọng
Vào một tình yêu mà nay đã không còn.

Điều này được làm nhờ bình nguyên của ta
Miền đất rộng mênh mông, vùng cát mặn
Và nhàu nát sự ngây thơ trong trắng
Nỗi buồn thương cho ai đó ruột rà.

Chính vì thế muôn đời không giấu diếm
Rằng tình yêu không riêng rẽ, một mình
Một tình yêu của cả em và anh
Là tình yêu quê hương mình yêu mến.
13-9-1925.

TẶNG EM GÁI SHURA 4

Trái đất này mới lắm mèo làm sao
Anh và em không bao giờ đếm nổi
Cây đậu thơm thấy trong giấc chiêm bao
Và ngôi sao xanh giữa trời vẫy gọi.

Thực hay mơ, hay là đang ngái ngủ
Chỉ nhớ rằng từ ngày tháng rất xa
Con mèo kêu khò khò trên giường ngủ
Nhìn sang anh với đôi mắt hững hờ.

Còn anh khi đó chỉ là cậu bé
Nhưng đùa vui theo câu hát của bà
Mèo nhảy xổ vào giống như hổ trẻ
Vồ cuộn len của nó bị văng ra.

Tất cả qua rồi. Bà không còn nữa
Và thế rồi sau đó một vài năm
Từ con mèo người ta làm chiếc mũ
Chiếc mũ này ông mình đội đã sờn.
1925.

CÒN KHÓC MÃI TRONG HỒN

Mỗi chúng ta đều mong ước vận may
Người chài lưới – mong thuyền về đầy cá
Người nông dân – mong con ngựa, cái cày
Làm ra bánh mì quanh năm đầy đủ.

Ta uống nước đều từ cốc, từ chén
Cũng có thể từ hoa súng, hoa mơ
Nơi vực thẳm có mây hồng bay lượn
Sẽ không nguôi vàng ánh ở đôi bờ.

Ta sung sướng khi nằm trên cỏ dại
Dán mắt vào mặt nuớc phẳng như gương
Bỗng nghe thấy cõi lòng ta tê tái
Ánh mắt ai nhìn hờn dỗi, yêu thương.

Thương chim cuốc kêu hoài… Ôi chim cuốc..
Kêu cho ngày cứ sáng mãi không thôi
Nơi con tim biết nuôi niềm ao ước
Sẽ vui lên dưới gánh nặng cuộc đời.

Chỉ có tôi quên mình kẻ nông dân
Nên giờ đây tôi tự mình kể lại
Lạ lùng chăng nơi cuộc sống an nhàn
Tôi lại nhớ rừng, nhớ đất cày ải.

Ai cứ ngỡ rằng thương cho ai đấy
Ngỡ như mình đã từ chối quê hương
Ai những kẻ từ bùn lầy lớn dậy
Tiếng chim xưa còn khóc mãi trong hồn.
12-6-1925.

MÀN SƯƠNG XANH

Màn sương xanh. Cánh đồng tuyết trắng
Ánh trăng thanh mỏng mảnh vàng chanh.
Con tim ngọt ngào với nỗi đau yên lặng
Một điều gì gợi nhớ tháng ngày xanh.

Tuyết bên thềm như ai rắc cát trắng
Dưới trăng thanh có ai nói nên lời
Tôi kéo mũ lông mèo trùm xuống trán
Rồi lặng lẽ rời ngôi nhà của cha tôi.

Tôi lại về đây, quê hương thân thiết
Bạn bè tôi còn ai nhớ, ai quên?
Tôi buồn như kẻ hành hương tội nghiệp –
Người chủ ngày xưa ngôi nhà gỗ của mình.

Tôi lặng lẽ vò nhàu chiếc mũ mới
Màu lông chồn không hợp với hồn tôi.
Tôi hồi tưởng về bà, về ông ngoại
Tôi nhớ về nghĩa địa trắng tuyết rơi.

Tất cả ngủ yên, chúng ta đều đến đấy
Trong cuộc đời này dù muốn, dù không –
Chính vì thế mà tôi luôn nhận thấy
Với nhân gian tôi trải hết cõi lòng.

Chính vì thế mà suýt bật khóc oà
Rồi mỉm cười, cõi lòng tôi chợt tắt –
Con chó nhỏ trên thềm và ngôi nhà
Tựa hồ như nhìn thấy lần sau chót.
24-9-1925.

QUÊN HẾT SỰ ĐỜI

Khu rừng nhỏ. Mênh mông thảo nguyên
Ánh trăng thanh trải dài, rộng khắp.
Giờ đột ngột bỗng lại nghe vang lên
Trong không gian tiếng kêu lục lạc.

Con đường ta không phẳng lì, không đẹp
Nhưng ta yêu, ta thương mến suốt đời
Theo đường này đã muôn đời, muôn kiếp
Mọi người Nga đi trên đó mà thôi.

Chà, các ngươi, những cỗ xe trượt tuyết!
Tiếng kêu vang lạnh cóng gỗ cây dương.
Bố của tôi – người nông dân thứ thiệt
Lẽ tất nhiên, tôi con của nhà nông.

Tôi đâu có cần chi sự nổi tiếng
Là nhà thơ - tôi cũng chẳng bận lòng.
Miền quê nghèo xác xơ thương mến
Tôi không nhìn thấy nó đã nhiều năm.

Có ai người dù một lần nhìn thấy
Miền quê này, mặt nước phẳng như gương
Mà lại không vui mừng nhường ấy
Được hôn từng bàn chân của bạch dương.

Thì làm sao mà tôi không rơi lệ
Khi trong cơn giá lạnh mùa đông
Hay mùa xuân theo tiếng đàn vui vẻ
Với tuổi thanh xuân tươi trẻ của làng.

Ơi phong cầm, ngươi mang hồn dân tộc
Có biết không, sau tiếng hát của ngươi
Không chỉ một niềm vinh quang khó nhọc
Nghe tiếng reo vang quên hết sự đời.
21/22-10-1925.

GỬI CHÚ CHÓ NHÀ KACHALOV

Jim, hãy đưa ta bàn chân lấy may
Bàn chân thế chưa bao giờ được ngắm.
Nào, hai ta cùng sủa dưới trăng này
Trong tiết trời lặng yên và thanh vắng
Jim, hãy đưa ta bàn chân lấy may.

Nào, Jim yêu, đừng liếm ta rối rít
Hiểu cùng ta một điều tối giản đơn
Bởi đời là gì Jim đâu có biết
Có biết đâu đáng sống lắm trên trần.

Chủ của Jim đáng yêu và danh tiếng
Khách khứa thường hay lui tới đầy nhà
Ai cũng cố mỉm cười và âu yếm
Vuốt ve bộ lông Jim mượt như tơ.

Trong loài chó, quả là Jim tuyệt đẹp
Với vẻ đáng yêu, tin cậy, dịu dàng
Jim chẳng thèm hỏi han chi ai hết
Như người say, cứ sấn đến đòi hôn.

Jim yêu dấu, giữa bao nhiêu khách đấy
Có đủ hạng người thế nọ thế này.
Nhưng một nàng buồn, lặng hơn hết thảy
Có bỗng tình cờ từng ghé đến đây.

Nếu nàng đến, giao phó cho Jim đấy
Dù vắng ta, hãy đắm đuối nhìn nàng
Thay ta hôn bàn tay thật dịu dàng
Vì tất cả, có và không có lỗi.
1925

NGỰA VÀ XE TRƯỢT TUYẾT

Những con ngựa và những xe trượt tuyết
Rõ một điều quỉ mang xuống trần gian.
Trên thảo nguyên phi nước đại ngang tàng
Tiếng nhạc ngựa cười vang, trào nước mắt.

Không trăng sáng, chẳng còn nghe tiếng chó
Phía ngoài rìa chốn hoang mạc xa xăm
Hãy gắng giữ, cuộc đời ta điên cuồng
Đến muôn thuở ta đã già đâu chứ.

Mặc đêm tối, hãy hát lên xà ích
Nếu ngươi cần ta sẽ hát cùng ngươi
Hát về một thời tuổi trẻ vui tươi
Về ánh mắt những cô nàng tinh nghịch.

Có nhiều khi mũ lông ngươi đội lệch
Rồi gióng ngựa vào giữa hai càng xe
Chỉ người ta kêu tên, hãy nhớ về
Khi đè trên lớp cỏ khô, ghì chặt.

Và phong thái lấy từ đâu chẳng biết
Khi giữa đêm hôm khuya khoắt vắng tanh
Đã từng rủ rê không chỉ một nàng
Sau tiếng đàn ta-lin-ka khoan nhặt.

Tất cả đi qua, tóc ta giờ thưa bớt
Ngựa không còn, sân nhà rộng thênh thang
Tiếng đàn nay đã chùng xuống, u buồn
Quên hết mất những điều xưa đã học.

Nhưng dù sao, lửa lòng đâu đã tắt
Ta vẫn còn yêu tuyết với giá băng.
Về tất cả những gì đã xa xăm
Tiếng nhạc ngựa cười vang trào nước mắt.
19-9-1925.

ĐÊM MÀU XANH

Đêm màu xanh và đêm đầy trăng
Ta xưa trẻ trung, xinh đẹp đã từng.

Không giữ lại và không hề lặp lại
Tất cả bay qua… bay xa… bay mãi…

Ánh mắt nhạt nhòa, con tim giá băng…
Hạnh phúc màu xanh! Ôi những đêm trăng!
05-10-1925

BÌNH NGUYÊN TUYẾT TRẮNG

Bình nguyên tuyết trắng, trăng màu trắng
Chiếc áo quan trùm kín cả đất trời.
Những cây bạch dương khóc trong rừng vắng
Ai chết nơi này? Ai chết? Chính là tôi?
1925

ÔI BÃO TUYẾT

Ôi bão tuyết, rõ mi đồ quái quỉ
Đóng hàng đinh trắng toát lên mái nhà.
Chỉ có ta, chỉ mình ta không sợ
Con tim ngang tàng ta đóng tiếp vào mi.
1925

TẠM BIỆT NHÉ, BẠN TÔI

Tạm biệt nhé, bạn tôi, xin tạm biệt
Bạn thân yêu, bạn trong trái tim này
Dù biệt ly theo ý trời định trước
Vẫn hẹn rằng sẽ gặp gỡ ngày mai.

Tạm biệt nhé, chẳng lời, không tay bắt
Chớ để nỗi buồn dâng ngập bờ mi
Trên đời này cổ xưa là cái chết
Nhưng sống, tất nhiên, cũng chẳng mới gì.
1925

ÁO MÀU TRỜI

Áo màu trời và màu xanh đôi mắt
Tôi không hề nói cho em sự thật.

Em hỏi tôi: “Bão tuyết có xoáy không?
Để lấp lò sưởi và đi trải giường?”

Tôi trả lời em: “Từ trên cao lắm
Có ai đấy rắc đầy hoa bụi trắng.

Em lấp lò đi và hãy trải giường
Không có em anh nghe bão trong lòng”.
1925.

CƠN BÃO KHÓC

Như cây vĩ cầm, cơn bão khóc
Cô gái dễ thương, nụ cười ác độc
Tôi rụt rè trước ánh mắt màu xanh?
Cần nhiều thứ và nhiều thứ không cần.

Ta chẳng giống nhau và thật xa xôi
Em còn trẻ, còn tôi sống hết rồi.
Hạnh phúc cho tuổi trẻ, còn cho tôi – kỷ niệm
Là đêm tuyết trắng trong cơn gió lạnh.

Cơn bão tố với tôi là vĩ cầm
Trong lòng tôi sóng gió nụ cười em.
10-1925.

TẠM BIỆT NHÉ, BAKU!

Tạm biệt nhé, Baku! Không còn gặp lại.
Một nỗi buồn đau, sợ hãi trong hồn.
Con tim này đớn đau, gần gũi
Và mạnh hơn, lời giản dị: bạn thân.

Tạm biệt nhé, Baku! Màu xanh Tuyếc
Máu lạnh tanh, sức lực yếu dần.
Nhưng ta mang hạnh phúc này đến chết
Ngọn sóng Caxpiên, tháng Năm Balakhan.

Tạm biệt nhé, Baku! Như bài ca đơn giản
Lần cuối cùng ôm người bạn thân thương…
Như bông hồng vàng, cái đầu của bạn
Gật đầu trong làn khói tử đinh hương.
5-1925.

NHƯ CHIM KHÔNG CÁNH

Bầu trời xám, em nhìn xem, đẹp thế
Treo lửng lơ, dán vào ánh mắt nhìn
Em đừng nghĩ anh không tin Thượng Đế
Thế tại sao anh cầu nguyện hằng đêm.

Anh cần lắm, anh rất cần cầu nguyện
Và anh mong hơi ấm của người ta
Để hồn anh như con chim không cánh
Từ mặt đất này không thể bay xa.
10-1925.

LÒNG VẪN NHỚ VỀ EM

Người yêu ơi, anh nhớ
Mái tóc em sáng ngời
Chẳng dễ dàng, mừng rỡ
Phải xa em, em ơi.

Anh nhớ mãi những đêm
Rừng bạch dương xao động
Ngày khi đó ngắn hơn
Ánh trăng thu dài rộng.

Anh nhớ mãi lời em:
“Thời gian trôi thấm thoắt
Anh mãi mãi quên em
Khi bên người yêu khác”.

Hôm nay cành hoa nở
Nhắc lại mối tình xưa
Êm đềm tay anh thả
Lên tóc những cánh hoa.

Con tim không quên được
Kỷ niệm xưa êm đềm
Giờ bên người yêu khác
Lòng vẫn nhớ về em.
1925.

ĐÊM TRĂNG

Đêm trăng sáng thế này tôi chẳng thể!
Biết làm sao ngủ được dưới trăng này
Tôi hình như vẫn đang còn gìn giữ
Ở trong lòng tuổi trẻ đã vụt bay.

Người bạn gái của một thời xa vắng
Trò chơi này em chớ gọi yêu thương
Thà cứ để ánh trăng này yên lặng
Đến cùng anh trăng rọi xuống đầu giường.

Vẻ bạo dạn nhường này thôi cứ để
Ánh trăng thanh vẽ những nét ngoằn ngoèo
Bởi chia tay bây giờ em chẳng thể
Như ngày xưa em đã chẳng biết yêu.

Trong cuộc đời yêu chỉ một lần thôi
Và bởi thế em thành người xa lạ
Những cây gia cứ vô ích gọi mời
Dìm trong tuyết những đôi chân nghiêng ngả.

Anh cũng biết mà lòng em cũng biết
Rằng giờ đây chỉ còn ánh hồi quang
Trên cành cây giờ chẳng còn hoa đẹp
Trên cành cây chỉ còn tuyết và sương.

Rằng từ lâu chúng mình đã chia tay
Anh và em đều đã yêu người khác
Nên chẳng băn khoăn, phiền muộn lúc này
Chơi lại trò chơi tình yêu không đắt.

Nhưng mà thôi hãy ôm nhau ve vuốt
Trong lửa tình hừng hực của nụ hôn
Cho anh nhớ mãi người yêu thưở trước
Và con tim này mơ mãi mùa xuân.
30-11-1925.

ĐỪNG NHÌN NHƯ TRÁCH MÓC

Đừng nhìn anh bằng cái nhìn trách móc
Giờ với em chẳng dấu vẻ coi thường
Nhưng anh yêu ánh mắt như mời mọc
Và nét dịu dàng, nhí nhảnh, dễ thương.

Anh cứ ngỡ như em nằm sóng sượt
Và có khi nhìn thấy thế anh vui
Như cáo già đang giả vờ nằm chết
Chộp xong mồi lại ngơ ngác con nai.

Thì chộp đi, anh đâu còn nhút nhát
Chỉ mong sao đừng nguội lạnh đam mê
Cảnh tượng này bao lần anh đã gặp
Giữa hồn anh đã đau đớn, ê chề.

Nên em ạ, chẳng yêu nữa bây giờ
Em chỉ nhắc anh một thời vang bóng
Giờ nhìn em anh lại nhớ người xưa
Người con gái có đôi mắt xanh thắm.

Dù người ấy không có nét dịu hiền
Và có lẽ vẻ ngoài hơi lãnh đạm
Nhưng dáng đi của người ấy trang nghiêm
Đã lay động giữa hồn anh sâu thẳm.

Người như thế làm sao anh quên nổi
Em nói rằng em chẳng muốn xa anh
Anh vẫn nghe điều vuốt ve giả dối
Dù con tim em chẳng tự dối lòng.

Nhưng dù sao, với em dẫu coi thường
Anh cứ băn khoăn một điều muôn thưở:
Giá như không còn địa ngục, thiên đàng
Thì con người cũng nghĩ ra tất cả.
1-12-1925.

ĐỪNG ĐỐT LẠI LẦN SAU

Em chẳng yêu cũng chẳng hề thương tiếc
Hay tại vì anh chẳng mấy đẹp trai?
Đừng nhìn anh cho đam mê mỏi mệt
Mà đôi tay em hãy khoác vai này.

Em nhiệt thành với tuổi trẻ xinh tươi
Anh với em chẳng dịu dàng, không thô lỗ
Nói cùng anh đã âu yếm với bao người?
Bao bàn tay, đôi môi em còn nhớ?

Anh vẫn biết đều qua như bóng tối
Chẳng mảy may phai nhạt bớt lửa tình
Đã bao người em ngồi lên đầu gối
Và bây giờ em ngồi vậy cùng anh.

Thôi cứ để đôi mắt kia hờ khép
Em nghĩ về người nào đó xa xôi
Anh bây giờ chẳng còn yêu tha thiết
Tình yêu xưa anh đã để mất rồi.

Đam mê này chẳng gọi là duyên số
Phút say sưa bột phát của một ngày
Khi tình cờ anh và em gặp gỡ
Cười với nhau rồi lặng lẽ chia tay.

Rồi em lại đi tiếp chặng đường em
Quên những ngày chẳng lấy gì vui vẻ
Chỉ xin đừng động đến kẻ chưa hôn
Người chưa cháy xin em đừng gọi nhé.

Nếu một ngày em dạo chơi trên phố
Với người tình em kể chuyện tình yêu
Và có thể ngay trong giờ phút đó
Cũng tình cờ hai ta lại gặp nhau.

Em ngả vào vai người ấy thật gần
Rồi em nói với anh lời nhỏ nhẹ,
Một chút hơi hơi cúi xuống: “Chào anh!”
Anh cũng đáp lại lời em: “Chào chị!”

Và trong lòng chẳng có gì lo sợ
Và trong lòng không một chút nôn nao
Người đã yêu, chẳng thể nào yêu nữa
Kẻ cháy rồi, đừng đốt lại lần sau.
4-12-1925.

KHÔNG CAM CHỊU

Có thể sớm, cũng có thể muộn màng
Có một điều lâu nay chưa hề nghĩ:
Tôi đã trở thành một gã Đông-Gioăng
Với chút dại khờ, mộng mơ thi sĩ.

Có điều gì xảy đến với tôi chăng?
Cứ mỗi ngày lại ngồi bên người khác
Cứ mỗi ngày tôi đánh mất lòng thương
Không cam chịu cảnh người ta phụ bạc.

Tôi vẫn mong con tim này dần bớt
Đập nhẹ nhàng, rung những nhịp giản đơn
Tôi chỉ muốn tìm trong bao đôi mắt
Những điều vu vơ, gian dối, lạnh lùng.

Hãy giữ lấy tôi, điều tôi khinh bỉ
Tôi vẫn luôn để ý vẻ coi thường
Trong lòng tôi giờ lạnh lùng rên rỉ
Tiếng xạc xào của nhánh tử đinh hương.

Giữa hồn tôi - ánh hoàng hôn dần tắt
Tất cả bây giờ nghe thấu mù sương
Vì tự do tôi chịu điều trừng phạt
Thách thức này hãy nhận lấy Đông-Gioăng!

Và bình tĩnh tôi nhận lời thách thức
Nhưng nhìn ra cũng thế, chẳng gì hơn
Hoa mùa xuân với tôi là bão tuyết
Và tình yêu là những phút xao lòng.

Đấy là điều đã xảy đến với tôi
Nên từ đó cứ tìm bao người khác
Để muôn năm được hạnh phúc mỉm cười
Không cam chịu cảnh người ta phụ bạc.
13-12-1925.

CHỈ LÀ NGƯỜI MƠ MỘNG

Anh là ai? Chỉ là người mơ mộng
Màu mắt xanh nhòa trong khói sương tan
Cuộc đời này anh như người ở tạm
Giữa mọi người đang sống ở trần gian.

Anh lại hôn em như một thói quen
Bởi vì anh đã hôn bao người khác
Chẳng khác gì như bật một que diêm
Rồi đi nói những lời yêu chân thật.

“ Em thân yêu”, “muôn đời”, “yêu dấu nhất”
Nhưng trong lòng cũng vẫn thế mà thôi
Và tất nhiên, chẳng còn đâu sự thật
Nếu say mê đã thui chột trong người.

Và bởi thế lòng anh không cứng rắn
Chẳng hề mong, không đòi hỏi lửa tình
Em của anh - cây bạch dương di động*
Trời sinh em cho thiên hạ và anh.

Nhưng trong khi đi tìm người thân thiết
Anh lại luôn mỏi mệt bởi thờ ơ
Giờ với em chẳng hề ghen một chút
Và với em không trách cứ bao giờ.

Anh là ai? Chỉ là người mơ mộng
Màu mắt xanh nhòa trong khói sương tan
Và anh đã yêu em nhưng mà cũng
Như mọi người đang sống ở trần gian.
1925.
--------------------
* “Cây bạch dương di động” ở đây là Sofia Tolstaya – cháu gái của Đại văn hào Lev Tolstoy – người phụ nữ cuối cùng đã cố gắng cứu vớt cuộc đời của Esenin đang khủng hoảng tinh thần nghiêm trọng nhưng dường như đã muộn màng. Cuộc hôn nhân của họ đã không hạnh phúc. Cuối tháng 12-1925 Esenin đi từ Mạc Tư Khoa về Leningrad không cho vợ biết và đã tự kết thúc cuộc đời mình khi nhà thơ mới 30 tuổi.

EM SẼ NHỚ VỀ ANH

Những bông hoa bảo tôi rằng: vĩnh biệt
Những nụ hoa cúi xuống giọng đau buồn
Rằng mãi mãi tôi không còn được biết
Mặt hoa hồng và gương mặt quê hương.

Nhưng em ạ, dù sao thì anh đã
Thấy mặt đất này và đã thấy em
Nên giờ đây trước phận mình nghiệt ngã
Anh vui lòng nhận cái chết dịu êm.

Và bởi vì anh đã từng hiểu được
Đã đi qua cuộc sống với nụ cười
Anh vẫn nói rằng trong từng khoảnh khắc
Mọi thứ trên đời đều lặp lại thôi.

Đến một ngày rồi sẽ có một người
Chẳng xua đi nỗi đau người đi trước
Và người đó sẽ viết cho em tôi
Những bài ca đẹp hơn điều mong ước.

Rồi em yêu sẽ ngồi với người tình
Cùng lắng nghe bài ca trong đêm tối
Và biết đâu em sẽ nhớ về anh
Như bông hoa không bao giờ lặp lại.
27-10-1925.