Chiến tranh biên giới phía Bắc 1979

Đánh máy :  Ptlinh – Chiangshan_TTVNOL

Mục lục:

CHIẾN CÔNG NÀY KHÔNG PHẢI CỦA RIÊNG TÔI

LUỐN SÂU ĐÁNH HIỂM

TÌM ĐỊCH MÀ ĐÁNH

CHỐT BÊN CẦU SỐ 4

TRÊN TRẬN ĐỊA BẾN ĐỀN

TRẬN ĐẦU TIÊU DIỆT XE TĂNG GIẶC

TIẾNG SÚNG NGƯỜI DAO

CHIẾN CÔNG CỦA ĐỒNG CHÍ NUÔI QUÂN

NGƯỜI CON ANH HÙNG CỦA ĐẤT BIỂN

MÌNH VÀ 50 QUẢ LỰU ĐẠN

DÂN QUÂN LỒ SỬ THÀNG

GIỮ CHỐT

GIỮA RỪNG QUẾ CAO BA LANH

CHÚNG TÔI KHÔNG THỂ CHẾT

ĐẠI ĐỘI TRƯỞNG MƯU TRÍ

CÔ GÁI DẪN ĐƯỜNG

CUỘC CHIẾN ĐẤU KHÔNG CÓ TIẾNG SÚNG.

NGÔI SAO BIÊN CƯƠNG QUÁCH VĂN RẠNG.

NGƯỜI KĨ SƯ ĐỊA CHẤT ĐÁNH GIẶC

ĐỒNG ĐỘI CỦA ANH

LŨNG LÀN VÀO TRẬN

TRẬN CHIẾN ĐẤU GIỮ CỬA MƯỜNG KHƯƠNG

CHỖ ĐỨNG

BA NGÀY CHIẾN ĐẤU Ở MA LÙ THÀNG

Không được đụng tới Việt Nam, NXB QĐND 1979.

CHIẾN CÔNG NÀY KHÔNG PHẢI CỦA RIÊNG TÔI

Nguyễn Phúc Ấm, ghi theo lời kể của Hoàng Hữu Yên, trung đội trưởng, đại đội 5, tiểu đoàn 12(*), đoàn Sao Vàng.

Trận địa pháo 85 ly chúng tôi chốt giữ trên đồi 33 bên ngã tư Đồng Đăng, một điểm cao án ngữ toàn bộ vùng thị trấn này. Trung đội tôi thực hành bắn theo yêu cầu hiệp đồng của đoàn 12 bộ binh. Ngày từ sớm tinh mơ ngày 17-2 ấy, hàng trăm khẩu pháo từ bên kia biên giới đồng loạt trút đạn vào vùng trận địa, phá hỏng hết các mạng thông tin, cắt đứt hoàn toàn liên lạc giữa chúng tôi với đoàn 12, với cả cơ quan chỉ huy trực tiếp của mình phía sau nữa.

Không có sự chỉ đạo của cấp trên, không hiệp đồng chiến đấu được với đơn vị bạn, pháo địch thì nổ dày đặc xung quanh, bộ binh của chúng lại có nhiều mũi chọc thẳng vào chân chốt mình và bao khó khăn khác, pháo thủ thiếu, súng bộ binh thiếu làm tôi vô cùng lo lắng. "Dẫu sao cứ phải bám chắc trận địa đã". Tôi nghĩ vậy rồi nhắc anh em ra cả vị trí chiến đấu, bình tĩnh theo dõi địch, sẵn sàng chờ lệnh. Mặt khác tôi cử Bùi Xuân Phục, chiến sĩ thông tin duy nhất của trung đội vượt qua làn đạn và vòng vây địch đi nối lại các đường dây. Gần 1 giờ qua. Rồi 90 phút qua, máy điện thoại vẫn bị ngắt. Không ai rõ Phục đang ở đâu, gặp nguy hiểm gì ? Sau này chúng tôi mới biết Phục bị địch bủa vây, suốt 3 ngày đêm liền chúng dịnh bắt sống anh, song anh đã anh dũng và mưu trí đánh trả, mở đường về với đơn vị. Khoảng 7 giờ sáng, anh Điển, người cán bộ đại đội dày dặn kinh nghiệm chiến đấu và Hoàng Tĩnh, thông tin 2W đã được cấp trên cử đến trận địa của trung đội chúng tôi. Chúng tôi ôm nhau, nước mắt trào ra vì xúc động.

- Không bắt được liên lạc với đoàn 12, cứ đánh thôi, Yên ạ. Thấy địch là chủ động đánh, mệnh lệnh của trên đấy !

Anh Điển bảo tôi vây. Thế là rõ. Có phương hướng rồi chúng tôi sẽ phát huy được sức mạnh của mỗi người và sức mạnh của tập thể trên trận địa này. Tôi báo cáo tình hình địch, trình bày phương án chiến đấu và xin ý kiến bổ sung của anh Điển. Chúng tôi nhất trí với nhau : đánh theo phương án 2, một trường hợp hiếm hoi, một phương án mà có 2 kế hoạch : chặn đánh bộ binh địch, bảo vệ chốt, bảo vệ pháo; đồng thời vẫn thao tác pháo, đánh các mục tiêu lớn từ xa, phát huy tính năng vũ khí chính của mình. Hai nhiệm vụ đều cấp thiết, song lực lượng của chúng tôi quá ít, 2 khẩu pháo mà vẻn vẹn chỉ có 10 người, so với tiêu chuẩn biên chế thì thiếu 6 người rồi, nay lại chia đôi có đảm đương nổi không.

- Chẳng còn cách nào khác đâu. Cứ phân công đi anh Điển. Tôi xung phong đảm nhiệm một mình một khẩu đội đó.

- Ai cũng như Yên thì ổn quá rồi.

Anh Điển cười nói thế, rồi bố trí : tôi phụ trách khẩu đội 1 vừa chỉ huy, vừa quan sát vừa kiêm thao tác bắn. Bài sẽ tiếp đạn. Khẩu đội số 2, anh Điển phụ trách kiêm quan sát, số 1 có Lộc, Công ở vị trí số 2. Sắp xếp vậy chúng tôi đã rút được nửa quân số, toả ra xung quanh chốt, phối hợp với các chiến sĩ công an vũ trang và dân quân đánh chặn các mũi tiến quân của bộ binh địch.

8 giờ kém 15, 1 tiểu đoàn địch ùn ùn kéo lên quả đồi phía tây Đồng Đăng. Chúng tôi nhích cự li bắn về 1.400m và 2 khẩu đội cùng giật cò. Từ sớm, pháo địch không ngớt bắn vào đây, giờ thấy trận địa phát hoả, chúng càng bắn mãnh liệt hơn. Khẩu đội 2 mới bắn đến phát thứ 7 thì súng bị mảnh đạn găm vào một số thiết bị, phải dừng bắn để sửa chữa. Nhận thêm phần của bạn, tôi nâng tốc độ bắn phóng liên tiếp những trái đạn 85 ly vào đội hình địch. Bắn tới phát thứ 20 thì tiểu đoàn bộ binh này rối loạn, số sống sót xô nhau chạy té xuống bên kia dốc. Qua kính quan sát, tôi nhìn rõ xác chúng nằm chồng chéo ngang dọc khắp mặt đồi.

Đợt tiến công thứ nhất thất bại, địch cho 4 xe tăng vừa bắn dữ dội vào trận địa chúng tôi, vừa dẫn đầu một cánh quân khác tiến qua điểm cao 300 đánh vào khu pháo đài. Pháo 85 ly mà vớ được tăng thì còn gì bằng. Tôi ước lượng lại khoảng cách, dịch cự li về 1.250m và bắt được ngắm vào chiếc đi sau chứ không phải chiếc đi đầu. 4 phát đạn nổ, chiếc xe tăng này bốc cháy. 3 chiếc đi trước hoảng hốt muốn rút lui, song đám cháy chặn mất đường rồi, tiến lên lại không dám, nó đành chết đứng tại chỗ, phụt lửa tới tấp vào chúng tôi. Pháo nổ ầm ầm 4 phía, mảnh đạn bay vèo vèo quanh người nhưng ai còn nhớ đến nguy hiểm khi 3 mục tiêu không di động đang đứng chềnh ềnh trước mũi súng của mình. "Hãy bình tĩnh bắn ăn chắc từng chiếc một". Tôi tự nhắc mìh thế và nảy cò. Bị trúng đạn, 2 chiếc xe tăng bốc cháy. Chiếc đi đầu không dám bắn nữa, rồ máy, chồm lên đỉnh 300, tụt xuống mé trái điểm cao. Phía ấy có bộ binh ta chốt. Chắc xe tăng này cũng bị anh em ta thịt nốt thôi.

Giữa lúc tôi đang bắn xe tăng thì các chiến sĩ bộ binh, trong đó có cả anh em trung đội tôi vẫn đánh chặn địch dưới chân đồi. Chúng liên tục mở các đợt tiến công hòng chiếm cho được trận địa pháo này, song đều bị quân ta đẩy lui. Anh em vừa đánh vừa reo hò động viên tôi ghê lắm. mỗi lần bắn cháy một xe tăng, tôi lại nghe nhiều tiếng hô vọng tới :

- Hoan hô Hoàng Hữu Yên !

- Hoan hô dũng sĩ diệt xe tăng bành trướng !

- Anh Yên ơi, yên tâm nổ súng nhé. Chúng tôi còn ở đây thì bọn bộ binh địch không bước nổi tới chân chốt này đâu.

Tới lúc tôi bắn cháy chiếc thứ 4 (1 trong 2 xe tăng địch chạy từ Na Sầm về Đòng Đăng) thì anh em không nén nổi niềm vui, nhiều đồng chí hối hả chạy lên ôm chầm lấy tôi mà gì, mà hôn, mà khen hết lời...

- Kìa buông ra nào. Chiến công này có phải của riêng mình đâu. Không có các cậu đánh địch bảo vệ pháo, bảo vệ trận địa thì mình bắn sao được. Thôi buông ra, về cả vị trí đi, địch nó kéo đến kia kìa.

Tôi phải nói thế, anh em mới chịu toả về các tuyến chốt của mình.

Trời chuyển sang chiều lúc nào chẳng ai để ý nữa. Giờ mới được phút giây yên lòng, và giờ cũng mới nhớ tới bữa cơm trưa, mới thấy đói. Nhưng anh nuôi Dư mải đánh địch, quên cả nấu cơm rồi, mà bọn địch bắn phá liên tục, muốn nấu cơm cũng chẳng được. Chúng tôi lấy lương khô ra ăn, ăn dè sẻn, 2 người 1 gói thôi.

Ngồi ăn uống nhàn rỗi mới thương khẩu pháo hỏng. Miếng lương khô chưa nhai hết, tôi đã bỏ đấy, đi chữa pháo. Anh Điển thay tôi, sang chỉ huy khẩu đội 1. Cùng với anh có khẩu đội trưởng Phạm Văn Thanh, Hợi số 1 và Khang ở vị trí số 3. "Êkíp" mới đổi nhau xuống chân dốc chặn địch mà ! Cho đến lúc địch tiếp tục phản pháo, bộ binh chúng xuất hiện ở dãy đồi trước mặt thì tôi cũng sửa chữa xong khẩu pháo thứ 2. Đợt tiến công đầu tiên của địch vào buổi chiều bị thất bại, song khẩu pháo thứ 2 lại hỏng. Thấy pháo ta bắn thưa thớt, địch cho 2 xe vận tải chở đầy lính từ Hữu Nghị quan tới đổ quân tiếp viện. Xe chúng vừa dừng bánh, anh Điển cùng Thanh, Hợi và Khang đã bắn liền 6 quả đạn rất chính xác. 2 xe cùng tan tành. Có lẽ khó còn lấy 1 tên khỏi thương vong. Song ngay khi ấy, địch huy động mọi cỡ pháo bắn vào trận địa rất ác liệt. Thanh và Hợi bị thương. Khẩu đọi 1 cũng hỏng nhiều bộ phận : khoá nòng bị đất đá phủ đầy, tay đóng mở chờn, trự quay máy hướng bị cong, giá ngắm lệch và kính ngắm thì mất tác dụng. Thế là 2 khẩu pháo đều tê liệt hoàn toàn. Từ đấy đến tối địch không mở tiếp đợt tiến công nào nữa. Đêm tới chậm chạp. Hình như trong đời, chưa bao giờ tôi mong đêm xuống nhanh như thế. Bóng đen vừa phủ đầy các vực sâu, tôi đã lôi hòm đồ nghề ra, vừa lục lọi các phụ tùng, linh kiện, vừa đọc cho Hoàng Tĩnh bức điện báo cáo về trung đoàn. Tôi kể vắn tắt 1 ngày chiến đấu, giới thiệu một số gương đánh giặc dũng cảm rồi báo cáo tình trạng hỏng hóc của 2 khẩu pháo. Cuối cùng tôi hứa với trên, sẽ chữa pháo ngay trong đêm để kịp hôm sau giội lửa vào đầu giặc. Công việc này không cần nhiều người. Chỉ có tôi và Bài ở lại, còn tất cả triển khai xuống các tuyến hào dưới chân chốt, sẵn sàng đánh địch tập kích. Hai anh em mò mẫm sửa chữa suốt đêm ấy, lại kéo sang cả sáng hôm sau mới xong mấy việc : thay bệ khoá nòng từ khẩu 2 sang khẩu 1, dùng dầu madút rửa các thiết bị quá bẩn, uốn thẳng tay quay máy hướng, gọt giũa lại các đường ren bị chờn, toét... Riêng giá ngắm thì không sao khắc phục được.

Nhớ lại 1 lần được đại đội phân công lên lớp bài "quy chỉnh, hiệu chỉnh" tôi có đặt ra 1 câu hỏi cho anh em thảo luận : "Không có kính ngắm, pháo 85 ly có bắn được xe tăng không ?" Ai nấy bàn cãi sôi nổi lắm. Người bảo bắn được người bảo không. Phần tôi tôi nghĩ kính ngắm phải theo đường ngắm qua lỗ kim hoả qua dan chỉ miệng nòng tới điểm xạ. Khi biết cự li, biết tốc độ xe tăng, quy định vật chuẩn sẵn, tăng chạy đến là bóp cò, có thể trúng thôi. Và lúc giải đáp, tôi kết luận : "Nhất đinh bắn được". Học lí thuyết tôi nói thế, bây giờ tình huống đã xảy ra, tôi phải có hành động để chứng minh.

Câu chuyện ngày huấn luyện giúp tôi có thêm quyết tâm hơn, tôi quyết định, tiếp tục nổ súng đánh địch không chờ sửa chữa giá ngắm nữa. Anh Điển ủng hộ ngay ý kiến này. Các chiến sĩ trong khẩu đội thì vừa tin, lại vừa muốn thể hiện một tình huống đã học nên chuẩn bị súng đạn hăng hái lắm. Và chiều hôm ấy, khẩu súng thiếu giá ngắm của chúng tôi đã đánh 2 trận khá tốt. Trận thứ nhất hồi 13 giờ, với 4 phát đạn, bắn cháy 1 xe tăng trên đường 1A, cự li 2.800m. Trận thứ 2 hồi 15 giờ, với 13 phát đạn, phá huỷ hoàn toàn 4 khẩu lựu pháo 122 ly đặt trước Hữu Nghị quan, cự li 4.500m. Tất cả các lần bắn tôi đều ngắm qua nòng, đạn đi chính xác. Cũng buổi chiều này, pháo địch từ khắp nơi bắn vào trận địa chúng tôi nhiều hơn, điên cuồng hơn. Bộ binh địch cũng tiến công vào xung quanh chốt đông hơn, ồ ạt hơn, cán bộ chiến sĩ dưới chân chốt chiến đấu rất kiên cường dũng cảm. Nhiều đồng chí bị thương vẫn không rời tay súng. Xác giặc nằm la liệt trước chiến hào. Anh em đánh giỏi, chặn địch, đẩy lùi địch, bảo vệ pháo. Vừa đánh, các đồng chí ấy vừa reo hò, cổ vũ tôi không ngớt :

- Anh Yên ơi, xe tăng xuất hiện kia kìa. Cho con "bọ hung" bành trướng về chầu ông Bành Tổ thôi !

- Hoan hô ! Pháo 85 ly dập nát 4 thông pháo 122 ly của địch rồi !

*: Tức tiểu đoàn 12 thuộc trung đoàn pháo 68, sư đoàn 3 Sao Vàng.

LUỐN SÂU ĐÁNH HIỂM

Minh Tiến, ghi theo lời kể của Nguyễn Văn Thành, đại đội 1, tiểu đoàn 45.

Tối hôm đó, đơn vị chúng tôi rời bản Bốc Thượng. Trước lúc xuất kích, có chiến sĩ còn nói đùa : "Hôm nay là ngày Quốc tế Phụ nữ, các bạn biết rồi chứ. Chúng mình phải đánh một trận thật tuyệt để báo công gửi về cho mẹ, cho vợ và người yêu".

Chúng tôi mang theo bên người lương khô đủ ăn 3 ngày, còn tất cả là súng đạn và thủ pháo. Lực lượng luồn sâu của tiểu đoàn có 3 mũi : mũi 1 có 20 đồng chỉ, anh Đào Văn Quân, chính trị viên đại đội 1 làm chỉ huy trưởng. Anh Quân là cán bộ trẻ trong đơn vị, mới 25 tuổi, quê ở Tứ Kì, Hải Hưng. Đại đội phó Tường Duy Chính là chỉ huy phó. Mũi 2 là mũi phụ, có 19 chiến sĩ. Còn lại là bộ phận cối 82 ly do anh Dương chỉ huy, có nhiệm vụ bắn kiềm chế địch, đề phòng chúng phản ứng vào đội hình của đơn vị. 3 cán bộ chỉ huy của 3 mũi đều là những chiến sĩ đã dày dặn chiến đấu trong cuộc kháng chiến chống Mĩ.

2 đêm hành quân, đến bản Na Toòng thì được lệnh dừng lại để trinh sát. Ở đây chúng tôi đã gặp 3 dân quân dẫn đường. Đó là 2 cô gái Phan Thị Hoa, Lã Thị Sự và anh Vương Văn Ngô. Anh chị em này đều là những chiến sĩ thuộc đơn vị dân quân khu Thanh Sơn, đã từng đánh địch từ những ngày đầu khi bọn Trung Quốc xâm lược mới đặt chân vào thị xã Cao Bằng. Theo các chiến sĩ dân quân, chúng tôi đưọc lệnh đi sâu vào khu chiến, nơi địch đóng dày đặc trên các đồi Thiên Văn, Pháo Đài... Riêng ở đồi Thiên Văn có tới 1 trung đoàn, hàng ngày chúng canh gác trên đoạn đường ra vào cửa ngõ thị xã. Nhiệm vụ của tiểu đoàn đặc công chúng tôi là phải đánh nhanh rồi tản nhanh, nếu không sẽ bị hãm trong vòng vây của địch.

Bộ đội ta đào xong công sự thì trời vừa sáng. Bỗng từ đài quan sát báo tới : địch bắt đầu xuất hiện. Nhưng chỉ là 1 chiếc xe tải từ tài Hồ Xìn chạy tới. Đến chân đồi Nả Cay, nó dừng lại. Những tên lính Trung Quốc nhảy xuống xe và đi vào khu giao thông để bôc hàng rồi vào bản cướp bóc. Chốc chốc, chúng lại khiêng ra xe nào gà, nào vịt, nào lợn. Các chiến sĩ căm giận lắm nhưng vẫn phải nén lòng chờ đợi, không đánh vào bọn này mà chờ những đơn vị lớn hơn. Đến 8 giờ 30, 8 chiếc xe tải khác lại vẫn từ Tài Hồ Xìn chạy về thị xã. Trên xe chúng chất đầy những bao hàng và những chiếc xe đạp hỏng. Đó là những thứ chúng cướp được ở dọc đường. Chiếc xe đầu đã chạy lọt vào đúng trận địa phục kích mà chúng tôi vẫn chưa được lệnh đánh. Hàng chục con mắt và đôi tai chiến sĩ cứ căng ra và đỏ dồn về phía anh Quân và tiểu đoàn trưởng Hoàng Mạnh Thời để chờ đợi, chỉ sợ mình không nghe kịp lệnh để rút nụ xoè tung lựu đạn xuống đầu địch. Và cứ mỗi chiếc xe giặc chạy qua tầm súng, chúng tôi lại một lần hồi hộp, chờ lệnh nổ súng.

Bỗng có lệnh :

- Hãy bình tĩnh, đã có công luồn sâu 3 ngày vào lòng địch thì phải biết nén căm giận để đánh 1 trận thật giòn giã.

Nửa giờ sau, lại có tiếng động cơ râm ran từ thị xã Cao Bằng vọng đến. Đài quan sát báo có 17 chiếc xe chở đầy lính và đạn tên lửa H12 sắp chạy qua trận địa.

Bây giờ thì được đánh thật rồi. Từ hầm súng, chúng tôi như muốn bật cả dậy. Phan Thị Hoa, Lã thị Sự-các cô gái du kích Thanh Sơn tay thoăn thoắt buộc từng băng AK vào nhau, và mở sẵn nắp thủ pháo trao cho từng chiến sĩ.

Chúng tôi nằm trên dốc ta-luy trong xuống mặt đường nhìn rõ từng hòn đá nhỏ. Chiếc xe thứ nhất đã lao qua. Rồi chiếc thứ 2, thứ 3. Ba chiếc đầu chở đạn. Những chiếc sau đều chở lính, chúng đội mũ sắt, xếp hàng bảy đầy ắp.

Khi chiếc xe cuối cùng vào đúng vị trí khoá đuôi thì Nguyễn Văn Sinh được lệnh nổ súng. Trên vai anh, quả đạn B41 vọt ra khỏi nòng, cắm vào thùng xe nổ tung. Trong đám lửa màu da cam hiện rõ từng tên lính bị hất tung lên rồi ném xuống mặt đường. Phát đạn B41 của Sinh cũng là khẩu lệnh của trận đánh. Tiếp đó là tiếng thủ pháo, lựu đạn nổ xen lẫn từng tràng liên thanh của AK dồn dập đánh địch.

Ở vị trí phía trước chặn đầu, Hà Văn Nhạc bắn 3 viên AK báng gấp, đúng vào mặt tên lái. Hắn cúi gập người, buông tay vôlăng, chiếc xe lảo đảo thúc đầu vào vách ta-luy dựng đứng, bật trở lại, xoay nửa vòng chắn ngang đường. Chiếc thứ 2 lách sang trái tìm đường thoát. Đại đội phó Tường Duy Chính đứng vụt dậy, tựa vào thành hào ngắm bắn 1 quả B41. Đạn tên lửa H12 trên xe bị đốt cháy nổ tung liên tiếp. Thế là cả đội hình 14 chiếc còn lại với hơn 500 tên lính nằm gọn trong tầm súng và biển lửa*. Chỉ huy trưởng Đào Văn Quân chỉ huy các chiến sĩ Lợi, Công, Đề và anh dân quân Vương Văn Ngô đánh tạt sườn. Anh Quân bắn luôn 6 phát B41 vào 6 chiếc xe đang nối nhau, bóp còi inh ỏi để tìm đường tẩu thoát. Nhưng chúng còn chạy vào đâu. Bọn lính từ tren xe nhảy xuống chỉ kịp giúi đầu xuống sàn xe hoặc nằm rạp xuống 2 bên rãnh thoát nước. Từ trên cao, chiến sĩ ta chỉ việc bỏ lựu đạn, thủ pháo, bắn AK xuống. Xác địch chết chồng tréo lên nhau trông thật thảm hại.

Bỗng 1 tên xách được khẩu trung liên từ thùng xe lao ra đường chạy đến bụi tre và nằm xuống định bắn trả. Hắn chưa kịp bắn, Hà Văn Triệu đã nhanh hơn, đưa điểm ngắm vào cái đầu trọc của hắn kéo một loạt ngắn AK. Đó là tên lính duy nhất định chống cự trong đám 1 tiểu đoàn giặc đi trên đoàn xe đã bị tiêu diệt gọn.

Chúng tôi đang đánh thì 1 tình huống xảy ra nằm ngoài dự kiến của thủ trưởng Thời. Đó là hàng trăm tên địch chốt trên các đồi Thiên Văn và Yên Ngựa khi nghe tiếng súng nổ và ngọn lửa bốc cao dưới mặt quốc lộ 3 đã bỏ luôn súng, rủ nhau chạy lên đồi cao nhìn xuống nơi đồng bọn bị tiêu diệt. Nắm đúng thời cơ, trung đội trưởng cối 82 ly ra lệnh đánh. Hàng chục quả đạn đã được tính toán kĩ lưỡng phần tử bắn nối đuôi nhau giội lửa xuống đầu địch, tiêu diệt hơn 100 tên nữa. Tất cả trận đánh chỉ diễn ra trên 20 phút. Khi bọn địch phản ửng thì đơn vị chúng tôi đã nhanh chóng theo 3 chiến sĩ dân quân thọc qua bản Nà Cay, trở về vị trí tập kết. Về đến nơi, lúc chia tay đơn vị, cô gái dân quân người Tày Phan Thị Hoa nắm tay anh Đào văn Quân, nói giọng tha thiết :

- Nếu em được vào bộ đội, em sẽ tình nguyện vào đơn vị đặc công của các anh... Còn chúng tôi nghĩ, nếu lần sau có những trận đánh được phối hợp với anh chị em dân quân như thế này thì đơn vị lập công càng lớn hơn...

* : thực tế sau này ta xác minh đoàn xe địch có hơn 200 tên. Ngoài ra một bộ phận địch cũng kịp chống trả trước khi bị diệt hoàn toàn. Có thể do đội hình phải trải dài ra để đánh toàn bộ đoàn xe 17 chiếc nên đ/c Nguyễn Văn Thành không nắm được những điều này. Tuy nhiên, đây vẫn là một trận thắng xuất sắc.

TÌM ĐỊCH MÀ ĐÁNH

Phương Quang, ghi theo lời kể của Hoàng Văn Khoáy, đại đội phó đại đội 3 công an vũ trang Cao Bằng.

Công việc chuẩn bị lên đường đánh địch đã xong. Mặc dù trên vai đeo lủng lẳng balô, súng đạn, cuốc xẻng, nhưng tôi vẫn cảm thấy chưa yên tâm, tôi liền chạy vội vào nhà lấy thêm 4 quả B40 đeo sau lưng. Những lúc bình thường, vai đeo chiếc balô với khẩu AK đã cảm thấy nặng. Vậy mà giờ đây không hiểu sao tôi vẫn chạy đi băng băng.

Lúc ấy là 3 giờ sáng. Đơn vị đã tập hợp đông đủ. Tiếng chính trị viên Nguyễn Viết Hảo vang trong đêm :

- Hiện giờ địch có khoảng 1 trung đoàn, chúng đang di chuyển từ An Lạc đến xã Đức Quang. Nhiệm vụ của chúng ta là cùng với bộ đội địa phương và dân quân chặn đánh chúng ở bản Nà Hát, không cho chúng tràn vào huyện Quảng Hoà.

Chúng tôi khẩn trương lên đường.

Từ nơi đơn vị đóng quân đến toạ độ X trên 30km. Đường rừng nhiều đoạn khúc khuỷu, khó đi. Trên vai mang nặng súng đạn, mồ hôi ai nấy đều vã ra.

Sau 1 đêm hành quân, chúng tôi đã đến địa điểm tập kết an toàn. Vừa đến nơi chưa kịp đặt balô, pháo địch đã bắn vào bản Nà Hát, cách đơn vị đóng quân chưa đầy 100m. Tiếng pháo nổ mỗi lúc càng dữ dội. Toàn đơn vị khẩn trương đào hầm hào, công sự chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu. Còn tôi được phân công cùng 3 chiến sĩ đi quan sát trận địa. Càng đi sâu vào rừng, không khí càng vắng lặng. Vừa ra khỏi bìa rừng, tôi thấy 2 người đàn ông ăn mặc quần áo người Nùng, vai đeo súng đạn đi về phía mình. Người đi đầu cao to, đội mũ lưỡi trai trông rất giống bọn phản động Trung Quốc.

- Cẩn thận, bọn thám báo.

Tôi ra hiệu cho các chiến sĩ chuẩn bị nạp đạn. Bỗng tôi nảy ra ý định cần bắt sống 2 tên này đem về khai thác. 2 người lạ mặt đi khỏi con suối, họ rẽ ngang rồi lẩn vào rừng. Tôi cùng các chiến sĩ đuổi theo. Khi gần đến nơi, tôi thấy người đi đầu trông quen quen. Đúng là bác Thài rồi ! Nhưng sao bác ấy lại ở đây ? Tôi khẽ gọi :

- Có phải bác Thài không ? - Ai đấy ?

- Tôi đây, Khoáy đây ! - Anh đi đâu bây giờ ? - Đi đánh địch bác ạ !

- Chúng nó chuồn về bản Nhảng cả rồi ! - Bác có thể dẫn đường cho chúng tôi được không ? - Đơn vị của anh có bao nhiêu người ?

- Đông lắm không thể đếm được.

- Vậy thì tốt quá. Chúng tôi đang đi tìm đồng chí xã đội trưởng để lấy thêm súng đạn. Bây giờ gặp các anh ở đây thì còn gì bằng.

Được người dẫn đường tin cậy, chúng tôi thấy yên tâm. Mỗi gnười ăn vội miếng lương khô rồi tiếp tục hành quân đến bản Nhảng.

cuộc hành quân kéo dài 4 tiếng đồng hồ. Khoảng 8 giờ tối, chúng tôi mới tới bản Nhảng. Đơn vị ừng chân tạm nghỉ ở khu vực rừng rậm. Tôi cùng 2 chiến sĩ xuống bản tìm cán bộ địa phương. Nhưng lạ thay không thấy 1 bóng người. Chỉ thấy những ngôi nhà đổ nát, hoang vắng cùng những đống tro tàn và những cột nhà cháy dở bốc lên mùi khét lẹt. Bên cạnh những ngôi nhà cháy dở là những công sự hàm ếch dày chi chít, vết tích của bọn Trung Quốc xâm lược để lại. Chúng tôi quan sát xung quanh, thấy 1 xác người bị địch đốt cháy. Còn cảnh đau thương nào hơn thế nữa. Bỗng tôi nhớ lại câu chuyện hôm trước bà con ở Hoà An kể lại : bọn địch hung ác hơn cả thú dữ. Chúng tràn vào huyện Quảng Hoà chém giết, đốt phá không chán tay, rồi bắt đi 16 cô gái thay nhau hãm hiếp. Về sau chúng tẩm xăng đốt cả 16 cô. Càng nghĩ tôi càng căm thù lũ giết người man rợ.

Đêm ấy chúng tôi dừng chân ở bản Nhảng. Trong lúc anh em nghỉ, tôi cùng 2 đồng chí dân quân đi gài mìn đề phòng địch tấn công bất ngờ. Gần về sáng, trời đổ mưa, lại thêm muỗi vắt nhiều như trấu, không ai ngủ được. Xa xa, vẳng lại tiếng pháo cầm canh của địch bắn vu vơ. Tôi thức dậy, cùng đại đội trưởng Yên và trung đội trưởng Khánh giở tập bản đồ ra xem. Đại đội trưởng Yên hỏi chúng tôi :

- Nên cho anh em ở lại đây mai phục hay hành quân đến địa điểm khác ? - Cứ theo tiếng súng của địch thì chúng còn cách ta không xa. Nếu chúng ta mai phục ở đây chờ địch vào mới đánh, tôi e không có lợi. Vì địa hình ta thấp, vả lại nếu trường hợp bất trắc sẽ không có đường cơ động. Vì vậy ngay bây giờ chúng ta phải cho anh em hành quân đến bản Lẻn, bí mật đánh làm chúng không kịp trở tay.

Ý kiến của tôi được ban chỉ huy nhất trí ngay.

5 giờ sáng, sương mù còn bao phủ khắp núi rừng. cuộc hành quân lại tiếp tục. Khoảng 3 giờ chiều, trinh sát báo về, địch đang tràn vào bản Lẻn. Chúng chia làm 2 tốp. Tốp đi đầu có khoảng 200 tên, mang theo súng đạn, vừa đi chúng vừa xì xồ với nhau toàn tiếng Bắc Kinh, tôi gnhe rõ nhưng không hiểu. Tốp thứ 2 có khoảng 400 tên, đang kéo nhau trên một đường vòng tiến vào bản Lẻn.

Thời cơ diệt địch đã đến. ban chỉ huy đại đội hội ý chớp nhoáng. Toàn đơn vị chia 3 hướng bao vây chia cắt tiêu diệt địch. Tôi được phân công chỉ huy một mũi gồm 8 bộ đội và 5 dân quân đánh chính diện. Còn 2 tổ khác do đại đội trưởng Yên chỉ huy đánh bọc phía sau. Thằng đich rất chủ quan. Trên đường hành quân mệt mỏi, chúng dừng lại ngồi nghỉ, một số đi tìm nước uống tập trung ở giếng Cô So.

"Kì này, chúng mày sẽ chết với ông". Tôi nghĩ vậy rồi cùng binh nhì Nông Văn Quyết vận động đế 1 mô đá to, cách địch chưa dầy 100m. Từ địa hình rất thuận lợi đó, tôi chỉnh lại khẩu AK rồi nín thở bóp cò. Tiếng súng phá tan bầu không khí yên lặng. Cùng lúc đó, các cỡ súng của ta từ 3 phía đồng loạt nổ. Bị đánh bất ngờ, bọn địch không kịp trở tay, đội hình rối loạn. Chúng chạy tứ tung. Một toán chạy lên đồi ẩn nấp. Thừa cơ, khẩu trung liên của Tô Minh Đại và Nông Trọng Tuyền liên tục nhả đạn, bọn chúng không còn đường chạy thoát. Chúng chết nằm ngổn ngang khắp quả đồi.

Nghe thấy tiếng súng nổ, bọn địch đi trước quay lại dùng súng lớn bắn vào đội hình ta rồi cho quân dàn hàng ngang kéo đến bao vây. Vừa đi chúng vừa thổi kèn "toe toe". Thằng chỉ huy đầu đội mũ, một tay cầm batoong, một tay cầm súng ngắn, miệng hò hét ra oai : - Tả khoai ! Tả khoai ! (đánh nhanh ! đánh nhanh !- chú thích của sách)

Đợi cho chúng đến đúng tầm bắn, từ trên đồi cao, tôi cùng Phương, Khoả... nổ súng. Lũ giặc lộn nhào từ trên cao lăn xuống chân đồi. Bọn còn lại xông lên như những con thiêu thân. Vừa lúc đó, khẩu trung liên của đồng chí Đại liên tục nhả đạn. Cuộc chiến đáu kéo dài 1 tiếng đồng hồ. Địch mở 2 đợt đánh tới nhưng đều bị chúng tôi đánh lại, buộc chúng phải lùi ra x. Trưa ngày 14-3, tôi được phân công cùng 2 đồng chí dân quân đi gài mìn ở những nơi xung yếu quanh bản Pò Púng. Lúc quay về tôi đã thấy địch đang tiến vào nơi đơn vị đóng quân. Tôi luồn rừng chạy lên núi đá. Địch phát hiện ra tôi. Chúng bắn đuổi theo. Tôi cố sức leo lên 1 quả đồi tranh, bỗng nghe có tiếng "rẹt rẹt" trên đầu. Biết là súng của địch, tôi nằm rạp xuống đất, lăn mấy vòng. Tôi bị địch bao vây. Một tên nói bằng tiếng Việt, giọng lơ lớ :

- Thằng chỉ huy của mày chết rồi, đầu hàng mau ! - Này thì đầu hàng !

Tôi nghiến răng ném 1 quả lựu đạn vào đội hình địch. Bọn chúng nằm rạp xuống đất. Nhân lúc địch đang hoang mang, tôi bồi tiếp 1 băng đạn, mấy tên giặc chết gục. Tôi chạy tắt theo 1 thung lũng, về đơn vị.

CHỐT BÊN CẦU SỐ 4

Nguyễn Xuân Thái

Sau loạt đạn pháo của địch nổ dữ dội, chúng cho 2 đại đội đánh vào chốt của tiểu đội Đỗ Văn Hoà. 1 đại đội từ đồi sân bay đánh xuống, 1 đại đội từ ngã ba Kim Tân theo quốc lộ đánh ra. Anh đặt ngón tay trên vòng cò khẩu đại liên, quay sang nói với 1 chiến sĩ rất trẻ : - Địch ỷ thế đông quân nên chủ quan. Đợi chúng đến thật gần ta mới bắn. Loạt đạn đầu tiên phải thật chính xác, phải làm cho chúng kinh hoàng.

Đúng như Hoà nhận định, chưa gặp sự giáng trả của ta, bọn địch cứ dàn hàng ngang mà tiến. Vừa đi chúng vừa bắn như vãi đạn. Địch cách trăm mét, 50 mét... Hoà bắn, khẩu đại liên trong tay Hoà rung lên. Các cỡ súng đồng loạt trút lửa vào đội hình địch. Hàng chục tên xâm lược chết ngổn ngang trên đường, bên bờ suối cạn. Bọn sống sót vội vàng tháo chạy, lẩn vào rừng. Thấy giặc hoảng sợ, Hoà liền bật khỏi công sự và hô lớn :

- Xung phong !

Ước, Hào, Thiệp xách súng vọt theo Hoà. Hoà và anh em cắp tiểu liên rượt theo những tên sóng sót. Chỉ những tên xâm lược co cẳng chạy trước tiên là thoát chết. Lúc ấy, đại liên địch từ đồi Tháp Nước bắn xuống, nhưng đã muộn. Hoà cho anh em vận động lên chốt phòng ngự. Anh quay nòng đại liên của mình về phía đại liên của địch. Khi đã nhìn rõ hoả điểm này, Hoà chỉnh lại đường ngắm. Anh bắn liên tiếp 3 loạt dài. Khẩu đại liên địch câm họng. Mất hoả lực, bọn địch tụt xuống bên kia đồi. Số quân của chúng ở đó gần 1 tiểu đoàn mà phải chùn lại. Một lát sau, Hào, chiến sĩ dân quân phát hiện 1 toán địch có 3 tên, tên đi sau mang theo bộ đàm. Đây là tổ thám báo. Hoà nhận định như vậy khi nhận được báo cáo của Hào. ANh tỏ chức ngay 1 tổ đi diệt. Hoà giao đại liên cho Ước và dặn :

- Cảnh giới phía trước. Sẵn sàng chi viện cho chúng tôi nhé !

Hoà vẫy tay bảo Hào theo anh vận động tắt rừng phía sau toán địch. Nguyễn Thiệp dẫn 1 tổ thọc vào sườn chúng. Hoà nấp vào một gốc cây khi nhìn thấy 3 tên lính áo đen đang dò dẫm từng bước. Vừa đi chúng vừa quan sát xung quanh. Tên khoác máy bộ đàm chốc chốc dừng lại nghe ngóng. Hoà nói nhỏ với Hào :

- Cố gắng bắt sống. Cùng lắm mới nổ súng tiêu diệt.

Nói xong Hoà khoát tay ra hiệu cho Hào cùng tiếp cận. Rừng im ắn. 2 người nghe rõ cả tiếng lá cây va vào nhau xào xạc. Xa xa, tiếng súng vọng lại. Bỗng "rắc". Một cành cây khô phía trái anh bị gãy. 3 tên địch hoảng sợ, mạnh thằng nào thằng nấy chạy. Một loạt tiểu liên phía ấy nổ vang. Thế là hỏng rồi. Hoà bật lên như lò xo. Bám sát 1 tên, anh siết cò, tiếp theo là 1 loạt AK rất chính xác. Cả 3 tên thám báo ngã gục. Thiệp chạy lại, nhận lỗi :

- Mải bám sát nó, tôi không để ý tới cành cây khô tai hại ấy.

- Chà tiếc thật ! Thôi khẩn trương thu súng, máy bộ đàm và chú ý khám xét kĩ giấy tờ mà chúng mang theo.

Về chốt đưọc một lúc, Thiệp lại phát hiện 2 tên thám báo nữa. Chúng đã lẻn vào ngay sát chốt của ta. Thiệp vẫy tay ra hiệu cho anh em toàn chốt biết. Trước khi bí mật tiếp cận, Hoà dặn mọi người :

- Lần này cố gắng bắt sống kì được.

Nhưng vì khoảng cách giữa ta và địch quá gần nên anh em vừa triển khai đội hình thì 2 tên địch đã đánh hơi thấy. Chúng cắm đầu chạy thục mạng. Song, cũng như số phận những tên trước, 2 tên đều bị trúng đạn.

Mất hẳn 2 toán thám báo, bộ binh địch chỉ lấp ló trên đồi Tháp Nước, không dám xuống chiếm cầu.

Đến 3 giờ chiều, đang ăn cơm, nghe ầm ì tiếng xe địch, mọi người đều buông đũa. Tiếng xe tải dội alị mỗi lúc một gần. Chiếc xe mỗi lúc to dần. Trên xe, giặc lố nhố. Đây là dịp tốt nhất để thiêu cháy hàng chục tên xâm lược một lúc.

- Bắn thôi anh Hoà ! - Ước, chiến sĩ dân quân nôn nóng.

Khi nhìn rõ khuôn mặt những tên lính ngồi trên xe như nêm lại, Hoà mới ra lệnh : - Bắn !

Một lưới lửa bung ra chụp lấy xe địch. Chiếc xe khựng lại, bùng cháy. Hoà nhìn rõ hàng chục tên cứ ngồi vậy mà gục xuống. Những tên khác hoảng hốt nhảy xuống xe, nhưng chỉ chạy được vài bước là bị diệt ngay trên mặt đường, lửa trên xe ngùn ngụt bốc lên.

Cay cú trước thất bại này, bọn địch từ trên đồi Tháp Nước dùng trung liên, đại liên bắn tới tấp vào chốt của ta. Địch gọi pháo 130 ly, cối 120 ly giội vào trận địa của các chiến sĩ ta hơn 1 tiếng đồng hồ. Sau đợt pháo, anh em đã có mặt trên công sự, sẵn sàng đánh bộ binh. Nhưng bọn địch vẫn không dám tràn xuống. Đến mờ tối, chúng lại cho 3 tên thám báo mò vào thăm dò lực lượng ta. Nhưng số phận những tên này cũng đã được định sẵn. Ngay loạt đạn đầu, anh em đã diệt 2 tên. 1 tên chạy cuống cuồng, gặp cái hố phòng không của đồng bào ta, nó rúc ngay vào. Huê vọt lên phía hầm. Anh vung tay ném vào hầm 1 quả lựu đạn. Nhưng Huê vừa bỏ tay xuống, 1 loạt AK từ trong cái miệng hố đen sì vút đến. Huê hi sinh. Hoà vội chạy lại, anh rút chốt quả lựu đạn quăng vào cái miệng hố đen ngòm ấy. Nhưng sau tiếng nổ, 1 loạt AK lại bay vèo qua mang tai Hoà. Thằng này ngoan cố thật. Không nén nổi căm giận, Hoà giương súng B40 lên, mắm môi lại, bóp cò. Cái hầm vỡ ra, tràn ngập khói màu da cam. Tên giặc bị đền tội và khẩu súng của nó đen thui.

Ngày hôm ấy, 5 tay súng của các chiến sĩ công an vũ trang Hoàng Liên Sơn và 3 chiến sĩ dân quân xã Kim Tân (TX Lào Cai) đã làm nên sự tích anh hùng bên cầu số 4 : bắn cháy 2 xe vận tải quân sự, diệt 3 toán thám báo, bẻ gẫy nhiều đợt xung phong của 1 tiểu đoàn địch, diệt trên 100 tên, thu nhiều súng. Cầu số 4 mãi mãi là niềm tự hào của quân và dân thị xã Lào Cai.

TRÊN TRẬN ĐỊA BẾN ĐỀN

Ngọc Đản

Suốt 1 ngày hành quân, các chiến sĩ tiểu đoàn công binh 15, đoàn H45 bộ đội Hoàng Liên Sơn mới đến khu vực Bến Đền. Tiểu đoàn trưởng Lê Khắc Lai giữ nguyên bức điện trên tay, hối hả tìm chính trị viên Vũ Tiến Thành. Gặp Thành, tiểu đoàn trưởng Lai mừng rỡ, anh nói giọng điềm tĩnh :

- Cấp trên giao nhiệm vụ cho ta phải chốt chặt, chặn địch ở khu vực Bến Đền. Có khả năng ngày mai chúng sẽ đánh sớm. Theo phương án 1, các đại đội phải chuẩn bị chiến đấu ngay. Chính trị viên Thành nhất trí. Anh đề nghị tiểu đoàn trưởng cùng đi kiểm tra việc xây dựng trận địa của đại đội 3. Nhờ ánh chớp của đạn pháo địch bắn chung quanh, 2 người lần theo lối mòn nhỏ lên điểm chốt chặn quân xâm lược thọc sườn từ bản Mường Trang sang. Vừa đi họ vừa trao đổi ý kiến. Cả 2 tin tưởng vào chiến sĩ ta dũng cảm, thông thạo địa hình, tổ chức chiến đấu tốt nhất định sẽ đánh thắng trận đầu.

Ở đại đội 3 cũng như đại đội 2, các chiến sĩ khẩn trương đào công sự. 6 đêm thức trăng, căng thẳng nhưng không ai tỏ ra mệt mỏi. Thành nhắc đại đội trưởng Nguyễn Công Thiệu chú ý phổ biến kinh nghiệm chiến đấu cho từng tổ.

Sang hôm sau, khi các chiến sĩ nuôi quân vừa đưa cơm lên chốt về thì hàng loạt đạn pháo địch dập xuống liên tục gần 1 giờ. Sau đó, 1 trung đoàn quân Trung Quốc xâm lược tiến công theo 2 mũi đúng như phương án chiến đấu của tiểu đoàn dự kiến. Cánh quân chủ yếu của chúng vượt qua chợ Bến Đền. Đại đội địch đi đầu theo cầu treo và vượt ngầm suối Bo, gặp ngay chốt của trung đội 4 do Nguyễn văn Phúc chỉ huy. Các chiến sĩ chờ chúng đến gần khoảng 100m mới nổ súng.

Bị đánh liên tục trên đường tiến quân, đến đây chúng lại bị đánh bất ngờ phải quằn lại. Phía sau, bọn địch vội vã giạt sang bên phải, lợi dụng thành đường để ẩn nấp. Phối hợp ăn ý, từ quả đồi bên cạnh, phân đội hoả lực của đại đội 3 rót đạn cối chính xác, băm nát đội hình địch, buộc chúng phải tháo lui.

Quân giặc tức tốc gọi pháo bắn như vãi đạn vào trận địa đại đội 2. 4 khẩu đại liên của quân xâm lược đặt trên điểm cao 168 bắn rát mặt đồi, cày tung đất đá, bụi mù. Đại đội phó Đỗ văn Ân nép bên thành hào nhìn bao quát trận địa. Ân nắm được thủ đoạn của quân xâm lược, nhắc các tổ chú ý bám địch. Mấy lần lợi dụng hoả lực mạnh, chúng cố bám mép đường tiến lên nhưng đều bị các chiến sĩ ta phát hiện và đánh bật sang bên kia suối. Nước suối trào lên xác giặc. Phía chốt của đại đội 3, các chiến sĩ đang nóng lòng chờ đánh quân xâm lược. Pháo địch chưa ngừng bắn nhưng Phan Ngọc thắng ở tung đội xe máy phát hiện 1 tốp địch đang men theo bờ suối, đi vào trận địa. Thắng vội điều chính tầm khẩu cối 60 ly, nổ súng. Quả đạn của anh nổ chính xác đến mức cả mấy tên lính đều bị hất tung lên. 1 thằng áp vào ngách đá liền bị chính trị viên Nguyễn Văn Ky bắn 1 viên AK, hắn đổ gục xuống. Các chiến sĩ bắn đuổi theo địch, Ky vội vàng ngăn lại, nhắc nhở phải tiếp kiệm đạn.

Từ đó đến chiều, họ còn đánh thêm 2 trận nữa, diệt hơn 30 tên. Nguyễn Văn Phúc bị thương, quấn 1 vòng băng trắng tùm đầu, đôi mắt sáng rực lửa căm thù quân cướp nước, đôi tay anh nắm chắc khẩu B41, không chịu lui về tuyến sau. Bấy giờ, bọn giặc xâm lược đang vơ vét thóc gạo của đồng bào ta ở Mường Trang. Chúng đuổi bắt cả trâu, lợn, gà. Tiếng la hét của quân giặc và của súc vật chen lẫn tiếng súng hỗn loạn. Mấy chiến sĩ trinh sát được phái đi nắm địch ngay trong đêm.

Ban chỉ huy tiểu đoàn họp khẩn trương dưới hầm dã chiến. Mùi khói đạn pháo địch bắn hồi chiều còn khét nồng. Tiểu đoàn trưởng Lê Khắc Lai bị thương nặng được mang về trạm phẫu thuật, chính trị viên Vũ Tiến Thành chủ trì cuộc họp. Sau khi nghe các đồng chí chỉ huy các đơn vị báo cáo tình hình, Vũ Tiến Thành kết luận :

- Trận đầu ta đã thấng, địch thua đau nhưng chúng còn nhiều mưu mô xảo quyệt. Nhiệm vụ của chúng ta là phải giữ vững thế trận Bến Đền, không để địch lấn thêm một tấc đất. Sau khi họp bàn và được giao nhiệm vụ cụ thể trong các phương án đánh địch, mọi người trở về đơn vị. Nhưng Nguyễn Văn Ky vẫn nán lại, anh xin được tiến công chốt địch ở điểm cao 168. Khuôn mặt Ky gầy rộc hẳn đi, quầng mắt sâu trũng, hàng ria mép mọc không đều, lởm chởm. Anh nói với chính trị viên Thành, giọng kiên quyết :

- Đề nghị đồng chí giao nhiệm vụ này cho đại đội 3. Phải chủ động tiến công địch, làm cho quân xâm lược mất ăn, mất ngủ, lúc nào cũng phải nơm nớp lo sợ.

Vũ Tiến Thành xúc động, anh nhắc lại lời của đồng chí chính trị viên đại đội rồi nói tiếp : - Ban chỉ huy tiểu đoàn đã nghiên cứu và nắm chắc tình hình địch ở điểm cao này. Nhất trí giao nhiệm vụ cho đại đội 3.

Kế hoạch tiêu diệt quân xâm lược ở điểm cao 168 được ban chỉ huy đại đội nghiên cứu kĩ một lần nữa. Đại đội quyết định đánh ngay trong đêm. 24 chiến sĩ do chính trị viên Nguyễn Văn Ky và đại đội trưởng Trần Công Thiệu dẫn đầu, vượt suối, bám theo đường dây nói, áp sát vị trí chỉ huy của địch. Bọn lính Trung Quốc ngủ vật vờ trong các bụi cây, góc lều. Sau nhiều ngày đi cướp phá, bị quân và dân ta đánh cho no đòn, chúng không còn hung hăng như trước. Trung đội trưởng Trần Văn Bình cắt xong đường dây liên lạc của địch, vừa đúng giờ nổ súng. Tất cả các tay súng đồng loạt nhả đạn. Bị đánh bất ngờ, quân xâm lược hoảng loạn. Pháo sáng của chúng bắn tứ tung. Mũi phía đông và phía nam, các chiến sĩ ta ném lựu đạn, đánh tạt sườn địch. Mũi chính diện, Nguyễn Văn Ky và 7 chiến sĩ dũng mãnh đánh vỗ mặt. Địch có số quân đông gấp hàng chục lần, bắn như vãi đạn. Bị nhiều vết thương nhưng Ky vẫn nghiễn răng chịu đựng, cố sức ném liền 6 quả lựu đạn vào sở chỉ huy địch, diệt hàng chục tên. Sau 30 phút đánh giáp mặt, các chiến sĩ ta diệt gọn sở chỉ huy địch. Cả tiểu đoàn quân xâm lược phải gọi pháo bắn vào trận địa để tháo chạy, bỏ mặc đồng bọn bị thương và nhiều vũ khí đạn dược.

Làm chủ điểm cao 168, thế trận Bến Đền thêm vững chắc.

Mấy ngày tiếp theo nữa, bọn giặc xâm lược vẫn không sao nhích lên được. Trận địa Bến Đền chi chít pháo và các loại hoả lực của địch. Trước chốt đại đội 2, hơn 120 xác giặc nằm ngổn ngang.

TRẬN ĐẦU TIÊU DIỆT XE TĂNG GIẶC

Khánh Toàn

(Lược bớt một đoạn)

Lệnh lên đường truyền đi toàn đại đội 10. Lê Văn Thời bật người dậy, đeo balô trên người và ôm khẩu B41 lao đi. Toàn đại đội có mặt đông đủ. Mọi người khẩn trương lên xe. Chiếc ôtô rú ga chuyển bánh, vượt qua cầu sông Bằng, đi vào thị xã Cao Bằng rồi chạy thẳng lên hướng Hoà An. Sương đêm dăng màn trên đỉnh núi, thấm vào vai áo từng người ướt đẫm. Cái lạnh của vùng cao không thể làm dịu bớt sự nóng lòng của mỗi chiến sĩ chờ phút giáp mặt quân thù. Cả đại đội triển khai theo các tuyến công sự có sẵn. Tiểu đội B41 của Thời dàn đội hình trên đoạn hào đầu tiên. Đi về phía sau là những lối mòn dẫn qua sườn đồi, có thể cơ động rất thuận lợi. Nhận xong vị trí, Thời lắp đạn vào súng, tính cự ly bắn ở nhiều tình huống khác nhau để khi xe tăng địch tới là có thể nổ súng được ngay. Dọc tuyến chiến đấu, đại đội cũng đã làm xong công tác chuẩn bị và sẵn sàng nổ súng khi có lệnh tiến công.

Từ hướng Hoà An có tiếng xe tăng vọng tới mỗi lúc một gần. 2 chiếc xe tăng đi đầu đã vào trận địa. Trên tháp pháo, chúng sơn hình cờ đỏ sao vàng để đánh lừa sự chú ý của ta. 2 khẩu pháo trên nóc 2 chiếc xe tăng hướng về phía trước. Nhìn chúng đi nghênh ngang trên đường nhựa, Thời căm giận sôi lên. Anh đã thò ngón tay trỏ vào cò súng định diệt luôn. Nhưng rồi Thời kịp nhớ ra : phải đợi toàn bộ đội hình của chúng lọt vào trận địa mới được nổ súng. Khi 2 chiếc xe đến gần cuối đội hình của đại đội, vẫn chưa thấy toán sau đi tới. Nếu không diệt ngay, chúng sẽ tiến sâu vào Cao Bằng. Đại đội trưởng Hồng kịp thời lệnh cho 2 tay súng B41 bắn. Tiếng súng nổ. 1 chiếc xe tăng đã bốc cháy ngay tại chỗ. Chiếc thứ 2 hốt hoảng xoay ngang định vòng trở lại. Nhưng muộn rồi, Nguyễn Quang Anh, người bạn đồng hương của Thời đã vọt khỏi công sự, nã quả B41 vào ngang thân nó. Chiếc xe tăng địch bị trúng đạn khựng lại. Ngay lúc đó, 1 bác nông dân người Nùng từ trong nhà chạy ra. Bác đến cạnh Thời, nói nhỏ : - Bộ đội ơi ! Xe tăng hỏng mà thằng địch còn sống đó. Nó đang mở nắp xe ra kìa. Thời vội đeo khẩu AK và vác súng B41 lên vai chạy theo bác nông dân dẫn đường. Khi đến nơi, anh thấy thằng giặc đã nhảy khỏi xe. Nó đang tìm đường chạy trốn. Nhanh như cắt, Thời điểm xạ luôn 1 viên AK thật chính xác. Tên giặc trúng đạn, rống lên rồi ngã vật bên xác chiếc xe tăng. Thời nhảy lên nóc xe chiếu đèn pin vào kiểm tra. Tất cả chúng nó đã bị tiêu diệt. Thời nhanh chóng trở về vị trí của mình.

Ngay sau đó, 1 đoàn xe tăng địch ầm ầm lao tới. Thời đếm rõ từng chiếc một. Chúng cứ tưởng 2 chiếc đi đầu đã làm được nhiệm vụ mở đường nên cứ ngạo mạn tiến. Chiếc đi đầu đã lọt đúng vào tầm bắn.

Một tiếng nổ dữ dội. Quả đạn B41 từ công sự của Thời đã lao đi. Chiếc xe tăng đi đầu trúng đạn, bốc khói đen xịt. Cả tốp xe tăng địch ùn lại xoay ngang, hạ nòng súng bắn quét 2 bên đường. Nhưng không có tác dụng. Tầm đạn của chúng quá cao trên tầm công sự bám sát mép đường của bộ đội ta.

- Đồng chí Thời, luồn về phía sau, diệt bằng được chiếc xe tăng cuối cùng. Đại đội trưởng Hồng ra lệnh. Thời xách khẩu B41 vòng vệ con đường mòn sau bản để tiếp cận gần xe tăng địch. 5 phút sau anh đã bám sát chiếc xe sau cùng. Địa hình ở đó hơi trống trải. Chỉ có vài cây cối lưa thưa. Địch rất dễ phát hiện. Đứng ở trong sân nhà, lợi dụng bức tường bắn ra chăng ? Không được, cự li quá xa, rất dex trật mục tiêu. Bắn không trúng chiếc xe này thì quân địch dễ tháo chạy trở lại thị trấn Hoà An, thời cơ diệt gọn cả đoàn xe địch sẽ không còn. Suy nghĩ giây lát, Thời quyết định một cách đánh táo bạo hơn. Anh đã vọt ra khỏi bức tường và bám sau xe tăng để bắn.

Mải bắn phía trước, bọn địch không biết rằng chúng đang hở 1 khoảng trống ở phía sau nên Thời đã tiếp cận xe tăng địch được thuận lợi. Khi cách xe tăng khoảng 10m, Thời đưa súng lên vai ngắm mục tiêu rất nhanh, bóp cò. Quả đạn từ phía Thời bắn đi đã lao chúng vào phần cuối xe tăng địch. Một luồng lửa màu da cam loé lên, rồi một luồng khói xám xịt toả ra trùm lấy thân hình bất động của nó. Biết chắc hiệu quả của viên đạn bắn đi, Thời lui về phía sau bức tường quan sát. Không thấy tên địch nào sống sót nhảy ra, anh mới yên tâm chạy về vị trí cũ để tiếp tục diệt những chiếc xe còn lại. Trên đường về, Thời gặp Màu, 1 chiến sĩ giữ AK. Màu bảo Thời : - Phía trước, xe tăng địch bị diệt gần hết rồi. Đại đội trưởng bảo anh đón sẵn ở đó, đề phòng còn có xe địch tới.

Nghe Màu truyền lệnh của đại đội, Thời xách súng quay lại ngay. 2 người đi được một đoạn, thấy tiếng súng bắn xối xả về phía trung đội 2.

- Tiếng súng ở đâu đó ?

- Có lẽ trên xe tăng địch.

- Không phải, tầm đạn rất gần mặt đất Màu à. Có thể bọn địch trong xe còn sống đã xách súng xuống nấp ở nơi nào đó bắn chăng.

- Cũng có thể thế lắm.

2 người im lặng quan sát một lúc thì phát hiện ra mấy tên địch đang giấu mình trong bụi tre, bắn đại liên về phía trước. Thời lấy khẩu Ak của Màu nhưng Màu đã ngăn lại và nói : - Bụi tre vướng lắm, 3 thằng địch lại nấp kín ở gốc cây, bắn AK khó trúng. Có thể nó sẽ lủi mất. Anh dùng B41 bắn để diệt luôn cả khẩu đại liên. Tụi này nguy hiểm lắm. - Ờ, thế cũng hay đó !

Thời quyết định bắn B41."Một quả B41 đổi 3 tên địch và 1 khẩu đại liên là được rồi". Nghĩ vậy, Thời vội đi vòng ra phía sau lưng địch, đứng nép vào gốc cây, đưa khẩu B41 lên vai, lấy đường ngắm. Một tiếng nổ lớn, khẩu đại liên văng ra cùng với xác 3 tên giặc.

Vừa về đến chỗ Màu, Thời thấy 1 chiếc xe tăng địch đang ẩn mình dưới một thửa ruộng trũng ven đường, quay nòng pháo bắn vào trong bản. Thời bò lết theo bờ mương, vận động theo hướng xe tăng để diệt. Đang bò, bỗng Thời nghe thấy 1 tiếng nổ lớn. 1 chiến sĩ khác trong đại đội đã kịp thời nổ súng, tiêu diệt chiếc xe tăng cuối cùng của địch trong trận đánh. Trận địa đã thưa dần tiếng súng. Đoàn xe tăng của địch có 13 chiếc, đã bị đại đội 10, tiểu đoàn 9, đoàn B46 tiêu diệt toàn bộ, nằm phơi xác trên đoạn đường thuộc xã Nam Tuấn, huyện Hoà An (Cao Bằng).

TIẾNG SÚNG NGƯỜI DAO

Xuân Ba

Buổi sáng hôm ấy, như thường lệ, ông già Phùn Cắm Ngăn vác dao lên thăm nương. Nhìn những vạt ngô mới nhú uống no sương đêm, đang vươn những búp lá mập mạp, xanh mởn, ông vui lắm.

Mấy hôm trước, ông già Cắm Ngăn lo quá, không khéo đợt ngô trỉa sau tết của hợp tác xã Tình Pha bị héo vì sương muối mất. May quá, 2 hôm nay lại mưa phùn, ngô lên hết, đều tăm tắp. Đến cuối nương, ông bỗng sững lại : ngô ở đây bị xéo nát bởi những vết giày dép còn hằn trên nền đất ướt. Thôi đúng rồi, bọn xấu bên Trung Quốc, bên kia con suối lại mò sang phá rồi, chắc là nó vừa qua đây, vết giày còn mới. Sao lại nhiều vết giày thế này. Lúc rẽ qua vạt lau, lối đi xuống suối, ông già giật thót người : bọn Trung Quốc tụ tập rất đông ở phía con suối sau bản Tình Pha. Chúng đang loay hoay tìm chỗ đặt những khẩu súng gì đó trông như cây chuối, nòng súng chĩa về phía bản ông. Nó tập à ? Không phải, dải đất ven suối ấy là đất của ta. Ô, thế là nó chiếm đất ta rồi, nó sắp đánh bản Tình Pha rồi. Từ tết đến giờ, dân quân bản Tình Pha tập hăng lắm vì được biết thế nào bọn xấu Trung Quốc cũng đánh sang.

Lẹ làng như một con mèo, ông chạy thật nhanh vef bản, tìm đến nhà xã đội trưởng. Nó đi chợ Bình Liêu mất rồi ! Lúc này bản Tình Pha vắng lắm, bà con và dân quân trong bản đi chợ Bình Liêu gần hết. Ông già Cắm Ngăn như có lửa đốt trong bụng. Chỉ tẹo nữa thôi, bọn quỷ ấy sẽ tràn xuống. Bọn nó ông không lạ. Hồi gần tết năm ngoái, nó lẻn sang giết mất 3 người ở bản ông đang làm nương. Thỉnh thoảng nửa đêm nó còn sang bản ông bắt lợn, gà và gài mìn ở sân nhà cán bộ nhưng đèu bị dân quân tóm được.

Phải chặn ngay chúng lại. Chạy về Mỏ Toòng báo cho bộ đội biên phòng và dân quân biết ? Không kịp nữa rồi ! Ông già Cắm Ngăn liền chạy ngay về nhà đánh thức con trai là Phùn Tắc Sình. Phùn Tắc Sình chạy sang nhà bên gọi thêm 2 đứa con ông chú cũng là dân quân. Ông già Phùn Cắm Ngăn đứng giữa 3 người nói :

- Ta chỉ có 3 khẩu K44 và 1 súng kíp, người lại ít, nó thì đông lại có súng lớn. Nhưng mình không sợ, phải chặn nó lại. Bộ đội và dân quân bên Mỏ Tòong nghe tiếng súng sẽ đến ngay thôi. 4 người dưới sự chỉ huy của ông Phùn Cắm Ngăn bí mật luồn theo con đường hẻm lần ra suối. Trước mặt họ, khoảng hơn 1 đại đội giặc Trung Quốc đang tản ra, mò tìm mìn và chông của dân quân để gỡ. Bọn còn lại, sau khi đặt pháo xong đang ăn cơm trong các lùm cây rậm rạp, nhưng chúng ăn rất khẽ như chuột ăn trộm ngô. Mọi người nhận định : chúng chưa bắn pháo, đợi bọn trinh sát gỡ hết mìn, nhổ hết chông, chúng mới bắn dọn đường cho bọn đi sau ào lên. Theo lệnh ông Phùn cắm Ngăn, 4 người chiếm 4 vị trí có lợi, khống chế được cả khoảng trống trước mặt, đợi bọn gỡ mìn nhổ chông mò tới gần mới bắn.

Bọn giặc rón rén nhích dần, nhích dần từng tí một. Mặc cho tên chỉ huy thúc lên nhưng bọn lính sợ giẫm phải mìn, đạp phải chông vẫn cứ loay hoay nhấp nhổm như kiến lửa cắn dưới bụng, không dám bò nhanh. Chúng gỡ cũng tài : số mìn và chông chúng nhổ được khá nhiều mà chưa có đứa nào vướng phải. Chỉ có 1 thằng lớ ngớ bị chông xóc vào hông, kêu ớ lên một tiếng, liền bị thằng nằm bên đấm cho một quả vào mồm, liền im thít. Thấy vậy, ông già Phùn Cắm Ngăn liền nghĩ ra 1 cách. Ông nhẹ nhàng bò tới chỗ con trai và 2 đứa cháu, nói nhỏ : - Đừng bắn nó chết, cứ nhằm bắn vào tay vào chân nó. Bị thương nó sẽ lăn lộn như con gấu trúng đạn, mìn gài bên sẽ nổ, chúng nó sẽ chết nhiều.

30 bước chân, rồi 15 bước... Thấy chúng nó vào gần tới trước mặt, chắc ăn như bắn con nai, con hoẵng, ông già hô to :

- Bắn !

4 tiếng súng nổ vang, phá tan cảnh tĩnh mịch của núi rừng. 4 tên giặc đang nhổ chông, mìn bị những viên đạn găm vào tay, vào chân, cuống cuồng lăn sang một bên. Thế là những quả mìn gài bên cạnh chúng cũng nổ dậy đất, mấy thằng đang bò phía sau cũng tan xác. Bọn còn lại bật dậy, hoảng loạn đạp lên nhau tháo chạy. Bọn lính pháo đang ăn cơm trong các lùm cây không hiểu ra sao, nhốn nháo cả lên.

Thấy không còn giữ đưọc bí mật nữa, bọn giặc sau một lúc hoảng hồn bèn nổ súng. Đủ các loại súng bắn tới tấp về phía bản. Trong lúc đạn giặc nổ rầm trời, 4 người thoăn thoắt đổi vị trí, nhanh nhẹn áp sát địch, bình tĩnh nổ súng. Bọn địch vừa không biết lực lượng ta có bao nhiêu mà chỉ thấy súng nổ khắp nơi, vừa rất sợ đạp phải chông mìn nên không dám tiến. Chúng nằm một chỗ mà bắn như vãi đạn. Một lúc sau, đạn pháo địch bắt đầu bắn vào bản. 1 đại đội địch được pháo yểm trợ, liều lĩnh vọt qua bãi chông tiến về phía bản. Thấy không đủ sức chặn chúng lại, ong già Phùn Cắm Ngăn dẫn con và 2 đứa cháu luồn qua khe, vừa để đánh vào phía sườn địch, vừa nhử chúng vào bãi mìn và chông đã được ta bố trí từ trước.

Trên đường vận động, lúc lao qua một vạt nương, không may Phùn Tẩu bị tụi giặc phát hiện thấy. 1 tràng AK vang lên ghim vào người Phùn Tẩu. Anh ngã xuống. Phùn Tắc Sình lao tới ôm lấy Phùn tẩu lăn xuống khe. Bọn giặc không tiến nữa, chúng hò hét nhau vòng lại định bắt sống Phùn Tắc Sình. Phùn cắm Ngăn nấp sau một tảng đá lớn, nhoài người lên bắn trả. Lúc đó, bộ đội và dân quân Mỏ Toòng đã kịp thời chi viện. Tiếng súng của ta nổ giòn giã, bọn giặc sống sót liền cuống cuồng tháo chạy, bỏ mặc những đứa chết và bị thương nằm kêu la thảm thiết. Đợt tiến công của chúng bị đánh tan. Nhưng bỗng có 1 toán giặc xô tới chỗ Phùn Tắc Sình, tuy không bắt được anh, nhưng chúng đã cướp được xác Phùn Tẩu chạy mất. Hơn 1 giờ sau, bọn địch xốc lại lực lượng, tổ chức đợt tiến công khác lên chốt. Đợi cho bọn giặc tới gần, 1 tiểu đội dân quân và bộ đội được ông già Cắm Ngăn dẫn đường đã dũng mãnh đánh tạt sườn địch, lùa chúng vào bãi mìn bên suối. Tiếng mìn nổ dậy đất, hàng chục tên giặc tan xác. Bọn còn lại giạt vào bãi chông, lúng túng không ra được, la hét om sòm... Vô cùng căm thù bọn giặc tàn bạo đã giết hại Phùn tẩu, chớp thời cơ cánh quân địch tiến vào bản đang bị quân ta ghìm đầu đánh cho tơi tả, Phùn Tắc SÌnh nhanh nhẹn vòng lại phía sau lưng chúng. Đoán chắc lũ giặc thế nào cũng hành hạ thi thể Phùn tẩu, thương bạn quá, Phùn tắc Sình cố tìm nơi bọn giặc giấu xác Phùn Tẩu. Nhưng đi một đoạn dài, anh chỉ thấy xác giặc Trung Quốc nằm ngổn ngang, đạn và súng của chúng ném lại vung vãi. ANh liền đeo thêm 2 khẩu AK còn đầy đạn của giặc. Thấy một đám giặc khoảng 10 tên đang xúm lại một chỗ, Phùn Tắc Sình rẽ qua những tán cây lúp xúp, nhích lại gần. Anh nhằm vào giữa đám giặc lia 1 loạt đạn. Chúng liền tản ra, nhằm về phía anh bắn loạn xạ rồi tháo chạy, hút vào khu đồi cây rậm rạp. Một lát sau, Phùn Tắc SÌnh thận trọng tiến lên phía trước, thấy 3 tên chết gục bên cạnh đống khoai sống chúng vừa moi được của dân bản.

Trời đã về chiều, trận địa im tiếng súng. 8 đợt tấn công lên bản Tình Pha của địch đều bị đánh lui. Vì hoảng sợ nên chúng không dam ùn lên nữa. Nhưng Phùn Tắc SÌnh sau khi đào xong công sự cùng bộ đội và dân quân vẫn không chịu nghỉ. Ông Phùn cắm Ngăn cũng xin ở lại chiến đấu, không chịu về bản. Nghĩ tới Phùn Tẩu, Phùn Tắc Sình lại xách súng, vượt qua một thung lũng hẹp, đi tìm. Lúc này đã gần tối, sương chiều phủ trắng đồi nương. Qua bãi mìn địch vướng phải lúc sáng, anh thấy xác 5 tên địch còn nằm đó.

Lần qua khe cạn, tới gần con suối làm đường biên giới, Phùn Tắc Sình dừng lại. Trên lưng dốc có tiếng lạo xạo. Anh bò lên, thấy khoảng 20 tên địch đang bu quanh xác Phùn tẩu. Từ đây, chạy tắt đường xuống chốt của bộ đội và dân quan không xa, rất có thể bọn này sẽ thọc xuống sau lưng ta. Anh bí mật tiến dần lên dốc. Bọn giặc vẫn không hay biết gì. Chúng moi được tờ giấy trong túi Phùn Tẩu (Phùn Tắc Sình chắc là tờ giấy Phùn Tẩu thường chép bài hát mới, hay bỏ vào túi để lúc nào cũng có thể học hát được) và đang tranh cãi... Một thằng cao lớn, dáng chừng chỉ huy, đứng dậy xua tay và rút con dao găm sáng loáng ra... Nhanh như chớp, Phùn Tắc SÌnh chuyển 4 vị trí và nổ 4 loạt đạn vào lũ giặc. Liền đó, anh vớ 1 hòn đá quăng mạnh vào bên cạnh. Tưởng lựu đạn, bọn còn lại hoảng hốt vứt cả súng, thu mình lăn lông lốc xuống suối. Đồi khá dốc nên chúng lăn rất nhanh. Phùn Tắc SÌnh liền lao tới xốc Phùn Tẩu lên vai, nhanh chóng ngược lên đỉnh dốc, ào qua mấy vạt nương. Trước mắt anh đã là chốt của bộ đội và dân quân Tình Pha, Mỏ Toòng...

Hôm sau, ngày 18-2, ông Phùn Cắm Ngăn vẫn ở lại trên chốt cùng với con trai. Mọi người khuyên ông về di sơ tán cùng dân bản nhưng ông không nghe. Ông tìm tới đồng chí chỉ huy, đề nghị :

- Bắn cái thằng giặc Trung Quốc này dễ hơn bắn con nai con chồn. Mày cho tao khẩu súng khác bắn đưọc nhiều đạn hơn khẩu súng kíp này, như thế nó sẽ chết nhiều nữa. Liền sau đó, ông già Phùn Cắm Ngăn vui sướng đón nhận khẩu AK còn bóng loáng nước thép, khẩu này ta thu được của giặc hôm 17-2 ngay trên chốt bản Tình Pha, xã Đồng Tâm, huyện Bình Liêu quê nhà.

CHIẾN CÔNG CỦA ĐỒNG CHÍ NUÔI QUÂN

Hà Phạm Phú, ghi theo lời kể của Phạm Hồng Trường, dân tộc Thái, chiến sĩ tiểu đoàn 3 Mường Khương.

(Lược bớt 1 đoạn).

Chiều ngày 17-2, tổ nuôi quân của tôi phải rời vị trí lên một bản người Pa Dí ở Sa Pả theo ban chỉ huy tiểu đoàn. Bếp của chúng tôi đặt ở một nhà dân gần suối nước, cách hang đá của thủ trưởng tiểu đoàn ở một quãng xa xa, khoảng 1km.

Tổ anh nuôi của chúng tôi lúc ấy còn tập trung chứ chưa phân tán như bây giờ, gồm có anh nuôi trưởng tên là Quý, chiến sĩ tiếp phẩm tên là Thêm và tôi.

Buổi sáng ngày 18, chúng tôi dậy rất sớm nấu cơm, nắm thêm cho mỗi người một nắm để ăn trưa. Tôi đi đưa cơm về thì trời đã gần trưa. Mặt trời sắp lên tới đỉnh đầu. Lúc ấy nghe tiếng súng nổ ran cả 4 phía. Ngày hôm trước súng cũng nổ nhiều nhưng không nhiều bằng hôm nay. Tôi nói với Quý :

- Phải nấu cơm sớm Quý ạ ! Sợ chiều đánh giặc không nấu được đâu. - Phải đấy !

Quý đồng ý. Tất cả 3 chúng tôi bắt tay vào chuẩn bị bữa cơm chiều. Tiếng súng rộ lên rất gần. Tiếng AK, tiếng lựu đạn, tiếng ĐKZ rối vào nhau. Bỗng có mấy dân quân ở một chốt gần đấy chạy qua, gọi với vào :

- Địch tràn lên đông lắm !

Chúng tôi không kịp hỏi gì thì họ đã biến mất sau những khóm cây. Quý bảo : - Chạy lên trận địa của tiểu đoàn !

Quý nói xong, cùng Thêm khoác súng chạy đi luôn. lúc ấy nồi nước dang sôi. Tôi nghĩ cho gạo vào còn kịp chán. Nếu địch không lên được, anh em còn có cơm để ăn. Cho gạo xong, vừa bước ra khỏi nhà, tôi đã thấy giặc lố nhố trên đầu dốc. Đông lắm, không thể đếm được bao nhiêu. Nếu tôi chạy theo đường cái lên hang, sẽ chạy qua mặt chúng. Thế nào chúng cũng bắn chết. nghĩ vậy, tôi chạy tạt ra sau nhà, nơi có mấy công sự bắn của dân quân đã làm từ trước, bên cạnh một hang đá nhỏ.

Vũ khí của tôi có 1 khẩu AK với 4 băng đạn và 3 quả lựu đạn lúc nào cũng đeo ở bên người. Địa thế chỗ tôi ẩn nấp rất tốt. Tôi nhìn được chúng còn chúng không nhìn được tôi. Tôi chọn một chỗ nằm vừa có vật che đỡ vừa quan sát được địch. Chúng bám vào nhau mò lên. Có mấy thằng xông vào nhà bếp. Tôi bắn 1 loạt. Chúng rú lên, lùi lại, sau đó tràn lên đông hơn. Tôi bắn nữa, nhìn rõ mấy thằng ngã gục không dậy được.

Thủ trưởng hỏi tôi bắn chết bao nhiêu tên ? Tôi không đếm. Lúc đánh nhau tôi không nghĩ đến đếm xem bao nhiêu thằng chết. Nhưng tôi tin rằng chúng chết không ít. Để tiết kiệm đạn, tôi cứ bắn từng loạt ngắn 2, 3 viên một. Nói thế, thủ trưỏng đừng nghĩ rằng bọn Trung QUốc không bắn lại ác liệt. Nơi ẩn nấp của tôi chỉ giữ được bí mật lúc đầu. Rồi chúng cũng phát hiện ra, dùng cối nã vào. Tôi rút vào trong hang đá nhỏ. Ở đây tôi nhìn thấy 1 thằng thổi kèn nhô lên trên một gò đất cao. Cứ mỗi lần nó rúc kèn bọn giặc lại tràn lên. À ra thế ! Tại thằng này nên chúng nó lên đông. Tôi đưa đường ngắm vào ngực nó, điểm xạ. Thằng giặc đổ sập xuống. Bọn giặc chững lại một lúc. Tôi cũng chưa dám rút khỏi hang đá nhỏ. Tôi đã bắn hết 3 băng đạn. Nòng súng nóng đỏ cả lên. Chờ cho nòng súng nguội thì biết đến bao giờ ? Bọn giặc nó xông lên tiếp thì làm sao ? Tôi liều đem nòng súng nhúng vào vũng nước rỉ ra từ khe đá còn đọng lại. Khi xong trận tôi kể lại, các thủ trưởng bảo như thế cũng được. Quả nhiên sau khi củng cố, bọn giặc lại hò hét xông lên. Chúng hô "Tả ! Tả !" và những gì nữa tôi nghe không hiểu. Tôi nghĩ, đạn chỉ còn 1 băng, phải tìm cách trở về với tiểu đoàn. Đành phải bỏ nồi cơm lại thôi. Bữa chiều nay anh em sẽ bị đói. Nghĩ vậy tôi thấy tức bọn giặc quá chừng. Sao không có ai xuống đây tiếp sức với tôi để lấy cơm đi ? Lúc ấy tôi nghĩ thế vì tôi chưa biết địch tràn lên đông đến mức nào, đâu đâu cũng phải chặn địch cả.

Bắn thêm mấy loạt đạn vào 1 tốp giặc gần nhất, tôi men theo bờ đá, lợi dụng cây cối che khuất, bám vào từng rễ cây, gờ đá tìm đường về phía hang đá lớn của tiểu đoàn. Không thấy tiếng súng nổ từ phía sau nhà bếp của ta, bọn giặc tràn vào phá phách. Tôi vòng trở lại, nấp sau một hẻm đá để quan sát địch. Không nhìn thấy rõ, nhưng nghe tiếng động, tôi có thể biết chúng cướp cái gì và phá cái gì. Từ trên cao nhìn xuống, tôi thấy 4, 5 thằng ngồi túm tụm trên bãi cỏ, mở thịt hộp ăn. Tôi tức đến lộn ruột. Chúng cướp thịt hộp của ta chứ chúng làm gì có mà ăn. Tôi tháo 1 quả lựu đạn, rút chốt rồi lẳng vào giữa đám. Không biết chúng có chết cả không. Bọn chúng sợ hãi bắn loạn cả lên, nhưng bắn vào rừng mênh mông thì trúng tôi thế nào được.

Về tới chốt của tiểu đoàn thì trời chạng vạng tối. Đánh xong trận đó rồi, tôi nghĩ thằng giặc nó giết được mình khó hơn là mình diệt nó.

NGƯỜI CON ANH HÙNG CỦA ĐẤT BIỂN

Nguyễn Minh

Từ chiều hôm trước đã có nhiều dấu hiệu báo trước sắp xảy ra một trận đánh lớn. Đồng chí Vượng, cửa hàng trưởng cửa hàng Pò Hèn nói với Hoàng Thị Hồng Chiêm : - Giặc sắp đánh đấy. Cháu tính kĩ đi, cái gì cần thiết thì để lại, cái gì chuyển được xuống Tràng Vinh thì cho bốc ngay chiều nay.

- Vâng ạ !

Chiêm trả lời đồng chí Vượng và trong giây lát cô đã tính toán xong những việc cần kíp phải làm trước.

Chiêm nhanh chóng sơ tán được một số mặt hàng tránh xa chỗ cũ, nơi mà cấo trên cho biết là địch có thể đánh sang. Trời tối, Chiếm và các đồng chí Vượng, Thắng, chủ tịch xã, Định y sĩ ở lại trong cửa hàng để ngày mai chuyển tiếp hàng hoá. Đêm ấy, khi đi ngủ Chiêm không quên đặt khẩu súng đã lắp sẵn đạn bên cạnh mình. Đó cũng là tác phong sẵn sàng chiến đấu đã trở thành thói quen của Chiêm. Từ khi được cấp trên thông báo bọn phản động trong giới cầm quyền Bắc Kinh đang ráo riết chuẩn bị xâm lược nước ta, tinh thần sẵn sàng chiến đấu của dân quân tự vệ Móng Cái rất cao. Cũng như chị em khác, đi đâu, Chiêm đều giắt bao đạn, lựu đạn, mang theo súng.

Sáng sớm ngày 17-2, hàng loạt đạn pháo của giặc Trung Quốc từ bên kia biên giới bắn dồn dập sang Pò Hèn, Thán Phún. Chúng bắn vào các điểm cao, vào những nơi chúng nghi là có nhân dân và bộ đội. Những mảnh đạn bay xoèn xoẹt, đập vào vách núi, cắm vào hàng cây ven đường. Nhiều quả đạn pháo nổ ngay trước sân nhà ở. Nhìn xuống chân đồi, Chiêm đã thấy lố nhố lũ giặc Trung Quốc được bọn phản động người Hoa dẫn đường. Trong đêm, bọn này đã lén lút theo các khe hẻm mò vào đây, Chiêm quay vội vào nhà.

Trong cuộc hội ý chớp nhoáng dưới 1 chiếc hầm chữ V, có nắp dày, làm ở góc nàh, Hoàng Thị Hồng Chiêm, một tay cầm 2 quả lựu đạn, một tay cầm khẩu CKC, nói :

- Bọn lính Trung Quốc tràn sang rồi. Giặc đang định bao vây cửa hàng. Bác Vượng và các anh vượt ra trước, em ở lại yểm hộ.

Thấy mọi người phân vân, Chiêm càng quả quyết hơn :

- Chúng ta có ít súng, nhiều người ở lại là không có lwọi đâu. Em đánh được mà ! Chiêm là một chiến sĩ của trung đoàn 8 làm đường Ba Chẽ, chuyển về cửa hàng Pò Hèn tháng 5-1975. Vì vậy đồng chí Vượng rất tin Chiêm. Anh đồng ý để Chiêm ở lại yểm hộ cho 3 người ra trước.

Chiêm nói :

- Bây giờ thế này, em sẽ ném 1 quả lựu đạn vào đám đông quân giặc. Lợi dụng lúc chúng nằm xuống tránh đạn, 3 anh vọt ra ngoài.

Không chờ mọi người bàn bạc thêm, Chiêm đã mở lựu đạn, rút dây. Lựu đạn xì khói. Chiêm nói như ra lệnh :

- Các đồng chí ra theo hướng lựu đạn !

Chiêm ném lựu đạn. một tiếng nổ rất đanh, rất vang. Nhiều tên lính sơn cước bị mảnh lựu đạn cắm vào mặt, vào bụng. Địch hoảng sợ liền tản ra, nằm sát xuống đất. 3 người vọt ra khỏi nhà, chạy ra phía sau.

Nghe tiếng chân người, địch biết là bị lừa, chúng lồm cồm bò dậy, bắn theo. Địch hò nhau tiến về phía căn nhà. Chúng đông quá mà Chiêm chỉ còn 1 quả lựu đạn với khẩu súng có vẻn vẹn 10 viên đạn lắp sẵn.

Bọn giặc đã đến gần lắm rồi. Chiêm vung mạnh tay ném quả lựu đạn còn lại vào tốp giặc. Lựu đạn nổ, bọn giặc lại nằm xuống. Chiêm xách súng chạy qua hướng lựu đạn vừa nổ, vọt lên đồi, nơi có trận địa chốt của đồn công an nhân dân vũ trang số 209, cách cửa hàng của Chiêm khoảng 100m. Đạn của giặc bắn theo chiu chíu.

Sắp tới trận địa của công an vũ trang, Chiêm thấy 2 người trên đồn chạy xuống, hét to : - Chị Chiêm, địch tiến công mạnh. Chị đừng lên !

- Nó tiến công mạnh, tôi phải cùng các đồng chí chiến đấu !

Khi Chiêm lên đến nơi thì gặp bác Vượng, Thắng và Định cũng đang chiến đấu ở đó. gặp đại đội phó Hoạ, Chiêm nói vội :

- Anh Hoạt ơi, anh phân việc cho em đi !

- Cô Chiêm ! Cô lên thật đúng lúc, Lượng đang nhắc cô bên kia !

Đại đội phó Hoạ đang chỉ huy anh em chiến đấu, nhưng khi nghe tiếng Chiêm báo cáo, vẫn dành cho cô gái một câu nói vui như thế.

Chiêm và Lượng đã quen nhau qua những buổi tập bóng chuyền, tập biểu diễn văn nghệ. Hạ sĩ Bùi Anh Lượng có tiếng là cây đập tốt trong đội bóng chuyền của đồn công an. Trong đêm liên hoan văn nghệ, Lượng và Chiêm cùng hát bài "Trước ngày hội bắn".

Tình yêu đã đến với họ và anh em trên đồn công an vũ trang đã coi Chiêm như người nhà.

Đại đội phó Hoạ giao nhiệm vụ cho Chiêm tiếp đạn tới các hướng chiến đâu và băng bó cho anh em bị thương để đưa về tuyến sau. Quần sắn cao, tóc búi gọn, Hoàng Thị Hồng chiêm xông xáo và vác đạn đến các hưóng chiến đấu. Khi vác đạn tới công sự hướng nam, Chiêm đến bên cạnh Khổng Tiến Dũng nói :

- Dũng bắn, để chị ném lựu đạn !

Dũng và Chiêm đã anh dũng chiến đấu chặn địch ở một hướng đẩy lùi 3 đợt tiến công của địch.

Chiêm cơ động đến một đoạn hào phía trước, gặp 2 chiến sĩ bị thương nặng, Chiêm dìu 2 người vào hầm kèo. Vừa quay ra, Chiêm gặp 1 toán giặc nhảy xuống hào. Chúng định bắt sống Chiêm, Chiêm nép mình vào một góc hào, bình tĩnh giương súng, bóp cò. 4 tên đi đầu bị trúng đạn, chết gục. Những tên đi sau không dám hung hăng nhảy xuống hào nữa. Nhưng từ một hướng khác, bọn giặc lại bất ngờ lao lên. Thấy ở đây chỉ có 1 tay súng đánh trả, và lại alf tay súng con gái, bọn giặc liền lên tiếng gọi hàng. Chiêm thét to :

- Hàng này !

Quả lựu đạn vút đi từ tay Chiêm. 2 tên giặc chết gục. Chiêm bị thương vào tay trái, máu nhuộm đỏ cánh áo. Mừng từ phía trái đường hào chạy tới. Mặc dù bị thương, cả 2 người vẫn nổ súng đánh chặn giặc.

Không thấy Chiêm tiếp đạn cho mình, Khổng tiến dũng nóng ruột chạy đi tìm. Gặp Chiêm bị thương, Dũng xé áo mình băng cho chị. Chiêm nói :

- Dũng đến băng cho anh Mừng trước. Anh ấy bị thương nặng hơn chị. Ta chiến đấu đến cùng, Dũng ạ !

Qua nhiều đợt tiến công liên tục không chiếm được đỉnh Pò hèn, giặc liền nã tới tấp đạn pháo 130 ly và cối 82 ly vào trận địa của ta. Nhiều đoạn hào giao thông bị sụt lở, những mảnh đạn pháo cày tung đất đá. Quân giặc xốc lại lực lượng, mở đợt tấn công mới. Những tên chỉ huy cầm súng ngắn, phất cờ thúc lính liều lĩnh xông lên.

Cuộc chiến đáu tiếp theo vô cùng gay go và ác liệt. Một số chiến sĩ bị thương. Địch đến gần, các chiến sĩ dùng võ thuật và lưỡi lê đánh địch.

Đang chiến đấu, Chiêm nghe Hoàng Tiến Cờ gọi : - Chị Chiêm, anh Hoạ hi sinh rồi !

Chiêm chạy đến hầm, nơi anh Hoạ được đồng đội mang vào. Chiêm nâng 2 cánh tay anh, đặt lên ngực rồi phủ tấm chăn lên người anh.

Nghe tiếng giặc la hét, Chiêm lao ra khỏi hầm, ráng sức ném liền 2 quả lựu đạn vào toán giặc. Chiêm bị thương lần thứ 2. Đạn găm trúng chân, Chiêm lảo đảo ngã xuống thành hào. Một lần nữa, Khổng Tiến Dũng lại lao đến băng cho Chiêm và đưa Chiêm vào hầm. Nghe Dũng báo cáo súng CKC của chiêm đã hết đạn, đồng chí Chuyên, người được cử thay thế Hoạ chỉ huy liền chạy vào hầm gặp Chiêm nhưng chiêm đã ra ngoài công sự để quan sát tình hình địch. Chuyên trao khẩu súng ngắn của Hoạ cho Chiêm :

- Súng của Hoạ đây, chị chiến đấu để trả thù cho Hoạt !

Chiêm cầm khẩu K54 trở lại vị trí chiến đấu. Lợi dụng thành hào, chiêm bình tĩnh ngắm bắn từng tên giặc. Phía trái, Chuyên đang chiến đấu rất anh dũng, vừa tiêu diệt địch ở hướng anh, vừa bắn hỗ trợ cho Chiêm.

Bọn giặc vẫn liều lĩnh xông tới, chúng bắn trung liên quét mặt đồi. Chiêm lại bị thương rất nặng ở cột sống. Chị ngã xuống và không bao giờ tỉnh dậy nữa. Chiếc áo màu vàng nhạt, điểm hoa tím mà chị vẫn thích mặc đã nhuốm đỏ.

Hoàng Thị Hồng Chiêm, cô gái đẹp nết đẹp người ấy đã anh dũng hi sinh trên mảnh đất biên giới thiêng liêng của Tổ quốc khi bước vào tuổi 25. Bà con huyện Hải Ninh gọi Hoàng Thị Hồng Chiêm là Người con gái anh hùng của đất biển, còn các chiến sĩ công an nhân dân vũ trang đồn biên phòng Pò Hèn thì gọi Hoàng Thị Hồng Chiêm là đồng đội anh hùng của chúng tôi.

MÌNH VÀ 50 QUẢ LỰU ĐẠN

Nguyễn Phúc Ấm, chuyện Giàng A Sình, dân tộc Mèo, chiến sĩ đại đội 3, tiểu đoàn 2, bộ đội huyện Sình Hồ, tỉnh Lai Châu.

Thằng giặc Trung Quốc đánh vào trận địa mình sớm lắm. Con chim cà hoánh chưa báo sáng, súng nó đã nổ lọp bọp dưới suối rồi. Song trận địa chốt của mình ở tít trên cao, anh em bảo đo được những 1.262m nên bọn giặc còn đang lò dò tận dưới chân dốc, đơn vị mình đã ra hào chiến đấu hết, súng lên đạn sẵn sàng. Chỉ có mình chịu để 2 bàn tay không thôi ! Mình cũng có súng chứ, 1 khẩu AK còn mới, báng đỏ như sắc hoa piót ven bản Chởi Ngò, quê mình ấy. Nhưng thằng Lò Văn Hoà, người Thái, bên tiểu đội 4 nó mượn đi công tác từ chiều qua rồi. Nó để lại khẩu M79 mà mình có biết bắn đâu. Với lại, tiểu đội 4 không cho lấy, nó bảo phải để cho tiểu đội nó làm hoả lực mạnh.

- Tiểu đội trưởng à, mình không có súng, bảo mình làm gì ? Mình hỏi tiểu đội trưởng Học người Kinh thế. Nó nghĩ một tí rồi vỗ vai mình : - Không lo, ối việc. Sình vác đạn B40, B41 ra đây cho tiểu đội. Lát nữa ta bắn chết địch rồi lấy súng địch mà đánh.

Mình theo đường hào chạy đi. Lắp đạn và chuyển xong cơ số đạn cho tiểu đội, hết việc, chân tay mình lại buồn thiu.

- Tiểu đội trưởng à, còn việc gì nữa, phân công đi.

Mình lại giục. Địch vẫn chưa tới, chỉ bắn pháo đoành đoành lên đỉnh chốt. Tiểu đội trưởng ngó ngược ngó xuôi, chẳng tìm ra việc gì cho mình. Bỗng nó cười giòn rồi ghé tai mình bảo : - Này, tớ thấy trong kho còn khẩu súng bắn tỉa. Vào nói khéo với cậu quân khí, nó cho mượn Sình ạ.

Cậu quân khí tốt thật. Mới hỏi một câu nó đã choàng dây súng vào vai mình giục : - Súng mới bóc tem, cậu là người bắn viên đạn đầu tiên đó. Trở lại trận địa ngay đi, tớ nghe súng nổ nhiều rồi.

Quả như thế, mình về đến hướng tiểu đội 5 của mình chốt thì địch đã lố nhố đầy lưng dốc. ANh em trong tiểu đội vẫn im lặng chờ địch, không ai bắn cả. Chỉ có bọn giặc bắn, đạn bay qua miệng hào rào rào.

Thấy mình vác súng về, tiểu đội trưởng Học hớn hở nói :

- Súng AK, CKC là tầm gần, súng bắn tỉa này phải bắn từ xa, Sình bấn xem nào. Mình vác súng lên bờ công sự, rê đầu ruồi vào giữa mặt 1 tên giặc, nẩy cò. Phát thứ nhất, 1 thằng đổ. Phát thứ 2, mình nhắm bắn vào thằng ngậm kèn đồng, nó ngã vật. Mình sướng quá, lại nâng súng, siết cò. 3 viên đạn bay đi, sao có mỗi thằng khiêng đạn ngã nhỉ. "Cái tay mừng quá, thành run rồi". Mình nghĩ thế rồi ghì súng thật chặt, bóp cò cẩn thận hơn. Song 2 viên đạn này đều trượt cả. Mình nổ thêm 3 phát, chỉ bắn chết được 1 thằng nữa thôi. Địch ào tới gần, súng của anh em nổ mau và vang lắm, bọn địch ngã chồng lên nhau, rú thét ầm ĩ như con thú bị trúng tên. Giờ mới thấy chán khẩu súng bắn tỉa của mình. Nó không bắn liên hồi được. Địch vào sát mà lạch rạch mãi mới nổ được 1 lần, chậm quá. Hết đợt chiến đấu thứ nhất, mình trả cây súng cho tiểu đội trưởng :

- Tiểu đội trưởng à, mình không thích nó nữa đâu. Mình bò ra chỗ địch chết tìm khẩu súng khác đây.

Tiểu đội trưởng Học giữ tay mình :

- Đừng, chỗ địch chết còn xa hào, nguy hiểm lắm. Sình lên trên đại đội trưởng, may ra có khẩu nào dự trữ chăng.

Mình sang hầm đại đội trưởng Nhâm, nó bảo không còn súng nhưng bày cách cho mình đánh bằng lựu đạn, rồi dặn mình :

- Sình không trở về chỗ tiểu đội nữa, trụ lại phía hậu cứ đề phòng địch tập hậu. Một mình một hướng đấy, đánh được không ?

- Được chớ, nhưng phải nhiều lựu đạn, lúc nào có súng đại đội trưởng cho mình mượn nhé. Mình vào hầm ngủ lôi quần áo bỏ ra ngoài, xách chiếc balô không chạy tới kho đạn. Cậu quân khí vẫn tốt lắm, nó cho mình đầy một balô. Đến vị trí chiến đấu, mình xếp lựu đạn từng hàng trước mặt, đếm được 36 quả chứ ít đâu, mà mình cứ muốn nữa, muốn tròn 50 song phải phần anh em chứ. Nghĩ vậy, mình bò tới các ngách hào, bò ra những chỗ địch vừa tràn đến, chúng nó thu hết xác và súng rồi, nhưng lựu đạn còn lăn lóc khối ra. Mình bỏ đầy túi quần, đầy mũ, đếm đủ 14 quả mới bò trở về.

Đại đội trưởng Nhâm lo xa mà đúng thật. Mình vừa chuẩn bị xong trận địa thì thằng Trung Quốc mò tới. Nó vẫn đánh ở 3 mé kia, xong cho quân đánh vòng cả phía sau này để vây chốt mình. Giá có súng, mình cứ ngồi tại chỗ tỉa nó từ xa đấy, nhưng chỉ có lựu đạn thôi, hpải chạy đến gần nó mà đánh vậy. Nó muốn giữ bí mật, tiến về phía mình im ắng lắm. Song mình nhìn thấy hết. Mình toài khỏi hào, lăn tròn xuống dốc, nấp sau các bụi cây ở bờ đá, đến gần nó, nó vẫn không hay. Mình tung liền 3 quả lựu đạn vào bọn đông nhất. Chờ nó dồn nhau lại, mình văng luôn 4 quả nữa. Không biết chết bao nhiêu đứa đâu. Mình muốn đánh lâu mà hết lựu đạn, đành phải về hào, tiếc quá !

Ngỡ nó còn chán mới đánh lên vì phải giải quyết chuyện thằng chết, rồi phải thăm dò ta nữa, nên về tới hào, mình bỏ cả đấy, chạy sang báo cáo đại đội trưởng. AI ngờ, quay về tới nơi, nó đã bò lổm ngổm từng đám trên dốc rồi. Thế là mình mở chốt lựu đạn liên tục, cứ thấy chỗ nào đông là mình chụp lựu đạn xuống, 4, 5 thằng hốt hoảng nhảy tọt vào đoạn hào phía dưới. Mình thót ngay đến, tống liền 2 quả lựu đạn, chúng nằm nhăn răng cả ra. Đợt tiến công đầu tiên của địch ở hướng mình kết thúc. Nó kéo xác nhau, chạy thục mạng xuống chân đồi. Các đợt tiến công khác của địch cũng đại loại thế thôi, mình chẳng nhớ hết đâu. Mà có nhớ cũng khó nói hết cái lwòi lắm. Chỉ biết rằng từ lúc con chim cà hoánh chưa báo sáng đến lúc con chim coóc co báo đêm về lúc 6 giờ chiều, nó đã tiến cong lên chốt đại đội 3 mình 10 lần. Cả 10 lần nó đều bị đại bại, bị đánh bật ra khỏi chốt, bỏ lại rất nhiều xác chết.

Đêm xuống, tiểu đội trưởng Học tới nắm tay mình giật giật mãi, khen :

- Giàng A Sình đánh giỏi lắm. Ngày mai cả đại đội thi đua với Sình đấy. Thử nhớ xem diệt bao nhiêu tên để định mức phấn đấu cho anh em nào.

- Mình nhận diệt được 50 đứa.

- Ớ, nhiều hơn chứ !

- 50 thằng là nhiều. Thành tích phải chia đều cho anh em, mình không nhận thêm đâu, tiểu đội trưởng à !

Trong cuộc họp mặt "Tuổi trẻ anh hùng bảo vệ Tổ quốc" do Trung ương Đoàn TNCS HCM tổ chức, tại hội trường Ba ĐÌnh, Hà Nội, các đại biểu rất xúc động khi nghe Giàng A Sình báo cáo về chiến công đánh thắng giặc Trung Quốc xâm lược. Khuôn mặt bầu bĩnh, cái miệng hay cười càng làm cho Giàng A Sình rất trẻ so với tuổi 22 của anh.

Khi kể hết chuyện, giọng Giàng A SÌnh trở nên hồn nhiên. Anh tươi cười : - Mình nói hết rồi ! Mình xuống đây ! Mình chào các đại biểu !

Cả hội trường Ba ĐÌnh rộn ràng vỗ tay hoan hô Giàng A Sình, chiến sĩ dũng cảm dân tộc Mèo, tỉnh Lai Châu.

DÂN QUÂN LỒ SỬ THÀNG

Nguyễn Trần Thiết, ghi theo lời kể của Giàng Lao Vu, xã Lồ Sử Thàng, huyện Mường Khương, tỉnh Hoàng Liên Sơn.

Cán bộ bảo mình kể chuyện chỉ huy dân quân 6 xã đánh giặc Trung Quốc. Mình nói tiếng phổ thông chưa thạo, cán bộ lại không có ai biết dịch tiếng Mèo. Mình nói, cán bộ chịu khó nghe. Ngày 1-3-1979, cán bộ Cầu, phó bí thư huyện uỷ và thủ trưởng Khánh huyện đội phó bảo mình : "Địa hình, địa vật xã Lồ Sử thàng rất hiểm trở. Bác tập hợp dân quân 6 xã đang có mặt tại đây chỉ huy anh em chiến đấu.

Mình nhận lời. Mình tìm gặp Giàng Xeo Pao. Thằng Pao là con thứ 2 của mình đang làm xã đội trưởng. Nó với mình cùng là đảng viên. Nó đi bộ đội 7 năm, đánh Mĩ nhiều nên nó có kinh nghiệm hơn mình. Nó bảo :

- Trái (Bố) lo tổ chức dân quân 5 xã bạn. Cần 1 chỉ huy phó giúp trái về quân sự và 1 người giúp trái về hậu cần.

Thằng Pao đánh giặc nhiều. Ngày phục viên nó mang về nhà cả tập bằng khen, huy hiệu Chiến sĩ thi đua, huân chương. Nó bàn :

- Muốn mọi người cùng đánh giặc Trung Quốc, gia đình mình phải làm gương trước. Mình có 7 đứa con trai (không có con gái) thì 5 đứa đã được phát súng. Thằng giàng Xeo Lử không được nhận vào dân quân vì nó thọt chân từ nhỏ và thằng Giàng Vần Sèng đã quá tuổi. Nghe tin dân quân toàn xã Lồ Sử Thàng ở lại đánh giặc Trung Quốc, Sèng yêu cầu mình : - Trái cho con xin khẩu súng !

Ồ, mình làm gì có súng. Mình khuyên Sèng : - Nho (Con) đến trụ sở hỏi ông Pao và ông Hồ xem ?

Giàng Vần Hồ là con thứ 5 của mình, là em ruột của Sèng. Hồ cũng đi bộ đội từ 1970. Năm 1976, Hồ phục viên, được giao làm chính trị viên phó xã đội. Mình gọi Pao và Hồ là ông để nhắc nhủ Sèng : ngày thường Sèng là chủ nhiệm hợp tác xã, là anh cả trong gia đình nhưng khi đã nhận súng Sèng phải chịu để các em chỉ huy.

Xã đội trưởng Giàng Xeo Pao cấp cho anh ruột khẩu CKC và phân công Sèng về tiểu đội 2. Trong tiểu đội này đã có Giàng Xeo Lù. Lù đến gặp mình, mặt lộ vẻ không vui : - Già (Cụ) Xon ơi (mình là dểu (ông nội) của Lù nhưng Lù đã có con. Lù gọi mình là cụ thay con). Già Xon bắt chú Pao cho trái Sèng sang tiểu đội khác.

Mình không đồng ý. Việc quân sự do xã đội phụ trách, mình can thiệp sao được. Mình hỏi Lù : - Trái Sèng ở cùng tiểu đội, sênh trừ (cháu) gặp trở ngại gì ?

Đúng là thằng Lù có những điều khó xử. Thương bố, nó muốn gánh vác mọi phần việc lao động cho bố, gác thay cho bố. Có mặt bố, nó không được tự do đùa nghịch. Mình an ủi nó : - Trái Sèng chưa quen làm dân quân, sênh trừ phải ở cùng tiểu đội để giúp đỡ trái chứ. Lù nghe lời mình. Mọi việc quân sự ở Lồ Sử Thàng mình giao hẳn cho thằng Pao, thằng Hồ, việc hậu cần mình phải bàn với bí thư chi bộ Sùng Pao Sấn (người Mèo) và chủ tịch xã Ly Sử Thàng (người Nùng). Thàng hỏi :

- Dân quân 6 xã có bao nhiêu người ? Hiện nay đang ở thôn nào ?

Việc này mình đã giao cho Ma Sần Chín. Chín là người Mèo thuộc xã Sừ Ma Tủng. Mình chọn Chín làm chỉ huy phó vì Chín đã làm trung đội trưởng ở bộ đội. Chín vẽ bản đồ, dự kiến bố trí 42 dân quân ở xã Tả Gia Khâu ở Xia Trải, xã Lao táo 23 người ở Phìn Chư, xã Dìn Chín 12 người ở Xín chải, xã tả Ngài Chồ 56 người ở Ngài Phòng Chồ, xã Sừ Ma Tủng 62 người ở Cốc Cáng và 90 dân quân xã Lồ Sử Thàng ở Lồ Suối thàng. Chủ tịch Thàng nêu ý kiến : - Dân quân Lồ Sử Thàng không phải nuôi, ai về nàh người nấy mà ăn. Mình đến các thôn khác giao cho mỗi gia đình 3, 4 người.

Người Mèo mình mến khách lắm. Khách đến chơi, chủ nàh có rượu, thịt gà, thịt lợn đều đem ra mời. Trường hợp trong nhà chỉ còn bột ngô cũng đem nấu để khách và chủ cùng ăn. Không ai chê cái bụng người Mèo mình đâu.

Ngày 1-3 đã qua. Chỉ huy phó Ma Sần Chín cùng với mình và chủ tịch Ly Sử thàng đến các làng để kiểm tra trận địa cũng như nơi ăn chốn ở của dân quân. Dân quân ở lưng chừng núi đá cao. Mình trèo hết ngọn núi này sang ngọn núi khác. Anh em dân quân chọn mỗi người một phiến đá làm công sự. Nằm ở đây, anh em bắn trúng lính Trung Quốc đi dưới đường dễ hơn đi săn thú. Con thú dữ còn có cái mũi để đánh hơi người lạ, còn bọn lính Trung Quốc xâm lược có giương cặp mắt cú vọ lên cũng khó phát hiện nơi ẩn nấp của dân quân. Dân quân có công sự hang hốc rất tốt. Nằm trong công sự, tha hồ cho địch bắn đại bác, đại liên, trung liên, súng trường cũng khó trúng phải người. Nếu nó lên đông quá, không chống cự nổi, dân quân sẽ rút vào hang luồn lên đỉnh núi hoặc tránh sang ngách khác. Cán bộ đừng cười mình. Nhiều cán bộ đã chê kế hoạch rút lui của mình. Mình khó xử quá. Anh em dân quân không có lựu đạn, mỗi người chỉ có vài chục viên đạn với khẩu súng trường nên không đủ sức phòng thủ lâu dài. Từ ngày 17-2 nhiều anh em dân quân đã đánh địch, đã dùng hết số lựu đạn và gần hết cơ số đạn mà chưa được bổ sung.

Mình đi về các thôn. Đã đến bữa cơm chiều ngày 2-3-1979. Chủ tịch Ly Sử Thàng đang gặp chuyện khó xử : số người ở gia đình nào cũng tăng vọt lên. Chủ nhà không bằng lòng. Với người Mèo, cán bộ không được nói sai. Nhân dân tin ở cán bộ. Gia đình này có khả năng nuôi 8 người, cán bộ gửi 10 người cũng được. Người Mèo mình sẵn sàng nhịn đói để nhường cơm cho khách. Cũng gia đình đó, nếu ngày đầu cán bộ gửi 2 người, đến bữa lại có 3 người tới ăn là chủ nhà thắc mắc. Chủ tịch Ly Sử Thàng bối rối không biết nên giải quyết thế nào cho phải. Mình cũng bí. Mình hỏi Giàng Cố Séng, bí thư thanh niên xã Lao Táo :

- Xã mày có bao nhiêu dân quân ?

- 23.

- Tại sao những 40 người ăn ? - Mình mới nhận thêm 17 đứa.

Chủ tịch Ly Sử Thàng cộng cộng, trừ trừ, đếm đi đếm lại vẫn có thêm 20 suất ăn. Hỏi lại mình mới biết là có các anh công an vũ trang đồn Pha Long, mấy anh tự vệ nông trường Nậm Chảy và anh Khuê, anh Khôi, anh Kỳ, cán bộ miền xuôi lên công tác ở xã Sừ Ma Tửng. Lực lượng của mình như vậy là có hơn 300 người thuộc đủ các dân tộc Mèo, Kinh, Nùng, Dao, Pa Dí, tu Dí... và người nào cũng có súng, có chỗ ẩn nấp tốt để chờ giặc đến.

Ngày 3-3-1979, mình nghe dân đồn là quân Trung QUốc sắp kéo vào Lồ Sử Thàng. Mình muốn cử người đi trinh sát nhưng biết chọn ai ? Thằng Sèng con mình nhiều tuổi, đi alị dễ dàng nhưng nó lại chưa biết quân sự. Thằng Pao đi trinh sát thì ai thay nó chỉ huy dân quân cả xã. Thằng Hồ khoẻ mạnh, to như con gấu, không thể cho nó đi lại giữa ban ngày. Nếu nó bị giặc bắt, giặc sẽ giết nó ngay.

Mình bàn với chỉ huy phó Ma Sần chín. Chín nêu ý kiến : - Ta giao cho bí thư chi bộ Sùng Pao Sấn.

Ồ, ý Sần Chín hay quá. Bí thư chi bộ nhỏ người, da ngăm đen, trông bề ngoài như trẻ con chăn trâu, lại biết nói tiếng Quan Hoả nên rất dễ trà trộn, giả làm người dân. Mình trao đổi với Sùng Pao Sấn. Sấn nhận lờ. Nó kiếm sợi dây thừng buộc ngang lưng, tay cầm con dao rựa cùn, đi đến Nà Cổ, Mao Sao Chẩy... Có những tên lính Trung Quốc đi tuần tiễu gặp nó hỏi : - Ê thằng kia, mày đi đâu ?

- Con ngựa nhà mình bị lạc, bố mình bắt đi tìm. Ở vùng cao mình con ngựa quý lắm. Chỉ có con ngựa mới đủ sức đi nhanh, đi xa, trèo cao, mang nặng. Người Mèo, người Nùng, người Nhắng quý ngựa như quý con của mình.

Những tên lính Trung Quốc không bắt bí thư chi bộ Sùng Pao Sấn. Sùng pao Sấn cầm con dao cùn đi đến nhiều nơi, ghi nhớ nơi nào có quân Trung Quốc, về báo lại cho mình. Sáng ngày 4-3-1979, mình định điều quân ra phục kích đánh vào các đoàn xe trên đường Mường Khương-Pha Long. Mình giao việc cho thằng Pao xã đội trưởng. Pao rủ em ruột nó là Giàng Vần Hồ cùng đi trinh sát với bí thư chi bộ để tìm chỗ cho dân quân nằm chờ địch. Mấy đứa vừa đến Pạc Là đã trông thấy lính Trung Quốc đi đông nghịt trên đường. Hôm qua bí thư chi bộ Sùng Pao Sấn báo cáo là có mấy nghìn lính Trung Quốc tập trung ở các hướng Lũng Pâu, Sừ Ma Tủng, Lao Táo... có cả pháo 130 ly, cối 82 ly. Mình đoán là quân giặc sẽ hành quân theo đường cái Mường Khương đi Pha Long, nhưng không trúng cái bụng giặc. Xã đội trưởng Pao và chỉ huy phó Ma Sần Chín cũng đoán sai. Được bọn phản động người Hoa ở địa phương báo tin, giặc Trung Quốc đã bất ngờ kéo quân vào hướng Cốc cáng để bắt dân quân. Dân quân ở trên núi cao nhưng bị núi khác chặn trước mặt nên không nhìn xa được. Thằng Hồ lo lắng, đề nghị : - Anh Pao, em chạy nhanh về báo động cho dân quân !

- Không kịp đâu, phải bắn súng !

Bí thư chi bộ Sùng Pao Sấn nêu ý kiến : - Bắn súng sẽ lộ bí mật !

Thằng Pao không nghe, nó chĩa nòng súng CKC về phía Lồ Sử Thàng bắn luôn 3 phát. Sau này lúc kiểm điểm trận đánh, ai cũng nhận cách xử trí của thằng Pao là đúng. Nghe tiếng súng báo động, anh em dân quân chạy vội về vị trí. Cán bộ đừng cười nhé. Kỷ luật của dân quân không nghiêm như bộ đội đâu. Chưa thấy bóng giặc, dân quân thường thích bỏ súng đi xuống làng bản uống rượu, nói chuyện với con gái. Mình là chỉ huy, mình không ngăn nổi đâu. Nếu không có tiếng súng của thằng Pao, mình biết anh em ở đâu mà gọi về cho đủ.

Nghe tiếng súng nổ, quân Trung Quốc tiến chậm hơn. Chúng xả đạn đại liên, trung liên, tiểu liên vào chỗ vừa phát ra tiếng nổ. Thằng Pao, thằng Hồ và bí thư chi bộ Sùng pao Sấn đâu còn dại dột chịu nằm yên tại chỗ. 3 đứa chạy vào trong hang núi gần nhất rồi tìm đường về xã. Ở bên dưới, quân Trung Quốc kéo đi rất đông. Nằm ở lưng chừng núi, anh em dân quân tỉa dần từng thằng. Kẻ địch không biết đạn từ hướng nào bay tới. Dân quân các dân tộc vùng cao mình thích đi săn nên đứa nào cũng giỏi bắn súng. Mình già rồi, mắt kém nhưng cũng bắn trúng. Suốt cả ngày 4-3, quân Trung Quốc vào tới đâu cũng bị đánh.

Cán bộ hỏi mình là đứa nào bắn giỏi nhất ? Mình chả biết đâu. Khi đánh nhau mình không còn là chỉ huy nữa. Mình đói, anh em dân quân cũng đói. Chủ tịch Ly Sử Thàng cũng đói. Nhân dân chạy vào hang cả, chả còn ai nấu cơm cho dân quân. Mình không có cấp dưỡng, không có nồi to, không có tiền. Chủ tịch xã Ly Sử Thàng bằng lòng xuất tiền quỹ mua cho dân quân 6 xã một con trâu giá 300 đồng nhưng mình không ưng giết thịt. Ôi, làm chỉ huy khó quá. Mình chả biết hỏi ý kiến ai. Huyện ủy, huyện đội và tiểu đoàn bộ đội địa phương đang chặn địch ở Cao Sơn, mình không đến gặp được. Con trâu mua rồi, ai sẽ làm thịt, ai đưa thịt trâu đến các xã, ai nấu cơm để dân quân ăn với thịt trâu ? Khó quá. Mình đành nhịn đói. Mình hạ lệnh cho dân quân cùng nhịn đói. Người vùng cao mình nhịn đói quen rồi. Anh em dân quân chui vào hang ngủ. Tối ngày 4-3, mình triệu tập chỉ huy các xã về Lồ Sử thàng. Về dự có Giàng Phên Chiu, phó chủ tịch xã Dìn Chín, Ma Xeo Kháng, trung đội trưởng dân quân xã Tả Gia Khâu, Giàng Sấn Dùng, trưởng công an xã Lao Táo... Nghe báo cáo mình ưng bụng lắm. Dân quân xã nào cũng đánh giặc và trận địa xã nào cũng hứng chịu vài trăm quả đạn đại bác và súng cối, nhưng chỉ mấy trường hợp đáng tiếc xảy ra. Ở xã Lồ Sử Thàng có 1 dân quân hy sinh là Hoàng QUán Dính. 1 người bị thương là Giàng Xeo Lùng.

Sáng ngày 5-3-1979, pháo 130 ly, cối 82 ly của Trung Quốc giội rất nhiều vào dãy núi Phình Dư. Mình quyết định dẫn 30 dân quân trong đó có thằng Pao, thằng Hồ, chủ tịch Thàng, bí thư Sấn cùng chỉ huy phó Ma Sần Chín rời trận địa sang Cốc Cáng. trời sáng rồi. trông rõ địch đông như kiến trên núi Phình Dư, chỉ huy phó Ma Sần Chín đề nghị :

- Địch đông lắm. Chúng ở trên cao, ta ở dưới thấp, không nên bắn.

Mình không đồng ý. Địch chưa biết quân mình đông hay ít, chưa biết mình ở chỗ nào, hãy bắn cho chúng 1 loạt phủ đầu đã. Mình hạ lệnh bắn. Cả 30 tay súng có đủ trung liên, AK, K44 đều bắn cùng một lúc. Địch bắn trả ngay. Chúng nó nhè cái đồi cao phía Cốc Cáng để bắn. Đúng lúc đó có đủ các loại súng từ Cốc Cáng bắn sang Phình Dư. Ờ mình không hiểu tại sao. Địch ở Phình Dư hay Cốc Cáng ? Phình Dư ở gần mình, mình trông rõ là địch, như vậy Cốc cáng là bộ đội ta ? Đồi Cốc cáng cao hơn Phình Dư, mình không nhìn rõ người đi lại trên đồi. Hoá ra thằng địch ở Phình Dư và Cốc Cáng bắn nhau. Chúng nó bắn nhau lâu quá. Mãi đến chiều ngày 5-3 chúng nó mới thôi bắn nhau. Mình sướng bụng lắm. Trong trận này dân quân không có người nào bị thương mà địch chết tới cả trăm đứa.

Trong lúc địch rút, nó đốt hết cả 46 nóc nhà của thôn Lồ Sử Thàng. Nhà mình cũng bị giặc đốt. Chuyện này mãi đến khi giặc rút lui mình mới biết. Hôm đó mình còn nghĩ gì đến nhà. Tối ngày 53, mình phải ra lệnh cho dân quân 6 xã chuyển sang huyện Xi Mi Cai. Cán bộ đừng phê bình mình. Mình đói lắm. Anh em cũng đói. Suốt 2 ngày đánh nhau chả ai được ăn uống gì. Do thiếu kinh nghiệm mà ! Trước khi chuyển mình hỏi ý kiến các anh Khôi, anh Kỳ, anh Khuê và các anh công an vũ trang. Muốn cho dân quân nằm trụ đánh giặc, cần đạn và lương thực. Mình sẽ góp ý kiến để cán bộ rút kinh nghiệm.

Sang đến Xi Mi Cai, các cán bộ bảo mình kể lại trận chiến đấu Lồ Sử Thàng. Mình đâu có biết chỉ huy. Mình không biết địch chết bao nhiêu. Ở xã Lồ Sử thàng, nhiều người dân trông thấy địch có 1 đoàn 29 con ngựa. Lính Trung Quốc cho xác chết vào cái bao, dặt cái bao lên chiếc giá sắt (để giữ xác chết khỏi cong lại). Mỗi con ngựa thồ một chuyến được 4 xác. 29 con ngựa đi 4 chuyến, mình nhân lên thành 464 đứa chết, nhưng có 1 con ngựa chỉ thồ 2 xác nên số địch chết là 462. Ồ, sao địch chết nhiều vậy ? Cán bộ bảo mình quay về xã điều tra. À đúng rồi ! Ngày 5-3 chúng nó bắn nhầm nhau ở Cốc Cáng-Phình Dư nên chết rất nhiều.

Mình chỉ huy chưa giỏi, nhưng mình không sợ giặc Trung Quốc đâu. Nếu giặc Trung Quốc còn sang Mường Khương nữa, cán bộ cứ giao việc cho mình. Mình có kinh nghiệm hơn, mình sẽ đánh giỏi hơn.

Kỳ tích áo chàm T1, NXB Văn hoá 1979.

GIỮ CHỐT

Nguyễn Trọng Tạo, viết về Siều Ngọc Tân, dân tộc Tày, tiểu đội trưởng C5, D64, F741* bộ đội Hoàng Liên Sơn.

Siều Ngọc Tân bước đến mỏm đá bằng. Anh ngồi xuống tựa khẩu AK vào vai. Sương mù dày đặc vây quanh Tân, vây quanh đồi đá. Lạnh. Có lẽ gần 3 giờ sáng. Phiên gác của Tân đã qua 1 lần con tắc kè đánh lưỡi. 3 đồng chí mới bổ sung cho đơn vị hảo lực của đại đội, 1 đi công tác cho tiểu đoàn, còn lại 4 anh em phải thay nhau gác đêm, thay nhau làm anh nuôi và xách nước tắm giặt. 4 anh em 4 dân tộc khác nhau : Tân người Tày, Hoà người Kinh, Huầy người Dao và Sừ người Mèo. Lúc ngồi vui mỗi người kể 1 chuyên quê mình thú lắm. Cái khiếu kể chuyện tân không có nhưng Tân biết thổi kèn. Tiếng kèn của Tân lúc nhặt lúc khoan, lúc tràm lúc bổng nghe như tiếng suối, tiếng chim rừng réo rắt, xa vời. Hoà cứ say tít. Và Tân mỗi lần cất tiếng kèn lên lại nhớ về bản mình, đó là 1 bản nhỏ thuộc xã Du Thượng, huyện Văn Yên, tỉnh Hoàng Liên Sơn. bây giờ nó cách Tân hàng trăm cây số, hàng trăm ngọn núi. Nỗi nhớ quê làm Tân bâng khuâng. Nhưng đôi mắt mất ngủ nhiều đêm lại trĩu xuống. Tân dụi mắt mấy lần nhưng mi mắt vẫn nặng trịch. Anh lấy trong túi ra hộp dầu cao, xoa vào mí mắt. cay nhưng đỡ buồn ngủ hơn. cái hộp dầu này quan trọng lắm. Khi giao phiên gác là phải giao cả lọ dầu cẩn thận. Đối với thằng giặc thâm hiểm này mà ngủ gật trong lúc gác là nguy với nó.

Đoành ! Oành...

Bỗng một tiếng mìn nổ dưỡi bãi gianh ven suỗi. Rồi 1 loạt tiếng nổ nữa. Rồi tiếng người kêu rú... "Bọn giặc vấp mìn rồi !" Tân sung sướng. ANh chạy về hầm ngủ đánh thức tiểu đội dậy. - Cia gì đấy tiểu đội trưởng ? - Hoà vớ lấy khẩu súng dựng bên vách hầm hỏi. - Bọn giặc vấp mìn, cả tiểu đội về vị trí chiến đấu !

- Bọn Trung Quốc mò sang vớ, có đông không ? Huầy hỏi. - Không thấy, mù dày quá, chắc đông.

Lại tiếng mìn nổ và tiếng kêu la ở bãi gianh gần hơn. Tân ra lệnh :

- Đồng chí Huầy, đồng chí Hoà sang sườn phải. Tôi và đồng chí Sừ giữ sườn trái. Mỗi cánh mang theo 1 thùng đạn. Mỗi người mang 20 lựu đạn.

- Rõ !

Vừa lúc đó, đại đội trưởng Hoàn chạy đến. Anh đã chạy xuống các chốt của trung đội 1, trung đội 2 và bây giờ đến chốt của Tân, kiểm tra và truyền đạt mệnh lệnh chiến đấu. Đại đội trưởng cho biết là bọn địch đang cho lính lên phá mìn để tràn qua các bãi gianh dưới chân đồi. - Đay là thời cơ tốt nhất để các đồng chí tiêu diệt chúng !

Bọn địch vượt qua bãi mìn, chúng cụm lại, và tiếng kèn nổi lên. Toe...tò tí te...toẹ toẹ...Toe... Bọn bộ binh theo tiếng kèn ma quái tràn qua bãi cỏ gianh dưới chân đồi đá. Đại đội trưởng Hoàn định trở lại chốt đại đội bộ, nhưng tháy địch tràn lên gần, anh lên đạn khẩu AK và chỉ huy luôn tiểu đội của Tân chiến đấu.

- Nhằm tốp có thằng cầm súng ngắn ! Tiếng Hoàn nói bình tĩnh. Rồi anh gằn giọng : "Bắn !" Khẩu trung liên của tân rung lên. Điểm xạ AK của Sừ và Hoàn nổ giòn giã đèu đặn. Thằng cầm súng ngắn ngã dúi. Bọn lính đi sau chết lăn xuống sưòn đồi. Nhiều thằng chạy tạt sang hai bên, bị vấp mìn, xác tung lên. Ở cánh phải, tiếng súng của Huầy và Hoà cũng nổ dồn dập. Đại đội trưởng Hoàn ra lệnh :

- Đợi chúng đến gần hãy bắn, tiết kiệm đạn !

Thấy tiếng súng thưa hơn, bọn giặc lại hò hét nhào lên. Đạn chúng bay chiu chíu. Lần này, liều mạng hơn, chúng dàn thanhdf hàng ngang, hoàng dọc mà tiến. Đại đội trưởng Hoàn chạy sang cánh phải phối hợp với Huầy và Hoà. Ở cánh trái còn lại Tân và Sừ.Địch chỉ còn cách 1 tầm lựu đạn. Sừ ném liền 2 quả vào giữa đám đông. Tân quét trung liên. Những thằng sống sót bị đạn sau lưng bắn lên. Chúng giãy đành đạch trong đám cỏ gianh.

Một lúc sau, địch mở đợt tấn công mới lên các chốt của trung đội 2. Hoàn chạy lại nói với tân :

- Đồng chí cho tiểu đội sửa sang công sự. chuẩn bị cho trận đánh mới. Tôi phải về chốt chỉ huy. Tân đứng nghiêm, nói dõng dạc :

- Đại đội trưởng hãy tin ở chúng tôi. Còn người còn chốt.

tần nhìn theo đại đội trưởng Hoàn. dáng anh khuất vào chỗ ngoặt của giao thông hào rồi hiện lên dưới chân đồi đá. Tiếng súng vẫn nổ rộ lên ở dọc các chốt của trung đội.

8 giờ. Pháo địch bắn vào đồi Đá Cao. tân phấn đoán chúng dùng pháo chuẩn bị mở đường cho bộ bihn và ra lệnh cho tiểu đội nấp vào các hầm ếch dọc giao thông hào. Tân vừa ẩn nấp vừa quan sát. Chung quanh đồi Đá Cao không có bóng 1 thằng giặc nào. Chúng đang dồn quân đánh vào các chốt bạn.

Như vậy là bọn địch gờm chốt của tân. Chúng đã húc đàu vào đá. Phải nói địa hình của chốt đồi Đá cao thuận lợi hơn so với các chốt A4, A6 mà địch đang dồn quân đánh lên. Tiếng súng đánh trả phía chốt A4 nổ dữ dội một lúc rồi thưa dần. Lựu đạn nổ chống lên nhau. Rồi tiếng lựu đạn cũng thưa dần. Hết đạn chăng ? Tân cồn cào lo lắng. Anh muốn yểm trợ cho chốt A4 nhưng xa quá. Và trong tiếng đạn pháo réo gầm, mảnh pháo lia cheo chéo, Tân rướn người lên và trông thấy đồi A4 bị phủ một màu xanh lét. Bọn địch đã chiếm đồi A4 và tràn sang đánh chiếm đồi A6. Sau này Tân mới biết là trung đội trưởng Hà Văn Khánh đã chỉ huy chốt A6, A10 đánh trả cho đến viên đạn cuối cùng.

Bọn địch cậy đông quân, tiếp tục nhào lên chia cắt các chốt của ta. Bọn phản động gnười hoa dẫn đường cho địch cắt chi viện của tiểu đoàn xuống đại đôi, đại đội xuống các tẻung đội. Và chốt đồi Đá Cao của tiểu đội Tân đã nắm trong vòng vây của chúng. Bây giờ là 2 giờ chiều. Pháo địch ngừng bắn.

Thường thì sau khi pháo ngừng bắn địch sẽ đẩy bộ binh lên. Tân ra lệnh cho tiểu đội chuẩn bị chiến đấu. Xong anh vác những tảng đất đá bị pháo làm sập xuống lòng hào đặt lên thành công sự. Nắng chiều màu vàng bỗng xạm đen từng vạt phía trước. Đó là nhưng bãi gianh bị đạn ĐKZ địch đốt cháy. Tân phát hiện những tốp địch đội mũ vải chân quấn xà cạp chia làm 3 mũi tiến lên đồi đá. "À thì ra thằng này cậy đông, lên càng đông càng dễ bị tiêu diệt. Không lo giặc đông, chỉ lo ít đạn thôi !". Tân nói ý nghĩ này với Sừ rồi bảo :

- Sừ và tôi phối hợp với nhau thật tốt nhá. Khi tối bắn Sừ tung lựu đạn, khi tôi tung lựu đạn Sừ bắn. Nhớ phải thay đổi vị trí luôn đó.

Sừ nhìn Tân gật gật đầu :

- Sừ làm được mà. Bọn nó lên rồi vớ.

Tiếng kèn toẹ toẹ nổi lên dưới chân đồi. Thằng chỉ huy đầu để tóc, vung khẩu súng ngắn có mảnh vải chéo màu đỏ lên, cười hô hố và nói 1 cau bằng tiếng trung Quốc. Tân nghe không hiểu. Tức sôi máu nhưng nghiến răng cố chờ nó đến gần hơn. Ước chừng địch chỉ còn cách mũi súng của mình khoảng 30 thước, tân bóp cò. Vỏ đạn văng toé sang bên, nóng ran. Khẩu trung liên cứ rê ngang, rê ngang. Tiếng lựu đạn của Sừ nổ bên phải rồi ở bên trái. Phía cánh phải, tiếng súng của Hoà và Huầy cũng nổ giòn.

Địch bị đẩy xuống bãi gianh cháy. Chúng lại co cụm hò hét om sòm. Vừa lúc đó, Sừ kêu to : - Địch lên chốt đại đội rồi !

Tân nhìn sang chốt đại đội phía xa. Ngọn đồi đó được thay bằng màu xanh xám trong nắng. Thế là đồi đại đội mất. Đại đội trưởng Hoàn hy sinh và đại đội hpải rút lui để bảo toàn lực lượng vì thiếu đạn.

Lúc này dưỡi chân đồi đá địch lại hò nhau tràn lên. - Sừ, bắn trung liên !

- Rõ.

Tân trao trung liên cho Sừ và anh đặt 5 quả lựu đạn lên bờ công sự. Tân vừa ném lựu đạn vừa bắn tiểu liên. Bọn giặc chững lại một lúc ở bãi gianh cháy. Nhưng chúng không giạt xuống như lần trước mà cứ nhào lên thành tốp, thành đám đông hơn.

Tình thế gay go quá rồi. Lúc này Tân quyết định dùng quả đạn B41 đầu tiên. Đạn B41 phải để dành mãi. Có 4 quả thôi mà.

Quả đạn B41 kéo 1 vệt lửa vàng bay vào đám địch đông nhất, chúng bị đốt cùng với những tiéng kêu khiếp đảm. Vậy là đợt tấn công thứ 4 của chúng lên đồi Đá Cao bị đẩy lùi.

Tân chạy qua hầm ở lấy mấy túi gạo sấy vòng sang cánh phải đưa cho Hoà và Huầy 2 túi. Đói quá mà Hoà và Huầy vẫn không muốn ăn.

- Ăn đi, lấy sức mà đánh tiếp !

Huầy nằm xoài, lúc nãy cậu ta bị một hòn đá sạt qua hông còn đau. Tân nhìn xuống sườn đồi trước ụ súng của Huầy và Hoà, động viên :

- Cố giữ chốt cho đến tối nhá. Nếu hết đạn thì tối dễ rút hơn.

Nói xong, Tân trở về cánh trái. Bỗng anh thấy 3 phát pháo hiệu xanh từ dưới chân đồi phụt lên trời.

- Chúng sắp bắn pháo đấy ! Tân kêu to.

Tiếng Tân vừa dứt, hàng loạt tiếng nổ chói tai đã vang lên xung quanh. Đạn cối 82, đạn ĐKZ, đạn pháo khoan nổ dữ dội. Chợt Tân nghe thấy cánh phải có 3 phát AK nổ. Hoà và Huầy gọi cấp cứu chăng ? Tân nghĩ vậy và lách chiến hào chạy sang cánh phải. Trận địa của Hoà và Huầy bị đạn pháo. Hoà bị mảnh đạn vào cổ, máu chảy nhiều. Huầy bị ngất nằm đè lên khẩu AK. Tân vội vàng xé chiếc áo lót băng cho Hoà rồi dìu Huầy dậy. Nhưng Hoà bị thương quá nặng, ngước cặp mắt nhìn Tân chằm chằm như bảo là cố gắng đừng để chốt lọt vào tay giặc, rồi cậu ta tắt thở. Huầy mê man trên tay Tân. Tân chạy vội về cánh phải nói với Sừ :

- Sừ đưa Huầy vượt bãi chuối ven suối Nậm Na về trạm phẫu ngay. Để chốt mặc tôi. Sừ ngập ngừng một lát như không muốn để Tân ở lại một mình. Nhưng Tân đã ra lệnh, Sừ xốc khẩu AK và đeo 2 quả lựu đạn vào người, chào Tân :

- Tiểu đội trưởng ở lại.

Sừ cõng Huầy đi rồi, Tân chọn 1 hang đá bên công sự chôn cất bạn. Anh đứng lặng trước nấm mộ được đắp bằng những tảng đá nâu, mặc tiếng đạn pháo vẫn nổ ầm oàng xung quanh. Tân nén khóc trở về công sự chiến đấu. Anh chống tất cả lựu đạn thành 1 đống và lắp đạn vào 3 khẩu súng : trung liên, AK và B41. Tân làm xong tất cả những việc ấy thì pháo địch cũng vừa ngừng bắn.

5 thằng địch vượt qua bãi gianh cháy xông lên. Tân nhìn rõ từng thằng một. Chúng đều đội mũ vải có gắn ngôi sao đỏ, mặc quần áo Tô Châu màu xanh. 2 thằng có súng đi trước. 1 thằng mang chiếc ba lô nặng đi giữa. 2 thằng cầm mỗi tay 1 quả lựu đạn đi sau. Chúng đi thưa qua. Tân bỗng thấy ấm ức. Địch lên nhiều không lo lại lo chúng lên ít ? Biết diệt thằng nào trước bây giờ ? Giá chúng cứ dàn hàng ngang như lúc nãy, quạt trung liên sướng tay biết chừng nào. Nó lên ít thế này, bắn phí đạn quá ! Tân nghĩ ngợi một lát rồi anh quyết dịnh hạ 2 thằng có súng trước. Pằng pằng...pằng pằng... 2 điểm xạ AK của Tân nổ đanh và gọn. 2 thằng cầm súng ngã lăn quay. Thằng mang ba lô lấy súng của thằng vừa ngã bắn lên. Hắn chỉ cách Tân chừng vài chục mét. Tân lại bóp cò. Thằng mang ba lô ngã khuỵu xuống. 2 thằng sau tung lựu đạn lên, nhưng lựu đạn nổ cách Tân khá xa, mảnh đạn bay vèo vèo qua đầu. Khẩu AK của Tân lại rung lên. 2 thằng ném lựu đạn không thằng nào chạy thoát.

Bỗng 3 phát pháo hiệu xanh lại bay vút lên như lúc nãy. Pháo địch lại bắn vào đồi Đá Cao. Một quả đạn pháo nổ trước mặt hất Tân xuống lòng hào. Tân ngất đi một lúc lâu. Tỉnh dậy, tiếng đạn pháo đã ngừng. Tân thấy máu chảy ở mũi, ở 2 tai ướt lạnh. Địch lại lên. Quên cả đau đớn, Tân choàng dậy ôm lấy khẩu trung liên đã lắp đạn sẵn, bắn 3 băng liền. Mặc những đứa chết, bọn sống đạp lên xác đồng bọn tiến.

Chợt tân nhìn thấy khẩu súng B41 bên cạnh, anh bỏ trung liên, chộp lấy. Đợi chúng lên gần nữa, gần nữa... Tiếng kèn toẹ...toẹ của chúng vẫn vang lên nửa như trêu tức Tân, nửa như chửi mắng đám binh lính của chúng.

Bọn địch tới gần, không thấy hoả lực bắn trả. Chúng hò hét gọi hàng bằng một thứ tiếng Việt lơ lớ. Đồi Đá Cao vẫn lặng lẽ đứng đó, sừng sững trong ánh chiều buông xuống. Chỉ có tiếng đạn, tiếng hò hét của chúng dội vào đồi đá vọng trở lại như tiếng tử thần từ nơi xa xôi nào đấy đáp về. Đám lính tràn vào vòng ngắm của Tân. Ngon rồi. Tân bóp cò. Một vệt khói trắng đặc che lấp cả mặt Tân. Quả đạn B41 nổ "roành" giữa đội hình làm cỏ một mảng lớn kẻ thù. "Roành"... 1 quả nữa. Những thằng sống sót xô nhau chạy. "Quả nữa chăng ?" Tân tự hỏi, và anh tự trả lời :"Để dành đã !". ANh xốc khẩu AK lên bắn tiếp 3 băng, đoạn xách trung liên chạy sang mỏm phải. Tằng tằng tằng... Tằng tằng tằng... Đội hình địch bị dồn xuống chân đồi, rúm lại. Tân quay lại mỏm trái, chợt nghe tiếng kèn âm ỉ khác thường. Sau tiếng kèn, những thằng địch sống sót thất thểu bước về phía mép suối biên giới, khuất sau bãi cây lá to như lá dong riềng. Bọn chúng thu quân !

Bóng chiều chậm rãi bò lan xuống sườn đồi cùng với những đám sương mờ ảo mỏng manh. Tân thấy đói. Anh chợt nghĩ đến chiếc ba lô của thằng lính mang trên lưng lúc nãy. Nó ngã cách công sự chừng vài chục mét. Có lương khô chăng ? Tân bò men vách đá xuống sường đồi. Chiếc ba lô đựng những chiếc hòm có cạnh vuông vức nằm đè lên xác thằng lính. Tân mở ra, nhưng trong chiếc ba lô không có lương ăn mà có 2 thùng đạn. Mừng quýnh anh mang ba lô đạn bò đến bên 1 cái xác khác mở dây lựu đạn móc vào ngón tay nó, lấy khẩu súng văng bên cạnh nó. Rồi trở lại chiến hào.

Tân nâng những viên đạn bóng nhoáng trên tay và thấy an tâm hơn. Còn người, còn đạn còn chiến đấu với kẻ thù...

Bây giờ thì Siều Ngọc Tân đã gặp lại những người đồng đội của anh. Moi người xúm quanh Tân và đòi anh kể chuyện 1 mình bám chốt, đánh giặc. Nhưng Tân chỉ nói hồn nhiên : - Có gì đâu mà kể. các đồng chí cũng đều lập công lớn cả.

Siều Ngọc Tân cười. Tiếng cười của người con trai Tày 21 tuổi thật hồn nhiên, thật khoẻ và đầy sức sống.

GIỮA RỪNG QUẾ CAO BA LANH

Văn Tùng, viết về Hoàng Sinh Lỳ, dân tộc Tày, công nhân lâm trường Bình Liêu, Quảng Ninh.

Hoàng Sinh Lỳ đang đắp nốt các ngách hào bỗng nghe tiếng gọi lớn :

- Cháu ơi, Lỳ ơi, cả nhà mày bị giặc Trung Quốc bắt rồi. Lỳ bỏ rơi cái xẻng, mồ hôi toát ra. Anh nhìn kĩ người vừa gội. - Chú Thâu, sao chú lên được đây ? Gia đình cháu thế nào hở chú ?

Lỳ lấy bình tông rót ra một bát nước chè quế đặc đã nguội mời chú. Chú Thâu ngồi bên ụ súng tay lăm lăm con dao rừng vừa thở vừa nói, mặt chú vẫn còn xám ngoét vì lạnh và mệt. Mấy sợi tóc bạc bết nước mưa phủ xuống thái dương.

- Chúng vào Phai Lầu lúc 3 giờ sáng, chúng lùa hết đàn bà trẻ con. Ôi chao ! Thằng cún Liêu con cái Ất, mày biết không...

Chú nghẹn ngào không kể thêm được nữa, đôi mắt chú ngầu đỏ lên, da mặt đang tái nhợt bỗng rần rần những đường máu. Chú đứng hẳn dậy :

- Cho tao cây súng, tao giúp chúng mày một tay.

Cả 5 anh em giữ chốt đều là công nhân lâm trường Bình Liêu thuộc đại đội 3 tự vệ quây quần quanh chú. Ai cũng thấy uất. Họ đứng ngồi không yên.

Lỳ lấy lại bình tĩnh an ủi chú thâu :

- Không phải đến lúc này ta mới biết bộ mặt ghê tởm của chúng. Rồi sẽ có cách chú ạ. Bây giờ cháu đưa chú đến chỗ đồng bào sơ tán. Chú giúp chúng cháu công việc ở đó tốt hơn. Chú Thâu nhất quyết không đi, mãi sau cả 5 anh em xúm vào thuyết phục chú mới nghe. Đã 10 ngày ròng rã, ruột gan đại đội phó Hoàng SInh Lỳ lúc nào cũng như có lửa đốt. Không phải do việc cả nhà anh bị giặc Trung Quốc vây bắt cùng với bà con trong xã mà chính là vì cả đơn vị anh chưa được nổ phát súng nào.

Các đồng chí đã nhiều lần đề nghị anh báo cáo lên trên cho đơn vị ra Phai Lầu tham gia đánh giặc cùng các đơn vị bạn. Nhưng lần nào gặp cấp trên Lỳ cũng buồn bã ra về để rồi phải làm công tác tư tưởng rất khó khăn cho anh em. tiểu đoàn chỉ giải thích ngắn gọn : "Các đồng chí chớ sốt ruột, hãy chuẩn bị tốt hơn nữa, sẽ có dịp các đồng chí lập công...". Ở Phai Lầu, công an biên phòng phối hợp với 1 đơn vị tự vệ lâm trường do đồng chí Khuỷu chỉ huy ngày nào cũng đánh bật hàng chục đợt tấn công của giặc, hất chúng về bên kia biên giới. Con suối cạn từ Hái Nạc quan Bắc Cáp đến tràng Nhi ngày nào cũng có xác giặc. Đại đội phó Hoàng SInh Lỳ theo dõi rất sát các trận đánh. Anh thường tổ chức cho cả đơn vị học tập rút kinh nghiệm. Vì Vậy tuy chưa giáp mặt quân thù nhưng anh em đã hiểu biết về bọn xâm lược Trung Quốc khá tường tận. Ngày 27-2, sau những thất bại liên tiếp, giặc tổ chức 1 cuộc tiến công gồm nhiều mũi quyết chiếm Phai Lầu và vượt qua dãy cao Ba Lanh để tiến vào sâu nội địa ta.

Từ 6 cho đến 9 giờ sáng các cỡ pháo và cối của giặc thi nhau trút đạn sang các bản làng của ta. Cả một vùng đồi, rừng rung lên, mịt mù khói đạn. Hoàng SInh Lỳ đi lại dưới hào đến bên từng người động viên anh em :

- Hôm nay thế nào cũng được trực tiếp chiến đấu, các đồng chí cứ bình tĩnh. Đánh quân Trung Quốc không khó đâu. Ở Phai Lầu hôm trước chỉ có 1 tổ thông tin với 10 đồng chí công an biên phòng mà đánh tan 1 tiểu đoàn địch, các đồng chí đều biết cả đấy.

Chốt của Lỳ tuy có 5 anh em thôi nhưng đủ Kinh, tày, Nùng... ANh em tin tưởng Lỳ, người chỉ huy trẻ mưu trí và dũng cảm của họ, anh em động viên lại Lỳ :

- Đại đội phó cứ yên tâm, anh em ai cũng có thù với giặc, anh em sẽ đánh cho chúng biết tay. Cả một khu rừng quế trước mắt Lỳ nghiêng ngả mỗi lần hàng loạt pháo và cối của giặc rót tới. Lỳ biết những cây quế này mỗi năm đem lại cho nhà nước ta không ít ngoại tệ. Biết bao mồ hôi và cả nước mắt, xương máu của ông cha đã đổ xuống trên dãy đồi, rừng Cao Ba Lanh này để tạo nên nguồn của cải lớn đó. Cứ nghĩ đến tội ác giết hại đàn bà, trẻ con, phá hoại kinh tế, phá hoại sản xuất, chiếm đất, lấn rừng để vơ vét của cải cho đến mưu đồ đen tối của bọn phản động Trung Quốc muốn thôn tính nước ta, cả người Lỳ lại nóng bừng căm giận. Có lệnh trên báo xuống cho biết địch đang tập trung quân để vượt qua ngọn đồi đơn vị Lỳ đang chốt giữ. Do đó trên tiếp sức cho đơn vị Lỳ 3 khẩu trung liên nữa. thế là chỉ có 5 người nhưng hoả lực mạnh, anh em ai nấy đều rất phấn khởi.

Muốn vượt qua đồi quế, địch chỉ có cách là theo con đường độc nhất từ Phai Lầu vào, ngoài ra lối nào cũng cheo leo hiểm trở, lại có chông mìn, cạm bẫy giăng đầy.

Hoàng SInh Lỳ rất tự tin ở cách bố trí của anh, Lỳ nói với anh em :

- Giặc dù đông người đến đâu đi nữa chúng cũng phải dẫn xác vào cái ngách này. Đây là cái rọ mà ta nhử địch chui vào để diệt.

Lúc đấy là 9 giờ 30, Lỳ nghe một hồi kèn ở dưới chân đồi toẹ...toẹ...toẹ như người mắc nghẹn. Biết giặc tổ chức tấn công. Lỳ hô :

- Chuẩn bị chiến đấu !

Anh nhô người lên quan sát. Giặc ken vào nhau như một lũ kiến bò lên. Lúc này trời mưa nặng hạt. Một thằng được che ô đi giữa đội hình, chiếc ô đen có viền trắng. Tên lính che ô cho thằng chỉ huy ấy mang một cái ống nhòm trước ngực. Hắn cao to, đầu trần mặc cho mưa xối. Anh em muốn bắn nhưng Lỳ chưa phát lệnh. Lỳ đã học tập kinh nghiệm ở Phai Lầu rồi. Lỳ nói : - Để chúng vào thật gần. Khi nào thấy được cái cúc áo của chúng mới bắn. Những cây quế bị tiện đứt giữa thân, bật gốc, cháy xém tung những lớp vỏ màu vàng mật quý giá vương vãi khắp ngọn đồi làm cho Lỳ càng xót xa căm uất. ANh tỳ chặt cây trung liên đếm 1, 2, 3, 4... Anh đếm để ước lượng cự ly giữa bọn giặc và mũi súng của đơn vị anh. Bỗng có tiếng giục ở sau :

- Gần quá rồi anh Lỳ ơi !

Lỳ quay lại, đó là Mã dì Thanh, anh thanh niên niên Nùng rất hăng hái của đơn vị đang đứng ngồi không yên.

Lỳ cười :

- Gần nữa đã !

Bọn giặc chẳng hay biết gì cả cứ cúi đầu, cặp súng thoe tiếng kèn toẹ toẹ lóp ngóp trèo lên. Lỳ đã trông rõ hàng cúc áo trên ngực và cái sao đỏ trên mũ nó. Anh hô : - Bắn !

3 cay trung liên, 1 cây K50 chụm vào một mục tiêu quét. Cây CKC của Lừng điểm xạ đĩnh đạc tằng...tằng...tằng. Nhiệm vụ của nó là nhằm thằng chỉ huy.

Một lúc sau Lỳ rướn người lên mở to đôi mắt quan sát nhưng chẳng còn thấy tên giặc nào nữa, chỉ nghe rộ lên tiếng rên la.

Lỳ vọt ra khỏi hố bắn : - Các đồng chí xem kìa !

Mấy anh em cùng nhau đếm nhưng không sao đếm xuể ! Đợt 1 giặc vừa nổ súng đã bị diệt gọn.

Lỳ đề nghị anh em khẩn trương chuẩn bị tiếp. Anh nói : - Bây giờ chúng biết có ta ở đây rồi, không được chủ quan đâu !

Lỳ chuẩn bị 3 cái bệ bắn mới cách chỗ cũ chừng mươi mét, anh đề nghị anh em cũng làm như vậy.

Trời mưa to, 5 anh em đều ướt cả, có người muốn nghỉ nhưng Lỳ động viên : - Hầm hố tốt sẽ tránh được thương vong và tạo điều kiện diệt được nhiều địch ! Người nào cũng toát cả mồ hôi nhưng đều theo gương Lỳ. Trong khi anh em làm, Lỳ đã bí mật chuẩn bị cả một ấm chè quế đặc sánh, thơm phức. Vừa nghỉ tay được một lát, đồng chí Lừng lại phát hiện có địch lên. Lỳ lại quan sát kĩ thấy chỉ thấy độ mươi thằng, đứa nào cũng đeo một bó dây trên vai. A, chúng đi lấy xác đồng bọn.

Lỳ bảo anh em đừng bắn vì bọn này chắc là dọn đường cho lũ khác lên, hãy chờ lũ sau đông hơn.

Quả thật chúng buộc xác đồng bọn vài ba thằng vào một và cứ thế kéo lê như kéo một bó củi khô. Thảm hại cho những thằng bị thương đang rên la cũng chịu chung số phận đó. 5 anh em nhìn nhau lắc đầu không hiểu chúng là thứ người gì.

Thấy cái cảnh chúng đối xử với nhau như vậy mọi người càng xôn xang khi nghĩ đến cha me, anh chị của mình đang bị chúng bắt giữ.Nhờ lượng khoan hồng của mấy anh em mà bọn giặc lấy dược xác và kéo bọn bị thương đi. Nhưng chỉ một loáng sau pháo và cối của chúng lại bắn. Kì này chúng định băm cái đỉnh đồi hay sao mà các đợt pháo cối nổ như liền nhau tạo thành một chuỗi rên chứ không nghe rõ từng tiếng nổ một nữa. Đất đá tung bay mù trời. Cả 5 anh em đều cởi áo che cho súng. Nhờ có công sự tốt bọn giặc chỉ tốn đạn chứ chẳng làm gì được. bây giờ ngọn đồi quế quang rta vì cây cối đổ nghiêng ngả khá nhiều. Ai nấy đều hết sức xót ruột, càng xót ruột họ càng thầm hứa quyết tâm tiêu diệt địch.

Đúng 12 giờ trưa, địch tấn công lên đồi lần thứ 2 với 2 mũi. Một mũi đi theo đường cũ vẫn rất đông, một mũi vòng theo cánh trái mở đường mới qua những vách đa và bụi cây rậm rạp. Các bài bản : pháo bắn, kèn thổi, quân tiến lặp lại như cũ không hề thay đổi. Hình như chẳng có thằng nào được tập tành kĩ thuật cá nhân, lăn lê bò toài hay sao mà tất cả cứ dựng đứng như trời trồng lao lên làm bia cho các cỡ đạn của ta.

Chỉ khác trước, lần này chúng lên den nghịt, tên cầm kèn đi tít sau cùng và vừa tiến lên chúng vừa bắn B40, ĐKZ, cối 60 ly tập trung vào đỉnh đồi mà chúng biết chắc có quân ta. Lỳ bảo Lừng :

- Cậu lấy đường ngắm chính xác dứt điểm tên chỉ huy !

Lừng quỳ xuống, đưa súng tì lên miệng hào, kéo thước ngắm ở độ xa 500m (nó ở tít dưới chân đồi).

Đoàng ! cái kèn trên mồm nó văng ra. Viên đạn kéo một đường thật chính xác. Tất cả anh em cùng reo lên "Tuyệt quá !".

Không nghe tiếng thổi kèn, bọn giặc chững lại. Thời cơ thuận lợi, Lỳ hô lớn : "Xung phong !". Từ trên cao đánh tạt xuống, các cỡ súng của ta quạt đỏ nòng như dội nước sôi vào bọn giặc. Thêm nữa tinh thần chúng đã bạc nhược vì thấm đòn trận đầu, chúng đạp lên nhau tháo chạy như vịt.

- Sắp hết đạn rồi anh Lỳ ơi ! Cả Khảo, Hiệp, Thanh, Lừng đều báo cho Lỳ biết như vậy. Đó là sự báo động đáng lo ngại nhất lúc này.

Lỳ cho anh em đếm lại cơ số đạn của mình. Gay go quá, riêng Lỳ từ sáng tới giờ đã bắn gần 800 viên, các anh em khác cũng đều đã bắn 600-700 viên.

Lỳ đưa cây trung liên cho Mã dì thanh dặn :

- Cậu ở lại chỉ huy anh em chiến đấu. Coi chừng cánh trái, tuy ít nhưng mà nguy hiểm đấy. Mình sang bên đồi bộ đội điện về tiểu đoàn xin thêm đạn.

Nói xong Lỳ vút đi ngay, một lúc sau anh trở lại.

- Tiểu đoàn cho biết sáng nay chúng huy động 3 trung đoàn đánh sang ta đấy các cạu ạ. Chúng xuất phát từ Đồng tông, Bản Pạc và nhiều địa điểm khác trên đất Trung Quốc. các mặt trận đang chiến đấu quyết liệt, tiểu đoàn yêu cầu chúng ta lấy vũ khí địch đánh địch, tiểu đoàn không thể tiếp thêm đạn đâu !

Mã Dì Thanh đề ra sáng kiến :

- Bọn cánh trái đang lên đấy, chúng không đông lắm đâu, chừng đại đội thôi. Ta vây bắt để lấy súng đạn.

Anh em khen phải nhưng nhìn đi nhìn lại chỉ vẻn vẹn có 5 người. 5 người làm sao vây bắt cả đại đội địch được.

Lừng, Khảo, hiệp tham gia hiến kế :

- Đánh chia cắt, diệt tốp đầu lấy súng rồi diệt tốp sau. cánh trái đi đường khúc khuỷu làm sao ồ ạt tiến lên được mà lo.

Thế là một kế hoạch diệt địch để lấy vũ khí được vạch ra.

Nhưng ngay lúc đó, tiếng kèn toẹ toẹ...toẹ dưới chân đồi lại thổi rộ lên và mấy thằng đi đầu bên cánh trái đã lò do men theo bờ đá định chiếm đỉnh cao đánh xuống.

Tình hình rất căng thẳng, anh em đã có người lo không giữ được chốt. Hoàng SInh Lỳ suy nghĩ một lát rồi quyết định ngay :

- Các đồng chí đánh bật cánh trái còn để tôi giữ mặt giữa này cho !

Một mình Lỳ giữ mặt giữa sao ? Cả 4 anh em đều không nhất trí nhưng Lỳ đã nghiêm chỉnh nhắc lại :

- Đây là mệnh lệnh, các đồng chí chấp hành !

Lỳ vừa quay về vị trí cũ thì bọn địch đã lố nhố trước mặt anh. Bên cánh trái, Lừng, Khảo, Hiệp, thanh cũng đã nổ súng. Lỳ thấy những thằng địch rơi từ trên cao xuống vực. Mấy quả ĐKZ nổ sát cạnh Lỳ. Khói đạn chưa tan, Lỳ đã nhanh chóng nhổm dậy chúc đầu khẩu trung liên xiết cò. Hơn chục tên giặc đổ gục ngay trước mặt anh. Bọn đi sau nằm rạp xuống mặc cho tên chỉ huy ở tít sau thúc kèn toẹ toẹ liên hồi. Phát hiện 1 khẩu AK với 3 băng đạn nằm chéo trên lưng tên giặc gần nhất, Lỳ nhảy ra khỏi công sự nhanh như sóc lao đến. Đưa được cây AK và 3 băng đạn về hào, Lỳ gọi Hiệp đến giao ngay cho anh và dặn :

- Quét hết cánh ấy xong, anh em có thể sang đây với mình.

Bên phía thanh, Khảo, Lừng, hiệp từng tràng AK và trung liên vang lên. Lỳ biết các đồng chí đang diệt cánh ấy. Anh yên tâm và rất tin tưởng...

Khẩu trung liên của Lỳ chỉ còn 2 băng đạn, anh phải bắn dè xẻn nhưng lại làm sao để địch không phát hiện ta ít người, thiếu đạn.

Lỳ di động trên 3 bệ bắn mà anh đã chuẩn bị sau đợt tiến công đàu. Bây giờ 3 cái bệ bắn ấy thật lợi hại, anh để khẩu trung liên ở giữa, bên trái là khẩu AK. Sáng kiến của anh làm cho địch không thể phán đoán lực lượng ta.

Một lớp địch khác lại lên, có thằng vừa đi vừa khóc. Lỳ hiểu rồi, chúng đã mất tinh thần do đó không còn sức chiến đấu dù đông đến mấy và bị thúc ép đến đâu. Phải nhân cơ hội này quạt mạnh thì sẽ nắm chắc phần thắng. Quả thật, bọn giặc vừa đến lưng chừng dốc thì khựng lại, nhao nhác nhìn nhau. Không hề chậm trễ, Lỳ xốc cây trung liên, đứng thẳng lên lao xuống dốc. Một quả B40 vút qua bên tai Lỳ phả sức nóng làm cháy xém một đám tóc, viên đạn lao thẳng vào cái bệ tì Lỳ đã đặt cây trung liên làm bùng lên ngọn lửa đỏ rực. Lại 1 quả ĐKZ nổ cách Lỳ mấy mét. Bọn địch thấy Lỳ xốc trung liên lao xuống nên chúng hoảng hốt phóng bừa các loại đạn lên. Không có cách nào khác, Lỳ phải kéo hết 1 băng trung liên. Thấy Lỳ như con hổ dữ, chẳng biết sợ súng đạn là gì, bọn giặc xéo lên nhau mà chạy.

Còn 1 băng trung liên cuối cùng. Lỳ lắp vào nhằm tên chỉ huy. Nó giãy lên mấy cái rồi nằm im. Lúc này trước mặt Lỳ súng đạn đạn địch vứt lại không thiếu thứ gì. Lỳ tựa vào gốc cay một lát cho đỡ mệt và lau mồ hôi trên trán. Phía chân đồi, một lũ giặc rát đông đang tháo chạy ra khỏi Phai Lầu.

Súng rộ lên ở Phai Lầu nhưng chỉ một lát là im bặt. Gần tối, liên lạc của tiểu đoàn báo tin tất cả bọn địch đã bị đánh bật về bên kia biên giới.

Giữa rừng quế Cao Ba Lanh, 5 anh em chia nhau đi thu súng đạn của địch chuẩn bị cho cuộc chiến đấu mới. Trận địa của ta hoàn toàn được giữ vững. 8 điểm chốt khác trên dãy cao Ba Lanh cùng với chốt của 5 anh em C3 kết thành bức tường thành sừng sững không có sức mạnh nào công phá nổi.

Hoàng SInh Lỳ được anh em công nhận là 1 người chỉ huy dũng cảm và mưu trí. Năm nay anh vừa tròn 24 tuổi. trên ngực anh lấp lánh Huy chương "Tuổi trẻ anh hùng bảo vệ tổ quốc".

CHÚNG TÔI KHÔNG THỂ CHẾT

Đắc Trung, ghi theo lời kể của đồng chí Nông Thanh Phi-ao, dân tộc Nùng, chiến sĩ công an vũ trang đồn C5, Lạng Sơn.

Trạm quân y tiền phương của F3 đặt trong 1 eo núi hẹp, 2 bên là vách đá lởm chởm. Mấy chiếc lán làm tạm khung sắt, mái bạt, kiểu nhà dã chiến của bộ đội cao xạ. Từ quốc lộ vào có 1 đường mòn ngoằn ngoèo ô tô có thể đi được, chạy gần như song song với 1 dòng suối nhỏ nước trong vắt.

Tôi được chuyển về đấy từ 6 giờ sáng và lúc này là 9 giờ (ngày 2-3-1979). Tôi tìm lối ra suối tắm giặt. Mặt trrời đã nhô cao nhưng sương mù vẫn lởn vởn bay ngang sườn núi. Phía đầu nhà trực ban, 1 chiếc ô tô cứu thương sơn màu xanh lá cây đang rú máy. Cạnh đấy có mấy đồng chí quân y đang đứng, chốc chốc lại quay lại nhìn vào phía lán như ngóng ai. Tôi vừa bước ra khỏi đoạn hào cách chiếc ô tô khoảng 5m thì cũng từ 1 ngách hào gần đó, 1 thương binh bị vào chân trái chống nạng tập tễnh bước ra. Gần như cả 2 chúng tôi cùng ngước nhìn nhau và cùng kêu lên :

- Hùng ! - Phi-ao !

Hùng nhào tới,, 2 chúng tôi ôm chầm lấy nhau. Nghẹn ngào không nói được lời nào. Mấy lần tôi định hỏi sao Hùng lại có thể sống mà trở về được tới đây nhưng cứ định nói thì cổ lại nghẹn tắc, nước mắt cứ trào ra. Hùng cũng thế, mấy lần định hỏi tôi câu gì đó mà không sao nói được. Còi ô tô lại réo lên vẻ cáu gắt. Hùng giơ tay chỉ xuống phía đó, tôi ghé vai dìu Hùng đi. Cửa đóng sầm lại, xe rú máy rồi bò nhanh. Hùng cố thò cổ ra, ngoái lại giờ tay vẫy tôi. Còn tôi cứ đứng lặng đi ở đó mãi, tay vẫy, mắt nhìn hút theo chiếc ô tô cho đến khi nó khuất vào sau một mỏm đá trước mặt, lòng xốn xang buồn vui lẫn lộn.

Tôi ngồi xuống hòn đá bên bờ suối, nhìn ra phía chân trời xa, ở đó tiếng trọng pháo vẫn nổ cấp tập từng đợt. Và trước mắt tôi hình ảnh cuộc chiến đấu lại hiện ra rất rõ nét.

Phía tây nam thị trấn Đồng Đăng cách Hữu Nghị quan khoảng gần 3 cây số có 1 pháo đài rất kiên cố được xây dựng từ thời Pháp. Pháo đài hình bầu dục, tường dày 2m, có 3 tầng, mỗi tầng lại được ngăn thành 4 ô vuông thông nhau bằng 1 cửa nhỏ và từ tầng nọ lên tầng kia có cầu thang xây nhiều bậc. Đó là 1 công trình quân sự kiên cố đúc bằng bê tông cốt thép. Toàn bộ pháo đài được đặt sâu trong lòng đất trên ngọn 1 quả đồi. Từ xa nhìn đến chỉ thấy cây cỏ bao phủ thành 1 lớp màu xanh thẫm. Đến tận nơi mới phát hiện 2 cửa, nói đúng hơn là 2 đường hầm. Cửa phía bắc dài khoảng 1m dẫn vào tầng thứ nhất. Cửa phía nam dài tới 20m dẫn vào tầng thứ 2. Đây là vị trí phòng ngự rất quan trọng bởi nó án ngữ đầu mối giao thông cả đường bộ và đường sắt chạy sang Trung Quốc. Tầng thứ nhất do 2 tiểu đội bộ đội thuộc F3 chốt giữ và tầng thứ 2 do đồn công an vũ trang C5 chúng tôi đảm nhiệm. Cố nhiên trong chiến đấu chúng tôi đều có phương án hợp đồng với nhau.

5h30 ngày 17-2-1979, pháo các cỡ đặt từ đất Trung Quốc đien cuồng nã đạn sang pháo đài và nhiều nơi thuộc khu vực đồn chúng tôi phụ trách. Lập tức cả đơn vị triển khai theo đội hình chiến đấu. 7 giờ, bọn Trung QUốc xâm lược tập trung 1 sư đoàn có xe tăng dẫn đầu hùng hổ vượt qua mốc 16 tràn vào lãnh thổ nước ta. Chúng chia làm 2 mũi. Mũi thứ nhất có 6 xe tăng thọc sâu tấn công chúng tôi từ bên trái và phía sau. Mũi thứ 2 theo đường 1B tới gần ga Đồng Đăng rồi vòng đánh vào bên phải. Xe tăng tiến tới đâu, bộ binh lớp lớp đông như kiến tiến theo tới đấy. Đương đầu với đội quân xâm lược khổng lồ có xe tăng và pháo binh yểm hộ, chúng tôi chỉ có ngót 100 tay súng. Cuộc chiến đấu diễn ra vô cùng ác liệt. Bọn Trung Quốc xâm lược tấn công hòng chiếm pháo đài nhưng lần nào chúng cũng bị chúng tôi đánh bật trở lại. Suốt từ sáng sớm ngày 17-2 đến hết ngày 22-2, địch vẫn không thể nào xoay chuyển được tình thế. 6 ngày đêm đánh nhau liên tục, khắp nơi ngổn ngang xác giặc, mặt đất bị cày xới, khói bụi mù mịt. Mùi khét của thuốc đạn, của nàh cửa và cây cối cháy, mùi hôi thối tanh tưởi của xác chết xông lên rất khó chịu.

Sáng sớm ngày 23-2-1979, địch tăng cường thêm xe tăng và quân tiếp viện, sau gần 1 giờ tập trung nhiều cỡ pháo nã đạn cấp tập xuống pháo đài và trận địa chúng tôi, từng đoàn xe tăng và nấp sau là bộ binh địch ào ạt tràn lên theo tiếng kèn trận hối hả và dưới sự thúc ép của những tên chỉ huy tàn ác, hèn nhát đứng ở phía sau sẵn sàng bắn chết bất kì tên lính nào chậm chạp. Sau 1 tuần lễ chiến đấu ở vào tình thế bất lợi, tuy thế chúng tôi rất vững vàng trụ chắc ngoài chiến hào, đợi địch đến thật gần mới nổ súng.

Cánh trái, bấy giờ chỉ còn tôi, Bái, Kết và Phong. Chiến hào bị đạn xuyên từ xe tăng bắn vào phá hủy, nhiều đoạn đất đá lập đầy. Trước mặt, cách tôi độ hơn trăm mét, 1 chiếc xe tăng bò lên. Tới gần một mô đá nó chững lại. Nắp xe bật mở, 1 tên chui ra đứng bên tháp pháo vung tay hò hét kêu gào bọn bộ binh xung phong. Rê nòng khẩu trung liên, lấy điểm xạ thậtc hính xác, tôi xiết cò cho đi 3 viên đạn. Lập tức tên chỉ huy hung hãn đứng trên xe tăng lộn cổ xuống. Chiếc xe dừng hẳn, xoay nòng pháo về phía tôi. Tôi luồn hào di chuyển vị trí rồi tới tấp nã đạn vào bọn bộ binh cùng với AK và thủ pháo của Bái, Kết, Phong. Địch chết gục nằm la liệt. Những tên đi sau vẫn bị chỉ huy thúc ép đạp qua xác đồng bọn xông lên. 1 quả pháo nổ giữa đội hình, cả 3 đồng chí Kết, Phong, Bái đều bị thương. Tôi chưa kịp nhào tới cứu thì 2 quả pháo khác lại nổ trúng chỗ đó. Đất đá tung lên phủ kín tất cả. Khói đạn pháo vừa tan đã thấy 4, 5 tên Trung QUốc nhày vào chiến hào cách tôi 3, 4m. Không cần ngắm, tôi kẹp trung liên vào nách xiết cò. Cả 5 tên chết gục tại chỗ. Từ khắp nơi quanh pháo đài, địch tràn lên đông như kiến, chỉ thấy màu xanh của những bộ quân phục vải Tô Châu ùn ùn chuyển động. Chúng đã chiếm được nóc pháo đài, bốn năm tốp đang vội vã đặt đại liên quay về phía tôi.

Không thể trụ lại được ngoài chiến hào, tôi vừa bắn vừa lùi cho đến khi hết đạn. Còn quả lựu đạn cuối cùng, tôi cầm tay, nếu chúng xông vào bắt sống, tôi sẽ giật chốt an toàn và ít ra cũng dăm bảy thằng cũng phải chết. Tới cửa pháo đài, tôi co chân đạp tấm gỗ dày lệch nghiêng. Tôi là người cuối cùng vào được đường hầm an toàn. Địch chiếm pháo đài, lúc đó khoảng hơn 5 giờ chiều*.

Đường hầm dẫn vào pháo đài tối quá, không nhìn thấy gì, 2 đồng chí đã vào trước ôm lấy tôi, sờ khắp người không tháy bị thương vội kéo đi. Mới bước được mấy mét địch đã xông tơi cửa hầm nhưng không đứa nào dám vào, chỉ quăng lựu đạn và xả súng máy bắn xuống. Lực lượng ta còn rất ít. Trong pháo đài lúc này ngoài chúng tôi còn có độ 50 đồng bào. Hầu hết là đàn bà trẻ em từ dưới thị trấn Đồng Đăng chạy lên tránh đạn pháo từ sớm ngày 17. Đồng bào đã giúp chúng tôi nấu cơm, tiếp đạn, săn sóc thương binh. Nhiều người ra chiến đấu cùng chúng tôi và hy sinh anh dũng. Vì đông người nên thức ăn thức uống dự trữ của chúng tôi đã sắp hết. Chỉ còn dăm cân mì sống và mấy lít nước cạn dưới đáy phi.

Trong pháo đài tối om và ngột ngạt vì hơi người, ầm ĩ tiếng trẻ con khóc lặng đi vì khát nước, khát sữa. Một đồng chí thương binh nào đó đau quá đã cố nén nhưng tiếng rên vẫn bật ra. Màu máu tanh tưởi, mùi phân, mùi nước giải hôi thối nồng nặc. Mệt quá, khát quá tôi ngồi dựa lưng vào 1 góc tường, đầu choáng, người ớn lạnh và buồn nôn vô cùng. Bỗng "Ầm...! ...Ầm!" 2 tiếng nổ khủng khiếp nối nhau. Pháo đài rung chuyển. Tiếp đó hàng chục, hàng trăm tiếng nổ chói tai rung óc. Hơi khói cay sè, đen đặc cuồn cuộn ùa vào từng căn phòng trong pháo đài. Tiếng kêu nhốn nháo :

- Địch giật bộc phá lấp đường hầm rồi !

- Địch thả lựu đạn cay các đồng chí ơi ! AI có khăn ướt thì đậy ngay lên mặt đi. Một giọt nước uống còn không có, đào đâu ra khăn ướt. Tiếng trẻ con sặc sụa rồi lặng đi. Mấy đồng chí thương binh kêu rú lên, nấc nấc hai ba cái rồi lịm. Tôi bò sợ soạng lần về lỗ thông hơi để thở nhưng từ ngoài địch nhét lựu đạn cay vào nổ choang choác. Quan ánh lửa tôi thấy đàn bà trẻ em nằm la liệt, co quắp, giãy giuạ. Một thứ khói gì rất lạ ộc vào họng cháy bỏng và lửa cháy bừng bừng. Địch phun hơi độc hoá học và phun xăng xuống đốt, tôi thoáng nghĩ rồi ngất lịm. Tỉnh dậy tôi thấy tức thở quá. Tiếng nổ vẫn ầm ầm. Máu ựa ra từ miệng, từ mũi, từ tai. Tôi bò đi sờ trong đống xác người nằm co quắp ấy xem có ai còn sống không. Tấ cả dường như đã chết. Tới 1 góc tường tôi sờ thấy 1 người còn sống. Qua giọng nói thều thào, yếu ớt tôi nhận ra Hùng. Hùng bị thương vào đùi máu ra nhiều nển ất mệt. May Hùng to, thể lực tốt, vết thương nhẹ ở phần mềm thôi, nếu không chắc đã chết. Lần sờ bò qua mấy xác chết không rõ của ai, chúng tôi tháy còn sống : Hà Văn Chiết, Bùi Duy Thanh, Nguyễn Đoan Hạnh, Trần Cường, Nguyễn Văn Năm, Phạm Văn Chiến và mấy đồng chí nữa. Họ nằm gục vào 1 góc tường ẩm ướt. Mệt quá, tôi ngất lịm đi từ lúc nào. Khi tỉnh dậy thấy xung quanh im ắng một cách ghê sợ. Một cảm giác chết chóc, lạnh lẽo khiến tôi rùng mình. Không khí loãng ra, dễ thở hơn. Lúc này là ban ngày hay ban đêm ? Chúng tôi đã nằm trong pháo đài bao lâu rồi ? "Đoành !...Đoành !..." thỉnh thoảng địch mới lại thả xuống 1 quả lựu đạn cay. Có lẽ chúng tôi đã hy sinh gần hết, chỉ cần giết nốt những ai còn ngắc ngoải bằng mấy quả lựu đạn. Tôi tỉnh hẳn, khẽ gọi : - Có ai còn sống không ?

- Còn.

- Còn. -...

Ba bốn người lên tiếng. Chúng tôi bò lại gần nhau. 13 đồng chí còn sống, trong đó có mình Hùng bị thương. Đồng chí Chiến là bí thư chi Đoàn và là người đảng viên duy nhất chủ trì cuộc họp. Bọn Trung Quốc xâm lược dã man trả thù bằng cách giết chúng tôi, hèn hạ hơn chúng bắt chúng tôi phải chết dần, chết mòn quằng quại trong đau đớn dưới đáy sâu tăm tối của pháo đài. Chúng tôi bàn nhau phải bằng mọi cách vượt ra, phải sống mà trở về để tố cáo tội ác này cho mọi người biết và để tiếp tục chiến đấu. Nhưng ra bằn cách nào ? Đường hầm bị phá sập, thành pháo đài lại dày. Chúng tôi quyết định khoét đất đá trong đường thông hơi chui ra. Đường thông hơi này lớn hơn tất cả xây bằng gạch nối từ đáy tầng cuối cùng của pháo đài (đường kính 60 phân dài khoảng hơn 30 thước) xuyên chéo trong lòng đất chui ra ngoài sườn đồi. Cửa đường ống đó được đặt trong 1 lô cốt tường cũng xây bằng gạch. Nhưng cái lô cốt này đã bị phá hủy từ khi phát xít Nhật đánh sang, bởi thế đất đá đã đổ xuống lấp kín. Chúng tôi quyết định đào thông và chui ra bằng lối đó, công việc thật vô cùng vất vả. Chúng tôi lần lượt thay nhau đào. Đường ống nhỏ, chỉ 1 người chui vào được, dùng mũi xẻng chọc ngược lên cho đất tơi ra, đùn qua dưới bụng, lấy 2 chân đạp đạp xuống. và những người khác lại dùng 2 tay cào cào đẩy ra nền pháo đài. Đường hầm tối như bưng và ngột ngạt rất khó thở. Tôi đào. 2 cánh tay nhức buốt. Đầu đau nhói như có ai dùng dùi xoáy vào thái dương. Mệt muốn gục xuống, tôi vẫn cố. Cho tới khi tay không giữ nổi cán xẻng nữa, đầu nặng quá không sao cất lên được, tôi gục xuống ngất đi. Không biết anh em đã chui vào kéo tôi ra từ lúc nào. Tỉnh dậy tôi khát quá. Khát tới cháy cổ. Lưỡi cứng lại, khô rát. Không có tí nước bọt nào, muốn nói mà không sao nói được, chỉ ú ớ. Tôi sờ soạng mò tìm cái bát sắt hy vọng có chút nước nào anh em mới dè sẻn rót ra để dành cho chăng, nhưng chỉ thấy chiếc bát khô khốc. 5 cân mì sống và mấy lít nước chúng tôi dùng hết sức tằn tiện cốt đê cầm hơi, khỏi chết thôi, tới nay đã hết. Tôi bò tới 1 góc tường, ở đấy hơi người, hơi xác chết bốc lên đọng lại thành từng hạt nước li ti, chỉ đủ làm cho mặt ngoài của tường ẩm lạnh. Tôi cố há to miệng, thè lưỡi liếm những hạt nước li ti đó. Thật ra nước cũng chẳng đủ ướt đầu lưỡi nhưng dù sao nó cũng man mát làm cơn khát phần nào dịu lại. Tự nhiên cái sáng kiến ấy của tôi được anh em coi như một phát minh. Thế là lần lượt cứ sau một đợt chui vào ống moi đất, chui ra chúng tôi lại bò tới chỗ này đặt lưõi vào tường "uống khan" như thế. Xác đồng đội và đồng bào bị chúng giết hại đã lên mùi. Không có nới chôn cất, chúng tôi phân công 6 đồng chí tiếp tục đào đưòng ống, còn lại chuyển tất cả thi hài của các tử sĩ và đồng bào ta lên tầng thứ nhất của pháo đài, sửa sang áo quần và tư thế nằm cho thoải mái. Nỗi đau đớn và thương xót đồng bào đồng chí, sự căm hờn đến cực độ trước hành động tàn ác của bọn Trung Quốc xâm lược khiến chúng tôi lặng đi, răng nghiến chặt, càng hun đúc trong lòng chúng tôi 1 quyết tâm sắt đá không gì chuyển nổi : phải sống, trở về đơn vị để tiếp tục chiến đấu, để bắt lũ giết người man rợ đó phải trả món nợ này.

Sức chúng tôi mỗi lúc một kiệt. 5 đồng chí gục xuống không còn gượng dậy được nữa chỉ nằm thoi thóp thở. Còn lại vẻn vẹn có 8 người : tôi, Chiết, Chanh, Hạnh, Cường, Năm, Dũng và Hùng. Hùng bị thương không chui vào đường ống được nhưng anh rất hăng hái, vui vẻ động viên chúng tôi. Hùng mới 22 tuổi, quê Hà Bắc, học dở lớp 9 anh tình nguyện đi bộ đội và được chuyển sang công an vũ trang. Khát nước khô cổ, giọng nói chỉ thều thào thôi, nhưng đôi khi Hùng vẫn hát cả một đoạn ca quan họ Bắc Ninh cho chúng tôi nghe. bài hát nói về một vùng quê đầm ấm, một cuộc hẹn hò trong đêm trăng. Tôi người dân tộc Nùng nhưng gia đình lại ở gần thị trấn nên được nghe, được đọc nhiều về các vùng quê trù phú miền xuôi. Tôi mới lấy vợ. Vợ tôi yêu và thương tôi lắm. Nghe Hùng hát tôi nhớ vợ quá. Tôi nghĩ bụng phải sống, nhất định pjải sống để trở về đơn vị chiến đấu trả thù bọn xâm lược Trung Quốc rồi xin phép thủ trưởng Ý về với vợ mấy hôm. Tự nhiên tôi thấy khoẻ thêm, cứ lấy tay mà cào đất đá. Mặc dầu cả 10 đầu ngón tay đã toét ra, có ngón bật cả móng thế mà tôi chẳng thấy đau gì lắm. Đêm ấy tôi mệt quá đang nằm thiếp đi thì thấy đồng chí Chiết khẽ lay lay gọi : - Phi-ao ơi, đường ống thông rồi. Ra thôi !

* : 1 hồi ức khác của đ/c Nông Thanh Phi-ao có hơi khác (theo tôi có lẽ lỗi do các tác giả). Cộng với một vài kí sự có nói đến chuyện quân ta tổ chức mở đường máu phá vây ở pháo đài Đồng Đăng, có thể phỏng đoán là chỉ có một bộ phận phá vây thành công, số còn lại bị kẹt trong pháo đài, trong đó có đ/c Nông Thanh Phi-ao.

Tôi sướng quá choàng dậy. Đường ống thông thật rồi ư ? Bây giờ nên thế nào ? Địch còn bao vây kín, phải bí mật mà ra, phải lợi dụng bóng đêm lừa chúng mà thoát. Tôi bàn để tôi và Hùng ra sau cùng, 6 đồng chí cứ ra trước đừng đợi nhau, ra đông dễ lộ. Đặc biệt phải nghe ngóng, thận trọng. Sau khi Chiết, Chanh, Hạnh, Cường, Năm và Dũng ra được rồi, tôi và Hùng mới ra. Chân trái đau Hùng bò rất khó khăn, tôi cứ phải từ phía sau đẩy anh nhoài từng tí "Cố lên Hùng ơi ! Cố lên sắp sống trở về rồi !". Tôi thì thào động viên Hùng, Hùng chỉ thở ì ạch không trả lời, tôi biết anh mệt và đau lắm. Cố nhoài, cố nhoài, cả 2 chúng tôi cùng mệt, thở như kéo bễ. Bỗng Hùng khẽ kêu lên :

- Đây rồi ! Chà...à...

Cùng lúc đó một luồng không khí mát lạnh ngọt ngào ùa vào mũi tôi. Sướng quá. Tôi dạng 2 chân vào thành cống giữ cho người chắc đẻ Hùng đạp chân phải vào đầu tôi, rướn người chui lên. Cố ! Cố tý nữa đi ! Đươc rồi. Hùng nằm vật bên miệng ống, thở.

- Không việc gì chứ ?

- Sống...rồi.

Hùng còn mệt không thể đi ngay được. Để cậu ấy nằm đó, tôi bò ngược vào pháo đài sờ lại xem có đồng chí nào còn sống thì đưa ra nốt. Tối quá, tôi lần tới từng góc sờ tìm nhưng không ai còn sống. Tôi đứng dựa vào tường bùi ngùi ứa nước mắt. Lòng đau thắt, cổ nghẹn tắc, tôi thì thầm : "Các đồng chí và đồng bào ở lại. Chúng tôi ra trước để trả thù. Rồi chúng tôi sẽ vào đưa các đồng chí và đồng bào ra sau".

Ra khỏi đường ống ngầm, tôi và Hùng nối nhau bò trường xuống chân đồi. Lúc ấy độ 12 giờ đêm. Lạnh, khát, vừa bò chúng tôi vừa há miệng hớp lấy những hạt sương li ti đọng trên ngọn cỏ, mắt nhìn khắp mọi phía, tai chăm chú nghe ngóng. Đó đây bập bùng dôi ba đống lửa cháy nơi bọn địch đang tụ tập giết lợn, mổ trâu và tranh nhau các thứ vừa cướp được. Chúng tôi bò ngoằn ngoèo tránh xác những tên giặc nằm ngổn ngang. Mùi tanh hôi xốc lên nôn nao, buồn nôn quá. Thì ra bọn Trung Quốc không những dã man với đồng bào ta mà ngay đối với đồng đội, chúng cũng chẳng thương xót gì. Bao nhiêu tư trang trong ngưòi những tên xấu số đã bị đồng bọn moi hết, còn xác chúng thì vẫn nằm phơi trên mảnh đất xa lạ đầy sỏi đá làm mồi cho ruồi bâu, quạ mổ và ròi bọ đục khoét. Đêm yên tĩnh hơn. Đôi khi dội lên vài tràng đại liên vu vơ hoặc mấy quả đạn pháo cỡ nhỏ. Tới 1 dòng suối, cả 2 đứa khoái quá, uống cho một chập thoả thích bõ những ngày khát cháy họng trong pháo đài, rồi lại bò đi. Gần sáng rồi, phải rẽ theo hướng nũi đá tìm chỗ lánh tạm. Khỏi cầu Pá Mật, tới rừng tre thưa, tôi kiếm cho Hùng 1 cây gậy thật chắc vừa để chống vừa để làm vũ khí. 2 đứa lại dìu nhau đi. Qua chân đồi gặp một mảnh vườn nhỏ còn mấy bụi sắn. Tôi nhổ lên được 4 củ. Mừng quá chúng tôi lau sạch đất dùng răng bóc vỏ rồi nhai liền. Chao ôi, sao mà ngon mà ngọt vậy, ăn đến đâu tỉnh táo và khoể ra đến đấy. Đến một khe đá, trên có nhiều bụi cây rậm rạp che khuất chúng tôi nằm đó nghỉ. Bấy giờ đã sáng rõ. Mặt trời nhợt nhạt ốm yếu nhô lên và sương mù tan dần. Tôi băng lại vết thương cho Hùng. Đạn xuyên qua đùi, mất nhiều máu da Hùng tái xanh và mệt mỏi lắm. Đặt Hùng nằm lọt vào giữa khe đá, tôi đứng dậy vén lá cây quan sát. Từ trên cao tôi có thể nhìn rất rộng, rất xa. Cả một vùng dân cư bị tàn phá hết. Địch đông nghịt 2 bên đường 1B và lố nhố trên các đỉnh cao xung quanh. Chúng tôi nằm ôm nhau trong khe đá, cố ngủ lấy một giấc cho lại sức.

Đêm xuống, chúng tôi lại dìu nhau đi. Tới chân núi, thấy 1 cây chuối rừng gãy gục, tôi bóc hết bẹ lấy cái ruột nõn chia nhau. Đắng, chát quá không thể nào nuốt nổi, đành vứt đi rồi lại bò tiếp, vượt qua đường 1B xuống khu ruộng bậc thang.

Tưởng có thể lợi dụng địa hình cao thấp khác nhau thì dễ tránh địch, nào ngờ cái chân của Hùng đau quá không đi nổi, cũng không bò nổi. Cứ một lúc cả 2 đứa lại trượt hẫng ngã lộn nhào từ trên cao hàng mét xuống và Hùng cố nén chịu đau, ôm chân quằn quại. Một lần, 2 đứa vừa bò tới 1 góc bờ ruộng thì thấy 1, 2 rồi 3 bóng den đi tới. Địch hay ta ? 2 đứa nín thở nằm ép vào mô đất cạnh một bụi cỏ và nghe tiếng chúng nói xì xồ với nhau. À, tụi thám báo. Tên thứ 3 suýt đạp vào đầu tôi. Lúc đó tay tôi đã cầm sẵn quả lựu đạn-quả lựu đạn tôi vẫn giữ từ trận đánh cuối cùng trưóc khi địch chiếm pháo đài-và Hùng nắm chắc đầu gậy sẵn sàng chiến đấu. Địch đi, chúng tôi lại bò, và lại ngã. Thấy đã khuya lắm rồi mà 2 đứa vẫn quanh quẩn trèo lên ngã xuống trong cái khu ruộng bậc thang lầy lội này, Hùng ôm lấy tôi giọng xúc động : - Phi-ao ơi, Hùng không đi nổi đâu. Dắt díu nhau thế này cả 2 cùng chết. Phi-ao nhường cho Hùng quả lựu đạn, mình sẽ nằm lại đây, đợi sáng nếu bọn địch phát hiện hò nhau ra bắt sống, Hùng sẽ thí mạng cùng chúng nó. Còn Phi-ao cố tìm về đơn vị nói với các đồng chí trả thù cho anh em và đồng bào đã hy sinh.

Tôi ôm lấy Hùng, nghẹn ngào :

- Phi-ao không bỏ Hùng đâu. Nhất định thế. Cố lên Hùng ơi, ôm lấy cổ để Phi-ao cõng. Giằng co mãi Hùng mới chịu để tôi dìu đi. Độ 2 giờ sau chúng tôi gặp một lối mòn. Lối mòn đó dẫn vào một bãi cỏ rộng, nhấp nhô những bụi cây sim, cây mua cao ngang bắp chân. Đi tới gần giữa bãi chúng tôi mới nghe thấy tiếng người và nhiều bóng đen cựa quậy. Cả 2 cùng dừng lại. Ngay phía trái, cách chúng tôi chỉ hơn 1m, có 3 tên địch đang nằm ngửa. Phát hiện ra chúng tôi, 1 tên vùng dậy vớ lấy súng quát lớn :

- Xuẩy (Ai) ?

Lộ rồi, tiến thoái lưỡng nan, chỉ còn cách chiến đấu. Tôi nhảy chồm đến, đạp quả lựu đạn vào đầu nó. Nó kêu rống lên. Xung quanh tôi tất cả rùng rùng chuyển động. Tiếng kêu hốt hoảng lan đi. Những loạt súng nổ dài. Địch báo động, chạy tán loạn như đèn cù. Lợi dụng lúc nhốn nháo đó tôi vớ lấy chiếc mũ lưỡi trai của địch đội lên đầu và trà trộn vào đám hỗn quân hỗn quan ấy. Bắn loạn xạ một lúc, bọn chúng chửi bới nhau ầm ĩ rồi lại nằm lăn ra ngủ. Tôi cũng chọn một chỗ gần bụi cây mua, nằm xuống.

Độ hơn 1 giờ sau khi chúng đã ngủ say như chết tôi mới lặng lẽ lẻn đi, chỉ tiếc không xoáy được 1 khẩu súng nào vì khi ngủ chúng nó ôm chặt quá. Tôi quay lại tìm Hùng nhưng không thấy Hùng đâu. Bò hết bụi cây này sang bụi cây khác vẫn không thấy. Có lẽ Hùng bị nó bắt rồi chăng ? Hay Hùng đã hy sinh ? Liệu Hùng có thoát được không. Tôi vừa lo, vừa thương, nước mắt rưng rưng. Tôi bò về phía dãy núi đá phía tây. Tới chân núi thì trời sáng hẳn. Thấy phía trước có 1 ngôi nhà lá, tôi bò đến, may ra kiếm cái gì ăn được. Đói và mệt quá ròi. Bò tới nơi thấy cửa khoá, chủ nhà chắc đã chạy đi xa. 2 lần tôi định nâng cửa lách vào nhưng đắn đo lại thôi. Người Nùng chúng tôi coi chuyện ăn cắp xấu như giết trẻ con. Mà kỉ luật bộ đội cũng cấm không được lấy của dân. Tôi không muốn ăn cắp, bò trở ra, qua gian chuồng trâu bỏ trống tôi thấy có 3 cái ngọn mía non trâu ăn dở đã héo quắt nằm lẫn trong đám cỏ úa. Đói quá, thèm quá tôi nhặt, lau sạch đưa lên miệng nhai. Bỗng có bóng người. Tôi giật mình nhìn xuống thấy 3 tên lính Trung Quốc đang vẫy tay ra hiệu bắt sống tôi. Thì ra nó nhìn thấy và theo dõi tôi từ lâu. Vứt vội 2 ngọn mía, tôi vớ 1 hòn đá ném tới rồi co chân chạy theo 1 khe đá ngược lên núi. Địch tưởng lựu đạn nằm gục mặt xuống. Khi tôi chạy được một quãng chúng mới hò nhau đuổi. Chúng không bắn mà định bắt sống tôi. Vốn dân miền núi tôi chạy rất nhanh. Nhiều mỏm đá dốc và sắc nhọn, tôi bám chặt và nhún mình leo qua. May sao tới 1 cái hang nhỏ, tôi giả vờ rẽ ngoặt sang 1 mô đá phía trái nhưng lại bí mật chui tọt vào cửa hang nấp vào 1 hõm đá rất kín. Địch trèo lên tới nơi thì mất hút tôi. Ngay lúc đó từng loạt đại liên từ quả núi bên cạnh nhằm 3 tên địch bắn tới. Chúng hốt hoảng kêu nhau tháo chạy. Tôi mừng quá. Đoán chắc có quân ta ở gần đây, tôi chui ra khỏi hốc đá bò tới 1 cái hang khác nằm thở. Và đêm ấy cứ theo hướng quả núi trước mặt tôi lần đi.

Độ 11 giờ khuya, nấp trong bụi cây tôi nghe có tiếng nói chuyện rồi 6, 7 người hiện ra. Họ đang khiêng cáng vật gì.

- Có phải bộ đội ta đấy không ? - Bộ đội ta đây. Đồng chí là ai ?

- Tôi là công an trên pháo đài Đồng Đăng về đây.

- Pháo đài Đồng Đăng à ? Thật không ? Nghe nói bọn chúng phun hơi độc vào giết hết anh em và đồng bào ta rồi cơ mà ?

- Đúng. Chúng nó muốn giết nhưng chúng tôi không chịu chết.

1 đồng chí dừng lại bắt tay tôi. Thì ra nah em đi cáng tử sĩ của ta về chôn cất. Lòng tôi bỗng thấy ngùi ngùi khi nhớ tới các đồng chí của tôi, tới gần 50 đồng bào bị bọn xâm lược giết hại. Tôi nhớ 6 đồng chí ra trước và nhớ Hùng. Các đồng chí còn sống không ? Bây giờ ở đâu ? Một nỗi buồn thương bao trùm. Tôi im lặng bưóc đi.

1 giờ đêm hôm ấy chúng tôi về tới nơi đóng quân của đơn vị bộ đội và sau đó 2 giờ tôi được đi cùng với 30 thương binh về trạm quân y tiền phương của F3.

Và tình cờ tôi đã gặp Hùng ở đây.

Vừa gặp đã chia tay. Thời gian ngắn ngủi quá chúng tôi không nói được gì với nhau. Tôi cũng không kịp hỏi Hùng đã thoát chết trở về bằng cách nào sau cái đêm lạc nhau ấy. Xe ô tô đã chạy khuất từ lâu mà lòng tôi vẫn cồn cào xốn xang đầy xúc động.

ĐẠI ĐỘI TRƯỞNG MƯU TRÍ

Ngọc Đản, viết về Hoàng Biên, dân tộc Tày, đại đội trưởng đại đội 3, đoàn 45 bộ đội Hoàng Liên Sơn.

Trong căn hầm dã chiến, đại đội trưởng Hoàng Biên ngồi chắn ngang lối ra vào, chăm chú nhìn bàn tay lấm láp bùn đất của đồng chí y tá đang xếp từng băng đạn AK vào mấy túi cóc balô. Phải đến mấy phút im lặng như vậy. Anh xem đồng hồ : gần 1 giờ sáng rồi.

"Trận đánh sắp tới nên tiến hành cách nào ?" Câu hỏi ấy bao trùm mọi suy nghĩ của Biên suốt từ chập tối. Thằng giặc khốn nạn này nhiều mưu thâm, mẹo hiểm lắm. Hơn nữa, chúng không tiếc lính. Trả giá cho mỗi trận đánh nhỏ cũng hàng ngìn xác chết là thường. Đối với ta cần phải làm sao tiêu diệt nhiều sinh lực địch nhưng lại giữ được lực lượng của mình. Chính trị viên đại đội và chiến sĩ truyền tin nhảy xuống hào râu tôm, đất rơi rào rào. Họ đi thẳng tới hầm của đại đội trưởng. Ngọn đèn dầu được vặn to đột ngột, ánh sáng lấp loáng dần dần ổn định, toả rộng, soi rõ từng cành cây lát trên nóc hầm. Biên ngồi nép vào một góc, nhường lối cho 2 người.

- Đồng chí không đi nghỉ cho lại sức ? Chính trị viên hỏi khi đang tìm chỗ kê khẩu AK. Biên lấy mu bàn tay xoa mạnh 2 bên thái dương. Anh thấy tỉnh táo hẳn. Biên cười xuề xoà : - Mình định tranh thủ ngủ một giấc thì các cậu lại đến. Nói vậy thôi, đói ngủ mà không ngủ nổi. Này lại có chuyện gì đấy ?

Chính trị viên đại đội xoay lại, ngồi thoải mái rồi giơ tay chỉ người chiến sĩ truyền tin, nói từng tiếng :

- Tiểu đoàn giao nhiệm vụ cụ thể cho ta : bằng mọi cách phải giữ vững đồi Yên Ngựa !

Cuộc hội ý cán bộ vào lúc 2 giờ sáng. Đại đội trưởng Biên nhấn mạnh thêm để các đồng chí trung đội trưởng quán triệt yêu cầu, nhiệm vụ :

- Sẽ ác liệt đấy ! Các đồng chí phải giữ vững chốt. Phải nhớ, đánh nhưng bảo toàn lực lượng mình. Tiêu diệt địch-giữ vững chốt, bảo toàn lực lượng, phải đạt cả 3 yêu cầu đó ! Giữ vững đồi Yên Ngựa này, Biên biết đơn vị anh sẽ phải đưong đầu với vô vàn khó khăn, phải xử lí nhiều tình huống phức tạp và phải chịu đựng hoả lực lớn của địch. Hồi kháng chiến chống Pháp đội du kích Tày Nùng của abnr Thanh Loa quê anh đã chặn địch và diệt hàng trăm tên trên đồi này đây. Truyền thống đó phải được phát huy.

Đồi Yên Ngựa án ngữ trước mặt Long Sành, nó không chỉ là tiền đồn của sở chỉ huy tiểu đoàn mà còn là cái lá chắn bảo vệ một loạt điểm cao chugn quanh. Bọn Trung Quốc xâm lược không thể ngờ rằng quả đồi thoai thoải ấy lại là 1 pháo đài thép, mấy chục lần húc đầu lên chúng đều bị đánh bật xuống, mặc dù chúng đã phải huy động 2 tiểu đoàn bộ binh và được tăng cường thêm nhiều súng cối 82 ly, ĐKZ, pháo các cỡ. Biên giở cuốn sổ tay ghi chép tình hình quân số và vũ khí còn lại của các trung đội, tiểu đội mà anh vừa tập hợp lúc hội ý. Quân số có giảm nhưng không đáng ngại bằng việc sắp hết đạn. Trận cuối cùng trong ngày hôm qua, nhiều chiến sĩ bắn hết đạn đã phải dùng báng súng choảng vào đầu những thằng bám được bờ công sự. Các trung đội cử người về xin thêm đạn, lựu đạn, Biên chỉ biết hứa là chờ đến tối, phía sau sẽ chuyển lên. Mãi gần 11 giờ đêm tiểu đoàn trả lời đó là cái khoản khó khăn nhất hiện nay, bởi phía sau, phía trước đều đánh địch suốt mấy ngày nay nên cạn cả.

Một ý nghĩ loé lên trong đầu Biên. Anh muốn gặp chính trị viên đại đội. - Này, Bình ! Bình !...

Biên lay gọi nhưng không có tiếng trả lời. Chiến sĩ y tá đang ngủ say. Anh vớ khẩu AK, nhẹ nhàng kéo nấc khóa an toàn rồi men theo bờ hào sang hầm chính trị viên. Sau khi nghiêm cứu đồi Yên Ngựa thật tỉ mỉ, đại đội trưởng Biên phác ra 1 kế hoạch như sau : 3 trung đội bố trí theo thế chân kiềng, sẵn sàng đánh địch ở 3 hướng; 1 tổ hoả lực mạnh gồm khẩu đại liên của Nguyễn Ngọc, 2 chiến sĩ bắn B40 chốt bên phải đồi sẽ đánh địch ở hướng chủ yếu bảo vệ điểm cao 368. Người chỉ huy mũi nhọn ấy là anh. Cái sáng tạo của cách đánh do đại đội trưởng Biên đề xuất là phải bung xuống sườn đồi bám sát địch mà đánh chứ không cầm cự một cách bị động trên đỉnh đồi. Cách đánh này sẽ tránh được thương vong không cần thiết lúc chưa nổ súng. Hơn nữa bám sát địch nổ súng sẽ chính xác tiết kiệm đạn lại tạo thế bất ngờ. Kế hoạch của Biên được chính trị viên hoan nghênh. Duy chỉ vấn đề Biên trực tiếp chỉ huy mũi hoả lực chính thì gây nên sự bàn cãi. Có nhất thiết anh phải trực tiếp chỉ huy 1 tổ chiến đấu như vậy không ? Lí lẽ và tình cảm của đại đội trưởng Biên làm chính trị viên xúc động. Anh tin ngọn cờ tién công và tài chỉ huy của đại đội trưởng Biên lúc này sẽ thật sự là linh hồn, là góp thêm sức mạnh của toàn đơn vị và đã nhất trí với phương án của Biên.

Cả đại đội chuẩn bị cho trận đánh mới bằng cách đào thêm chiến hào râu tôm nối các cụm chốt phía trước. Đại đội trưởng Biên uống vội chén nước chè xanh nấu đặc rồi bước ra khỏi hầm. Mấy hôm nay trời hửng nắng, đêm về sáng sương mù phủ khắp núi đồi một màu sữa trắng. Biên tưởng tượng trước mắt là hình ảnh quê hương. Những ngôi nhà sàn cao và thoáng, phía sau mái hiên đang toả khói, nhà nhà dều lo bữa cơm sáng trước lúc đi nương gieo lúa. Khói tan trên mái nhà rồi hoà vào rừng núi cũng trắng đục như thế này đây !. Nhưng tất cả đều nhoà đi khi Biên nghĩ đến cảnh tàn phá do bàn tay man rợ của bọn Trung Quốc xâm lược gây nên ở những bản làng xung quanh. Cô gái Tày lúc nào cũng mặc chiếc áo chàm nổi lên giữa rừng núi, thường ngày gặp anh trước cổng doanh trại chỉ mỉm cười hiền lành. Thế mà hôm qua, bắt được cô, chúng nó đã cắt hai đầu vú và xẻ dọc đôi môi tươi rói rồi giết cô.

- Lũ giặc cỏ ! Quân khát máu !

Bất giác Biên bật ra lời nói, anh thấy nghèn nghẹn ở cổ... - Đào thế này ăn thua gì. Thằng Tàu nó không thưong cái đầu cậu đâu. Phía trước mặt Biên, tiếng khẩu đội trưởng Nguyễn Ngọc nói với chiến sĩ nào đó rõ mồn một. Biên suỵt khẽ :

- Nói nhỏ thôi ông Ngọc ơi !

Nghe tiếng đại đội trưởng, Ngọc nhẹ giọng :

- Sương mù dày quá thủ trưởng ạ ! Không khéo cắm lưỡi xẻng vào chân mất ! Có tiếng cười khúc khích.

Biên đi dọc đường hào xuống phía cuối đồi. Mấy chiến sĩ trẻ mời nhập ngũ tháng 8 năm ngoái đều quê Vĩnh Phú đang đào đắp, tôn cao bờ thành công sự. Nhìn xung quanh, anh tính khẩu đại liên có thể cơ động khắp các vị trí. Biên thấy an tâm. Trận đánh mới mở đàu bằng mấy loạt đạn pháo của địch bắn đuổi nhau, nổ quanh sườn đồi, vào lúc 7 giờ sáng. Tiếng trung đội trưởng Hoa chốt ở phía sau hét lên, giọng khản đặc :

- Chúng nó mò lên đấy !

Pháo ĐKZ và cối 82 ly bắt đầu dập xuống trận địa đồi Yên Ngựa như co giật từng cơn. Biên bắn liền 3 phát súng ngắn-hiệu lệnh choãi ra ngoài chốt, chặn địch từ chân đồi. 1 chiến sĩ xách khẩu K63 vừa luồn hào vừa quay lại hỏi anh bạn đi sau :

- Tớ không hiểu sao đại đội trưởng lại chủ trương bung ra khỏi chốt xuống đây làm gì ? - Rồi sẽ hiểu, tiến lên mau !

Anh bạn trả lời. Họ lại lao đi. Đứng trong chiếc hầm dã chiến ẩn sau ụ đất cao, Biên nhoi đầu lên quan sát. Phía sườn đồi, mé trung đội 2 có mấy chiến sĩ chạy nhô cả đạn B40 gùi sau lưng lên khỏi thành hào. Đường hào ngoắt ngoéo nên có lúc khuất hơn. Biên thấy đỡ lo. Trận địa đồi Yên Ngựa không có 1 tiếng súng bắn trả. Mệnh lệnh tiết kiệm đạn được chấp hành nghiêm chỉnh. Sau lưng mũi chốt chủ yếu có tiếng AK bắn găm, nổ đanh, gọn. Thằng địch cắn trộm, sa vào trận địa của ta rồi. Biên thầm nghĩ. Phía trung đội 2 cũng bắt đầu nổ súng rộ lên. Hoả lực địch tập trung bắn vào khu vực chốt chủ yếu nhưng đạn toàn nổ phía trên, quân ta đã áp sát địch rồi nên không ai bị thương vong.

Bấy giờ anh bạn đeo súng K63 mới hiểu ra cái mưu của đại đội trưởng, mừng quá reo to : - Đại đội trưởng giỏi quá ! Mưu cao quá !

Các chiến sĩ nhìn đại đội trưởng mỉm cười. Lan vốn quê xứ Nghệ-1 tuyển thủ súng AK nổi tiếng, có tên như 1 cô gái nhưng cũng nổi tiếng nghịch, trố mắt ra vẻ quan trọng, nói từng tiếng : "Thủ trưởng đã đưa chúng tôi vào bệ bắn và rút ngắn tầm đạn rồi đó ! Phen ni thì chúng hết "tả"." Biên mừng thầm, đúng là ta đang ở thế thuận lợi, thằng địch không ngờ là đối phương đã choãi xuống, đón chúng ở đây.

- Không được chủ quan đâu nhé ! Tăng cường quan sát !

Biên nhắc các chiến sĩ nhưng trong lòng anh trào lên niềm vui thầm kín và tin tưởng một cách chắc chắn vào thắng lwọi.

Hải căng mắt nhìn về phía mấy mảng cây xanh lúp xúp ẩn hiện trong sương mù. - Thủ trưởng, có địch đấy !

Tất cả các mũi súng tập trung về hướng số 2. Các chiến sĩ đã nhận ra những tên xâm lược nhấp nhỏm theo lòng khe. Chúng đi theo hình đầu nhọn, phía sau dãn rộng hơn. - Có lệnh mới được nổ súng ! Bắn tiết kiệm đạn !

Biên lại nhắc, giọng khẽ nhưng nghe rõ. Pháo địch vẫn nã liên hồi lên phía trên chốt.

Các chiến sĩ nén lòng chờ đợi. Mũi súng chúc xuống dàn, bọn địch đã trùm kín mấy lùm cây. Thằng lính đi đầu tay lăm lăm khẩu B40. Bình chiến sĩ y tá nói nhỏ : "Để tớ khử thằng này !" rồi rê nòng súng bám theo. Bọn xâm lược hình như trút được nỗi sợ phút đầu, chủ quan tiến lên nghênh ngang.

Bình ngắm đúng ngực thằng lính đi đầu bóp cò. Tiếng nổ như om lại. Xác hắn đè lên khẩu súng, đổ xuống lòng công sự. Từng loạt AK nổ giòn, rất đanh. Chiến sĩ B40 ngắm dọc đội hình địch bắn liền 2 quả. Xác địch cuốn theo ngọn lửa màu da cam. Tiếng la hét kinh hoàng. Khẩu đại liên của Ngọc bắn quét, đỏ nòng, xác địch ngổn ngang. Mấy thằng vượt qua chốt cũng quay đầu, chạy bổ nhào xuống chan đồi. Biên bình tĩnh lấy điểm xạ, xuyên sườn từng đứa. Bọn phía sau, mạnh thằng nào thằng ấy chạy...

Địch bỏ lại hàng trăm xác chết. Máu chúng tanh nồng. Các chiến sĩ khẩn trương thu vũ khí của bọn xâm lược. Đại đội trưởng Biên khom lưng ôm 5 khẩu súng, tay nắm chặt 2 quả lựu đạn. - Lên chốt đỉnh đồi, tha hồ súng đạn đây rồi.

Tiếng đại đội trưởng nghe rộn ràng. Các chiến sĩ biết cuộc chiến đấu còn tiếp tục. Chưa bao giờ họ thấy Biên vui đến thế. Đôi mắt hõm sâu sáng trên nụ cười...

CÔ GÁI DẪN ĐƯỜNG

Tháng 4-1979

Lê Văn Vọng

Viết về Mỹ Màn Lai, người dân tộc Sán Dìu, quê bản Nà Lang, huyện Thanh Thủy, tỉnh Hà Tuyên.

Cuộc họp do tiểu đoàn trưởng triệu tập đã kết thúc. Phương án tập kích bọn giặc trong khe núi được vạch ra. 6 chiến sĩ, trong đó có Lai được nhận nhiệm vụ quan trọng này. 6 người chia làm 3 mũi. Mỹ Màn Lai, cô gái người dân tộc Sán Dìu tìm một con đường ngắn nhất, bất ngờ nhất để đưa tiểu đội vào tiếp cận địch. Lai đi trước, cô bước nhanh. Những bước chân lanh lẹn như bước chân con nai đi trong rừng. Khẩu AK mang ngang sườn, trông cô đẹp và khoẻ. - Đây tới đó bao xa, cô Lai ?

Người chiến sĩ có thân hình to cao tên Khang đi sau hỏi. - Cũng nhức chân đó.

- Lai đi nhiều lần chưa ?

- Không nhiều đâu mà, mỗi ngày 2 lần thôi. Rẫy nhà mình ở bên đồi ấy. - Bây giờ có trồng gì không ?

- Ngô đẹp lắm, tốt lắm, nhưng chắc quân Trung Quốc phá hết rồi. Con thú còn giữ được chứ thằng giặc này ác quá.

6 chiến sĩ vượt qua một mỏm đá không cao lắm. Họ bắt sang lối mòn và lại đi tiếp lên ngọn đồi trồng toàn sa mộc. Những thân cây to bằng bắp chân gãy gục, xơ tướp, đất đá lổn nhổn. Chỉ mấy năm nữa những thân cây khẳng khiu nhưng giỏi chịu đựng này sẽ trở thành khu rừng xanh bạt ngàn, thế mà nay chúng đã phá trụi. Hôm qua, 1 chiến sĩ đã anh dũng hy sinh tại đây. Khi đi ngang ngôi mộ người chiến sĩ đó, Lai đã khóc. Nhưng cô không muốn cho ai biết mình khóc. Ngồi thụp xuống quan sát phía trước rồi Lai đi tiếp. Đội hình lúc này hơi dồn lại. - Đi dấn lên chứ.

Có người nhắc nhỏ đằng sau. Màn Lai bước nhanh hơn. Cô gái có bao giờ đi đêm nhiều, mà lại trong hoàn cảnh địch tình căng thẳng thế này đâu. Mẹ thương cô không cho làm việc nặng. "Để khi nào con về nhà chồng, đi làm thay cho nó". Người chồng chưa cưới của cô, anh Sìu Vẳn Thìn có thân hình nở nang, đôi chân leo núi 3, 4 ngày chẳng mỏi. Không biết giờ này anh ở đâu ? Hôm đó anh có chạy thoát được không ? Càng nghĩ đến cha mẹ, đến vẳn Thìn, Màn Lai càng buồn, càng căm tức bọn giặc Trung Quốc. Chúng đã làm gia đình cô tan tác... Màn Lai dừng lại, trở vai đeo khẩu AK. 2 ngày nay được giữ khẩu súng, cô thích lắm. Hôm mới về đơn vị, cô cứ bám theo đồng chí tiểu đoàn trưởng, nằn nì "Thủ trưởng cho em mượn khẩu súng mà, em phải bắn chết thằng giặc đã giết bố mẹ em thôi". Rồi khi đưọc súng, cô học cả buổi tối. Ban ngày khi không có việc, cô lăn ra bãi cỏ tập ngắm, tập lắp băng, lên đạn... Trận đánh đầu tiên, màn Lai hồi hộp đến nghẹn thở. Thỉnh thoảng cô lại bảo người bên cạnh : "Khi nào bắn nói cho mình biết với". Đến hôm nay thì Màn Lai có vẻ dày dạn hơn rồi, nghĩa là đã quen với tiếng súng, với cách bắn.

Quân địch chốt sau một con suối cạn chỉ toàn đá to như những chiếc mũ cối. bên trái là sông Lô, bên phải là những vách đá cao ngất, khó lòng trèo lên ban đêm được. Chỉ có một cách là bám bờ suối cạn rồi men theo vách đá đột nhập vào nơi trú quân của địch. Màn Lai còn có một con đưòng đi ngang lưng núi đá mà cô bảo rất ít người biết. Cô đang dẫn tiểu đội đi theo lối đó. Tất cả dừng lại, mỗi người buộc vào tay miếng vải trắng làm ám hiệu. Bằng mắt thưòng đã có thể nhìn thấy những đống đen lố nhố quanh chân đồi, đó là những chiếc xe tăng địch. Theo sáng kiến của Màn Lai, họ buộc dây thả mình từ lưng chừng vách đá xuống. Màn Lai xuống trước. Cô xách súng ra đứng sau một gờ đá, cảnh giới. Bóng cô thấp nhỏ nhưng nhanh nhẹn. Khi người chiến sĩ cuối cùng đã xuống, cô chạy lại ghé vào tận mặt anh nhìn xem ai rồi mới chỉ hướng tiếp cận địch. Xong đâu đó cô lại chỉ hướng rút. Màn Lai đưa từng tổ tới vị trí xuất kích. Khi cô trở lại, Khang nhìn đồng hồ, chỉ còn 10 phút nữa là tới giờ hiệp đồng với tiểu đoàn. màn Lai thì thào :

- Tốt lắm rồi, anh à, mình cũng đi thôi.

Khang xốc khẩu B40 lên. Cả tiểu đội lúc này chia làm 3 mũi từ 3 hướng xọc thẳng vào nơi đóng quân của địch. Sau 1 ngày tham chiến, bị thiệt hại nặng, bây giờ chúng lăn ra ngủ. Những chiếc xe tăng quây thành một vòng bảo vệ phía ngoài lũ bộ binh nằm ngả nghiêng, chen chúc bên trong. Hình như chúng nghĩ rằng với một địa thế hết sức hiểm trở thế này, các chiến sĩ ta dù có cánh cũng không làm sao lọt vào cái thung lũng nhỏ ấy.

- Này - Khang hỏi khẽ.

- Gì đó anh ?

Màn Lai xích lại gần Khang hơn.

- Sao Màn Lai biết chúng là lính chủ lực quân đoàn 43* ?

- Hôm trước du kích bản với công an biên phòng bắt được 1 thằng thám báo sang đây dò la tin tức.

- Nó khai như thế ?

- Nhiều nữa chứ, nhưng mình không được biết. Chủ tịch không giao súng cho mình, thấy thằng giặc mà khong có gì để bắn, tức lắm.

- Ừ...

- Bây giờ anh đổi cái súng đó cho mình một lúc đi. Giọng Màn Lai năn nỉ tha thiết. - Không được - Khang nói dứt khoát - Màn Lai chưa bắn được loại súng này đâu, khó lắm... - Thì anh bảo cho mình với...

- Ô, Màn Lai không đủ sức khoẻ để bắn nó đâu, nó giật mạnh lắm, ngã mất ! - Không đâu, mình leo núi cả ngày chẳng mệt tí nào, lại còn đi cõng nước ngoài suối nữa... - Bắn súng này mệt hơn leo núi, Màn Lai à.

- ANh cứ cho mình bắn thử một lần thôi.

- Được, mai nhé, ngày mai mình sẽ tập cho Màn Lai bắn.

Khang và cô thiếu nữ Sán Dìu giấu mình sau mô đất mặc cả với nhau những điều như thế. Màn Lai không được vui lắm song cũng phải chịu. Một ngọn gió đẩy những hạt sương va vào mặt. Khang đưa tay sờ 2 gò má ươn ướt. Anh bỗng tỉnh táo lạ thường. Trước mặt 2 người là chiếc xe tăng địch. Khối đen nặng nề như nấm mồ hoang. Màn Lai bấm Khang chỉ cho anh cái chấm nhỏ thỉnh thoảng lại động đậy trên nấm mồ đó : tên lính gác. Họ cùng trườn lên, qua chỗ chiếc xe tăng, êm nhẹ và bí mật. Những mảnh giấy gói lương khô của địch ném trắng cả đất. Mùi dầu xe khét lẹt. Lũ bộ binh địch nằm vạ vật dưới những tấm bạt nhỏ, nhiều chỗ không đủ che, chúng phơi cả mặt ra ngoài. Khang xem đồng hồ rồi bấm Màn Lai đứng lại, đợi đúng giờ để các tổ cùng vào hết. Có tiếng cựa mình sột soạt trong chỗ bọn địch, rồi một giọng mê ngủ ú ớ vẳng lên nghe không rõ. Tên lính ngồi gác trên tháp xe tăng khạc nhổ liên hồi. Bóng đêm dày đặc làm nó sợ. Im lặng đến nghẹt thở. Màn Lai sốt ruột quay sang hỏi Khang :

- Sao lâu quá, hay bị lạc hết rồi ?

- Không đâu, Màn Lai cứ yên tâm.

Khang nói rất tự tin, vì anh biết các chiến sĩ đã thuộc rõ địa hình, hơn nữa lại chính là Màn Lai đã dẫn họ đến tận vị trí.

Khang nghe cả tiếng thở của Màn Lai. Ngay cả anh nữa cũng vậy. Chiếc kim đồng hồ trên tay Khang đã nhích tới giờ hẹn. Bỗng 1 tiếng súng hiệu nổ, tiếp đến, hoả lực của ta đồng loạt vang lên.

Bọn địch nhốn nháo. Chúng xô nhau, la lối hoảng hốt. - Lựu đạn !

Giọng Khang quát to. Những quả lựu đạn từ 4 phía tới tấp ném vào. Tiếp theo là những tràng AK đĩnh đạc. Chớp lửa lập loè. Đêm đen bị xé toạc từng mảng. Lũ giặc tối tăm mặt mũi, không biết địch thủ - những chiến sĩ mưu trí - đã độn thổ lên ở chỗ nào. Chúng bắn bừa vào nhau. Khẩu súng trong tay Màn Lai toé lửa liên hồi. Cô chạy tới sau một gò đất cao, một chùm đạn địch xỉa vào đó. Cái bóng đen ấy lại vụt đi. Màn Lai lắp vào súng 1 băng đạn khác. Cô nhảy tới ngồi thụp sau mô đá. Khang tiến đến. Màn Lai mừng quýnh, khoe :

- Mình bắn được 4 thằng rồi, mình trông thấy nó chết mà.

Theo đúng giờ hiệp đồng, Khang kéo Màn Lai vượt qua mấy chiếc xe tăng cháy ra phía ngoài. Các tổ gặp nhau trên đồi sa mộc. Dưới trận địa lửa vẫn cháy đỏ một góc đồi. Tiếng đạn trong xe tăng nổ đì đùng. Cô thiếu nữ người Sán Dìu reo toáng lên, quên cả gìn giữ : - Nó chết nhiều lắm vớ, mình thấy mà !

- Ngày mai tha hồ chúng nó nhặt xác. Khang nói.

Các chiến sĩ lại theo Màn Lai trở về. Ở nhà, đơn vị đang chờ họ, những người đã làm nên niềm vui chiến thắng, trong đó có công sức của Mỹ Màn Lai cô gái dẫn đường thông minh và gan góc.

* : thực ra quân đoàn 43 của TQ tham chiến trên hướng Lạng Sơn. Có lẽ có sự nhầm lẫn, hoặc tên thám báo đã cố tình khai sai.

CUỘC CHIẾN ĐẤU KHÔNG CÓ TIẾNG SÚNG.

Đắc Trung.

Mèo Vạc, 3-1979.

Viết về Hoàng Xuân Nở, dân tộc Tày, chiến sĩ công an nhân dân vũ trang đồn Lũng làn, Hà Tuyên.

Đồn Công an nhân dân vũ trang biên phòng Lũng Làn* (Mèo Vạc, Hà Tuyên) nằm trên 1 quả đồi rất đẹp cách biên giới khoảng 600m. cán bộ chiến sĩ ở đây thuộc nhiều dân tộc : Tày, Nùng, Mèo, Dao, Sán chỉ... Mỗi người đều mang những nét dáng đặc biệt của dân tộc mình, nhưng họ đều có cái chung, đó là lý tưởng và phẩm chất của người chiến sĩ. Bởi thế họ thương nhau như anh em ruột thịt.

Tôi đến đây công tác vào giữa tháng 8-1978, 1 tuần sau khi xảy ra cuộc chiến đấu rất dũng cảm của 3 chiến sĩ công an ta chống lại 40 tên xâm lược Trung Quốc.

Làm việc với trưởng đồn Hoàng Văn Tài nắm tình hình chung xong, tôi gặp gỡ một số chiến sĩ trò chuyện và tối đó xin phép được ngủ chung với Hoàng Xuân Nở, người đã dùng tay không với võ thuật cao cường đấm chết 8 tên côn đồ Trung Quốc, đánh bị thương nhiều tên khác và cứu được 2 đồng đội khỏi bị địch bắt cóc trong cuộc chiến đấu này.

Một đêm tâm sự chắc được nghe nhiều chuyện hay để viết, tôi hy vọng thế, nhưng rất tiếc đêm đó Nở phải gác ca một mãi 10 giờ khuya mới từ trạm tiền tiêu về. Dựa súng vào sát vách đầu giường, Nở tháo bao đạn, cởi quần áo ngoài rồi chui vội vào chăn với tôi. thấy tôi còn thức, Nở hỏi :

- Cán bộ đợi mình lâu có buồn không ? Đừng giận mình há, mình phải đi gác mà. - Không giận Nở đâu, không buồn đâu. Mình đợi Nở về kể chuyện đấy.

- Mình không biết kể chuyện đâu. Mà không có chuyện gì kể đâu. cán bộ bảo mình làm gì, mình làm thôi.

- Đồng chí Nở quê bản nào ? Bản có đẹp không ? Đại khái đôi ba nét về dân bản chẳng hạn, kể cho mình với.

- Ừ chuyện đó thì mình biết, mình kể được thôi. Mình ở bản Ngọc Hội, huyện Chiêm Hoá đấy. Con suối Kơ Loong nước trong lắm chảy qua. Xung quanh có nhiều rừng rậm, nhiều thú dữ nữa. Hổ vẫn vào bắt trộm lợn, gấu vẫn vào ăn vụng mật ong đấy. - Thế dân bản không đánh gấu, đánh hổ à ?

- Có, dân bản có đánh chứ.

- Ở bản có ai giết được hổ không ?

- Ké Thi giết được hổ đấy. Ké thi giỏi võ lắm mà. Ngày giặc Pháp còn chiếm bản, Ké Thi đánh chết 1 thằng có dao găm, súng lục. Mình nghe dân bản kể thế. bây giờ Ké Thi già như cái cây cổ thụ, râu trắng tóc trắng như hoa ban, hoa mận, da nâu như gỗ sến gỗ táu, uống rượu như uống nước nhưng Ké vẫn làm trùm phường săn bản mình, làm ké già đứng đầu bản mình, vẫn dạy võ cho người Tày trẻ bản mình. Ké nói ai ai cũng thích nghe.

- Thế đồng chí Nở có được Ké Thi dạy cho bài võ nào không ?

- Có chứ. Ké Thi dạy cho mình nhiều bài võ hiểm lắm, cả bài võ Ké đấm chết thằng tây có dao găm súng lục ấy. Đi Công an vũ trang mình lại được học thêm nhiều bài võ nữa. Mình thích tập võ lắm mà. - Nở đi công an lâu chưa ?

- Chưa lâu đâu, mới 2 mùa hoa ban thôi. - Hôm đi có vui không ? Ké Thi dặn gì không ?

- Ồ, vui lắm mà. Dân bản đánh cồng kéo đến nhà sàn lớn. Con gái mặc váy đẹp, áo đẹp, đeo nhiều vòng bạc ở cổ, hát tặng mình nhiều bài hát hay, cho mình quyển sổ, cho mình cái bút, cho mình nhiều chiếc khăn thêu hoa. Chủ tịch xã dặn mình đi đừng bỏ về, tập luyện giỏi, đánh giặc giỏi, nếu được cái bằng khen gửi về cho dân bản biết. Còn Ké Thi rót cho mình 1 chén rượu ngâm cao xương con hổ Ké đã giết được. Ké bảo nếu gửi được cái giấy khen của cấp trên về, Ké sẽ thưởng cho cái vuốt con hổ chúa, vật quý của Ké đấy.

- Tập võ có vất vả không ?

- Ồ, vất vả lắm chứ. Tối nào, sớm nào cũng phải tập mà. Bỏ tập như bỏ cơm, không được đâu. Cán bộ có thấy nhiều bao cát treo ở cành cây quanh đồn không ? Để tập đấy. Đấm vào cát, đá vào cát, lao đầu, đập mặt, đập ngực vào cát. Lúc đầu đau lắm. tay chân sưng to, tím lại buốt tận óc. Ngâm vào nước nóng lại khỏi. Lại đấm nữa, đá nữa, quen đi hết đau thôi. Phải chia ra từng đôi một, hai ba người một tập đánh nhau cho quen. Mệt lắm thôi, nhưng bây giờ quen rồi. Tay rắn lại rồi, chân rắn lại rồi. Đấm vào cây chuối, cây chuối gãy ngay, đá vào cây chuối, cây chuối đổ ngay. Người khác đấm mình, mình đỡ được, đấm lại được. Nhiều người khác đánh mình, mình đánh lại được. Cấp trên bảo muốn làm công an biên phòng phải giỏi võ, giỏi bắn súng mới đánh được thằng giặc, đánh được thú dữ trong rừng. Mình muốn làm công an, mình phải tập võ, tập bắn súng nhiều lắm.

Tôi xoay người quàng tay ôm lấy Nở và vô cùng thèm muốn có được cái cơ thể cường tráng, to khoẻ, bắp thịt rắn chắc của anh. Ở người chiến sĩ ấy toát ra một sức mạnh dữ dội, một niềm tin chắc chắn và một bản lĩnh vững vàng mà không phải ai muốn cũng có được. Bởi đó là kết quả của sự nhận thức sâu sắc về nghĩa vụ, là kết tinh truyền thống thượng võ của cha ông để lại và là sản phẩm cả quá trình luyện tập nghiêm túc của người chiến sĩ. Nằm bên Nở tôi thấy mến, thấy tin, thấy kính phục anh vô hạn.

Khuya rồi, tôi bảo Nở ngủ, lấy sức mai còn đi tuần tra biên giới.

Hôm sau, tôi theo Nở đi về phía giữa cột mốc 23 và 24. Rừng ở đây thưa. Tiếp với chân đồi là một vạt đất rộng rất bằng phẳng. Đó là những nương ngô, nương sắn, hoặc mới gieo, mới mọc, hoặc mới lên nham nhở chưa kịp dọn cỏ. Bên phải chúng tôi là con suối Lũng Ly rộng khoảng 3m, nông choèn, nước trong vắt có thể nhìn thấy rất rõ từng viên sỏi trắng muốt, nằm dưới đáy và những con cá tung tăng bơi lội. Suối Lũng Ly được coi là đường phân chia ranh giới giữa ta và Trung Quốc. Lúc ấy khoảng hơn 9 giờ. Bầu trời mùa thu dịu mát. Nắng vàng nhạt rải nhẹ. Màn sương bị xé nát cuốn đi hết phô màu xanh biếc bạt ngàn trùng điệp và hùng vĩ. Từng bầy chim gọi nhau líu ríu. Tiếng nước chảy róc rách đều đều. Một thứ âm thanh đặc biệt của rừng gợi trong lòng mảnh đất biên cương Tổ quốc mình, đối với những chiến sĩ biên phòng dũng cảm và gan góc, đối với đồng bào các dân tộc ít người đang sinh sống ở đây. Họ là những tấm áo giáp đầu tiên góp phần che chở, bảo vệ cho sự bình yên của đất nước.

Bên kia suối, cách chúng tôi không đầy 2km là đồn biên phòng Lũng Hồ của Trung QUốc. Rải rác quanh đấy là những mái nhà tranh lô nhô của 1 công xã nhỏ. Mấy năm trước đây, khi tình hữu nghị giữa 2 nước chưa bị họ chà đạp, giày xéo, mỗi buổi chiều công an biên phòng Trung Quốc vẫn thường ra ngồi chơi bên bờ suối Lũng Ly trò chuyện, vui cười với công an biên phòng ta. Điếu thuốc lá cấu làm đôi, gói kẹo sẻ nửa quẳng qua suối mời nhau. Đồng bào 2 dân tộc có thể được phép qua suối thăm hỏi, chơi bời, uống rượu cần, mổ bò, mổ lợn mời nhau trong những dịp cưới xin hội hè. Nhưng từ khi bọn cầm quyền phản động Bắc Kinh thi hành chính sách thù địch với Việt Nam, mọi quan hệ đẹp đẽ đó đều bị chấm dứt. Những họng súng đen ngòm từ đất Trung Quốc chĩa sang Việt Nam. Những tên thám báo nham hiểm từ Trung Quốc lén lút đột nhập sang đất Việt Nam để dò la, trinh sát, chui rúc vào tận các bản làng lôi kéo, kích động, mua chuộc, đe doạ, chia rẽ đồng bào các dân tộc. Chúng liên tiếp tiến hành hàng trăm vụ lấn đất khiêu khích, xuyên tạc, vu khống đường lối chính sách của ta.

Chấp hành nghiêm chỉnh chỉ thị của cấp trên, đồng bào các dân tộc, chiến sĩ công an ta đã đoàn kết chặt chẽ, kiên nhẫn nén căm thù xuống, tìm mọi cách giải thích, tố cáo những hành động xâm lược thô bạo của chúng, tuyệt đối không được nổ súng nếu không có lệnh. Nhưng bất chấp thiện chí của ta, kẻ thù mỗi ngày một ngang ngược, một tàn bạo, buộc đồng bào và chiến sĩ ta phải có cách tự vệ. và trận chiến đấu không cân sức, không có tiếng súng diễn ra quyết liệt tại đây vào ngày 10-8-1978 đã trả lời cho bọn xâm lược biết thế nào là sức mạnh của chúng ta...

Nở dẫn tôi đến gần một tảng đá nhô cao khỏi mặt đất và thong thả kể cho tôi nghe về trận đánh hôm đấy :

- Đồn trưởng tài bảo mình với Dương, Định đi tuần tra. Lúc ấy sương tan hết rồi, có nhiều nắng rồi. Đến chỗ này thì thấy nhiều người Trung Quốc... Độ hơn 40 người vượt suối Lũng Ly sang phá rẫy làm nương trên đất của ta. Chúng mình xuống giải thích, bảo đây là đất của người Việt Nam, người Trung Quốc không được tự tiện sang làm như thế. Vi phạm chủ quyền Việt Nam. Mấy thằng xô đến. Trông nó quen lắm. Mình nhớ ra rồi, nó là bộ đội biên phòng Trung Quốc đấy. Nó cải trang thành người Mèo, cũng cầm dao, cầm búa, cầm rìu như nhiều người khác, nó sang phá cây, đốt rẫy chiếm đất. Mặt chúng nó hầm hầm, nó nói láo, nó văng tục, nó giơ dao doạ chém. Không giải thích được đâu, bọn này muốn đánh ta đây, mình bảo với Dương thế. Dương bảo tất cả quay về đồn báo cáo. Đồn trưởng cử thêm Sắm và Bình đi nữa. thế là chúng mình có 5 người. Đến nơi chưa kịp giải thích gì, bọn Trung Quốc đã xông tới định đánh. Căng thẳng rồi. Dương bảo Sắm chạy về đồn báo cáo, còn Bình chạy về bản Pìn Lò xin thêm lực lượng của dân quân ra tiếp ứng. Còn lại 3 chúng mình, bọn địch quây lấy, tách mỗi người ra một góc. Thấy mình to khoẻ hơn, bọn nó bu lại. Một đứa đứng trước mình, nó giơ cao cái búa, lưỡi búa to bằng bàn tay sáng loáng bổ xuống thẳng đầu, mình nhoài người tránh. Nó mất đá bổ luôn vào đầu thằng đứng sau mình, máu phọt ra chết tươi. 2 thằng ở 2 bên xô vào định khoá tay mình, mình gạt thật nhanh, nhảy cao đạp rất mạnh vào sườn chúng nó. cả 2 đứa đều ngã lộn nhào. lại 2 thằng khác từ phía trước xô đến. Mình co 2 tay lại lao toàn thân lên đấm, cả 2 thằng ôm lấy ngực rồi gục xuống. Càng đánh càng hăng máu lên. Mình căm thù chúng nó, thế là mình không sợ chúng nó. Phải đánh thật quyết liệt để chúng nó biết tay công an Việt Nam, để chúng nó biết rằng đất Việt Nam là của người Việt Nam, không cho phép mình muốn làm gì thì làm. Mình nghĩ thế, chắc Dương và Định cũng nghĩ như mình thôi. Chúng nó xúm đến dùng gậy phang mình, mình nhoài người tránh. Mỗi lần tránh mình lại đấm hoặc đá vào mỏ ác, vào sườn một đứa. Gậy chúng nó không đánh trúng mình lại trúng đứa khác. Một tên to béo xông tới co chân đá hạ bộ mình. Mình xoay nòng khẩu AK xuống đỡ. Nó đá mạnh lắm, mũi súng đâm thủng mu bàn chân nó, máu phọt ra. Nó kêu "Ối !" một tiếng rồi lăn ra một bụi cây quằn quại. Mệt quá rồi, mình xuống tấn thở, chúng nó cũng thở, hai bên gườm gườm nhìn nhau. Mình liếc sang Dương và Định. Hai đồng chí đánh giỏi lắm, mấy đứa nằm gục đấy rồi. Bỗng 1 thằng to cao nhảy từ trên mô đá xuống trước mặt mình, mắt trắng dã như mắt chó sói, 1 tay nắm chắc, khuỳnh ra, 1 tay cầm con dao găm nhọn sáng ánh thép, lưng hơi cúi. À thằng này có võ thuật đây. Nó là công an biên phòng cải trang đấy. Phải cướp dao găm nó, giết nó, mình nghĩ thế. Mình nhớ tới bài võ Ké Thi dạy. Nó chồm đến bổ dao găm xuống, mình né tránh gạt mạnh. Nó đâm trượt. Bọn xung quanh chỉ đứng xem thôi. Chắc nó đợi xem thằng này giết mình thế nào. Được, xem nó giết tao hay tao giết nó, mình nghĩ thế. Nó lại chồm tới đâm tạt trái. Mình lại né tránh gạt. Nó mất đà xuýt ngã. Nó tức lắm, mắt đỏ như mắt trâu điên, quai hàm bạnh ra, răng nghiến nghiến. Lần này nó lừa miếng lâu lắm, làm ra vẻ đâm bổ thượng nhưng nó bất ngờ xoay người vòng tay đâm tạt phải. Mình đoán được mưu nó. Mình co chân đá mạnh, con dao văng ra. Mình nhào theo chiếm được. Nó chồm đến cướp, lại bị mình co chân đạp thúc vào bụng. Nó ngã lộn một vòng. Mình dậy được, nó cũng dậy được. Nó vớ lấy gậy một thằng đứng bên vung lên bổ xuống đầu mình. Mình tránh được, túm lấy cổ tay nó kéo mạnh, tay kia xốc dao găm vào ngực nó. Máu ộc ra. Nó chết ngay. Mình mệt quá. 11 thằng xô đến. Nó tung dây sắn rừng kéo mình ngã ngửa rồi hò nhau đè mình xuống. Nó đám, nó đạp, nó đá... Mình đau lắm. Nó cướp mất súng, mất đạn của mình rồi trói chặt tay mình ra sau lưng. Mình nằm nghiêng thở lấy sức. Liếc nhìn, mình thấy Dương, Định đang bị chúng nó kéo sang bên kia suối. Làm thế nào bây giờ ?

Tròi được mình rồi nó để 2 đứa coi, còn mấy thằng đi chặt cây làm đòn khiêng. Mình lựa chiều cọ tay vào cạnh hòn đá sắc. Sợi dây sắn rừng xơ tướp, mình vặn tay đứt luôn. Mình vùng dậy lao đến đấm gục 2 thằng gần nhất, nhảy vào qua suối. hăng máu lắm rồi, căm uất lắm rồi, mình xông vào đánh chúng nó. Định và Dương bung ra được cũng đánh chúng nó, vượt suối về đất mình.

Đúng lúc ấy Sắm và Bình dẫn công an và dân quân ta chạy đến. Bọn nó sợ, cướp 3 khẩu súng rồi chạy trốn mất.

5 ngày sau, ta đấu tranh, 3 thằng công an biên phòng Trung Quốc ở đồn Lũng Hồ phải đem 3 khẩu súng mà nó cướp của mình, Định, Dương trả lại ta. Nó bảo hôm ấy 8 thằng của nó chết ngay trên đất ta, về đến Trung Quốc chết thêm 12 thằng nữa. Những đứa khác bị thương không khỏi, mang tật suốt đời. Biết mặt chúng mày chửa, còn động đến đất của người Việt Nam thì còn phải chết nữa, mình định bảo 3 thằng công an Trung Quốc thế, lại thôi. Không nói nó cũng hiểu mà.

Hoàng Xuân Nở xốc súng lên vai, kéo tôi đi dọc bờ suối Lũng Ly. Trời cao và xanh. Nắng vàng rực rỡ. tôi hỏi :

- Thế bản Ngọc Hội biết đồng chí Nở giết được giặc trung Quốc chưa ?

- Biết rồi mà. Mình được cái giấy khen, lại được cấp trên thưởng 5 ngày nghỉ phép. Nhưng mình không về phép đâu, phải ở lại đánh chúng nó chứ. Chúng nó chết nhưng không chừa đâu, vẫn khiêu khích đấy.

- Đồng chí Nở có gửi giấy khen về cho dân bản mừng không ?

- Mình gửi về rồi. Gửi cho chủ tịch xã một nửa, cho Ké Thi một nửa. Mình bảo với Ké Thi rằng những bài võ Ké Thi dạy mình đánh giặc Tàu tốt lắm đấy.

NGÔI SAO BIÊN CƯƠNG QUÁCH VĂN RẠNG.

Trời biên giới tháng hai đằm đằm những sương, những mây.

Rạng đặt ba lô lên mép chiến hào. Anh cởi hàng khuy áo và bỏ chiếc mũ bông ra. Anh em trong chiến hào reo lên, Cầm ở ụ súng gần đó cất giọng hồ hởi:

-Hoan hô Quách Văn Rạng. Rạng về đúng lúc quá!

-Quà tết của bản Mường Thanh Hóa đâu? Bánh chè lam Lê Lợi đâu? Thuốc lào ngon Thạch Thành đâu?

-Đã tìm được “em” chưa thì báo cho anh em mừng…

Anh em kéo đến vây quanh Rạng và hỏi dồn. Cầm tinh nghịch xoa ngón tay lên sống mũi của Rạng: “Ôi cái mũi bóng loáng lên như thế này thì trăm phần trăm đã có “em” rồi. Rạng cười rộng mở:

-Ở bản Mường mình năm nay vui lắm, lành nhiều, lời ăn tiếng ở cứ đẹp như hoa nỏ tháng giêng thôi các cậu ạ.

-Thôi biết rồi, Tết thì ở đâu mà chả vui. Rạng thú thật đi, nói nhỏ thôi cũng được, đã “cưa” được em nào chưa?

Đôi má Rạng đỏ dạy lên như má cô gái. Anh xắn cao ống tay áo, giơ cổ tay lên… Anh em đều hiểu: động tác ấy của Rạng đã thay cho câu trả lời rồi đấy. Lặng đi một giây rồi tất cả cười ồ lên. Ụ súng chiến hào như cùng ấm lên trong giá rét của buổi chiều tháng hai. Cổ tay Rạng đã có một vòng chỉ đỏ thắm buộc chặt, chặt đến nỗi hằn cả cổ tay rắn chắc của anh lên. Rạng nói dí dỏm nghe vui và buồn cười đáo để: “ông bố mình nói rằng: Rừng đã sinh cây thì rừng có lá, nước đã sinh cá thì nước có khe. Lo gì, con trai Mường như loại mình đi đâu mà chẳng bén tươi duyên con gái có đôi lông mày đẹp cong như trăng đầu tháng…”.

-Thế thì cô gái Mường ấy dặn Rạng những gì nào, kể cho anh em nghe đi, “câu lạc bộ” dăm phút đi!

-Ấy, cô ấy dặn mình hay lắm, nghe cứ ngọt như miếng măng giang đầu mùa thôi. -Dặn gì nào, anh Rạng ơi…

Rạng chia quà cho anh em. Đó là những phong chè làm thơm nức, những gói thuốc lào nổi tiếng ở quê Thạch Thành của Rạng hút trong điếu cày Ngọc Trạo (nơi làm điếu cày đẹp vùng Thanh Hóa) kêu giòn như súng đại liên. Rạng mở bó mía Đường Chèo (mía ngon Thanh Hóa) vừa mêm vừa ngọt, mật như ứa đến lớp vỏ tím hồng ra chia cho anh em. Tối đó, ngồi trong ngách chiến hào, Rạng vừa lau khẩu súng AK vừa rủ rỉ kể chuyện cho Cầm, cho anh em trong tiểu đội nghe, Rạng kể về cô gái Mường xinh đẹp đã dặn dò anh: “Dù anh có đi đâu xa, xa đến chín rộc mười đèo, dù có gặp cô gái nào đẹp rờ rờ như cành cam chín vàng thì lòng anh cũng phải vững, đừng có khi cứng khi mềm như tre non gặp cơn gió cuốn. Anh phải nhớ rằng ở bản Mường này, nơi mẹ anh nằm ở móng tông (nhà lớn) sinh anh dưới sàn đốt hết một đống củi khô, trên nhà ăn hết nửa bồ muối nướng, ở đó đã có người con gái dốc lòng đợi, dốc lòng chờ anh như vải lanh chỉ nhuộm nước chàm xanh mới thấm… Anh phải về với người con gái đó. Người đó, những ngày anh đi xa vẫn như nhìn thấy dấu chân anh trong con suối đục đấy…”.

Thế nhưng Rạng đã tạm biệt cô gái, tạm biệt những lời hẹn hò yêu thương (Lời hẹn hò đầu tiên trong đời thì trời mưa nhớ lặng, trời nắng càng thương-con trai, con gái Mường Rạng đã nói vậy) để trở về trận địa trước phép một tuần. Rạng kể cho Cầm nghe: “Mình ở nhà, đứng cứ bồi hồi, ngồi lại không yên mỗi khi nghĩ tới các cậu. Bông rau ngọt ai bắt nên đắng, rừng lặng thế này ai giục gió rung cây. Chỉ có bọn giặc bên đó, chúng độc như con rắn cạp nong, độc như con ong có đốm. Hồi mình sang bên ấy với anh Tăng gặp con Trịnh Bảo Ngọc, phiên dịch cho thằng đồn trưởng biên phòng đồn Hà Khẩu, trông nó mượt như con cáo cái. Nghe nó ăn vặn nói vẹo mình bực cứ như cắn phải quả đào non trái vụ. Nó đã khiêu khích đồn biên phòng Nặm Chẩy. Nó phục kích bắt cóc anh em mình ở đồn biên phòng Na Lốc. Nó bắn súng cối sang đồn I-Tý… Ta sang đấu tranh buộc nó nhận tội. Nó lại ngang ngược nói: “Đó là biện pháp ngăn chặn tích cực, phải trừng trị kẻ gây ra tội ác mới giữ yên biên cương…”. Nó đổi trắng thay đen… Mình cứ nghĩ tình thế căng thẳng như thế này rồi thế nào cũng xẩy ra chiến sự. Mà đông ta đứng ở mũi nhọn tiền tiêu giáp mặt với nó. Mấy hôm nay nghe đài nói nó khiêu khích nhiều, mình cứ sợ… các cậu… -Sợ chúng tôi diệt hết phần giặc của anh chứ gì-Cầm nói chen vào.

-Ừ đúng thế đấy, Cầm ạ-Rạng cười vui.

-Thế anh Rạng đã vào thăm mẹ Thèn chưa?

-Rồi, mẹ vui lắm. Mẹ đỏ lửa rán ngay chiếc bánh dầy để dành từ hôm Tết. Mình có ăn hết bánh, mẹ mới cho đi.

-Anh mang quà ra biếu mẹ không?

-Có. Cặp bánh chưng nếp rẫy thơm nức, ông bố mình buộc bốn lạt màu đỏ thắm. Mẹ cứ hỏi mình cây quế ấy mang về trồng trên đất rừng Mường có sống không? Mình kể lại chuyện cây quế đất núi Hoàng Liên mà mẹ bảo đem về trồng để càng thêm sâu tình, nặng nghĩa, để mùa xuân hương thơm hoa quế nở trong ấy, mùa hè mùi cay vỏ quế trong ấy bay ra tận đất Lao Cai này, cho cả bản Mường nghe. Mẹ cười vui lắm. Mình nhìn đuôi mắt mẹ như toả ra bao nhiêu là tin vui, Cầm ạ!

Rạng và Cầm quý mẹ Thèn lắm. Mẹ Thèn là người dân tộc Tày. Nhà mẹ ở cuối phố Đầu Cầu này, ở ngay sát bờ đông Nậm Thi. Mẹ nhận Rạng và Cầm là con nuôi của mẹ. Mẹ bảo rằng, Rạng nhìn thất mặt trời trước Cầm nên Rạng là anh. Mẹ có hai người con. Anh con trai của mẹ cũng là chiến sĩ biên phòng. Anh ở tận đồn A-Pa-Chải bên Lai Châu. Cô con gái út của mẹ làm công nhân đóng dứa hộp ở tận nhà máy hoa quả Kim Tân. Ông bố thì đầu năm 1951 đã bị bọn thổ phỉ Chấu Quang Lồ giết. Ngày ấy ông làm du kích. Mẹ ở nhà một mình. Lúc rảnh rỗi, Rạng và Cầm thường xuống nhà chăm sóc mẹ, giúp mẹ trồng luống rau, rào cái bờ, trát bức vách hoặc xách nước sông lên đầy bể để mẹ dùng. Mấy hôm truớc, Rạng và Cầm làm giúp mẹ cái hầm chữ A để tránh đạn giặc bắn sang. Những khi trở trời, hoặc nghe đài báo tin có đợt gió bắc tràn tới, Cầm lo cho mẹ viên thuốc ho, thuốc cảm sốt; Rạng tìm nắm lá sả, lá hương nhu, lá quế, nấu nồi nước để mẹ xông. Mẹ Thèn quý Rạng và Cầm như con đẻ. Những hôm có nồi xôi nếp cẩm thơm, có tấm bánh nếp ngon, có chiếc bánh dầy dẻo, mẹ thường để dành phần cho Rạng, cho Cầm. Mẹ Thèn trồng những cây thuốc quý: đương qui, tam thất, bạch truật, đỗ trọng… ở vạt đất tốt bên mé sông. Mẹ bảo những cây thuốc đó, mẹ không bán. Mẹ cất rượu xèo, rượu ngô thật ngon, tăm cứ sủi đứng lên, châm lửa vào chát thành ngọn xanh, ngọn vàng, mẹ mới đóng vào lọ để ngâm những vị thuốc quí đó. Mẹ Thèn để dành rượu thuóc đó cho những đứa con người Kinh, người Mường trực chiến trên trận địa dùng để có thêm sức khỏe. Có lần ngồi quanh bếp lửa ấm, Rạng và Cầm nghe mẹ Thèn kể chuyện về những cây gỗ quý nhất ở miền đất núi Hoàng Liên này. Giọng mẹ trầm và sâu lắng. Giọng của người từng trải, từng chứng kiến biết bao điều vui, buồn ở vùng đất biên ải này. Rạng và Cầm ngồi nghe nhận thấy trong giọng nói của mẹ, trong ánh mắt sâu lắng, trên gương mặt nhăn nheo của mẹ một nỗi lòng yêu quí vùng đất núi Hoàng Liên này biết chừng nào. Mẹ bảo: khi già và chết đi, mẹ chỉ muốn mình biến thành hòn sỏi để đắp cao thêm, làm vững chãi thêm vùng đất núi nơi mẹ từng sống; biến thành hạt đất để bồi tốt thêm mảnh nương mẹ từng trồng lúa, trồng ngôi; hoặc biến thành hòn đá mài để con cháu mài sắc mũi kim khâu mảnh áo chàm, thêu đường chỉ đẹp… Cầm và Rạng ngồi im. Các anh chăm chú nhìn ngọn lửa bén cành thông sa mu, toả ra hương thơm nhẹ. Mẹ Thèn kể cho các anh nghe về cây quế, cây sơn, về hương thơm ngát của gõ trầm sống trên núi cao, mọc trong rừng rậm ở miền đất núi Hoàng Liên này:

-Các con ạ! Người Tày mẹ quý cây quế lắm. Người Dao sống ở lưng núi cũng có phong tục là chọn đồi đất tốt trồng quế làm của hồi môn cho con gái đi lấy chồng. Cây quế tốt sống lâu năm trong rừng rậ, ít người biết nó. Người Kinh, người Tày đều có câu nói vui tai: “Cây quế giữa rừng, thơm tho ai biết, ngát lừng ai hay!”. Thế nhưng người Tày mẹ đi tìm quế thì cứ đứng ngược chiều gió mà ngửi, mùi thơm từ phía nào bay đến thì phía ấy có quế tốt đấy con ạ! Cây quế, từ vỏ, cành, lá, rễ, hạt đều làm được thuốc cả: thuốc ho, thuốc đau xương, thuốc đau mắt, đau bụng; làm thức ăn, làm hương thắp, dầu quế đắt lắm. Bởi vậy người Tày, người H''''mông, người Dao ở đây đều ví: người làm được nhiều việc tốt, điều lành, làm được nhiều việc có ích cho dân, cho bản thì được xem như cây quế lâu năm đấy mà.

Hôm ấy, mẹ Thèn kể chuyện về cây sơn có nhựa đẹp và gỗ trầm thơm cho Rạng, cho Cầm nghe. Mẹ nói rằng ở trong rừng rậm có cây gió bầu. Bản thân nó không có trầm hương. Khinào cây bị nấm độc xuyên qua thì vỏ cây tiết nhựa chống loài nấm đó. Ở đoạn đó gỗ sẽ đẹp và có mùi thơm. Đoạn đó là gỗ trầm hương. Cây già mục đi, đoạn gỗ đó còn mãi mãi. Khi đốt gỗ, gỗ có hương thơm ngào ngạt. Nó quý lắm, đắt lắm. Mẹ Thèn bảo, ở bản Tày xưa nay ai từng chịu khó, chịu khổ làm được việc lành, để tiếng thơm lại cho con cháu mai sau thì được ví như gỗ trầm hương. Về cây sơn, mẹ Thèn cũng kể vui như vậy. Mẹ còn nói vui câu: “… một đồng, một giỏ không bỏ nghề trầu; một đồng một bầu không bỏ nghề sơn”. Mẹ nói, ở bản Tày của mẹ, ai đẹp người, đẹp nết và ăn ở với nhau có nghĩa có tình bền đượm thì được xem như cây sơn. Trong câu chuyện vui, mẹ Thiền kể tối đó, Rạng và Cầm đều hiểu được cái ý sâu xa và thâm thuý của mẹ. Bà mẹ người Tày muốn nói với hai đứa người Kinh, người Mường rằng: Mẹ muốn các con của mẹ làm được nhiều điều lành, điều tốt để tiếng thơm lại mau sau, xứng đáng như cây quế, cây trầm ấy…

Đêm ấy, Rạng ôm Cầm ngủ trong ngách hào trên lưng đồi Pháo Đài. Đồi Pháo Đài bên cạnh bờ con sông Nậm Thì xanh trong, chia đôi biên giới. Con sông chỉ rộng hơn trăm mét. Bắc qua sông là chiếc cầu Hồ Kiều. Bờ sông bên kia là tuyến phòng thủ của Trung Quốc. Thị trấn Hà Khẩu gần tháng nay, giặc đã chuyển dân đi. Đường phố, nhà cửa đã trống vắng. Đứng ở đồi Pháo Đài nhìn sang, Rạng đã thấy rõ giặc đào đường hào ngang dọc, hầm hố chi chít ở các chân đồi, bờ sông. Chúng cấu trúc trận địa phòng ngự, bến, cầu vượt sông, bệ súng chĩa sang ta. Trên dải đồi cao bờ sông trong những rặng cao su đã bị chúng đào khoét đất đỏ lòm như những ung nhọt lở loét… chúng xây dựng lô cốt, đài quan sát, mở đường xe ô tô lên. Chúng chuyển pháo, cối lên đó để bắn sang ta, khống chế những điểm cao của ta. Đêm đêm từ bên đó ánh đèn pha loang loáng quét sang đất ta. Tiếng gầm, tiếng rú của xe tăng, xe xích nặng nề. Và hàng tháng nay, liên hồi kỳ trận là tiếng nổ mìn phá đá mở đường rung đất núi. Rồi cả tiếng loa nữa, chúng chõ sang hàng chùm, miệng loa to như miệng thúng, chúng chõ loa vào thị xã, chúng bắc loa dọc bờ sông. Chúng ra rả nói xấu ta, xuyên tạc đường lối hoà bình của ta… Chúng rập rình họa binh đao đã rõ ràng. Phía bên ta, đồi Pháo Đài là điểm cao án ngữ đầu cầu Hồ Kiều, án ngữ một phía đường vào thị xã. Đồi Pháo Đài, cái tên đó những người già ở phố Lao Cai này đã kể lại cho Rạng nghe rằng: ngày trước để chống tai họa tham lam của các triều đình phong kiến bên đó xâm lấn đất biên giới ta các thời vua nước ta đã lập những đội quân trấn phòng biên ải ở đây và đóng trụ trên ngọn đồi này. Thời nào quân xâm lăng tràn tới, chúng cũng bị sức kháng cự quyết liệt của quân ta chặn đánh ở bờ sông này. Và, khi bọn thực dân Pháp cướp nước ta, triều đình Mãn Thanh đã tiến hành một cuộc chiến tranh không tuyên bố rất ác liệt vào biên giới Việt Nam và cả vùng biển trong những năm 1884-1885. Chúng hòng đòi sát nhập vùng Bắc Ninh, Bắc Giang, vùng tả ngạn sông Hồng và lưu vực sông Thái Bình về đất Tầu. Không thực hiện được âm mưu xâm chiếm lãnh thổ, triều đình nhà Thanh quay sang dùng nhiều thủ đoạn về quân sự, chính trị, kinh tế, ngoại giao trong việc cắm mốc biên giới, nhằm lấn sâu về phía Việt Nam, đường biên giới vốn có giữa hai nước. Qua đó, chúng đã chiếm mất của ta khu vực Giang Bình-Pha Khung ở đông bắc Móng Cái; các tổng Bát Tràng, Kiến Duyên ở phía bắc Hoành Mô; tổng Đèo Luông ở Cao Bằng; tổng Tu Long ở Hà Giang… Trên tuyến biên giới bộ, chúng cố giành lấy các ưu thế địa hình. Từ đó, bọn Mãn Thanh, rồi bọn Quốc dân Đảng đã liên tiếp quấy rối hòng gậm nhấm dần từng tấc đất vùng biên giới Việt Nam. Chỉ trong vòng 10-15 năm sau khi ký các hiệp ước hoạch định biên giới Pháp-Thanh 1887-1895, lúc đó thực địa lập bản đồ chính qui, bọn thực dân Pháp đã nhận thấy một số cột mốc biên giới đã bị mất hoặc bị Tàu xê dịch, nhiều đoạn đã lấn sang đất Việt Nam. Viên giám đốc sở địa dư Đông Dương hồi đó đã kêu về tình hình trên: “Trước một nước Trung Hoa hoàn toàn vô chính phủ, đặc biệt trong năm 1900, các đồn trưởng và quan lại Trung Quốc đã gây ra cuộc “viễn du” của các cột mốc biên giới trên hầu hết toàn bộ đường biên giới Bắc Kỳ-Quảng Tây. An Nam mất thêm một số vùng đất nữa”. Thời kỳ Tưởng thống trị, chúng liên tiếp gây ra nhiều vụ lấn đất Việt Nam, chúng bất chấp các qui định pháp lý ghi trong côgn ước 1887-1895.

Trong thư đề ngày 10-9-1947 gửi cao uỷ Pháp, một chuyên gia về địa lý đã bác bỏ những yêu sách lấn đất mà Tàu đề ra: “Những tham vọng của nhà cầm quyền Trung Quốc là tuyệt đối không thể chấp nhận được. Họ liên kết lòng dạ xấu xa nhất với sự ngu dốt hoàn toàn nên các kỹ thuật viên bản đồ Trung Quốc cho rằng, những giải đất mà họ vừa tranh lấn được bằng cách dịch cột mốc, là của Trung Quốc”.

Để ngăn chặn sự lấn chiếm của nước Tàu vào biên giới Việt Nam, từ lâu có pháo đài cố thủ ở ngọn đồi biên giới này. Pháo đàu đã được xây và cải tiến nhiều lần. Cái pháo đài còn đến hiện nay đã được xây bằng bê tông cốt thép vững chãi vào năm 19914. Và chiếc cầu có cái tên “Cầu Hồ Kiều”, thì xưa tên thật của nó là cầu Trấn Phòng. Những cái tên “Cầu Trấn Phòng”, “Đồi Pháo Đài” ở nơi địa đầu biên giới này đã nói lên cái địa thế hiểm yếu, cái tính chất quyết liệt luôn đối đầu với giặc trong mọi thời thế ở đây. Đồi Pháo Đài nhô cao bên ngã ba sông, Sông Hồng chảy về gặp sông Nậm Thi.

Trên quả đồi hiểm yếu đó là trận địa phòng thủ tiền tiêu của các chiến sĩ biên phòng. Phủ lên quả đồi này là cả một mùa xuân biên giới: cây thông non đang mởn mơ là mới, mây trời bảng lảng vướng vất nom như cây nến trắng; cây bồ đề, cây long não chen những cây quế đang đâm hoa phảng phất mùi thơm nhẹ. Rất nhiều cây đào núi đang độ mùa hoa rực rỡ, mơ mận nở trắng trông như sóng tuyết trong mây. Mới hôm qua thôi, ngày mồng 5, mồng 6 tết, bà con, các em thiếu nhi lên thăm trận địa mang quà tết lên cho các anh. Những cô Vui, cô Hoa trong đội văn nghệ thị xã kết nghĩa với trận địa đã hát cho Cầm, cho các chiến sĩ biên phòng ở đây nghe bài “Khúc hát tặng người chiến sĩ gác đêm”.

… Ở bao đêm rồi mà anh vẫn thức, mắt sáng ngời chan chứa yêu thương, giữa núi rừng bừng lên bếp lửa, khúc hát đêm nay, khúc hát yêu thương… Anh ở trong đêm nghe tiếng ru hời quê mẹ, vọng gác vào đêm yên tĩnh vô cùng. Gửi lời các anh trăm nghìn khúc hát, mà âm vang nghe khúc nhạc quê hương…

Cầm đã chép được bài hát có lời thơ đẹp đó. Các cô đã tập cho Cầm hát. Cô Hoa hỏi thăm Rạng và khi biết Rạng được về ăn tết với bản Mường quê nha, cô Hoa gửi Cầm giữ cho Rạng gói kẹo tết và dặn Cầm lúc Rạng về, Cầm nhớ hát bài đó cho Rạng nghe. Lúc chia tay, cô Hoa còn nói vui với Cầm: “Cây đào có cành hoa nở đẹp nhất ở bên ụ súng đó, anh phải giữ trọn vẹn đấy nhé. Đội văn nghệ chúng em dành tặng anh Rạng cây đào đẹp ấy đấy”.

Đêm 16-2, đêm mồng 6 tết, Cầm hát cho Rạng nghe bài hát đó. Hát xong Cầm cấu tai Rạng: -Cô Hoa văn nghệ “đẹp rờ rợ như cành cam chín vàng” có cảm tình với Rạng đó, trông có bằng người đã buộc chỉ vào tay và dặn Rạng không?

-Con mắt mình giờ nó hỏng đi rồi Cầm ạ. Mình trông các cô gái đều đẹp, đều thơm như rễ trầm, như hoa quế và đáng quý như những lóng tre nạc cả thôi…

Đêm ấy, đêm 16 tháng 2, bên kia sông, phía đất giặc im ắng hơn bất cứ đêm nào. Rạng nằm hầu như không ngủ. Trong ngách chiến hào có lớp cỏ khô trải dầy làm đệm, nhưng hơi đất, hơi đá hai bên bờ núi xông ra, vẫn rét. Cầm nằm xếp thìa với Rạng. Rạng thường nói vui với anh em, nằm như thế là nằm theo dạn con tằm non quấn trong búp lá, ấm lắm. Đêm ấy Rạng rầm rì kể chuyện bản Mường cho Cầm nghe, ngoài trời sương muối đầy, gió núi hun hút. Rạng vốn biết nhiều chuyện hay. Hàng ngày anh cứ rủ rỉ kể cho anh em nghe, Anh kể có duyên và cuốn hút đáo để. Chuyện gì Rạng kể cũng gây ấn tượng vui cho cả tiểu đội, “Ít nhất là xua tan cái rét đi, làm cho chiến hào ấm lên được hàng giờ”-Cầm thường nói như thế mỗi lần nghe Rạng kể xong. Bên ụ súng của Rạng, trên cành đào xum xuê lá có “cô giao liên vui tính”. Nó hót, nó nhảy nhót từ sớm đến tôi làm cho trận địa thêm vui. Ban đầu chỉ có Rạng gọi thế. Rồi cả tiểu đội cũng thấy vui vui và cũng quen gọi thế. Đó là một con chim chào mào, hôm đi tuần tra Rạng bắt được trong bụi ruối. Vừa mang về đến chân đồi, Rạng đã gọi tướng lên: “Có “cô giao liên vui tính” lên thăm ta anh em ơi”. Cả tiểu đội tuởng thật chạy ùa ra. Rạng bỏ con chim đội mũ chào mào nhung vào lồng và kể cho anh em nghe câu chuyện của dân tộc anh nói về mối tình của một đôi trai gái. Rạng kể rằng, ở vùng Mường quê Rạng ngày xưa có chàng Hồ Liêu đẹp trai, săn bắn giỏi. Chàng diệt thú dữ để bản Mường được yên vui. Những lần giặc phương Bắc kéo sang cướp bản, phá rừng, nhiều tên đã ngã dưới mũi tên, lưỡi mác của Hồ Liêu. Một hôm Hồ Liêu ”vờ ấm đầu”, anh cho con chào mào cái mũ đẹp để nói đội, nó đi mời cô gái đẹp nhất bản Mường, đẹp như con ong chúa, đến thăm. Cô gái đó tên là Út Lót. Cô có ngón tay thon nhủ lá hành, cái lưng cúi cắt lứa mềm còn như tầu lá mía uốn. Cô chưa mở tiếng đã hé miệng cười chúm chím như đoá hoa cà chờ nắng sớm. Đôi lông mày cô cong như cánh trầu cuốn… Hồ Liêu dặn con chim chào mào để nó nói với nàng Út Lót rằng: “Nếu em là chiếc nón đẹp, anh được đội thì không ngày ngày mưa cho rách lá, không đội ngày nắng cho nát vành…”. Con chào mào đội mũ đẹp đến hỏi nhưng nàng Út Lót không đến thăm người tình được. Út Lót đã gửi chào mào một gói xôi gấc ngon tượng trưng cho mối tình đẹp của cô, mang về làm tin cho Hồ Liêu. Chào mào thèm quá ăn vụng và còn nữa thì dấu vào đuôi. Vì vậy ngày này con chim chào mào đỏ một vùng đuôi như thế này và nó hót rất hay, lại rất đa tình! Rạng cười. Anh giơ tay nhìn vòng chỉ rồi nói thêm: “Không biết có phải vì tích đó không mà ngày nay cô gái Mường xinh đẹp buộc vòng chỉ đỏ thắm vào tay cho mình, có lẽ đó là mầu đỏ ở nắm xôi gấc của Út Lót đấy”. Anh em biết Rạng bịa thêm ra, và cùng cười vui vẻ…

Đêm nay trong ngách chiến hào, Rạng nằm không ngủ, anh lại kể cho Cầm nghe về chuyện bản Mường của anh. Rạng bảo tết này bố anh vừa trong 70 tuổi. Ông uống rượu nhiều hơn mọi tết, rồi ông nói với Rạng và bà con trong họ rằng: “Xưa, người Mường ta khổ lắm, thân đen như con cua dưới đồng, nước mắt chảy hoài như cơn mưa tháng chín, nhìn ra bốn phương rừng chỉ thấy gió lớn nặng sương. Đêm nằm lo, lưng không bén giường, ngày rủ nhau vào rừng kiếm củ mài như đàn ong đi tìm nhuỵ hoa, con gái Mường thì má quả trôi, môi quả trám. Người Mường ta phải chịu kiếp chết khô như cây tre, chết trên đồng liều thân cho quạ, chết dưới suối liền xác cho cá mương mương… Thời ấy qua rồi, bản Mường ta ngày nay, người Mường ta ngày nay vui lắm rồi. Ở xóm thì vui lắm, lành nhiều. Về nhà thì vui từ sân, vui lên nhà. Ngoài đồng thì lúa tốt đằng đằng, khóm trúc xanh, khóm trúc vàng đều như biết hát… Người Mường đã như con cá gặp khúc sông sâu, như con trâu gặp mùa cỏ tốt. Con gái cứ đẹp như ong chúa cả thôi. Người Mường nhìn thấy nhau là nhìn thấy nụ cười như mùa xuân đi ra ngả rừng nào cũng nhìn thấy hoa nở. Thằng Rạng và lớp con trai Mường ta lúc nhỏ là con của xóm bản, lớn lên là con dân, con Đảng. Chúng mày phải theo Đảng, đi giữ cho người Mường ta mãi mãi cuộc sống như thế này. Cuộc sống không bao giờ phải đi tìm củ mài trong rừng rậm nuôi nhau nữa. Cầm cũng hầu như không ngủ. Cầm chăm chú nghe, Rạng lại kể: Người Mường mình có câu chuyện cảm động lắm về lịch sử củ mài. Ngày xưa bản Mường mình có một nhà đông con, bố mẹ không nhớ hết tên từng đứa. Người chồng tên là Đang, vợ tên là Pang. Vợ chồng tần tảo làm nương ruộng nên không đến nỗi túng thiếu. Nhưng lúc ấy có bọn giặc phương Bắc sang cướp nước ta. Chúng độc ác, chúng cướp hết lúa ngô trong nhà, cướp cả giống lúa màu sau. Vợ chồng phải vào rừng tìm rêu đá, lá cây về nuôi con. Các con đói, suốt ngày cứu kêu: “Đói lắm bố mẹ ơi”. Thương con, vợ chồng tránh mắt giặc, xin lúa giống, lên rừng phát rẫy tỉa lúa. Ở nhà đàn con đói quá kéo nhau ra rừng kiếm ăn. Suốt đêm chúng kêu “Đói lắm bố mẹ ơi”. Trong rừng nghe tiếng con kêu, vợ chồng Đang, Pang lòng đau như cắt, càng căm thù lũ giặc phương Bắc, vợ chồng thay nhau nói với con: “Các con ơi lúa đã lên xanh. Các con ơi thù giặc đừng bao giờ quên”. Đến ngày lúa chín, cả hai vợ chồng đã kiệt sức, nhưng khi nghe tiếng đàn con kêu đói thì đều gắng sức nói to: “Các con ơi, lúa đang chín”… Và khi mẻ gạo đầu tiên đã giã xong thì hai vợ chồng đồ ngay một chõ xôi lên, chia ra từng nắm, giấu lũ giặc đem ngay về nhà cho các con. Nhưng khi về đến nhà thì không thấy đứa con nào nữa. Nhưng, từ rừng sâu vẫn vọng về tiếng kêu “Đói lắm bố mẹ ơi”. Hai vợ chồng thương con, vừa khóc vừa khiêng rá xôi vào rừng vẫn không gặp con. Hai người kiệt sức không thể theo tiếng vọng của núi rừng mà tìm con được nữa, liền đặt rá xôi xuống và cố gọi “các con ơi ra đây với bố mẹ mà ăn xôi”. Tiếng gọi vừa dứt thì đàn chim từ các ngả bay đến đậu đen cả khu rừng. Chim hót “Đang, Pang, Đang Pang! Chúng con ăn quả đã quen, còn xôi xin nhường bố mẹ”. Lúc đó hai vợ chồng mới biết đàn con của họ vì đói quá đã hoá ra chim cả rồi. Già yếu, vừa thương xót con, vừa căm thù lũ giặc phương Bắc bắt người Mường phải sống kiếp chim, kiếp thú, vợ chồng gục đầu vào rá xôi mà chết. Thấy bố mẹ chết thảm quá, đàn chim kêu vang rừng rồi lấy những nắm xôi đắp mồ cho bố mẹ. Về sau, chỗ chon hai vợ chồng Đang, Pang mọc lên một loại cây lạ, có củ. Củ có bột trắng và luộc chín thơm dẻo như xôi. Đó là củ mài. Người Mường chúng mình nói rằng vợ chồng người nghèo khổ đó đã hoá ra củ mài để cứu những người cùng cảnh như mình. Còn đàn thì hóa ra chim Đang, Pang thường kêu vang rừng vào mùa lúa chín để nhắc lại cảnh khổ của bố mẹ ngày xưa, và nhắc người Mường đừng bao giờ quên mối thù đối với lũ giặc phương Bắc đã tràn xuống cướp nước ta, ức hiếp dân ta. Cứ 10 phút một lần, đài quan sát lại đều đặn báo về trận địa “Bên kia sông vẫn im ắng. Một sự im ắng khác thường”. Rạng ôm lưng Cầm thiu thiu ngủ. Nơi ngã ba của hai dòng sông Hồng và sông Nậm Thi nước vãn xoáy réo. Càng gần về sáng, trời biên giới càng đầy mây, sương. Bỗng giặc dội pháo sang. Bọn ăn cướp đã bất ngờ tiến công ta. Chúng bắn đủ các loại pháo, súng cối, cả tên lửa H12 sang. Trong phút chốc đất trời vùng thị xã Lao Cai như vỡ tung ra ngập chìm trong lửa khói và tiếng nổ. Lửa cháy ở Kim Tân, lửa cháy ở Vạn Hoà. Tên lửa phá sập nhà máy điện, phá nổ nhà máy hoa quả. Tên lửa nổ trên những điểm cao chúng nghi có trận địa phòng thủ của ta. Đồi Pháo Đài bị hàng ngàn phát đạn pháo và tên lửa cầy xới, thiêu đốt. Địch định dùng lợi thế ban đầu đánh dập đầu ta. Đội trưởng Táng hạ lệnh: “Ấn nút”. Khối bộc phá nổ dậy như sấm. Chiến sĩ biên phòng của đơn vị Rạng đánh sập cầu Trấn Phòng. Rồi pháo ta lên tiếng đánh trả. Cầu phao giặc bắc qua sông Nậm Thi bị gãy. Xe pháo giặc đổ nhào xuống sông. Trong những giây phút đầu tiên đó, biết bao sự ác liệt đã xẩy ra ở xung quanh chân đồi Pháo Đài này. Lợi dụng ư thế ban đầu, giặc Bắc Kinh cố sống, cố chết liều mở nhiều đường vượt sông tràn vào thị xã. Từ chiến hào trên đồi Pháo Đài, Quách Văn Rạng đứng nhìn xuống bờ sông. Đất dưới chân anh chao đảo như đưa võng. Xung quanh anh mịt mù lửa khói. Pháo đài phòng thủ được xây dựng trước đây, giặc Bắc Kinh đã bắn sập ngay từ sáng sớm 17. Cây thông sa mu, cây dẻ, cây quế bị đạn pháo phạt đổ ngổn ngang trên đồi. Và những cây mận đang nở hoa trắng chát đen vì đạn tên lửa. Cây đào núi đẹp nhất trận địa đang nở rộ, cây đào mà cô Hoa và đội văn nghệ ngày tết lên thăm trận địa nói rằng để dành tặng Quách Văn Rạng trong dịp xuân này, nay bật gốc nắm bắc qua đoạn chiến hào sụt lở. Xa tý nữa, ở chân đồi, phố Đầu Cầu lửa đang bốc cháy ngùn ngụt. Rạng không nhìn rõ gì ngoài 30 mét, vì sương mây dầy, vì khói đạn. Đứng bên Rạng là chiến sĩ Lê Hồng Cầm. Khẩu B.40, Cầm vẫn nắm chắc. Rạng và Cầm không nói ra, nhưng cùng chung một điều lo lắng. Mẹ Thèn bây giờ ở đâu. Nhà cửa của mẹ có bị giặc đốt phá không… Trong giây phút đó, giây phút đứng trong chiến hào khói lửa mù mịt, dưới làn đạn pháo của giặc, bỗng các anh nhớ lại, hình dung lại khung cảnh vùng đất trời Lao Cai này. Vùng đất ngày đêm các anh canh giữ, bốn mùa như được dọn lại trong một ngày. Những buổi bình minh êm ả, những chiều hoàng hôn sương trắng, những buổi trưa nắng rừng ấm áp, có bóng dánh của mùa hè và ban đêm gió lạnh của mùa đông. Các đỉnh núi cao xung quanh mây sương phủ như bọc chóp trắng. Từ thung lũng, sớm sớm mây như bông mới bật tuôn lên vá vào các mái núi. Và chiều chiều, mây lại thu về thung lũng trông như biển sóng trào… Mùa xuân, ở vùng núi non Lao Cai, hoa đào rực rỡ, hoa mận hoa lê trắng như tuyết, hoa xèo trên nương nở đủ bảy sắc cầu vồng, núi non mơn mởn một mầu chồi non lá mới ve vuốt mắt nhìn. Dưới chân đồi, dòng Nậm Thi hiền hoà xanh trong in bóng hoa, bóng núi, con đường “hữu nghị” màu son chạy ven bờ, nom như hai đường chỉ mầu thêu viền trên tà áo. Thoảng trong gió núi, hương hoa quế ngạt ngào từ những đồi quế bà con người Dao trồng làm của hồi môn cho con gái bay tới. Xa hơn tý nữa là những khu “rừng cấm” xanh non lộc biếc của người H''''mông. Ở đó, buổi sớm, buổi chiều, tiếng chim kêu như dàn nhạc lớn: tiếng chim chính uỷ núi gù ấm ngọt, tiếng chào mào ngập ngừng, tiếng sáp sậu rộn rã, tiếng chích choè líu lo, tiếng con chim xanh véo von thánh thót, tiếng con khướu hót bổng trầm như muốn báo tin vui cho bầu bạn biết: nó sắp có lứa đôi hay đang làm tổ mới… Và, ở đó trong màn sương sớm thường rộn lên tiếng gà rừng gáy nghe lanh lảnh như tiếng kèn đồng. Những lúc ấy, trong ngách chiến hào, Rạng thường nói với Cầm: “Không biết con gà rừng nó có linh cảm thế nào mà biết được trời sắp sáng nhỉ? Nó ngửi được hơi sương lạnh buổi tàn đêm, hay nó có giác quan đặc biệt mà từ đỉnh núi Hoàng Liên này nhìn thấy ánh bình minh dậy sớm”.

Xa tý nữa là dải đất Mường Khương. Ở đó tên các bản của người H''''mông nghe thật hùng vĩ: bản Mặt Trời Mọc, bản Lưỡi Dao Sắc, bản Vàng Bạc, bản Mía Ngọt, bản Vách Đá Lớn… Ở đố, quê hương của người H''''mông ngày đêm vui tiếng khèn bay lượn trên đồi cao, lũng rộng. Ở đó có biết bao thiên anh hùng ca của người H''''mông chống giặc Hán sang cướp bản, phá rừng. Ở đó có những chàng trai “đẻ bên cửa bếp, chết trên cửa trời”, cưỡi ngựa, lưng đeo súng, tay cầm đàn môi, lấy núi làm thang bắc lên thăm cô gái trong ngày hội “Xây xán” mùa xuân… Xa hơn tý nữa là vùng Xín Mã Cái, có núi đá hoa cương Lũng Phúng. Núi cao nghìn mét rực rỡ trong nắng xuân, che chắn ngọn gió độc từ phương Bắc lùa sang. Núi đá hoa cương như cái mốc thiên nhiên trên biên giới. Trên đỉnh núi đỏ thắm lá cờ Tổ quốc. Bà con mười dân tộc ở đây đã nói: “Từ đó là đất nước Bác Hồ”… Phía xa bên kia cầu Cốc Lếu, phía bản Vai, bản Quang, Mường Hum, Mường Vi… là bản của người Giáy. Nơi ấy, mỗi ngọn cỏ, mỗi càng hoa đều thấm đậm câu hát ân tình “Hỏi cây mận hoa trắng, hỏi cây đào hoa hồng, hỏi cây dẻ bờ ao, hỏi cây lát bờ suối… ngày ngắn em nhớ ngắn, ngày dài em nhớ dài. Ngày ngắn em nhớ anh hai lần, ngày dài em nhớ anh ba lần…”.

Khung cảnh vùng đất trời Lao Cai khoảnh khắc như hiện lên trong tầm mắt của Rạng, của Cầm. Các anh yêu quý nó. Nó đã gắn bó với chiến hào, với trận địa của các anh. Đất biên giới là quê hương của các anh. Trận địa, chiến hào là nhà của các anh. Tổ quốc, gần gũi nhất của các anh là đó. Nhân dân gần gũi và đùm bọc các anh là ở đó…

Rạng áp má xuống đất mép chiến hào nghe. Trong tiếng nổ chát chúa của đạn pháo tiếng rít xé gió của tên lửa… Rạng nhận ra có tiếng ì ầm rung đất núi. Tiếng rung đất mỗi lúc một gần hơn, mạnh hơn… Rạng khom người chạy về phía đội trưởng Tăng:

-Báo cáo đồng chí, có lẽ xe tăng giặc đã vượt sông tiến vào thị xã. -Từ hướng nào?

-Theo tôi, cầu Hồ Kiều đã sập, chúng sẽ bắc cầu phao phía bản Phiệt. Chúng vòng phía sau ta. Anh đội trưởng cũng đã nhận ra tiếng rung đất của xích xe tăng giặc phía đường vào thị xã Lao Cai. Anh nhìn về phía đó qua làn khói và mây sớm dầy đặc.

-Chúng định hất điểm cao này xuống bờ sông! -Tôi xin chặn đánh.

Đội trưởng Tăng nhìn Rạng. Trong ánh mắt của anh có chút đắn đo: “Rạng vừa về trận địa tối hôm qua. Sức khỏe Rạng thế nào, đã nên để Rạng đi chưa”. Tăng là người giới thiệu Rạng vào Đảng. Tăng hiểu Rạng lắm. Sau lễ kết nạp Rạng trong chiến hào, Tăng gợi ý Rạng nên về nghỉ phép. Rạng nên đưa niềm vui lớn này của mình về báo cáo với gia đình, với bản Mường trong dịp tết để bố mẹ và bà con càng vui hơn. Rạng do dự, rồi anh trả lời Tăng: “Tình hình biên giới đang căng thẳng, hàng ngày giặc cứ gườm gườm nhìn sang ta, chúng gây sự lúc nào không biết. Đơn vị ta đang phải tăng cường bảo vệ, sau tết tôi nghỉ phép cũng không muộn. Nếu tôi về phép dịp này lỡ xảy ra chuyện gì rồi như sấm động ở cuối núi đầu rừng tôi biết đơn vị ở đâu, biết nguồn nào chụm vào suối nào mà tìm”. Tăng cười: “Rạng cứ yên tâm về ăn tết vui vẻ với bản Mường. Tôi biết đã bốn, năm tết nay Rạng xa nhà rồi đấy. Ở nhà, Rạng chăm nghe tin trên đài phát thanh nhé. Nếu có chuyện gì xẩy ra thì về nhanh với anh em, đừng chờ điện của đơn vị”. Rạng đã làm đúng lời dặn dò đó của đội trưởng Tăng. Anh trở về trận địa trước khi trận chiến đấu xẩy ra gần 40 tiếng đồng hồ.

Đoán trước ý đắn đo của đội trưởng, Rạng đứng nghiêm nói to: -Anh cho tôi đi và để Cầm hiệp đồng yểm hộ cho tôi.

Sự đắn đo, phân vân biến đi trong ánh mắt của người đội trưởng. Anh nói gọn:

-Được. Lập công xuất sắc, Rạng nhé.

Rạng vác khẩu B.40 và mang theo khẩu AK đã lên đạn. Chiến sĩ Lê Hồng Cầm dắt lựu đạn quanh mình, anh mang thêm bốn quả đạn B.40 sau lưng và tay xách khẩu AK. Hai người tụt suống dốc núi. Rạng quay lại nhắc Cầm: “Bám sát mình nhé”. Giặc từ bên kia sông đã chuyển tầm bắn. Đạn pháo, đạn tên lửa rít lên xé gió, bay qua đầu hai người nổ ở phía Vạn Hoà, phía nhà máy điện, nhà ga. Rạng chạy trước. Anh rẽ cây đổ, anh luồn quần áo cành gẫy nhẩy qua hầm hào sụt lở. Rạng thoăn thoắt, thoăn thoắt. Người Rạng cong lại, anh nhảy những bước cực dài. Lúc ấy Cầm mới biết hết tài của anh con trai Mường giỏi săn thú ở đất rừng Thanh Hoá. Cầm đã nghe Rạng kể rằng, ngày ở nhà, Rạng đã làm được đủ loại bẫy để bắt chim, bắt thú. Rạng làm bẫy răng cưa kẹp chân để bắt hổ, bắt nai; Rạng làm bẫy gài súng, bẫy sụt hầm để diệt lợn rừng ra phá lúa; Rạng làm bẫy cần có dây thắt vào cổ đẻ bắt gà gô, gà lôi ven rừng… Có lần một con hoẵng bị bẫy kẹp chân, kêu vang rừng và tha cả bầy chạy, Rạng cầm dao rồi nghe theo hướng rừng có tiếng hoẵng kêu mà chạy tìm. Rạng băng qua rừng lau rậm, băng qua rừng vầu, băng qua bãi cỏ tranh. Rạng chạy tắt rừng đón đầu con hoẵng. Gặp hoẵng rồi, hoẵng ra sức chạy, Rạng cầm đuôi ra sức kéo lại. Người và hoẵng giằng co với nhau, quần nhau nát cả vạt cỏ. Con hoẵng kiệt sức chịu thua Rạng. Ở bản Mường của Rạng mỗi lần nghe tiếng nai kêu thảng thốt trong rừng vắng, hoặc tiếng hoẵng “tác” hay gà gô gáy trên nương là bà con lại cười, lại gọi Rạng: “Rạng ơi, con thú nó đang van lậy mày tha cho nó được sống đấy”… Cầm gắng sức chạy theo cho kịp Rạng. Anh ngã dúi dụi vào một cây dẻ bật gốc. Rạng quay lại, anh nhảy qua quả pháo giặc vừa bắn sang không nổ, đỡ Cầm dậy. Rạng xách luôn cho Cầm khẩu súng AK để Cầm chạy theo kịp anh. Sắp đến dốc “Máy nước” đầu thị xã thì Rạng đã nghe tiếng rú của xe tăng giặc gần lắm rồi. Tiếng xích nghiên xuống đường đá làm cho đất núi dưới chân Rạng như rung lên bần bật. Nhưng Rạng chưa nhìn thấy xe tăng vì đường ngoằn nghèo chạy ven núi và phía trước là bờ cây của dải đồi thấp che khuất. Rạng đứng lại nhìn đoạn đường mờ trong khói súng, nói với Cầm:

-Nó chạy từ hướng này vào thị xã? -ĐÚng, vì cầu phao ở phía bản Phiệt mà. -Vị trí bắn chỗ này được không, Cầm?

Đó là một mỏm đồi nhô ra khiến con đường phải uốn cong sang bên. Và chỗ anh đứng chiến đấu với tim đường một đoạn thẳng. Cầm nhìn rồi trả lời:

-Được.

Rạng bắc súng B.40. Anh lấy chạng ba của cây dẻ làm bệ tỳ. Anh chọn quả đạn lắp vào đầu súng, chờ. Rạng lên đạn khẩu AK để bên cạnh. Liền bên đó, sau một gờ đất nhỏ, Cầm nằm giương súng AK chờ mục tiêu. Cầm bẻ ngọn lá che mũi súng. Anh chăm chú nhìn xuống đoạn đường phía trước. Đoạn đường đá đẹp và thẳng tắp là cửa ngõ đi vào thị xã Lao Cai. Những mùa xuân trước, mùa trồng cây xanh tươi đất nước, đoàn thanh niên đơn vị biên phòng của Cầm cùng với thanh niên thị xã đã trồng nên, đã chăm chút những hàng bạch đàn, những hàm lim xum xuê hai bên. Có nhiều cây đã chứng kiến những kỷ niệm đẹp đẽ của tình bạn trồng chung cây trong buổi đầu gặp gỡ. Có nhiều cây ở thân còn đẹp dòng chữ khắc tên, khắc lời hẹn hò của đôi lứa về ăn phiên chợ, gặp nhau… Giờ đây hàng cây đã bị đạn giặc phá đổ, đã phạt cụt ngọn, gẫy cành, tên lửa giặc đã đốt cháy đen. Đoạn đường ấy mấy hôm trước đây, các chị người H''''mông mặc váy hoa, đội vòng khăn hoa đẹp như đàn bướm hoa xoè bay giữa mùa sấm mới, đuổi ngựa thồ hàng về thị xã, về ăn phiên chợ tết. Những đàn em bé người Giáy, người Tày, người H''''mông đi học qua đay ríu rít tiếng nói, tiếng cười trong mỗi sớm, mỗi chiều nghe vui như bầy chim núi. Trên đoạn đường ấy, hàng ngày, những đàn ngựa thồ nặng muối thơm, vải đẹp, chăn ấm, thuốc men, phong thư, tờ báo… lên vùng cao cho bà con ở tận Pha Long, Mường Khương… Và nữa, trên đoạn đường ấy những chuyến xe chở người lên mở mang nông trường làm giàu cho đất nước; rồi từ đó, xe lại chở nặng dứa thơm, chè ngon, mận hậu, lê thơm đủ năm mùi đất Hoàng Liên, về xuôi. Đoạn đường ấy Cầm và các chiến sĩ biên phòng thường nói vui là đoạn đường chở mùa xuân đến sớm với miền xuôi, chở nặng ân tình từ vùng xuôi lên đất núi. Giờ đây, Cầm đang chờ xe giặc trên đoạn đường ấy… Cầm nhìn về phía sau. Lửa từ mé nhà ga đang cháy ngùn ngụt. Nhà cửa của khách sạn sập đổ… Xa hơn tý nữa là ngọn khói đen đang bốc cao từ phía nhà máy điện, là lửa đang thiêu đốt xóm Vạn Hoa… Giặc Bắc Kinh đang đốt phá

đất nước ta. Mồ hôi, công sức và xương máu của bà con ta, chắt chiu, tằn tiện bao năm trời nay giặc đang biến nó thành tro bụi… Cầm cảm thấy đau đớn, xót xa và căm giận lũ giặc. Trong khoảng khắc ấy, Cầm cảm nhận thấy mảnh đất anh nằm đây, bên cạnh Rạng, nó thiêng liêng lắm, quý báu lắm. Nó như là máu thịt của anh. Mỗi ngọn cỏ, mỗi cành lá, mỗi viên sỏi, hạt cát… đều như đang quắc mắt nhìn Rạng, nhìn anh đang nói với các anh: “Các anh hãy cứu lấy, giữ lấy chúng tôi. Chúng tôi là một phần của Tổ quốc Việt Nam mà các anh yêu quý. Hay các anh Campuchia tâm chạy lui để mặc chúng tôi cho lũ giặc Bắc Kinh dầy xéo…”. Thứ ngôn ngữ ấy chỉ có người lính như các anh lúc ôm khẩu súng nằm chờ kẻ thù đến mới hiểu nổi. Đó là lời nói rung động nhất, thiêng liêng nhất, đối với anh, đối với Rạng. Trong tiểu đội, Cầm và Rạng gắn bó với nhau như ruột thịt. Cầm yên Rạng, quý Rạng. Rạng và Cầm ngủ chung với nhau trên đệm cỏ, trong một ngách hào, chia cho nhau bất cứ một thứ gì có thể chia sẻ được, từ lá thư nhà gửi đến cùng đọc đến tấm bánh nếp bà mẹ dưới phố gửi lên cùng chia nhau. Cầm và Rạng thường nói với nhau, nói với anh em trong tiểu đội rằng: Người Việt của Cầm và người Mường của Rạng nguồn gốc xa xưa vốn là anh em ruột thịt, gần nhau lắm, là hai ngành của một gốc chung… Cái thuở xa xưa ấy có một nàng tiên tên là Ngu Cơ vốn là con Hươu Sao xinh đẹp. Hươu Sao Ngu Cơ một lần ra uống nước bên dòng suối mát, tình cờ gặp chàng Cá Chép đẹp trai. Chàng vốn là Long vương (vị chúa tể dưới nước) hôm ấy bơi lội rong chơi ngắm cảnh trần gian. Đôi bên gặp đã tưởng chừng không dứt ra được. Hươu Sao và Cá Chép liền kết duyên vợ chồng. Ăn ở với nhau ít lâu bên bờ suối, Hươu Sao có mang. Năm ấy trời đạn hạn, dòng suối khô cạn cả. Giữa lúc trời nắng chang chang, Hươu Sao mệt nhọc, nàng đến một gốc cây bên suối nằm vật vã, lần lượt sinh được một trăm con: năm mươi trai, năm mươi gái. Lũ con vừa đẻ ra đã kêu khóc đòi ăn, đòi uống. Từ mấy hôm không có giọt nước nào vào bụng nên bầu sữa của Ngu Cơ đã lép kẹp. Còn chồng nàng-chàng Cá Chép, thì từ khi lòng suối cạn khô, đã bỏ đi vùng vẫy những nơi sông cả, vũng sâu. Khi Cá Chép trở về nhìn thấy đàn con đói khát giữa lúc trời làm hạn hán kéo dài, có cơ chúng chết hết. Cá Chép bàn với vợ: “Nàng là Hươu Sao thích chạy nhảy trong rừng, ta là Cá Chép thích tung tăng dưới nước, lối sống không hợp nhau, âu chia đôi đàn con vậy…”. Nói rồi vợ chồng ngậm ngùi, từ biệt nhau. Chàng Cá Chép dẫn năm mươi con bơi thẳng ra miền cửa sông, ven biển lập ra dòng vua Áo Vàng, trấn giữ miền biển đông. Ấy là tổ tiên người Việt của Cầm. Nàng Hươu Sao dẫn con lên sinh sống trên miền đồi núi, rừng già lập ra dòng vua Áo Chàm trấn giữ miền đất núi. Nàng trị nước rất anh minh, trăm họ ai nấy đều vui sướng. Ấy là tổ tiên người Mường của Rạng… Đã mấy lần rồi, Cầm rủ Rạng về quê anh chơi. Rạng định rằng nếu biên giới yên ổn, thì mùa hè này, còn bẩy ngày phép nữa, anh sẽ vè thăm nhà Cầm. Cầm hẹn lúc ấy, Cầm sẽ chiết cho Rạng giống cây lòng đỏ trứng gà của nhà Cầm. Cây có quả to và ngon. Cầm nói, mùa quả chín trông đẹp như những trái tim vàng treo trước mắt. Quê Cầm ở bên con sông Châu Giang, một vùng quê trù phú có bãi đay xanh ngát bên sông; có hàng nhãn lồng quả to và ngon, mật cứ như ứa ra ngoài lớp vỏ mỏng. Cầm thường nói với Rạng, quê anh có xưởng dệt thảm đay, gần hai trăm cô gái trong làng qui tụ về đó. Người đẹp lại khéo tay, dệt ta tấm thảm hoa nổi, hoa chìm cứ tuơi roi rói trên lớp đay thơm... Cầm còn nói Rạng, quên anh có xưởng mộc đóng tủ chè, trong xưởng có nhiều ông thợ giỏi nghề chạm trổ cổ truyền. Trong con chuột, con chim các ông chạm gắn ở rèo tủ, chú mèo hoa vồ rồi mới biết đó là chuột gỗ. Suốt ngày người cả xóm nghe tiếng đục, tiếng chàng, tiếng bào gỗ, tiếng đổi vàng ăn cưa, vui lắm. Nhà Cầm ở bên trường cấp ba, trường đó năm nào cũng có học sinh giỏi đi thi toàn quốc về môn văn. Cầm học ở trường đó. Cho đến nay anh vẫn quý nhất và nhớ mãi cô giáo Kim Oanh vợ chú bộ đội quay phim (Cầm vẫn quen gọi thế) dậy môn sử ký. Tiếng cô giảng ngọt ngào và có sức truyền cảm lắm. Cầm mê nhất là những giờ được nghe cô kể chuyện về các anh hùng quân đội; chuyện ông cha ta đánh giặc giữ nước… Giờ đây ngủ trong chiến hào nhiều đêm Cầm vẫn mơ anh đang được ngồi nghe cô giáo giảng bài… Cầm nói với Rạng, nếu về thăm quê Cầm thì chắc Rạng sẽ thích lắm. Rạng muốn mua gì để làm kỷ niệm đưa lên bản Mường, Cầm sẽ tìm mua bằng được, sẽ đưa lên đến nơi cho Rạng… Trong giây phút đó, Cầm nhớ đến tất cả… Tiếng bà mẹ gọi Cầm, tiếng cô bạn học cùng lớp mà Cầm thường gửi cặp sách đưa về để anh đi đá bóng; tiếng anh em kể chuyện vui trong chiến hào; tiếng “cô giao liên vui tính” hót… Tiếng hát của cô Hoa, cô Vui: “Anh ở trong đêm nghe tiếng ru hời quê mẹ… Gửi tới anh khúc hát yêu thương…” sao tình cảm thế, ấm lòng thế… Tất cả đang quấn quýt xung quanh Cầm đây, quanh mảnh đất ở cửa ngõ Lao Cai này, Cầm và Rạng đang ôm súng nằm chờ giặc. Tất cả đang trông chờ các anh, đang thì thầm, đang thôi thúc, đang kêu gọi các anh.

Không chiếm được mỏm đồi nhỏ án ngữ đường vào thị xã, giặc bỏ. Chúng thúc quân tiến vòng sâu vào phía sau lưng: phía Phố Mới, Nhà Ga. Chúng cô lập mỏm đồi. Chúng thiết lập vòng vây xung quanh mỏm đồi. Chúng chõ loa từ ba phía lên gọi nheo nhéo: “Hỡi các anh bộ đội Việt Nam. Các anh đã bị vây chặt bốn phía. Các anh chống lại quân giải phóng Trung Quốc hùng mạnh chỉ như lấy cỏ non chống trời, như lấy chứng chim sẻ chọi với đá Thập Van Đại Sơn. Các anh nên ra hàng thì không những không bị trừng trị mà còn được các cấp chỉ huy quân giải phóng ban thưởng xứng đáng”(!).

Rạng nói với Cầm:

-Cầm thấy không, không làm gì được mình, thì chúng lại dở trò lừa phỉnh, dụ dỗ mình. Cầm ạ, nghe bọn giặc Bắc Kinh nói, mình lại nhớ ông bố mình có lần kể chuyện về người Mường ở vùng Giao Lão, Dựng Tú (Lam Sơn). Ở đó bà con đã tôn Lê Lợi, Lê Lai là Đạo Cham, (thủ lĩnh cầm đầu vùng Mường). Người Mường đã giúp lương thực nuôi quân, đào hào đắp lũi, xây căn cứ chống giặc Minh. Bao lần người Mường che chở Lê Lợi và nghĩa quân thoát khỏi những cuộc vây quét của giặc… Ông bố mình nói rằng: “Từ xưa tổ tiên người Mường đã dạy: đừng nghe lời vịt. Nghe lời vịt thì mất trứng, nghe lời gà thì mất vườn, nghe lời bọn giặc thì chỉ có mất nước thôi”. Đúng thế đấy Cầm nhỉ!

Phía chân núi, bọn giặc vẫn lải nhải kể chuyện đã tiến quân đến đâu, đã chiếm vùng đất nào. Và chúng bịa ra những đơn vị của ta tan rã… Trong chiến hào, Rạng xé vạt áo của anh băng vết thương cho Cầm. Bắp chân phải của Cầm đã sưng to lên. Máu chảy nhiều. Máu thấm đỏ cả một đám đất nơi ụ súng. Cầm bị mất nước. Đôi môi anh khô nẻ. Hai hố mắt trũng sâu. Nước da anh rám khô. Giọng anh nói như lạc đi. Rạng rất thương Cầm. Anh biết Cầm đã nén nhịn lắm. Cầm biết hai ngày nay rồi không còn gì để ăn nên anh cũng không kêu khát nữa. Anh biết rằng, nếu anh kêu chỉ làm Rạng thêm lo lắng mà thôi. Vì bếit tìm nước ở đâu trên mỏm đồi đạn cày xới và bốn bề giặc đang vây này. Rạng đặt tay lên vết thương Cầm, nóng ran và mạch máu giật mạnh. Rạng thương Cầm trào nước mắt. Rạng nhìn ra vùng đồi bị tên lửa đốt cháy đen, anh muốn tìm sợi dây “vú trâu” trong lòng có dòng nước ngọt; cây chuối rừng để lấy nõn, hay một nắm lá chua cho Cầm nhai để đỡ được cơn khát cháy cổ này. Nhưng xung quanh đều không có. Và hai ngày này rồi có còn gì để ăn nữa đâu. Rạng lại nhớ đến chuyện con chim “Đang Pang” kêu. Nhưng đào đâu ra củ mài. Thuốc kháng sinh cũng không có. Rạng hỏi Cầm:

-Cầm còn bao nhiêu đạn?

-Một băng và một quả lựu đạn.

-Mình còn một quả B.40, nửa băng AK và quả lựu đạn của cô tự vệ trao cho Cầm ạ. Tình hình này mình nghĩ rằng ta nên rút về tuyến chiến đấu thứ hai…

Cầm nhìn Rạng không nói, Rạng sợ Cầm hiểu nhầm ý định rút về của mình, nói thêm: -Cầm ạ, không phải mình sợ hy sinh mà tính chuyện chạy lui đâu. Ta đã chiến đấu kiên cường, nhưng vũ khí còn rất ít, lương thực không còn gì, thuốc men không có để giữ vết thương cho Cầm. Mình lo cho Cầm lắm. Có mình về, đơn vị sẽ tăng thêm sức chiến chiến đấu, anh em sẽ đưa Cầm đi cấp cứu. Vả lại ở đây ta đã nằm trong vòng vây của địch rồi. Cầm im lặng, rồi anh nói nhỏ:

-Cũng được, nhưng Rạng cứ để tôi ở lại đây. Tôi sẽ chặn giặc. Rạng để lại cho tôi quả lựu đạn nữa.

Đã hiểu ý Cầm, Rạng nghiêm giọng:

-Không. Mình là tiểu đội trưởng. Đồng chí phải tuân lệnh mình mà. Mình sẽ cõng Cầm ra khỏi vòng vây của giặc.

-Rạng ạ, tôi đã bị thương nặng.

-Không, mình không thể bỏ đồng chí được. Chờ trời tối, sương xuống dầy hơn tý nữa, ta sẽ đi mà.

-Rạng ơi-giọng Cầm nhỏ dần-Rạng nghe tôi. Tôi đã bị thương, tôi ở lại chặn giặc. Nếu cần, tôi sẽ hút giặc về phía tôi để Rạng mở được đường ra. Có tôi đi, Rạng sẽ bị vướng. Biết đâu lại cả hai… Chi bằng mình tôi chịu. Rạng về với đơn vị, về với anh em chiến đấu. Rạng chuyển lời tôi…

-Không được đâu Cầm ạ. Mình còn thì Cầm còn. Cầm đừng nghĩ như thế… -Rạng nên nghe tôi.

Bàn tay Rạng vẫn để nguyên trên vòng băng vết thương của Cầm, Máu vẫn chảy nhiều. Vạt áo của Rạng xé ra băng, máu đã thấm đẫm. Rạng thoáng thấy trên vành môi khô cháy tái xám của Cầm như đang run lên. Rạng lo cho Cầm lắm. Đói. Kiệt sức. Nhưng nếu như chia sẻ được dòng máu trong cơ thể mình cho Cầm; nếu như san sẻ phần sức lực còn lại của mình cho Cầm được, Rạng sẽ tự nguyện, Rạng nhìn thẳng vào đôi mắt của Cầm:

-Cầm! Tôi nhắc lại. Tôi còn thì Cầm còn. Tôi không thể bỏ Cầm ở lại đây. Tôi sẽ cõng Cầm về đơn vị. Chừng mấy giờ rồi Cầm?-Rạng trùm chiếc khăn len màu ghi đá lên đầu Cầm cho anh được ấm hơn.

Nghe Rạng hỏi giờ, Cầm nhìn Rạng không nói. “Giá bây giờ có một cái đồng hồ”, bất giác Rạng lại nhớ về câu chuyện chiếc đồng hồ. Ấy là vào dạo cuối năm 1978, ngày bọn giặc Bắc Kinh dựng ra vụ “nạn kiều”. Chúng tung bọn thám báo, gián điệp sang đe dọa, xúi dục bà con người Hoa gây ra nhiều điều rắc rối về an ninh chính trị cho ta ở cái thị xã biên giới này. Ở đây, bà con người Hoa đã bao đời sinh sống làm ăn yên ổn với nhân dân ta. Một số bà con sang đây để tìm đường sống từ cuối thời nhà Minh và chế độ phong kiến Mãn Thanh. Đợt hai là sau cuộc nông dân khởi nghĩa (Thái bình thiên quốc) bị thất bại, vào những năm 1860. Bọn phong kiến đàn áp, thẳng tay chém giết nên họ kéo nhau sang ta tránh nạn. Rồi nữa đợt ba, họ sang đây vào đầu thế kỷ này, những năm 1950 trở về trước: Vào thời kỳ chiến tranh Trung Nhật (1935-1945); vào thời kỳ Trung Quốc nội chiến 1945-1949. Nhất là năm 1949, khi Trung Quốc giải phóng lục địa, bọn tàn quân Tưởng Giới Thạch tràn sang đây, chúng kéo theo cả bầu đoàn thê tử… Ở thị xã Lao Cai này, có dòng họ đã sang ta từ mười lăm đến mười tám đời, có dòng họ sang mười ba đời, có dòng họ mới sang ta một đời. Đó là lớp người chạy sang tránh đại loạn cách mạng văn hóa những năm 1966-1970. Họ sang nước ta cũng có nhiều lý do, mục đích khác nhau: làm ăn sinh sống, trốn tránh tội ác và không ít tên là bọn cầm đầu, hoặc tay chân bọn phản cách mạng, thổ phỉ có sự chỉ đạo của chính quyền Trung Quốc. Bọn này vẫn liên lạc bí mật sang bên kia biên giới. Từ trước tới nay, không một vụ thổ phỉ bạo loạn nào, không một vụ lộn xộn nào về chính trị gây rối chống chính quyền ta ở đất Lao Cai này và vùng núi các huyện xugn quanh như Pha Long, Mường Khương, Bát Xát,… lại không có bàn tay của bọn người Hoa làm nòng cốt. Và nguy hiểm hơn nữa là bọn gián điệp được chúng cài cắm lâu dài ở đất ta. Nhiều người trong số họ mang tâm trạng sống theo thời, tuỳ lúc. Một số thì xử sự bội bạc với người Việt Nam và đất nước Việt Nam đã từng đùm bọc cưu mang họ những khi họ gặp hoạn nạn. Nên cuối năm 1978 khi bị bọn giặc Bắc Kinh kích động thì họ nghe theo. Họ kéo nhau đông nghìn nghịt có hàng nghìn người, bê cả tủ cả giường, dắt cả chó cả lợn, đào cả mồ mả ông cha bọc trong bao tải khiêng ra đầu cầu Hồ Kiều đòi về Tổ quốc vĩ đại! Số chưa kịp đi thì đập phá nhà cửa, hò hết gây rối trị an trong các phố xá Lao Cai. Ngày ấy, Rạng được phân công làm nhiệm vụ giữ gìn an ninh vùng đầu cầu. Hàng ngày, Rạng và anh em ta giúp đỡ bà con thật sự muốn về sống bên ấy, và cũng hết lòng giúp đỡ bà con muốn ở lại sống hữu nghị trong tình nghĩa anh em lâu đời với nhân dân ta, theo đường lối nhân đạo đúng đắn của Đảng ta; nhưng cũng thật sự chuyên chính với những tên có tội ác gây rối trị an, xúi dục bà con làm điều xấu. Có một hôm, giữa đêm khuya, thảng thốt tiếng muông kêu, sương già, sương non rơi ướt áo, Rạng gác ở bờ sông Nậm Thi. Bỗng anh nghe có tiếng động nhẹ trên mặt nước sông. Rạng nằm rạp xuống bên bờ sông. Anh lấy mặt phẳng dòng sông để làm chuẩn quan sát. Lát sau, từ chỗ mặt nước sông động đậy đó có hai chấm đen nhô lên. Chúng đứng yên một lúc nghe ngóng. Thấy yên tĩnh, chúng lội vào bờ. Và, tiếng sột soạt nổi lên. Chúng mở gói ny-lông. Rạng nằm yên quan sát. Chúng lấy quần áo ra mặc vào, lấy mũ bông ra đội và đi giầy vải. Chúng tìm lối đi lên đường “Hữu Nghị”. Rạng bấm đèn pin vào mặt chúng và quát to:

-Đứng lại-Tiếng mở khoá nòng súng của Rạng làm xáo động màn đêm yên tĩnh. Hai bóng đen từ sông vừa lội lên đã “chững chạc” trong những bộ quân phục chỉnh tề của “anh bộ đội”. -Giơ tay lên. Các anh đã vi phạm chủ quyền của nước Việt Nam. -Xin anh, chúng em dại dột.

-Các anh đã phạm tội giả mạo bộ đội. -Chúng em xin chịu tội.

Ánh đèn xanh vẫn chiếu thẳng vào mặt chúng. Rạng đã nhận ra chúng rồi. Tên Mã Xìn và tên Chu Phính. Chúng là những tên người Hoa ở Phố Chợ thị xã Lao Cai. Hai hôm trước đây, chúng đã gây rối và xúi dục người xấu hành hung bộ đội ta rồi chạy sang bên kia. Nay chúng mò về định gây tội ác nữa. Tên Mã Xìn lết đến quỳ sụp dưới chân Rạng:

-Em xin anh tha cho, chúng em có món quà nhỏ-Nó vội đặt dưới chân Rạng một gói to. Nó bảo trong đó có 10.000 đồng, hai chiếc nhẫn vàng và hai đồng hồ tự động loại tốt của Nhật-Anh nhận rồi tha cho chúng em. Chúng em sẽ bơi ngay về bên kia sông. Như thế anh vẫn giữ được kín, không ai biết chuyện gì mà chúng em cũng được trót lọt. Sau này hai nước có xảy ra xung đột gì, chúng em thề rằng sẽ nhớ đến anh…

Tên Chu Phình nói thêm:

-Xin anh mở rộng lượng hồng ân cho. Về bên ấy, chúng em không dám quên anh. -Im ngay, tôi là chiến sĩ biên phòng Việt Nam. Chúng tôi không làm cái trò bẩn thỉu đó. Các anh bị bắt. Chống lệnh, tôi nổ súng…

Đêm. Sương muối càng dầy hơn. Rét lắm. Xa xa lửa từ các đám cháy nhà, cháy phố, cháy kho; lửa đốt các nhà máy, các cửa hàng, các trại chăn nuôi, trại trẻ; lửa từ nơi có quân giặc tràn tới chiếm ở, lập loè trong sương. Thỉnh thoảng ở các đám cháy đó có tiếng nổ lốp đốp của mắt tre, của chum vại, của các loại đồ dùng gia đình. Và cũng từ đám cháy đó có tiếng lợn hét vang đêm, tiếng người kêu thất thanh nghe rùng rợn. Trong gió lạnh, nồng nặc mùi khét của lúa gạo bị cháy; mùi tanh lợm của xác súc vật bị lửa thiêu lẫn với mùi khét lẹt của thuốc súng. Cả thị xã Lao Cai chìm trong sự chết chóc và khói lửa của lũ giặc Bắc Kinh. Thỉnh thoảng có vài tràng súng máy rồ lên như điên loạn; có dăm quả đạn pháo nổ vu vơ làm dấy lên những đám cháy mới… Rạng buộc lại cái khăn len trùm đầu cho Cầm. Anh xé nốt ống quần dài còn lại quấn chặt vết thương cho Cầm và cũng để lúc anh đi cho đỡ vướng. Rạng cõng xốc Cầm lên lưng. Vai anh vác khẩu B.40. Trước ngực anh đeo khẩu AK, đạn đã lên nòng. Quả lựu đạn duy nhất còn lại là của cô Lan tự vệ trao cho, anh mở nắp, để sẵn vòng dây kíp nổ… Rạng dò dẫm từng bước đi xuống dốc đồi. Rạng tránh các hố pháo, tránh các gốc cây đổ, tránh các cành cây để chân bị thương của Cầm không va vào. Rạng vừa đi vừa nghe ngóng. Chốc chốc anh dừng lại để nghiêng ngó, quan sát phía trước. Ba ngày nay, Rạng ở trên trận địa, anh không biết rõ tình hình địch ở dưới này. Anh không biết rõ địch đã chiếm những đâu, chúng cụm lại trong đêm ở chỗ nào. Rạng nghe tiếng súng tiểu liên, tiếng súng trường, tiếng lựu đạn nổ khắp nơi trong thị xã, nổ dậy lên khắp các khu phố, anh đoán rằng có lẽ ta đang giành giật với địch từng mái nhà, từng góc phố. Như thế có nghĩa là kẻ địch đã tràn vào thị xã và đến được nhiều nơi rồi. Anh thở hổn hển, có lúc mắt hoa lên. Rạng loạng choạng. Anh dừng lại lấy sức rồi lại lần từng bước, bước đi. Đã hai hôm nay anh không ăn, không uống không đi giải, không chợp mắt… mắt anh lúc nào cũng nóng bừng vì căng thẳng. Thế mà giờ đây, anh không hiểu vì sao anh lại có một sức lực dư thừa và sự tỉnh táo để chịu đựng được như thế. Rồi lúc này còn cõng được cả Cầm, vác cả súng đi trong đêm. Cầm nóng hôi hổi như một khối than đỏ trên lưng Rạng. Cầm đã lên cơn sốt từ chiều. Máu ở vết thương của Cầm chảy xuống ướt chân anh.

Cầm nói nhỏ vào tai Rạng:

-Rạng à! Rạng để tôi lại đây thôi, Rạng về nhanh với đơn vị. Tôi cần một quả lựu đạn. Tôi sẽ đổi năm, bẩy tên giặc.

-Không! Ta sẽ về được với anh em. Cầm đừng nghĩ thế. -Tôi bị thương rồi. Tôi chỉ làm khổ anh em thôi, làm khổ Rạng thôi…

Một loạt phát của giặc từ bên kia sông bắn sang nổ ùng oàng ở phía Kim Tân cắt ngang lời nói của Cầm. Lửa loá sáng. Lại thêm mấy nóc nhà nữa bốc cháy. Ánh lửa chấp chới trong đêm. Rạng vội ngồi sụp xuống sau bờ lau mé đường sắt. Anh tận dụng ánh lửa để quan sát phía trước. Bỗng Rạng kéo Cầm nằm rạp xuống, Rạng đã nghe ở phía trường cấp hai Vạn Hoà có tiếng bọn giặc í ới gọi nhau. Rạng ghé vào tai Cầm: “Có địch gần lắm rồi”. Rạng dìu Cầm bò xuống phía bờ lau bên đường sắt. Phía ấy rất rậm cỏ. Để Cầm nằm đó, Rạng bò đi tìm chỗ an toàn cho Cầm nằm. Tìm được rồi. Anh đưa Cầm vào trong một cái cống thoát nước xuyên lòng đường. Rạng vơ mấy cây lau bị đạn phạt đứt che cửa cống lại. Rạng nói với Cầm: -Nằm im nhé. Cầm đưa khẩu AK cho mình. Cậu gác chân lên vòng cống đẻ máu đỡ chảy. Không đợi Cầm trả lời, Rạng vứt cả mũ bông đang đội trên đầu lại cho Cầm, anh ôm khẩu B.40 và cắp tiểu liên bò theo dọc mé đường sắt. Rạng cố bò nhanh ra xa miệng cống. Ở thị xã Lao Cai này, bọn giặc Bắc Kinh ban ngày lùng sục vào từng phố, từng nhà để cướp phá, bắn giết, vơ vét không từ một thứ gì. Chúng lấy từ quần đùi, áo lót đã nhàu cũ của phụ nữ, của trẻ em cho đến chai nước mắm nấu dở, lọ tương ớt đã vơi, cái xoong sứt quai, cái thìa vẹt lưỡi. Cái màn rách, cái vỏ chăn vá… chúng cũng vơ bỏ vào bai tải. Cái ghế ngồi, cái giường mọt chúng cũng tháo ra bó lại chất lên lưng ngựa đưa về Tổ quốc Trung Hoa vĩ đại (!). Bà con ở thị xã Lao Cai đã nói rằng, từ xưa đến nay bọn giặc cướp nước nào cũng đều độc ác, cũng đáng nguyền rủa cả, nhưng không có bọn giặc nào lại bẩn thiểu, lại đê tiện như lũ giặc bành trướng Bắc Kinh này. Chúng còn độc ác, đê tiện và bẩn thiểu vào loại bậc thày bọn thổ phỉ đi cướp thắng cố ở các phiên chợ miền núi…

Nhưng ban đêm thì chúng co về ẩn trong các ngách hầm khoét lõm vào vệ đường. Giờ đây bọn giặc ẩn ngách hầm ở dọc đường mạn trường học Vạn Hoà chắc đã nhìn thấy Rạng qua ánh lửa của các đám cháy. Chúng í ới gọi nhau. Chúng bắn lên trời hai phát pháo sáng để xác định mục tiêu. Rồi, đạn súng trung liên chúng bắn như đổ dồn về phía Rạng. Rạng cố bò xa chỗ cống thoát nước nơi Cầm đang nằm. Cầm bò ra sát miệng cống, anh vạch mấy cây lau gẫy nhìn ra. Cầm thấy những luồng đạn kẻ lửa bay chíu chíu đan trên mặt đường. Đạn va vào bờ đá loé lên từng chùm lửa. Bọn giặc chiếu đèn đến. Từ phía sau, Cầm nhìn rõ Rạng vẫn nằm im. Bọn giặc cũng đã nhìn rõ anh rồi. Chúng đông lắm. Còn nghe rõ bọn chúng hò hét. Bọn chúng thổi kèn tý toe. Có lẽ chúng báo động chiến đấu. Tất cả bọn ẩn trong các ngách hầm bên vệ đường đều nháo nhác chạy ra. Chúng lại bắn mấy loạt súng máy nữa về phía Rạng. Lợi dụng bóng tối, Rạng cắp súng lăn xuống rãnh nước bên vệ đường. Từ trong đám giặc ở phía trường Vạn Hoà có tiếng nheo nhéo:

-Chản chồ! Chản chồ! (Đứng lại! Đứng lại!) -Thải xâu! Thải xâu! (Giơ tay! Giơ tay!)

Rồi lũ giặc cắp súng chạy ùa về phía Rạng. Cầm nhìn thấy rõ khoảng khắc ấy Rạng chồm dậy. Anh quì chân vào mép đường. Anh lia cả băng súng AK về phía giặc. Chúng ngã xuống. Chúng nhốn nháo kêy hét hỗn loạn. Chúng đạp lên nhau chạy lùi trở lại. Rồi chúng lại bắn như đổ đạn về phía mé đường nơi Rạng vừa chồm dậy. Nhưng lúc ấy thì Rạng đã chạy lên nằm chen vào trong số xác giặc vừa ngã xuống. Bọn giặc bắn dữ dội. Chúng bắn đủ loại súng bộ binh chúng có. Chúng bắn chừng 5 phút. Thấy không có sự phản ứng, chúng ngừng bắn. Rồi bỗng có tiếng con gái nói eo éo từ phía lũ giặc:

-Chú bộ đội Việt Nam! Chú bị vây rồi. Chú ra hiệu hàng đi, chú sẽ được sống. Quân giải phóng Trung Quốc hùng mạnh sẽ đối xử tốt với chú-Vẫn tiếng đứa con gái ấy nhắc lại hai ba lần câu nói đó. Thấy im lặng, lũ giặc hô nhau xô ra. Lần này chúng chiếu đèn sán về mé đường nơi ban nãy Rạng nấp. Bỗng từ đám xác giặc chết, Rạng nhổm cao. Một luồng lửa phụt ra. Quả B.40 đỏ lừ từ phía anh bay vào nổ đanh ở phía giặc trong trường Vạn Hoà. Chúng lại hét lên, lại xô nhau chạy nháo nhác. Chúng lùi lại phía mé trường. Rồi chúng lại bắn về phía Rạng. Im tiếng súng, tiếng đứa con gái từ phía giặc lại eo éo cất lên:

-Chú bộ đội Việt Nam. Chú đừng dại dột, đừng chiến đấu tuyệt vọng. Quân giải phóng hùng mạnh đã vây chặn chú cả bốn phía rồi. Chú như cá trong lưới, như chim trong lồng. Chú hàng đi…

Rạng vẫn nằm im giữa những xác giặc chết. Chúng chưa phát hiện ra chỗ mới của anh.

Trong lòng cống, Cầm thấy mặt mình nóng bừng lên. Rồi cả người cũng nóng bừng bừng lên. Anh cảm thấy mình như không bị thương, không đau đớn gì hết. Người anh run lên. Không phải vì sợ hãi, mà vì căm tức lũ giặc, vì lo lắng cho Rạng, vì thương Rạng phải đơn độc chống chọi với lũ giặc có đến hàng trăm thằng. Anh muốn xông ra lắm. Anh nghĩ nếu xông ra, mình sẽ vòng từ phía sau Vạn Hoà tới, mình sẽ bắn xối xả vào lũ giặc để phối hợp với Rạng, để mờ đường cho Rạng… Nhưng giờ đây, trong tay anh không còn gì nữa ngoài con dao găm đeo bên mình. Trong giây lát, Cầm tự trách mình. Sao mình lại không kiên quyết ngăn Rạng lại từ trên ấy. Nếu nghe mình, Rạng cứ để mình nằm lại ở trận địa thì đâu đến nỗi lâm vào thế hiểm nghèo này. Có phải vì mình không? Có phải vì cái vết thương của thằng Cầm khốn khổ này không mà dẫn Rạng đến cảnh này. Rạng đã hết lòng, hết sức vì mình như thế. Giờ đây mình làm được gì để hỗ trợ chiến đấu với Rạng, cứu Rạng. Cầm cắn nát cây lau bắc qua cửa cống ngang tầm miệng lúc nào không biết. Cầm lại trách Rạng. Sao Rạng lại không nghe mình. Rạng không tính được tình huống đang ở trong vòng vây của giặc. Bây giờ biết làm thế nào, Rạng ơi! Nếu như mình hy sinh đổi lấy nắm, bảy mạng giặc vì mình đã mất sức chiến đấu rồi, còn được. Đằng này, Rạng hy sinh giữa lúc cuộc chiến đấu mới bắt đầu thì… Bỗng chúng quét đèn sáng về phía Rạng. Chúng soi, tìm. Thấy yên lặng, tưởng Rạng đã trúng đạn, lần này bọn giặc thận trọng, dò dẫm, lom khom đi tới. Chờ chúng đến gần, Rạng tung quả lựu đạn cuối cùng ra. Tiếng nổ đinh tai, bóng giặc đổ xuống trong chớp lửa. Trong lòng cống, Cầm biết đây là quả lựu đạn cuối cùng của Rạng. Quả lựu đạn mà cô tự vệ nhà máy có tên là Lan đã trao cho Rạng từ trên đồi… Rồi Cầm nhìn thấy Rạng bật dây, Rạng cầm khẩu AK giương lên xông thẳng vào đám giặc đang nhốn nháo. Chúng bủa vây lấy anh. Đèn pha, đèn pin chúng dồn cả vào phía anh. Chúng bắt được anh. Chúng hò reo. Bốn năm chiếc đèn pin sáng xanh của chúng soi vào mặt Rạng.

Cầm nhìn rõ bóng một đứa con gái từ trong đám giặc bước về phía Rạng. Mụ cầm lấy cánh tay của Rạng. Giọng mụ uốn éo:

-Thưa chú bộ đội Việt Nam. Quân giải phóng Trung Quốc khâm phục tinh thần quả cảm của chú. Giờ đây chú đã bị bắt. Mặc dù chũ đã gây tổn thất nhiều cho quân giải phóng, nhưng quân giải phóng không giết chú mà chỉ yêu cầu chú khai chú ở đơn vị nào. Chú là bộ đội chính qui hay là quân địa phương…

Rạng vẫn đứng im. Đứa con gái đưa bàn tay đeo găng trắng phủi nhẹ bụi trêm vai áo lấm láp của Rạng. Nó kéo lại cổ áo của Rạng cho ngay ngắn. Nó khoác chiếc áo mưa lên người Rạng. Rồi vẫn cái giọng uốn éo ấy-Lần này thì Cầm để ý nghe, vì anh cảm thấy cái giọng nói ấy sao quen quen. Cái giọng mà anh như đã nghe thấy ở đâu rồi:

-Thưa chú bộ đội Việt Nam. Quân giải phóng rất nhân đạo. Chú nói đầy đủ đi, chú sẽ được đưa về thăm Bắc Kinh. Chú sẽ được phong chức cao. Nếu chú cộng tác với quân giải phóng, chú sẽ được sung sướng. Chú sẽ là vị chỉ huy ở vùng Lao Cai này…

Rạng nhìn trừng trừng vào mặt đứa con gái. A, Rạng đã nhận ra mặt nó rồi. Đúng mặt nó rồi, cái mặt bầu bầu như mặt thớt, đôi lông mày tỉa còn bằng sợi chỉ đen và mái tóc thì cắt ngắn ngang vai. Nó không nhận ra Rạng. Có lẽ vì mặt anh nhem nhuốc khói đạn, bùn đất và hốc hác qua mấy ngày chiến đấu. Áo anh lại rách nát, quần cụt cả hai ống và máu từ vết thương của Cầm thấm đỏ cả quần áo. Nó không nhận ra càng có lợi. Rạng nghĩ vậy. Nó là con Trịnh Bảo Ngọc. Mười lăm năm nay nó làm phiên dịch cho đồn công an biên phòng Hà Khẩu, bên kia cầu Hồ Kiều. Mới đây nghe các đồng chí trinh sát biên phòng nói rằng, bề ngoài nó là phiên dịch, là người của Hải quan Trung Quốc kiểm tra hàng hoá của khách qua lại cầu Hồ Kiều, nhưng chính nó là con tình báo, ngầm chỉ huy lưới gián điệp Trung Quốc cài cắm người sang nước ta. Và, nó là một trong những tên đầu sỏ bầy ra nhiều trò gian giảo gây rắc rối cho ta trong việc chúng dựng nên vụ “nạn kiều” ở vùng Lao Cai này. Nó khéo giấu mặt và đã leo từ con phiên dịch nhãi ranh lên đến mụ trung tá chỉ huy mạng lưới tình báo! Trước đây, lúc hai nước còn hữu hảo, những ngày lễ, ngày tết, ngày vui của hai bên chúng mời anh em ta sang chơi. Đội trưởng Tăng sang, Rạng sang, Cầm sang… Chính con Trịnh Bảo Ngọc này đã ra tận giữa cầu Hồ Kiều đón. Nó có động tác giang rộng hai tay thơm nức nước hoa ra niềm nở bắt thật chặt. Khi vào nhà, nó trọng vòng rót rượu Mao Đài mời uống, mở thuốc lá Đại Tiền Môn mời hút. Nó ân cần đến chí thiết. Nó hỏi han từng người về gia đình, vợ con, về quên quán và những công việc làm… Nó có tài dò biết cho được ai thích món hàng gì bên ấy, đắt mấy, ở tận đâu nó cũng tìm bằng được để đưa về tặng. Đôi mắt dài đuôi, sắc và đen lay láy nom khôn ngoan đến ranh mãnh nhìn ai cũng như đắm đuối, say mê, như sẵn sàng san cửa sẻ nhà cho họ, như điều đó thường nói ở cửa miệng với anh em ta: bên này là hậu phương lớn, bên này là chỗ dựa vững chắc cho các bạn, bên này sẽ sẵn sàng chết vì các bạn (!)… Các bạn Việt Nam và bên này là một. Rạng nhhớ có lần bên chúng mời các chiến sĩ biên phòng ta sang xem phim, nó kéo ghế mời Rạng ngồi gần nó. Nó chỉ lên hình ảnh trong bộ phim chúng nó chiếu “Giúp Việt chống Mỹ”, rồi ghé vào tai Rạng nói nho nhỏ: “Trông chúng tôi và các bạn rất giống nhau, giống nhiều lắm. Đúng chúng ta là anh em chí thiết như Mao chủ tịch nói mà. Chúng ta gần gũi nhau như môi với răng, gắn bó như keo với sơn. Đồng chí chiến sĩ biên phòng Việt Nam thân mến ạ (!)”. Rồi nó cũng vuốt nhẹ lên vai áo Rạng như thế này. Sự khôn khéo đến gian giảo như thế, nó hòng che mắt ta. Những lần đội trưởng Tăng sang, Rạng sang, anh em ta sang nó “ân tình” như thế và lúc về, nó đều tiễn ra tận giữa cầu Hồ Kiều. Lần nào cũng vậy, nó đều trao cho mỗi người một hói hạt hướng dương rang thơm giòn, ăn rồi cứ nhớ mãi hương vị ấy! Những lần gặp sau này, khi quan hệ hai bên căng thẳng thì lại chính nó trở mặt như trở bàn tay. Lần ấy dạo tháng 10 năm 1978, chúng bắn sang đất ta, ta gọi đồn trưởng biên phòng bên ấy sang để đấu tranh đòi chúng chấm dứt. Con cáo cái này cũng sang với tên đồn trưởng. Nó đóng vai trò phiên dịch. Nhưng chính là đạo diễn và uốn nắn những lời lẽ của thằng đồn trưởng khi nó nói với ta. Thế là mang tiếng đồn trưởng biên phòng nói, nhưng chính ra là “mụ chủ tình báo Trịnh Bảo Ngọc” nói. “Lúc ta mở rượu Lúa mới ra mời, tên đồn trưởng biên phòng bên ấy đưa tay ra toan cầm lấy chén thì Trịnh đã ngăn khéo lại.

Nó tuơi cười rất lịch sự nói với ta và lừ mắt cho tên đồn trưởng: ấy, đồng chí đồn trưởng của chúng tôi còn trẻ lắm, mới ra trường, không quen uống rượu đâu”.

Tên đồn trưởng đặt ngay chén rượu xuống, mặt nó tái xám. Nụ cười trên môi nó khựng lại, tắt ngay rồi như mếu. Từ đó Rạng không thấy tên đồn trưởng này xuất hiện nữa. Còn lần mới đây, chỉ trước tết mấy hôm thôi, bọn thám báo bên ấy sang bắt cóc một chiến sĩ của ta ở đồn biên phòng Na Lốc. Đội trưởng Tăng và Rạng sang đồn Hà Khẩu đấu tranh. Chính con Trịnh này đã xua tay không tiếp. Mặt nó bì bì. Nó nói: “Đợi chỉ thị của cấp trên”. Nó đóng sầm cửa lại rồi đi ra đầu cầu, ra hiệu cho bọn lính nổi kèn báo động. Đôi tay nó, đôi tay đã từng giang rộng bắt chặt tay Rạng một cách trọng vọng, nâng chén rượu Mao Đào mời Rạng, trao cho Rạng gói hạt hướng dương, và nay cũng chính đôi tay đó lại khoác lên vai Rạng chiếc áo che mưa… Rạng rung mạnh đôi vai. Chiếc áo rơi xuống đất. Nó lại nhặt lên, lại khoác lên vai Rạng. Nó nói, giọng mơn trớn, mồi chài:

-Thưa chú-Xin nói lại để chú biết rằng, quân giải phóng Trung Quốc rất khâm phục tinh thần quả cảm của chú. Nhưng giờ chú đã bị bắt. Quân giải phóng của Mao chủ tịch rất nhân đạo sẽ không giết chú nhưng nói cho chú biết rằng, một ngàn một triệu người Trung Quốc không bao giờ chịu thua Việt Nam! Việt Nam lo hết đạn, chứ Trung Quốc không sợ hết người! Quân giải phóng yêu cầu chú khai báo rõ ràng. Nếu chú thực lòng cộng tác, chú sẽ sung sướng, sẽ được phong chức cao. Chú suy nghĩ đi…

-Câm đi!-Rạng hét lên. Con Trịnh giật thót mình lùi ra một bước-Mày nói lại với bọn cướp nước kia rằng-Rạng chỉ ra xung quanh-Tao là chiến sĩ quân đội Việt Nam. Tao không hề biết hàng lũ giặc. Nghe rõ chưa?-Rạng nhìn thẳng vào mặt nó.

Tên giặc có vóc người cao lớn đeo súng ngắn quay lại. Nó nói với Trịnh một tràng dài. Rồi Trịnh kéo một thằng béo lùn mặc áo dạ tím than, đội mũ dạ, chân đi ủng đến đầu gối ra một phía bàn gì với nhau. Rạng nhìn theo tên mặc áo dạ tím đó. Anh ngờ ngờ nó. Và rồi anh cũng đã nhận ra mặt nó. Nó chính là thằng Mã Xìn ở Phố Chợ Lao Cai, nó gây tội ác rồi chạy về bên kia. Nó không nhận ra anh vì hôm anh bắt nó trong đêm. Còn hôm nó ở trong nhà giam, anh đã đến bí mật nhìn nó để nhận dạng. Và nó thì không nhìn thấy anh. Nhưng rồi do một sơ xuất của chiến sĩ canh giữ, nó đã trốn nhà giam chạy về bên ấy. Nay nó lại sang với lũ giặc để gây tai hoạ. Con Trịnh với thằng Mã Xìn thì thầm với nhau một lúc rồi Trịnh quay lại phía Rạng: -Thưa chú! Chú đừng nổi nóng vô ích. Chú đừng chết phí hoài khi tuổi còn rất trẻ. Sức lực và tài năng như chú sẽ xứng đáng với cương vị người chỉ huy to. Chỉ cần chú nói hết những điều quân giải phóng cần biết, chú sẽ được thoả mãn mọi yêu cầu trong cuộc sống. -Quân cướp nước-Rạng quát to-Hãy cút về bên kia. Mày nói với tất cả bọn cướp nước rằng hãy cút ngay về bên kia biên giới-Rạng chỉ thẳng tay vào mặt lũ giặc đứng xung quanh. Chúng vội lùi dạt ra. Hai mắt Rạng nhìn như hai chớp lửa-Đây là đất nước Việt Nam. Chúng mày đừng dở giọng giả nhân, giả nghĩa đối với chúng tao!…

Bỗng tên chỉ huy xông tới. Nó nhìn thẳng vào mặt Rạng. Mắt Rạng mở to. Anh trừng trừng nhìn nó. Đôi mắt anh vẫn như hai chớp lửa. Như sợ hãi cái nhìn ấy, sợ hãi ánh mắt ấy, nó lùi lại. Nó biết rằng không thể khuất phục được con người như Rạng, nó hét lên một tiếng gì nghe man rợ như tiếng thú đói. Nó rút con dao găm ra, nhảy xổ tới đâm phầm phập vào mắt Rạng. Nhưng vẫn không cắt được lời hô vang đất núi của Rạng: “Bọn giặc bành trướng cút hết về nước!”. Nằm trong lòng cống, Cầm nghe, Cầm chứng kiến tất cả. Anh đau đớn hệt như lưỡi dao của bọn giặc đâm trúng vào mắt anh… Mấy lần anh vùng dậy nhưng đều bị ngã gục. Giữa lúc ấy, bỗng Cầm nhớ tới một điều gì, nhớ tới một bài sử ký mà Cầm đã học từ hồi cấp I. Bài học nói về người anh hùng trong thời kỳ dân tộc ta chống giặc phương Bắc.

… Trong trận Mà Trò bên bờ sông Hồng, quân ta anh dũng chặn đường tiến quân của giặc Nguyên. Bảo nghĩa vương Trần Bình Trọng sa vào tay giặc. Kẻ thù tìm hết cách dò hỏi tình hình quân ta. Chúng dưa nhiều vàng bạc, châu báu, gái đẹp ra dụ dỗ, ông vẫn không thèm. Giặc hỏi ông có muốn làm vương đất Bắc không? Ông lớn tiếng quát vào mặt chúng: “Ta thà làm ma nước Nam, chứ không thèm làm vương đất Bắc!”. Và, không dụ dỗ, mua chuộc được Trần Bình Trọng, giặc đã giết ông.

Chuyện đó xảy ra vào giờ ngọ ngày 29 tháng giêng năm Ất Dậu (26-2-1285). Nhớ đến câu chuyện đó, Cầm lại nghĩ đến Rạng. Rạng thật xứng đáng là con cháu vị anh hùng ấy. Và lũ giặc Bắc Kinh kia cũng chính là nòi giống của giặc Nguyên man rợ, độc ác cướp nước ta thuở nào.

Cầm nhắm mắt lại. Anh cắn chặt răng! Làm sao mà cầm lòng, mà chịu được khi nhìn thấy kẻ thù hành hạ đồng đội của mình. Cầm ước ao có một khẩu súng hay một quả lựu đạn anh sẽ lăn xả vào kẻ thù. Anh sẽ hy sinh để cứu Rạng. Anh cứ nghĩ vì anh mà Rạng làm cảnh này. Bên ngoài, giữa vòng vây của giặc, giọng Rạng vẫn sang sảng: “Quân giặc cướp nước. Quân da mãn…”.

Tên chỉ huy giặc, rồi tên giặc mặc áo dạ đen xô tới. Chúng rút dao đâm vào mắt Rạng. Rạng loạng choạng, anh ngã khuỵ xuống, máu ở mắt anh vọt ra. Năm, sáu ánh đèn pin của giặc rọi vào anh. Ánh đèn pha dọi vào anh. Rạng đau đớn. Nhưng tiếng anh vẫn vang vọng: “Đả… đảo bọn giặc Bắc Kinh…”. Lũ giặc hò hét. Chúng nói lên những tiếng gì như tiếng của loài thú dữ. Chúng dùng lưỡi lê đâm, dùng dao chém vào người Rạng. Chúng chặt nát thi thể Rạng… Gần sáng, trời biên giới bắt đầu đổ mưa phùn. Đêm ấy đất Lao Cai rất lạnh. Những đám cháy ở các nhà, các phố, các ngõ xóm đã tàn dần. Các đỉnh núi cao xung quanh mây sương phủ dày như bọc chóp trắng. Biêt đã bị lộ vị trí trú quân, sợ ta tập kích nên khi giết Rạng xong, bọn giặc vội vã bỏ trường Vạn Hoà. Chúng mang cả xác lính chết và bọn bị thương chuồn xuống mạn dưới.

Cầm bò ra mé cửa cống nghe ngóng. Cầm không còn cảm thất rét, không còn cảm thất mưa gió gì nữa. Người anh nóng bừng lên. Xung quanh anh đất trời, núi non đều như nóng bừng lên. Trước mắt anh những vòng tròn đỏ, vàng, xanh, tím cứ quay cuồng, quay cuồng bay tua tủa, rồi cơ man nào là đom đóm toả quanh anh. Trên đầu anh và ngay dưới đất, mảnh đất nơi anh đang nằm đây lửa cháy rừng rực. Bốn phía đều sáng bừng lên, sáng đến loá mắt, rồi đột ngột đen xỉn lại. Và bão, và gió, và cơn lốc nữa từ đâu tràn về dâng lên cuốn bay tất cả. Rồi tất cả núi non đều như rung rinh, sụt lở. Nơi anh nằm đây cũng sụt lở, cũng rung rinh. Anh cảm thấy mình như đang rơi lơ lửng giữa không trung. Cầm khóc: “Rạng ơi, có phải vì Cầm, có phải vì Rạng quá thương Cầm, có phải vì Rạng không nghe lời Cầm mà Rạng bị giặc giết đau đớn như thế không?”. Cầm kéo chiếc khăn len đang trùm đầu xuống, anh buộc chặt vết thương. Anh bò ra vệ đường sắt. Tay Cầm nắm chặt chuôi dao găm. Cầm thầm nghĩ, nếu gặp giặc anh sẽ sống mái với nó và quyết không để nó bắt sống.

Cầm bò dần về phía trường Vạn Hoà, nơi bọn giặc đã giết Rạng. Bỗng anh nhìn thấy ba bóng đen từ đồi lau bò xuống. Những bóng đen tiến sát bên bụi lau anh nằm, nhưng không nhìn thấy anh. Ba bóng đen chậm rãi, thận trọng di động trong màn sương rồi cũng bò về phí trường Vạn Hoà như anh. Cầm nhích người lên gần hơn tý nũa để quan sát. Và. Anh đã nghe được tiếng nói rất nhỏ, chỉ như thì thào. Anh đã nhận ra tiếng của một cô gái với người bên cạnh: “Anh bộ đội có vóc người to hơn mà tao đưa quả lựu đạn tên là Rạng. Anh thâm thấp là anh Cầm”. Cầm đã nhận ra đó là các cô tự vệ từ trận địa rút về. Nhưng sao các cô lại còn nằm trong bụi lau này? Tiếng thì thào lại cất lên từ phía các cô tự vệ: “Thế thì còn một anh nữa ở đâu, hay cũng…. ấy… rồi”. Tiếng cô gái hỏi lại cắt ngang dòng suy nghĩ của Cầm. Cầm bò nhích lên. Anh gọi nho nhỏ:

-Các đồng chí tự vệ ơi, có cô nào tên là Lan không? Tôi đây, Cầm đây. Anh Rạng bị chúng giết rồi.

-Em đây, Lan đây. Anh Cầm ơi! -Tôi tưởng các cô đã về tuyến sau!

-Chúng em gặp địch phục kích. Chiến đấu hết đạn nên chúng em phải ẩn trong đồi lau này. Sao các anh xuống đây?

-Tôi bị thương. Anh Rạng cõng tôi xuống và gặp địch ở đây.

Ba cô tự vệ bò đến bên Cầm. Lan vội cởi chiếc áo ấm mặc ngoài khác lên người Cầm. Cô nói với Cầm:

-Thương anh Rạng quá. Chúng em định bò đến tìm các anh đây.

Cả bốn người cùng bò về phía trường Vạn Hoà nơi giặc giết Rạng. Chúng hất Rạng xuống vệ đường. Lan ôm anh lên. Hai cô tự vệ cùng Lan đưa anh vào một góc vườn. Cầm cúi xuống nhìn. Anh không còn nhận ra Rạng nữa. Lũ giặc đã đâm, đã chém Rạng, tay chân anh gần như sắp rời ra… Cầm và ba chiến sĩ tự vệ không tìm được cái gì để đào huyệt. Họ đặt anh nằm ngay ngắn trong một đoạn hào. Cầm vuốt mặt cho anh. Họ vừa khóc vừa dùng đôi bàn tay bới đất đắp nấm mộ cho anh. Cầm, Lan xếp một hàng đá quanh mộ anh làm dấu. Xong, Cầm nhìn ra xung quanh để nhận hướng rồi anh bò đến chỗ Rạng đã chiến đấu.

-Anh Cầm tìm gì? Lan hỏi.

-Tôi muốn tìm khẩu súng B.40 của anh Rạng đã bắn.

-Em đi với anh.

Cầm và cô tự vệ đã nhặt được khẩu súng B.40 bên vệ đường chỗ Rạng bắn phát đạn cuối cùng. Rạng đã đập nát máy ngắm của súng. Cầm nói với Lan rằng: “Nó đã lập công với anh Rạng. Sau này mỗi khi nhìn thấy nó, chúng ta nhớ tới anh Rạng. Cô đưa nó đến giấu trong lòng cống chỗ bụi lau kia kìa, hộ tôi với” (Khẩu súng B.40 này hiện nay để ở Bảo tàng của Bộ đội biên phòng). Lan và các chiến sĩ tự vệ đã cóng Cầm xuyên rừng về trạm cứu thương của mặt trận. Giặc Bắc Kinh thua, rút chạy. Đất núi Hoàng Liên vào độ cuối tháng ba. Hoa lê, hao mận vẫn còn nở trắng cành. Cánh hoa lê, cánh hoa mận trắng trong một mầu tinh khiết. Mầu trắng đó như kết vành trắng nhỡ thương những chiến sĩ đã quả cảm ngã xuống giữ miền đất núi. Bà con thị xã Lao Cai và đồng đội của Rạng dã đến đắp to nấm mồ cho anh. Nấm mồ anh kề bên trường học của các em nhỏ xóm Vạn Hoà. Các chiến sĩ tự vệ nhà máy đến. Cô Lan đến. Những người đã cùng với anh chiến đấu chung một chiến hào đến đứng vây quanh anh. Cô Lan đứng lặng trước tấm bia liệt sĩ có ngôi sao vàng rực rỡ trong vành hoa đỏ cắm trên mộ anh. Lòng nhớ thương anh dâng lên. Cô khóc.

Cô xúc thêm xẻng đất đắp cao thêm phần mộ cho anh mà cứ tưởng như chất thêm sự nhớ thương anh trong lòng mình.

Ngày hội mừng chiến thắng, đội văn nghệ từng lên trận địa thăm anh, hát cho các anh nghe đã đến đây với anh. Giờ đây các cô đã trồng bên phần mộ anh cây đào. Các cô chămchút cho cây đào tuơi tốt để mỗi mùa xuân đến, mùa chiến thắng đến, hoa đào đất núi Hoàng Liên nở đỏ là nhớ tới anh, mãi dâng lên anh những mùa hoa trọn vẹn. Cô Hoa đứng lặng người, hai dòng nước mắt lăn trên gò má. “Anh Rạng ơi, bài hát chúng em tặng anh, anh chưa được nghe trong ngày tết ấy… Nhưng lời bài hát đó, mãi mãi quấn quít với cây đào những mùa hoa nở, lời hát ấy nó mãi mãi quấn quít bên tấm bia có ngôi sao vành đỏ mang tên anh”.

Hàng ngày các bà mẹ ở Vạn Hoà, ở phố Lao Cai đi qua đây lên thăm anh. Mẹ Thèn lên thăm anh. Bà mẹ người Tày cắm nắm hương lên phần mộ đứa con người Mường mẹ từng yêu quí. Trong hương thơm có mùi quế cay nồng, có mùi trầm hương ngọt ngào, ấm đượm… Gốc những cây hương nhuộm màu sơn thắm đỏ, chặt bền. Ngày nào mẹ từng kể cho anh nghe về những cây gỗ quí ấy trên đất núi Hoàng Liên. Mẹ từng mong người con của mẹ mãi mãi được như những cây gỗ quí đó để lại tiếng thơm cho mai sau. Giờ đây mẹ đau đớn lắm, đau đớn vì đứa con của mẹ không còn. Nhưng mẹ thoả lòng vì Rạng của mẹ đã được như cây gió bầu để lại khối gỗ trầm hương thơm mái mãi; như cây quế tốt biết dùng lớp vỏ làm thuốc quí cho người… Đứa con mẹ xứng đáng lắm. Rạng vẫn sống mãi, lành thơm mãi, đẹp bền mãi, như hương thơm của cây gỗ quí: Cây quế, cầy trầm…

Các cháu nhỏ đi học qua đây; và bạn bè thân yêu của anh đi qua đây để liên chiến hào trên điểm tựa nơi anh đã từng chiến đấu, đều ghé vào thăm anh, cắm lên phần mộ của anh những bông hoa rực rỡ dâng hương thơm trong gió núi Hoàng Liên. Hương hoa thơm ngát đó như quyện với tiếng giảng bài ngọt ngào của cô giáo trong trường học Vạn Hoà: “Chúng ta tự hào rằng, chúng ta xứng đáng với truyền thống của ông cha mình, ông cha từng quát vào mặt lũ giặc cướp nước: “Thà làm ma nước Nam, không thàm làm vương đất Bắc”. Ngày nay thời đại Hồ Chí Minh, chúng ta có những anh bộ đội biên phòng đã “dũng cảm trước giặc, vì nước quên thân…” như lời Bác Hồ dạy…”.

Khi xuất viện trở về với đội ngũ, Lê Hồng Cầm đã đến ngay với Quách Văn Rạng. Vết thương ở chân anh đã được đồng đội cứu chữa lành lặn, nhưng sự đau thương và căm giận trong lòng anh thì mãi mãi vẫn còn chảy máu. Cầm đứng lặng trước phần mộ của Rạng. Cầm kêu lên: Rạng ơi. Tôi sẽ tìm về đến quê Rạng, đến tận bản Mường của Rạng ở Thạch Thành, Thanh Hoá xa xôi nhưng rất gần gũi đó. Tôi sẽ tìm gặp người con gái Mường, người đã cột sợ chỉ hẹn ước yêu thương vào cổ tay anh; người đã nói với anh những lời ân tình, chung thuỷ; người đã ví mình như: “tấm vải lanh chỉ chờ nước chàm xanh mới thấm”. Tôi sẽ nói với người con gái Mường ấy rằng: bọn giặc Bắc Kinh cướp nước đã cướp mất Rạng, người thân yêu nhất của cô, đã cướp mất người đồng chí thân thiết của của chúng tôi, của các chiến sĩ biên phòng. Chúng ta đừng bao giờ quên mối thù này. Chúng ta bắt bọn giặc cướp nước phải trả gấp năm, gấp mười món nợ đó. Còn anh, anh Quách Văn Rạng thân yêu, anh vẫn sống mãi và đẹp như mùa hoa đào đất núi Lao Cai, vẫn mãi mãi là ngôi sao sáng trên điểm tựa giữa đỉnh núi Hoàng Liên này. Bỗng có tiếng chim hót xa xa, từ phí đồi quế vẳng đến. Tiếng chim ngập ngừng rồi lảnh lót kéo dài rung lên hoà vào âm vang của gió núi. Cầm đưa mắt nhìn về phía đó: “Ôi tiếng hót của con chim chào mào… nghe quen quá, nhớ quá đi thôi….”

NGƯỜI KĨ SƯ ĐỊA CHẤT ĐÁNH GIẶC

Trần Hồ Vân

Dứt đợt pháo kích đầu tiên của giặc, kĩ sư Nguyễn Bá Lại vọt ra ngay cửa hầm chứ A quan sát địch. Trước mặt anh, bọn lính Trung Quốc đã chiếm được 1 ngọn đồi cao, đặt súng máy bắn xuống thung lũng Sinh Quyền. Lửa cháy ở thung lũng lan sang mấy căn phòng của tổ kĩ thuật, nơi ấy là phòng làm việc của Nguyễn Bá Lại và đồng đội của anh. Lửa cháy lan sang cả khu nhà của cán bộ, công nhân viên đoàn địa chất 305.

Trong căn hầm thấp, cùng với Nguyễn Bá Lại còn có các anh : kĩ sư địa chất Trần Dự, kĩ sư địa vật lí Chu Bá Đảng, các cán bộ trung cấp Phạm Việt Hùng, Kiều Như Thiện và 2 cô gái Nguyễn Thị Sang và Phạm Thị Nhuần, tất cả đều sẵn sàng chiến đấu như Nguyễn Bá Lại. Trận đánh này là trận đầu tiên trong cuộc đời các chiến sĩ tự vệ vùng mỏ này.

Trong tiếng réo của đạn cối 82 ly, Lại nghe rất rõ tiếng Hùng : - Hai anh chịu trách nhiệm một cửa, tôi một cửa.

Hùng vừa dứt lời, 1 tốp giặc đã xông lên gần cửa hầm. Đó là những tên lính sơn cước cao lênh khênh, vai quấn áo ngụy trang loang lổ, chân đi giày có đế bọc sắt, đang cầm súng AK nhảy lên. Chúng cách cửa hầm chừng 30m, rồi 20m. Lại đưa khẩu K63, kê lên cửa hầm bắn 1 loạt ngắn. Nhưng thế đất ở cửa hầm không chắc, đạn đi thấp. Thấy vậy, Nguyễn Thị Sang và Phạm Thị Nhuần liền chạy lại và bám chặt cửa hầm, rướn cao người làm giá súng cho Nguyễn Bá Lại và Chu Bá Đảng bắn.

Ở cửa hầm bên kia, Phạm Việt Hùng đang anh dũng tiêu diệt địch.

Ngay từ những loạt đạn đầu, tổ chiến đấu của Nguyễn Bá Lại đã tiêu diệt được nhiều địch. Những tên đi sau thấy những tên liều lĩnh đi đầu bị chết nhiều, không dám hung hăng xông lên nữa.

... Mặt trời lên cao. Giặc tiến công đợt thứ 6 vào tổ chiến đấu của Lại. Đát đá bị cày lên vì đạn pháo của giặc, mùi khét lẹt. Con đường hào dẫn đến cửa hầm đã bị sụt lở nhiều đoạn. Bọn lính sơn cước bỏ lối đánh vỗ mặt, quay sang đánh vu hồi từ cánh trái. Chúng lợi dụng vách đá làm vật cản để tiến lên đánh ở hướng này. Do địa hình phức tạp nên địch tiến thuận lợi hơn hướng vỗ mặt.

Nguyễn Bá Lại cùng đồng đội đang hội ý chớp nhoáng để tìm cách đánh địch, bỗng từ ngoài cửa hầm có tiếng loa pin ré lên. Đó là tiếng nói lơ lớ của tên phản động người Hoa dẫn đường cho giặc.

- Hàng này !

Hùng căm giận ném 1 quả lựu đạn vào tốp giặc. Đảng và Dự ném lựu đạn tiếp theo. Lợi dụng mấy bụi chuối um tùm và căn nhà kho án ngữ phía trước, Lại vọt lên bắn tỉa từng tên giặc. Xác giặc ngổn ngang từ cửa hầm đến sân phòng kĩ thuật. Máu giặc loang đỏ mặt đất. Nhiều tên khiếp sợ, bắn bừa đạn vào dãy nhà hai bên rồi tháo chạy xuống lũng núi. Nguyễn Bá Lại động viên anh em :

- Bọn này thế đông, nhưng ta cứ đánh mạnh và tìm cách đánh tốt là chúng phải sợ thôi. Giữa lúc Nguyễn Bá Lại đang mải đánh địch từ phía vườn chuối thì 1 tên giặc vọt lên từ chân dốc. Nhanh trí, Phạm Việt Hùng quay nòng súng K63 tiêu diệt luôn tên này, giải nguy cho Nguyễn Bá Lại. Nhưng chính lúc đó, 1 tên khác đã xông lên rút lựu đạn, ném vào cửa hầm khép giữa 2 cành xà nu. Rất nhanh, Nguyễn Bá lại quay súng sang diệt được tên giặc đó. Quả lựu đạn trong hầm xì khói. Nguy hiểm quá, không một chút do dự, Nguyễn Bá Lại liền xoay người nằm đè lên quả lựu đạn. Một tiếng nổ rất âm dưới người anh, Nguyễn Bá Lại đã anh dũng hy sinh. Thương nhớ Lại và căm thì giặc đã dồn lên ánh mắt và tay súng của các chiến sĩ tự vệ. Từ căn hầm chữ A, 6 chiến sĩ twụ vệ động viên nhau noi gương Nguyễn Bá Lại, giữ vững ý chí chiến đấu. Khẩu súng K63 của Lại được giao cho Nguyễn Thị Sang và Phạm Thị Nhuần tiếp tục chiến đấu.

Ngày hôm đó, tổ chiến đấu của Nguyễn Bá Lại đã anh dũng đánh lui và tiêu diệt trên 20 đợt tiến công của địch.

Kĩ sư địa chất Nguyễn Bá Lại, quê ở vùng biển Diên Điển, tỉnh Thái Bình. Hồi còn nhỏ anh là một học sinh rất thông minh. Học hết lớp 10 phổ thông, thi tốt nghiệp vào loại giỏi, Nguyễn Bá Lại được cử đi học ở Liên Xô. Sau những năm tháng hăng hái học tậ trên ghế nhà trường nước bạn, Nguyễn Bá Lại về nước và tình nguyện lên Hoàng Liên Sơn công tác.

Nguyễn Bá Lại thường tâm sự với bạn bè về nỗi khao khát trong nghề nghiệp của mình : - Theo mình, đối với những người làm công tác địa chất thì môi trường để công tác tốt nhất là ở cơ sở của mình.

Pìn Ngan Chải, từ vùng đất thân yêu ấy, Nguyễn Bá Lại đã ấp ủ một phương án xây dựng mỏ đồng lớn ở vùng rừng núi Bát Xát (Hoàng Liên Sơn). Ba năm nay con đường khoa học đầy triển vọng đang mở rộng đối với Nguyễn Bá Lại. Anh vừa hoàn thành một báo cáo khoa học rong mùa tìm quặng tháng 12-1978. Nhưng bọn Trung Quốc xâm lược, kẻ thù độc ác đã tràn sang và Nguyễn Bá Lại đã cầm súng chiến đấu kiên cường như một dũng sĩ.

ĐỒNG ĐỘI CỦA ANH

Văn Tùng, ghi theo lời kể của Phàn Văn Dậu, dân tộc Tày, sinh viên trường đại học Dược Hà Nội.

Tôi là Phàn Văn Dậu, 22 tuổi, quê ở Quảng Hoà tỉnh Cao Bằng. Tôi đang học năm thứ 3 khoa Dược chính trường đại học Dược Hà Nội. Giữa tháng 2-1979, mẹ tôi ốm nặng, nhà trường cho tôi nghỉ phép mấy hôm. Về đến nhà tôi thấy bà con trong xã đang tích cực chuẩn bị mọi mặt để chiến đấu chống quân Trung Quốc xâm lược.

Được sự săn sóc của gia đình, mẹ tôi đã đỡ nhiều. Tôi định trở về Hà Nội ngày 18-2-1979 theo đúng hạn phép nhưng sáng 17-2-1979, các tuyến xe từ Cao Bằng đi các nơi đều đình chỉ. Tôi trở lại nhà, lúc này địch đã đánh vào một số địa phương ở Cao Bằng. Tôi đưa mẹ tôi sơ tán vào rừng cùng với bà con trong xã, dặn dò cô em gái ở lại săn sóc mẹ, còn tôi trở về nhà vì bà ngoại tôi già yếu quá không đi xa được. Tôi định đưa bà tôi đến cái lán gần nhà. Ở đây đang có một số cụ già trong xã sơ tán, nhưng bà tôi không chịu đi. Cụ bảo :

- Bà già rồi, bà làm gì chúng nó mà chúng nó giết bà !

Tôi chuẩn bị gạo nước và vài thứ cần thiết cho cụ, an ủi cụ và hứa sẽ quay lại. Bà tôi nhìn theo nói :

- Cháu cứ đi làm việc nước, bà trông nhà cho !

Tôi quyết định đi tìm xã đội để xin tham gia chiến đấu. Đồng chí xã đội trưởng Vi Văn Viết lúc này quá bận, tôi đi tìm suốt một ngày mà không sao gặp được. Mãi đến tối mịt tôi trở về trụ sở, may mắn lúc đó đang có cuộc họp ở đây. Sốt ruột quá không thể chờ tan họp, tôi vào ngay. Là con em các dân tộc trong xã nên đồng chí nào cũng biết tôi, tuy vậy tôi vẫn xuất trình giấy tờ đầy đủ. Anh Viết hỏi tôi :

- Bây giờ đồng chí yêu cầu chúng tôi việc gì nào ? Tôi ngập ngừng một lúc rồi thành thật đề nghị :

- Báo cáo đồng chí, tôi xin 1 khẩu súng và yêu cầu phân phối tôi về đơn vị chiến đấu. Anh Viết nhìn tôi chưa trả lời, anh quay sang hội ý với các đồng chí trong ban chỉ huy xã đội. Tôi nghe anh nói : "Cậu ấy học dược, theo tôi có thể sắp xếp vào Ban y tế, còn súng thì thế nào các đồng chí nhỉ, liệu...".

Nghe vậy tôi lo quá, vội vàng trình bày lại :

- Báo cáo các đồng chí, ở trường tôi đã được tập quân sự, tôi sử dụng được K44, CKC, AK. Đề nghị các đồng chí cho tôi chiến đấu.

Bàn bạc một lúc, cuối cùng các đồng chí vẫn xếp tôi vào ban y tế nhưng cấp cho tôi 1 khẩu CKC và 20 viên đạn. Anh Viết động viên tôi :

- Anh em hiểu nguyện vọng của đồng chí nhưng hiện nay vấn đề săn sóc thương binh đặt ra rất lớn. Về vũ khí thì đồng chí thông cảm, bây giờ đã cấp phát hết rồi. Nhưng súng đạn là ở ta ra mà thôi... Làm y tế nhưng khi cần đồng chí có thể tham gia chiến đấu cùng với anh chị em dân quân. Anh Viết nheo mắt nhìn tôi cười hóm hỉnh. Tôi hiểu ý anh muốn bảo tôi hãy đánh giặc để lấy súng giặc đấy.

Tôi mừng quá, nhận súng đạn và cám ơn các đồng chí.

Tối ấy tôi về nhà để xem bà tôi cơm nước ra sao và chuẩn bị thêm cho bà tôi mấy thứ nữa. Mờ sáng hôm sau với 2 túi lương tôi đi tìm ban y tế theo sự chỉ dẫn của Viết. Thật chẳng may, tôi đến Lũng Nhùng thì được tin các đồng chí y tế vừa mới chuyển về Lũng Phúc, chỉ còn để lại 3 nữ dân quân chuẩn bị đón thương binh ở tuyến trước.

Nhiều trận chiến đấu quyết liệt đã diễn ra ở Khau Chỉ, ngọn đèo quan trọng án ngữ con đường dẫn đến Lũng Phúc qua sông Bằng Giang.

Tôi đang lưỡng lự chưa biết tính toán thế nào thì từ tuyến trước có 7 đồng chí thương binh được đưa đến trạm. Các đồng chí đều thuộc đoàn 567 đã chiến đấu ở Khau Chỉ nhiều ngày và bị thương khá nặng. Người bị đạn xuyên ở đùi trái, người bị gãy chân, người bị vào quai hàm... tất cả các trường hợp đều đã được tuyến trước cấp cứu rất chu đáo. Tôi gặp đồng chí Thanh, người phụ trách di chuyển anh em thương binh để tự giới thiệu và lao ngay vào công việc. Lúc này chúng tôi có tất cả 5 anh chị em : chị Thiên, chị Nhân, chị Mùi, dân quân xã, tôi ở ban y tế, đồng chí Thanh, bộ đội đoàn 567. Nhiệm vụ của chúng tôi là bảo vệ và chuyển số thương binh này về tuyến sau an toàn. Tình hình lúc này đã hết sức khó khăn do địch chiếm nhiều điểm cao chung quanh Lũng Nhùng, chúng đang theo con đường từ Lũng Nhùng đi Lũng Phúc cũng tức là con đường chúng tôi sẽ chuyển thương binh đi qua. Chúng tôi chỉ có 5 người nên phải dùng cách di chuyển theo từng chặng, vừa đi vừa tổ chức chiến đấu nếu gặp địch. Trước hết chúng tôi phải vượt dèo Lũng Nhùng càng sớm càng tốt. Ngọn đèo này rất hiểm trở, cả bên trái và phải đều có núi cao. Nếu địch chiếm giữ cả 2 bên thì khó lòng mà vượt qua. Chặng đầu tiên chúng tôi tổ chức chuyển thương binh từ Lũng Nhùng đến ngã ba Mỏ Nước. Ngã ba này có đường đi Lũng Phúc, Lũng Mười và đường ra sống Bằng. Vị trí ngã ba đã quan trọng nhưng còn quan trọng hơn là tại đây có giếng nước ngọt fuy nhất dùng cho các bản làng chung quanh. Cái giếng này bà con địa phương gọi là mỏ vì nó chìm sâu trong một hốc đá lớn. Dù trời nắng hạn đến đâu mỏ nước cũng luôn đầy ắp do có nhiều mạch ngầm rất mạnh. Mùa hè nước mát lạnh, trong vắt, màu đông nước lại hơn âm ấm, cho vào bát có thể thấy một màn hơi mỏng bốc lên. Do đó có người gọi mỏ nước này là Giếng Tiên, cũng có người gọi là Giếng Thần. Nhân dân trong vùng giữ gìn mỏ nước rất chu đáo. Cách Mỏ Nước không xa có một xóm nhà dân đã sơ tán hết. Chúng tôi chọn một nhà rộng rãi, sạch sẽ để chuyển anh em thương binh vào đó. Cứ 4 người cáng 2 thương binh thì 1 người ở lại để trông nom và canh gác. Tôi và đồng chí Thanh chia nhau làm việc này. Thanh là người cùng huyện với tôi. Tôi được nghe Thanh kể về những tấm gương chiến đấu kiên cường của các đồng chí thương binh. có đồng chí đã diệt hàng trăm địch như đồng chí Tình. Có đồng chí bị thương lần thứ nhất không chịu rời trận địa, bị thương lần thứ hai lại giấu đồng đội để tiếp tục chiến đấu, đến khi máu ra nhiều quá ngất đi anh em mới biết. Qua câu chuyện đồng chí Thanh kể tôi cũng hiểu được bộ mặt vừa tàn ác vừa hèn hạ của giặc, hiểu được lối đánh của chúng. Trong 2 cuộc kháng chiến trước tôi còn bé nên chưa có cơ hội tham gia chiến đấu.

Cơ hội ấy nay đã đến. Qua 1 ngày làm việc rất vất vả nhưng tôi thấy phấn khởi và tự động viên mình phải cố gắng hơn nữa. Trước mắt tôi là tấm gương đồng chí Thanh. Đồng chí Thanh hơn tôi 1 tuổi, vào bộ đội vừa đúng 1 năm nhưng mọi hành động của đồng chí đều làm tôi cảm phục. Lúc nào cũng vậy, vừa mới đưa thương binh đến nơi, mồ hôi đang đầm đìa, trong khi chúng tôi ngồi nghỉ thì Thanh vẫn luôn tay. Khi thì đồng chí tranh thủ nấu nước cho chúng tôi uống, khi thì chuẩn bị thức ăn cho thương binh. Đồng chí nói :

- Tôi quen rồi, không biết mệt. Tôi chỉ mong sao đưa được nhanh anh em thương binh về nơi an toàn để sớm cứu chữa. Tôi phải trở lại đơn vị để cùng chiến đấu với anh em. Đồng chí Thanh không bao giờ nề hà, từ chối việc gì. Đồng chí giúp thương binh trong mọi trường hợp, từ việc rất nhỏ trong sinh hoạt như thay băng, đổ bô cho đến bảo vệ anh em. Đồng chí tự tay bón cho thương binh ăn, kể chuyện vui cho thương binh nghe để đỡ đau mặc dù đồng chí không phải y tá, y sĩ gì cả. Khi nào tôi lau rửa hoặc thay băng cho anh em thương binh cũng đều có mặt Thanh cả. ANh tận tình giúp tôi và chia sẻ sự đau đớn với đồng đội. Suốt ngày vất vả, đi lại hàng mấy chục cây số nhưng đêm đến đồng chí Thanh bảo chúng tôi ngủ còn anh thức canh. Cứ mỗi lần thương binh nào đau đớn quá đồng chí Thanh liền có mặt bên cạnh an ủi, giúp đỡ.

Sau khi hoàn thành tốt đẹp chặng đường di chuyển đầu tiên, chúng tôi chia nhau đi nắm tình hình địch để chuyển tiếp chặng hai. Nhưng đường đã bị tắc.

Độ 4 giờ sáng hôm ấy, Thanh đánh thức tôi dậy và bảo :

- Chiều hôm qua tôi nghe súng nổ gần, có thể hôm nay địch sẽ vào đây. Ý kiến đồng chí thế nào ?

Tôi suy nghĩ hồi lâu rồi nói :

- Tôi đồng ý với phán đoán của đồng chí, bây giờ chỉ có cách chuyển thương binh đi nơi khác thôi.

Đồng chí Thanh rút từ trong túi ra một chiếc bản đồ. Hai chúng tôi chụm đầu trên bản đồ để bàn cách phân tán thương binh vì chưa thể vượt qua vòng vây của địch.

Bàn vừa xong thì trời sáng. Cùng lúc ấy tiếng súng rộ lên ở phía Lũng Nhùng. Đồng chí Thanh đánh thức 3 đồng chí nữ dậy và yêu cầu các đồng chí giúp cho việc hân tán thương binh. Tôi lên đèo Lũng Nhùng để nắm tình hình địch.

Khi tôi đến đỉnh đèo thì địch đã ở dưới chân đèo. Nếu chạy về báo tin ắt không kịp. Tôi liền bắn 3 phát súng báo hiệu. thế là ta biết có địch đến và địch thì biết có ta trên đèo. Như trên đã nói, con đèo này rất hiểm trở, hai bên là núi cao áp sát mặt đường. Địa thế này rất thuận lợi cho việc đánh địch. Tôi quyết định bám điểm cao này. Tôi chọn những ngách núi và những phiến đá có thể dùng làm vật che khuất để chuẩn bị chiến đấu. Tôi định bụng phải kìm giữ quân địch ở đây càng lâu càng tốt để cho đồng đội phân tán xong thương binh. Tôi sẽ bắn đến viên đạn cuối cùng rồi rút vào rừng (đồng chí Thanh vừa cho tôi thêm 50 viên). Tôi nghĩ rằng phải đánh địch từ xa, nếu để chúng đến gần một mình tôi khó ngăn chặn vì quá đông. Nhưng đánh sao cho chúng hoảng sợ để làm chậm bước tiến mới đạt yêu cầu khi trong tay tôi chỉ có khẩu CKC. Tôi quyết định diệt bọn chỉ huy trước. Trong lúc tôi đang căng mắt ra để phát hiện thằng cầm súng ngắn, cầm cờ hoặc cầm kèn thì 1 tên to cao, đầu trần trèo lên mỏm đá ngếch ống nhòm lên phía tôi lia qua lia lại. Tôi đoán nó nghe 3 tiếng súng của tôi, nó biết tôi đang gọi đồng đội đến. Nếu nó nghĩ như vậy thì rất tốt vì nó sợ rồi đấy. Tôi nhằm luôn thằng này. Hồi ở trường tôi đã được bắn đạn thật súng CKC đạt 26 điểm. Tôi bình tĩnh giữ đúng yếu lĩnh và xiết cò. Tôi thấy thằng mang ống nhòm lấy tay phải chộp lấy bả vai bên trái của nó, dúi dúi mấy cái rồi ngoẹo xuống trên mỏm đá. Nó bị thương nhưng chưa chết. Tôi chờ một lát, quả tôi đoán không sai, 2 thằng lính bò lên đỡ thằng này xuống. Thế là tôi chỉnh lại đường ngắm (khẩu CKC này ăn sang trái nhiều), bắn tiếp 3 phát nữa và nhảy sang ngách núi khác. Tôi chú ý quan sát bọn địch, thấy một số đã nằm xuống. Tôi biết chúng đã sợ. Vừa lúc đó có 2 thằng mang 1 khẩu B41 trèo lên chỗ tên chỉ huy lúc nãy. Tôi nhận ra khẩu B41 nhờ cái loa đằng sau súng. Tôi quyết định khử tên này trước lúc nó phụt tôi. Bấy giờ tôi bắn tỉnh lắm. Tôi cho thằng này 1 phát trúng ngay giữa ngực bởi tôi thấy 2 tay nó với lên, người ngửa ra lộn xuống vực. Thằng mang đạn cho nó không biết chui đằng nào nhìn mãi không thấy. Một lúc sau chúng cho cối dập lên đỉnh đèo. Chẳng có hầm hào gì cả tôi đành nằm bên ria đường. Tôi mừng thầm vì như vậy là kế hoạch của tôi đã đạt. Tôi nhẩm tính từ lúc tôi bắn thằng chỉ huy đến lúc chúng dập hết đợt cối ít ra là nửa tiếng đồng hồ, như vậy anh Thanh và các chị có thời gian phân tán thương binh rồi.

Nhưng trong lúc cối đang dập ầm ầm tôi nghe tiếng gọi : - Dậu ơi, Dậu đâu ?

Tôi nhận ra ngay là anh Thanh, tôi đáp : - Tôi ở đây, không việc gì cả.

Anh Thanh bò đến ôm chầm lấy tôi : - Nghe tiếng súng biết là cậu đánh tớ lên ngay.

Tôi kể sơ qua diễn biến cho Thanh nghe, anh cười khen tôi bình tĩnh và biết đánh. Tôi hỏi Thanh về tình hình thương binh, Thanh cho biết xã đội tăng cường cho mấy dồng chí nữa nên đã phân tán anh em kịp thời rồi.

Có thêm anh Thanh, chốt chúng tôi giờ vững hơn trước nhiều. Anh Thanh chia cho tôi 3 quả lựu đạn và 8 viên CKC.

Chúng tôi lấy lương khô ra ăn. Ăn xong khát nước quá. Anh Thanh giành lấy bình tông đi xuống Mỏ Nước. Anh Thanh vừa đi thì địch tổ chức tiến công lên đỉnh đèo. Chúng theo 2 rìa đường, mỗi tốp độ mươi tên cứ nối đuôi nhau. Bây giờ tôi không còn lo lắng gì đến việc phân tán anh em thương binh nữa. tôi thay đổi cách đánh nhằm tiêu diệt được nhiều địch. Tôi tìm vị trí thích hợp để bắn xuyên táo. Phát đầu tôi bắn trượt, phát thứ hai trúng tên giặc đi sau, nó ngã va vào đồng bọn nhưng tên này đã hắt nó qua một bên và cứ thế đi thẳng, chẳng đoái hoài gì đến tiếng rên la của bạn.

Thế là tôi đã bắn 2 viên mà chưa viên nào xuyên táo được. Tôi chuyển sang ngắm thằng đi đầu. Thằng này đã đến gần, nó rất ngông nghênh như không hề biết có tôi trên này. Tôi tức lắm. tôi để đầu ruồi lệch sang phải và nín thở siết cò. Thằng giặc ự lên một tiếng rồi đổ sập xuống. Có lẽ bọn giặc phát hiện bên ta ít người nên chúng vừa thổi kèn vừa phất cờ cho tất cả bọn còn ở dưới chân đèo ào lên kín cả mặt đường. Tôi giương súng chuẩn bị bắn thì Thanh chạy tới. Anh trao cái bình tông đầy nước cho tôi. Khát quá tôi uống ngay. Thanh đến chỗ mô đá tôi vừa nấp, tì khẩu AK lên quạt liền 3 băng. Tôi dướn người lên thấy bọn giặc chững lại. Tôi ước chừng ít nhất 10 tên đã gục tại chỗ. Anh Thanh bảo tôi :

- Ta rút thôi, cậu xuống trước di.

Thanh tiếp tục bắn. Tôi quay lại nhìn cái đỉnh đèo lần nữa và vẫy Thanh cùng xuống. Hai chúng tôi vào rừng, đến vùng chúng tôi phân tán thương binh. Quá trưa thì địch lố nhố trên các điểm cao xung quanh.

Bây giờ vấn đề nước trở nên rất nghiêm trọng vì cái mỏ nước nằm dưới tầm đạn và sự khống chế của địch. Anh em thương binh thường xuyên cần nhiều nước. Tôi và Thanh bàn cách trữ nước. Tối đó, chúng tôi 6 anh chị em - 5 người chúng tôi và bây giờ thêm đồng chí Ún, dân quân địa phương mới được bổ sung, chia nhau đi lấy nước. Chúng tôi vào nhà dân tìm những vật gì có thể đựng được nước đều tập trung lại. Chúng tôi chuyển nước cả đêm không ngủ. Lấy được nước về chúng tôi lại phải tìm cách đun lên, một phần để uống, một phần pha với muối rửa vết thương cho anh em.

Ngày hôm sau bọn giặc cũng sục đi tìm nước và chúng phát hiện Mỏ Nước. Chúng tôi bàn với nhau phải tiếp tục tìm hết cách đưa anh em thương binh về nơi an toàn vì một số vết thương đã có triệu chứng xấu, hơn nữa tình hình ăn ở tại đây rất nguy hiểm. Nhưng không còn cách nào khác là tổ chức chuyển thương binh ban đêm. Tối hôm sau, tôi và Thanh đi trinh sát đường và Ún đi lấy nước. Ba chúng tôi vừa đến gần ngã ba mỏ nước thì gặp địch. Chúng đang tụ tập xung quanh mỏ nước. Đồng chí Ún đi trước ném 2 quả lựu đạn. Nghe tiếng nỏ và phát hiện ra Ún, bọn giặc lao đến định bắt sống anh. Nhưng Ún đã nhanh chóng chĩa AK quét làm nhiều tên chết và bị thương. Một mình Ún giữa vòng vây nhưng anh rất bình tĩnh. Chúng tôi nghe tiếng AK của anh nổ rất đĩnh đạc tằng...tằng...tằng 3 phát một. Lúc này tôi và Thanh bố trí đánh thọc sườn để giải vây cho Ún. Chúng tôi ném 4 quả lựu đạn vào giữa đội hình địch, chúng giãn ra. Biết lực lượng ta không ít, địch lợi dụng đêm tối chạy hết. Chúng tôi tiến sát mỏ nước tìm Ún và thấy đồng chí bị thương nặng nhưng trong tay vẫn giữ 3 chiếc bình tông đầy nước đang tìm cách bò về. Ún nói :

- Để tôi ở đây, các đồng chí mang nước về cho anh em thương binh.

Tôi và Thanh xé áo băng vết thương cho Ún, thay nhau cõng đồng chí về. Anh em thương binh nghe kể câu chuyện này ai cũng cảm động. Tình hình ngày một gay go, có lúc tôi và đồng chí Thanh phải yểm hộ cho nhau xông ra lấy nước giữa ban ngày. Tôi đã thấm mệt vì đêm nào cũng thức săn sóc anh em. Các vết thương của anh em ngày càng tiến triển xấu. Tôi lo quá. Rất may là giữa lúc đó thì xã đội đã cử nhiều đoàn đi tìm và tổ chức đưa chúng tôi về hậu cứ an toàn.

Mấy hôm sau, bộ đội địa phương Cao Bằng cùng các lực lượng dân quân từ đèo Khau Chỉ đánh thẳng vào Lũng Nhùng, Lũng Nô, Lũng Phúc... Bọn giặc Trung Quốc xâm lược tháo chạy về phía sông Bằng. Thế là xã tôi sạch bóng quân thù. Các đồng chí giục tôi về thăm nhà. Qua các bản làng bị giặc tàn phá tan hoang, tôi xót xa nghĩ đến mẹ tôi, bà tôi, đến nhà cửa không biết giờ ra sao.

Vừa đến đầu làng, lòng dạ tôi đã thấy bồn chồn. Tôi chạy một mạch đến ngõ, cất tiếng gọi : - Bà ơi, bà ơi, cháu về đây !

Không thấy động tĩnh gì cả. Bước qua mảnh sân con, tôi thấy đò đạc trong nhà bị giặc mang ra sân đập phá nát hết : giường, ghế, bàn, tủ gãy vụn, chiếc chăn bị băm ra từng mảnh... Tôi lách qua khe cửa đến chỗ bà tôi nằm. Không thấy giường và bà tôi đâu cả, chỉ thấy trên mặt đất một vũng máu tím sẫm, đông khô kéo dài một vệt ta cửa sau đến bể nước. Tôi đâm bổ theo vệt máu đó, nước mắt trào ra. Tôi lại gọi :

- Bà ơi, bà ơi !

Tôi hy vọng bà tôi bị thương và còn ẩn đâu đây. Nhưng vừa bước thêm mấy bước, tôi lặng người đứng lại. Cổ họng tôi tắc nghẹn vì căm uất không bật ra được tiếng khóc. Bà tôi bị giặc giết. Bên cạnh thi thể bà có con dao cùn gia đình tôi thường dùng bổ củi còn vấy máu. Bà tôi bị 2 viên đạn vào ngực và bụng. Giặc lấy dao chặt cả hai chân bà tôi vứt ở mỗi góc sân một khúc. Người tôi nóng bừng, tay tôi nắm chặt quả lựu đạn, nước mắt cứ trào ra, bên tai tôi như còn văng vẳng tiếng nói của bà : "Bà làm gì chúng nó mà chúng nó giết bà !"...

LŨNG LÀN VÀO TRẬN

Phạm Ngọc Toàn

Buổi sớm lạnh giá ở vùng cao nguyên Mèo Vạc bắt đầu một cách không bình thường. Ngay từ 6 giờ sáng, khi những lưng núi còn chìm xong làn sương nặng nề màu trắng đục, đã nghe thấy từng loạt tiếng nổ rung chuyển. Những trái đạn cối 120 ly, 82 ly rít xoèn xoẹt, hất tung từng bựng lửa đỏ khé ngay giữa sân đồn biên phòng Lũng Làn. Thượng uý đồn trưởng Lộc Viễn Tài giật chiếc thắt lưng nặng trĩu mấy quả lựu đạn và khẩu súng ngắn, chạy ra cửa hô to : - Tất cả ra vị trí chiến đấu !

Dứt đợt pháo bắn kéo dài hơn nửa tiếng đồng hồ, bọn bộ binh Trung Quốc bắt đầu ồ ạt từ mốc 138 kéo xuống. Chúng tiến theo đường mòn, có lẽ vì sợ mìn của ta. Trong chiến hào, các chiến sĩ ta đã sẵn sàng. Mọi nòng súng đều hướng về bọn địch đang lúc nhúc kéo xuống. Đồn trưởng Tài hô :

- Tất cả đợi lệnh tôi !

Không thấy ta động tĩnh gì, bọn lính Trung Quốc càng chủ quan. Lộc Viễn Tài đã nhìn rõ những khuôn mặt sùm sụp, nhưng cặp mắt lấc láo của mấy tên mặc quần áo đen đi đầu. Khi còn cách đồn khoảng 100m, tên chỉ huy của chúng thổi kèn xung phong. Tiếng kèn "te te" vừa cất lên, cả đám địch ồ ạt xô nhau chạy tới. Vừa chạy chúng vừa bắn về phía đồn. Đạn đại liên, cối 60 ly, AK của chúng cày tung đất đá trước chiến hào của chiến sĩ ta. Đợi cho địch lọt vào bãi trẩu, một bãi rộng cách đồn chừng 50m, Tài ra lệnh điểm hoả mìn định hướng. Mìn không nổ. Có lẽ dây điện đã bị pháo địch bắn đứt. Tài nhảy vào cầm khẩu đại liên của Ly bắn 2 loạt vào bọn địch. Hàng chục tên Trung Quốc xâm lược ngã gục ngay từ loạt đạn đầu của Lộc Viễn tài. Lập tức các cỡ súng của ta dồn dập trút đạn vào bọn địch. Đội hình địch ùn cả lại. Mấy chục tên chết gục tại chỗ. Những thằng bị thưong kêu la ầm ĩ. Bọn sống sót chạy tản ra, nấp vào các mô đá, bụi rậm bắn trả. Từ mỏm đồi cạnh đồn, 2 chiến sĩ Hoàng Đọ và Nguyễn Văn Định nhanh chóng lấy tầm, hướng, rót những phát đạn cối chính xác vào bãi trẩu. Không chịu nổi làn đạn mãnh liệt của quân ta, bọn Trung Quốc xâm lược phải tháo chạy trở lại hướng mốc 138. Trong lúc cuộc chiến đấu ở đồn đang diễn ra quyết liệt thì từ hướng mốc 140, một cánh quân khác của bọn Trung Quốc xâm lược vượt qua biên giới, tiến vào ngã ba Ngàn Tủng. Chúng dùng đại liên, trung liên, B41, cối 60 ly bắn dồn dập lên điểm cao hòng chế áp hoả lực ta tại đây, ngăn cản điểm cao chi viện cho đồn. Nhưng ngay tại ngã ba Ngàn tủng, tổ đón lõng của 3 chiến sĩ : Chốc, Ngạn, Hương đã chờ chúng. Để cho bọn Trung Quốc tới gần, Chốc mới xả từng loạt trung liên vào giữa dội hình địch. Nhạn và Hương cũng bồi tiếp lựu đạn và quét AK vào chúng. Từ trên điểm cao, trung đội trưởng Nguyễn Quang Minh và các chiến sĩ Hoàng Nguyên Ngọc,Hoàng Chí Thanh, Trần Quốc Dũng dùng 2 khẩu cối 60 ly rót đạn xuống ngã ba Ngàn Tủng. Hoàng Văn Đông quét từng loạt đại liên xuống những cụm địch đang rối loạn. Bị hoả lực của ta bắn chính xác vào giữa đội hình, đại liên và súng cối địch câm miệng. Hơn 80 tên Trung Quốc xâm lược đền tội tại ngã ba Ngàn Tủng. Bọn sống sót chạy tán loạn về phía biên giới. Vấp phải mìn của ta cài sẵn, nhiều tên nữa chết và bị thương. Cánh quân địch tiến vào qua mốc 140 bị tiêu diệt, quằn lại.

Sau khi bọn địch tháo chạy, chính trị viên Vọng cử Nguyễn Quang Minh dẫn một tổ 6 đồng chí vượt qua 4 cây số đường dốc xuống chi viện cho đồn. Đạn cối địch từ các trận địa bên Trung Quốc vẫn bắn chặn xung quanh đồn và dọc các đường mòn. Các chiến sĩ băng qua làn đạn cối của địch mà tiến. Chạy tới đồn, sau khi báo cáo với đồn trưởng Lộc viễn tài, tổ của Minh được phân công chia đi bổ sung cho các hướng. Chính trị viên phó Lưu Đình Toàn đang công tác ở xóm Phìn Lò, nghe súng nổ cũng dẫn 2 chiến sĩ và 6 dân quân chạy 7 km về tới đồn. Sau khi hội ý với đồn trưởng, Toàn đi tới các vị trí nắm tình hình chiến đấu và động viên cán bộ, chiến sĩ quyết tâm tiêu diệt thật nhiều địch, bảo vệ đồn, bảo vệ biên giới của Tổ quốc. Bọn Trung QUốc xâm lược cứ sau mỗi đợt pháo cấp tập là lại ồ ạt tiến quân nhưng đều bị hoả lực của chiến sĩ ta đẩy bật ra. Lần thứ 3, đạn cối của chúng lại tới tấp rơi xuống đồn. Trung sĩ Nguyễn Vũ Dương và hạ sĩ Nguyễn Hồng Phong nhận thấy lần nào bọn địch cũng tiến qua khe núi trước mặt. Dương báo cáo với đồn trưởng Lộc Viễn Tài :

- Thủ trưởng cho chúng tôi xuất kích, đánh tạt sườn chúng nó. Chúng tôi sẽ chặn nó từ khe đá kia.

Đồn trưởng Tài đồng ý. Dương và Phong xách súng luồn theo đường hào ra ngaòi đồn. Các anh phải vượt qua nửa cây số đường có nhiều chỗ trống trải. Đạn cối địch vẫn nổ vung vãi, mảnh đạn, đất đá văng rào rào. Dương và Phong khéo léo lợi dụng địa hình, địa vật tiến đến chân núi đá.

Mặc cho bụi rậm, gai góc cào xước quần áo, da thịt, 2 chiến sĩ nhanh chóng trèo qua những bậc đá tai mèo chênh vênh, chiếm vị trí có lợi. Vừa lúc ấy, địch lại ồ ạt tiến qua khe núi. Đạn cối của ta từ phía đồn rót xuống. Bọn địch tản ra, nấp sau các mô đá, bắn trả dữ dội. Từ trên vách đá, Dương và Phong vừa bắn vừa chuyển vị trí, nhằm vào đầu bọn giặc mà tỉa từng tên một. Khoảng cách 2 chiến sĩ với lũ địch rất gần, nhưng vách đá dựng đứng, rậm rạp, tiếng đạn nổ hỗn loạn, chúng không làm gì nổi các anh. Cứ thế, Dương và Phong bắn hết một gnười 3 băng đạn, diệt hơn 40 tên địch.

Có mấy lần thấy 2 tên địch cõng nhau, Dương bắn xuyên táo luôn. Từ trên cao, 2 chiến sĩ thấy rõ đạn cối của Vàng Khái Hùng bắn trúng cụm địch đông nhất. Tên chỉ huy địch đội mũ kêpi, miệng thổi kèn sừng dê đang vung tay thúc lính thì bị đạn cối hất tung lên. Tên lính cầm cờ nửa đỏ nửa vàng và tên đeo máy thông tin 2W lúc nào cũng kè kè bên thằng chỉ huy cũng chết ngay tại chỗ. Mất tên cầm đầu, bọn lính Trung QUốc hốt haỏng kéo nhau tháo chạy về mốc 138. Lúc này đã hơn 11 giờ trưa, Dương và Phong trở về đồn lấy thêm đạn. Sau đó 2 người lại lên núi đá. Lần này đồn trưởng Tài cử thêm Nguyễn Quang Minh, Nguyễn Văn Minh và Nhạn cùng đi với Dương. Địch bắn pháo khoảng nửa tiếng rồi lại thúc nhau tràn xuống. Làn này chúng không dám đi giữa khe núi mà tản ra 2 bên. Buổi trưa nhưng sương mù về nhiều. Chỉ có đại liên và súng cối bắn xa được. Khẩu đại liên của Nguyễn Văn Ly và Bùi Văn Hùng bắn quét vào hai bên khe núi. Trong khi phần lớn cánh quân địch đi sau còn lố nhố ở mốc 138 thì Vàn Khái Hùng chính cối, bắn liền 8 quả. Bọn địch bị cối dập trúng đầu, bật trở lại phía Trung Quốc. Bọn đi trước còn bám ở hai bên khe núi, bị 5 đồng chí ta từ trên cao bắn xuống, chúng chết và bị thương nhiều tên, kêu la ầm ĩ. Những tên sống sót chạy ngược trở lại. Từ đó trở đi, chúng liên tục bắn súng cối vào đồn và các mỏm cao xung quanh. Trong khi bắn pháo uy hiếp ta, bọn địch cho quân xuống lấy xác đồng bọn. Sương mù càng về chiều càng dày. Đứng từ đồn không nhìn thấy địch. Phía khe núi, tiếng súng thỉnh thoảng lại ran lên. Những chớp lửa của đạn cối vẫn liên tiếp loé lên giữa màn sưong. Khói đạn đen kịt quyện với sương mù xám nhờ, đặc xệt. Những trận địa cối của địch từ bên kia biên giới bắn như đổ đạn xuống khu vực đồn. Đồn trưởng Lộc Viễn Tài nhận định : "Địch bị ta đánh lui nhiều lần nên dùng pháo binh phá huỷ trận địa ta, sát thương lực lượng ta và có thể chúng lợi dụng lúc pháo bắn để nhặt xác đồng bọn". Anh hạ lệnh cho các hướng tăng cương quan sát, đồng thời cho khẩu đội súng cối của Đọ, Hùng tiếp tục bắn vào khe núi. Từ trên vách đá, 5 đồng chí trong tổ Nguyễn Vũ Dương nhìn xuống chỉ thấy sương mù trắng đục che kín hết cả. Thỉnh thoảng, sau nhưng vầng lửa của đạn súng cối ta nổ, lại gnhe tiếng bọn địch kêu la, rên rỉ từ dưới vọng lên. Bóng áo xanh của những tên địch ở gần thấp thoáng hiện lên trong sương mù. Chớp thời cơ, các tay súng siết cò. Địch lại kêu thét, chạy lịch bịch. Các cỡ súng của chúng bắn trả như vãi đạn. Các chiến sĩ ta lắng nghe, hễ thấy tiếng địch kêu rên, khiêng nhau sột soạt, lịch bịch ở đâu là bắn vào chỗ đó. Cứ thế giành giật với địch cho đến đêm, khi không thấy động tĩnh gì nữa, 5 chiến sĩ mới trở về đồn.

Sáng hôm sau, trung đội trưởng Nguyễn Vũ Dương dẫn một tổ 8 chiến sĩ ra hưóng mốc 138 trinh sát. Trên bãi trẩu, dọc đường mòn, khe đá, sườn dốc còn ngổn ngang súng, bao đạn, mặt nạ, bi đông... do địch vứt bỏ để tháo chạy. Đâu đâu cũng gặp những mảnh quần áo, bông băng thấm máu bên cạnh những vệt máu loang lổ trên mặt đất. Xác tên chỉ huy địch nằm sấp, 2 tay co quắp như muốn cào cấu cả đám cỏ giập nát, ám khói. Dương và các chiến sĩ thấy 7 xác lính Trung Quốc mà đồng bọn của chúng không lấy về được. Các chiến sĩ ta còn thu được 7 khẩu súng, 600 viên đạn, 5 mặt nạ phòng độc, 5 bi đông, 3 lá cờ nửa đỏ nửa vàng, chiếc kèn sừng dê của tên chỉ huy và một số đồ dùng quân sự khác.

Sau chiến công đầu xuất sắc : tiêu diệt hơn 200 tên giặc Trung Quốc xâm lược, cán bộ và chiến sĩ đồn Lũng Làn khẩn trưong củng cố trận địa, rút kinh nghiệm và bổ sung phương án đánh địch, sẵn sàng đập tan những cuộc tiến công mới của bọn Trung Quốc xâm lược, bảo vệ vững chắc biên giới thân yêu của Tổ quốc.

Đồn biên phòng Lũng Làn, trong 2 ngày 17-2 và 18-2-1979 đã phải liên tục đánh trả các cuộc tiến công của 1 trung đoàn địch có pháo binh yểm trợ. Toàn thể cán bộ, chiến sĩ của đồn đã kiên cường chiến đấu, nhiều lần phải đánh giáp lá cà bằng dao găm, lưỡi lê, báng súng để đẩy lùi quân địch. Trong 20 ngày đêm chiến đấu, đồn Lũng Làn đã tiêu diệt 700 tên địch, thu nhiều vũ khí, quân trang, quân dụng, cứu thoát 200 người dân. Thượng uý đồn trưởng Lộc Viễn Tài, vừa chỉ huy đơn vị vừa trực tiếp dùng 5 loại vũ khí quần nhau với địch, diệt 25 tên. Đồng chí Lộc Viễn Tài đã anh dũng hy sinh - LSBĐBP

TRẬN CHIẾN ĐẤU GIỮ CỬA MƯỜNG KHƯƠNG

Lê Văn Xiêm. 4-1979.

Đoàn 16 thành lập chưa đầy 1 tháng. Anh em vừa mới chân ướt chân ráo từ các đơn vị về, chưa kịp biết hết mặt, thuộc hết tên nhau đã lĩnh thêm 2 cơ số đạn, hành quân lên Hoàng Liên Sơn chuẩn bị đánh nhau với bọn phản động Trung Quốc. Chưa có thời gian để làm lễ ra mắt, đi bảo vệ biên giới đã. Sự mất còn của đất nước lúc này là lớn nhất, không cần nghi thức câu nệ. Tình hình biên giới căng thẳng từ mấy năm nay. Ngay sau khi ta giải phóng Sài Gòn, chúng đã cho quân lén lút sang đất của ta trộm trâu bò, chặt cây lấy gỗ, chôn lẫn cột mốc sang đất ta. Nhưng căng thẳng nhất là từ giữa năm 1978 đến nay chúng càng trắng trợn, gây gổ, hành hung cán bộ, công an ta, phục kích bắn lén đồng bào ta. Bộ mặt xâm lược cứ dần dần phơi bày. Quân địch đã áp sát biên giới. từ 1 trung đoàn rồi 1 sư đoàn, rồi 2, 3 sư... Đoàn 16 được giao nhiệm vụ cùng các đồn dọc biên giới Hoàng Liên Sơn lập tuyến phòng ngự.

Trời tối dần. núi rừng chuyển sang màu than. Chính trị viên Tòng giở bản đồ, bấm đèn pin xem lại một lần nữa. Địa hình Mường Khương anh chưa quen lắm. Anh em trong đại đội cũng vừa mới đến, cảnh vật còn lạ lẫm. Cái cổ họng này sẽ là nơi đánh nhau quyết liệt đây. Vì nó là cửa ngõ, muốn chiếm Hoàng Liên Sơn, địch phải qua Mường Khương. Đại đội của Tòng có nhiệm vụ bảo vệ cái cổ họng đấy. Tuy đã khảo sát địa hình, lập phương án chiến đấu cặn kẽ nhưng anh vẫn chưa yên tâm.

Đại đội tổ chức làm 3 chốt. ban chỉ huy chia xuống các trung đội. Tòng đi với trung đội 1. Chính trị viên phó Lưu chỉ huy trung đội 2. Đây là trung đội tiên phong chốt tại điểm xung yếu, đối diện núi Cô Tiên. Dũng chỉ huy 1 tiểu đội ở mũi tiên phong này. Lưu và Dũng nhất trí với nhau bám thắt lưng địch mà đánh.

- Ai đấy ?

- Mình đây, Dũng đây !

- Anh Dũng, anh chưa ngủ à ?

Tăng nhận ra bóng dáng cao lớn của tiểu đội trưởng.

- Tăng vào ngủ đi, tôi gác cho. Dũng trìu mến nhìn đồng chí trẻ nhất tiểu đội mới nhập ngũ được mấy tháng. Đang tuổi ăn, tuổi ngủ, vậy mà đêm nào cũng thức 3, 4 tiếng liền. Nhìn Tăng lúc nào cũng có thể lăn ra ngáy như sấm, Dũng lại nhớ thằng em đang chiến đấu ở biên giới Tây Nam. Nó cũng tầm tuổi Tăng.

- Anh phải ngủ đi một tí chứ - Tăng khẽ bảo - mấy đêm nay anh thiếu ngủ. - Không sao, anh thức quen rồi ! Dũng nói. Người chiến sĩ trẻ im lặng nhìn Dũng một lát rồi quay vào lán. Đúng là mấy đêm nay Dũng không chợp mắt. Là người nhiều tuổi nhất, anh thấy mình không thể ngủ được. tình hình căng quá mức rồi. Bọn giặc lại tung thám báo, biệt kích sang ta ngày càng nhiều, àm anh em trong tiểu đội toàn lính trẻ, hễ đặt mình xuống là ngáy ran, nói mê lảm nhảm rất dễ lộ. Dũng phải thức. Nói là thức quen nhưng thực ra Dũng cũng rất buồn ngủ. Mấy ngày nay mắt anh cứ díp lại. Lúc nào buồn ngủ quá, Dũng lại lấy dầu cù là bôi vào khoé mắt và dùng khăn tay thấm nước lau mặt cho tỉnh. Biện pháp này đã làm mắt anh cay xè, đỏ quạch và có lúc mờ đi, nhìn xa chục mét, một người hoá ra hai, ba.

Đêm nay Dũng thấy bồn chồn thế nào. Phần vì buổi chiều nhận điện của ban chỉ huy đại đội : "Chuẩn bị đánh địch.", phần vì lá thư của Thúy Hoài, vợ chưa cưới của anh. Hoài báo tin cô sắp đi bộ đội. thế là ý định cuối năm nay làm lễ cưới đành gác lại.

Dũng đưa mắt nhìn ra cánh rừng trước mặt. Núi Cô Tiên trong đêm đen thẫm giống hình một người con gái nằm ngủ. Gió bấc thổi lạnh buốt. Đâu đó đưa đến mùi hương hoa thơm man mác. Anh quay vào lán, im lặng nhìn 6 chiến sĩ trong tiểu đội nằm ôm nhau ngủ, không màn, không chăn. Đêm nay lệnh sẵn sàng chiến đấu nên anh em mang luôn cả giày, thắt nguyên cả dây lưng bao đạn mà ngủ. Anh khẽ đi qua, xua lũ muỗi rừng bay như trấu trên mặt họ. Phía đông màu trời ửng dần. Ngôi sao mai đã xuất hiện sau màn sương như một con mắt chờ đợi. Dũng say sưa ngắm nhìn núi rừng hiện ra trong ánh bình mình. hồi ở phân đội thuyền Hà Nam Ninh, anh cứ tưởng bình minh trên biển là đẹp nhất, nhưng khi lên đây, Dũng nhận ra bình minh có vẻ đẹp riêng. Những ngọn núi xô bồ, in hình lên màu hồng chân trời nom như một bức sơn mài thủy mạc.

Bỗng Dũng nghe có tiếng nổ đề ba, rồi tiếng rít... - Pháo ! - Dũng quát lớn - Tất cả ra chiến hào ! Anh lao đi, các chiến sĩ trong tiểu đội bật dậy chạy.

Pháo địch bắn dồn dập vào các điểm cao chúng nghi có quân ta bố trí. Trận địa chốt trung đội 2 chìm trong khói lửa. Đạn nổ tung đất đá, mảnh kêu chiu chíu, rạch nát không gian. Ngớt trận pháo, chính trị viên phó Lưu bắc ống nhòm quan sát, nhưng khói bụi mù trời, chẳng nhìn thấy gì.

- Xe tăng ! - từ căn hầm bên cạnh, tiếng tiểu đội trưởng Dũng vang lên. Mọi người im lặng, nín thở lắng nghe. Đúng là tiếng xe tăng.

Lưu gọi Dũng và trung đội trưởng Tuynh tới. Ba người hội ý chớp nhoáng và thống nhất cách đánh.

- Các tiểu đội chuẩn bị chiến đấu ! Lưu hô lớn. tiếng khoá nòng vang lên lách cách. - Theo lệnh tôi, các tiểu đội xuất kích ! Lưu hạ lệnh. các chiến sĩ vọt khỏi chiến hào, theo đội hình chiến đấu, băng rừng.

Tiểu đội Dũng đánh mũi chính diện. Anh cầm B40, dẫn tiểu đội luồn nhanh xuống phía đường cái. Dáng người cao lớn, nhanh nhẹn của anh lách rất lẹ qua các gốc cây, bụi rậm. Theo sau là các chiến sĩ trong tiểu đội. Tiếng xe tăng địch mỗi lúc một gần.

Một phiến đá to chênh vênh chặn bước tiến của họ. Phiến đá cao chừng 4, 5m, hõm hàm ếch không thể nhảy xuống được. Dũng suy nghĩ giây lát, không thể vòng qua, chậm mất, xe tăng địch tới gần rồi. Nhìn xuống, thấy có cành cây, dũng nảy ra một quyết định. Anh nhảy xuống, một tay đón bắt cành cây ấy. Nhưng một sợi dây leo nằm ngang quàng đúng người Dũng, treo người anh lơ lửng giữa không trung. Bỗng nhoàng nhoàng ánh lửa. Hàng trăm viên đạn từ đâu bay tới đập vào vách đá chan chát. Tiếng súng từ núi Cô Tiên vọng sang. Té ra bọn địch đã ém ở đó từ trước, chúng phát hiện ra trung đội anh xuất kích. Hàng loạt quả đạn cối lại bay sang. Lửa khói mù mịt.

Dũng bình tĩnh ném khẩu B40 xuống trước rồi gỡ sợi dây đu mình nhảy xuống. Sau anh, các chiến sĩ trong tiểu đội lần lượt nhảy theo.

Toàn trung đội đã tiếp cận con đường đi Mường Khương. Đoàn xe địch gồm 6 chiếc gầm rú lao tới. Dũng lắp quả đạn B40 vào súng. Anh nói to với chính trị viên phó Lưu : - Để tôi nện thằng đi đầu, anh Lưu nhá !

Lưu mỉm cười nheo mắt đồng ý. Chiếc xe tăng địch lao tới. Dũng hồi hộp quá. Anh nâng súng lên, lấy đường ngắm, rồi lại hạ súng xuống. Chờ nó tới gần nữa. Mà sao tay run quá thế này ? Phải bình tĩnh, bình tĩnh. Dũng nghe tim mình đập rộ lên. Đây là lần đầu tiên trong đời anh chạm trán với xe tăng địch. Dũng lại nâng súng lên...

- Ầm ! Quả đạn lao tới phía sau chiếc xe tăng, nổ dữ dội. Nó dùng lại chốc lát. Dũng dụi mắt quan sát. Nhưng kìa, nó lại rú máy vọt lên.

- Chưa cháy ! Dũng lẩm bẩm. Anh lắp tiếp quả đạn khác vào súng.

Chiếc thứ hai lại lao đến. Dũng thấy một luồng lửa từ chỗ Lưu phóng tới trùm lấy chiếc xe. - Cháy rồi ! Dũng nghe thấy tiếng hô rất nhỏ. Lúc này anh mới hay 2 tai mình bị ù. Chiếc thứ 3 xuất hiện. Nó mở hết tốc độ vượt qua chiếc xe tăng vừa bị Lưu bắn cháy. Dũng ngắm đón, bóp cò. Quả đạn cắm xuống dưới xích xe, nổ bùng. Chiếc xe tăng dừng lại, run rẩy, gầm gừ rồi chợt vùng chạy và khuất nhanh sau cua đường.

Những chiếc đi sau được đà vọt lao theo.

Dũng hạ súng chống tăng xuống xách tay. Anh thấy hoang mang. - Sao bắn không trúng, anh ? Tăng phía sau, mặt đỏ gay bò lại hỏi Dũng. Dũng bối rối. - Không biết tại sao. Chắc mình chạy xa quá nên tay run. Với lại cự li hơi xa. - Đúng là cự li chưa tốt Dũng ạ - chính trị viên phó Lưu nói sang - nhưng không sao, nó vào rồi quyết không cho nó ra nữa. Chuẩn bị đánh bộ binh.

Thấy xe tăng đã vượt được ổ đề kháng của ta, bộ binh địch từ trên núi Cô Tiên và cánh rừng hai bên đường lao ra. Chúng vừa chạy, vừa hò hét bắn như điên.

- Tách bọn này ra khỏi xe tăng ! Chính trị viên phó Lưu ra lệnh.

Dũng dẫn tiểu đội lao ra đường cái. Anh trao khẩu B40 cho tăng và cầm tiểu liên AK. Bộ binh địch tràn tới. Dũng trông rõ mặt từng tên xâm lược. Chúng hung hãn như một bầy thú dữ. Chờ địch tới thật gần anh ra lệnh nổ súng. Ngay từ loạt đạn đầu nhiều tên xâm lược đổ xuống.

- Xung phong ! Dũng hô lớn. Anh lao dậy, kẹp AK vào nách xông ra đường cái. toàn tiểu đội đồng loạt lao lên cắt đội hình bộ binh địch, dồn chúng dạt ra hai bên. Cùng lúc 2 mũi bọc sườn do Lưu và Tuynh chỉ huy đánh quật bất ngờ. Bọn xâm lược chết hàng loạt. Số còn lại không tài nào đuổi kịp xe tăng.

Lưu gạt mồ hôi trán. Khuôn mặt đen nhẻm của anh bóng loáng. Toàn trung đội rút vào vách núi. Phía cầu Mường Khương vọng lại tiếng nổ của B40. Lưu biết các đồng chí trong đại đội mình đang chặn đánh xe tăng trong ấy.

Dũng đề xuất bám đường để diệt cơ giới địch. Đôi lông mày anh nhíu lại, vung tay chém xuống. - Hồi sáng ta bố trí hơi xa nên bắn trật. Giờ phải bám sát nó mà diệt mới chắc. - Ai chỉ huy tiểu đội đánh xe tăng ? - Lưu hỏi.

Dũng cầm B40 đã lắp đạn sẵn, bước tới. - Báo cáo, tôi !

Lưu nhìn người tiểu đội trưởng có khuôn mặt vuông, đầy cương nghị. Anh nắm chặt bàn tay rắn chắc của Dũng.

Tiểu đội đánh xe tăng gồm Tân, Dũng phụ trách B40 và 2 chiến sĩ Tăng, Vượng yểm hộ. Còn anh em rút lên chốt bắn khống chế địch trên núi Cô Tiên, không cho chúng xông ra cứu xe tăng. Dũng chui vào nấp trong gầm chiếc xe tăng Lưu bắn cháy hồi sáng. Nâng súng kiểm tra đường ngắm thấy hơi thấp, Dũng bò lên xích xe nhưng vị trí này cũng không thuận lợi. Bọn địch trên tháp pháo dễ phát hiện. Cuối cùng anh quyết định bố trí dưới rãnh thoát nước bên đường. Tân nấp sau đuôi chiếc xe tăng cháy, ngoảnh nhìn Dũng cười ranh mãnh.

Đúng như dự đoàn của trung đội, đoàn xe tăng địch hùng hổ vào tận cầu Mường Khương, bị trung đội 1 đón đánh, 1 chiếc bỏ xác trên cầu. Chúng vội vã quay lại tháo chạy. Dũng chỉnh đi chỉnh lại hướng ngắm. Lần này anh không thấy hồi hộp nữa. Tiếng xe tăng địch vọng tới mỗi lúc một gần. Rồi chiếc đầu tiên xuất hiện. Nó chạy điên cuồng. Dũng phân công Tân diệt thằng này.

Tân rê nòng súng bám sát mục tiêu từ xa. Khi chiếc xe tăng đã tới tầm bắn, một luồng lửa lao đi. Nó khựng lại rồi bất chợt lao lên, trườn qua trước mặt Tân và Dũng.

- Chưa cháy phải không ? - Tân hổn hển hỏi Dũng và rướn cổ nhìn theo. Dũng ra hiệu cho Tân nằm xuống. Anh phát hiện một làn khói xanh bốc lên trên chiếc xe tăng. - Sẽ cháy ! Quả nhiên chiếc xe tăng chạy được vài trăm mét bỗng bùng lên, đạn pháo trong xe nổ dữ dội.

Chiếc thứ hai xộc tới. Tên lái phát hiện thấy Tân. Nó lùi xe lại hòng dùng xích xe nghiến nát anh. Dũng chọn hướng đón đầu phóng đạn. Tháp pháo văng lên trời, tên giặc lộn cổ xuống đất. Nó còn sống, lóp ngóp bò đến chiếc xe tăng ngay bên cạnh Tân.

- Giết đi Tân ! Dũng quát lớn. Để khỏi phí đạn, Tân dùng một hòn đá đập vào đầu tên xâm lược, kết liễu đời nó.

Dũng lấy quả đạn thứ hai lắp vào súng. Nhưng vòng khoá văng mất từ lúc nào. Những chiếc cánh xoè ra làm anh không thể lắp nhanh được. Trong lúc đó chiếc xe tăng thứ ba đã lao tới. Tên địch trên tháp pháo phát hiện thấy Dũng. Nó rê nòng khẩu 12 ly 7 hướng tới. Dũng lăn nhanh sang trái trước lúc một tràng đạn găm xuống đúng chỗ anh vừa nằm. Hai chiến sĩ Vượng, Tăng dùng AK bắn ghìm đầu tên địch xuống yểm hộ cho Dũng. Chiếc xe tăng chồng lên, nó định chà nát DŨng. Anh vội đứng dậy, vừa chạy vừa lắp đạn. Khối sắt đồ sộ lồng lộn. Khoảng cách giữa chiếc xe tăng và Dũng mỗi lúc một ngắn, chỉ còn chưa đầy 5m. Không kịp bắc súng lên vai, cũng không kịp ngắm, Dũng kẹp súng ngang sườn bóp cò. Anh thấy một quầng lửa dữ dội phụt lên trước mặt rồi vật xuống, ngất đi.

Tỉnh dậy, Dũng thấy chiếc xe tăng đang cháy. Hơi nóng làm mặt mũi, tóc và áo quần anh cháy xém.

- Em bị thương rồi anh Dũng !

Đang bàng hoàng trong đám khói lửa mù mịt, Dũng bỗng nghe có tiếng gọi. Anh bò tới và nhận ra Tân bị thương. Anh gọi Vượng tới, bảo Vượng dìu Tân lên chốt.

Chiếc xe tăng thứ tư lao đến, lồng lộn điên cuồng khi phía trước 3 chiếc xe cháy chặn mất đường đi. Nó húc vào một chiếc hòng mở đường chạy. Dũng lắp tiếp quả đạn vào súng, bò tới. Anh thích thú quan sát tên giặc cùng đường này. Chiếc xe tăng rú máy, lùi lại rồi phóng tới lao vào một chiếc đang cháy. Nhưng bỗng nó nghiêng dần, nghiêng dần, đoạn đường dưới mình nó sụt lở bất ngờ. Chiếc xe tăng địch lật nhào xuống. Bọn giặc sống sót trong xe lóp ngóp bò ra. Tăng dùng AK quét. Tên giặc lái vòng ra phía trước, bò tới trước mặt Dũng, tay phải nó cầm khẩu súng ngắn. Dũng móc quả lựu đạn bên sườn lẳng tới. Tên giặc chết tan xác.

Đạn cối cấp tập dội đến nổ xung quanh Dũng. Anh biết bọn địch trên núi Cô Tiên bị trung đội anh ghìm chân lại, không ra cứu xe tăng được, bắn xuống. Trong tiếng nổ điên loạn, Dũng nghe có tiếng rên. Anh bò tới và nhận ra Tăng bị thương. Mảnh đạn văng trúng chân và bụng. Dũng xé áo của mình băng cho tăng.

Trời tối từ lâu lắm. con tắc kè đâu đó sau một ngày hoảng hốt vì tiếng súng đạn giờ bỗng gáy lên mấy tiếng gọi nhau càng làm cho cánh rừng đêm thêm hoang vắng. Trong im lặng, thỉnh thoảng vang lên một tiếng nổ của đạn pháo trong những chiếc xe tăng đang cháy dưới đường. Dũng đã mệt lắm. Anh sờ soạng lần từng gốc cây nhích lên. Trên lưng anh, Tăng nửa mê nửa tỉnh, thỉnh thoảng lại rên giọng yếu ớt :

- Anh Dũng, em không sống được đâu... anh để em ở lại...

- Không, anh còn sống là em còn sống ! Đừng nghĩ bậy. Dũng an ủi Tăng, nước mắt muốn ứa ra. - Em còn lá thư viết cho thầy mẹ trong ba lô... Nếu có sao, anh gửi hộ.

- Tăng, em không chết được đâu !

Chắc giờ này mọi người đang sốt ruột chờ anh và Tăng. Suốt ngày đánh nhau không kịp ăn uống gì cả, bụng anh thắt vào xương sống nhưng Dũng không thấy đói. Ý nghĩ lớn nhất của anh lúc này là tìm cho nhanh về đơn vị.

- Anh Dũng ơi, em khát nước quá. Tiếng Tăng lại ú ớ.

- Anh cũng khát lắm nhưng bây giờ làm sao kiếm ra nước được ? Em gắng chịu một lát nữa. Sắp đến nơi rồi. Dũng bảo vậy cho Tăng bớt lo chứ thực ra đơn vị ở đâu Dũng cũng chưa biết. Chỉ nhắm ngọn đồi đi ngược lên. Anh thoáng nghĩ Tăng sẽ không sống được qua đêm nay. Vết thương cậu ấy nặng lắm, ra nhiều máu quá. Hơi thở của Tăng không đều nữa, có lúc ngừng hẳn, Dũng phải lay gọi. Lòng thương Tăng lúc này nhân thêm gấp bội.

Đến bên một bụi lồ ô, Dũng đặt Tăng xuống nghỉ lấy sức và ghé vào tai Tăng động viên:

- Ngày mai các anh sẽ chuyển em về tuyến sau. chữa lành vết thương rồi em sẽ được về thăm nhà một chuyến. Dũng nói rồi âu yếm nhìn gương mặt người chiến sĩ trẻ măng, tròn và đẹp như mặt con gái.

Dũng bỗng hốt hoảng. Anh ghé sát và nhận ra Tăng đã tắt thở. Anh ôm choàng lấy Tăng, gọi thảng thốt :

- Tăng ! Tăng ơi ! Tăng !

Tim Dũng thắt lại, nhói đau. Thế là từ nay không còn cậu Tăng bé nhỏ mà mỗi lần nhìn, Dũng lại nhớ thằng Trung, thằng em ruột đang chiến đấu ở biên giới Tây Nam. Hai dòng nước mắt trào ra nóng hổi lăn trên gò má anh.

Dũng đứng dậy, ôm Tăng trong tay bước đi. Lòng căm thù trào lên nghẹn cổ. Chợt phía trước có tiếng động. Dũng đặt Tăng xuống. Anh rút quả lựu đạn cầm tay. Tiếng động mỗi lúc một gần. " Có thể bọn thám báo !". Dũng thoáng nghĩ. Một bóng người xuất hiện, điệu nhớn nhác như tìm tòi cái gì. Dũng chuẩn bị một thế võ. Anh nhận ra dáng đi của chính trị viên phó Lưu.

- Anh Lưu - Dũng nhảy tới nắm lấy tay Lưu. Lưu lùi lại một bước rồi anh ôm choàng lấy Dũng, giọng nghẹn ngào.

- Tưởng các cậu lạc rồi ! - Anh em bình yên cả chứ anh ? - Không ai việc gì. Thế Tăng đâu ?

- Tăng hy sinh rồi. Dũng rên rỉ trong cổ. Anh bước tới bế tăng lên. Lưu đỡ lấy Tăng trong tay Dũng và lặng lẽ đi lên điểm chốt...

Những chiến sĩ tiền tiêu, NXB Thanh niên 1979.

Sáng 17-2-1979, địch dùng 21 xe tăng từ cửa khẩu theo đường số 8 tấn công vào Mường Khương. Các chiến sĩ đại đội 11 thuộc trung đoàn biên phòng 16 đã chặn đánh, bắn cháy 3 xe tăng ngay từ đầu. Dựa vào xác xe tăng địch, đại đội 11 tiếp tục chiến đấu đánh bật quân địch. Quân ta đã bắn cháy 5 xe tăng, bắn hỏng 3 chiếc khác, buộc số xe tăng địch còn lại phải chạy về bên kia biên giới. Một tài liệu của Ấn Độ cũng ghi nhận bộ đội Việt Nam đã hạ được 8 trong 18 xe tăng Trung Quốc ở trận này.

Sáng 18-2-1979, địch tiếp tục tấn công chốt của đại đội 11 ở núi Nà Khuy. Đại đội đã phối hợp với tự vệ lâm trường và nhân dân địa phương đánh lui 11 đợt xung phong của địch, diệt 300 tên - LSBĐBP

CHỖ ĐỨNG

Lương Sĩ Cầm

Mười hai chiến sĩ công binh tập trung cả ở hầm ngủ của khẩu đội đại liên. Nồi mì ăn liền của quản lý Hiền mang đến thật đúng lúc. Trong lúc anh em ăn xì xoạp, quản lý Hiền vẫn lặng lẽ ngồi chờ trên một súc gỗ. Con người thường ngày hoạt bát thế bỗng dưng đêm nay kín tiếng giấu mình vào một ngách hào khiến tiểu đội trưởng Đệ phải thốt lên :

- Sao hôm nay trời âm u thế hở anh Hiền ? Anh em chúng tôi có điều gì sơ suất với anh chăng ? Hiền chỉ cười lặng lẽ. Bất chợt, Đệ hỏi :

- Anh bàn giao công việc quản lý cho cậu Lượng xong cả rồi chứ ? - Xong rồi.

- Vậy bao giờ anh vù về tỉnh nhận nhiệm vụ mới ?

Hiền chưa kịp trả lời, Đệ nắm lấy tay anh giật giật mấy cái liền, giọng hơi tếu : - Đường về hậu phương rộng mở, phen này "mã hồi"...

Hiền hất mạnh tay Đệ, đứng phắt dậy :

- Cậu ăn nói gì thế ? Về về cái gì ? - Ơ kìa, sao anh lại nổi nóng ?

Chẳng nói chẳng rằng, Hiền cúi xuống xách chiếc xoong không quay gót. Anh nghe loáng thoáng tiếng 2 chiến sĩ nằm trong hầm kèo nói với nhau :

- Ông Hiền tự dưng đâm ra mát tính...

- Nóng ruột mong nước mã hồi thì có. Vờ vịt thế thôi chứ rời chân khỏi chiến hào Ma Lù Thàng là vui vẻ ngay.

Hiền giận tái mặt. "Đứa nào vừa nói hệt giọng thằnh Hạnh !". Nghe mà tê tái cả ruột gan. Hiền hình dung những nụ cười chế nhạo của chiến sĩ, lòng anh cứ hừng hực như lửa đốt. Hiền xộc vào hầm chính trị viên Trục, Trục đang ngồi trước tấm bản đồ khổ rộng, đăm chiêu suy nghĩ. Hiền lặng lẽ ngồi ghé xuống bên. Nếu địch tấn công sang nhất định chúng sẽ cắt bộ phận đó ra tiêu diệt trước khi đánh vào đồn biên phòng ta... Nhìn những nếp nhăn bị dồn ép giữa 2 hàng lông mày trên vầng trán xạm đen của Trục, Hiền nghĩ :"Ở đây, lúc này, một người cầm súng cần thiết và đáng quý biết bao nhiêu". Trục quay lại, bất ngờ cùi tay va trúng vai Hiền : - Ơ, Hiền đấy à ? Đến từ bao giờ ? Bàn giao cho Lượng ổn cả rồi chứ ? Hiền gật đầu. Đôi môi anh mím chặt, mắt lộ vẻ băn khoăn. - Sao trông mặt cậu khó đăm đăm thế kia ?

- Có lý do đấy thủ trưởng ạ.

- Bốn mươi tư con bò chuyển lùi về cây số 10 có người chăn dắt hẳn hoi rồi chứ ? Hiền gật.

- Tiểu đội hậu cứ đã giao trách nhiệm cho Minh phụ trách rồi chứ ? Hiền lại gật. Gương mặt anh lầm lì vẻ bực dọc pha lẫn hờn dỗi. Đại uý Trục phá ra cười : - À, chắc cậu lại để bụng thằng Hào vì câu nói đùa của hắn phải không ? Nó nói cái gì nhỉ, ờ, đàn bò của nó cũng đòi ở lại húc chết bọn bành trướng, không chịu sơ tán về tuyến sau. Cậu chạnh lòng vì câu nói ấy chứ gì. Chiến sĩ trẻ của ta vô tâm, vô tính, không có bụng dạ gì xấu đâu. Đột nhiên Hiền nổi giọng vùng vằng :

- Tôi giận anh đấy.

- Giận tôi ?

- Phải. Tôi không giận cậu Hào, cậu Hạnh. Trong hoàn cảnh chiến đấu chiến sĩ có quyền đòi hỏi chỉ huy phải nêu gương, có quyền kiểm tra nghiêm khắc thái độ của bất cứ ai trước cái sống và cái chết.

- Cậu đừng vòng vèo nữa, nói thẳng vào vấn đề nghe nào.

- Anh là chính trị viên, trước hết xin hỏi anh, trong cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, chỗ đứng của người chiến sĩ biên phòng ở đâu ?

- Ở tuyến đầu chứ ở đâu nữa. - Và vị trí người đảng viên ? - Ở mũi nhọn cuộc chiến đấu ấy.

- Thế thì tại sao các anh cứ giục tôi bàn giao nhanh để về tuyến sau nhận nhiệm vụ khác. Tôi phát ngượng với anh em về chuyện ấy.

Trục nghe Hiền nói một thôi dài, vẻ sửng sốt ban đầu tan dần. Anh giơ cả 2 tay ra phía trước giọng hồ hởi :

- Trời ơi, cứ tưởng có chuyện gì ghê gớm. Nguyện vọng của cậu chính đáng nhưng việc điều động cán bộ là quyền cấp trên.

- Tôi đề nghị được ở lại. Tình hình mỗi ngày một căng, bỏ mặt trận về tuyến sau. Không ! Chiến sĩ sẽ nhìn tôi bằng nửa con mắt. Tự tôi cũng thấy xấu hổ.

Trục nắm chặt tay Hiền biểu lộ sự thông cảm lẫn yêu mến chân thành :

- Đã là chỉ thị cấp trên thì khỏi bàn cãi. Nhưng may cho cậu là Ban chỉ huy tỉnh mới điện xuống : "Đình chỉ mọi sự điều động, thuyên chuyển, tất cả tập trung cho việc bố trí lực lượng chuẩn bị chiến đấu". Cậu được ở lại !

Hiền đang ngồi, bật đứng dậy, đụng đầu vào nóc hầm đánh cộp. Đau điếng nhưng cậu chàng cứ cười tít : "Cấp trên rất chi là sáng suốt !" rồi cúi xuống sờ soạng trong ngách hầm. - Cậu làm cái gì vậy ?

- Tìm đôi thùng, có đây không ? - Để làm gì ?

- Gánh nước. Phải dự trữ nước phòng đánh nhau lâu dài. - Công việc của cậu giờ không phải là gánh nước. Ngồi xuống đây ! Trục trải tấm sơ đồ trận địa phòng ngự ra trước mặt, kéo chiếc đèn dầu lại gần. - Mặt tây và tây nam ta bố trí 3 tiểu đội. Tiểu đội Ca phụ trách đoạn từ cây sung đến cổng đồn. Tiểu đội cơ quan và tiểu đội Ban đảm nhiệm cánh trái từ cổng đồn tới cửa địa đạo cũ. Ban chỉ huy dự kiến đây là hướng tấn công chủ yếu của địch. Mình được phân công phụ trách hướng này. Bây giờ mình giao cho cậu chỉ huy 2 tiểu đội cánh trái. Phương án chiến đấu cậu đã tham gia thảo luận rồi. Giờ hãy nghiên cứu kĩ trên sơ đồ, chuẩn bị nắm quân mà chỉ huy. Trong lúc Hiền cúi xuống tấm sơ đồ, nghiên cứu phương án chiến đấu, Trục quay máy gọi đồn trưởng Năm :

- Alô ! hết phiên trực anh ghé qua chỗ tôi, ta cùng trao đổi nhé ! Tôi đã bố trí công tác cho đồng chí Hiền như đã bàn !

5 giờ sáng ngày 17-2-1979, hàng chục khẩu pháo từ Trung Quốc nã đạn sang khu vực đồn biên phòng Ma Lù Thàng. Lửa khói mù mịt. Cát, sỏi, đất, đá tung lên cao, những cành cây bị phạt tơi tả.

"Bắt đầu rồi !", chính trị viên Trục nói với đồn trưởng Năm. Trận pháo kích của địch đối với họ như một việc tất nhiên. Họ chia tay đi về hai ngả trận địa. Phía cổng đồn Hiền cùng xạ thủ trung liên Tý đang loay hoay đặt súng và kiểm tra xạ giới. Sương mù dày đặc. Trục chỉ nhận ra cái dáng thanh thanh của Hiền với chiếc mũ mềm kéo sụp xuống ngập thái dương. Hai người vẫn bình thản thao tác trong lửa khói đạn pháo, khắp nơi chiến sĩ sôi nổi chuẩn bị chiến đấu. Trục đi kiểm tra một lượt rồi lại trở về cổng đồn, chờ đợi dấu hiệu bộ binh địch xuất hiện. Đồn biên phòng Ma Lù Thàng bước vào trận đánh với tư thế đĩnh đạc. Trời chưa sáng hẳn. Hàng loạt ánh chớp loé lên tiếp theo những tiếng nổ chát chúa.

Trục đi ngang chỗ Hiền, vỗ vào vai anh : - Còn thắc mắc về chỗ đứng nữa hay thôi ?

Giữa âm thanh hỗn loạn của trận pháo kích, Hiền cố lắng nghe nhưng tiếng được tiếng mất. Anh né vào vách hào trả lời :

- Chỗ đứng này bắn tốt anh ạ, cậu Tý thích lắm.

Trục cười. Cũng là nói đến chỗ đứng cả. Bỗng một ánh chớp nhoàng, tiếp theo là tiếng nổ muốn xé rách màng tai. Khói đen mù mịt. Một cây bạch đàn đổ sập ngang chiến hào ngay trên đầu Trục. Hiền đứng dậy, rũ sạch cát bụi, lá cây trên mũ, nhìn Trục cười.

Trận mưa pháo vẫn không ngớt. Lượng, quản lý mới mang cơm nắm lần theo đường hào phân phát cho anh em. Hiền giữ Lượng lại. Anh rút từ trong túi da đeo bên người một tút thuốc lá : - Cậu mời anh em mỗi người một điều. Lấy sức mà đánh thằng Tàu. Quà tỉnh uỷ Lai Châu tặng tớ giữ để chờ dịp này đấy.

Lượng đi rồi, Hiền trở về cánh trái. Khẩu trung liên đặt sẵn trên gờ hào. Hai chiến sĩ ngồi mãi trong một chiếc hầm kèo chắc chắn. Hiền hỏi, gần như gào giữa những tiếng nổ nhức óc : - Ai cảnh giới ở đây ?

- Tôi ạ - Hạnh, một chiến sĩ có gương mặt trẻ trung, rắn rỏi ngước mắt nhìn Hiền không chớp, nhanh nhảu trả lời.

- Chiến sĩ cảnh giới không ngòi trong hầm, hiểu chưa ? Nếu địch mò vào thì ai là người phát hiện thay anh.

Hạnh vội đứng lên, lách mình ra vị trí quy định, khẩu AK khoác hờ trên vai. Thỉnh thoảng anh ta lại liếc trộm Hiền. Hiền nhận ra ngay trong vẻ nhanh nhẹn cố ý của Hạnh có ẩn một cái gì đó không tự nhiên, lúng túng là khác. Anh nhớ lại những câu châm biếm của cậu ta trên hầm công binh đêm qua và lặng lẽ mỉm cười. Hiền trao cho Quân và Hạnh mỗi người một điếu thuốc lá, giọng hơi trịnh trọng :

- Hút đi cho ấm cổ rồi cố mà đánh một trận cho xứng đáng lòng tin cậy của tỉnh uỷ và đồng bào Lai Châu.

Quân, xạ thủ trung liên, cầm điếu thuốc, niềm vui lộ ra mặt :

- Ấy thế mà cậu Hạnh bảo trên quản lý hết thuốc thẳng rồi. Quà Tết còn lại đây hả anh Hiền ? Câu nói vô tình của Quân chạm nọc Hạnh khiến cậu ta càng lúng túng. Hiền nghĩ thầm : " Đúng cậu này đêm qua mò lên hầm công binh tán dóc". Anh lại cười mỉm, quay về hầm của mình. Hạnh rụt cổ lại, nói với Quân :

- Ông ấy bàn giao vừa xong thì bị kẹt lại ở đây.

- Có cậu bị kẹt lại thì có... sao cậu hay nghĩ xấu về người khác vậy ? - Tớ ấy à, chưa nổ súng đã biết ai ăn ai.

Đúng 6 giờ 15 phút, bộ binh địch tấn công.

Một quả mìn định hướng quét sạch toán địch đi đầu định vượt qua suối. Thế là cuộc chiến đấu ở

hướng tây bắc bắt đầu. Đồn trưởng Năm gọi máy lên trận địa cối :

- Dập mạnh vào đoạn từ đầu cầu đến suối cạn. Địch đã đến suối cạn rồi. Sương mù dày đặc à ? Cứ bắn theo phần tử đã tính...

Phía cổng đồn xạ thủ trung liên Tý không giấu được vẻ sốt ruột :

- Sương mù thế này có hại nhau không, tầm nhìn bị chặn hẳn lại không thể nào bao quát xạ giới. Bao giờ mới quang quẻ cho hở trời !

Hiền đặt tay lên vai Tý :

- Sương mù bịt mắt ta, cũng bịt mắt cả thằng địch. Cậu tính, 30 phút bắn pháo vừa qua, nếu bọn trinh sát chỉnh được tầm, hướng như lúc trời quang thì khối anh em mình dính rồi. Cứ nghe tiếng súng của ta và địch từ hướng tây bắc đủ biết cuộc chiến đấu ở đầu suối cạn dữ dội biết chừng nào. Có thể đếm được những đợt tấn công của địch căn cứ vào lúc bộ binh ngừng bắn để hoả lực cối, B41, ĐKZ dọn cửa mở xung phong.

6 giờ 30 phút, một cánh quân địch vượt suối Nậm Cúm quãng bến tắm đánh thẳng vào tiểu đội của Ca. Chớp lửa nhoàng nhoàng. Đất đá bay rào rào. Ngay từ phút đầu cuộc chiến đấu đã vô cùng ác liệt. Bến tắm là quãng quân ta cài mìn dày đặc. Mìn nổ ùng oàng liên tục. Địch đã thí mạng mấy lớp lính để vượt lên bám lấy mép đường 12. Hiền băn khoăn : "Tại sao địch bỏ lửng hướng tây nam ? Ban chỉ huy dự đoán đây là hướng tấn công chính cơ mà !". Tiếng của Trục gào lên trong máy điện thoại : "Bắn mạnh vào bến tắm Thạch ơi ! Địch thí lính để phá bãi mìn. Nện cho tới vài chục quả vào đấy !". Trước khi 2 khẩu cối lên tiếng thì các khẩu đại liên đặt trên chiến hào ba đã bắn xối xả xuống đó, nơi quân địch đang thúc nhau lên bờ. Hiền cố nghe tiếng mìn định hướng phía tiểu đội Ca nhưng chẳng thấy. "Thằng cha gan thật, đánh tỉnh thế mới chắc. Nhưng sao địch lại bỏ hướng do mình phụ trách ?". Trận đánh càng đi dần vào giờ phút quyết định, tiếng súng càng rộ lên, Hiền càng băn khoăn tự hỏi như vậy. Anh đứng cạnh Tý, căng mắt nhìn ra cổng đồn nhưng chẳng thấy bóng dáng một thằng địch. Cơn bão lửa đang chụp xuống đồn biên phòng, nhưng ở góc anh đứng vẫn im ắng chẳng khác gì vùng mắt bão. tại sao thế nhỉ ? Phải chăng địch có ý định bóc lần lượt từng mảng một, ngoạm từng miếng một ? Bỗng nhìn về bên phải anh nhận ra một toán địch đeo mặt nạ phòng độc đã vượt đường 12, lấp ló bên kia nhà khách. Hiền bấm vai Tý :

- Chúng liều mạng, cố đánh vào đoạn hào của tiểu đội Ca, ta phải yểm hộ mạnh cho bên ấy. Tý chú ý nhé, lúc nào chúng nó tạt ngang từ nhà khách sang nhà trực ban thì bắn chặn ngay. Khoảng cách 2 nhà là 15m. Hướng này hơi chéo đấy, phải mở rộng xạ giới. Tý không nói gì, lặng lẽ lấy đường ngắm. Nhà trực ban ở sát cổng đồn, cách Tý 30m. Bắn sang phía nhà khách vướng nhiều thứ quá, góc bắn lại rất hẹp. Thấy Tý loay hoay mãi, Hiền hỏi : - Ổn không ?

- Vướng mấy gốc bạch đàn.

- Vậy cậu cứ điểm xạ ngắn rồi lại hướng súng thật nhanh qua vật chướng ngại, đừng lia băng dài.

Chợt Hiền kêu lên : - Kìa chúng nó !

Loạt đạn trung liên của Tý át mất tiếng Hiền. Nhìn đầu súng vừa rung vừa giật, Hiền biết Tý bắn vội, tay cò chưa đằm. Anh chụp lấy, dùng vai khẽ hích Tý sang bến, bắn từng chập 3 viên một. Khoảng trống giữa nhà khách và nhà trực ban vừa lố nhố bóng lính địch giờ quang hẳn. Có thể nhìn rõ 3 thân hình đang quằn quại. Một thằng khác, 2 tay ôm chặt gốc bạch đàn, miệng cứ ngoạm vào lớp vỏ trắng mốc. Chân nó giãy lia lịa đạp lên đầu, lên cổ những thằng chết. Mấy tên còn lại đã hoàn hồn, nấp sau nhà khách bắn trở lại. Đạn bay chiu chíu, cày bụi mù trước mặt Hiền và Tý, khẩu trung liên của họ đã trở thành mục tiêu của các cỡ súng địch. Tý nhận lại súng từ tay Hiền :

- Anh cứ để mặc em. Lần đầu, tay em hơi run.

Từ một ngách hào, đại uý Trục nhô ra, bụi đất trộn mồ hôi bê bết trên trán và hai bên má. Anh cười, hai hàm răng trắng loá. Thấy Hiền anh nói ngay :

- Chuẩn bị tinh thần quần nhau với địch cả ngày đấy !

Vừa lúc ấy chiến sĩ trực điện thoại gọi, Trục vội chạy đi. Khi quay lại, nét mặt anh sầm hẳn xuống :

- Anh Năm báo tin đỉnh đồi Pò Chừ Chùng phía bắc đã bị địch chiếm lúc 7 giờ rưỡi. Đơn vị bạn đã rút về hướng Ma Ly Pho. Địch không đánh vào trận địa hoả lực của ta, có lẽ chúng xốc thẳng

xuống đường 12 chỗ cây số 6 để cắt đứt mọi sự chi viện từ tuyến sau với đơn vị mình. Hiền cắn chặt môi dưới. Mắt anh không rời quãng trống giữa nhà khách và nhà trực ban. Tý đặt ngón tay vào cò súng, nét mặt căng thẳng.

Từ đầu kia chiến hào, khuôn mặt đen nhẻm của tiểu đội trưởng Ca ló ra. Ca giơ tay vẫy. Hiền chớp luôn : "Anh Trục, Ca gọi tôi !" và vội lao đi. Bóng anh khuất sau vách hào gãy góc. Chỉ thấy chiếc mũ mềm nhấp nhô trong màn khói.

Ca nắm lấy tay Hiền :

- Anh yểm hộ cho em nhé ! - Đánh vào đâu ?

- Bọn đeo mặt nạ trông dữ tướng nhưng non gan. Đến bây giờ, có thêm 1 đại đội tăng cường chúng mới dám xông vào chỗ cây sung.

- Sao cậu không nổ mìn ? Chờ nóng cả ruột !

- Chúng nó đi đông nhưng như có ma dắt, toán nào cũng chệch ra ngoài hướng mìn quét. Em tiếc, không đành ăn non.

Hiền đấm mạnh vào vai Ca một cú đau điếng (mãi 1 tháng sau trận đánh Ca vẫn nhớ cú đấm này) :

- Trời ơi, há miệng chờ súng ! Nó đi chệch hướng thì cậu phải dùng hoả lực dồn nó lại chứ lại chịu à ?

Sương mù loãng dần, nhưng khói đạn không tan nhanh được, cứ lơ lửng trên mặt đồi. Địch chuyển sang đội hình hàng ngang. Cùng lúc chúng vượt đường 12 tràn lên. Hiền đưa mắt phỏng đoán vị trí 2 quả mìn định hướng đặt so le.

- Ca nhớ nhé, sau lúc trung liên cùng quét mạnh, cậu bấm là vừa. Mình tổ chức hoả lực hỗ trợ. - Em chập cả 2 khối pin cho chắc. Chín vôn.

- Được !

Hiền cúi người nhao đến các khẩu đội súng máy. Anh chỉ thị mục tiêu cho từng xạ thủ. Mật độ hoả lực địch tăng lên đột ngột. Hiền chăm chú theo dõi cuộc phản kích mới của bọn lính đeo mặt nạ. Anh khom người đứng cạnh Vinh :

- Bắn !

Hầu như cùng một lúc, 3 khẩu trung liên bắn xối xả tạo thành 2 bờ lửa ép chúng vào một hành lang có vẻ an toàn. Ca điểm hoả mìn. Trước mặt, cách chiến hào 30m, hai quầng lửa bùng lên. Trong khoảnh khắc cái góc bé nhỏ ấy của trận địa im lặng hoàn toàn. Tiếng súng, tiếng ò la, tiếng kèn thúc quân đều câm bặt. Khói đen tan dần để lộ một mảng đồi trơ trụi, ngổn ngang những thân hình bất động. Hai trung đội đi đầu của địch bị giết sạch. Trục chạy tới, nắm tay Hiền và Ca lắc mạnh :

- Đánh hay lắm, quét cả mảng !

Họ nhìn nhau cười.

- Chúng nó lại chuẩn bị giã xuống đầu ta một trận pháo nữa cho mà xem ! - Ca nói. Quả nhiên, nửa phút sau, hàng loạt đạn cối nổ khắp trận địa. Không gian như bị băm xé, dồn nén. Nhiều quãng hào sụt lơt. Các chiến sĩ tạm ẩn mình trong các ngách hầm kiên cố. Trục nói : - Thế là chúng ta biết được võ dùng hoả lực của thằng Tầu rồi. Cậu thấy thế nào ? - Đáng lẽ ta chỉ đánh 1 quả thôi, còn quả thứ hai phải đợi đợt xung phong tiếp theo của địch. Như vậy hiệu quả chiến đấu sẽ tăng gấp đôi.

Trục lặng nhìn gương mặt hao hao gầy của Hiền và nhớ lại trong hồ sơ của Hiền có lưu lá đơn tình nguyện nhập ngũ. Dưới lá đơn có xác nhận của giám đốc nông trường Điện Biên : "Cháu Hiền, học sinh lớp 10, là con trai đồng chí Nguyễn Văn Viên, chiến sĩ Điện Biên, trung úy chuyển ngành, cháu đã lấy máu ký tên vào lá đơn này. Đề nghị cơ quan quân sự địa phương chấp nhận". Cái chữ ký màu nâu sẫm ấy của Hiền, Trục vẫn nhớ như in. Vẻ điềm tĩnh kia như nung nấu sự dày vò đến đau khổ để tìm ra phương pháp chiến đấu. Là chính trị viên có kinh nghiệm, Trục thấy đó là nhân tố tư tưởng quan trọng. Lâu nay Trục chỉ mới nhìn ở Hiền một số mặt công tác như tổ chức đời sống vật chất cho bộ đội, đảm bảo 3kg thịt trên một đầu người hàng tháng, bố trí kế hoạch tăng gia chăn nuôi, tiếp phẩm đâu vào đấy. Còn cái khoản ký tên bằng máu Trục vẫn cho đó là nét tâm lý nồng nhiệt dễ thấy ở lớp thanh niên sắp bước vào đời. Mới đây thôi, Trục báo cho Hiền biết cấp trên sắp bố trí cậu ấy về làm côn tác hậu cần tiểu khu Điện Biên. Ở đó có Dương, vợ Hiền đang dạy học. Hiền trả lời : "Sắp đánh Tầu xâm lược, tôi xin ở lại, sống với Ma Lù Thàng, chết với Ma Lù Thàng !". Trục vẫn nghĩ rằng Hiền "bốc". Giờ đây, giữa những tiếng nổ rung chuyển vách đất, giữa làn khói đen xộc vào mũi đến khó thở, lặng lẽ quan sát Hiền, Trục bỗng nhận ra trước mặt mình là một con người khác với cậu Hiền quản lý.

Xen lẫn tiếng pháo, có tiếng lựu đạn nổ rời rạc nhưng rất đanh. Hiền vụt đứng lên nhìn sang bên trái. Dưới gốc bạch đàn, cách chiến hào chừng 15m, một chiến sĩ đang xoáy nắp quả lựu đạn, chuẩn bị ném tiếp. Hiền thét lên :

- Ngừng ném lựu đạn !

Người chiến sĩ đã luồn ngón tay vòng vòng khuy dây giật, đứng im. Hiền đã đến bên cạnh anh ta. Mấy chiến sĩ cùng đứng sững lại, nhìn Hiền. Có chuyện gì vậy ?

- Các đồng chí không thấy lựu đạn ném đi vướng vào cây hay sao ?

Giọng Hiền bực bội. Nhìn những gốc bạch đàn bị mảnh lựu đạn xé tước, các chiến sĩ hiểu ngay khuyết điểm của họ.

Một cậu còn cố phân bua :

- Địch khiếp mìn định hướng dạt cả sang phải. Chúng dồn đống sau nhà khách và nhà trực ban kia kìa !

- Vậy phải tìm cách khác mà đánh chứ !

Trục đứng áp mình vào vách hào, nhìn về phía nhà khách và nhà trực ban. Thật khó mà đoán được ý đồ của địch. Chúng dạt sang phải, nấp sau hai ngôi nhà là do sợ mìn hay có ý định đánh về cổng đồn. Hiền hỏi :

- Có nên rời chiến hào xung phong đánh bật bọn địch nấp sau nhà không ? Theo tôi ta điều một tổ...

Ca nói dứt khoát :

- Dùng súng và lựu đạn từ chiến hào đánh ra không ăn thua. Tôi thấy cách anh Hiền gọn đấy ! - Hử ! - Trục thốt lên một tiếng bâng quơ, vì anh đang mải nghĩ về âm mưu của địch. Hiền nhấn mạnh :

- Phải thoát ly chiến hào anh ạ. Xuất kích trước khi chúng ngừng bắn pháo để giành bất ngờ. - Bọn mới đến cũng tạt sang phải, chứng tỏ địch chuyển hướng đánh cổng đồn. Đến lượt Hiền cho anh em vào trận.

- Vâng, xin sẵn sàng ạ.

- Xuất kích đông không ăn, sẽ bị hoả lực lướt sườn của địch quét rụi. Chỉ cần vài ba tay... - Tôi xin đánh vào nhà trực ban !

- Tôi xin được phối hợp với anh Hiền, đánh vào nhà khách !

- Đồng ý, mỗi mũi chỉ cần một người. Hoả lực yểm hộ phải tổ chức chu đáo. Chú ý hai sườn ! Một lát sau, từ hầm vang lên tiếng nói của Trục trong máy điện thoại :

- Trận địa hoả lực đâu ?... Đồng chí Lam đó hả ? A lô, tập trung hoả lực 2 khẩu đại liên bắn kiềm chế bên trái nhà trực ban và bên phải nhà khách cho Hiền và Ca đánh lựu đạn... Đánh góc chết ấy phải dùng lựu đạn... Sương mù tan rồi, từ trên ấy nhìn xuống dưới này rõ chứ ?... Phải, xuất kích trước khi địch ngừng bắn cối...

Trong lúc Ca chỉ thị mục tiêu cho xạ thủ trung liên của mình, Hiền quay về cánh trái gọi Ban, Hạnh, Quân, Tý lại.

- Các đồng chí hiểu rồi chứ. Chúng nó lấy nhà trực ban làm bàn đạp đánh cổng đồn. Ta đánh trước chúng sẽ mất chỗ đứng. Yêu cầu bắn kiềm chế liên tục không cho một tên nào vòng qua đầu hồi bắn vào anh em ta, rõ chưa ?

- Rõ !

Hạnh còn cố hỏi thêm :

- Tổ nào đánh vào nhà trực ban ? - Tôi.

- Một mình anh ? - Chỉ cần một người.

Hạnh cắn môi, đăm đắm nhìn Hiền. Lòng tràn đầy xúc động và ân hận. Anh hạ giọng : - Anh cứ tin ở tay súng của tôi, anh Hiền ạ !

Từ cổng đồn, Ca gọi to :

- Anh Hiền ơi, Vinh bị thương rồi ! Liền đó, lệnh của Trục cất lên dõng dạc : - Điều Đường, xạ thủ B40 sang cánh phải !

Đường nhanh nhẹn xách súng lách qua sau lưng Hiền, chạy đến. Y tá Gắt dìu Vinh về tuyến sau băng bó. Hiền lao nhanh sang cánh phải. Nhìn nét mặt căng thẳng của Ca, anh biết Ca đang lo lắng về sự vắng mặt của Vinh trong giờ phút quan trọng này. Ca than phiền : - Tay cậu ta trúng đạn thì làm ăn thế nào được cơ chứ ! Mất một xạ thủ cừ !

- Không phải ca cẩm nữa. Cấp trên tăng cường cho cậu một B40 rồi. Nào, ta xuất kích chứ ? Giọng Hiền chững chạc. Chỉ riêng điều ấy đủ làm Ca vững bụng. Có lẽ hơn ai hết, Ca rất tin tưởng ý chí và bản lĩnh chiến đấu của Hiền. Trước đây, có thời kỳ Hiền làm công tác cơ sở ở vùng Ma Ly Pho. Sau khi Hiền rời địa bàn, Ca mới đến. Là người đi sau được thừa hưởng thành quả xây dựng phong trào của người đi trước, Ca càng có dịp đánh giá toàn bộ những đóng góp quý báu, những bài học mà Hiền để lại. Vì vậy, khác với một số anh em, Ca cho rằng tâm trạng băn khoăn và tính cáu kỉnh biểu lộ ở con người Hiền mấy ngày gần đây không phải do sự nôn nóng muốn chóng trở về hậu phương. Ngược lại, đó chính là sự biểu hiện sự đòi hỏi chỗ đứng chính đáng của người chiến sĩ, của người đảng viên trong cuộc chiến đấu chống bọn bành trướng xâm lược.

Ca giắt từng quả lựu đạn quanh lưng, khoác AK lên vai, hỏi Hiền : - Anh mang theo mấy quả ?

- Đủ dùng !

Một viên đạn cối bay đến. Ca vội kéo Hiền ngồi thụp xuống lòng hào. Quả đạn nổ. Khói đen cùng đất cát bay mù mịt. Hiền kéo Ca đứng dậy :

- Tranh thủ màn khói này, xuất kích !

Hai người bật dậy, nhảy lên bờ chiến hào. Tiếng súng của ta rộ lên bất ngờ ngay khi đợt bắn phá của địch chưa chấm dứt. Hiền bò nhanh như rắn săn mồi. Nhà trực ban đã ở ngay trước mặt. Thỉnh thoảng Hiền lại ngước lên, nhìn chằm chằm vào cánh cửa lớn đóng chặt. Chỉ cần một mũi dao lách vào khe hở sát mặt đất, bẩy nhẹ là chốt nâng lên cho hai cánh cửa bung ra. Phát hiện điều đó, anh nghĩ ra cách đánh rất bất ngờ. Cùng với Hiền, Ca cũng đang tiến dần đến nhà khách. Quãng đường từ chiến hào đến nhà trực ban chưa đầy 30m, sao mà dài vậy. Nghe rõ tiếng đại liên gõ nhịp trên đồi cao, tiếng trung liên của Tý, của Quân, của Hạnh giòn giã. Hiền đã bò tới sát thềm nhà. Một loạt đạn đại liên bắn chéo, đạn găm ngay trước mặt. Bụi vôi bắn tung toé. Có lẽ địch bên kia suối cạn đã phát hiện. Lại một loạt nữa. Cánh cửa lớn bị đạn xăm lỗ chỗ. Hiền dán mình xuống thềm, rút dao nậy chốt cửa. Một viên đạn chạy suốt cánh tay, da thịt bị xẻ một đường. Cánh cửa bung ra. Hiền lao vào nhà, đập 2 cánh cửa sổ bật tung. Anh ném liền 4 quả lựu đạn. Hiền chỉ kịp nhìn thấy vạt sân sau đầy lính Trung Quốc. Sau đó lửa khói trùm lên tất cả.

Trục đưa tay đón Hiền trở lui, kéo anh xuống chiến hào. Ca cũng trở về vị trí xuất phát. Anh rút băng buộc vết thương cho Hiền. Đáp lại cái nhìn ái ngại của ca, Hiền hỏi đùa : - Vào nhà khách có gặp khách không ?

- Anh ném quả thứ nhất rồi mà em vẫn chưa mở được cửa sổ, lo quá. Đạp được cửa, thấy địch gần quá, em thả luôn một dây 4 quả.

Phía cây sung, tiếng súng, tiếng lựu đạn nổi lên dữ dội. Hiền chưa kịp chạy tới đó thì Cầu đã cõng một người trên lưng, nặng nhọc lê từng bước về phía anh.

- Đường bị rồi à ? - Hiền hỏi rồi nói tiếp - đừng chuyển về tuyến sau vội, đặt Đường ở hầm của tôi. Chớ để ảnh hưởng tới anh em trong tiểu đội Ban. Họ sắp bước vào trận quyết liệt đấy.

Xế chiều, bọn Trung Quốc vẫn chưa vào được chiến hào một, nhưng phía ta số thương vong đã lên tới 15 người. Khẩu đại liên của Dũng bị phá hủy, đạn K53 còn lại dồn hết cho 3 khẩu thượng liên ở tuyến trước. Ban chỉ huy điều 1 tổ công binh làm công tác cứu thương ở tuyến sau ra tăng cường cho Ca và Hiền. Hai chiến sĩ Tòng Văn Kim và Cà Văn O được cử về cánh phải, lao ngay đi. Trục tìm đến chỗ Hiền :

- Chúng nó chiếm mất đoạn hào từ suối cạn vào rồi. Ta quyết giữ chiến hào hai, đoạn cột cờ và phía sau nhà chỉ huy.

- Có dấu hiệu địch lại tập trung lực lượng chuẩn bị đánh sang cánh trái anh ạ. Trục nhìn ra hướng nhà trực ban, nhiều toán giặc lố nhố. Dưới mép đường, xuất hiện nhiều bóng áo xanh Tô Châu. Hiền nắm lấy tay Trục :

- Đánh chứ anh ?

- Hay là ta bung ra phản kích ?

- Nên tổ chức 1 tiểu đội vòng ra bãi sông... - Ý kiến rất hay.

Mũi phản kích do đại uý Trục trực tiếp chỉ huy. Hiền chọn 3 đồng chí vượt đường 12 chiếm giữ lô cốt cũ của Pháp ngoài bãi sông. Tiểu đội trưởng Ban cùng Trường, Hạnh vòng ra xa hơn rồi bất ngờ tập kích đằng sau lưng địch. Trước khi xuất phát, Hiền nắm lấy tay Ban và Hạnh, dặn : - Nhanh chóng, bí mật tiếp cận cự ly 100m là ăn chắc !

Bàn tay Hạnh giữ chặt tay Hiền :

- Anh bỏ qua cho em, anh Hiền nhé. Em đã có nhưng ý nghĩ sai về anh.

- Hãy nghĩ đến trận đánh Hạnh ạ. Mình sẽ bắn trung liên yểm hộ các cậu. Tay này còn chắc lắm. Hiền giơ tay phải lên đập nhẹ vào vai Hạnh. Trục dẫn 2 tổ vượt đường. Lợi dụng lùm cây, bụi cỏ, anh em nhanh chóng mở một mũi đánh vòng sau lưng địch. Hiền quay lại cổng đồn, đến cạnh Tý :

- Nào, Tý hãy cầm AK để tôi trực tiếp bắn trung liên yểm hộ anh em !

Từ chiến hào một, hoả lực các cỡ của ta tuôn xối xả về hướng bến tắm, cổng đồn, nhà khách, nhà trực ban. Ở những nơi ấy địch đang củng cố công sự làm bàn đạp. Hiền bắn từng loạt ngắn nhưng đều đặn vào những toán địch đang bò lóp ngóp hòng áp sát nhà trực ban. Địch bắn trả dữ dội. Thế là tổ Hiền đã thu hút được hoả lực của chúng. Anh căng mắt nhìn ra bãi sông. Sương mù tan từ lâu. Cỏ dại mọc um tùm, che khuất các chiến sĩ đang bí mật vận động tới mục tiêu. Hiền phát hiện ra một chiếc mũ mềm thấp thoáng sau bụi lau cách mặt đường chưa đầy trăm mét. Từ phía ấy rộ lên hàng loạt AK đanh và gọn.

- Ăn rồi !

Hiền xiết mạnh cò súng bắn vào những toán lính địch đang hoảng hốt vì trận tập kích bất ngờ, chạy từ mặt đường 12 lên sườn đồi.

Bỗng đồn trưởng Năm thông báo qua điện thoại : "Sáu xe tăng địch xuất hiện ở đầu cầu Hữu Nghị. Có khả năng chúng đánh thẳng vào cổng đồn, cắt đôi đội hình ta. Trận địa đầu suối cạn thuận lợi cho bắn tăng đã bị địch chiếm. Các đồng chí quyết tâm giữ vững cổng đồn !". Chỉ trong 5 phút ban chỉ huy điều đến cho Hiền 2 khẩu B40, 1 do tiểu đội phó Quân phụ trách rút từ chiến hào hai, 1 do Phú phụ trách rút từ tiểu đội Sơn. Đúng lúc này, 2 khẩu cối hết đạn. 8 chiến sĩ được giao súng bộ binh tăng cường cho tuyến hai. Hiền đứng cạnh Phú, gần cổng đồn. Ba chiếc xe tăng dừng lại ở đầu cầu dùng pháo 37 ly (?) bắn thẳng lên đồi chè không chế trận địa hoả lực ta. Ba chiếc khác theo đường 12 vòng xuống cổng đồn. Nó vừa chạy vừa bắn. Cự ly mục tiêu 25m. Hiền lệnh cho Phú bắn. Quả B40 lao đi kéo theo cái đuôi lửa chói mặt, lao phập vào khối thép màu cỏ úa có 2 chữ "Bát Nhất" đỏ lòm bên sườn. Chiếc xe tăng đi đầu khựng lại. Khói đen trong mình nó tuôn ra mỗi lúc một dày đặc. Thấy đồng bọn trúng đạn, chiếc xe tăng thứ hai vội vã quay ngang định chuồn. Xích bên phải nó đè lên một quả mìn. Cùng lúc, quả B40 từ khẩu súng của Quân cũng lao trúng thân nó. Hai bựng lửa bùng lên. Hiền ra hiệu cho Phú và Quân di chuyển để đón chiếc xe tăng thứ ba. Một loạt đại liên găm ngay trước mặt anh. Tiếng đạn chiu chíu. Một quả cối bắn tới, Hiền ngồi thụp xuống. Tiếng nổ làm anh choáng váng. Lại một quả nữa. Vách hào chuyển rung. Hiền thấy mát lạnh ở đùi, lát sau mới tê tê buốt buốt. Máu từ vết thương ứa ra ướt đẫm một ống quần. Anh khó nhọc lê đi tìm y tá Gắt. Một chiến sĩ bị đạn xuyên mông nằm ở góc hầm chờ chuyển về phía sau. Hiền nhận ra Trường, đồng chí nuôi quân rất chịu khó và tháo vát. Trường vừa tham gia cuộc phản kích do đại uý Trục chỉ huy. Gắt băng bó cho Hiền. Anh gượng cười :

- Mảnh găm vào phần mềm, chẳng đến nỗi nào.

Rồi cố đứng dậy, nhúc nhắc cái chân bị thương, anh nén nỗi đau đớn dưới vẻ mặt trầm tĩnh. Một chiến sĩ bị thương được cõng vào hầm. Hiền thay đổi hẳn sắc mặt : "Hào đấy ư ?". Hào bị thương vì lựu đạn, tay trái và mặt lấm tấm vết máu, mảnh gang giắt đầy người. Chiến sĩ khiêng thương đã đến. Trường và Hào được chuyển đi. Đến lượt Hiền. Y tá Gắt đỡ anh dậy, định khiêng đi nốt. Hiền bặm môi nói :

- Địch sắp đánh vào khu khu địa đạo và nhà cơ quan. Gắt chuyển anh em đi nhanh lên, tôi ở lại yểm hộ.

Hiền đứng áp bụng vào thành hào, dùng cả 2 tay nhắc khẩu trung liên đặt vào vị trí. Anh thao tác chậm chạp. Mỗi cử động dường như được tính toán chi ly, làm sao ít phải tốn sức và ít gây đau đớn. Tiếng đại liên của địch rộ lên. Hai ba khẩu cùng bắn sang đường hào lộ thiên. Một đồng chí khiêng thương ngã chúi xuống lòng hào rồi lại lồm ngồm bò dậy cố vượt qua đoạn trống trải. Có tiếng súng máy nổ rất gần. Địch bắn rất rát vào đoạn hào ngược dốc. Hiền quay phắt lại. Khẩu trung liên trong tay anh đĩnh đạc bắn trả bọn địch lúc ấy đã vượt được sang cánh trái. Súng nổ ran khắp nơi. Khó phán đoán đâu là ta, đâu là địch. Sau khi chiếm chiến hào giáp suối cạn ở hướng tây bắc, địch đánh toả ra hai cánh. Chúng ép dần chiến sĩ ta về hướng nam. Ban chỉ huy dồn tập trung sức kháng cự ở rừng nứa. Tại đó có đầu mối đường hào dẫn lên trận địa hoả lực, trạm quân y, thông tin... Ở tuyến trước chỉ còn 2 tổ của Hiền giữ cửa địa đạo. Tiếng lựu đạn chát chúa vang lên khắp nơi. Địch đã lọt vào sân đồn. Bắt đầu xuất hiện hình thái chiến đấu từng cụm. Những ngôi nhà gạch chưa bị phá hủy, những bức tường đổ nát chia cắt trận địa ra nhiều mảnh. Ta và địch quần nhau quanh từng căn hầm, từng góc nhà, ngã ba đường hào...

Hiền lia một băng đạn về phía vườn rau, nơi địch đang tìm chỗ đặt súng B41. Một chiến sĩ mặt đen nhẻm từ cổng đồn chạy xộc đến, kêu lên :

- Anh Hiền ơi ! Thằng Khâu !

- Cái gì vậy Kim, Khâu nào ?

- Thằng Khâu lái máy kéo ở Điện Biên ấy mà !

Hiền thoáng nghĩ đến một người Việt gốc Hoa tên là Phù Văn Khâu ở trạm cơ khí nông nghiệp Điện Biên, trước đây do bố anh phụ trách. Thằng Khâu bỏ đi Trung Quốc từ tháng 8 năm ngoái cùng vọ và 4 con. Trong hơi thở hổn hển, Tòng Văn Kim kể :

- Em vừa hạ xong 2 thằng thì gặp 1 tên nằm xoài dưới đất giơ hai tay ôm lấy chân em mà van xin. Em nhận ra thằng Khâu thường đưa máy xuống cày ruộng hợp tác Nọong Luống quê em. Miệng hắn kêu xin đừng giết nhưng tay lại quặt ra sau lưng rút lựu đạn. Lúc ấy trông mắt hắn mới man dại chứ. Em phóng một đường lê rất ngọt kết liễu thằng phản bội ấy rồi. Kim cười một cách hồn nhiên. Nghe xong, Hiền không tỏ ra giận dữ hay thương hại tên Khâu ấy. Nó là một kẻ xâm lược ắt phải đền nợ máu. Có thế thôi. Ý nghĩ của Hiền xoáy vào trận đánh giằng co trong sân đồn. Phải đối phó cả hai mặt. Phía trước địch đang chuẩn bị đánh vào đoạn chiến hào cuối cùng. Phía sau, địch đã lọt vào sân đồn, sắp đánh nhà kho. Chợt ở khu chăn nuôi, bọn lính không biết từ xó xỉnh nào xông ra, đuổi bắt gà. Thời cơ diệt địch xuất hiện bất ngờ. - Bắn !

Từ chiến hào ba, hầu như cùng một lúc tiếng súng phối hợp rộ lên. Những tên lính Trung Quốc ngã vật trên sân. Có thằng giãy giụa quay cuồng, có thằng nằm im bất động. Hiền mới bắn vơi nửa băng đạn đã thấy tê dại cả chân. Vết thương tụ máu bắt đầu tấy lên, nhức nhối. Anh buông súng, bám chặt bờ hào cố đứng để quan sát. Chợt anh vỗ vai Kim :

- Chúng nó xông vào cướp kho Kim ơi. Chẹn cửa mà đánh, nhanh lên ! Hình như tiểu đội cậu Sơn cũng đang vận động xuống sân đồn kia kìa.

Như một mũi tên, Kim xách AK lao đi. Anh vọt lên khỏi miệng hào, lách giữa hai hồi nhà, lần về phía kho. Hiền không ngừng quan sát. Anh đưa tay cầm khẩu trung liên. Một bàn tay khác áp nhẹ lên bàn tay anh, khẽ ẩy ra. Giọng của Hạnh điềm tĩnh lạ thường :

- Anh giao súng cho em. Em bắn được. Anh nằm xuống nghỉ đi. Hiền giao súng nhưng không chịu nằm.

- Vị trí của ta trở thành một cái chốt lợi hại, Hạnh ạ. Phải giữ đến cùng.

Khẩu trung liên của Hạnh hướng chếch sang phải, bắn liên tục về phía chuồng lợn. Nhiều toán địch đã tràn đến đó. Hiền dùng khuỷu tay hích vào sườn hạnh :

- Bắn chia cắt, không cho bọn trên sân đồn xuống khu chăn nuôi !

Khẩu trung liên đặt ở đây lợi hại vô cùng. Chiến sĩ ta từ chiến hào ba không phát huy được hoả lực khống chế địch. Bọn địch lọt vào chuồng lợn bị bịt đường ra. Chiến sĩ ta dùng lựu đạn quăng vào, tiêu diệt hết. Địch dồn một lực lượng từ sân đồn đánh tràn xuống, và từ đường 12 một mũi đột kích của chúng chọc thẳng vào vị trí cố thủ ở cửa địa đạo. Hạnh bỗng khuỵu xuống. Tay rời khỏi súng, Hiền vội vã ôm lấy. Cầu nhận ra Hiền đã bị thương lần thứ ba. Anh chạy lại cửa hầm. Cánh tay trái của Hiền bị gãy không thể cầm súng được nữa. Hùng chạy lại thông báo : - Có tín hiệu cho các tổ rút về chiến hào ba !

Tiếng súng bộ binh địch nổ ran. Cầu hỏi Hiền :

- Sao anh ? Cho cả 2 tổ rút lên đồi chứ ? Chỉ còn một lối là đường hào lộ thiên qua yên ngựa phía đông.

- Cho anh em rút ngay, tôi yểm hộ - Giọng Hiền trở nên kiên quyết lạ thường. Sắc mặt anh nhợt nhạt. Vết thương thứ ba ra máu nhiều. Anh giằn mạnh từng tiếng : - Hùng, Hạnh ! Rút nhanh lên còn đợi gì nữa !

- Chúng em phải mang anh ra bằng được.

- Không kịp rồi. Ra cả ba lúc này thì chết hết. Để lựu đạn lại đây ! Tôi yểm hộ các đồng chí rút ! - Không thể thế được ! Dù có chết em cũng mang anh ra.

- Đây là mệnh lệnh, chấp hành ngay !

Hạnh lặng lẽ tháo quả lựu đạn cuối cùng đặt trước mặt Hiền. Nước mắt giàn giụa. Không giấu nổi xúc động, Hùng khóc. Hiền đứng đó, giữ chắc khẩu AK, lẩy nấc cò bắn phát một. - Hạnh và Hùng đi đi ! Báo cáo với ban chỉ huy rằng tôi bị thương và tự chọn chỗ đứng ở cửa địa đạo tuyến một này !

Hai chiến sĩ chạy đi. Họ lần theo đường hào lộ thiên, vượt lên yên ngựa. Đạn bắn đuổi của địch kêu chiu chíu. Hạnh lắng nghe tiếng súng AK bắn phát một rất đĩnh đạc vang lên sau lưng anh. Tiếng súng của Hiền yểm hộ cho 2 thương binh cuối cùng rời chiến hào.

BA NGÀY CHIẾN ĐẤU Ở MA LÙ THÀNG

Đào Phương

Chiến sĩ công an nhân dân vũ trang Tòng Văn Kim, người dân tộc Thái, đồn 33 Lai Châu kể.

Sáng ngày 17-2-1979.

Trời rét đột ngột. Sương mù bao phủ mờ mịt, chưa nhìn rõ mặt người. 6 giờ kém 15 phút, địch bắt đầu điên cuồng dội pháo 130 ly, 105 ly và ĐKZ sang phía trận địa ta. Chúng tôi đã chờ đợi từ 2 tháng nay, chuẩn bị sẵn sàng ứng phó với tình hình. Anh em đã thể "Quyết tâm đánh thắng địch từ trận đầu, ngày đầu, giờ đầu, thắng chúng từ bất cứ phương nào tới...". Chúng đã gây ra bao nhiêu chuyện rắc rối bấy lâu nay ở biên giới : dời cột mốc vào trong địa phận Việt Nam để cướp đất, thả thám báo biệt kích quấy rối, bắt cóc dân quân, tự vệ, phụ nữ, phục kích, sát hại cán bộ ta...

Chúng tôi rất tỉnh táo. Ở cái đất Ma Lù Thàng này, chúng tôi thuộc địch từng chân tơ kẽ tóc. Chúng giở dói trò gì là biết ngay.

Hai tiếng rưỡi đồng hồ chúng nhả pháo ì oàng vào đồn công an vũ trang, trong khi anh em chúng tôi đã vận động ra ngoài ngồi đốt thuốc lá chờ bộ binh địch. 8 giờ 30, lính Trung Quốc tràn qua cầu Hữu Nghị. Từ trong hầm kèo, tôi được lệnh cùng 6 đồng chí Cà Văn O, Lò Văn Inh, Lầu A Khua, Nguyễn Văn Ba, Nguyễn Văn Hùng và Lê Xuân Đường vận động tới gần chân cầu, phối hợp với tổ 4 người gồm các đồng chí Phạm Văn Sơn, Tao Văn Nó, Nguyễn Văn Hoài, Hoàng Văn Quân. Trên cao, pháo của bộ đội địa phương phối hợp tuyệt đẹp, "căn" khá chính xác vào đoàn quân mù quáng. Chúng tôi bảo nhau chờ địch đi thật gần mới quạt AK, quăng lựu đạn. Đại liên, trung liên, B40, B41 của ta quay về phía đó. Chúng tôi bắn mỏi tay, cứ nhằm vào giữa đội hình của chúng mà nổ súng. Chúng chết nằm rải ra khắp cầu.

Một xe tăng địch bốc cháy... hơn 200 tên địch còn lại hốt hoảng lùi về... Pháo địch vẫn yểm trợ cho chúng. Trận chiến đấu diễn ra vô cùng ác liệt. Chúng tưởng lấy "biển người" áp đảo được ta nhưng đã sai lầm. Hơn 1 tiếng qua đi chẳng giúp được gì cho chúng cả.

Lần thứ ba, địch liều chết xông sang. Chúng thay đổi đội hình, cho 2 xe tăng đi đầu, tiếp đến lũ bộ binh, sau đó lại tiếp theo xe tăng... Bình tĩnh để chiếc xe tăng thứ nhất lọt vào vòng ngắm, đồng chí Đường bắn 1 quả B40. Một khối lửa màu da cam từ chiếc xe tăng bốc lên, 5 tên lính trong xe cháy thui. Đồng chí Đường bị trúng đạn, hy sinh.

Tổ chúng tôi được lệnh vận động ra sát chân cầu "bám thắt lưng địch mà đánh", kinh nghiệm chống Mỹ của chiến trường miền Nam. Phải rất linh hoạt. Quả nhiên địch uổng công khi dội pháo vào vị trí cũ của chúng tôi. Anh em nghỉ giải lao, hút thuốc lá và nhá lương khô, chờ đánh địch đợt mới.

...Địch quyết khép vòng vây 2 phía, định bắt sống chúng tôi. Chúng ép dần, ép dần quây chúng tôi vào thế gọng kìm. Giữa lúc hiểm nghèo, tiểu đội phó Tao Văn Nó, 21 tuổi, người dân tộc Lự bàn với anh em :

- Tớ giả làm chỉ huy Trung Quốc hô lính chúng xông lên, các cậu tung lựu đạn mở đường máu mà rút nghe !

Chúng tôi im lặng tin tưởng.

Đồng chí Nó nằm rạp xuống hào hô to : - Tả khoái ! Tả khoái ! (Đánh nhanh ! Đánh nhanh !).

Lính địch ào lên... Thế là được dịp chúng tôi quăng lựu đạn. Chúng tôi dẫm lên xác giặc thoát khỏi vòng vây. Lính địch rất khổ với chỉ huy : nếu tên nào không tiến lên, chỉ huy giơ súng bắn chết. Có những tên lính vừa đi vừa khóc sướt mướt. Không tiến cũng chết, tiến lên thì thoát sao khỏi mũi súng của quân đội Việt Nam !

Đồng chí Tao Văn Nó đi đâu tôi không rõ nữa. Tôi đinh ninh anh đã hy sinh. Không ngờ sau này gặp lại ở cây số 4 mới nghe anh kể - anh vẫn chiến đấu hăng say tới chiều ở một mũi khác, rồi bị thương, anh băng qua suối Nậm Pún, luồn sau lưng địch về địa điểm an toàn...

Tôi xin kể tiếp chuyện chiến đấu : lúc này trong hào, chúng tôi gặp anh em ở một số mũi khác. Tôi còn 1 băng đạn AK cuối cùng, bắn hết 3 băng rồi. Khi thấy 1 tên đeo mặt nạ đương lê ba lô cướp được của anh em ta, tôi nhằm nó bắn 1 phát. Nó ngã ngửa. Thấy túi áo nó to phồng, tôi nắn, bên trong có một phong lương khô nó vừa xoáy của kho ta. Tôi lật người nó, dưới có 1 khẩu CKC và 1 quả lựu đạn. Tôi tước luôn. Lúc này vũ khí đối với chúng tôi vô cùng quý giá ! Đương cùng đồng đội len lỏi trong hào, tôi bỗng nghe có tiếng gọi : - Kim ơi ! Kim ơi !

Tôi ngạc nhiên nhìn kỹ, thì ra là thằng Khâu, người Việt gốc Hoa, nó bị thương máu đầy mặt, gẫy đùi, nằm ngửa. Trước đây nó là công nhân lái máy cày ở huyện Điện Biên, thường xuống các hợp tác xã nông nghiệp địa phương. Lúc đó tôi là kế toán... Thời gian sau đó thằng Khâu trốn về Trung Quốc rồi đi lính.

Thằng Khâu nói :

- Tôi lạy anh ! Anh đừng giết tôi ! Hãy tha cho tôi.

Tôi chưa biết tính sao, bỗng thằng Khâu ngoắt tay về phía sau lưng, có ý tìm kiếm lựu đạn. Tôi chợt hiểu, nhanh tay đưa lê đâm nó. Nó rống lên rồi từ từ nhắm mắt...

Nó đã biến chất qua thời gian đi lính Trung Quốc, nếu tôi không cảnh giác, e có lẽ nguy hiểm ! Tôi vác khẩu AK tiến lên, bỗng phát hiện phía trước có 4 tên giặc. Tôi lợi dụng cây chuối đổ nằm ngang hào, tì súng bắn ngay. Lần lượt cả 4 tên bị tôi bắn tỉa rơi xuống chân núi. Đồng chí chuẩn úy Hiền, cán bộ quản lý bị thương vào tay vẫn chiến đấu. Tôi đang băng bó cho anh thì địch xông tới. Hiền kê AK vào vai tôi bắn vỗ mặt quân thù. Sau đó anh hy sinh...

...3 giờ chiều. Chúng thập thò vào kho. Một chiến sĩ ta giơ súng AK lên. Tôi cản lai. Cứ cho chúng vào đông đã. Đồng chí Sơn biết tiếng Trung Quốc, nói là chúng đương kháo nhau vớ được rất nhiều kẹo bánh, thuốc lá, rượu chanh trong kho của công an vũ trang. Anh em chưa kịp ăn tết mà. Chúng gọi nhau í ới. Hai thằng lính được cử canh gác ngoài. Thực ra 2 thằng vừa gác, vừa lấm lét nhìn vào trong kho, vì thấy bọn đi trước đương tranh nhau ăn uống. Vốn tham lam, sợ bị mất phần, 2 tên lính gác ào vào. Chúng tôi quăng 6 quả lựu đạn vào kho. Thằng nào bị thương chạy ra, ăn đạn AK chặn lối cửa. Thế là cả lũ chết không còn một mống ! Một cánh khác của địch lọt vào phía chuồng lợn. Chúng tôi dành dụm 2 năm nay nuôi đàn lợn cải thiện. Trên 30 con loại 40, 50 cân, có con trên 1 tạ, có con ngót 2 tạ. Bọn lính Trung Quốc ném lựu đạn cay vào chuồng để lợn say chúng dễ bắt. Có tên kéo được lợn khỏi chuồng. Lợn cắn lại. Tiếng kêu la inh ỏi. Lợn rống lên. Bọn Trung Quốc bị trúng đạn cũng rống lên. AK chúng tôi quét, lựu đạn được bồi thêm nhiều quả. Trung liên cơ động khép chặt lối thoát của quân ăn cướp. Chúng tôi vận động lên đồi. Địch phát hiện thấy tôi, bắn chặn đầu không cho lên. Đạn của tôi gần hết. Địch xông vào lòng hào. Tôi điều chỉnh súng về nấc bắn phát một để tiết kiệm đạn. Thằng nào đến gần tôi mới bấm cò. Địch ùn lại. Liên tiếp chúng tung lần lượt 4 quả lựu đạn. Tôi nhặt từng quả tung trả lại. Bốn quả ném trả lại đã giết chết gần chục thằng. Chúng ăn đòn thấm thía. Tôi còn 1 quả lựu đạn định bụng dành cho mình ở phút cuối cùng, quyết không để chúng bắt sống. Một tên lính Trung Quốc dương súng bức tôi đi dọc hào. Tôi không hiểu sao nó lại không bắn. Có lẽ nó định bắt sống tôi hay súng nó hết đạn ? Tôi giả vờ làm động tác ném lựu đạn. Nó bỏ chạy. Tôi nhảy vội lên hào vận động tới một cửa hầm. Pháo địch rót tới tấp vào hào. Tôi bị hất đi xa chừng 4m và ngất đi không biết gì nữa...

Khoảng 6 giờ chiều, lúc tỉnh dậy tôi thấy mình nằm trong một căn hầm kèo. Ánh sáng mờ mờ ảo ảo. Thấy có bóng người, tôi quát :

- Ai ?

- Em đây... Em ở C5, bộ đội tải thương...

Một tiếng con gái trong trẻo đáp lại. Tôi lại gần, đấy là một cô gái khá xinh. Sau này tôi biết tên cô là Hà. Cô gái bị thương ở đùi máu ra nhiều. Lúc này tôi mới để ý đến vết thương của cô. Máu rỉ chảy qua chiếc khăn tay. Tôi tìm được một chiếc áo rách băng cho cô. Nhưng vẫn chưa yên tâm. Tôi chợt nảy ý là bò về lán gần đấy xem có gì để băng không. Lúc này tôi rất mệt, vì bị sức ép của pháo. Tôi bò, tôi toài, tôi ngất đi... lại tỉnh, lại bò. Cuối cùng tôi về tới lán, vớ được 4 quả lựu đạn, 7 túi gạo sấy, 1 chai mật ong và đặc biệt là 2 cuộn băng. Tôi trở lại chỗ Hà, băng bó cho cô cẩn thận. Hà đòi uống nước, tôi khuyên :

- Trong lúc máu ra nhiều, thầy thuốc nhủ không nên uống nước nhiều. Nguy hiểm lắm !

- Anh không thương em à ?

- Thương em nên mới nói thế đấy ! Em có thể uống chút ít mật ong, mà cũng không nên uống nhiều...

Hà nhấp nhấp mật ong. Tình hình khá nguy hiểm, tôi bàn với Hà là phải rời khỏi nơi này. Hà đồng ý. Tôi cõng Hà lết về phía bờ sông. Thực ra tôi bò bằng cùi tay. Một tay đỡ chân trái đau của Hà. Được năm thước, chúng tôi ngất đi, Hà tỉnh dậy trước tôi. Mãi sau tôi mới tỉnh, nhìn thấy Hà đang ngồi khóc sụt sịt :

- Em sợ anh chết quá !

Tôi an ủi Hà. Chúng tôi biết sức mình không thể dìu nhau đi xa được. Tôi dặn Hà : - Em đừng sợ, cứ ở đây chờ anh. Nó chỉ rót cối và pháo thôi chứ đêm tối chúng nó không dám vào đây đâu ! Thế nào anh cũng trở lại cứu em.

Lúc đó chừng 3 giờ đêm ngày 18-2. Hà ứa nước mắt khi từ biệt tôi. Tôi để lại cho Hà 1 quả lựu đạn, 2 túi gạo sấy và chai mật ong. Tôi cứ đinh ninh thể nào mình cũng quay lại cứu người đồng đội ấy...

Khó khăn lắm tôi mới lết nổi ra bờ sông Nậm Na. Đoạn đường từ hầm chúng tôi nằm ra bờ sông chỉ có hơn trăm mét mà chạng vạng sáng tôi mới tới nơi. Tôi chợt nhìn thấy một chiếc xuồng máy của đơn vị công an vũ trang. Máy bị bọn Trung Quốc phá rồi. Xuồng trôi lơ lửng xuôi dòng. Trên xuồng có 2 đồng chí bị thương khá nặng : đồng chí Trường, công an vũ trang bị thương ở hông, đồng chí Lương, bộ đội địa phương bị 8 vết ở đùi và ngực, không đi được. Ở đây tôi gặp một số thương binh nhẹ là các cậu Nghị A, Nghị B, Hùng, Hào và 2 đồng chí nữa tôi không nhớ tên, xuống xuồng tính chuyện xuôi dòng sông. Suối chảy xiết đưa xuồng xuôi xuống cây số 4. Gặp đoạn dốc, xuồng chòng chành tưởng như muốn hất chúng tôi xuống nước. Nếu hất xuống, chắc chắn chúng tôi sẽ chết đuối vì đều là thương binh ! Tôi nhảy vào chèo xuồng vì tôi quen tay, xuồng đi thuận chiều hơn. Thận trọng lắm chúng tôi cũng qua được cây số 6, nơi địch cụm lại. Vì mới qua sông, chúng thấy đêm tối rất sợ, không dám mò đi đâu.

Sang phía cây số 6 bên kia sông, chúng tôi dừng lại nghỉ, lấy gạo sấy đổ nước vào, gạo dẻo ra. Chúng tôi ăn nghiến ngấu, ngon lành.

Toàn đoàn bàn chuyện đối phó với địch ở cây số 6 vì nghe thấy tiếng chân người lội sang sông. Phân công chớp nhoáng : tôi và 2 đồng chí Nghị, Hào bị thương nhẹ ở lại chiến đấu. Nghị bị thương vào bụng còn Hào bị nát tay.

Tôi hỏi đồng chí Hào :

- Tay cậu đau giật chốt lựu đạn sao được ? Hào trả lời, vẻ rất kiên quyết :

- Tớ lấy răng cắn thôi !

Tôi đành phải giữ Hào lại, còn 5 đồng chí thương binh nặng tôi đưa vào cánh rừng bên. Đang loay hoay bố thì nghe có tiếng nói lao xao :

- Nói nho nhỏ thôi !

Tôi bấm vào vai Hào : - Đúng là cánh ta rồi !

Chúng tôi dò dẫm lại gần. Té ra là đồng chí Phạm Văn Trục, chính trị viên đại đội đơn vị tôi. Thủ trưởng nhận ra tôi, ôm lấy mừng mừng tủi tủi :

- Tớ tưởng cậu chết rồi ? Anh em ra sao ?

Tôi báo cáo qua tình hình chiến đấu, và đặc biệt nhấn mạnh trường hợp chị bộ đội tên là Hà bị thương nằm ở phía cây số 4.

Thủ trưởng ra lệnh :

- Bất cứ khó khăn thế nào chúng ta cũng phải đi cứu cô Hà ! Dù cô ấy đã hy sinh thì cũng phải đưa xác cô ấy về bằng được !

Đồng chí cử thêm 2 anh bộ đội, trong đó có 1 quân y sĩ, và tôi sang sông trở về chỗ cũ tìm Hà. Tôi hồi hộp, nao nao trong dạ, sợ chuyện chẳng lành đã xảy ra. Tôi gọi to : - Hà ơi ! Hà ơi !

Không nghe thấy tiếng đáp lại. Tôi càng lo. Tôi đi chậm lại, lắng nghe, dò dẫm. Té ra vì ở tận bên trong nên Hà không nghe thấy. Hà ngồi đó, mắt ngấn lệ !

- Em biết thế nào anh cũng quay lại cứu em. Hà khóc thút thít, tôi gắt :

- Thôi bây giờ mọi chuyện qua rồi, đừng khóc nữa !

Đồng chí quân y tiêm thuốc trợ lực cho Hà, và băng lại chu đáo chỗ vết thương ở đầu gối của Hà. Lúc này Hà đã tỉnh... Hà vịn vai tôi, nhúc nhắc đi...

Ngày 19-2.

Tôi cùng đoàn thương binh hơn chục người, vừa bộ đội địa phương vừa công an vũ trang tìm đường về quân y Phong Thổ. Thương binh nặng để lâu, e nguy hiểm ! Đường dài 35 cây số. Càng dài thêm ra vì toàn đoàn sức lực cùng kiệt. Đói mệt, đau, máu ra nhiều. Có vết thương tấy mủ. Trên núi cao vang tiếng pháo của bộ đội. Tôi xung phong bò đi tìm. Tôi ngất đi nhiều lần mới tới được doanh trại. Hai đồng chí bộ đội nhảy ra, súng lắp lưỡi lê chĩa ngang mặt ! - Ai ? Giơ tay lên !

Tôi trả lời :

- Tôi ở trong đồn 33 chiến đấu ra !

Nghe tiếng tôi, đồng chí đại đội trưởng đơn vị ấy đi ra. Tôi trình bày cặn kẽ. Sau đó đồng chí ấy điện gọi ô tô cấp cứu của tỉnh và lệnh lấy lương khô đem đến cho chúng tôi ăn. Chờ đến sáng không có ô tô. Đại đội trưởng cử bộ đội khiêng anh em thương binh. Dọc đường về quân y Phong Thổ chúng tôi gặp khó khăn không ít. Nhưng cũng lại gặp may mắn. Một đồng bào bên đường giúp chúng tôi khiêng cáng, một đồng bào khác về lán sơ tán đem ra nhiều nắm xôi to. Chúng tôi ăn no nê. Mấy tiếng sau, chúng tôi lần tới cây số 15. Gặp một chuyến ô tô bộ đội chở đạn, nhờ điều đình, chúng tôi lên xe về được tới quân y Phong Thổ.

Hết