Mục lục:

TỰA

LỜI NÓI ĐẦU

DÃ ĐÀM TẢ AO

TRÍCH MỘT ĐOẠN LỜI NÓI ĐẦU CỦA BỘ SÁCH

TẢ AO ĐỊA LÝ TOÀN THƯ

TỰA

Của Bác sĩ Nguyễn Văn Thọ

Giáo sư Đại học Văn khoa Sài Gòn

Giáo sư Đại học Nhân văn và

Nghệ thuật Viện Đại Học Minh Đức

Cách đây mấy năm ông Cao Trung đã nhờ tôi đề tựa quyển Địa Lý Tả Ao của ông, nay ông lại có nhã ý nhờ tôi đề tựa tập Dã Đàm Tả Ao này.

Tác giả cho biết đây là tài liệu viết tay của ông Nguyễn Tấn Minh thuộc giòng dõi cụ Tả Ao, viết năm Canh Thìn (cụ Tả Ao tên là Nguyễn Đức Huyên).

Tôi may mắn có bộ sách “Tả Ao chân truyền địa lý” do Hà Kim, Duyên Tự Sơn Nhân hiệu đính, Bất Chuẩn Phiên khắc và hiệu Nghĩa Lợi hàng Đào phát hành năm Kỷ Mùi (1919) đời vua Khải Định.

Tôi đem hai bản so sánh thì thấy hầu hết giống nhau, ngoại trừ một vài chi tiết nhỏ. Như thế là chúng ta có thể vững bụng về phần tài liệu.

Nhưng dù là đọc bản in tại Hà Nội hay bản viết tay của ông Nguyễn Tấn Minh, tôi cũng thấy hết sức khó hiểu. Trái lại khi tài liệu trên vào đến tay ông Cao Trung thì nó lại trở nên khúc chiết, rạch ròi, vì nó đã được ông Cao Trung đem công phu phân thành tiết mục hẳn hoi, nhất là sự bình giải hết sức sáng suốt cặn kẽ.

Tác giả vẫn dùng lối văn giản dị, lối trình bày rõ ràng, lại còn kèm thêm nhiều đồ bản, để minh chứng, giải thích, khiến người đọc có cảm giác rằng: khoa Địa lý cũng không đến nổi quá khó như mọi người thường nghĩ.

Tuy nhiên, tập trước và tập này mới hoàn tất phần căn bản của khoa địa lý. Nếu muốn đi sâu vào chi tiết, nếu muốn nắm vững được hết những huyền vi, ảo diệu của khoa địa lý, là một khoa rất khó trong các khoa Cổ học thuật Trung Hoa, chắc chắn chúng ta còn phải tốn nhiều công phu, đọc nhiều sách vở. Cái đó là điều dĩ nhiên. Tác giả cũng biết như vậy nên đã hứa hẹn cho xuất bản thêm một số tài liệu về khoa này.

Chúng ta sau khi đã đọc qua hai tập địa lý của tác giả hẳn đã hài long và ước ao tác giả mau xuất bản cho đủ toàn bộ khoa địa lý, để chúng ta có đủ tài liệu tham khảo và có được toàn bộ sách quý.

Vì không sành về Địa lý, nên tôi chỉ chú trọng đến sự chính xác của tài liệu, và chỉ biết đề cao phương pháp khảo cứu và bình giải của tác giả, chứ không muốn đi sâu vào chuyên môn.

Tuy nhiên trước khi cho xuất bản tập sách này, tác giả đã đưa cho nhiều bậc lão thành tinh thông về khoa địa lý xem và đã được các vị hết lời khen tặng, như ta thấy trong “Lời mở đầu” của tác giả.

Có một điều tôi muốn lưu ý quý vị độc giả là ông Cao Trung từ nhiều năm nay, đã khổ công nghiên cứu về nhiều bộ môn Đông Phương học. Còn riêng về phương diện học vấn, ông cũng có một căn bản hết sức vững chải, một số vốn liếng hết sức dồi dào. Văn bằng cử nhân Văn khoa, Văn học Việt Nam của ông chính cũng là một sự bảo đảm cho sự hiểu biết của ông. Sau những lời trình bày và nhận định trên, tôi xin nồng nhiệt giới thệu tập sách địa lý Dã Đàm Tả Ao này cùng quý vị độc giả.

Ước mong, đối với quý vị, tập sách này sẽ được đúng như lời cụ Tả Ao:

Báu này yêu tựa ngọc vàng

Được thì nên trọng nên sang, nên giàu

Lấy tín lấy kính làm đầu

Đạo có sở cầu, chí có ắt nên.

Lọ là cưỡi hạc đeo tiền

Trước tiên học lấy thần tiên trên đời...

Sài gòn, ngày 10 tháng 4 năm 1974

LỜI NÓI ĐẦU

Năm 1969 tập Địa Lý Tả Ao (Địa đạo Diễn Ca) ra đời, trong đó chúng tôi có giới thiệu tập Địa lý thứ hai: Dã Đàm Tả Ao (Tầm Long gia truyền bảo đàm) tức là bộ này.

Từ khi xuất bản cuốn thứ nhất cho đến nay, chúng tôi được biết luôn luôn quý vị độc giả mong mỏi có cuốn kế tiếp.

Cuốn thứ hai, lẽ ra có thể xuất bản vào năm 1970 mà cho đến ngày nay 1974 nó mới ra đời, vì có nhiều yếu tố đặc biệt, mà chúng tôi xin trình bày lên quý vị, dưới đây:

1. Cuốn trước nặng về loan đầu, cuốn sau nặng về lý khí và hai cuốn này trở nên một cặp thư hùng về căn bản địa lý. Muốn được như vậy phải chuẩn bị cho nó thật chu đáo mới khỏi phụ lòng độc giả trông mong, mới xứng với tập trước và mới hoàn thành sứ mạng việc soạn thảo cổ thư.

2. Từ trước tới nay, đã có bao nhiêu man thư về địa lý mà toàn dựa vào lý khí để làm man thư nên cuốn này, nặng phần lý – khí, phải làm cho rõ đâu là chân và đâu là cái ngụy của khoa Địa lý, nên tác giả đã phải ôn lại trên mười bộ sách địa lý vừa cổ thư bí truyền vừa có bán trên thị trường để đối chiếu và loại bỏ đi những phần nào có thể dễ làm cho độc giả dễ nhầm lẫn, khi đọc nó. Ngoài ra, cũng phải phân biệt chỗ nào quan trọng, chỗ nào kém quan trọng để nhấn mạnh những chổ quan trọng, cho độc giả mau có ý thức chính xác về phần lý khí, để đỡ nhầm lẫn, bởi nhầm về lý khí thì rất tai hại.

3. Nói là lý khí, nhưng thực thể của nó vẫn là loan đầu. Nếu quân thực thể mà trình bày nguyên những gì trừu tượng, vẫn còn làm cho độc giả khó nhận chân, nên các phần lý khí trên sách đều được tác giả cố gắng dung hòa với loan đầu cho có cả thể (loan đầu) và dụng (lý khí) mới là toàn bích.

4. Phần lý khí, nói hết ra một cách quá phân tích sẽ làm mất hứng thú sáng tác của độc giả, và cũng sẽ lại tạo nên hậu quả tai hại là dễ nệ vào phân tích mà quên tổng hợp. Khoa địa lý cũng như nhiều khoa khác phải sử dụng cả phân tích lẫn tổng hợp cùng một lúc mới thành công.

Do đó tác giả phải dấu những điều tỉ mỉ dễ nhầm lẫn, nhưng thập phần quan trọng vào những câu, những chữ mà chỉ những ai dùng sự tận kỳ tâm, tận kỳ đạo mới khám phá ra. Nếu chỉ đọc không, chỉ lĩnh hội được phần nào sự diệu ảo của nó và vừa đủ cho kiến thức thông thường về địa lý mà thôi.

5. Sau đây lại là sự dung hòa 2 quan niệm mâu thuẩn liên quan đến sự phổ biến khoa địa lý đã làm cho tác giả thắc mắc suốt thời gian soạn bộ sách này:

a. Một là nếu không lưu lại sự chân truyền địa lý thì ít lâu sau khoa này sẽ mai một, đâu còn của báu của tiền nhân.

b. Hai là các chân sư sợ rằng “kẻ tục” sẽ tạo nên thị trường địa lý, dù chưa tinh thông. Như vậy sẽ gây tai hại cho đời, nếu sự phổ biến nó quá dễ dàng.

Sau khi hoàn tất bộ sách này, may thay tác giả đã cố gắng làm trọn được hai quan niệm mâu thuẫn nhau như trên, và các bậc chân sư, sau khi đọc xong bản thảo, đã thở phào nhẹ nhõm và nói:

“Viết sách Địa lý như thế này thì thật là tuyệt diệu. Một trăm, một ngàn năm sau, 2 bộ sách này vẫn là sách chân địa lý. Đời sau đọc nó không còn chê trách tiền nhân ở điểm nào. Thôi chúng tôi cũng an lòng và tán thành việc xuất bản nó”.

Mong rằng quý vị độc giả thông cảm cho những nổi thắc mắc trình bày ở trên.

Để cho có toàn bộ chân địa lý cho người Việt Nam chúng tôi sẽ khai thác các sách địa lý có giá trị như:

1. Địa lý Tả Ao tiên sinh truyền (của cụ Tả Ao).

2. Lưu Xá Hòa Chính bí truyền địa pháp (của cụ Hòa Chính)

3. Dương gia bí pháp (phối hợp địa lý với các khoa địa lý học Đông phương).

4. Bích ngọc kinh (cổ thư địa lý Trung Hoa).

5. Thanh nang kinh (cổ thư Địa lý Trung Hoa).

Từ mấy trăm năm nay sách địa lý có rất nhiều, nhưng phần lớn là man thư, năm bộ sách nêu trên được coi là bậc nhất chân thư. Các bậc tiền bối của chúng ta, chỉ mong mỏi kiếm làm sao cho được một hai bộ trong năm bộ sách kể trên nghiên cứu, là mãn nguyện. Chúng tôi đã dịch xong bộ thứ nhất: Địa Lý Tả Ao tiên sinh truyền. Bộ Địa Lý Tả Ao tiên sinh truyền sẽ ra mắt quý vị độc giả sau bộ này. Bên cạnh bản dịch có kèm theo nguyên bản để tiện tra cứu và so sánh. Chúng tôi được biết vì sự sao chép cổ thư cẩu thả nên hiện nay trên toàn quốc có tới 6 nguyên bản Địa Lý Tả Ao và bản này được coi là chính bản

Sau hết chúng tôi cũng xin thưa trước cùng quý vị độc giả là bộ sách Dã Đàm Tả Ao này được trình bày khác bộ Địa Lý Tả Ao xuất bản năm 1969. Bộ Địa Lý Tả Ao nặng về mô tả và định nghĩa thì bộ Dã Đàm Tả Ao lại bắt đầu thoát phép mô tả, để tiến lên phần luận. Phần luận sẽ làm cho nhiều quý vị mới học ưa thích vì nó như đưa quý vị đến nhiều khía cạnh đặc sắc hơn, nhưng nếu nệ vào nó quá sẽ nhầm lẫn, nên một số các vị chân sư đã muốn chúng tôi bỏ đi. Sau khi xét đi xét lại các vị lại đồng ý là có thể để được, vì nếu học cao hơn, nhất định phải vượt từ mô tả qua luận rồi đến triết mới có hy vọng đạt được phần cao nhất: “khai phóng mà vẫn không sai nhầm” của khoa Địa lý. Đạt được đến đây mới thành chân sư của khoa địa lý. Mong quý vị lưu tâm và chúc quý vị thành công.

Xuân Giáp Dần 1974

Cao Trung

DÃ ĐÀM TẢ AO

Tầm – Long Gia - Truyền Bảo – Đàm

CHƯƠNG THỨ NHẤT

MỞ

1. Đấng làm quân tử đạo ta

2. Ơn vua, ơn chúa, ơn cha, ơn thầy.

3. Có làm báu cả xưa nay.

4. Văn chương, y dược, đạo này là ba

5. Lấy làm ba Bảo truyền nhà.

6. Song le địa lý thật là thần tiên

7. Học thầy khẩu thụ tâm truyền.

8. Nhiệm màu mọi vẻ, kính tin mười phần.

9. Đạo cao, đức trọng, chưng thân.

10. Hổ long liên phục, quý thần liên kinh.

11. Đức, nhân vốn ở cả mình.

12. Trước là tích đức, sau là tầm long.

CHƯƠNG THỨ HAI

TỪ LONG KHỞI TỐ ĐẾN HUYỆT TRƯỜNG

13. Nẻo xa liền hỏi tổ tông.

14. Bởi đâu hòa đến mạch long địa hình

15. Nước phân chữ bát phân minh

16. Hai bên chảy thuận, loan hình tống long.

17. Cửa trời, trên đã mở thông

18. Thượng phân là đấy, chính long thực vào.

19. Đến đâu hai nước tống giao

20. Ấy dưới cửa đất, đóng vào cẩn thay

21. Hạ hợp là đất vậy vay

22. Nơi chính thủy tụ, thực hay chẳng nhầm.

CHƯƠNG THỨ BA

24 LONG NHẬP THỦ

23. Đáo đầu nhất tiết hạ chàm

24. Thấu long cho biết lai lâm chữ gì.

25. Biết phương Nam Bắc Đông Tây

26. Hai mươi bốn vị, can chi chữ nào

CHƯƠNG THỨ TƯ

ÂM DƯƠNG LONG THEO LÝ KHÍ

27. Nhận xem cho biết long vào

28. Âm long, âm hướng, thủy toàn phóng âm

29. Dương long, dương hướng chớ nhầm

30. Thủy phóng dương vị, luận âm dụng gì?

CHƯƠNG THỨ NĂM

ÂM DƯƠNG LONG THEO HÌNH THỂ CAO THẤP

31. Âm dương lại có phép kia

32. Âm lai dương thụ, âm su dương hồi

33. Âm là gò đống đất ghềnh

34. Dương là ruộng phẳng đất bằng như lai

35. Núi non kia cũng âm hoài

36. Long cường thì chớ huyệt nơi cao cường

37. Long nhược nơi thấp chớ màng

38. Lai dương hỏa lại dương thì bằng chi.

CHƯƠNG THỨ SÁU

LONG TẢ TOẢN VÀ LONG HỮU TOÀN.

39. Ruộng giống ngọc sích tiện vi

40. Dương tả, âm hữu, long chia hai đường

41. Tích phòng Đông chí sinh dương

42. Nãi dương Giáp Tý khí sương tả hành

43. Khởi tự Hợi, Tý phân minh.

44. Tiến lên ngăn ngắn, thuận hành tả biên

45. Qua Dần, Mão đến Tuất, Càn

46. Chuyển Hợi nhập cuộc, chi huyền phân minh

47. Quần tiên đi, có tống nghinh

48. Mạch nào bên hữu đã đành chân long

49. Xa nhận nước ở tả cung

50. Dương thủy chẩy lại, hội đồng thiên tâm.

51. Đạo trời hạ chí sinh âm.

52. Nãi âm Giáp Tý khí lâm hữu toàn.

53. Tòng Tý nghịch suy Hợi, Càn

54. Qua Dậu, Thân, Tuất đến bên Mão, Dần.

55. Nghịch hành về Cấn, Sửu hành.

56. Chuyển tả nhập cuộc ấy phần Dương long

57. Dù hòa thấy nước hữu cung.

58. Âm thủy chảy lại hội đồng giao dương

59. Âm long dương thủy đã tường.

60. Dương long, âm thủy đôi đường gặp nhau.

61. Bên trước nước đã hợp thâu.

62. Lại nhận có đống bên sau chăng là

63. Hoành long thì nước thực thà.

64. Dù chẳng có nước ắt là đối không

65. Âm dương đã có thư hùng

66. Cửa nhà đã hợp vợ chồng liên giao.

67. Ắt là khí dựng thai bào

68. Tự nhiên sinh dục, lẽ nào vậy vay

69. Chân long chính huyệt ở đây

70. Ấy đất hoành kỵ lời thầy truyền ta

71. Kết thoái dư khí còn xa

72. Hoặc đi trăm dặm mới ra chiêu thần.

CHƯƠNG THỨ BẢY

THỦY PHÁP

73. Muốn sinh: tử tức, vượng nhân.

74. Thì tim sinh vị bản thần triều lai

75. Muốn thăng: quan tước, lộc tài

76. Thì tìm Vượng vị, thủy lai hội đường.

77. Cứ nơi mạch ấy cho tường

78. Tả thuận hữu nghịch, đôi đường cho thông.

79. Lập huyệt, tọa hướng, mới dùng

80. Cứ phép bão lại, Huyền Không Ngũ Hành.

81. Cứ như thủy pháp Nang Kinh

82. Kim, Mộc, Thủy, Thổ thông minh như lề

83. Năm hành phỏng luận mộc vi

84. Bính mộc Giáp, Ất, Giáp thì mộc dương

85. Ất là âm mộc đã tường

86. Phỏng đây suy biết âm dương ngũ hành.

87. Cứ đó mà khởi tràng sinh.

88. Giáp sinh tại Hợi, Ất dành Ngọ cung

89. Hợi thuận, Ngọ nghịch hai dòng.

90. Hẳn còn xuôi ngược cho thông một vì

91. Nước sinh nước vượng chầu về

92. Nước Tử, nước Tuyệt chảy đi mặc lòng.

93. Cứ hướng làm chủ bản cung

94. Kim, Mộc, Thủy, Hỏa cho thông hướng nào.

95. Nhất thì được nước sinh vào

96. Nhì thì được nước khắc vào hướng ta

97. Mong sao sinh khắc đến ta.

98. Là nước ấy có ích chí ta hòa dùng.

CHƯƠNG THỨ TÁM

LUẬN: THẤU LONG

99. Phép trong Ngọc sích đã thông.

100. Bèn mới lại luận thấu long cho tường

101. Nhâm long ngôi ở đầu hàng.

102. Bính Tý chính khí một phương chớ rời.

103. Khảm Long, Canh Tý chính ngôi.

104. Quý long: Đinh Sửu là nơi bản về

105. Sửu long: Tân Sửu kể đi

106. Cấn long chẳng lệch hào ly: Mậu Dần

107. Dần long: chính khí Nhâm Dần.

108. Giáp long: Đinh Mão là phần chính cung.

109. Mão long: Quý Mão thì dùng.

110. Canh Thìn chính khí: Ất long đang quyền.

111. Thìn long: chính khí Giáp Thìn.

112. Tốn long: Tân Tỵ đã yên một dòng.

113. Tỵ long: Ất Tỵ thấu long

114. Bính long: Nhâm Ngọ phép trong nhiệm mầu.

115. Ngọ long: Bính Ngọ làm đầu.

116. Thánh hiền truyền dậy trước sau ghi lòng.

117. Quý Mùi: là chính Đinh long

118. Mùi long: Đinh Vị, Khôn dòng: Giáp Thân.

119. Mậu Thân: chính khí long thân.

120. Canh long: Ất Dậu là phần chính Canh.

121. Kỷ Dậu: chính khí Đoài tinh

122. Bính Tuất: chính khí địa hình long Tân.

123. Tuất long: Canh Tuất bản phần

124. Càn long: Đinh Hợi sai phân chớ hề.

125. Hợi long, Tân Hợi một vì

126. Dành dành chính khí thấu suy đã tường.

CHƯƠNG THỨ CHÍN

LUẬN: HƯỚNG NGUYỆT CỦA 24 LONG

127. Lai luận: long, hướng các phương.

128. Tà khí, tạp, bác, âm, dương cho thuần.

129. Nhâm long: ba hướng khả phân.

130. Phương: Ngọ, Khôn, Ất xoay vần kể chi.

131. Tý Long: Khôn hướng về một bề

132. Quý long: hay huyệt hướng về Ngọ, Khôn

133. Sửu long: Bính hướng vi tôn

134. Cấn long tám huyệt kể tồn từng ngôi:

135. Bính, Đinh, Canh, Tân, Tỵ, Mùi

136. Tốn, Đoài tám hướng, trạch chính an ngôi

137. Dần long: hai hướng Khôn, Thân

138. Giáp long: định hướng về phần Càn Khôn

139. Mão long: bốn hướng kể rồn

140. Canh, Tân, Đinh, Hợi đã yên một bề

141. Ất long: khôn hướng một vì

142. Thìn long: hai huyệt hướng về Càn, Khôn

143. Tốn long: Tân, Hợi, Cấn môn

144. Dụng ba hướng ấy là khôn sánh tày

145. Tỵ long: một hướng Hợi thần.

146. Bính long, bốn huyệt kể bày làm nơi

147. Hợi, Canh, Tân, Cấn, hướng ngôi

148. Ngọ long: hai hướng về trời: Quý, Nhâm

149. Đinh long: Cấn, Hợi thuần âm.

150. Mùi long: một hướng cục nhằm: Cấn ly

151. Khôn long: phương Quý hướng đi

152. Thân long: Quý, Giáp hai vì cho minh

153. Hướng: Mão, Cấn là long Canh

154. Cấn, Tốn, Tỵ hướng đã đành: Dậu Long

155. Tân long: Tốn, Mão, Cấn cung

156. Ngồi một hướng Ất: Tuất Long địa bàn

157. Cùng theo hướng Ất: Long Càn

158. Bính, Tốn, Đinh hướng Long đồng: Hợi long

CHƯƠNG THỨ MƯỜI

ĐOẠN KẾT

159. Âm long, Âm hướng thủy đồng.

160. Dương long, Dương hướng Thủy cung một bề

161. Âm, Dương đều đã hòa suy

162. Mọi đều nhiệm nhặt, trước suy đã tường.

163. Báu này, yêu tựa ngọc vàng

164. Được thì nên trọng, nên sang, nên giàu.

165. Lấy tín, lấy kính làm đầu.

166. Đạo có sở cầu, chí có ắt nên.

167. Lọ là cưỡi hạc, đeo tiền

168. Trước tiên học lấy thần tiên trên đời

169. Ắt là gọi có chúa tôi.

170. Mưa móc ơn trời, phúc thay thượng thư

171. Hòa nhà phú quý phong lưu

172. Con con, cháu cháu thiên thu dõi truyền.

173. Đến khi vui đạo Thánh Hiền

174. Ứng lời học trước, thần tiên chép bàn.

TẢ AO TIÊN SINH

Tờ 1. Nguyên bản TẦM LONG GIA TRUYỀN BẢO ĐÀM

Tờ 2. Nguyên bản Tầm Long Gia Truyền Bảo Đàm

Tờ 3. Nguyên bản TẦM LONG GIA TRUYỀN BẢO ĐÀM

Tờ 4. Nguyên bản TẦM LONG GIA TRUYỀN BẢO ĐÀM

Tờ 5. Nguyên bản TẦM LONG GIA TRUYỀN BẢO ĐÀM

Tờ 6. Nguyên bản TẦM LONG GIA TRUYỀN BẢO ĐÀM

CHƯƠNG THỨ NHẤT

MỞ

1. Đấng làm quân tử đạo ta

2. Ơn vua, ơn chúa, ơn cha, ơn thầy.

3. Có làm báu cả xưa nay.

4. Văn chương, y dược, đạo này là ba

5. Lấy làm ba Bảo truyền nhà.

6. Song le địa lý thật là thần tiên

7. Học thầy khẩu thụ tâm truyền.

8. Nhiệm màu mọi vẻ, kính tin mười phần.

9. Đạo cao, đức trọng, chưng thân.

10. Hổ long liên phục, quý thần liên kinh.

11. Đức, nhân vốn ở cả mình.

12. Trước là tích đức, sau là tầm long.

1. Đấng làm quân tử đạo ta

2. Ơn Vua, ơn Chúa, ơn Cha, ơn Thầy

Tìm hiểu học thuật tư tưởng trong văn học sử Việt Nam, kể từ nhà Đinh là thời kỳ bắt đầu được tự chủ cho đến đời cụ Tả Ao, ta thấy có 4 giai đoạn:

1. Thời Đinh, Lê (tiền Lê), mỗi triều đại chỉ được một hai đời vua. Hai triều đại này vì dùng võ công tranh thủ tự chủ, và tư tưởng, học thuật chưa được phát triển, do đó chưa tạo lập được văn hóa độc lập, làm nền tảng cho văn hóa chỉ đạo dân tộc. Rồi khi sức mạnh quân sự không còn nữa, là tàn rụi. Đấy là lý do sâu xa của sự ngắn ngủi 2 triều đại Đinh, Lê.

2. Đến đời Lý, nhờ có Vạn Hạnh thiền sư, sau khi giúp Lý Công Uẩn lên ngôi cửu ngũ, lại khéo đem Phật học, dung hòa Nho và Lão - tạo ra tinh thần tam giáo làm nòng cốt cho tư tưởng, học thuật, nên quốc gia bền vững và nhà Lý làm vua đến 8 đời.

3. Tiếp theo, đời Trần nhờ sẵn tinh thần tam giáo hun đúc từ Lý triều, khả dĩ có sức mạnh tinh thần tiềm tàng đáng kể, lại thêm có vua Thánh, tôi Hiền cũng nên cũng thịnh trị và chiến thắng oanh liệt được quân Nguyên, giữ được nền độc lập để tiếp tục phát huy văn hóa dân tộc.

Ngoài ra nhà Trần lại cố gắng phát triển Nho học, để xã hội được tổ chức theo kịp trào lưu văn minh Nho giáo (dù các Vua nhà Trần đều mộ đạo Phật). Đạo Nho nhờ đó mới có cơ sở và trường thành được vào Triều Lê.

4. Đến đời Lê thì Nho giáo không những trưởng thành, mà còn trở nên gần như lấn át cả Phật và Lão. Đóng vai trò quan trọng trong tinh thần tư tưởng học thuật Việt Nam. Cụ Tả Ao sinh vào cuối đời Lê dù là nhà địa lý cũng bị ảnh hưởng sâu đậm của tinh thần này, nên câu mở đầu bài Tầm Long Gia Truyền Bảo Đàm, ta đã thấy ngay tinh thần nho giáo.

(1) Đấng làm quân tử đạo ta

Đạo ta là đạo làm người quân tử của Nho giáo. Nho giáo phân biệt 2 hạng người:

Quân tử và tiểu nhân. Người quân tử thì phải lấy tam cương và ngũ thường làm gốc, kẻ tiểu nhân thì không thể.

Tam cương là:    - Quân (Vua)

- Sư (Thầy)

- Phụ (Cha)

Ngũ thường là:   - Nhân

- Nghĩa

- Lễ

- Trí

- Tín

Rồi đến câu thứ hai, cụ phải trước tiên, chứng tỏ tinh thần tôn quân: ơn Vua, Chúa trước rồi đến Cha và Thầy sau.

(2) Ơn Vua, Ơn Chúa, Ơn Cha, Ơn Thầy

Nhưng đời cụ Tả Ao có vua Lê lại có cả Chúa Trịnh nữa, mà Chúa Trịnh lại quyền hành hơn Vua Lê, nên cụ Tả Ao không dám chỉ nói đến vua, mà phải nói đến cả Vua lẫn Chúa, cho Chúa Trịnh khỏi nghi ngờ (ơn Vua, ơn Chúa, ơn Cha, ơn Thầy).

(3) Có làm báu cả xưa nay

(4) Văn chương y dược đạo này là ba

Các nho sĩ chú trọng nhất là văn chương, nhì đến y lý, ba đến địa lý và cuối cùng đến lý số.

Cái học của Nho gia không phải chỉ giới hạn vào từ chương, thơ phú mà là môn học bao gồm kiến thức của người cán bộ Nho giáo, trong đó có phép giữ đạo làm người (đạo đức), rồi đến cách thờ Vua giúp nước (kể cả chính trị lẫn quân sự). Một nho sĩ muốn là nhà chính trị và quân sự giỏi, thì trên phải thông thiên văn, dưới phải đạt địa lý, ngoài ra phải biết các khoa bói toán, để trù liệu và hỏi thần linh những gì mà con người không thể quyết định được chắc chắn. Nhà Nho, nếu tiến lên thì làm quan. Khi lui lại thì phải “đạt vi sư”.

Với quan niệm đó, nhà nho nếu một khi không làm nổi công nghiệp thì các cụ sẽ quay về nghiên cứu y lý để chữa bệnh cho thiên hạ, đó cũng là một cách hành đạo tiêu cực. Những y sĩ có tâm đạo chỉ cốt làm thuốc để giúp đời hơn là cốt làm giàu. Họ làm nghề này với mục đích chính là chữa bệnh cứu đời, dù có tiền hay không cũng chữa. Con bệnh nếu có tiền trả thì y sĩ cũng không nỡ tính tiền công quá đáng - Kẻ nghèo khó cũng được tận tâm săn sóc như người sẵn tiền. Có những vị làm thuốc chỉ mong đủ ăn. Thân chủ đông thì lại tính tiền thuốc nhẹ đi. Nhiều vị, chỉ tính tiền thuốc sao cho đủ chi dùng một cách khiêm nhường, để hành nghề, chứ không mong là khi được đông thân chủ, lại càng tính giá cao, để làm giàu. Làm thuốc như vậy, cũng là một cách thế hành đạo ở đời.

Sau Y Lý đến khoa địa lý. Nếu nho học, các cụ gọi là đạo nho, y lý cũng là đạo làm thuốc thì khoa địa lý cũng là đạo địa lý, bởi vì nhà chân địa lý, cũng dùng sự hiểu biết của mình để làm việc chu toàn mối đạo, mà thánh hiền đã đề xướng. Đạo địa lý khác hẳn những thầy địa lý “xôi thịt”. Người xưa học địa lý trước là báo hiếu. Họ cố tìm cho được ngôi đất kết để giữ nắm xương tàn của cha mẹ cho lâu tiêu hủy thành đất. Họ nghĩ rằng khi xương cốt ông bà, cha mẹ, chưa thành đất, thì người vẫn có thể, luôn luôn trở về, sống trên bàn thờ, ở trong gia đình, với con cháu phù hộ và giúp đỡ con cháu, cùng dự phần vui buồn với người sống. Sau nữa, nếu được đất kết thì con cháu cũng nhờ có ngôi đất đó mà làm ăn hưng phát, dài dòng lớn họ, vẻ vang cho người đã quá cố. Ngoài ra, nhờ có đất kết, mà dòng giỏi trở nên trâm anh, thế phiệt, giữ được danh thơm truyền thống và để cha mẹ đã quá cố cũng được vui lòng, dù người đã không còn sinh sống với con cháu, trên cõi trần gian này nữa.

Học địa lý, ngoài cách báo hiếu như kể trên,, các cụ còn dùng sự hiểu biết địa lý của mình để làm việc nghĩa. Các cụ thấy ai nhân đức, hiền lành, mà quá nghèo, hoặc không có con trai nối dõi, thì các cụ có sứ mạng thay trời giúp cho người nhân đức đó một ngôi đất “cứu bần” hoặc “thêm đinh”. Cũng có khi các cụ dành những ngôi đất kết rất lớn cho những ai có công với quốc gia xã hội. Các cụ tin rằng làm địa lý giúp đời như thế, lại còn tạo thêm đức cho nhà mình cũng như là mình làm một nghĩa lớn vậy. Ngoài ra, nhà địa lý chân chính, không bao giờ vì tiền, mà để đất lớn cho những người kém đức. Làm địa lý với ý hướng như trên, cũng là hành đạo như chân nho sĩ và chân y sĩ. Do đó, cụ Tả Ao cho khoa địa lý cũng là đạo, và văn chương, y dược, địa lý là ba đạo:

(4). Văn chương, y dược đạo này là ba

Nho, y, lý, số là 4 nghệ của nho sĩ, nhưng lý số các cụ cho là phụ, vì khoa bói toán ít thiết yếu cho việc hành đạo. Các cụ chỉ quý có 3 thứ trên: Nho, Y và địa lý. Các cụ gọi 3 khoa này là 3 của báu của con người tri thức. Nếu có gì sở đắc thì nên truyền lại cho con cháu để hậu thế dễ có phương tiện, tiếp tục hành đạo.

(5). Lấy làm ba bảo truyền nhà

Tuy khoa địa lý là của báu thứ ba, trên khía cạnh hành đạo, nhưng khoa nàylại có một cách thế đặc biệt, khiến cho người có tâm hồn phóng khoáng, yêu thiên nhiên, cỏ cây, non nước, khi thực hành thì nó thấy mình có những thú vị thần tiên.

(6). Song le địa lý thật là thần tiên

Tâm hồn Á Đông (là tâm hồn tổng hợp) khác với Tây phương (chú trọng về phân tích). Tây phương: có làm việc, dĩ nhiên họ có du hý, nhưng sự làm việc và du hý bên Á Đông lại liên kết với nhau một cách chặt chẽ hơn Tây Phương. Ta thấy những văn thơ tỏ ý chí hành động của người Á Đông, luôn luôn có ý chí hành lạc bên cạnh. Những thơ văn của Nguyễn Công Trứ, tỏ rỏ sự bất phân biệt hành lạc và hành động, một cách rõ rệt. Con người tổng hợp Á Đông khi hàn vi nhàn du thì nghĩ đến sẽ thực hiện chí hướng và khi đang thực hiện chí hướng lại mơ màng đến sự hưởng lạc cho tâm hồn được quân bình. Thế mà khoa địa lý lại còn hơn thế nữa, nó cộng luôn việc làm với hưởng lạc vào một lúc.

Con người địa lý ra ngoài thiên nhiên tìm đất kết, đồng thời họ thực hiện các cuộc thú vui du sơn du thủy.

Cái thú “Ngao du nơi hàn cốc, thanh san” là cái thú hưởng lạc với thiên nhiên của Nguyễn Công Trứ, sau khi công thành danh toại, sau khi đã sống đủ và đã làm trọn chí trai. Nhưng với nhà địa lý thì hành lạc lại đồng thời một lần với hành nghề. Ngao du đó đây là cách hành lạc của đạo Lão, đạo Tiên. Đi vào thiên nhiên, nhìn núi xanh, mây trắng, ánh chiếu vàng, nhìn cỏ non đượm sương mai lóng lánh, nghe suối chảy rì rào bên rừng thu vắng, đem nhân giới nhập vào nhiên giới, nối cái hữu hạn của loài người vào cái vô hạn của vũ trụ, là thú thanh tao, thần tiên, say đắm, thích hợp cho tâm hồn có vũ trụ chi tâm.

(6) Song le địa lý thật là thần tiên

Khoa địa lý, nếu ta gọi là một nghề, thì nghề này cũng có nghệ thuật như các nghề thơ, họa, kiến trúc v.v... khác. Có nghệ thuật thì có sáng tác. Khoa địa lý trong lúc hành nghề, tâm trạng con người khi nhìn núi sông sắp xếp do thiên nhiên, họ thấy sống động khác thường. Sống động theo lẽ biến dịch đủ cả âm dương, ngũ hành của dịch lý. Họ không coi đất đai đồi núi là những vật vô tri, xa lạ mà coi nó như những sinh vật rất gần gũi với người. Đó là phép nghi nhân và thác vật của những tâm hồn nghệ sĩ. Trong câu thơ “Gió đưa cành trúc la đà” ta thấy vật giới (cây trúc) cũng ngã nghiêng la đà, như con người say cảnh thiên nhiên lòng rộn nỗi niềm. Nhà thơ mời Hàn Mạc Tử cũng đưa sinh khí, cảm giác của con người vào tĩnh vật; một hình thức thác vật rất sinh động: “Chiếc thuyền im bến mới trở về nằm. Nghe chất muối thắm dần trong thớ vỏ”.

Thác vật, để cho vật vô tri trở thành có ý nghĩa, có sinh động thì nhà Địa lý nhà nghệ sĩ thiên nhiên với quan niệm dịch lý cũng nhìn toàn thể vật vô tri như: sông núi, cỏ cây, là những cái gì sống động, có sinh hoạt như người, sinh hoạt theo dịch lý.

Này, núi cao là tượng âm thì chỗ thấp, bằng là dương, núi chủ tĩnh thì nước ngược lại, chủ động. Mạch đang âm (cao) thì chạy đến chỗ kết huyệt, nó phải đổi sang dương (bằng) cũng như mạch chạy dương (bằng) thì kết huyệt lại chuyển âm (cao). Thậm chí trong vỏ đất, họ cũng cho là có luồng sinh khí luân lưu, chạy từ tổ sơn về, theo núi phân chia ra nhiều mạch, mỗi mạch chạy đến chỗ nào đủ hợp, đủ độ âm dương thì khí mạch đó tụ lại, kết huyệt, cũng như ngựa cây trong thân cây đến chỗ nào tụ lại thì đâm bông, kết trái, tạo nên sự hiển dương tinh hoa của cây cỏ.

Nhìn thế đất từ tổ sơn đi ra, họ cũng có quan niệm như nhìn cuộc di hành của một đám rước, hoặc cuộc đưa đón một đại quan trên lộ trình. Khi đang đi, thì có long, sa và thủy, hộ vệ, hai bên quân gia, tiền hô, hậu ủng, khi kết huyệt thì giống như chỗ khai triều của vị Đế Vương hay nơi khai đường của một vị Đại quan; cũng có tứ linh xung quanh, có bút nghiên ở gần, có án ở đằng trước, có kỳ ở sau lưng, có tay phải tay trái ôm vòng như vị đường quan hoặc vị đế vương ngồi nghị sự, ngồi khai triều phê sớ, phê án v.v... hoặc khung cảnh vị võ quan đang chỉ huy ba quân. Cách thác vật và ghi nhân của nhà địa lý sinh động như thế. Những cuộc đất nhỏ độ vài mẫu, lớn độ vài chục, vài trăm, vài ngàn mẫu đều được thu vào nhãn quan họ, thành những hiện trạng, tuy đa hình, không cuộc đất nào giống cuộc đất nào, nhưng cùng một nguyên tắc dịch lý, thoát thai của triết học Đông phương: Thế rồi, những nhà địa lý, mỗi khám phá ra một cuộc đất là một sáng tác khác nhau. Mỗi sáng tác lại cho nhà địa lý thêm một số tiền kinh nghiệm để làm vốn sáng tác những thế đất kế tiếp khác. Kỳ lạ là sáng tác lại là công việc tìm ra vẻ đẹp của cái gì đã có sẵn trong thiên nhiên. Mỗi lần đối cảnh lại mỗi lần sáng tác thêm.

Như vậy nhà địa lý cũng là nhà nghệ sĩ thiên nhiên và nói cách khác là nhà nghệ sĩ “thần tiên” với tinh thần đó, nhà nghệ sĩ Tả Ao hạ bút phê câu:

(6) Song le địa lý thật là thần tiên

thì thật là tuyệt.

(7) Học thầy khẩu thụ tâm truyền

(8) Nhiệm màu mọi vẻ kính tin mười phần

Hai câu trên cụ Tả Ao muốn xác định lại giá trị của khoa địa lý. Từ trên cả ngàn năm nay, nó là khoa bí hiểm nhất của huyền học Á Đông. Có nhiều chứng cớ cho thấy là nó có thật. Đó là những ngôi đất kết phát, tạo ra bao nhiều anh hùng, hào kiệt, vua chúa, phú ông, văn sĩ v.v... Nhưng mặt khác, nó lại gieo vào lòng nhiều người mối nghi ngờ, bởi có nhiều người học nó mà không đạt được kết quả, dù những vị đó là những nhà khoa bảng, tiến sĩ, cử nhân, văn hay, chữ tốt, học rộng tài cao! Cho đến nay mối nghi ngờ đó vẫn còn làm nhiều người nghiên cứu nó phải thắc mắc, nhất là các nhà học giả tây phương đã đem các phương pháp khoa học để tìm hiểu nó, giải thích nó mà hình như nó vẫn lẫn trốn. Những sách khảo cứu về địa lý của Tây phương, có rất nhiều nhưng có một quyển sách mà người Âu Tây cho là có giá trị nhất do học giả Ernest J Eitel...M.A.Ph.D of the London Missionary Society viết. Sách này được dịch ra nhiều thứ tiếng.

Một vị giám đốc viện bảo tàng Quimet của Pháp tên là M.L.de Moutillé cũng dịch quyển này sang tiếng Pháp lấy tên là:

FENG SHOUI

ou

Principes de sience nafurelle de Chine

Sau khi đọc nó xong chúng tôi sực nhớ đến một cuộc đàm luận về địa lý và câu nói của một vị chân sư Địa lý Việt Nam đã 40 năm nghiên cứu và thực hành địa lý như sau:

“Khoa địa lý này, người Âu Châu đã nhiều trăm năm cố khám phá, trong đó có cả các vị Cố đạo, các nhân viên các tòa đại sứ. Nhưng đến nay họ vẫn không đạt được chân địa lý”.

Chúng tôi hỏi về lý do thì vị này trả lời “Phi người Á Đông có tâm hồn đạo, tâm hồn dịch lý của Á Đông, gặp được chân sư chỉ điểm, có chân thư để học và yêu nó rồi thực hành nó nhiều năm trên đất thì không thể nào đạt được khoa này. Suy ngẫm ra, riêng tôi thấy là đúng vì quyển sách coi là giá trị về Địa lý mà người Âu Tây đắc ý kể trên, sau khi xem xong, riêng tôi cũng nhận thấy quyển đó chưa trình bày được 1/3 chân địa lý, bởi lẽ giản dị nhất là nó mới chỉ có cái nhìn vật chất và phân tích một cách phiến diện mà thôi.

Có vị hỏi thế còn sách Địa lý bằng chữ Hán thì sao? Có giá trị và đầy đủ không?

Thưa rằng: Khoa Địa lý có nhiều bí ẩn liên quan đến sự thực hành trên đất mà các sách không sao nói được hết. Nghiên cứu nó mà không có thì giờ thực hành thì dù có sách hay cũng phải thiếu sót quá nữa. Có thực hành mà không được chân sư thì điểm cho thì cũng tốn nhiều công lao vô ích:

Thì đây cụ Tả Ao, con người học được chân thư, chân sư và thực hành địa lý mấy chục năm liền đã chỉ cho ta biết khoa Địa lý thuộc về tâm học chỉ thụ đắc khi được khẩu thụ tâm truyền:

(7) Học thầykhẩu thụ, tâm truyền

(8) Nhiệm màu mọi vẻ kính tin mười phần

Nghĩa là ngoài sách vở ra, muốn nắm bắt được hết tinh hoa của Địa lý phải có chân sư tâm truyền và truyền bằng miệng (khẩu thụ) mới hết chỗ ẩn ảo. Được như vậy mới học được hết nhiệm màu của địa lý và lúc đó mới thấy đúng, mới tin tưởng địa lý.

(9) Đạo cao đức trọng chung thân

(10) Hổ long liên phục, quỷ thần liên kinh.

Tuy nhiên phần kết luận ở lời mở này, cụ cũng cho biết là dù có giỏi địa lý cũng chưa chắc hưởng được đất quý, nếu không có đạo cao đức trọng. Hình như có quỷ thần trông coi các ngôi đất lớn.

Có đạo cao đức trọng, sẽ có phúc mà người có phúc thì mới xứng đáng được đất lớn, mà không có hại. Hai câu trên cụ Tả Ao lấy ý nghĩa của câu chữ Hán dưới đây:

Đạo cao: long, hổ phục (đạo cao rồng, hổ cũng phải phục).

Đức trọng: quỷ thần kinh (đức trọng quỷ thần cũng phải sợ) để nhắc ta cần tu nhân, tích đức, trước khi lo việc tìm đất kết.

(11). Đức nhân vốn cả ở mình

(12). Trước là tích đức sau là tầm long

Đất kết là của báu của thế gian trời dành cho người có đức. Đức không phải tự nhiên rơi xuống cho mà chính con người phải tạo ra mới có. Có đức rồi sau mới nên tìm đất kết.

CHƯƠNG THỨ HAI

TỪ LONG KHỞI TỐ ĐẾN HUYỆT TRƯỜNG

13. Nẻo xa liền hỏi tổ ông.

14. Bởi đâu hòa đến, mạch long địa hình

15. Nước phân chữ bát phân minh

16. Hai bên chảy thuận, loan hình tống long

17. Cửa trời, trên đã mở thông

18. Thượng phân là đấy, chính long thực vào.

19. Đến đâu, hai nước tống giao

20. Ấy dưới của đất, đóng vào cẩn thay

21. Hạ hợp, là đấy vậy nay

22. Nơi chính thủy tụ, thực hay chẳng nhầm.

Mỗi kiểu đất kết thường nằm trong một cuộc đất. Mà tầm long là tìm cho hết một cuộc đất chứ không phải chỉ tìm ra một huyệt trường.

Nhiều người học địa lý không thể tìm ra được một cuộc đất để ấn định huyệt trường. Họ chỉ căn cứ vào câu này của cụ Tả Ao để tìm một huyệt trường (chỉ là một phần nhỏ của một cuộc đất):

Bên trên trồng đỗ,

Dưới lỗ cấy chiêm

Hai bên lưỡi liềm quơ lại.

Căn cứ vào bí quyết đơn sơ đó, họ tìm nơi ria ruộng, bờ sông, hễ thấy chỗ nào mạch đất, chạy đến ao hồ hay ruộng chiêm, mà có 2 chi dài, một chi ngắn, thì đoán: chi ngắn là huyệt trường và 3 chi dài nếu ôm vào huyệt trường, thì họ liền cho đó là tay long và tay hổ. Thật ra phép tìm đất kết như thế không phải là sai, nhưng chỉ tìm tắt như thế vẫn có thể nhầm. Số là có nhiều khu đất có hình thể như vậy mà không có huyệt, bởi huyệt là chỗ tận cùng của long mạch, còn chỗ kia có thể chỉ là một cái vẩy, cái bướu của thân long chứ không phải là nơi tận cùng kết huyệt. Nó chỉ giống những huyệt kết, nhưng không phải là huyệt kết.

Các cụ gọi chỗ trông giống huyệt mà không phải là đất kết này là giả huyệt. Táng vào đây không bao giờ được kết phát. Tuy nhiên cũng có vài người tìm phép 2 chi dài 1 chi ngắn như trên lại trúng huyệt thật, nhưng mà là họa hoằn, rất hiếm.

Muốn chắc ăn ta có thể tìm thấy một chỗ nào như trên, rồi coi nó như là giả thiêế một huyệt kết, từ đó ta sẽ tìm tiếp theo lên nữa cho tới phát tổ sơn của nó tức là nơi phần long (chân mạch) xuống đất kết. Phát tổ sơn hay nơi phân mạch cũng ví như chỗ phân chi của một cành cây, mà chỗ đất kết là nơi đâm bông, kết quả (trái). Được như vậy rồi lại phải có cái nhìn tổng quát của cả một khu vực có cuộc đất từ gốc đến ngọn ta mới có được nhận định rõ rệt về toàn thể khu vực có đất kết. Nếu là huyệt thật, thì may mắn biết bao, trường hợp là giả huyệt thật, nơi có đất kết. Hơn nữa nếu học tầm long theo phép tổng quát này, khi tìm được huyệt thật rồi, nhờ có cái nhìn bao quát, ta mới hiểu được là cuộc đất lớn hay nhỏ, tốt hay xấu, một cách chính xác. Cũng có khi nhờ nó, mà sau khi đi lại xem xét kỹ lưỡng, ta lại còn khám phá ra một hay huyệt kết nữa. Có khi một hai kiểu đất kết tìm ra sau là huyệt kết bàng mà huyệt tìm ra trước mới là huyệt chính. Trái lại cũng có khi huyệt trước chỉ là huyệt bàng mà một, trong những huyệt tìm ra sau mới là huyệt chính. Phải nhìn toàn thể cả mấy huyệt ta sẽ thấy rõ rệt là huyệt chính phần nhiều ngay ngắn và huyệt bàng ở tay long thường quay sang phải, cũng như huyệt bàng ở tay hổ thường quay sang trái – Lý do là hai huyệt này ở hai bên triều vào huyệt chính.

Rất có thể có trường hợp huyệt bàng lại tốt và đẹp hơn huyệt chính như kiểu đất nhà Lưu Bang, có những nô bộc (Trương Lương, Hàn Tín, Tiêu Hà v.v...) giỏi hơn Lưu Bang (nhưng triều phục Lưu Bang).

Huyệt bàng không những có thể ở tay long, tay hổ mà còn có trường hợp nó ở ngoại long, ngoại hổ hay ở một mảnh sa nào triều về huyệt chính nữa. Nếu tìm được cả chùm như vậy, ta sẽ thấy rất thích thú, như có cả một chùm hoa, để ta muốn chọn hoa nào (hay chọn huyệt nào) mà ta thích.

Có người mong kiếm huyệt giàu, có người mong kiếm huyệt sang, trái lại có người chỉ mong kiếm huyệt sinh con trung hiếu hiền lương, suốt đời vô tai nạn.

Như vậy ta phải xem từ đất kết lên tới tổ sơn để biết đất kết này phát nguyên từ đâu, và đâu là khởi mạch cho khu vực này.

(13) Nẻo xa liền hỏi tổ tông

(14) Ở đâu hòa đến mạch long địa hình

Dưới đây cụ Tả Ao chỉ cho ta hình tích long mạch từ tổ sơn:

(15) Nước phân chữ bát phân minh

(16) Hai bên chảy thuận, loan hình tố long

(17) Cửa trời trên đã mở thông

(18) Thượng phân là đấy chính long thực vào.

Từ tổ sơn, nơi phát khởi ra mạch đất có đất kết, cho đến khu vực có đất kết, gọi là một cuộc long.

Một cuộc long có ba phần:

1. Một là tổ sơn (nơi phát xuất ra cuộc đất)

2. Hai là hình long (tức phần nối tổ sơn với huyệt trường).

3. Ba là huyệt trường (nơi có huyệt kết).

Ta thấy nước hai bên khe, cạnh thân long ở tổ sơn thủy xuống trên thì gần và dưới thì xa nhau ra, trông như chữ bát, như câu tả dưới đây:

(15) Nước phân chữ bát phân minh

Nước có chảy thuận theo chiều long ở tổ sơn đi - chảy khuất khúc (loan hình) bên cạnh long, khi sắp lại gần, khi lui ra xa như đi theo quanh quẩn bên long (tống long) như câu dưới đây:

(16) Hai bên chảy thuận, loan hình tống long

Hai bên thân long (thân long là mạch đất). Nước tại phát tổ sơn, chảy phân chữ bát như thế, còn được coi như là nước mở cửa cho long đi.

(17) Cửa trời trên đã mở thông

Long đi từ tổ sơn như thế là chân long, bắt đầu rời tổ ra đi cho đến đất kết. Nước chữ bát ở trên tổ sơn gọi là thượng phân. Long ở chỗ có nước thượng phân là chính long mà theo nó ta sẽ tìm đến huyệt kết. Long khởi mạch là đường phân thủy mà 2 bên có nước là 2 đường thông thủy (dẫn thủy) đầu tiên của cuộc long.

(18) Thượng phân là đấy Chính Long thực vào

Thế rồi long đi nước cũng đi theo. Long đi có thể chia ra thành nhiều chi khác. Những chi không kết huyệt gọi là long đầu thủ còn chi nào đi đến kết huyệt gọi là đến huyệt trường. Nước theo long đi, có khi phải vòng vèo qua những long đầu thủ nên có thể xa dần chính long. Nước đi, có thể lấy thêm nước ở các khe nước khác và cũng có khi nước đó lại chia ra làm nhiều nhánh khác nhỏ, có nhánh theo long, có nhánh chảy đi mất và bao giờ cũng có ít nhất một nhánh nước theo long đi cho đến chỗ long kết huyệt. Tới chỗ nào long kết huyệt thì ít ra cũng phải có 2 hay 3 nhánh nước đến tụ ở trước huyệt trường để làm minh đường.

(19) Đến đâu hai nước tống giao

(20) Ấy đấy cửa đất đóng vào cẩn thay

Nước Tống giao nước tụ, chính là chỗ hạ hợp chỗ đóng nước lại cho long không đi nữa, để kết huyệt.

(21) Hạ hợp là đấy vậy vay

Như vậy khi long mới đi, thì nước thượng phân (mở cửa cho long đi) và khi long đến huyệt kết thì 2 nước đó lại hạ hợp (để đóng cửa lại).

Do đó mà ta gọi là thượng phân và hạ hợp.

Thiên nhiên trông như vô tri mà bao hàm trật tự và thủy chung (có trước có sau) mới hoàn thành được một sự việc. Con người cũng nên suy ngẫm.

Hạ hợp như thế nước phải tụ ở trước huyệt làm minh đường. Nếu không như thế không phải đất kết.

(22) Nơi chính thủy tụ thực hay chẳng nhầm

Có thủy tụ mới có huyệt kết, bằng không, chỉ tà giả huyệt mà thôi.

Một cuộc Long đi có thể lớn đến vài trăm mẫu. Một huyệt trường cũng có thể lớn đến vài mẫu. Ta phải tìm trong khu vực huyệt trường xem, chỗ nào là chỗ huyệt kết.

Tìm được chỗ huyệt kết rồi, ta mới có đối tượng chính xem long, thủy, sa xung quanh huyệt trường, tương quan với đất kết ra sao.

Việc tìm huyệt kết tại huyệt trường cũng khó khăn lắm vì không có huyệt trường nào giống hẳn huyệt trường nào. Không thể có một mẫu mực kiếm huyệt kết nào nhất định. Tuy nhiên theo nhiều kinh nghiệm tìm huyệt kết, ta cũng có thể biết, đại khái công thức như sau:

Hình thể huyệt kết không hoàn toàn giống nhau nhưng nếu biết xếp loại thì nó cũng có cát tương tự. Nhờ có cái tương tự này mà ta có thể chia làm 4 loại chính cho dễ nhận chân. Đó là 4 loại hình huyệt trường dưới đây:

1. Hình Oa (xem hình 1 và hình 2)

2. Hình Kiềm (xem hình 3)

3. Hình Nhũ (xem hình 4)

4. Hình Đột (xem hình 5).

Ta phân tích Oa, Kiềm, Nhũ, Đột như sau:

1. Oa và Kiềm phần nhiều ở chỗ có mạch sơn cước (có núi đồi).

2. Nhũ và đột phần nhiều ở nơi mạch bình dương (chiều cao thấp của ruộng, ít chênh lệch nhau rõ rệt).

3. Theo kinh nghiệm, ta thấy Oa thì tròn, Kiềm thì dài, dù Oa và Kiềm cùng do núi mà ra.

4. Cũng theo kinh nghiệm ta thấy Đột thì tròn và Nhũ thì dài, dù Nhũ và Đột cùng do đất bình dương mà có.

Trên đây là 4 dạng hình thể huyệt kết tại huyệt trường gồm: Kết Oa, Kết Kiềm, Kết Nhũ, Kết Đột.

Oa, Kiềm, Nhũ, Đột là 4 hình thể chính. Nhận ra được 4 hình thể chính này rồi, ta còn phải kinh nghiệm nhiều nữa, mới điểm huyệt trúng được. Riêng Oa có một biến dạng đặc biệt là Oa đứng (hình 2).

Nhưng nói chung mỗi Oa, Kiềm, Nhũ, Đột cũng đều có biến dạng chút ít, ta phải biết phân biệt để xếp nó vào loại nào trong 4 loại nêu trên, thì ta mới thực hành được phép điểm huyệt chính xác được.

Những huyệt trường có khi rộng đến cả một, hai mẫu mà huyệt kết chỉ ngang dọc ba bước là quán khí, vậy ta cũng phải có công thức tìm ra chỗ nào kết huyệt trong huyệt trường này nữa. Đó là phép điểm huyệt.

Điểm huyệt tuy khó nhưng không ngoài ba phép:

1. Quân bình âm dương

2. Tìm hình thể quản cục:

3. Tìm chỗ âm dương giao độ:

Khai triển ra ta có:

1. Nếu huyệt trường vuông, tròn thì huyệt kết hay ở chỗ méo mà hay ở giữa.

2. Nếu huyệt trường dài, ta tìm cái đốt, cái tiết.

3. Nếu huyệt trường cao, ta tìm chỗ thấp bằng (âm lai, dương thụ).

4. Nếu huyệt trường thấp, bằng, ta tìm chỗ cao (dương lai, âm thụ).

5. Nếu bên phải cao, ta tìm bên trái (vì khí mạch từ phải đổ sang trái)

6. Nếu bên trái cao ta tìm bên phải (vì khí mạch từ trái đổ sang phải)

Tóm lại một câu: ta phải lưu ý tìm chỗ đặc biệt tại khu vực đó, là chỗ: không trong, không ngoài, không trên, không dưới nhưng chính là chỗ âm dương giao độ. Để chắc chắn hơn nữa, ta còn phải nhìn long hổ, án sa nếu những chứng ứng này mà cao, ta tìm huyệt kết trên cao. Còn long hổ, án, sa mà thấp ta tìm huyệt kết, nơi thấp để cho cân xứng với hình thể: cao, thấp của đất kết.

Chiều cao lý tưởng, của huyệt kết, phải từ rốn đến ngang mày người ngồi ở huyệt kết.

Như trên đã trình bày ta thấy.

Nhà địa lý không những chỉ muốn kiếm đất kết, mà còn muốn coi cả một cuộc long, từ khi phát tích ở tổ sơn, cho đến huyệt kết nữa.

Tầm long là phép theo toàn cuộc đất từ đất kết ngược lên tổ sơn hoặc đi từ tổ sơn xuống đất kết. Trong lúc đi quan sát cả cuộc đất như thế, nhà địa lý còn có cái thú xem phong cảnh thiên nhiên. Mà thiên nhiên dù rộng lớn đến mấy đi nữa trước mặt nhà địa lý, cũng được thu nhỏ lại thành một toàn thể, biểu hiện chung một thái độ, một trạng thái chỉ thị cho tính chất, của một cuộc đất, nó là ý hướng căn bản của sự quyết định tính chất kết phát của cuộc đất đó.

Thiên nhiên, lúc đó, lại còn biểu hiện một cách triết lý cao siêu của dịch lý, bằng cách thu tất cả khung cảnh vào 2 mối: âm và dương. Thật vậy, đất muốn muôn hình, nghìn trạng, cũng đều chỉ có: cao và thấp, tức là chỉ có âm và dương mà thôi. Vì cao là âm và thấp là dương. Chiều hướng của mạch núi hay mạch đất bằng cũng có chiều âm, chiều dương. Nếu đi quay sang phải là dương và quay sang trái là âm. Thế rồi, nơi huyệt kết, ở huyệt trường cũng cần sự phối hợp âm dương như sau: nếu âm đến thì dương kết mà dương đến thì âm kết. Nếu muốn thu cả âm dương vào một mối thì âm, dương cũng chỉ là một, vì bên âm có dương, bên dương có âm; chúng liên tiếp bên nhau, đắp đổi cho nhau, nương tựa lẫn nhau, tạo nên một lẽ sinh thành, một toàn thể sinh hóa có trùng trùng duyên khởi:

Đồng đồng nhất đại khối

Diều diều như nghị quần.

Như nhìn vào tổ ong, ta chỉ có cái nhìn tổng quát những con ong, mà không còn muốn phân biệt ong đực, ong cái, ong to, ong nhỏ nữa. Âm dương đến độ bất phân như vậy thì tâm hồn nhà địa lý đã trở vào Thiền lúc nào không hay, rồi người và cảnh cũng nhập vào với vũ trụ nữa. Đó là trạng thái xuất thần trong cảnh thiên nhiên của nhà địa lý, mà lúc đó, nhà địa lý là nhà nghệ sĩ thiên nhiên.

Khi đã nhập thiền với thiên nhiên rồi thì nhà địa lý hết bị hình, danh, sắc, tướng chi phối, họ trực giác ngay được chỗ nào là trọng điểm của cuộc đất, nơi nào là quản cục của cuộc đất để rồi khi ly khai với Thiền họ sẽ phân tích lại trên thực tế những gì họ đạt trong Thiền.

Thế rồi, trước cảnh, nhà địa lý, khi thì nhập vào cảnh, đi vào Thiền, để tổng hợp với thiên nhiên, khi thì trở về thực tại để phân tích đất đai. Trạng thái lại qua như thế. Cứ tiếp diễn liên tiếp rồi nhà địa lý thấy mình lâng lâng, khoan khoái muốn quên luôn cả cái hình, danh, sắc, tướng của mình và vũ trụ để cùng đi đến chỗ hòa. Những lúc trạng thái tâm hồn nhà địa lý cao vút như vậy thì họ không ngừng sáng tác bằng trực giác, bổ túc bằng thực tại, tổng hợp thực tại, để đi vào trực giác sáng tác kế tiếp. Họ nhìn vũ trụ ngoại cảnh như một toàn thể sinh động. Đất đai, sông núi như một sinh vật kỳ lạ hoạt động, mỗi khúc núi đồi cao thấp, như là một khúc con rồng (loài vật biến hóa khôn lường) đang bò, đầu ngoảnh bên phải, bên trái, thân uốn éo, chập chờn di động. Khi nghiêng xuống suối uống nước, khi vểnh tai nghe gió thổi rì rào, khi nheo mắt nhìn đám mây “vân cẩu” trôi, khi ghé mình bên rừng tránh nắng, khi tắm dưới mưa xuân phơi phới, khi phô lưng dưới ánh chiều dương, lại có khi thả sương chiều, khi phun khói sớm v.v... Thế rồi nhiều lúc nhà địa lý, nhà nghệ sĩ thiên nhiên, không biết mình là cảnh hay là người, cũng như Trang Tử nằm mơ thấy mình hóa bướm, khi tỉnh dậy không biết mình thật là bướm hay là người.

Mãn cảnh giai không hà hữu tướng.

Thử tâm thường định, bất ly thiền.

Ta hãy xem thi nhân địa lý làm thơ tả cảnh, khi tầm long:

Tầm long, nhận thủy làm đầu.

Hợp dòng chỗ ấy, ở đâu mà về.

Lưu Đông thì long ở tê (Tây)

Lưu Nam ở bắc mà về phải không?

Ngược lên cho đến đầu dòng

Đâu nhiều tinh tú, tổ tông đấy rồi.

Quần long, tụ một phương trời

Ngũ tinh tụ giáng, tụ rồi lại chia

Long, long từ đấy ra đi

Mỗi long một ngã, dựng kỳ hành tinh.

Phân phong, thụ mệnh thiên đình

Dành dành mao thổ, cho mình khổn chuyên.

Từ lâu rồi mới hạ đền.

Theo mạch mà xuống, bốc lên tinh vì

Cửu tinh, hình tượng phải suy

Núi ấy là gì, thì nó hành long

Hai bên, hộ vệ trùng trùng

Thủy phân bát tự, hai dòng cũng theo

Giám tinh, hoặc ít hoặc nhiều

Bản long, thỉnh thoảng bốc theo một vì

Cũng thường, ở đấy chia chi

Một thì hộ chủ, hai thì phân tông

Phân thủy, cũng rẽ hai dòng

Rồi ra nước ấy, tụ trong minh đường

Long hành hoặc gặp khê giang

Ấy là quá giáp, hoặc sang hoặc rằng

Long mạch ở kín khăng khăng

Giáp sơn ủng hộ, các tầng bát phong

Chốn ấy gọi là băng hồng

Sơn bằng, thủy cộng ở trong có tình.

Đình thì phải nổi chủ tinh.

Khai diện, bố cục các hình làm sao

Cách sông, long hổ hướng vào

Mà nước bên ấy, cũng nào vào lòng,

Thế là kết ở bên long,

Gọi là tụ khí, trong vòng giáp sơn,

Hoặc long quá giáp, đi sang,

Khai cục, bố thế ở làng bên kia

Quần sơn, chúng thủy, quanh về,

Thường thường, chiều án ở về hậu long.

Ấy là phấn thế, khí hùng.

Giáp tiền, giáp hậu, tầm long nên càng.

Địa lý Đại Thành

Người ta thường nói nhà địa lý không những phải học kỹ thuật địa lý cho tinh tường mà còn phải có:

- Thần tâm

- Thánh nhỡn

- Tiều phu cước

Thần tâm là cái tâm thiên nhiên. Cái vũ trụ chi tâm.

Thánh nhỡn là mục lực, trực giác sáng tác, khi tâm nhập thiên nhiên.

Và tiều phu cước là công phu thực hành nhiều trên đất về khoa Địa lý.

CHƯƠNG THỨ BA

24 LONG NHẬP THỦ

23. Đáo đầu, nhất tiết, hạ châm

24. Thấu long, cho biết lai lâm chữ gì.

25. Biết phương: Nam, Bắc, Đông, Tây

26. Hai mươi bốn vị: Can Chi chữ nào.

Ở trên, đã cho ta biết cách tìm chỗ nào kết huyệt, ở huyệt trường rồi. Nhưng tìm được chỗ kết huyệt vẫn còn chưa đủ. Phải biết tìm hướng của huyệt, và tọa sơn nữa.

Hướng của huyệt, phải tương quan với sa và thủy ở trước mặt hay gần bên (ta sẽ học sa pháp và thủy pháp sau).

Lại còn phải biết tương quan đến 24 long nhập thủ, hoặc long khởi tổ nữa.

Như vậy ta phải lần lượt khai triển từng đoạn thơ trên của cụ Tả Ao. Trước tiên, cụ dạy ta tìm long nhập thủ của nó.

(23) Đáo đầu, nhất tiết, hạ châm

Có nghĩa là: sau khi đoán phỏng chỗ nào là huyệt kết rồi ta ra ngồi lên đúng chỗ đó, đặt địa bàn lên trung tâm huyệt kết, rồi quay đầu lại đằng sau, nhìn xem đốt long nào gần nhất, đoán là khí mạch ở đốt đó rót vào huyệt, nó chính là long nhập thủ - Long nhập thủ có 24 long ghi trên vòng địa bàn.

(24) Thấu long cho biết lai lâm chữ gì?

Rồi ta tìm thấu long của long nhập thủ đó theo 60 long thấu địa ghi ở vòng nhân bàn để biết nó hành gì theo phép nạp âm như sau:

Ví dụ:   Giáp Tý, Ất Sửu là Kim.

Giáp Dần, Ất Mão là Thủy.

Bính Ngọ, Đinh Mùi là Thủy.

Mậu Thân, Kỷ Dậu là Thổ.

Nhâm Tý, Quý Sửu là Mộc v.v...

Sau tiếp, cụ Tả Ao nói qua về long khởi tổ là chỏm núi cao hay ụ mà từ đó chia ra đổ xuống thành cuộc long mà ta đang xem.

Long khởi tổ ở gần thì dễ xem, nhưng ở quá xa thì khó thấy rõ. Nếu ở quá xa ta chỉ cần biết nó ở Nam, Bắc, Đông hay Tây của huyệt trường cũng đủ.

Cũng nên nhắc thêm:

1. Long khởi tổ là đỉnh núi hay ụ đất, rót khí mạch vào cả cuộc đất.

2. Còn long nhập thủ là đốt long hay ụ đất, rót khí mạch vào huyệt trường.

(25) Biết phương Nam, Bắc, Đông, Tây

Biết long khởi tố ở Nam, Bắc, Đông hay Tây rồi ta cũng có thể tạm đoán được đường lối kết phát của long này.

Nếu là:   Đông (mộc) chủ Nhân

Tây (kim) chủ Nghĩa

Nam (hỏa) chủ Lễ

Bắc (thủy) chủ Trí

Biết 4 hướng chỉ là đại khái, nhưng nếu biết chi tiết hơn nó thuộc về long nào trong 24 long thì quý hơn. Lúc đó sẽ biết rõ long khởi tổ quý hay thiện. Cao hơn nữa, biết đến thấu long thì còn tỉ mỉ và chi tiết hơn.

Dưới đây ta hãy nói đến 24 long Khởi tổ hay long Nhập thủ:

(26) Hai mươi bốn vị can chi chữ nào?

Nếu biết rõ 24 long ta sẽ biết nó là: quý long, tiện long, cát long, hung long, âm long hay dương long.

Ví dụ: Hợi, Chấn, Canh là 3 âm long và là cát hung, ba long này gọi là tam, cát, long.

Hoặc nếu là: Kiền, Giáp, Khôn, Ất ta biết cũng là âm long.

Tuy nhiên người ta còn phân tích quý, tiện long, chi tiết hơn, như dưới đây:

1. Âm long: Bính long – Đinh long là thượng cách quý hơn hết.

Canh long – Tân long là thứ cách quý

Cấn long – Tốn long là thứ cách quý

Mão long - Dậu long - Hợi long là tái thứ, thứ cách quý.

Tỵ long là trung cách.

Mùi long - Sửu long trong có sát khí (ít dùng).

2. Dương long: Hết thảy dương long đều kém âm long, nhưng không phải vì thế mà ta bỏ dương long.

Nhân long – Tý long – Quý long là hạng trên.

Ngọ long là hạng trung bình

Kiền long – Khôn long - Dần long – Thân long - Ất long – Thìn long – Giáp long - Tuất long đều là hạ cách.

Có long rồi ta mới biết nạp giáp thủy và sa,

Như Kiền long thì Giáp thủy ứng mới quý hoặc Kiền cung (Tuất Kiên Hợi) có sa ứng thì phải có Giáp thủy triều v.v...

(Chúng tôi sẽ lần lượt khai triển và viết thành những luận án liên quan đến: sa, thủy và rất nhiều yếu tố khác như:

Nạp giáp

Mã sơn cục

Tá mã cục

Mã sơn cố định

Tam cát sa

Lục tú sa

Lộc sơn sa

Tá lộc sa

Quý nhân sa (luận 8 hàng can) (luận tứ duy và 12 địa chi).

Công thức thôi quý (mau phát)

Công thức xá văn tinh (suốt đời vô tù tội).

Long thủy, đại quan tiết (thủy hội và thủy đáo đường).

Công thức hoạch tài thủy

Công thức cứu bần tiến thân thủy pháp.

Bát quái phối cửu tinh (xem xa về ngũ hành tốt hay xấu).

Công thức đại huyền – không ngũ – hành (hướng và thủy phóng).

Công thức Cầm tinh về sa

Đào hoa thủy

Cửu tinh tọa hướng (lấy thủy khẩu làm chuẩn xem nước lại và nước đi).

Sa thủy chương trực giải v.v...

(tủ sách gia bảo: trước sau sẽ cống hiến quý vị toàn bộ chân địa lý qua những lần xuất bản kế tiếp, theo một thứ tự thực dụng và hữu ích).

(26) Hai mươi bốn vị can chi chữ nào

24 chữ là tên 24 long nhập thủ ghi trong vòng địa bàn như dưới đây:

Phía Đông có:     Cấn, Dần, Giáp, Mão, Ất, Thìn (6 chữ)

Phía Nam có:      Tân, Tỵ, Bính, Ngọ, Đinh, Mùi (6 chữ)

Phía Tây có:        Khôn, Thân, Canh, Dậu, Tân, Tuất (6 chữ)

Phía Bắc có:       Càn, Hợi, Nhâm, Tý, Quý, Sửu (6 chữ)

24 chữ này gồm có:

a).   12 chữ thuộc thập nhị địa chi:

Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ

Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi

b).   8 chữ thuộc thập can (thiên can)

Giáp, Ất, Bính, Đinh

Canh, Tân, Nhâm, Quý

c).   Và 4 chữ thuộc bát quái

Càn, Khôn, Cấn,Tốn.

Tìm xem lai long thuộc long gì? Để ta có dữ kiện biết nó là:

- Âm long hay Dương long

- Quý long hay tiện long

1. Âm dương long

Trong tử vi và lý học đông phương ta thấy can, chi, bát quái đều có âm dương của nó, như:

Tý       (dương)             Sửu   (âm)               Dần     (dương)               Mão (âm)

Thìn    (dương)             Tỵ      (âm)               Ngọ     (dương)               Mùi   (âm)

Thân   (dương)             Dậu   (âm)               Tuất    (dương)               Hợi   (âm)

Giáp   (dương)             Ất       (âm)               Bính    (dương)               Đinh (âm)

Canh  (dương)             Tân    (âm)               Nhâm  (dương)               Quý  (âm)

hoặc:

Càn    (dương)

Khôn (âm)

Cấn    (dương)

Tốn     (âm)

Nhưng ở địa lý âm dương của long không giống hẳn như vậy.

Ở địa lý âm dương long lại khác như sau:

1. Dương long về địa lý có:

Dần, Giáp, Ất, Thìn, Ngọ, Khôn, Thân,Tuất, Càn, Nhâm, Tý, Quý.

2. Âm long về địa lý có:

Sửu, Cấn, Mão, Tốn, Tỵ, Bính, Đinh, Mùi, Canh, Dậu, Tân, Hợi.

So sánh âm dương long của địa lý với âm dương của can, chi, bát quái ta thấy giống nhau ở phần 12 địa chi và khác nhau ở phần bát can và bát quái như 2 bảng dưới đây:

A. So sánh Âm dương về phần địa chi giữa lý số học và địa lý:

12 địa chi

Âm dương của lý số học

Âm dương của địa lý

Dương

Âm

Dương

Âm

TÝ

x

x

SỬU

x

x

DẦN

x

x

MÃO

x

x

THÌN

x

x

TỴ

x

x

NGỌ

x

x

MÙI

x

x

THÂN

x

x

DẬU

x

x

TUẤT

x

x

HỢI

x

x

Bảng trên đây trình bày theo 12 chi âm dương long của địa lý, nó hoàn toàn giống như âm dương của 12 địa chi ta thường dùng

Nhưng với âm dương của 10 can và 4 quái (Càn Khôn Cấn Tốn) thì có khác nhau như bảng dưới đây:

B. So sánh Âm Dương về 8 can và 4 quái giữa lý số học và địa lý

8 can và 4 quái

Âm dương của lý số học

Âm dương long của địa lý

Dương

Âm

Dương

Âm

GIÁP

x

x

ẤT

x

x

BÍNH

x

x

ĐINH

x

x

CANH

x

x

TÂN

x

x

NHÂM

x

x

QUÝ

x

x

CÀN

x

x

KHÔN

x

x

CẤN

x

x

TỐN

x

x

Sau đây chúng tôi đưa ra một số tính chất của 24 long.

TÍNH CHẤT CỦA 24 LONG

1. Hợi long: Hợi long là âm long là tài thứ thứ cách quý - Hợi long là thiên hoàng và là chính khí của trời đất, sinh người tuấn tú thông minh.

2. Nhâm long: Nhâm long là dương long – sinh người bình thường, chóng suy. Hay sinh người 6 ngón tay, hay 6 ngón chân, hay là sứt môi.

3. Tý long: Tý long là dương long, tức Khảm long, hay sinh người to béo, giàu có, lợi về canh tác.

Nếu lập Ngọ hướng mà có Ngọ thủy hồi triều, thì phát nhanh. Khảm long, con trai giữa được phát phúc trước. Tý long, huyệt tọa Tý hướng Ngọ, có gò đống đồng Ngọ, dáng vẻ như vén quần, sốc áo, múa xiêm, sinh con gái dâm đãng. Tý Ngọ là đại dâm chi vị.

Tý long lúc phân kim thừa Bính Tý, Canh Tý là vượng, tướng: phát tới ba, bốn đời. Nếu phân kim thừa Mậu Tý, là không vong - Thừa Giáp Tý, Nhâm Tý là cô hư, thì phát ít và chóng tàn.

4. Quý long: Quý long là dương long, thứ long tầm thường hay sinh người béo, tròn và trắng bạch.

Quý long hay sinh người đi tu hay phá của. Duy Quý long mà có quý thủy triều, thì lợi về buôn bán.

5. Sửu long: Sửu long là âm long nhưng có nhiều sát khí hay phát võ.

- Sửu long cũng phát phú nữa. Năm Tý, năm Sửu hay có hoạch tài.

- Khi phân kim Sửu long mà thừa: Đinh Sửu, Tân Sửu là hợp cục.

- Khi phân kim Sửu long ta thừa Kỷ Sửu là không vong không tốt, thừa Ất Sửu, Quý Sửu là cô hư, hay sinh người hung ác, trộm cướp, ngu si.

- Sửu long hay sinh người gian tham độc ác, bất nhân. Con cái thường to béo.

- Sửu là hung long, nên lúc giao thời thì rất anh hùng, và phấn phát.

6. Cấn long: Cấn long thuộc thổ, Âm long và là loại long tốt, sinh người hiền lành, tuấn tú, thông minh, có khoa mục nhiều con lắm cháu, lộc nhiều, của nhiều.

Cấn long phát những người tuổi Sửu, tuổi Dần, tuổi Hợi, lập hướng nào phát về tuổi ấy. Cấn long phát rất bền và phát nhiều.

Nếu Cấn long mà lập Canh hướng, mà phương Canh lại có gò cao triều huyệt, thì trước phát văn, sau phát võ.

7. Dần long: Dần long là dương long hay phát văn, sinh người tuấn tú. Nếu kiếm được huyệt tốt cũng phát vài đời Dần long, phát tuổi: Dần, Ngọ, Tuất, Hợi.

Phân kim thừa Bính Dần, Canh Dần: phát 3 đời.

Nếu thừa Mậu Dần là không vong, thừa Giáp Dần, Nhâm Dần là cô hư, chỉ phát một đời, rồi lại bại huyệt, phải tiếp phúc ngôi đất khác.

8. Mão long: Mão long là tái thứ thứ cách của âm long, Mão cũng thuộc loại quý long, sinh người anh hùng hào kiệt, phát về trai trưởng, nhiều con cháu, hay phát võ về tuổi Mão, Tuất.

- Nếu được đại cán long, phân kim thừa: Đinh Mão, Tân Mão nhập huyệt, thì phát mãi không bao giờ hết.

- Nếu thừa Kỷ Mão là không vong - thừa Ất Mão, Quý Mão là cô hư, chỉ phát võ được một đời rồi chết trận.

Mão phương tức Chấn phương, nếu lập Canh hướng là Cổ động lôi tùng, lại thêm có Canh thủy nhập hoài, thì phát dữ như sấm chớp.

Mão long, có gò cao ở phương Canh, chắc chắn phát võ, toàn võ.

9. Giáp long: Giáp long là dương long, thuộc Mộc, là loại long thường, sinh người xấu xí, nhỏ bé.

- Giáp long hay hoạnh phát về năm Dần, Mão.

- Phát phú được một đời thì hết, muốn tiếp tục hưởng phúc, phải kiếm thêm đất khác tiếp phúc.

10. Ất long: Ất long là dương long, cũng giống như Giáp long.

11. Thìn long: Thìn long là dương long thuộc thổ là một trong tứ Mộ long. Hay sinh người gian ác, hay phát tuổi Thìn, tuổi Dậu, chỉ hoạnh phát về những lúc giao thời, nhưng chỉ được một đời rồi tàn.

Nếu phân kim thừa khí Bính Thìn, thì phát được một đời. Chẳng may thừa Mậu Thìn thì bị không vong. Thừa Giáp Thìn, Nhâm Thìn là cô hư đành bị nghèo khổ, tai họa.

Thìn long mà được phương Thân (phương Tây) cao ứng vào, có thể phát tiến sĩ.

12. Tốn long: Tốn long là âm long thuộc Mộc, chủ về văn chương, sinh người thông minh, tuấn tú. Tốn là con gái lớn, hay phát về con gái.

Tốn long mà lập Tân hướng, lại có bút đóng Tân, con cháu đỗ cao. Phương Đoài có gò hoặc ruộng cao hình nga mi, con gái phát cung phi.

- Phương Cấn, phương Càn, phương Khôn, phương Tốn có gò cao ứng là quý lắm.

- Nếu Tốn long mà lập Canh hướng là văn sang võ.

- Tốn long mà được Mộc hình kết huyệt, văn trúng khởi giáp.

- Tốn long mà phương Cấn, phương Đoài (Dậu) có thủy triều, thì phát khoa mục.

13. Tỵ long: Tỵ long là âm long, lúc phát thì rất giàu sang, lúc nghèo thì rất bần tiện.

- Phân kim: Thừa Tân Tỵ, Đinh Tỵ là vượng, tướng, có thể phát được hai, ba đời

Nếu thừa: Kỷ Tỵ là không vong, Ất Tỵ, Quý Tỵ là cô hư, phát một đời, như sấm, như sét, nhưng lúc xuống, thì đồi bại rất nhanh chóng.

- Nếu lập Đinh Tỵ kiêm Bính nhập huyệt mà phương Kiền, Hợi có gò đống ứng, mà hướng lại thừa long, hổ hồi đầu, thì con cháu ngẫu nhiên, gặp vua, phát quý.

- Tỵ long phát cả quan, văn, võ nhưng lúc xuống lại rất bần tiện không được quân tử như Kiền hay Hợi long.

- Tỵ long quyền võ tướng.

14. Bính long: Bính long thuộc hỏa là âm long thuộc loại long tốt, sinh người thông minh, tuấn tú, trí dũng, phát cả văn lẫn võ.

- Bính long phát tuổi Tỵ, tuổi Ngọ. Nếu huyệt tọa dư khí lại được chính cán long có thể phát tới năm đời.

- Nếu Bính long có án gần, mà thêm nghịch thủy, thì chỉ trong 3 năm là đại phát.

- Như Bính long, mà phương Cấn có gò đống thanh tú, ứng thủy triều thì phú quý cực phẩm, phát cả văn lẫn võ.

- Nếu phương Chấn, phương Canh có gò đống ứng thì có thể điều khiển nghìn vạn quân.

- Phương Tốn, phương Hợi, phương Tân có gò ứng chứng sẽ phát văn.

- Bính long mà phương Khôn có ruộng cao, trông như là cờ, con gái phát tướng quân.

15. Ngọ long: Ngọ long thuộc hỏa là dương long, sinh người tóc vàng, da đỏ, phát nhiều về  năm Ngọ, Mùi.

- Ngọ long là long xấu, phát đấy lại suy đấy, lúc phát như lửa dậy, lúc bại như tro tàn.

- Ngọ long mà phân kim, thừa Bính Ngọ, Canh Ngọ nhập huyệt, phát được một, hai đời.

- Nếu thừa Mậu, Ngọ là không vong – Giáp Ngọ, Nhâm Ngọ là có hư, chỉ phát một đời rồi bại tuyệt.

- Như Ngọ long mà phương Dần, phương Tuất có sơn thủy ứng, là tam hóa cục (Dần Ngọ Tuất) có thể phát một đời trạng nguyên.

16. Đinh long: Đinh long thuộc hỏa là âm long, thuộc loại long tốt. Hỏa tính cấp, chóng phát, sinh người thông minh, nhiều nghề.

- Đinh long phát người tuổi Ngọ, Mùi, Dầ, Thân, Dậu, Hợi.

- Đinh long dễ sinh thần đồng.

- Đinh long có Dần thủy triều, phương Tân có bút, thì văn đỗ đến trạng nguyên và sống lâu 100 tuổi (Đinh chủ thọ).

- Đinh long thì phương Cán, Cấn phải khoáng đãng mới tốt. Trái lại phương Càn có gò đống cao sẽ bị tai vạ liên miên.

- Đinh long mà có Tốn bút ứng, chỉ thi một lần là đỗ.

- Đinh long mà phương Chấn, phương Canh có gò đống ứng, con cháu giàu sang.

17. Mùi long: Mùi long thuộc thổ là âm long sinh người khỏe mạnh, phát võ tướng, phát vào những buổi giao thời.

- Mùi long mà phương Sửu có ruộng tròn như cái trống lại có cờ ứng, phát đại tướng, nhưng rất ác, tuy vậy lại xuất tăng ni.

- Mùi, Sửu long hay sinh người ăn khỏe.

18. Khôn long: Khôn long là lão âm mà là dương long. Phát một đời không chu toàn, hay sinh người cô quả, bại tuyệt.

- Khôn long mà phương Cấn có gò đống ứng, hoặc có nước lai triều, thời phát phú.

- Càn cũng như Khôn, tuy có phát nhưng chóng bại.

19. Thân long: Thân long là dương long, chóng phát và chóng suy.

- Thân long phát về năm Tý, năm Thân, sinh người béo phệ. Khi nào sinh đến người tóc vàng, tiếng ngắn là đến lúc bại.

- Thân long mà phương Dần, phương Giáp có nước nghịch triều, thì chóng phát.

- Phương Khôn mà có gò tròn, hoặc vuông, phát thầy chùa.

20. Canh long: Canh thuộc Kim là âm long, thuộc long tốt và hay phát võ, sinh người thanh bạch, tu mi.

- Canh long thì hách, giàu sang, và nhiều người ha phát tuổi Thân, Dậu.

- Nếu Canh long mà được chính huyệt, phát đến 8 đời.

- Canh long mà phương Chấn có cờ, phương Hợi có trống thì võ tướng uy quyền, nghiêng thiên hạ.

- Canh long mà Cấn hướng, thì trước phát văn sau phát võ.

- Phương Cấn, Tốn, Tân có bút ứng thì văn, võ song toàn.

21. Dậu long: Dậu long thuộc âm dương, thuộc loại long tốt, sinh người thanh tú, phát về năm Dậu, Thìn hay phát văn, phát võ, phát cung phi, nếu mạch tường viễn, phát được 6 đời.

- Phân kim thừa Đinh Dậu, Tân Dậu là vượng trường khí, phát lâu bền. Nếu chẳng may thừa Kỷ Dậu, Ất Dậu là cô hư, Quý Dậu là không vong, bị giảm phúc

- Dậu long mà phương Tốn, phương Hợi có gò đống, đi thi dễ đỗ.

- Phương Chấn có cờ, phương Hợi có trống, là võ tướng.

- Dậu long mà phương Dậu có gò đống cao, che đỡ ác khí, phương Mão có nước tụ, làm quan hiển vinh, danh tiếng lừng bốn bề.

- Phương Tỵ, phương Ngọ, phương Mão có gò đống ứng tất nhiên phát.

- Dậu long, mà từ phương Ly (Ngọ) đến phương Tốn có gò đống liên châu, thì con gái phát hoàng hậu.

22. Tân long: Tân long là âm long thuộc Kim, là loại long tốt, sinh người tao nhã, tuấn tú phát tuổi Dậu, Tuất, Tân, chủ về văn chương, khoa mục

- Tân là học đường, như Tân long lập Tốn hướng, mà phương Tốn lại có ruộng nhọn như cây bút, tức nhiên con cháu học giỏi đỗ nhiều.

- Tân long mà phương Tốn, phương Hợi có gò đống ứng đi thi trúng tuyển.

- Tân long, mà phương Bính, phương Ngọ, phương Đinh có gò đống ứng, văn đến thượng thư.

- Tân long, Mão hướng, Mão phương có sơn thủy ứng triều thì văn võ song toàn.

- Tân long mà lập Càn hướng, hai bên lại có ruộng trũng, nước trong sáng như mắt mèo, tựa như mặt trời mọc, thì thông minh, học một biết mười, đi thi đỗ đậu.

- Tân long mà được huyệt tốt, có nhiều tầng long hổ, có thể phát thần đồng.

23. Tuất long: Tuất long thuộc thổ, là dương long và là một trong tứ Mộ long (Thìn, Tuất, Sửu, Mùi).

- Tuất long hay sinh người gian ngoan, ngu si, hung bạo, hay phát lúc thay đổi thời thế.

- Tuất long, hoạch phát về năm Mão, năm Tuất.

- Tuất long, phân kim thừa khí Bính Tuất, Canh Tuất mà phương Tốn lại có bút ứng (gò con hỏa hay ruộng nhọn) hoặc phương Nam (Ngọ) có hình Thiên mã – cũng đều phát trạng nguyên.

Nếu có huyệt tốt, có thể phát ba đời, rồi sau sinh người ngu ngoan.

- Nếu Tuất long, mà thừa: Mậu Tuất, Giáp Tuất, Nhâm Tuất hay sinh người gian ác

- Tuất long, mà hai phương Dần, Ngọ có gò đống ứng thì cũng giàu sang.

- Tuất long mà huyệt đơn bạc, long hổ ít tầng, thì chỉ phát một đời rồi nghèo khổ.

- Tuất long mà phương Mùi có sa hay thủy phản, sinh làm giặc rồi bị tội.

- Phương Mùi không có gò đống, mà có nước sâu trũng, hay bị tai họa bất ngờ.

24. Càn long: Càn long là lão dương ở phương Tây Bắc, phát một đời rồi nghỉ.

Trên đây chỉ có một hình thức luận long cho 24 long của Khoa địa lý. Trong đó có nhiều câu, chỉ đúng có một phần, trái lại nhiều câu lại quá đúng.

Như vậy ta chớ vội nệ vào phần luận long này và cũng đừng bỏ nó đi ngay, chỉ nên dùng nó làm phương tiện lúc đầu. Căn cứ vào nó ta đi tìm học địa lý để xác định lại xem chỗ nào trúng, chỗ nào sai. Sau khi xác định được do kiến thức lý thuyết thực hành của chính ta luận ra, chứ không phải người luận ra lúc đó ta mới thành công.

Vậy xin nhắc lại,quý vị đừng hoàn toàn nệ vào sự trình bày tính chất của 24 long trên đây để tránh nhầm lẫn đáng tiếc.

CHƯƠNG THỨ TƯ

ÂM DƯƠNG LONG THEO LÝ KHÍ

27. Nhận xem cho biết long nào

28. Âm long, âm hướng, thủy toàn phóng âm

29. Dương long, dương hướng, chớ nhầm

30. Thủy phóng dương vị, luận âm dụng gì?

Về địa lý, nói về lý khí, ngoài những công thức tìm hướng phù hợp, ta lại còn cách tìm theo âm dương nữa.

Cách tìm theo âm dương ở đây là Toàn âm hay toàn dương.

Với thuyết toàn âm hay toàn dương này, khoa địa lý có hai đường lối giải thích:

1. Phần đông giải thích rằng: Âm dương là theo Âm dương của ngũ hành của Can, Chi và bát quái ở 24 chữ trên địa bàn.

Ví dụ:     Tý là dương

Sửu là âm

Giáp là dương

Ất là âm

Khôn là âm

Càn là dương v.v...

2. Một số ít giải thích rằng: Âm dương theo:

Dương là thiên can.

Ví dụ: Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ v.v...

Âm là địa chi và bát quái

Ví dụ: Giáp Ất Bính Đinh, Càn Khôn  Cấn Tốn

Căn cứ vào phép âm dương long và âm dương hướng ở câu 27, 28, 29, 30 của Cụ Tả Ao. Ta thử tìm cách áp dụng và giải thích theo cả 2 cách:

A. Cách thứ nhất:

Giải thích âm dương theo âm dương của ngũ hành của can chi.

(27) Nhận xem cho biết long nào:

Ví dụ:     Giáp long (dương)

Mão long (âm)

Ất long (âm)

Thìn long (dương)

Tốn long (âm)

Tỵ long (âm)

Bính long (dương)

(28) Âm long âm hướng, thủy toàn phóng âm

- Nếu là âm long thì hướng của huyệt phải nhìn vào âm hướng (bất kể Can hay Chi). Và thủy khẩu phải phóng vào âm hướng (bất kể Can hay Chi).

(29) Dương long Dương hướng chớ nhầm

Đừng quên nếu là dương long (dù Can hay Chi) phải dùng dương hướng (dù Can hay Chi) của can chi, bái quái,

(30) Thủy phóng dương vị luận âm dụng gì?

Dương long, dương hướng thì thủy khẩu phải phóng dươn mới đúng (dù Can, Chi hay bát quái).

Nếu dương long hay dương hướng mà thủy khẩu phóng âm thì không dùng được. Không có kết phát.

B. Cách thứ hai:

Giải thích âm dương theo:

1. Dương là Càn, Khôn, Cấn, Tốn hoặc thiên can (Giáp, Ất, Bính, Đinh, Canh, Tân, Nhâm, Quý).

2. Âm là 12 địa chi.

4 câu này:

27. Nhận xem cho biết long nào.

28. Âm long âm hướng thủy toàn phóng âm

29. Dương long dương hướng chớ nhầm.

30. Thủy phóng dương vị luận âm dụng gì?

được phải đối nghịch luận như sau:

4 câu trên, một số ít các cụ cho là sai, và các cụ sửa lại như sau:

27. Nhận xem cho biết long nào.

28. Âm long, dương hướng thủy toàn phóng dương

29. Thủy phóng dương vị luận âm dụng gì?

Và các cụ cắt nghĩa như sau:

27. Nhận xem cho biết long nào

Nhận xem long nhập thủ có phải là ở chữ địa chi như Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi thì mới được.

Còn nếu long nhập thủ ở 8 chữ của thiên can hoặc 4 chữ Càn, Khôn, Cấn, Tốn thì không được.

2. Âm long, dương hướng, thủy toàn phóng dương

Long vào ở địa chi là âm long thì hướng huyệt bắt buộc phải ở thiên can (như Giáp, Ất, Bính, Đinh, Canh, Tân, Nhâm, Quý và Càn, Khôn, Cấn, Tốn) là dương hướng, mới được. Thủy khẩu cũng phải phóng thiên can và bát quái như hướng của huyệt.

29. Âm long, dương hướng chớ nhầm.

Đừng có lầm, và phải nhớ là bao giờ long cũng phải thu theo địa chi (âm) Hướng huyệt và hướng thủy khẩu phóng lại phải theo thiên can (dương).

30. Thủy phóng dương vị luân âm dụng gì?

Thủy phải phóng về thiên can, nếu phóng vào địa chi thì không được

Các vị bênh vực phép thứ hai này đều căn cứ vào câu:

Vạn thủy đô tòng thiên thượng khứ

Quan long giai hướng địa tung hoành.

(Thiên thượng là thiên can - Hướng địa là hướng của địa chi).

Việc giải thích khác biệt nhau như trên làm cho làng địa lý chia làm 2 hệ phái tranh luận nhau đã mấy trăm năm mà chưa ngã ngũ.

Riêng theo các vị chân sư nhận xét thì cả hai phép nói trên đều có chỗ cần bổ túc cho nhau, mà việc bổ túc này, không thể nói ít mà giải đáp được, vì nó liên quan đến rất nhiều yếu tố mà trừ phi học địa lý cho thật sâu sắc, mới tìm ra.

Những yếu tố này bao gồm:

- Thủy pháp

- Sa pháp

- Thôi quan pháp

- Phép điểm huyệt, phân kim

- Và một số bí yếu về địa lý cùng kinh nghiệm địa lý nữa. Sau khi đạt những yếu tố trên, lúc phân kim, điểm huyệt, cân nhắc lợi hại, sẽ thấy rõ ngay.

Điểm bí hiểm này, hạn chế các thầy địa lý “tay mơ” không thể nào dùng tài nghệ và kinh nghiệm tầm thường mà làm được đất kết đến mức tối đa của nó.

Khoa địa lý sở dĩ cả ngàn năm nay là khoa bí truyền, chỉ vì có nhiều khúc mắc, như khúc mắc nêu trên.

Chúng tôi sẽ cố gắng đưa ra những luận án về từng loại lý khí và loan đầu để giải minh lần lần, trong các bộ sách, thuộc tủ sách Gia Bảo của nhóm chúng tôi, mà 2 bộ địa lý đã xuất bản (Địa lý Tả Ao và Dã Đàm Tả Ao) là 2 quyển đầu.

Sở dĩ chưa trình bày ra đây vì phạm vi của quyển này không cho phép đi quá xa phần căn bản cần thiết của nó.