CA DAO VIỆT NAM – VẦN Đ

Chuyển sang ebook : trongtk (TVE)

Thuvien-ebook.com

1. Đa tình thì vướng nợ tình

Trách người đã vậy, trách mình sao đây!

2. Đã buồn lại giục thêm buồn

Mưa dông chưa tạnh nước nguồn lại thêm.

3. Đã cam chịu bạc với tình,

Chúa xuân để tội một mình cho ưng.

4. Đã cam quấn quít má đào

Những mong chim nhạn mai trao chỉ hồng.

5. Đã chết mà nết không chừa

Đến mai đi chợ, chộ dừa lại ăn.

Chộ: gặp.

6. Đã chích phụng loan, chia màn uyên thúy

Đào đà cách lí, cúc nọ xa lan

Kiếng kia đã vỡ khó hàn

Khuyên anh chớ tiếc, hãy lo đàng thất gia.

Chích: lẻ loi.
Uyên thúy: Uyên là chim uyên. Uyên ương là chim trống và mái bao giờ cũng sống thành đôi nên thường là biểu tượng của cặp vợ chồng hạnh phúc. Thúy là chim trà. Chia màn uyên thúy là chia rẽ lứa đôi.

7. Đã chơi, chơi chốn mĩ miều

Trăm gươm kề cổ cũng liều mà chơi.

8. Đã có con mắt thì xem đàng

Có phải cận thị mà ngó quàng ngó quơ.

9. Đã có một lượt thì thôi.

Lượt này, lượt khác thì đời khinh chê.

10. Đã đành canh cải nấu gừng

Chẳng ăn thì chớ xin đừng mỉa mai.

11. Đã đành cắt tóc đi tu,

Một ngày cửa Phật mười thu cõi trần.

12. Đã đành một phận đò đưa bến khác

Thảm thương thân em chếch mác lẻ đôi

Sao không kiếm nơi mô mà tương tựa, phấn lạt hoa trôi hết tề

- Em hãy đang còn trang điểm tóc mây

Đạo phu quân chưa xứng, em ở với mẹ thầy còn hơn.

13. Đã đành một phận thương ôi!

Ba  tàn cũng đợi, phấn trôiờ.

Ba: Hoa (tiếng địa phương).

14. Đã đành nên thiếp nên thê

Nên chăn nên chiếu ta vê cho tròn

Non mòn nhưng ngãi không mòn

Trăm năm tính cuộc vuông tròn đấy đây.

15. Đã đi đến quán thì nằm

Con ve kêu không sợ, con hùm gầm không lo.

16. Đã giàu thì lại giàu thêm

Đã khó thì khó cả đêm lẫn ngày

17. Đã lâu không gặp bạn vàng

Nay gặp bạn vàng lòng càng thêm tủi

Nghĩ đến ân tình gió thoảng, mây bay

Kể từ ngày xa cách đến nay

Lòng ta ngơ ngẩn đắng cay muôn phần

Còn gì mà thở mà than

Còn anh qua lại ân cần anh ơi!

Anh đã có vợ rồi Như đũa có đôi

Bỏ mình em lơ lửng mồ côi một mình.

18. Đã lâu mới gặp bạn quen

Cũng bằng nấu cháo đỗ đen xanh lòng.

19. Đã liều muối mặn dưa xanh

Gối rơm nằm đất theo anh bận

20. Đã lòng đùm bọc yêu vì

Thời anh đắp điếm trăm bề dại khôn

21. Đã mang lấy cái thân tằm

Không vương tơ nữa, cũng nằm trong tơ.

22. Đã mang lấy cái thân tằm

Không vương tơ nữa, cũng nằm trong tơ

Đêm nằm tơ tưởng tưởng tơ

Chiêm bao thấy bậu, dậy sờ chiếu không.

Bậu: Đại từ ngôi thứ hai, nghĩa là: cô, chị, bạn,... (thường chỉ con gái).

23. Đã mang nhân ngãi vào mình

Bỏ đi thì tiếc công trình xưa nay.

24. Đã mong kết nghĩa tương giao

Lòng còn mơ tưởng cây cao lá dài

Bây giờ buôn bán theo ai

Nặng đầu chữ hiếu, nhẹ vai chữ tình

Hiếu tình buồn bực trong mình

Sợ thầy hãi mẹ làm thinh vui cười.

25. Đã mời không lẽ không vào

Sông sâu cha biết, có sào cắm chưa?

- Biết là anh ở mô đây

Cớ chi lại hỏi sông này sâu nông?

Phận em là gái chưa chồng

Làm chi đã biết sâu nông thế nào?

26. Đã mừng qua hạn cứ môn,

Ai hay thái tuế hãi còn ở sau.

Thái tuế: Tên một vì sao. Theo quan niệm của nhiều người, mỗi vì sao ứng với một
năm tuổi của mỗi người. Ứng với sao thái tuế là năm có vận hạn.

27. Đã nguyền hai chữ đồng tâm,

Càng dầy nghĩa trước càng thâm ân tình.

28. Đã rằng là nghĩa vợ chồng

Dầu cho nghiêng núi, cạn sông chẳng đời.

29. Đã sa lời hẹn khi chiều

Tối trời như mực cũng liều ra đi.

30. Đã sanh làm phận nữ nhân

Nữ sanh ngoại tộc bỏ phần mẹ cha.

31. Đã sinh ra kiếp đàn ông

Đèo cao núi thẳm, sông cùng quản chi.

32. Đã sinh ra kiếp đàn ông

Đèo cao núi thẳm sông cùng quản chi

Yêu nhau có ngại điều gì

Non cao bể rộng ta thì cũng cam.

33. Đã sinh ra kiếp ở đời

Trai thời trung hiếu đôi vai cho tr

Gái thời trinh tịnh lòng son

Sớm hôm gìn giữ kẻo còn chút sai

Trai lành gái tốt ra người

Khuyên con trong bấy nhiêu lời cho chuyên.

34. Đã sinh ra số hay chơi

Sao trời lại dắt vào nơi không tiền.

35. Đã thành gia thất hay chưa

Mà anh ước những mây mưa cùng người?

- Tuổi anh đang độ thơ đào

Ông Tơ chưa định nơi nào xe duyên.

36. Đã thành gia thất thì thôi

Đèo bòng chi lắm, tội Trời ai mang?

37. Đã thề phải giữ lời thề

Đừng như con khách tứ bề hót vang.

38. Đã thương cắt tóc trao tay

Tha hồ én liệng nhàn bay mái ngoài.

39. Đã thương thì chớ có nài

Núi cao ta dời núi, sông dài ta lấp sông.

40. Đã thương thì thương cho chắc

Đã trục trặc thì trục trặc cho luôn

Đừng như con thỏ đứng đầu truông

Khi vui thì giỡn bóng khi buồn thì bỏ di.

41. Đã trải phong trần

Chơi trăng, chơi gió, rõ mặt đôi ta

Bây giờ bướm đã gần hoa

Chị Hai nói thế như cờ mất xe

Mảnh trăng già, khen ai khéo chẻ làm ba.

42. Đã trong như đĩa dầu vừng Dầu hay dầu dở xin đừng quên nhau.

43. Đã trót nhúng tay thùng chàm Chẳng xanh thì cũng phải làm cho xanh.

44. Đã trót nhúng tay vào thùng

Chưa thanh thì cũng vẫy vùng cho thanh.

45. Đã trót nhúng tay vô chàm

Không xanh cũng nhuộm cho cam sự đời.

46. Đã từng ăn bát cơm đầy

Đã từng nhịn đói bảy ngày không ăn.

47. Đã từng lên dốc xuống nương

Anh sao ăn ở gạt lường rứa anh?

48. Đã từng xem quẻ bói rùa

Còn toan bói hạc xem cho mới đành.

49. Đá cheo leo muốn trèo sợ trượt

Muốn nói một hai lời sợ nhột ý em.

50 Đá cheo leo, trâu trèo trâu trượt

Ngựa trèo ngựa đổ

Tiếc công anh lao khổ

Tự cổ chí kim

Mất em đi anh khó kiếm khó tìm

Cũng giả tỉ như cây kim mà lòn sợi chỉ

Sao em không biết nghĩ biết suy

Em ham nơi quyền quí, em không có nghĩ gì đến anh

Hoa kia gió thổi lìa cành

Mẹ cha ép gả, em đành chịu sao?

51. Đá dầu nát, vàng dầu phai

Trăm năm duyên nợ chẳng sai chút nào.

52. Đá Đông Triều đem đổ lò vôi

Hỏi thăm quan họ nhà tôi người nào?

Bắc thang lên thấu Thiên Tào

Trời sinh tôi xuống gán vào với ai?

Có đêm ngồi suốt đêm dài

Tiếng ai văng vẳng bên tai mơ màng

Nhà tôi thì ở Lũng Giang

Ngõ ở giữa làng, về mé bên tây

Nhà tôi lại có búi mây

Đầu ngõ cây hồng, cuối ngõ cây na

Bao giờ người có đi qua

Hỏi nơi cổng gạch cứ nơi mà vào.

Triều Đông: một trong chín huyện của tỉnh Quảng Ninh ngày nay. Là một trung tâm di tích lịch sử của đất nớc. Huyện lỵ Đông Triều cách Hà Nội 85 km.
Thiên Tào: Nơi ngự của Ngọc Hoàng và các vị thiên thần trong đó có thần trông coi việc sống chết ở cõi trần.

53. Đá vàng đây giữ một màu

Lòng son xin đó làu làu chớ phai

Đừng như cô gái Chương Đài

Trớ trêu bẻ liễu tặng ai vội vàng.

Chương Đài: Đời Đường, Hàn Hoành lấy cô gái ở phố Chương Đài trong thành Trường An là Liễu Thị. Do tao loạn, Liễu thị bị tướng giặc cướp mất. Khi giặc đã bị dẹp, họ Hàn cho người đem vàng bạc đi dò Liễu thị, kèm bài thơ: Cây liễu Chương Đài, cây liễu Chương Đài, ngày trước xanh xanh nay còn không? Cho dù cành dài còn buông rủ thì có lẽ cũng đã vin bẻ vào tay người khác rồi. Sau hai người được đoàn tụ. Nói Chương Đài là nói hai người yêu xa cách.

54. Đá vàng tạc cửa Đông Môn

Đêm qua nằm nghĩ người khôn mà thèm.

55. Đãi bôi kia hỡi đãi bôi

Có một đấu tấm đãi mười khúc sông.

56. Đại giả vương, tiểu giả hầu,

Hai nơi cũng muốn bắc cầu hòa hai.

57. Đại Hoàng phong cảnh hữu tình

Của nhiều đất rộng gái xinh trai tài.

58. Đại mộc lưu giang, bất đắc hồi cố

Bạn chộ ta nghèo, duyên số giả l

Tiếng đồn em trọn kén lựa tơ

Nước giữa dòng chê đục, nước bên kia khen trong.

Đại mộc lưu giang, bất đắc hồi cố: khúc gỗ lớn trôi sông không thể quay về chỗ cũ.
Chộ: Gặp, thấy (tiếng địa phương)

59. Đại mộc lưu giang bất đắc hồi cố
Cây cả trôi sông không mong trở lại,

Một mai anh có xa nàng thiên số sử nhiên.

60. Đại phú do thiên, tiểu phú do cần

Thức khuya dậy sớm tảo tần cho quen.

Đại phú do thiên, tiểu phú do cần: Giàu lớn do trời, giàu nhỏ do chăm chỉ.

61. Đại vi đài vi các

Tiểu vi đống vi lương

Anh chẳng tham rộng ruộng lớn vườn

Tham vì nhơn ngãi, cũng thường mà thôi.

Đại vi đài vi các, tiểu vi đống vi lương: lớn thì làm đài, làm gác; nhỏ thì làm cột làm xà.

62. Đàn ai khéo gẩy tính tinh

Một đàn con cá lặn ghềnh nó nghe

Con cá nó lội so le

Một đàn con cá lớn nó đè con cá con.

63. Đàn ai khéo gảy tính tinh

Một đàn con c lặn ghềnh nó nghe

Con cá nó lội so le

Một đàn con cá lớn nó đè con cá con

Con cá nó vượt Vũ Môn

Con chim nó ngậm mồi về tổ

Nó mớm con trên ngành

Ai về tin tức thăm oanh.

64. Đàn bà cũng là đàn bà

Chồng bảo mua gà đi mua cuốc con.

65. Đàn bà lanh lảnh tiếng đồng

Một là sát chồng, hai là hại con.

66. Đàn bà như cánh hoa tươi

Nở ra chỉ được một thời mà thôi.

67. Đàn bà như chỉ tìm kim

Trăm năm rồi cũng đi tìm đàn ông.

68. Đàn bà như hạt mưa sa

Hạt vào gác tía, hạt ra luống cày.

69. Đàn bà thì phải nuôi heo

Thời vận đương nghèo nuôi chẳng đặng trâu.

70. Đàn bà tốt tóc thời sang

Đàn ông tốt tóc những mang nặng đầu.

71. Đàn Bá Nha lên dây sẵn đợi

Đi bạn Tử Kì, tri âm hỡi có hay?

72. Đàn bầu khéo gảy thời nghe

Làm thân con gái chớ nghe đàn bầu.

73. Đàn cầm chửa bén duyên tơ

Năm canh luống những ngẩn ngơ tiếng đàn.

74. Đàn Châu Tuấn ít ai biết gảy

Sáo Tam Kì ít kẻ biết nghe

Ai cho trúc nọ lộn tre

Ai đem chỉ gấm mà xe tim đèn

Ai cho vàng đá đua chen

Ai cho bèo nọ lộn sen một bồn.

75. Đàn đâu mà gảy tai trâu

Đạn đâu bắn sẻ, gươm đâu chém ruồi.

76. Đàn em khẳng khi dùng

Đàn em gảy khúc năm cung rõ ràng.

77. Đàn kia long phím chùng dây

Đem ra anh sửa cho ngay cung đàn.

78. Đàn ông cao ngổng cao ngồng

Làm ăn chẳng được đứng trông đàn bà.

79. Đàn ông chớ kể Phan Trần

Đàn bà chớ kể Thúy Vân, Thúy K80. Đàn ông đóng khố đuôi lươn

Đàn bà mặc yếm hở lườn mới xinh.

81. Đàn ông học sảy học sàng

Đến khi vợ đẻ tay làm mà ăn.

82. Đàn ông không râu bất nghì

Đàn bà không vú lấy gì nuôi con

83. Đàn ông một trăm lá gan

Lá ở cùng vợ, lá toan cùng người.

84. Đàn ông năm, bảy đàn ông

Đem bỏ vào lồng cho kiến nó tha

Đàn bà năm bảy đàn bà

Đem bỏ ra chợ kiến tha nó về.

85. Đàn ông năm bảy đàn ông

Làng bảo mua cồng đi mua thanh la.

86. Đàn ông năm bảy đàn ông

Vợ dặn mua hồng, đi mua cậy con.

87. Đàn ông nằm với đàn ông

Như gốc như gác như chông như chà

Đàn ông nằm với đàn bà

Như lụa như lĩnh, như hoa trên cành.

88. Đàn ông nông nổi giếng khơi

Đàn bà sâu sắc như cơi đựng trầu.

89. Đàn ông quan tắt thì chầy

Đàn bà quan tắt nửa ngày nên quan.

90. Đàn ông rộng miệng thì sang

Đàn bà rộng miệng tan hoang cửa nhà

91. Đàn ông rộng miệng thì tài

Đàn bà rộng miệng điếc tai láng giềng.

92. Đàn ông sâu sắc nước đời

Đàn bà cạn sớt như cơi ăn trầu.

93. Đàn ông tích huyết thì sang

Đàn bà tính huyết thì tan hoang cửa nhà.

94. Đàn ông tính khí loang toàng

Đàn bà con gái giữ giàng nết na

Phòng khi nó bỏ tay ra

Nín đi thì dại, nói ra mang điều.

95. Đàn ông tính nết hoang toàng

Đàn bà con gái giữ giàng nết na.

96. Đàn ông tốt tóc là Tiên

Đàn bà tốt tóc nằm liền với ma.

97. Đàn ông tuổi tí thì tài

Đàn bà tuổi tí thì hai đời chồng.

98. Đàn ông xe chỉ dăng tơ

Trăm nrồi cũng thua cơ đàn bà.

99. Đàn tranh sánh với đàn cầm

Một đây một đấy đáng trăm lượng vàng

Còn đang tạc đá ghi vàng

Ngô đồng nỡ bỏ phượng hoàng ngẩn ngơ

Mấy năm em cũng xin chờ

Cầm bằng tóc bạc như tơ cũng đành.

100. Đạn đâu mà bắn chim trời

Lưới đâu mà thả những nơi cá thần

Một mai thiên hạ xoay vần

Con chim trời anh cũng bắt, con cá thần anh cũng câu.

101. Đang cơn lửa tắt cơm sôi

Lợn kêu con khóc chồng đòi tòm tem

Bây giờ lửa đã cháy lên

Lợn no con nín, tòm tem thời tòm.

102. Đang khi bợ ngợ giữa đàng

Ngãi nhân cũng tiếc bạc vàng cũng thương

103. Đang khi chồng giận, mình đi

Hết khi nóng giận, đến khi vui vầy

Ngãi nhân như bát nước đầy

Bưng đi mà đổ hốt rày đặng đâu

104. Đang khi cuộc rượu say

Đàn kia đang gảy, sao chùng mất dây?

Hết điệu thì em cho vay

Can gì phải nghĩ nửa ngày, anh ơi!

105. Đang thương, đang nhớ, đang sầu

Bỏ đường ngao ngán cho nhau mà về

Lẽ đâu đầu gối tay kề

Anh bỏ cho đứt mà về cho đang

Mối tình còn hãy dở dang

Thầy mẹ ép gả trong làng chưa xong.

106. Đang chưa bóng nắng chang chang

Xa cây, xa xóm, xa làng, xa dân

Mượn nàng cái nón làm ân

Xa xôi cách chở có gần đầu ai

Trời làm gió trúc mưa mai

Mượn nàng chả được, mượn ai bây giờ?

Có phải nhân ngãi tình cờ

Thì cho anh mượn cái nón từ giờ đến mai.

107. Đàng xa biết mấy dặm trường

Hỏi em đã kết cang thường đâu chưa.

108. Đàng xa mượn ngựa mà đi

Xin cho tốt tuổi, luận chi xa dòng.

109. Đàng xa nhn ngãi nào xa

Đi đâu anh cung ghé nhà

Trước thăm phụ mẫu sau là viếng em.

110. Đáng ăn đâu đấy mà mời

Thương sao cho được chồng người mà thương.

111. Đành nhẽ như chị bán bèo

Rẻ thời chẳng bán đổ vèo xuống sông.

112. Đành tâm rối sợi chỉ mành

Ba lần tôi nói chẳng thành phụng loan.

113. Đánh cờ nước bí không toan

Dù anh khéo liệu, trăm bàn cũng thua.

114. Đánh đĩ lại mất cửa đền

Lấy chồng lại phải đem em đi bù.

115. Đánh đưa kĩu cà kĩu kịt!

Lấy chồng hàng thịt cho mẹ gặm xương.

116. Đánh giặc mà đánh tay không

Thà về xó bếp giương cung bắn mèo.

117. Đánh giặc thời đánh dưới sông

Đừng đánh trên cạn phải chông mà què.

118. Đánh một tiếng chuông, các ngõ nguồn nghe thấu

Đánh một tiếng chầu, nhập khẩu vô tang

Đó bạn buồn còn có chốn thở than

Đây em buồn như ngọn nhang tàn đêm khuya

119. Đánh tôi thì tôi đau đòn

Tính tôi hoa nguyệt chẳng chừa được đâu

Tính quen chừa chẳng được đâu

Lệ làng làng bắt mấy trâu mặc làng.

120. Đánh trống rao nhu sĩ tựu trường

Ai mà thi đậu tôi nhường ngôi cao.

121. Đánh vợ thời đánh sáng mai

Chớ đánh chiều tối không ai nằm cùng.

122. Đào ao mà thả đam kềnh

O kia nho nhỏ bưa mình gâm gang

Đam kềnh: cua to .
Bưa mình: vừa với mình.
Gâm gang: tốt, cân xứng.

123. Đào hoa đua nở trong rừng

Ước gì được kẻ trỏ đường cho hay.

124. Đào hoa y cựu tiếu đông phong

Tướng tài quả nhị thiếp trong ra mời.

Đào hoa y cựu tiếu đông phong: thơ của Thôi Hộ đời Đường: “Nhân diện bất tri hà xứ khứ, Đào hoa y cựu tiếu đông phong”, nghĩa là: mặt người (người đẹp) không biết đã đi đâu,

125. Đào khoe tươi, liễu khoe m

Cây khô nảy nhị, cành thêm ấm chồi

Chữ rằng: Thiên hữu tứ thời^1

Ngày thời hoa nở, tối thời hoa thơm.

1 Thiên hữu tứ thời: Trời có bốn mùa.

126. Đào lí một cành, tơ trúc phiếm loan

Ban tối hôm qua, nguyệt lặn, bóng ông sao tàn

Đêm khuya thanh vắng khách hồng nhan lững lờ

Cây xanh thì lá cũng xanh

Đã trót vin ngành thì hái lấy hoa

Cung đàn tỳ bà ai khéo gảy tang tình, tính tang

Long ngâm hổ đối, cái cống xang hồ, cái hồ xang

Anh thương cô nàng như lá đài bi

Ngày thì dãi nắng, đêm thì dầu sương.

127. Đào liễu em ơi một mình

Đôi vai gánh chữ chung tình đường xa

Tấm áo nâu sồng xếp nếp em để trong nhà

Ba vuông khăn tím phất phơ em đội đầu

Tấm yếm đào sao em khéo giữ màu

Răng đen rưng rức, mái tóc đầu em hãy còn xanh

Sao em ở vậy cho đành

Sao em chẳng kiếm một chút chồng lành, kẻo thế mỉa mai

Sách có chữ rằng: Xuân bất tá

Xuân bất tái lai: mùa xuân (tuổi xuân) không trở lại.

128. Đào non xấp xới non tiên

Đào khoe tươi, liễu lại khoe mềm

Hoa thơm ngào ngạt

Chín phương trời lác đác vườn xuân

Đường đi tôi ngả Tấn Tần

Lại thêm con chim nhạn vận chân đi về.

129. Đào thắm thì đào lại phai

Bồ nâu dãi nắng thì mài chẳng đi.

130. Đào tơ sen ngó xanh xanh

Ngọc lành phai giá, gia lành đẹp duyên

Cho nên Tiên kết bạn Tiên

Phượng hoàng chẳng chịu đứng chen với gà.

131. Đạo cang thường khó lắm bạn ơi

Chẳng dễ như ong bướm đậu rồi lại bay

Đạo cang thường khá dễ đổi thay

Dầu làm nên võng giá, rũi ăn mày cũng theo nhau.

132. Đạo cang thường không phải như cá tôm

Đương mua mớ nọ, chạy chồm mớ kia

Đạo cang thường đoạn đoạn phân li

Chàng mà xa thiếp phen ni bởi Trời

133. Đạo cang thường quí lúc ban sơ

Có thương nhau ráng thắt mối tơ

Chớ đừng rày đây mai đó, em đợi chờ uổng công.

134. Đạo hằng tình ngỡi chí thâm

Làm sao cho đặng ngọc cầm liền tay

Đạo hằng: đức độ, tư cách thường trực của con người.

135. Đạo làm trai anh không lo tích cốc phòng cơ

Mưa dông một trộ, bấy giờ mới nỉ năn.

136. Đạo làm trai như người ta

Thì đông xung, tây đột chưa đặng làm quan

Huống chi như anh ở nhà dưng dưng vô sự, ai gánh bảng vàng đến cho.

137. Đạo nào thương bằng đạo cang thường

Chồng mà xa vợ đoạn trường trời ơi!

Bấy lâu nay mình một ngả, tui một nơi

Ngày nay gặp mặt, giải vơi cơn sầu

Trống tam canh vội đổ trên lầu

Mình có chồng rồi, tui còn nói cơ cầu làm chi

Miệng thế gian ngôn dực trường phi

Đôi ta thương lỡ bỏ đi sao đành

Đôi ta thật bén duyên lành

Còn l mẫu sao bất thành không ai

Bữa nay mười một, mai lại mười hai

Mình tui ở lại với ai bây giờ?

Ngôn dực trường phi: lời nói tựa như có cánh. Có thể bay xa.

138. Đạo trời báo phục chẳng lâu

Hễ là thiện ác dáo đầu chẳng sai.

139. Đạo vợ chồng duyên kim nợ cải

Thiếp thưa chi thưa mãi thưa hoài

Giá thú bất khả luận tài

Chớ có so đo tiền bạc đòi hoài cho to.

Giá thú bất khả luận tài: không tính toán tiền của trong việc hôn nhân.

140. Đạo vợ chồng hôm ấp mai ôm

Phải đâu cua cá với tôm

Khi đòi mớ nọ khi chồm mớ kia.

141. Đạo vợ chồng không mốt thì mai
Không trong tháng chạp thì ngoài tháng giêng
Em muốn xê vô gá nghĩa trao duyên

Sợ anh hôm thay mai đổi, xóm giềng cười chê.

142. Đạo vợ chồng nặng nghĩa phu thê

Đòi tiền ngàn ăn cũng hết, sau thiếp về ăn chi?

143. Đạp xe nước chảy lên đồng

Bao nhiêu nước chảy, thương cấy nhiêu.

144. Đau ba năm không ốm

Đói sáu tháng không mòn

Từ ta thương bạn, da còn bọc xương.

145. Đau bụng lấy bụng mà chườm

Nhược bằng chẳng khỏi, hoắc hương với gừng.

146. Đau bụng thì uống nước sông

Đau mắt lấy nhựa xương rồng mà bôi.

147. Đau bụng thời uống nước sông

Đau mắt lấy nhựa xương rồng mà tra

Nhức đầu lấy búa mà pha

Nhược bằng chẳng khỏi thanh la với cồng.

148. Đau đẻ cũng phải xúc than Đẻ rơi cũng mặc, kêu van cũng lờ.

149. Đau đớn thay cho cây quế giữa rừng

Để ác đen nó đậu đau lòng quế thay

Ước gì con ác nó bay

Phượng hoàng nó đậu quế nay bằng lòng.

150. Đau tương tư uống nước bạc trăm

Không thấy người nghĩa tới thăm chút nào.

151. Đắc thời đắc thế thì khôn

Sa cơ rồng cũng như giun khác nào

Sa cơ mới phải lụy Tào

Những so tài sức thì tao kém gì

Ngựa mạnh đi chẳng quản đường dài

Nước kiệu mới biết tài trai anh hùng.

152. Đằng đông hửng sáng mất rồi

Xin chào cô bác, giã người tôi thương.

153. Đắng cay cũng chị em ta

Dù ngọt như mía cũng là người dưng

154. Đắng cay cũng phải nuốt đi

Ăn thì ăn vậy, ngon gì mà ngon.

155. Đắng cay cũng thể ruột rà

Ngọt ngào cho lắm cũng là người dưng.

156. Đắng cay ta phải chung phần

Có chân giày dép, em cần làm chi.

157. Đắng khổ qua chua là chanh giấy

Ngọt thứ mấy cũng tiếng cam sành

Đôi ta duyên nợ không thành

Cũng do Nguyệt Lão chỉ mành xe lơi.

Khổ qua: mướp đắng. Tiếng miền Nam Bộ.

158. Đắp bờ thì phải khai mương

Đuối soi hang tối không trường nẻo quanh.

159. Đắp đập thì có be bờ

Sóng gió chả có, sao lờ tôi trôi?

Con cá nó ở trong lờ

Nước thì mặc nước, đợi chờ lấy nhau.

160. Đắp lò mà sắm nồi rang

Đôi quang đòn gánh vắt ngang mĩ miều.

161. Đắp nấm trồng chanh

Chả được ăn quả, chiết cành cho cam

Ngỡ người ra dạ Bắc, Nam

Nhất nhật bất kiến như tam thu hề

Ước gì quế sánh với hồi

Ước gì thục nữ sánh người trượng phu

Ước gì dưới võng trên dù

Vợ chồng giai lão ở đời với nhau

Nhất nhật bất kiến như tam thu hề: một ngày không gặp nhau dài bằng ba thu.

162. Đắt hàng, gặp ả cùng anh

Ế hàng gặp những thong manh quáng gà.

163. Đâm tiêu nhớ tỏi ngùi ngùi

Ngồi trông đám hẹ, tưởng mùi rau răm

Ớ người bạn cựu trăm năm!

Quay tớ có nhớ nghĩa tằm hay không?

164. Đầm Đại Từ hoa sen thơm ngát

Giếng Đại Từ nước mát trong xanh

Dòng Tô uốn khúc lượn quanh

Đất nuôi trẻ nhỏ lừng danh trong ngoài.

Đại Từ: Đại Từ là tên thôn thuộc xã Đại Kim huyện Thanh Trì. Cạnh làng này có dải đầm rộng, có tên là đầm Láng, là một phần của đầm Linh Đường, trồng nhiều sen, ở phía tây lại có dòng sông Tô Lịch chảy qua. Đại Từ xưa có tiếng nuôi trẻ nhỏ mát tay, nhiều nơi đưa trẻ về nhờ nuôi và cho làm con nuôi
Dòng Tô tức Tô Lịch

165. Đấm một đấm hai tay ôm quàng

Thuyền chèo lên núi, thiếp hỏi chàng chữ chi
- Lại đây anh nói nhỏ em nì

Ấy là chữ mật, một khi rõ ràng.

166. Đấng trượng phu đừng thù mới đáng

Đấng anh hùng, đừng oán mới hay.

167. Đất bằng nổi tiếng sấm ran

Mời chàng ở lại thiếp than đôi lời.

168. Đất bờ lở xuống dưới sông

Anh hàn răng được, tiếc công hàng cừ.

169. Đất bờ sồng lại lở xuống sông

Con gái chào hỏi đàn ông thiệt gì.

170. Đất Bụt mà ném chim trời

Chim thì bay mất đất rơi xuống đầu.

171. Đất có bồi có lở

Người có dở có hay

Em nguyền một tấm lòng ngay

Đinh ninh một dạ, đến ngày trăm năm.

172. Đất có chỗ bồi chỗ lở

Ngựa có con dở con hay

Coi theo thì mà ở

Chọn theo cỡ mà xài

Dầu ai ỷ thế cậy tài

Em giữ lòng thục nữ, dùi mài gương trong.

173. Đất Châu Thành nam thanh, nữ tú

Trong vườn thú đủ các thứ chim

Em chách ai mọn dạ kiếm tìm

Đem lời huyễn hoặc lỗi nềm tóc tơ.

174. Đất đập nhỏ, luống đánh to

Xung quanh rắc đậu, trồng ngô xen vào

Phân tro chăm bón cho nhiều

Đậu ngô hai gánh một sào không sai

175. Đất đâu, đất lạ, đất lùng

Đi làm lại có thổ công ngồi bờ

Ngồi bờ lại chả ngồi không

Hai tay chốngối, mắt trông người làm.

176. Đất đâu đất lạ đất lùng

Đi làm lại có thổ công ngồi bờ
- Thổ công không có người thờ

Cho nên mới phải vẩn vơ ngoài đồng.

177. Đất khô đi bộ mới tài

Không chồng mà có con trai mới tình.

178. Đất Lam Kiều ngỡ ngàng khó bước

Động Đào Nguyên lạch nước quanh co

Trách mình không đắn nỏ đo

Rã rời duyên nợ, oan chưa, hỡi trời!

Lam Kiều, cầu Lam: Lam Kiều, tên một chiếc cầu thuộc huyện Lam Diễn, tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc. Theo Truyền Kỳ, dẫn trong Thái bình quan kí. Bùi Hàng, người đời Đường, gặp nàng Vân Tiên và được nàng tặng một bài thơ trong đó có ý: Lam Kiều chính là nơi động tiên. Bùi Hàng đi đến Lam Kiều gặp người đẹp và Vân Anh (em Vân Tiên), hai người kết duyên và sau đó lên cõi tiên. Do điển này, Lam Kiều cầu Lam được dùng để chỉ nơi người đẹp ở hoặc để nói việc nhân duyên, việc trai gái gặp gỡ nhau mà sau nên vợ nên chồng.

Động Đào Nguyên: tên ngọn núi ở phía Tây Nam huyện Đào Nguyên tỉnh Hồ Nam.
Trung Quốc. Dưới núi có động Đào Nguyên. Về động này, trong bài Đào hoa nguyên kí, Đào Tiềm có kể rằng: “Một người đánh cá ở Vũ Lăng bơi thuyền ngược dòng suối. Hai bên đầy hoa đào. Đi mãi, người đấy đến một nơi có dân cư ăn mặc theo y phục đời Tần. Hỏi thăm mới biết họ tránh chế độ hà khắc của Tần Thủy Hoàng đến đó ở đã nhiều đời rồi và sống ở đó rất sung sướng hạnh phúc. Người đánh cá về thuật chuyện lại với mọi người, về sau mấy lần muốn vào lại Đào Nguyên nhưng không tìm được lối vào cửa động”.

Văn học cổ dùng Đào Nguyên để chỉ nơi có cảnh đẹp, người đẹp, cuộc sống hạnh phúc, hoặc hoặc chỉ cõi tiên

179. Đất láng quyên tự nhiên cỏ mọc

Bời mang chữ nghèo bạn ngọc có đôi.

180. Đất liên sơn trồng cây đỉnh Ngự

Sóng dội con thuyền tại xứ sông Hương

Anh xa em ra, thiếu chi nơi bài ca tiếng hát, đờn nguyệt cải lương

Nhưng để cho em đây năm canh, giấc mơ hồ điệp, chạnh lá can trường đớn đau.

181. Đất Lưu Dương anh về tang chú

Mối tình chung lăn lộn lao đao

Dặn Kiều, dù sóng gió ba đào

Cũng giữ lời thề non hẹn biển, chớ lúc nào lãng quên.

182. Đất màu trồng đậu, trồng ngô

Đất lầy cấy lúa, đất khô làm vườn

Ngày rồi em lại đi buôn

Quanh năm no ấm, em buồn nỗi chi?

183. Đất này đất tổ đất tiên

Đất này chồng vợ bỏ tiền ra mua

Bây giờ Nhật, Pháp kéo hùa

Chiếm trồng đay lạc, ức cưa, hỡi Trời!

184. Đất Ngọc Hà tốt tươi phong cảnh

Gái Ngọc Hà vừa đảm vừa xinh

Ơi người gánh nước giếng đình.

Còn chăng hay đã chao tình cho ai?

Ngọc Hà: xưa là một trại thuộc tổng Nội, huyện vĩnh Thuận, kinh thành Thăng Long
cũ, nay thuộc quận Ba Đình từ xưa đã nổi tiếng về nghề trồng hoa.

185. Đất Quảng Nam chưa mưa đã thấm

Rượu hồng đào chưa nhấm đã say

Bạn về nằm nghỉ gác tay

Thư xem ai ơn trượng, nghĩa dày bằng ta.

186. Đất rắn nặn chẳng nên nồi

Anh đi lấy vợ cho tôi lấy chồng.

187. Đất ta Chu Hóa có gì

Nhờ nương lá cọ chẳng thì đói meo

Ngày ngày bán lá chợ chiều

Kẻ đi người lại dập dìu cũng vui.

188. Đất Thừa Thiên trai hiền gái lịch

Non xanh nước biếc, điện ngọc, đền rồng

Tháp bảy tầng. Thánh miếu, chùa Ông

Chuông khua Diệu Đế, trống rung Tam Tòa

Cầu Trường Tiền mười hai nhịp bắc qua

Tả Thanh Long, hữu Bạch Hổ đợi khách âu ca thái bình.

Thánh miếu, chùa Ông, Điệu Đế, Tam Tòa, Cầu Trường Tiền: các địa điểm ở thành
phố Huế.

189. Đất tốt trồng cây rờm rườm rà

Những người thanh lịch nói ra quí quyền.

190. Đất trả cho vua, chùa trả cho sãi

Bao nhiêu nhân ngãi thiếp trả cho chàng

Thiếp lui về chốn cũ để mở hàng bán buôn.

191. Đất trời sinh được đôi ta

Đố em trời đất trải ra rõ ràng?
- Dưới đất có đông, có tây

Có nam có bắc có cây ngô đồng

Dưới đát có núi có sông

Có thuyền chở khách, có ông lái đò

Dưới đất có vườn trồng hoa

Đó là hoa cúc đây là hoa lan

Dưới đất có chùa trăm gian

Có động Từ Thức có hang lên trời

Dưới đất lại có Lam Kinh

Có cầu có quán có dinh bán hàng

Dưới đất có mỏ bạc vàng

Mỏ đồng, mỏ kẽm, mỏ ngang, mỏ ch

Mỏ thiếc mỏ sắt thiếu chi!

Bài đất em họa vân vi đã rồi

Bây giờ còn đến bài trời

Nhường anh họa lại mấy lời cùng nghe.

Động Từ Thức: cũng gọi là hang Từ Thức. Truyền thuyền kể rằng: có một nàng tiên tên là Giáng Hương đi chơi hội ở Tiên Du, nay thuộc đất Bắc Ninh, vô ý làm gãy cành hoa mẫu đơn. Nhà sư bắt nàng đền. Từ Thức lấy chiếc áo bông cừu đang mặc, đền hộ nàng.

Sau đó ít lâu, Từ Thức đi chơi ở Thanh Hóa, gặp cảnh tiên và Giáng Hương ở động Từ Thức. Hai người ăn ở với nhau một năm. Từ Thức nhớ nhà xin về. Đến nhà thì đã 60 năm qua, mọi việc đổi thay. Từ Thức buồn rầu ra đi tìm gặp lại cảnh cũ người xưa. Từ đấy người đời không thấy ông nữa. Động Từ Thức ở xã Nga Thiệu, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa.
Lam Kinh: địa danh ở huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa, trên bờ sông Chu, cách thị xã Thanh Hóa 56km. Đây là căn cứ chống Minh của Lê Lợi, năm 1428 Lam Kinh được xây dựng ở đây.

192. Đất xấu nặn chẳng nên nồi

Dầu anh có vợ thì tôi có chồng.

193. Đất xấu trồng cây khẳng khiu

Những người thô tục nói điều phàm phu.

194. Đất xóm Đồng trồng cây ngô đồng

Đồng nhân đồng lạc tạc chữ đồng làm ghi
- Vui xuân, xuân lại gặp xuân

Tứ thời phng cảnh gặp tuần xuân lai.

195. Đâu đâu cũng có anh hùng

Xin em giữ trọn tam tùng thì hơn.

196. Đầu cha lấy làm chân con

Mười bốn năm tròn, hết số thì thôi.

Có thuyết cho rằng lời trên vứng vào vận mệnh nhà Tây Sơn. Nguyễn Huệ hiệu Quang Trung , con là Quang Toản lấy niên hiệu Canh Thịnh Chữ Cảnh có chữ tiểu ở dưới và chữ Quang có chữ tiểu ở trên. Hai cha con truyền ngôi cho nhau được 14 năm thì sự nghiệp nhà Tây Sơn chấm dứt.

197. Đầu chợ có trái bí rợ

Cuối chợ có trái bí đao

Giữa chợ có đĩa môn xào

Anh Hai tôi, chị Sáu tôi gặp nhau như liễu gặp đào

Đặng mà liệu tính ngày nào hiệp hôn.

198. Đầu đội chúa, vai mang cốt mẹ

Tay dìu dắt cha già

Gặp mặt đây nước mắt nhỏ sa

Thò tay trong túi bà ba

Lấy cái khăn mu soa anh chặm

Đạo vợ chồng ngàn dặm không quên.

Đầu thì công chúa

Vai mang cốt mẹ

Tay dác cha già

Gặp mặt em nước mắt nhỏ

Anh lấy vạt áo dà anh chặm

Điêu cang thường ngàn dặm chẳng quên.

199. Đầu đường có một cây duối

Cuối đường có một cây đa

Làm chi tội nghiệp bỏ qua sao đành?

Đầu đường có một cây duối

Cuối đường có một cây đa

Nghĩa nhân ngày mỗi một xa

Làm chi tội nghiệp bỏ ta sao đành.

200. Đầu đường có một cây duối

Cuối đường có một cây đa

Làm chi tội nghiệp bỏ qua sao đành
- Cục đá lăn nghiêng lăn ngửa

Em cũng sửa cho cục đá lăn tròn

Giận anh nói vậy, chớ dạ em còn thương anh.

201. Đầu đường kia có một cây chuối Cuối đường nọ có một cây đa Cái góc ngã ba có một sợi dây tơ hồng Con gái chưa chồng như bông hoa lí Trai chưa vợ như bức tượng vẽ tranh đồ Ngó lên mây bạc trời hồng Gẫm tôi với bậu vợ chồng xứng đôi

202. Đầu em đội cái khăn vuông

Trồng xuống dưới ngực như buồng cau non

Cổ tay vừa trắng vừa tròn

Mắt mũi em thế chồng con thế nào.

203. Đầu gà má lợn thì chê

Lấy anh câu ếch rủ rê ao bèo.

204. Đầu gành có con ba ba

Kẻ kêu con trạch, người la con rùa.

205. Đầu giồng có cây duối, cuối giồng có cây đa

Ngã ba đường có cây tơ hồng

Con gái chưa chồng cái lòng hực hỡ

Con trai chưa vợ ruột thắt như tranh

Ngó lên mây trắng trời xanh

Ai ai cũng vậy, ưng anh cho rồi

206. Đầu làng cây duối

Cuối làng cây đa

Cây duối anh để làm nhà

Cây đa bóng mát nàng ra anh chào

Đôi tay nâng cái khăn đào

Bằng khi hội hát anh trao cho nàng

Túi anh những bạc cùng vàng

Để anh kéo nhẫn cho nàng đeo tay

Dù ai bấm chí nàng bay

Thì nàng phải giữ nhẫn này cho anh

Dù ai bẻ lá vin cành

Thì nàng phải nhớ lời anh dặn dò.

207. Đầu làng cây duối, cuối làng cây đa

Ngõ em cây nhãn, ngõ ta câ

Có thương mới bước chân vào

Không thương có đón có chào cũng không.

208. Đầu làng có bụi chuối khô

Trông về xóm Bắc đôi cô chửa chồng

Cây cao gió đập đùng đùng

Ai về đằng ấy nhắn cùng đôi cô.

209. Đầu làng có cái giếng thơi

Người ngoan rửa mặt, người hiền soi gương

Trèo lên trái núi Tam Sơn

Thấy đôi con chim loan phượng tựa nương một mình

Đố ai đúc gạch xây thành

Tích tang tàng tích

Trên trời rục rịch

Nay nắng, mai mưa

Hỡi người đã có ai chưa?

Để cho người ngoan ngồi đấy, tôi liền ngồi đây

Ước gì đôi người ấy lấy đôi tôi này.

210. Đầu làng có con chim xanh

Ăn no tắm mát đậu cành giâu gia

Anh thương cô mình tha thiết thiết tha

Cành cao cao vổng, cành la la đà.

2

Cuối làng cây bưởi, ngã ba cây hồng

Có một cô gái chưa chồng

Để anh mua bún mua lòng sang thăm

Ai ngờ cô đã có chồng

Để bún anh mốc để lòng anh thiu
- Lòng anh thiu mang về luộc lại

Bún anh thời mang đãi nước chua

Thế gian thấy bán thì mua

Nào ai có biết mây mưa mấy lần.

212. Đầu làng có một cây đa

Cuối làng cây thị ngã ba cây dừa

Dầu anh đi sớm về trưa

Anh cũng nghỉ mát cây dừa nhà tôi

Anh vào anh chẳng đứng chẳng ngồi

Hay là anh phải duyên tôi anh buồn

Anh buồn anh chẳng muốn đi buôn

Một vốn bốn lãi anh buồn làm chi

Tôi là con gái nhỡ thì

Chẳng thách tiền cưới làm chi bẽ bàng

Rượu hoa chỉ lấy muôn qua

Trâu bò chín chục họ hàng ăn chơi

Vòng vàng chỉ lấy mười đôi

Nhiễu tàu trăm tấm tiền rời một muôn

Nào là của hỏi của han

Ấy tiền dẫn cưới anh toan thế nào?

213. Đầu làng có một cây thông

Đấy thương đây nhớ, tơ hồng đương xe

Lòng đây nhớ đấy đi tìm

Vắng nàng một chút như chim lạc đàn

Bấy nhiêu lâu anh những nhớ nàng

Vàng cầm mười lạng chưa bằng nhớ nhau

Bấy nhiêu lâu anh những chịu sầu

Cơm ăn chờ bữa, nhớ nhau chờ ngày

Lại đây anh bảo em này

Có thật là thế để tay vịn cành

Hay còn nghĩ quẩn lo quanh

Nàng về mà gỡ mối manh cho rồi.

214. Đầu làng có một cây trôi

Mượn thợ đánh xuống đóng đôi chiếc đò

Này đôi chiếc đò Rước o nhân ngãi

Đứng lại mà xem

Đò dọc, đò ngang

Đôi đò đôi chữ

Ớ o lịch sự!

Anh không lấy tiền

Rồi sau nhân ngãi kết duyên.

215. Đầu làng có một cơn (cây) đ

Ơ giữa cơn cậy, ngã ba cơn dừa

Dù anh đi sớm về trưa

Thì anh nghỉ mát bóng dừa nhà em.

216. Đầu năm ăn quả tranh yên

Cuối năm ăn bưởi lại thêm đèo bòng

Ăn bưởi thời nhớ đến bòng

Ăn cam nhớ quít, ăn hồng nhớ hương

Ăn mít lấy hạt mà ương

Một chiếu đôi giường biết trải nơi nao

217. Đầu năm ăn quả thanh yên

Cuối năm ăn bưởi cho nên đèo bòng

Vì cam cho quít đèo bòng

Vì em nhan sắc cho lòng nhớ thương.

218. Đầu rồng, đuôi phụng le te

Mùa xuân ấp trứng, mùa hè nở con.

219. Đầu thì đội nón mõm bò

Chân đạp mặt đất, tay gò càng xe.

220. Đầu trọc lông lốc bình đào

Nhà ai có cỗ, thì vào gặm xương

221. Đầu xóm nọ có cây núc nác

Đường xóm kia lắm cát dễ đi

Cô kia óng ả làm chi

Để cho anh nọ tin đi mối về

222. Đây là chĩnh gạo tám xoan

Mấy phen giá sắc gian nan mới thành

Bây giờ ta giã cho tinh

Phòng khi yến ẩm dâng lên chớ chầy

Đã no rồi lại đã say

Mừng rằng nay đã hây hây thái bình.

223. Đây ta như cây giữa rừng

Ai lay chẳng chuyển, ai rung chẳng dời.

224. Đây tay không, đó cũng chân rồi

Lấy nhau, ta sẽ lần hồi nuôi nhau.

225. Đây với đó như gió nọ đưa buồm

Mong anh xét kĩ thương dùm đào thơ
- Anh cũng chẳng khác chi cánh buồm treo trước gió

Rày đây mai đó, thật khó định chừng

Được gặp em trong dạ anh mừng xiết bao!

226. Đấy còn không đây cũng còn không

Đấy kén vợ đẹp, đây trông chồng màu

Chuộng chuối, chuối lại cao tàu

Thương anh, anh lại ra màu làm cao

Xin đừng bắc bậc làm cao

Phèn chua em đánh nước nào cũng trong.

227.Đấy dứt tình thương, đoạn trường thân thiếp

Nhớ trông tha thiết, tội nghiệp cho em!

Ôm sầu chất thảm ngày đêm

Năm canh lăn lội, ngửa nghiêng một mình.

228. Đấy đông thì bên đây tây

Đây chưa có vợ, đấy nay chưa chồng

Con trai chưa vợ đã xong

Con gái chưa chồng, buồn lắm em ơi!

229. Đấy lạ thì đây cũng lạ

Em kêu anh dạ, thiên hạ đều khen

Tưởng là đó nhúm đây nhen

Hai tim hiệp lại như đèn mới xinh

Ai ngờ anh bạn phỉnh mình

Qua cầu rút nhịp để mình bơ vơ.

230. Đấy phụng loan đây cũng phụng hoàng

Đấy cháu Vương Mẫu, đây cũng con Ngọc Hoàng kém chi?

231. Đấy song đây cũng mây già

Đấy con Đô Đốc đây cũng cháu bà Quận Công.

232. Đấy song đây cũng mây liền

Đấy có một tiền, đây cũng sáu mươi.

233. Đấy vàng đây cũng đồng đen

234. Đấy vàng, đây cũng đồng đen

Đấy hoa thiên lí, đây sen nhị hồ

Đấy em như tượng mới tô

Đây anh như người ngọc họa đồ trong tranh

235. Đấy với đây chẳng duyên thì nợ

Đây với đấy chẳng vợ thì chồng

Dây tơ hồng chưa xe đã mắc

Rượu quỳnh tương chưa nhắp đã say

Chẳng chè, chẳng chén sao say

Chẳng thương chẳng nhớ sao hay đi tìm?

Tìm em như thể tìm chim

Chim ăn bể Bắc, đi tìm bể Đông.

236. Đẻ con không dạy chẳng răn

Thà rằng nuôi lợn cho ăn lấy tiền.

237. Đẻ đứa con trai Chẳng biết nó giống ai?

Cái mặt thì giống ông cai

Cái đầu ông xã, cái tai ông trùm.

238. Đem chuông đi đánh nước người

Chẳng kêu cũng nện vài hồi lấy danh

Đem chuông đi đánh nước người

Chẳng kêu tôi vác chuông tôi tô

239. Đem chuông đi đấm nước người

Chẳng kêu cũng đấm ba hồi cho kêu.

240. Đem chuông đi đấm nước người

Chẳng kêu, tôi vác chuông tôi, tôi về.

241. Đem chuông đi đấm nước người

Đấm cho nó bục mà lôi nó về.

242. Đem chuông đi đấm nước người

Đem gà đi chọi những nơi anh hùng

Những nơi chả đáng chả thông

Cho nên vàng chả đổ đồng với thau.

243. Đem đờn ra khảy vườn chay

Khảy đôi ba tiếng họa may gặp chàng.

244. Đem em anh bỏ dưới gành (ghềnh)

Kéo neo mà chạy sao đành chú lái ơi!

Dao vàng cắt ruột máu rơi

Ruột em chưa mấy bằng lời em than.

245. Đem em ra bỏ xuống gành

Kéo neo mà chạy sao đành, anh ơi!

246. Đem lòng ngơ ngáo sao đành,

Chẳng duyên tơ tóc cũng tình ngãi nhân.

247. Đem mình vào chốn sập

Cả ăn cả mặc lại càng cả lo

Đem mình vào chốn than tro

Đủ ăn đủ mặc đủ lo đủ làm.

248. Đem thân tôi xuống cõi trần

Hỏi rằng duyên có nợ nần chi không

Ngồi trong cửa sổ chạm rồng

Chăn loan gối phượng không chồng cũng hư

249. Đem thân tôi xuống cõi trần

Hỏi rằng duyên có nợ nần chi không

Bao nhiêu là một ông chồng

250. Đem thân vào chốn cát lầm

Cho thân lấm láp như mầm ngó sen

Đêm đêm ngồi tựa bóng đèn

Than thân với bóng, giãi phiền với hoa.

251. Đèn ai leo lét bên bờ

Tưởng rằng người nghĩa, ai ngờ đèn ma.

252. Đèn ai leo lét bên sông

Giống đèn mẹ chồng đi rước nàng dâu.

253. (a) Đèn ai leo lét trên lầu

Hay là dèn bà Quắc mụ tụng kinh cầu cho mã Đăng Luông

(b) Đèn ai leo lét trên lầu
Đèn bà quốc mẫu tụng kinh cầu đặng mà đặng phong .

254. Đèn ai leo lét trên lầu

Giống đèn Lưu Bị đi cầu Khổng Minh

255. Đèn ai lu lít bất nhân

Không khêu cho rạng Tấn, Tần gặp nhau.

256. Đèn chong giữa gió, khi tỏ khi mờ

Bạn thương đứng đó, biết cơ vạn sầu

Bởi anh thất ước bước đầu

Phải như anh bỏ miếng trầu đã xong

Vì ai thiếp phải long đong

Một thân thiếp đã tính xong một bề

Làm trai thấy gái đừng mê

Cây cao bóng cả dựa kề đừng xiêu

Anh yêu cha mẹ chẳng yêu

Lụa kia em muốn nhúng, chỉ điều không ăn

Tiếc thay áo chẳng đặng khăn

Em đã có chồng xa xứ, anh đừng đón ngăn làm gì.

257. Đèn chong phòng lạnh biếng xem

Phải chi Trời định anh với em vợ chồng,

258. Đèn hết dầu đèn tắt

Hoa rữa nhị hết thơm

Em biểu anh đừng có lên xuống đêm hôm

Thế gian đàm tiếu, tiếng đồn tội em.

259. Đèn hết dầu lấy đâu mà sáng cả

Rượu không mở khằng, mở khằng thì đã bay hơi

Tiếc công em chịu tiếng mang lời

Không đặng câu cốt nhục, không đặng lời thủy chung.

Khằng: một thứ chất kết dính dùng để gắn nút chai, nút hũ.

260. Đèn lồng khi xách khi treo

Vợ chồng khi thảm, khi nghèo có nhau.

261. Đèn lồng theo cột phướn

Gió chướng thổi hao dầu

Em có thương anh thì để dạ, chớ em rầu nó hư thân.

262. Đèn lu li nửa nước nửa dầu

Nửa thương cha mẹ, nửa sầu nợ duyên.

263. Đèn nào cao bằng đèn Châu Đốc

Đất nào dốc bằng đất Nam Vang

Một tiếng anh than hai hàng lụy nho

Có chút mẹ già biết bỏ cho ai?

Châu Đốc: thị xã, tỉnh lỵ tỉnh Châu Đốc (cũ), nằm trên sông Hậu Giang và sông Vĩnh

Tế, sát biên giới Campuchia, cách Sài Gòn 239km, Hà Nội 1983km.
Nam Vang: tức Phnôm Pênh, thủ đô nước Campuchia.

264. Đèn nào cao bằng đèn Châu đốc

Đất nào dốc bằng đất Nam Vang

Một tiếng anh than Hai hàng lụy nhỏ

Anh có một mẹ già biết bỏ ai nuôi?

Nước chảy xuôi, cá buôi lội ngược

Anh muốn thương nàng

Biết được hay chăng?

265. Đèn nào cao bằng đèn Châu Đốc

Thổi ngọn gió nào độc bằng ngọn gió gò Công^1

Thổi gió đông lạc vợ xa chồng

Nằm đêm nghĩ lại, nước mắt hồng tuôn rơi

266. Đèn nào cao bằng đèn Châu Đốc

Ngọn gió nào độc bằng ngọn gió Gò Công

Thổi gió đông lạc vợ xa chồng

Nằm đêm nghĩ lại nước mắt hồng tuôn rơi

Tưởng giếng sâu nối sợi dây dài

Hay đâu giếng cạn tiếc hoài sợi dây

Mặt trời đã ngả về tây

Trông anh sáu khắc canh chầy còn trông

Ra vào luống những phòng không

Ngẩn ngơ ngơ ngẩn phập phồng khó toan

Cũng vì một tiếng mình than

Nên năm canh thổn thức phòng loan khóc thầm

Nói ra nước mắt chảy dầm

Nữa mai xa cách biết tầm đặng không

Trách ai làm chồng bắc vợ đông

Đêm năm canh thổn thức phòng không một mình.

Gò Công: huyện lỵ huyện Gò Công Đông, thuộc tỉnh Tiền Giang, cách Hà Nội 1784km, Mỹ Tho 37km.

267. Đèn nào cao bằng đèn Châu Đốc

Xứ nào dốc bằng xứ Nam Vang

Một tiếng anh than ba bốn đôi vàng em không tiếc

Anh lấy đặng của rồi trốn biệt lánh thân.

268. Đèn nào cao bằng đèn ông Chánh

Bánh nào trắng bằng bánh bò bông

Anh thương em từ thuở má bồng Bây giờ em lớn lấy chồng bỏ anh.

269. Đèn nhà ai rạng nhà ấy

Khách đi qua đường biết đấy là đâu.

270. Đèn sách văn chương

Dầu hao tôi rót, đèn mờ tôi khêu

Cầu tre tôi bắc gập gềnh

Chị Hai đi có ngã lấm mình tôi nâng

Tôi nâng được chị Hai lên

Về nhà anh Hai mắng, anh Hai nhiếc lại phiền chị Hai.

271. èn Sài Gòn ngọn xanh ngọn đỏ

Đèn Mĩ Tho ngọn tỏ ngọn lu

Anh về học lấy chữ nhu

Chín trăng em đợi, mười thu em chờ.

272. Đèn tàn nhìn bóng thở than

Ai xui duyên rẽ, khiến mang nợ tình.

273. Đèn treo cột đáy

Nước chảy cột đèn rung

Anh thương em thảm thiết vô cùng!

Biết cha với mẹ có bằng lòng hay không?

274. Đèn treo trong quán tỏ rạng bờ kinh

Em có thương anh thì em nói thiệt tình

Để anh lên xuống một mình bơ vơ.

275. Đèn treo trước gió đèn tắt

Đèn treo nam, bắc đèn mờ

Em thương anh phải đợi phải chờ

Dầu năm ba nơi đi nữa, có trao thơ cũng đừng.

276. Đèn trời thì sáng bốn phương

Đèn tôi thì sáng đầu giường nhà tôi.

277. Đeo bầu mang tiếng thị phi

Bầu không có rượu lấy gì làm say.

278. Đèo nào cao cho bằng đèo Eo Gió

Bộ nào rộng cho bằng bộ An Ba.

279. Đèo ngang san thủy hữu tình

Con chim kia lót ổ, con cá nọ mang kình, xinh đã nên xinh

280. Đẹp chi cái áo vải sồng

Đẹp chi con gái lộn chồng mà thương.

281. Đẹp nhất con gái làng Tranh^1

Chua ngoa kẻ Nhót^2, ba vành kẻ Om^3

1 Làng Tranh: cũng gọi là làng Chanh, tên chữ là Tranh Khúc nay thuộc xã Duyên Hà

huyện Thanh Trì -. Hà Nội.
2 Kẻ Nhót: tên nôm làng Đông Phù nay thuộc xã Đông Trạch, huyện Thanh Trì, Hà

Nội.
3 Kẻ Om: tên nôm làng Thọ Am (Om trên) Nội Am (Om dưới) xưa thuộc huyện Thanh Trì sau thuộc xã Liên Minh, huyện Thường Tín, Hà Tây.

282. Đẹp như cái tép kho tương

Kho đi kho lại nó chương phềnh phềnh

283. Đê kia ai đắp nên cao?

Cái dải sông đào, ai xẻ làm khơi?

Gạo, ngô, hoa quả mọi mùi

Nào ai cày cấy, nào ai vun trồng?

Bây giờ no ấm ung dung

Biết ai nhớ kẻ có công chăng là?

284. Đề Gi^1 có núi Lam Sơn

Có đầm Đạm Thủy^2 nước dờn dờn xanh.

1 Đề Gi: cửa sông Phù Li (còn gọi là sông Thạch Bàn) ở huyện Phù Li xưa nay gọi là sông Phù Cát, tỉnh Bình Định.
2 Đạm Thủy: địa điểm ở Bình Định

285. Để hơi mà tát nước bè

Hoài hơi mà nói với bè trẻ ranh.

286. Đêm anh nằm khô héo lá gan

Thạp dầu đầy anh thắp cháy tàn bày li

Kể từ ngày em chịu chữ tùng qui^3

Nay anh Hồ^4 em Hán tài chi không buồn.

3 Tùng quy: Tùng (cũng đọc là tòng) nghĩa là theo; quy là về. Tùng quy là con gái theo chồng.
4 Hồ Há: Hồ là một dân tộc thiểu số ở phía bắc Trung Hoa. Hán là một triều đại ở Trung Hoa (sau thường dùng chỉ người Trung Hoa). Hồ Hán là chỉ sự xa cách.

287. Đêm dài gà gáy canh ba

Thấy người quân tử lòng đà vấn vương

Lửa tình toan tưới nhành dương^5

Thôi đừng đem sắc má hường trêu ngươi.

5 Nhành dương: Phật quan âm lấy cành (nhành) dương nhúng vào nước cam lồ rẩy lên chúng sinh để tẩy rửa phiền muộn hoặc dập tắt lửa tình.

288. Đêm đêm chớp bể mưa nguồn
Hỏi người quân tử có buồn hay không?

Đêm đêm khêu ngọn đèn loan

Nhớ chàng quân tử thở than mấy lời

Mong chàng chẳng mấy chàng ôi!

Thiếp tôi trằn trọc vội dời chân ra

Nhác trông lên trăng đã xế tà

Đêm hôm khuya khoắt, con gà đã gáy sang canh

Mong anh mà chẳng thấy anh

Thiếp tôi buồn bã khêu quanh ngọn đèn.

. 290. Đêm đêm ngồi tựa bóng đèn

Than thân với bóng, giải phiền với hoa.

291. Đêm đêm thức giấc mơ màng

Chợ hoàng lương chiêm mộng thiếp sầu chàng ngẩn ngơ

Hoàng lương: (giấc mộng) kê vàng. Theo Chẩm trung kí, ngày xưa Lư Sinh đến trú ngụ ở thành Hàm Đan, gặp đạo sĩ là Lữ Ông. Lư Sinh than vãn về cảnh khốn cùng của mình. Lữ Ông bèn lấy trong túi ra một cái gì và bảo: “Gối đầu lên đây, con sẽ được vinh hiển như ý con muốn”. Khi đó người chủ trọ đương nấu một nồi kê. Lư Sinh gối đầu lên gối mà ngủ, mộng thấy mình lấy được vợ đẹp, thi đỗ tiến sĩ, làm quan to, đánh giặc phá được quân giặc, làm tể tướng mười năm, sinh đông con cháu và sống trên tám mươi tuổi. Chợt tỉnh mộng, thấy nồi kê nấu vẫn chưa chín. Lư Sinh ngạc nhiên nói: “Có lẽ mình nằm mộng chăng?” Lữ Ông mỉm cười nói:"Việc đời thì cũng như mộng mà thôi".

292. Đêm đêm vuốt bụng thở dài

Thở ngắn bằng chạch, thở dài bằng l

293. Đêm đông giá ngắt như đồng

Hỡi người thục nữ phòng không lạnh lùng

Hỏi cô nay đã có chồng

Hay còn đợi khách anh hùng sứt môi.

294. Đêm đông lạnh ngắt như đồng

Mượn ai cho mượn, mượn chồng thì không.

295. Đêm đông nguyệt xế sao tà

Điểu lìa mược điểu, bậu với qua đừng lìa.

296. Đêm đông trường, em nghe con vượn cầm canh

Nghe chim mến tổ, nghe anh khuyên nàng.

297. Đêm đông trường em nghe con vượn cầm canh

Nghe chim khuyên tổ, nghe anh khuyên nàng

Giàu giữa làng trái duyên khôn ép

Khó nước người phải kiếp tìm đi

Tiền trăm bạc chục kể chi!

298. Đêm hè gió mát trăng thanh

Em ngồi canh cửi còn anh vá chài

Nhất thương là cái hoa lài

Nhì thương ai đó, áo dài ấm thân

Gặp người sao có một lần

Để em thương nhớ tần ngần suốt299. Đêm hè gió mát trăng thanh

Em ngồi chẻ lạt cho anh chắp thừng

Lạt chăng mong, sao thừng được tốt?

Duyên đôi ta đã chót cùng nhau

Trăm năm thề những bạc đầu

Chớ tham phú quí, đi cầu trăng hoa.

300. Đêm hôm gió rét mưa phùn

Thuyền không động đậy, ai buồn chăng ai?

301. Đêm hôm người chẳng biết chi

Người như biết đến thiếp thì hổ thay.

302. Đêm hôm qua nằm chốn nhà ngang

Rèm thưa gió lọt dạ càng xót xa

Em thương nhà anh không có đàn bà

Phòng khi có khách ai hòa đỡ anh

Anh cho em ghé lưng vào

Phòng khi có khách em chào đỡ anh

Khách vào đánh cá nấu canh

Chanh kia muối nọ để dành chàng xơi

Em bưng ra cái miệng em cười

Trước được lòng khách, sau vui lòng chàng.

303. Đêm hôm rằm người gọi tôi chi?

Tôi có việc gì, người gọi tôi ra?

Trăng còn giấu Cuội trong

Trăng là đàn bà, Cuội là đàn ông

Muốn cho đấy vợ đây chồng

Người bế con gái, tôi bồng con trai

- Đấy bế con gái, đây bồng con trai

304. Đêm khuya anh khẩy cái tam huyền,

Huyền kêu mấy bực dạ phiền bấy nhiêu.

305. Đêm khuya anh nghe con nhạn kêu sương

Anh buồn anh thương, anh trông anh giận

Anh vơ vơ vẩn vẩn dưới ngọn đèn tàn

Từ đây tâm dạ hoang mang

Biết cùng ai kết nghĩa đá vàng trăm năm?

306. Đêm khuya anh ngồi dựa khoang bòng

Sương sa gió lạnh, chạnh lòng nhớ em.

307. Đêm khuya bấc hết dầu khô

Ai có tình có nghĩa thì rót vô cho đầy.

308. Đêm khuya chẳng ngủ dậy ngồi

Giận người ở bạc như vôi thế này.

309. Đêm khuya chong ngọn đèn ngồi

Bâng khuâng nhớ bạn, bồi hồi lá gan.

310. Đêm khuya cưởi lạnh canh trường

Tai nghe câu ví văn chương tài tình.

311. Đêm khuya cưới xuống dần dần

Sao Hôm xích lại cho gần sao Mai.

312. Đêm khuya dưới đất trên trời

Một mình cô đứng, cô ngồi, cô nghe

Cô nghe hết giọng con ve

Đến lời con cuốc gọi hè tiếc xuân.

313. Đêm khuya, đèn tắt nhang tàn

Dế kêu rủ rỉ, dạ càng sầu riêng.

314. Đêm khuya đèn tắt, nhang tàn

Dế kêu rủ rỉ, dạ càng sầu riêng.

315. Đêm khuya giấc ngủ mơ màng

Chim mơ đến đậu cành vàng gáy chơi.

316. Đêm khuya gió lọt qua song

Bóng sao vằng vặc, bóng trăng, mờ mờ

Bốn bề sương tuyết, mịt mờ

Trăng nghiêng chênh chếch, gà đà gáy ran

Hải đường lả ngọn đông lân

Sương sa ngọn cỏ, trăng lần chân mây

Tà tà trăng ngả về tây

Thiếp về chàng ở lại đây làm gì?

Chàng không phải người diện thị đối phi

(Diện thị bối phi: trước mặt nói phải, sau lưng nói trái)

Mai về tiếng nọ tiếng ni thiếp ngừa

Ví dầu sớm cũng như trưa

Lẽ mô gió lọt mà đưa đèn mù

Người về cách bóng trăng lu

Kẻ đi non nước mịt mù dặm khơi

Đừng cho bướm rã ong rời

Còn non còn nước còn trời còn trăng

Nghĩa nhân một gánh nặng oằn

Thiếp tôi thong thả nỉ năn đôi lời

Rượu nồng một chén lưng vơi

Chân lần dò bước đưa người biệt li

Đau lòng kẻ ở người đi

Chân đi mấy bước, lệ li bì bấy nhiêu

Trăm năm cũng quyết cũng liều

Gương hồng quyết để mai chiều cùng soi.

317. Đêm khuya gió lọt thấu xương

Chàng về để thiếp những thương cùng sầu.

318. Đêm khuya gió quạt, trăng tàn

Trách con gà trống gáy tan tình cờ.

319. Đêm khuya giục bóng trăng tà

Sao Mai đã mọc, tiếng gi con

Vằng vặc giãi tấm lòng son

Lại thêm con vượn véo von bên ghềnh

Chém cha cái sắc khuynh thành

Làm cho mắc tiếng phao danh để đời

Trách ai sao khéo vẽ vời

Trách ai khéo đặt những lời bướm ong

Sông sâu nước chảy đôi dòng

Biết đâu mà đọ tấm lòng cho đang.

320. Đêm khuya hoài vọng đợi chờ

Bạn loan dứt nghĩa bao giờ không ha.

321. Đêm khuya kẻ trộm vào nhà

Làm thinh nhắm mắt để mà mất trâu.

322. Đêm khuya lác đác sao thưa

Sâm,Thương ngán nỗi còn chưa chữ tòng

Sâm Thương: Sâm là chòm sao ở phía Tây; Thương là chòm sao ở phía đông. Ví Sâm
và Thương ở hai vị trí đối nha, không bao giờ xuất hiện cùng lúc trên bầu trời nên thường

- Từ ngày thước bắc cầu Ngân

Chức, Ngưu còn độ tới gần lo chi.

323. Đêm khuya lặng gió thanh trời

Khuyên chàng bớt ngủ nghe lời em than.

324. Đêm khuya lặng gió thanh trời

Ruộường dao cắt vì lời mình than.

325. Đêm khuya lòng không dạ đói

Nghe lời bạn nói đói cũng ra no

Thôi thôi để dạ thăm dò

Ai bắc cầu cho biết, ai đưa đò cho hay.

326. Đêm khuya lốm đốm sao tàn

Dạng người bay bướm, tiếng đàn vo ve
- Đêm khuya mát mẻ gió đưa

Tiếng xa lắc rắc lời thưa rạch ròi.

327. Đêm khuya nghe tiếng dế kêu

Phòng loan em những chín chiều quặn đau.

328. Đêm khuya nghe tiếng vịt kêu

Xót trong gan dạ chín chiều thấm bâu

Nói ra lụy ứa dòng châu

Vì chưng phụ mẫu cột sầu đôi ta.

329. Đêm khuya nghe trống kẻ Sen

Nghe chuông kẻ Hạc, nghe kèn Thiện Yên.

330. Đêm khuya ngồi dựa phòng loan

Thúc tình nhớ bạn hai hàng lụy rơi.

Thúc Tình: Thúc là chợt. Thúc tình là bỗng nhiên.

331. Đêm khuya ngồi dựa thảo lư

Gởi thân phận thiếp nên hư tại chàng.

332.Đêm khuya nguyệt khuất mái nhà

Nhìn trăng luống những thiết tha lòng này

Nhớ mặt anh tấc dạ chẳng khuây

Đi đâu xa cách bấy chầy bặt tin

Hay là đem dạê phụ tình

Nếu chàng dứt nghĩa thiếp liều mình cho an.

333. Đêm khuya nguyệt lặn sao dời

Chân trong guốc cửi thương người dày sương.

334. Đêm khuya nguyệt lặn sao thanh

Mình với tôi kết ngãi có thành hay không?

335. Đêm khuya nước mắt ròng ròng

Vì tôi nhớ chữ lan phòng còn xa

Làm sao hiệp mặt đôi ta

Đặng tôi báo hiếu mẹ với cha bên mình?

336. Đêm khuya ôm lấy cây cọc chèo

Sương sa gió lạnh vận nghèo anh phải đi

Để em ba nhảy cho kịp thì

Đây anh khác thể bông quỳ hứng sương.

337. Đêm khuya ơi hỡi đêm khuya

Ngọn trầu hai cạnh, biết chia mấy phần!

338. Đêm khuya ơi hỡi đêm khuya

Phân lời với thiếp nước mắt ròng ròng

339. Đêm khuya ra đứng giữa trời

Cầm tờ giấy bát nghe lời anh phân.

340. Đêm khuya ra đứng giữa trời

Dang tay ngoắt nguyệt, nguyệt dời phương nao?

341. Đêm khuya ra đứng giữa trời

Giơ tay ngoắt nguyệt, nguyệt dời phương nao?

Đêm khuya thức dậy xem trời

Thấy sao bên bắc đã dời bên nam

342. Đêm khuya sao tận

Trăng ngà cũng lặn

Cảnh chung tình ai chẳng xót đau

Thấy non cao đất rộng thảm sầu

Lòng anh đây khô héo ruột xót gan bào, bớ em!

343. Đêm khuya sương xuống đất im

Nàng Kiều đi nghỉ, chàng Kim xin về.

344. Đêm khuya ta chống một cây sào

Sâu nơi mô cho biết, cạn nơi nào cho quen.

345. Đêm khuya tôi nằm tôi ngủ

Nghe người bạn cũ than thân

Tay lau nước mắt, chân lần ra đi.

346. Đêm khuya thanh vắng một mình

Có ư phủ biết tình mà thôi

Thuyền xuôi lái cũng trôi xuôi

Thương nhau ta kể những lời ái ân.

347. Đêm khuya thắp chút dầu dư

Tim lan cháy lụn, sầu tư một mình.

348. Đêm khuya thắp đĩa dầu đầy

Dầu đà khô hết, nước mắt này không khô.

349. Đêm khuya thắp đĩa dầu đầy

Học hành thì ít sầu tây thì nhiều.

350. Đêm khuya thắp đĩa dầu đầy

Tim non chẳng cháy, tội này về ai?

351. Đêm khuya thắp đĩa dầu vừng

Biết lấy ai than thở cho lưng đĩa dầu.

352. Đêm khuya thắp ngọn đèn chai

Quen o nốc đáy ăn hoài cá tươi.

Nốc: Thuyền có mui (tiếng địa phương Trung Bộ)

353. Đêm khuya thiếp hỏi lòng nhau

Lược kia muốn tựa gương tàu được chăng?

354. Đêm khuya thiếp mới hỏi chàng

Cau khô ăn với trầu vàng xứng không?

355

Cau xanh ăn với trầu vàng xứng chăng?
- Cau xanh nhá lẫn trầu vàng

Duyên em sánh với tình anh tuyệt vời.

356. Đêm khuya thiếp mới hỏi chàng

Chạc rơm gánh đá vững vàng chi không?
- Chạc cày gánh đá đứt đi

Chạc rơm gánh đá có khi vững bền.

357. Đêm khuya thiếp mới hỏi chàng

Ông tổ nào troán mới chuộng cũ vang.

Troán: truyền (tiếng địa phương miền Nam. Theo NRX NTP...)

358. Đêm khuya trăng đã nằm nghiêng

Vẳng nghe chó sủa trống liền điểm tư

359. Đêm khuya trăng giọi lầu son

Vào ra thương bạn héo don ruột vàng

Bển qua đây đàng đã xa đàng

Dầu tui có lâm nguy thất thế, hỏi con bạn vàng cứu không?

Chiều rồi kẻ bắc người đông

Trách lòng người nghĩa, nói không thiệt lời.

360. Đêm khuya trăng giọi thềm đình

Hỏi người bạn cũ thương mình hay không?

361. Đêm khuya trăng lệch trời trong

Muốn trao duyên với bạn sợ lòng

362. Đêm khuya trăng tắt, sao tàn

Anh chơi hồi nữa bạn loan đưa về
- Anh về để mai đi cày

Ruộng thời lắm lác cày đay khó bừa.

363. Đêm khuya trăng thanh gió mát

Thấy chàng về hỏi khúc mắc chuyện chi

Thuận buồm xuôi gió ra đi

Chào rằng quân tử việc gì thở than?

364. Đêm khuya trông bóng vầng trăng

Vui thay chú Cuội chị Hằng sánh duyên

- Đêm khuya trông bóng thiềm thừ

Khiến cho ả Chức chàng Ngưu phải lòng.

Thiềm thừ: Con cóc. Tương truyền trên cung trăng có con cóc. Do đó thiềm thừ chỉ
mặt trăng.

365. Đêm khuya trời lạnh sương im

Tai nghe tiếng nhạc, chàng Kim tới gần.

366. Đêm mùa hạ đây ngồi thong thả

Lấy bút nghiên tạm tả đôi câu

Gởi sang thăm đó kẻo sầu

Gối may luôn chẳng đặng chung đầu thì thôi.

367. Đêm nay anh gối tay nàng

Đêm i ra ngoài biên, anh gối đàng dây neo

368. Đêm nay hoa nở nhụy vàng

Sáng ngày thiếp thấy bóng chàng áo xanh.

369. Đêm nay nằm day mặt trở ra

Ngày nay mới biết cô ba thương mình

Mình gửi chữ trung chữ hiếu, còn thiếu chữ ân tình

Đạo chồng nghĩa vợ sao mình vội mong

Làm thơ giấy trắng cẩn phong

Tình thương ngãi nhớ ở trong thơ này

Đôi ta chẳng đặng sum vầy

Cũng như chim nhạn lạc bầy kêu sương

Tôi xa mình cô bác đều thương

Trên trời vân vũ, bốn ngọn dương xây vần

Dầu cho lạc Tấn qua Tần

Thương ai cũng để dành phần thương em

Phụng hoàng đậu nhánh vông nem

Phải rè năm ngoái cưới

Ngã tư chọ gạo nước hồi

Tôi chồng mình vợ còn ngồi thương ai

Phụng hoàng đậu nhánh cẩm lai

Dặn lòng người ngãi chớ sai lời thề

Ghe lên ghe xuống dầm dề

Sao em không gửi thư về thăm anh.

370. Đêm nay trăng bạc gió ngàn

Mượn tay thục nữ đánh đàn ta nghe.

371. Đêm năm canh anh dựa bức rèm

Có đèn có sách không em cũng buồn.

372. Đêm năm canh, anh ngủ có ba

Còn hai canh nữa, anh ra trông trời

Trông trời mau rạng đông ra

Để cho bướm chộ mặt hoa bướm chào.

373. Đêm năm canh anh nhắc

Ngày sáu khắc em trông

Trông cho gặp mặt

Anh trao chìa khóa bạc

Mở tráp trắc lấy cây gương vàng

Thiếp với chàng soi chung

Hai đứa ta trò chuyện.

374. Đêm năm canh con dế kêu sầu

Đường gia trung nội trợ anh khẩn cầu đến em.

375. Đêm năm canh em ngủ có ba

Còn hai canh nữa, em nghĩ xa, nghĩ gần.

376. Đêm năm canh gà kia gáy thúc

Gió nam phong thổi giục cây sầu

Cửa đông phòng đóng xong lại mở

Cơn chiêm bao khihi mê

Nghĩa nhơn em ở tệ chưa tề

Anh làm một bức thơ niêm gởi không biết đã về tới em chưa

377. Đêm năm canh giấc ngủ tư lương

Nghĩ đi nghĩ lại, năm canh trường khóc than

Kể từ canh một kể qua

Tay bưng chén cơm, nước mắt nhỏ sa ròng ròng

Canh hai ăn uống bỉ bàng

Em ngồi nhìn ngọn đèn tàn hiu hiu

Canh ba ai nấy ngủ đều

Tai nghe con dế nó kêu thảm sầu

Canh tư trống để trên lầu

Giật mình thức dậy, giục cơn sầu ra đi

Đêm năm canh, em ngủ chẳng đặng chi

Cũng vì nhớ bạn ra đi chừng này.

Tri lương: Có lẽ do tư lượng (đọc chệch): Suy nghĩ, tính toán

378. Đêm năm canh không ngủ, dậy ngồi

Cớ sao trong dạ bồi hồi chuyện chi?

Đau lòng ta lắm, hỡi nữ nhi

Thếp dầu đầy anh thắp hết, bày li anh than hoài

Quên đi thì chớ, nhớ lại khó nỗi nguôi ngoai

Từ xưa cho tới rày cách trở đợ

E cho nàng có chốn ba đông

Có nơi kết tóc, không trông đến phận chàng

Đêm nằm khô héo lá gan

Thếp dầu đầy anh thắp hết, cháy tàn bày li

Kể từ ngày em chịu chữ tùng qui

Chàng Hồ thiếp Hán, tài chi không buồn rầu

Chiều chiều ra đứng soi dâu

Nghe con chim nó kêu dìu dắc, dạ anh sầu bấy nhiêu.

Tùng quy: (tùng: theo; quy: về): con gái theo chồng.*

379. Đêm năm canh lòng sầu lai láng

Ngày sáu khác chưa cạn chén thề

Rượu quỳnh tương ai khéo phục nên bạn vội say mê

Quên câu tình chồng nghĩa vợ, hay ai khéo bỏ bùa mê cho rồi.

380. Đêm năm canh lụy sa cúc dục

Thiếp chờ chàng một đôi lúc đã trần ai

Chừ thiếp chờ không vãng nỏ lai
Thiếp phải trao duyên gửi phận, không lẽ ở hoài rứa răng.

Cúc dục: Nuôi nấng; Lụy sa cúc dục: nhỏ nước mắt (vì nghĩ) công nuôi nấng của cha mẹ.
Trần ai: Cát bụi; (vất vả khổ sở) ở cõi trần.    Không vãng nỏ lai: Không qua không lại.

381. Đêm năm canh lụy sa không rá

Ngày sáu khắc ảo não dầm dề

Đêm nằm quạnh vắng màn the

Nhớ câu thiết yếu như nhớ lời thề ngày xưa

382. Đêm năm canh mơ màng bóng nhạn

Ngày sáu khắc nhớ bạn muốn tầm

Nào ai nhắc tới tri âm

Để cho lá gan khô từng chặng, để cho ruột đau ngầm từng khi.

Đêm năm canh mơ màng bóng bạn

Ngày sáu khắc nhớ dạng tri âm

Cậy ai nhắn bạn đồng tâm,

Lá gan khô từng chặng, ruột héo bầm từng khi.

383. Đêm năm canh mơ màng mường tượng

Ngày sáu khắc hóa tương hóa thương

Nỗi sầu này ai biết cho chăng

Xem bóng sao nhớ dạng, xem bóng trăng nhớ hình.

384. Đêm năm canh năm vợ ngồi hầu

Vợ cả pha nước têm trầu chàng xơi

Vợ hai trải chiếu chia bài

Vợ ba coi sóc nhà ngoài nhà trong

Vợ tư trải chiếu, quạt mùng

Vợ năm thức dậy trong lòng xót xa

Chè thang, cháo đậu bưng ra

Chàng xơi một bát kẻo mà công lênh.

385. Đêm năm canh nằm quanh gốc lựu

Nhớ đến người tình cựu ái ân.

386. Đêm năm canh, ngày cũng năm canh

Thương người tuổi trẻ tóc xanh lỡ chừng.

387. Đêm năm canh, ngày khắc sáu, chàng ơi

Chàng cười nửa miệng thiếp tôi vui nỗi gì.

388. Đêm năm canh nghe con dế thốt

Ngày sáu khắc lần đốt ngón tay

Hỡi ai, duyên cớ ai bày?

Duyên trăm năm lại bỏ, nghĩa một ngày lại theo.

389. Đêm năm canh nghe con vạc tác canh

Con thằn lằn khắc mõ, em thương anh nhiều bề.

390. Đêm năm canh nghe con ve kêu ghềnh đá

Ngày sáu khắc nghe con vượn hót cành cây

Đoái nhìn nam bắc đông tây

Ai xui người bạn cũ đến chốn này gặp nhau.

391. Đêm năm canh ruột thắt gan bào

Bữa cơm rớt đũa, lúc nào không hay

Bởi chưng thương nhớ bạn rày

Cha mẹ em gài, em biết nói

Sông kia có cạn còn ao

Cũng nguyền vét giếng mà trao ân tình.

392. Đêm năm canh than vắn thở dài

Trông trăng rồi lại nhớ người nước non.

393. Đêm năm canh thắp đĩa dầu đầy

Bấc non không cháy, đĩa dầu này chẳng vơi.

394. Đêm năm canh thắp đĩa dầu vơi

Mặt tơ tưởng mặt, lòng tơi tả lòng.

395. Đêm năm canh thắp đĩa dầu vừng

Có người chạm chữ sau lưng em rồi.

396. Đêm năm canh thổn thức

Ngày sáu khắc ra vào

Bớ ai ơi! Tôi buồn riêng về phận phòng đào lẻ loi.

397. Đêm năm canh trông nam nhớ bắc

Ngày sáu khắc trông quế nhớ trầm

Nào ai nhắc tới tri âm

Ruột em đau từng chặng, gan em bầm từng khi.

398. Đêm năm canh trông nam tưởng bắc

Ngày sáu khắc rục rũ không đặng một tiếng cười

Bởi vì sa lời ăn tiếng nói với người khi xưa.

399. Đêm năm canh trời thanh bể lặng

Bỗng đâu rày gặp đặng phượng loan

Trông sao thiếp lại gặp chàng

Đón đưa lời nói, kẻo lỡ làng duyên em.

400. Đêm năm canh anh bỏ tay qua

Giường không chiếu lạnh, thương đà quá thương.

401. Đêm nằm bỏ tóc qua mình

Thề cho bán mạng kẻo tình anh nghi.

402. Đêm nằm châu lụy nhỏ sa

Ướt đầm mái tóc chàng đà hay chưa?

403. Đêm nằm chếch gối phòng loan

Ruột tằm đòi đoạn, tâm can như bào

Lâu nay chồng vợ chung vui

Nay mình về dưới bữa nào mình lên

Ngày may nhơn nghĩa không nên

Giã anh về dưới còn lên nỗi gì

Hai hàng châu ngọc lâm li

Em đành phụ nghĩa còn gì bớ em!

404. Đêm nằm đắp chiếu bịt bùng

Tai nghe tiếng hát dậy vùng ra đi

Con rồng nằm bãi cát bày vi

Vì chưng thương bạn, nên ra đi làm vầy

Ra đi, cha đánh, mẹ ng

Không đi, bạn ở ngoài này bạn trông!

405. Đêm nằm đặt lưng xuống chiếu

Nghe mấy lời thiết yếu em than

Mau mau rồi dậy ruột gan đau từ hồi.

406. Đêm nằm đặt lưng xuống chiếu

Nghe mấy lời thiết yếu em than

Mau mau trỗi dậy ruột gan đau từ hồi

Canh khuya anh thở vắn than dài

Vái xin Nguyệt Lão trúc mai một nhà

Chữ cận là gần Chữ viễn là xa

Anh với em cách trở tại mẹ cha không đành

Ngãi nhân nay đã gần thành

Mình về thưa lại phụ mẫu đành tôi ưng.

407. Đêm nằm gối chếch nệm giường

Nệm nghiêng, gối lệch không yên nỗi nằm

Vắng nàng anh lại hỏi thăm

Nào ai có biết ruột tằm vấn vương

Vắng em một bữa không biết mất hay còn

Ruột đau nỗi ruột, gan mòn nỗi gan

Anh đi như vầy, thắc thể người

Tống quốc tìm kẻ đơn bang

Đường xa đòi đoạn, anh thở than khôn

Có thương anh, em xích lại cho anh mừng.

Thắc thể: khắc thể, cũng như (tiếng địa phương).

408. Đêm nằm gối gấm không êm

Gối lụa không mềm bằng gối tay em

Có thương có nhớ không em

Sao em chẳng lại, để anh mong đêm nhớ ngày.

409. Đêm nằm giấc ngủ chưa an

Tôi nghe con dế thở than thêm buồn.

410. Đêm nằm giấc ngủ không an

Trách con dế nhủi kêu vang ngoài thành.

411. Đêm nằm giấc ngủ không yên

Nghe ai than vãn mấy lời nguyền thảm thương.

412. Đêm nằm héo ruột khô gan

Trông cho gặp mặt bạn vàng kẻo thương.

414. Đêm nằm lấy áo kê đầu

Áo bao nhiêu nếp, dạ sầu bấy nhiêu.

415. Đêm nằm luống những sầu bi

Sưu cao thuế nặng lấy chi thanh nhàn.

416. Đêm nằm luống những thổn thức trăm đường

Trách ai làm phân rẽ hai phương thế này.

41Đêm nằm lụy đổ chứa chan

Nhớ ai em phải băng ngàn tìm đi.

418. Đêm nằm lưng chẳng bén giường

Cũng vì một nỗi người thương trao lời

Trao lời sao chẳng trao duyên

Để thương để thảm để phiền cho nhau.

419. Đêm nằm lưng chẳng bén giường

Cũng vì một nỗi người thương tráo lời.

420. Đêm nằm lưng chẳng tới giường

Trông cho mau sáng ra đường gặp em.

421. Đêm nằm mà bỏ tay sang

Giường không chiếu lạnh, hỏi chàng đi mô?

422. Đêm nằm nghe dế kêu râm

Dang tay thổ dế sầu thầm nợ duyên.

Thổ dế: vỗ cho dế đừng kêu.

423. Đêm nằm nghe giọng anh than

Như ai bưng chén nước đổ vào gan lạnh lùng.

424. Đêm nằm nghe vạc trở canh

Nghe sư gõ mõ, nghe anh dỗ nàng.

Nằm đêm nghe vạc trở canh

Nghe chuông gióng sáu nghe anh dỗ nàng.

4. Đêm nằm nghĩ lại mà coi

Lấy chồng đánh bạc như voi phá nhà.

426. Đêm nằm nghĩ lại mà coi

Lấy chồng hay chữ như soi gương vàng.

427. Đêm nằm nghĩ lại mà coi

Thằng nài^2 nho nhỏ cỡi voi tọng tình^3

Vì tình nên phải theo anh

Rau khoai chấm muối ngon lành chi đâu?

Đêm nằm nghĩ lại mà coi

Lấy chồng hay chữ hơn soi gương vàng.

2 Nài: quản tượng.
3 Tọng tình: có sách ghi là to lớn.

428. Đêm nằm nước mắt láng lai

Mẹ thương con rể hơn con trai trong nhà.

429. Đêm nằm ở dưới bóng trăng

Thương cha nhớ mẹ, không bằng nhớ em

430. Đêm nằm tàu chuối có đôi

Hơn trăm chiếu miến lẻ loi một mình.

431. Đêm nằm tay gối chân co

Lòng thương thục nữ ốm o gầy mòn.

432. Đêm nằm thổn thức ngồi khêu đèn phụng

Canh sang năm gần lụn khúc r

Trách ai ở chẳng hết lòng

Phụ tình gần gũi có chồng xa xôi.

433. Đêm nằm thổn thức vào ra

Chờ cha mẹ ngủ, lén qua thăm mình

Tôi than hết sức, tôi dứt hết tình

Thiếu điều cắt đứt ruột trao cho mình, mình ôi!

434. Đêm nằm tôi nghĩ tôi sầu

Làm dâu thật khổ từ đầu chí đuôi

Ra thân tối mặt vùi đầu

Các chị sung sướng, riêng dâu mẹ hành

Chê tôi khờ dại không lanh

Mẹ đào mẹ chưởi, mẹ hành xót xa

Công trình cha mẹ tôi, sanh đẻ tôi ra

Gả cho con mẹ còn bù của thêm

Phải thời chồng vợ trọn niềm

Sui gia đi lại ấm êm ở đời

Không nên mỗi đứa một nơi

Tôi ra khỏi cửa để mẹ kiếm nơi sang giầu

Ở chi đây mẹ mắng trước, chửi sau

Ngày nào mẹ cũng cứ nghèo giàu mẹ đay.

435. Đêm nằm tơ tưởng tưởng tơ

Chiêm bao thấy bậu, dậy rờ chiếu không>

436. Đêm nằm trăn trở không yên

Tai nghe con dế reo duyên ngoài thềm.

437. Đêm nằm võng rách cùng queo

Ông bá hộ tới nói, chê nghèo không ưng.

438. Đêm ngắn, tình dài

Tương tư bao nhạt, bao phai hỡi tình!

Bỗng đâu mắc mối xích thằng

Khăng khăng người buộc, ai giằng cho ra

Lên tận trăng già Hỏi ông Nguyệt Lão có nhà hay không.

439. Đêm ơi hỡi đêm, trông cho mau sáng!

Ngày ơi hỡi ngày, tắt quáng cho mau!

Để em ra khỏi cửa nhà giàu

Kẻo nay cơm thừa mai canh cặn, tối nằm sau xó lều.

440. Đêm qua anh mới hỏi nàng

Tre non đủ lá đan sàng nên chăng?

441. Đêm qua anh nằm nhà ngoài

Để em thở ngắm than dài nhà trong

Ước gì anh được vô phòng

Loan ôm lấy phượng, phượng bồng lấy loan.

442. Đêm qua bà chủ ngủ đâu

Nó khênh nó bỏ vườn dâu bao giờ.

443.Đêm qua bóc uốn một mình

Nghe hơi sương xuống nhớ tình nhân xưa

Tình nhân xưa bây giờ xa vắng

Nỗi mong chờ cay đắng riêng em

Than ôi tăm cá bóng chim

Biết đâu đường lối mà tìm hỡi ai!

Bóc uốn: từ của nghề làm giấy.

444. Đêm qua bước chân lên trời

Lạc đường, lạ ngõ gặp người cung Tiên

Ước chi duyên sẽ bén duyên

Cho duyên cõi thọ, thành duyên cõi trần

Dạ buồn chân bước phân vân

Trời xui anh thẳng tới sân tơ hồng
- Ông Tơ, ông có nhà không

Ông ra xua chó cho tôi cùng với nao!

Tơ duyên ông cất nơi nao

Cất trong chum quả, hay vào ao sen?

Người nào trái kiếp lỡ duyên

Thì ông xe lại cho liền một đôi

Còn như ông ấy với tôi

Thì ông xe thẳng làm đôi vợ chồng.

445. Đêm qua chung bóng chung hơi

Bây giờ kẻ ngược, người xuôi mặc lòng.

44

Một giấc đến sáng, chớ hề vẫy tai.

447. Đêm qua có ngủ xin thề

Phần thì muỗi cắn, phần mê sự nàng.

448. Đêm qua dồn dập mưa mau

Gió rung cành ngọc cho đau lá vàng

Trách chàng phụ ngãi tham vàng

Ngô đồng nở để phượng hoàng ngẩn ngơ

Biết nhau từ bấy đến giờ

Đã cho bướm đậu, thì chừa sâu ra.

449. Đêm qua đốt đỉnh hương trầm

Khói lên nghi ngút, âm thầm lòng ai.

450. Đêm qua em có ngủ đâu

Em ngồi nghe dế kêu sầu bên tai

Đêm qua hết nhớ lại buồn

Nhớ buồn nghe dế kêu luôn bên thành.

451. Đêm qua gánh nước bên đàng

Bỏ quên cái nón lạng vàng, chàng ôi!

Nghe tin chàng bắt được rồi

Chàng mà cho chuộc, em thời chịu ơn.

452. Đêm qua gió lạnh thấu xương

Chàng về để thiếp những thương cùng sầu.

453. Đêm qua gió lọt đào

Tiếng đàn văng vẳng nơi nào xinh xinh

Đàn Bá Nha khéo gảy khúc Lưu thủy, Cao sơn

Tư Mã Tương Như khéo gảy khúc Phụng cầu hoàng

Tai nghe văng vẳng tiếng đàn.

Phụng cầu hoàng, Tư Mã Tương Như: khúc đàn Phượng cầu hoàng của Tư Mã Tương Như đời Hán. Theo sách Sử kí, Tư Mã Tương Như khi ở chơi đất Lam Cùng, một hôm đến nhà Trác Vương Tôn dự tiệc. Họ Trác có người con gái trẻ đẹp, giỏi thơ văn, vừa mới góa chồng, vốn đã biết tiếng Tương Như. Nàng Trác Văn Quân dạo một khúc sầu. Tương Như liền soạn hai khúc, rồi mượn cây ỷ cầm để dạo, cốt tỏ ý tình với Văn Quân.

Khúc Phượng cầu hoàng có những câu: “Phượng hề, phượng hề qui cố hương, ngao du tứ hải cầu kì hoàng, hữu nhất diễm nữ tại thử đường, hà do giao tế vi uyên ương” (Chim phượng, chim phượng về làng cũ đi thôi, đi ngao du bốn bể tìm chim hoàng, có một người con gái đẹp ở ngay nhà này..., làm sao mà gặp gỡ nhau, để có thể làm đôi chim uyên ương)

Do điển này, phượng cầu hoàng, phụng cầu hoàng, cầu hoàng, khúc hoàng, Tư mã phượng cầu... được dùng để chỉ tiếng đàn giao duyên, việc người con trai tỏ tình, việc đi tìm hạnh phúc lứa đôi.

454. Đêm qua gió mát trăng thanh

Bỗng đâu thấy khách biên đình sang chơi

Ai về nhắn liễu Chương Đài

Cành xuân đã bẻ cho người chuyền tay

Trót say nhau mặt võ mình gầy

Hình dung nhan sắc chẳng tày người ta

Nhác trông lên trăng đã xế tà!

455. Đêm qua hết đứng lại nằm

Năm thân áo vải ướt dầm như mưa.

456. Đêm qua kẻ trộm vào nhà

Làm thinh chợp mắt để mà mất trâu

Nằm đây, chớ chẳng ngủ đâu

Thức mà giữ lấy con trâu con bò

Nằm đây, nào đã ngủ cho

Thức mà giữ lấy con bò con trâu.

457. (a) Đêm qua khi lạnh khi lùng

Khi đắp áo ngắn, khi chung áo dài

Bây giờ mình đã nghe ai

Áo ngắn chẳng đáp, áo dài chẳng chung

(b) Đêm qua, đêm lạnh, đêm lùng

Đêm đắp áo ngắn đêm chung áo dài

Bây giờ chàng đã nghe ai

Áo ngắn chàng đắp áo dài không chung

Bây giờ sự đã nhạt nhùng

Giấm thanh đổ biển mấy thùng cho chua

Cá lên mặt nước cá khô

Vì anh, em phải giang hồ tiếng tăm.

(c) Nói thương mà ở chẳng thương

Đi đâu mà bỏ buồng hương lạnh lùng

Đêm qua khi lạnh khi nồng

Khi đắp áo ngắn khi chung áo dài

Bây giở chàng đã nghe ai

Áo ngắn chàng đắp áo dài chẳng chung?

(d) Chàng về cho chóng mà ra

Kẻo em chờ đợi, sương sa lạnh lùng!

Cơn lạnh còn có cơn nồng

Cơn đắp áo ngắn, cơn chung áo dài

Hay là chàng đã nghe ai

Áo ngắn không đắp, áo dài không chung?

458. Đêm qua là cái đêm gì

Chiêm bao thấy đó năm kề thở than

Cùng nhau trò chuyện, phàn nàn

Tình trong giấc mộng muôn vàn ái ân

Hỡi người tình nhân!

Xa xôi chi mấy thêm phiền ước ao

Đông liễu tây đào

Lòng đây nhớ đấy biết bao vì người!

Người về định liệu người ơi!

Đêm qua là cái đêm gì?

Chiêm bao thấy đó, nằm kề thở than

Cùng nhau trò chuyện, bàng hoàng

Tỉnh ra mới biết muôn vàn ái ân

Ới hỡi người tình nhân!

Xa xôi biết có muộn phần chút nao

Muốn cho đông liễu tây đào

Lòng đây nhớ đấy biết bao nhiêu tình!

Nhớ lời hẹn ước ba sinh!

459. Đêm qua lốp đốp mưa rào

Hạt rơi xuống giếng, hạt vào vườn hoa

Đôi bên bác mẹ thì già

Lấy anh hay chữ để mà cậy trông

Mùa hè cho chí mùa đông

Mùa nào áo nấy cho chồng đi thi

Hết gạo em lại gánh đi

Hỏi thăm chàng học, trọ thì nơi nao?

Hỏi thăm phải ngõ mà vào

Vai đặt gánh gạo miệng chào: Kìa anh!

Chàng giận thì thiếp làm lành

Miệng cười hớn hở rằng: Anh giận gì?

Thôi thôi đừng giận em chi

Muốn lấy vợ lẽ, em thì lấy cho

Hay là lấy vợ nhà trò

Hết bao tiền của em lo cho chàng

Làm trai cho đáng thân trai

Thu xếp nhà ngoài cho lẫn nhà trong

Áo ướt em lại mang hong

Mồ hôi em giặt, quần hồng em mang

Rồi mai anh ra chơi làng

Trong xóm ngoài làng, kẻ ngắm người trông

Kìa kìa vợ sắm cho chồng

Cành loan cành phượng càng hồng cành hoa.

460. (a) Đêm qua mận mới hỏi đào

Vườn xuân đã có ai vào hái hoa?

Bông đào chênh chếch nở ra

Dang tay muốn hái sợ nhà có cây

Lạ lùng anh mới tới đây

Thấy hoa liền hái, biết cây ai trồng?

(b) Bông hoa điều chơm chớm nở ra

Thò tay muốn bẻ sợ nhà có cây

Lạ lùng anh mới thấy đây

Xin hoa cho biết là cây ai trồng?

461. Đêm qua mất một cành sòi

Sáng ngày lại gặp một người quần thâm

Xê ra kẻo chúng anh nhầm

Vợ anh áo trắng quần thâm như người.

462. Đêm qua mây kéo đen rầm

Thấy hai người ấy thì thầm với nhau

Tưởng rằng tính toán tiền cau

Ai ngờ nhân tình vụn với nhau bao giờ.

463. Đêm qua mới gọi là đêm

Rượu xót như muối, dạ mềm như dưa.

464. Đêm qua mới gọi là đêm

Ruột xót như muối, dạ mềm như dưa

Mây mưa đánh đổ đá vàng

Yêu ai nên mệt, có màng gì đến xuân

Trời sinh vào số phong trần Sớm trưa chỉ có một lần mà thôi.

465. Đêm qua mới khéo là đêm

Ruột xót như muối, dạ mềm như dưa

Hỏi chàng chả thấy chàng thưa

Hỏi trăng trăng lại cắm cờ làm cao.

466. Đêm qua mới thật là đêm

Ruột xót như muối, dạ mềm như dưa

Mong chàng như cá mong mưa

Nhớ chàng như bữa cơm trưa đói lòng.

468. Đêm qua nằm mộng mơ màng

Tưởng tâm, tưởng tính, tưởng nàng nằm trong.

469. Đêm qua nằm ngủ nhà ngoài

Em têm chục mốt, chục hai miếng trầu

Chờ chàng chẳng thấy chàng đâu

Để cau long hạt, để trầu long vôi

Trầu long vôi, ắt là trầu nhạt

Cau long hạt, ắt hẳn cau già

Mình chẳng lấy ta ắt là mình thiệt

Ta chẳng lấy mình ta biết lấy ai!

470. Đêm qua nằm ngủ sập vàng

Trông xuống sập bạc thấy chàng nằm không

Vội vàng cởi áo đắp chung

Tỉnh ra em vẫn nằm không một mình.

471. Đêm qua nằm trọ nhà hàng

Rèm thưa gió lọt lòng càng nhớ thương

472. Đêm qua nghe hạc cầm canh

Nghe chim phượng hót, nghe anh khyên nàng

Anh khuyên nàng, nàng đã hồ nghe

Trách con gà trống le te gáy ròn.

473. Đêm qua ngỏ cửa cùng ai

Đêm nay cửa đóng then cài khăng khăng.

474. Đêm qua ngỏ cửa chờ ai

Đêm nay cửa đóng then gài khăng khăng

Đêm qua mở cửa xem trăng

Đêm nay thơ thẩn xem trăng, trăng mờ.

475. Đêm qua ngỏ cửa chờ ai

Đêm nay cửa đóng then gài khăng khăng?
- Trót yêu anh, em mở cửa ra

Hát năm ba câu cho các chú, các bác, các chị em nhà cùng nghe.

476. Đêm qua ngỏ cửa chờ chồng

Đêm nay cửa ngỏ, gió đông lọt vào.

477. Đêm qua nguyệt đổi sao dời

Còn ai hơn nữa mà người phụ tôi

Chàng mà phụ thiếp thì thôi

Dù chàng lên ngựa xuống voi mặc chàng

Dù chàng cầm lỏng dây cương

Dù con ngựa bạch tới đường thanh vân

Dù chàng lấy phấn bôi chân

Nào tôi có ở bất nhân điều gì

Đấy bất nhân, đây cũng bất nghì

Đấy mà bạc trước, đây thì bạc sau

Phòng khi trai gái, lúc lại nhà trò

Một mình thân thiếp tơ vò mấy phen

Bây giờ chàng ở ra giọng bạc đen

Bóng trăng tình phụ, bóng đèn xin thôi.

478. Đêm qua nguyệt đổi sao dời

Nhớ câu gắn bó, nhớ lời giao đoan

Ngày xưa đá tạc nên vàng

Mảnh gương còn đó, phím đàn còn đây

Gió đưa trăng phẳng lặng nước đầy

Một đàn chim én dập dìu lên non

Đêm đông sương, tôi nghe con vượn nó ru con!

479. Đêm qua nguyệt đổi sao dời

Tiếc công gắn bó, tiếc lời giao đoan

Lời thề xưa đã lỗi muôn vàn

Mảnh gương còn đó, phím đàn còn đây

Ông Tơ Hồng bà Nguyệt Lão sao khéo xe dây

Xe cho các cô mình đấy lấy chúng anh đây cũng vừa.

482. (a) Đêm qua rót đĩa dầu đầy

Bấc non chẳng cháy sự này tại ai?

Đêm qua rót đĩa dầu vơi

Bấc non chẳng cháy oan tôi rót dầu.

(b) Đêm hôm qua rót đĩa dầu hao

Bấc non không cháy oan tao rót dầu.

Đêm hôm qua rót đĩa dầu đầy

Bấc non không cháy oan mày dầu ơi.

(c) Đêm qua, vật đổi sao dời

Tiếc công gắn bó, tiếc lời giao đoan

Đêm qua, rót đọi dầu đầy

Bấc non chẳng cháy, oan mày dầu ơi!

Đêm qua rót đọi dầu vơi

Bấc non chẳng cháy, dầu ơi, oan mày!

483 Đêm qua rủ rỉ rù rì

Tiếng nặng bằng bấc tiếng chì bằng bông

Chì khoe chì nặng hơn đồng

Sao chì chẳng đúc nên cồng nên chiêng?

484. Đêm qua súc miệng ấm đồng

Tôi vào tôi thấy buồng không, tôi ngồi

Nhà trong người để chăn tằm

Nhà ngoài chật khách biết người nơi mô?

Chỉ rằng chỉ rối vò tơ

Biết người có đợi, có chờ hay không?

Tay mang khăn gói qua sông

Có sang tôi đợi, tôi chờ cùng sang.

485. Đêm qua thắp đỉnh hương trầm

Khói tuôn nghi ngút, âm thầm lòng ai!

486. Đêm qua trăng gác đầu non

Vạc kêu sương lạnh em buồn tái tê.

487. Đêm qua, trời sáng trăng rằm

Anh đi qua cửa em nằm không yên

Mê anh chẳng phải mê tiền

Thấy anh lịch sự có duyên dịu dàng

Thấy anh, em những mơ màng

Tưởng rằng đây đấy phượng hoàng kết đôi

Thấy anh chưa kịp ngõ

Ai ngờ anh đã vội rời bước loan

Thiếp tôi mê mẩn canh tàn

Chiêm bao như thấy anh chàng ngồi bên

Tỉnh ra lẳng lặng yên nhiên

Tương tư bệnh em nó phát liên miên cả ngày...

Ngỡ rằng duyên nợ đó đây

Xin chàng hãy lại chơi đây chút nào

Cho thiếp tỏ thiệt mới nao

488. Đêm qua tựa gối loan phòng

Dầu hao thiếp rót, đèn chong canh dài

Chờ chàng canh một, canh hai

Canh ba canh bốn... đêm dài như sông.

489. Đêm qua vắng khách tri âm

Vắng hoa thiên lí âm thầm cội cây

Đêm qua rót đọi dầu đầy

Than thân với bóng, bóng rày chẳng thương

Suốt năm canh bế bóng lên giường

Ngọn đèn thấp thoáng, nửa thương nửa sầu

490. Đêm sáng trăng anh giã gạo ngoài trời

Cám bay phảng phất, nhớ lời em than.

491. Đêm thanh gió mát

Nghe đó hát tôi thương tấm lòng

G mặt em là bán lộ trình

Hỏi thăm thục nữ gia đình ở đâu?

492. Đêm thanh nguyệt rạng mái đình,

Chén son chưa cạn sao tình đã quên.

493. Đêm thu đông khách văn nhân

Hạ tình tưởng đến gái xuân liệu lời.

494. Đêm thu nguyệt chiếu hà giang

Chào chàng vọng nguyệt quá sang vườn đào.

495. Đêm trăng thanh anh mới hỏi nàng:

“Tre non đủ lá đan sàng nên chăng?”
- Đan sàng thiếp cũng xin vâng

Tre vừa đủ lá, non chăng hỡi chàng?

496. Đêm trăng thắp ngọn đèn lồng

Mình về có nhớ ta không, hỡi mình?

Chiếc thuyền nan anh giậm thình thình

Anh thì cầm lái, cô mình phách ba

Có thương anh, em bẻ mái chèo ra

Sợ mẹ bằng biển, sợ cha bằng trời.

497. Đêm trông đêm trời đà mau rạng

Trúc gầy mòn có nhớ dạng ngành mai

Ai xui trong dạ ai hoài

Anh mới dời chân nhớm gót tới chốn non đoài nỉ năn.

498. Đêm trời lnh, trăng sao không tỏ

Đó là điềm mưa gió tới nơi

Đêm nào sao sáng xanh trời

Ấy là nắng ráo, yên vui suốt ngày

Những ai chăm việc cấy cày

Điềm trời trông đó, liệu xoay việc mình.

499. Đến đây anh hát với nàng

Hát lên, năm huyện mười làng đều nghe.

500. Đến đây cận thủy xa ngư

Hỏi rằng cá đã vào lừ ai chưa?
- Con cá đợi gió chờ mưa

Trời chưa phong vũ, cá chưa vào lừ.

501. Đến đây chẳng lẽ ngồi không

Nhờ chàng giã gạo cho đông tiếng hò.

502. Đến đây chiếu trải trầu mời

Can chi mà đứng giữa trời sương sa.

503. Đến đây đất nước nhà người

Nhịn ăn là một, nhịn cười là hai.

504. Đến đây đầu lạ sau quen

Đầu đứng ngoài ngõ, sau len vô nhà

505. Đến đây đông thật là đông

Chào bên nam mất lòng bên nữ

Chào lòng quân tử sạ thuyền quyên

Em chào chung một tiếng kẻo chào riêng bạn cười.

506. Đến đây đường trẽ san đôi

Có về đường trẽ với tôi thì về.

507. Đến đây em hỏi thiệt lòng

Cao bay xa chạy đã tròn vòng gương chưa?

508. Đến đây hỏi bạn một lời

Ai đào sông cho cá lội, ai trổ trời cho chim bay?

Đến đây hỏi khách đôi lời

Ai đào sông cho cá lội, ai chống trời cho chim bay?

509. Đến đây hỏi bạn một lời

Cây chi trăm trượng, tứ mùa có hoa?
- Nhang thời anh thắp trên chùa

Đèn thời anh thắp tứ mùa có hoa.

510. Đến đây hỏi bạn một lời

Cha vua ai đẻ mạ trời ai sinh?

511. Đến đây hỏi bạn một lời

Đường dây, mối chỉ có người nào chưa?
- Anh hỏi thì em xin thưa

Xa gần đã có mà chưa vừa lòng.

512. Đến đây hỏi bạn tương tri

Đá lèn ăn với lộc chi ơi chàng?
- Anh đây giảng sách đã thông

Đá lèn ăn với trầu không ơi nường.

513. Đến đây hỏi khách tương phùng

Chim chi bốn cánh dạo cùng nước non?
- Chim bốn cánh là chim chuồn chuồn

Khi vui nó đậu, khi buồn nó bay.

514. Đến đây hỏi khách tương phùng

Chim chi một cánh dạo cùng nước non?
- Tương phùng nhắn với tương tri

Lá buồm một cánh bay đi khắp trời.

515. Đến đây hỏi thật chủ nhà

Vườn hồng nghiêm cấm hay là cho chơi?
- Vườn xuân nghiêm cấm chín từng

Quan ngang khách tạm xin đừng có vô.

516. Đến đây hỏi thật quê chàng

Hỏi danh, hỏi họ, hỏi làng làng chi?
- Giằng đầu nhất khẩu chữ điền

Thảo đầu vương ngã là miền quê anh

Giằng đầu nhất khẩu chữ điền, Thảo đầu vương ngã là miền quê anh: Đây là một
chữ Phú Nghĩa tên một làng ở huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An.

517. Đến đây lại bến, lạ rào

Hỏi con chim hồng nhạn ở phương nào lại đây?

Kẻo mai nhớ núi chim về

Ai nhớ chim muốn hỏi, biết thư đề ra sao?
- Em đây là con chim phượng

Chị em đó là con chim ng

Từ Bằng Sơn bay lại, bướm gặp hoa là tình

Hỏi anh quí tính phương danh

Mai đi đường gặp bạn, khỏi mang tiếng vô tình làm ngơ.

518. Đến đây lạt miệng thêm chanh

Khi về đã có cam sành chín cây.

519. Đến đây mới gặp người quen

Cho mượn cái điếu cái đèn ra đây

Năm xưa cũng cái điếu này

Tuy rằng không đổ mà say miệt mà

Năm nay điếu lại mang ra

Lòng người vẫn cứ, hay đà khác xưa?

520. Đến đây muốn hát muốn đàn

Sợ rằng con cậu cháu quan khó chiều.

521. Đến đây mừng cảnh mừng hoa

Trước mừng lân lí, sau ra mừng nường.

522. Đến đây mượn nống quay tơ

Mượn duyên chị xã quay nhờ vài hôm.

Nống: cái nang

523. Đến đây ngả nước chia ba

Muốn về bên Hạ lạy mẹ cha cùng chàng.

524. Đến đây những núi cùng non

Những sông cùng sá, những nguồn cùng khe

Có đôi chim nhạn bay về

Ai ơi, sao lại cam bề lẻ loi?

Sá: đường sá.

525. Đến đây nước thẳm non cao

Chim đôi cá lứa, lẽ nào chẳng vui.

526. Đến đây quen ít lạ nhiều

Ai tư điền, tư thổ, xin tiêu lên kẻo lầm

Tri âm chưa tỏ tri âm

Muốn cho bên quạt, bên trâm sánh bày
- Ngọc lành ngồi đợi giá cao

Vàng mười ngồi đợi tước lục tào ban ra

Mượn người làm mối hai ta

Mai thành công chi mĩ, ta đến nhà trả ân
- Đã chắc chi chăng, đã hẳn rứa chăng?

Để anh về đong nếp cái, gạo ba trăng đợi chờ
- Em xin anh một thúng nếp đừ

Một con lợn cũi, gánh đòn tư cho chững chàng

Cha mẹ em đòi răng nấy, anh cũng đi

Sau về đồng công, trự nợ, chớ vân vi đến chàng
- Lễ vấn danh, anh coi lấy đó mà đi

Kẻo sau về đồng công, trự nợ, tội thì nhọc ta.

Trự: chữ.

527. Đến đây rượu thịt bá

Ai ca ca với, ai hò hò chơi.

528. Đến đây sum họp vui cười

Trước là lễ tổ, viếng nơi mộ phần

Sau là tài tử giai nhân

Hàn huyên kể nỗi kẻ gần người xa

Gần xa ta cũng một nhà

Cùng dòng Hồng Lạc cùng là viêm bang

Chúc rằng phú quí thọ khang

Tổ cho phúc trạch bình an muôn nhà.

Viêm bang: Xứ nóng.
Phú quý thọ khang: giàu sang, sống lâu, mạnh khỏe.

529. Đến đây thấy cảnh thấy trời

Tuy vui đạo Phật, chưa khuây lòng người.

530. Đến đây thì ở lại đây

Bao giờ trúc mọc thành cây hãy về.

Đến đây thì phải ở đây

Khi nào đá mọc thành cây hãy về.

532. Đến đây thiếp mới hỏi chàng

Cây chi hai cội^1 nửa vàng nửa xanh?
- Nàng hỏi anh kể rõ ràng

Trổ vòng^2 hai cột nửa vàng nửa xanh.

532. Đến đây thủ lễ nghiêng mình

Dầu không đặng vợ cũng tình mẹ cha.

Tới đây thủ lễ nghiêng mình

Dầu không đặng vợ cũng tình đệ huynh.

533. Đến đây tính thậm danh thuỳ^3

Vô phép hỏi họ tên chi rứa chàng?

- Ta đây cử Khái Trung Cần
Con ông quan lớn ở gần bàu Sen

Em tắm ao vũng đã quen

Về đây tắm nước hồ Sen mát lòng.

1 Cội: gốc.
2 Trổ vồng: cầu vồng.
3 Tính thậm danh thùy: có thể hiểu: tên họ là gì.

534. Đến đây tôi hỏi thật mẹ dòng

Có đeo hoa chăng nữa, hay ngồi thờ chồng nuôi con?

535. Đến đây trước giếng sau chùa

Không yêu ta cũng bỏ bùa cho yêu.

536. Đến đây vàng cũng như son

Ai ai thời cũng như con một nhà.

537. Đến đây xin hãy mời ngồi

Nam ca nữ xướng đôi lời cho vui
- Cảm ơn đào liễu có lòng

Sẵn sàng yên kỉ anh hùng ngồi chơi.

Yên kỉ: một loại ghế dài kiểu cổ.

538. Đến đây xứ sở lạ lù

Chim kêu phải sợ, cá vùng phải lo.

539. Đến ngày mồng sáu tháng ba

Ăn cơm với cà, đi hội chùa Tây.

540. Đến nơi mời bạn vô nhà

Trầu têm thuốc hút, trải chiếu hoa bạn ngồi

Xong xuôi em mới ngỏ đôi lời.

541. Đến ta mới biết của ta

Nghìn trăm năm trước biết là của ai.

542. Đi bộ thì khiếp Hải Vân

Đi thuyền thì khiếp sóng thần hang Dơi

Hang Dơi: Hang ở sát bờ biển Hải vân phía trước Thừa Thiên. Nơi đây có tiếng nguy hiểm cho thuyền bè.

543. Đi cày mà muốn được mùa

Thì con phải lấy sao Tua làm chừng.

544. Đi cho biết đó biết đây

Ở nhà với mẹ biết ngày nào khôn

545. Đi cho lang tạ làm chi

Ở nhà thì cũng như đi lấy chồng.

546. Đi chợ gặp phải đàn bà

Đi cấy gặp phải Lí Cà làng Son.

Lý Cà: người làng Son, huyện Nông C, tỉnh Thanh Hóa.

547. Đi chợ hay ăn quà

Chồng đánh chẳng chừa vẫn xôi chè với bánh đa.

548. Đi đâu ba bốn năm nay

Khách kêu cửa ngõ mỗi ngày một kêu

549. Đi đâu bỏ nhện giăng mùng

Bỏ đôi chiếu lạnh, bỏ phòng quạnh hưu!

550. (a) Đi đâu bỏ quạt loan châu

Bỏ thương bỏ nhớ bỏ sầu cho qua.

551. Đi đâu chẳng lấy học trò

Thấy người ta đỗ nhấp nhô nom dòm.

552. Đi đâu cho đỗ mồ hôi

Chiếu trải không ngồi, trầu để không ăn.

553. Đi đâu cho lao khổ thân chàng

Ở đây với rong hồ cạn bằng bòn vàng non cao.

554. Đi đâu cho thiếp đi cùng

Đói no thiếp chịu, lạnh lùng thiếp cam.

555. Đi đâu có anh có tôi

Người ta mới biết rằng đôi vợ chồng.

556. Đi đâu có anh có tôi

Người ta mới biết có đôi vợ chồng Đi đâu cho thiếp đi cùng

Đói no thiếp chịu, lạnh lùng thiếp cam.

557. Đi đâu đã mấy hôm nay

Hôm qua là chín hôm nay là mười

Xin đừng học thói tân thời

Tự do tri kỉ, thiệt đời xuân xanh

Xướng ca là bạn chung tình

Trăm năm ân ái hiển vinh thọ trường

Cùng nhau kết ngãi cương thường.

558. Đi đâu để nhện dăng mùng

Năm canh thiếp chịu lạnh lùng cả năm.

559. Đi đâu đi đó bần thần

Đi về nhà vợ, mấy lần cũng đi.

560. - Đi đâu đi đó một mình

Đứng đây, ta hỏi nữ trinh thế nào?

Thương ta, ta mới bước vào

Phụng loan kết cánh hòa giao ân tình
- Nghe lời chú nói thất kinh

Bông sen tàn, ai cắm lục bình bát xưa!

Con cóc mà mang guốc ai ưa!

Đỉa đeo chân hạc sao cho vừa chú mong

Chú đừng mong, đừng tưởng, đừng hòng

Đây ta có xấu cũng con dòng lương gia

Tội tình gì ưng chú, chúng bạn đà cười chê.

Dốt sao dốt nát trăm bề

Một năm chí tối, cứ giữ nghề ở trai?
- Em đừng khoe sắc khoe tài

Tốt xinh chi đó, dám chê bai trai cày

Sử kinh ta nắm trong tay

Tỉ như ông vua Thuấn lên cày Lịch San...

561. Đi đâu hớt hải hớt hơ

Hay là mất vợ, ngẩn ngơ đi tìm.

562. Đi đâu lả cả là cà

Như chim, lạc tổ như ma lạc mồ

Đi đâu lả cả là cà

Ông tầm phất lại gặp bà tầm phơ.

563. Đi đâu lướt thướt, la tha

Có đôi dải yếm bay ra bay vào.

564. Đi đâu lưu lạc giang hồ

Một năm mười hai tháng tháng mô không rằm.

565. Đi đâu mà bỏ mẹ già

Gối nghiêng ai sửa, chén trà ai nâng?

566. Đi đâu mà chả cầm que Để chó cắn què lại còn kêu ai. NASL IV 53a

567. Đi đâu mà chẳng ăn

Đến khi hết của, ăn dè chẳng ra.

568. Đi đâu mà chẳng biết ta

Ta ở kẻ Láng vốn nhà trồng rau

Rau thơm rau húng rau mùi

Thì là, cải cúc đủ mùi hành hoa

Mồng tơi, mướp đắng, ớt, cà.

Bí đao, đậu ván vốn nhà trồng nên

Anh giúp em quang song tám giẻ cho bền

Mượn người lịch sự gánh lên Kinh kì

Gánh lên chợ mới một khi

Mong cho đến chợ em thì nghỉ ngơi

Cậu cai phát vé vừa rồi

Một lúc lại thấy cậu bồi ra mua

Củ hành em bán một xu

Củ cải hai rưỡi tính xu lấy tiền

Người hiền ra bán của hiền

Nào em có dám cửa quyền cậu đâu

Bán hàng mắt trước mắt sau

Kìa thằng đội xếp đứng đầu Hàng Ngang.

Kẻ Láng: tên nôm của làng Yên Lãng, nay thuộc quận Đống Đa, thành phố Hà Nội. Đất Láng có tiếng về nghề trồng rau.
Kinh kì: Tên gọi thành Hà Nội trước đây trong dân gian.

5Đi đâu mà chẳng biết ta

Ta ở kẻ Láng vốn nhà trồng rau

Rau thơm, rau húng, rau mùi

Thìa là, cải cúc, đủ mùi hành hoa

Mồng tơi, mướp đắng, ớt cà

Bí đao, đậu ván, vốn nhà trồng nên

Anh giúp em đôi quang gánh tám giẻ cho bền

Mượn người lịch sự gánh lên Kinh kì...

570. Đi đâu mà chẳng biết ta

Tớ ở kẻ Láng vốn nhà trồng rau

Rau thơm rau húng rau mùi

Thì là cải cúc lại cùng hành hoa

Dù em có lúc đi qua

Đi qua ngõ gạch hỏi nhà ta mà vào.

571. Đi đâu mà chẳng lấy chồng

Chị em lấy hết, chổng mông mà gào.

572. Đi đâu mà chẳng lấy chồng

Người ta lấy hết chổng mông mà gào

Gào rằng: Đất hỡi Trời ơi!

Sao không thí bỏ cho tôi chút chồng!

Ông trời ngoảnh lại mà trông:
- Mày hay kén trọn ông không cho mày!

573. Đi đâu mà chẳng thấy về

Hay là ăn cận ngồi kề với ai

574. Đi đâu mà chẳng thấy về

Hay là mắc phải bùa mê đâu rồi.

575. Đi đâu mà chẳng thấy về

Hay là quần tía dựa kề áo nâu.

576. Đi đâu mà chẳng vào đây

Hay là giận gió hờn mây không vào.

577. Đi đâu mà chẳng xe dây

Đến khi cả nước mượn chài ai cho.

578. Đi đâu mà vội lắm thay

Tình kia còn nhớ nghĩa này hay không?

579. Đi đâu mà vội mà vàng

Mà bỏ túi bạc mà mang túi chì.

580. Đi đâu mà vội mà vàng

Mà vấp phải đá, mà quàng phải dây.

581. (a) Đi đâu mà vội mà vàng

Mà vấp phải đá mà quàng phải dây

Thủng thỉnh như chúng anh đây

Chẳng đá nào vấp, chẳng dây nào quàng.

(b) Đi đâu mà vội mà vàng

Mà vấp phải đá mà quàng phải dây

Thong thả như chúng em đây

Thì đá chẳng vấp mà dây chẳng quà

Đi đâu mà vội công danh

Khoa này chẳng được, để dành khoa sau

Đi đâu mà vội phong trần

Sớm khuya cũng có một lần mà thôi.

(c) Đi đâu mà vội mà vàng

Mà vấp phải đá mà quàng phải dây

Đi đâu mà vội mà vàng

Ngã năm bảy cái lại càng thêm lâu.

582. Đi đâu mang sách đi hoài

Cử nhân không đỗ tú tài cũng không.

583. Đi đâu từ sớm đến giờ

Để cho tin đợi, tin chờ, tin mong

Tin đi, tin lại về không

Ai ngờ chồng bắc vợ đông thế này!

584. Đi đâu từ tối đến giờ

Để cho tin đợi, tin chờ, tin mong

Năm cây chiết cả năm cành

Công người đi lại, công tôi chịu sầu ...

Người mà yêu đến lẽ nào dám quên

Làm trai chí ở cho bền

Chớ lo muộn vợ, chớ phiền muộn con

Đố ai biết đá mấy hòn

Biết sông mấy bến, trăng tròn khi nao

Cả trời có một vì sao

Chỗ quang chả mọc, mọc vào đám mây

Ông trăng thanh u ám vì mây

Nàng Cúc Hoa chết mệt vì chàng Tống Trân

Cúc Hoa, Tống Trân: Hai nhân vật chính trong truyện nôm Tống Trân Cúc Hoa.

Yêu nhau dịch lại cho gần

Làm thân con nhện mấy lần chăng tơ

Làm thinh kẻo thế gian ngờ

Chuộng hoa thiên lí, chuộng đào nhị tiên

Tiên lại tìm Tiên Phú đi tìm quí, bạn hiền tìm nhau

Ai làm trúc võ, mai sầu

Đào tơ liễu yếu, tơ màu xót xa.

585. Đi đâu từ tối đến giờ

Để cho tin gắn, tin bó, tin chờ, tin mong.

586. Đi đâu từ tối đến giờ

Để cho thiếp đợi, thiếp chờ, thiếp trông

587. Đi đêm thì sợ đường lầy

Đi giữa ban ngày sợ mẹ cùng cha

Em có thương anh thì mở quách cửa ra

Để anh bước tới vườn hoa anh ngồi

Chờ cho lửa tắt bếp vùi

Rồi anh mới nói vài lời vân vi.

588. Đi đò tát nước cho chuyên

Lấy chồng thì phải giữ duyên cho chồng.

589. Đi khắp bốn bể chín chu

Trở về xó bếp chuột chù gặm chân

590. Đi không lại trở về rồi

Lấy gì mà đổ vào nồi để ăn?

591. Đi lâu mới biết đường dài

Ở lâu mới biết con người phải chăng.

592. Đi lính Tây bang, lòng cay đắng như gừng

Đường xa vạn dặm xin đừng nhớ thương.

593. Đi mô khỏi quán mụ Ò

Khỏi chuông Lệ Đễ, khỏi đò Tam Giang.

Quán mụ Ò, truông Lệ Đễ, đò Tam Giang: có sách ghi các địa danh trên thuộc làng Cao Lão, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình.

594. Đi mô mà bỏ em đây

Như chim chếch cánh, biết bay hướng nào!

595. Đi mô mà chẳng thấy về

Con thơ vợ dại không hề viếng thăm.

596. Đi mô mà nỏ thấy về

Thắp đèn em đợi, dựa kề năm canh.

597.Đi mô nỏ biết đi mô

Thắp đèn mà đợi, tim khô hao dầu.

Mô, nỏ là tiếng địa phương bắc Trung Bộ.
Tim: bấc (đèn).

598. Đi ngang cất miệng muốn chào

Sợ người làm biếng làm cao không ừ.

599. Đi ngang giữa bãi cát vàng

Con rồng đau bụng hỏi chàng uống thuốc chi?
- Lông lươn, đuôi ếch, rễ cột nhà

Xương trùn mỡ muỗi, nước đái gà làm thang.

Trùn: con giun.

600. Đi ngang lên mũi Xa kì

Ngó ra lao Ré xiết chi nỗi sầu

Kể sao cho xiết thương âu

Ông bà ta trước bây giờ ở đây

Cũng vì mưa tạt gió này

Cho nên xiêu bạt chỗ này, chỗ kia

Thân ta như cá trong đìa

Việc quan chưa thấu sớm khuya cũng buồn.

601. Đi ngang lò mía thơm đường

Muốn vô kết nghĩa cang thường với em.

Đi qua lò mía thơm lừng

Muốn vào kết ngãi cang thường với ai.

602. Đ nghe khói hương bay

Nghe thầy tụng niệm ở đây có chùa.

603. Đi ngang nghe tiếng em than

Phên thưa gió lọt trong gan não nùng!

604. Đi ngang nghiêng nón không chào

Làm thinh rứa mãi biết ngày nào cho quen.

605. Đi ngang nhà má tay tôi xá, chân tôi quì

Lòng thương con má sá gì thân tôi.

606. Đi ngang nhà nhỏ

Thấy cây đèn đỏ, tôi thêm buồn

Muốn dạm coi cho dễ ngặt đường xa xôi.

607. Đi ngang qua đình, lột nón chào thần

Hạc chầu thần đủ cặp, sao mình lẻ đôi?

608. Đi ngang qua ngõ ba lần

Thấy em khuya sớm tảo tần anh thương.

609. Đi ngang thấy búp hoa đào

Muốn vào mà bẻ sợ bờ rào lắm gai.

610. Đi ngang thấy búp hoa sen

Muốn vào mà bẻ sợ không quen chúa nhà.

611. Đi ngang thấy ngọn đèn chong

Thấy em nho nhỏ, muốn bồng mà ru.

612. Đ trước cửa nàng Kiều

Dừng chân đứng lại, dặt dìu đôi câu.

613. Đi ngày sợ bác, mẹ, thầy

Đi đêm sợ kẻ gian tà

Nói vào thì ít, nói ra thì nhiều

Đất ném ao bèo, dao rạch xuống đất

Em hỏi thật, năm sáu người đã có ai chưa?

614. Đi ô chả biết đi ô

Thà rằng vứt quách xuống hồ cho xong.

615. Đi ô chẳng biết cầm ô

Thà rằng đội váy bà đồ cho xong

616. Đi qua nghe tiếng em đàn

Cá mười khe đứng lại, chim trên ngàn đậu im.

617. Đi qua nghe tiếng em đàn

Dừng chân đứng lại thở than mấy lời.

618. Đi qua nghe tiếng em đàn

Lá vàng xanh lại, sen tàn trổ hoa.

619. Đi qua nghe tiếng em reo

Nghe xa em kéo, muốn đeo em về.

620. Đi qua nghiêng nón cúi lưng

Anh không chào, em không hỏi, vì chưng đông

621. Đi qua thấy cảnh tưng bừng

Tay gò cương ngựa, chân dừng bánh xe.

622. Đi qua thấy ngọn đèn chong

Thấy đôi chim phượng hót trong vườn đào

Vườn đào vừa tốt vừa tươi

Mời chàng nho sĩ vào chơi vườn đào.

623. Đi qua trước cửa nhà thờ

Thấy bức sáo vẽ mà ngơ ngẩn sầu.

624. Đi qua trước cửa vườn đào

Thấy hoa thiên lí muốn vào hái chơi.

625. Đi ra, chơi nước nghiêng trời

Về nhà không có một nơi cúi đầu.

626. Đi ra đồng đất nước người

Những đứa lên mười cũng gọi bằng anh.

Đem thân đi đường đất nước người

Đứa bé lên mười cũng phải gọi là anh.

627. Đi ra đường soi gương đánh sáp

Về đến nhà liếm láp nồi niêu.

628. Đi ra gặp bạn giữa đường

Cùng bằng tiến sĩ trong trường mới

629. Đi thì mỏi gối trối lề

Không đi thì nhớ cháo chè Đình Hương.

Đình Hương: thuộc huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa.

630. Đi thời nhớ vợ nhớ con

Về thời nhớ củ khoai môn trên rừng.

631. Đi tu cho trọn đi tu

Ăn chay nằm mộng ở chùa Hồ Sen

Thấy cô má đỏ răng đen

Nam mô di Phật lại quên ở chùa.

632. Đi tu cho trót đi tu

Ăn chay nằm mộng ở chùa Hồ Sen

633. Đi tu nỏ thấy ở chùa

Nương theo bóng Phật, bán mua phàm trần.

634. Đi tu Phật bắt ăn chay

Thịt chó ăn được, thịt cầy thì không.

635. Đi về quyết liệu làm sao

Em nay quyết vào, lập chốn cho xong

Chàng như con nhạn trong cung

Em như con én lượn vòng bao lơn

Anh rằng anh chửa vợ con

Em còn thực gái còn son đứng ngoài.

636. Đi ra tưởng vóc đại hồng

Tới gần mới biết vải sồng nhuộm nâu.

637. Đĩ dại làm hại thằng tù

Nó cho miếng bánh nó cù cả đêm.

638. Đĩa đèn sầu ai đĩa đèn tắt

Nước mắt thương ai nước mắt sầu bi

Khăn tay điều đây, hỡi bạn lau đi kẻo buồn.

639. Điểu đậu vườn thị, thỏ lụy vườn trâm

Thương em tiếng nói trăm năm cũng còn.

640. Điếu này là điếu của ai?

Anh tông cái điếu có bài thơ

Tiên Điếu này thục nữ thuyền quyên

Điếu này anh để kết duyên với nàng

Điếu này đáng giá lạng vàng

Điếu này anh chỉ cho nàng ăn chung

Bây giờ kì ngộ tương phùng

Thì em dịch lại hút cùng với anh.

641. Điếu này là điếu xuân tình

Âm dương thủy hỏa hội thành đám mây

Khi sôi nước khi cồn mây

Hỏa quang kiến diện em say mối tình.

Hỏa quang kiến diện: lửa sáng thấy rõ mặt

642. Điếu say điếu bổ điếu lăn

Anh thương em mãi mãi như ăn phải bùa.

643. Điếu cang thường ai dứt mối lìa tơ

Chém nhau đàng sống, lưỡi giơ lên trời.

644. Đìu hiu lặng lẽ hơi thu

Bông lau phơi trắng, lá ngô rạng vàng

Đêm khuya tưởng nhớ bạn vàng

Nửa tình nửa cảnh dạ càng ngẩn ngơ.

645. Đò công một chuyến năm tiền

Làm thân con gái chớ nên đi đò.

646. Đò chèo sông

Hương tiếng hò văng vẳng

Dương trồng núi Ngự, gió thoảng vo vo

Anh nghe ai ngăn chợ đón đò

Bỏ mấy lời nguyện ước hẹn hò trước sau.

647. Đò dọc ròi lại đò ngang

Có đi anh đợi, có sang anh chờ.

648. Đò đầy đông khách, khoan sang

Lưng vơi thiếp cũng đưa chàng vài phen.

649. Đò đầy không rộng khoan sang

Để lưng vơi đi đã, thiếp sẽ đưa chàng qua s.

650. Đò đầy không xuống sợ trưa

Quán đông không ghé e mưa ướt mình.

651. Đò đưa cô Tấn cô Tần

Cô Tấn xuống huyện, cô Tần sang sông.

652. Đò đưa đò đậu mặc đò

Ai từng được chốn ấm no lại về.

653. Đò đưa đò đậu mặc đò

Ta đà có chốn ấm no ta rồi.

654. Đò đưa là chốn gian nguy

Trai đi được vợ gái đi được chồng.

655. Đò đưa một chuyến năm tiền

Chị em ai nấy xuống thuyền mà đi.

656. Đò này thiếp chẳng dám sang

Đầy vơi thiếp cũng chờ chàng, chàng ơi.

657. Đò ơi có nhớ bến không?

Bến thì chực tiết thu đông đợi đò.

658. Đò ra giữa phá giữa vời

Khốn than khốn thở, khốn lời anh ơi!

659. Đò ra nước mặn có ngời

Chàng mà xa thiếp họa ông Trời rẽ duyên.

660. Đò sao đò có không đưa

Tại người đi sớm về chưa không chừng.

661. Đò sao đò gọi không thưa

- Tại người đi sớm về chưa không chừng!

Đò đưa kẻ Tấn người Tần

Cô Tấn xuống huyện, cô Tần sang sông.

662. Đò tôi ở bến sông Dâu

Buôn chè mạn hảo tháng sau mới về

Lênh đênh ba bốn chiếc thuyền kề

Chiếc về Hà Nội, chiếc về Vạn Vân

Vạn Vân có bến Thổ Hà

Vạn Vân nấu rượu, Thổ Hà nung vôi

Nghĩ rằng đá nát thì thôi

Ai ngờ đá nát nung vôi lại nồng

Chăn đơn gối chiếc lạnh lùng

Nửa thì mình đắp, nửa phòng tình nhân.

Vạn Vân: tên làng Đại Lâm, huyện Yên Phong, tỉnh Hà Bắc, nổi tiếng là nơi buôn bán sầm uất trên bờ sông Cầu (còn có Vạn Vân là tên một hãng nước mắm ở Cát Hải, Quảng Ninh).

Thổ Hà: thuộc huyện Việt Yên, tỉnh Hà Bắc, có nghề nung vôi và làm đồ gốm được nhiều người biết. Thổ Hà cũng ở bên sông Cầu đối diện với Vạn Vân.

663. Đò từ Đông Ba, đò qua Đập Đá

Đò về Vĩ Dạ, thẳng ngã ba Sình

Lờ đờ bóng ngả trăng chênh

Tiếng hò xa vọng, nặng tình nước non.

Đông Ba, Đập Đá, Vĩ Dạ, Sình: các địa danh thuộc Thừa Thiên - Huế.

664. Đó buồn đây nỏ vui chi

Đó sa nước mắt đây có khi tủi thầm.

665. Đó chê đây, đây càng lịch sự

Đó ăn mâm vàng, đây ngự tòa sen.

666. Đó có đủ đôi ăn rồi lại ngủ

Đây có một mình thức đủ năm canh.

667. Đó đà được chốn giầu sang

Đây lờ đi cũng phải, nỏ chào màng làm chi.

668. Đó đây có vợ có chồng

Em như con sáo trong lồng kêu mai.

669. Đó đây trước lạ sau quen

Chẳng gần qua lại đôi phen cũng gần.

670. Đó đây xa lạ chi nhau

Một sông cá lội một bàu chim ăn

671. Đó gặp đây như rồng gặp hội

Em khá nghĩ chút tình kẻo tội bớ em

672. Đó gặớc xuôi nên vội lui thuyền

Sao không nhớ khi cùng nhau dưới cội, thề nguyền tử sanh.

673. Đó nghèo thì đây cũng nghèo

Hai ta như bọt với bèo dưỡng nhau.

674. Đó ngọc thì đây cũng ngà

Đó hoa thiên lí, đây là mẫu đơn.

675. Đó thốt lời đến đâu dạ em sầu tới đấy

Cuộc chung tình đôi đứa mình chưa đặng bao lâu

Tai nghe sông Ngân, Ô Thước bắc cầu

Xong chưa hỡi bạn, bạn tỏ đuôi đầu em hay?

676. Đó trai đây cũng là trai

Mặc tình người nghĩa đành ai thì đành.

677. Đó tưởng lòng mình

Mình tưởng nghĩa ta

Chữ thất chữ gia nó là một chữ

Chữ tâm chữ chí nó là một lòng

Chữ dục là muốn, chữ tòng là theo

Anh yêu em bất luận giàu nghèo

Có ai gánh của lên đèo mà cân?

Dầu mà thua sút đôi phân

Trong sách có chữ phú bần tương lân.

Phú bần tương lân: người giàu người nghèo gần gũi nhau.>

678. Đó vàng đây cũng kim ngân

Đó đặng mười phần đây chín có dư

679. Đó với đăng anh kêu rằng một họ

Trăng với đèn ai tỏ hơn ai?

Đó, đặng: những dụng cụ đánh bắt cá.

680. Đó với đây như cây tạo hóa,

Đó ra về đây khá lòng thương.

681. Đóa phù dung nở chung vườn ngự

Then khóa bịt bùng gìn giữ bướm ong vô.

682. Đoạn sầu mình dễ thở, dễ than

Sầu tôi khác thể nhang tàn đêm khuya

Buồn rầu muốn bỏ ra đi

Sợ e thất hiếu lỗi khi sinh thành

Dứt đi thì dạ không đành

Mà xa nhân ngãi như chỉ mành thắt gan.

683. Đói cơm hơn kẻ no rau

Khó mà quân tử hơn giàu tiểu nhơn.

684. Đói cơm rách áo mà gầy

No cơm ấm áo cũng tày vợ anh

Kém ăn, kém mặc mà xanh

No cơm ấm mặc vợ anh nào tà

685. Đói lòng ăn đọt chuối ri

Đói năm, đói tháng phải đói chi một ngày.

686. Đói lòng ăn hạt chà là

Để cơm nuôi mẹ, mẹ già yếu răng.

687. Đói lòng ăn khế xót xa

Khế chua muối mặn lòng ta bồi hồi.

688. Đói lòng ăn lá rau lu

Còn hơn làm mướn lí Xu một ngày

Lí Xu: ở xã Thạch Bình, huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa.

689. Đói lòng ăn một quả sung

Quả xanh thì chát, quả hồng thì chua.

690. Đói lòng ăn nắm lá sung

Chồng một thời lấy, chồng chung thời đừng

691. Đói lòng ăn nắm lá sung

Chồng một thì lấy, chồng chung thì đừng

Một thuyền một lái chẳng xong

Một chĩnh đối gáo còn nong tay vào.

692. Đói lòng ăn nửa quả sim

Uống lưng bát nước đi tìm người thương

Người thương ơi hỡi người thương!

Đi đâu mà để buồng ương lạnh lùng?

693. Đói lòng ăn nửa trái sim

Uống lưng bát nước đi tìm người thương.

694. Đói lòng ăn trái khổ qua

Nuốt vô thì đắng nhả ra bạn cười

695. Đói lòng ăn trái khổ qua

Nuốt vô thì đắng, nhả ra bạn cười
- Bạn cười thì mặc bạn cười

Tháng năm đi cưới, tháng mười có con
- Có con nên phải thua người

Mắc công cho bú, mắc cười với con.

696. Đói lòng ăn trái ổi non
Nhịn cơm nuôi mẹ, cho tròn nghĩa xưa.

697. Đói lòng ăn trái thanh yên

Tội chi làm bé, nằm riêng một mình.

698. Đói lòng lên động(đồi) ăn sim.

Xuống khe gánh nước, độc (hũ) chìm gióng trôi.

699. Đói lòng miệng vẫn còn tươi

Nào ai đem nét nói cười đi đâu.

700. Đói no một vợ một chồng

Một niêu cơm tấm, dầu lòng ăn chơi.

701. Đói thì ăn cơm lại no

Từ ngày có vợ chẳng dò đi đâu. 702. Đói thì ăn khế ăn sung

Trông thấy mẹ chồng thì nuốt chẳng trôi.

703. Đói thì ăn nắm cám rang

Làm thuê cai Ngẫu ăn vàng chẳng đi.

Cai Ngẫu: tên địa chủ ở xã Thạch Bình, huyện Thạch Thành, Thanh Hóa.

704. Đói thì ăn ngô ăn khoai

Đừng ở với dượng điếc tai láng giềng.

705. Đói thì ăn ráy ăn khoai

Chớ thấy lúa trỗ tháng hai mà mừng.

706. Đói thì đầu gối phải bò

Cái chân hay chạy, cái giò hay đi.

707. Đói thì nặng mặt sa mày

No thời tức bụng, Trời hay chăng Trời.

708. Đói thì thèm thịt, thèm xôi

Hễ no cơm tẻ, thì thôi mọi đường.

709. Đòn gánh cho cong

Đôi quang cho nuốt đi rong chợ đồn

Ba năm trấn thủ lưu đồn

Tai nghe tiếng hát, tiếng mèn đường trong

Đôi dải yếm em, em bỏ thong dong

Cổ tay lượn vòng như nõn chuối no

Em chỉ khoe em đẹp em giòn

Lời ăn nết nói em còn kém xa

Có khôn ngoan cũng thể đàn bà.

710. Đón ngăn đường sắt

Tôi hỏi gắt chung tình

Điểu xa mai, mai xa điểu

Tôi xa mình tại ai?

Cá sầu ai cá lại quạt đuôi

Như lan sầu huệ, như tôi sầu mình

Ngày sầu duyên, tối lại sầu tình

Nước mắt ra lai láng như bình nước nghiêng

Trách ai làm duyên phận đảo điên

Mình ơi! Trai anh hùng chịu thảm, gái thuyền quyên chịu sầu.

711. Đòng đong vui đạo đòng đong

Trẻ chơi đạo trẻ, già giong đạo già.

712. Đổ lửa than nên vàng lộn trấu

Anh mảng thương thầm chưa thấu dạ em.

713. Đố ai bắt chạch đàng đuôi

Bắt chim đầu cánh, bắt người trong trăng.

714. Đố ai bẻ nạng chống trời

Đan gàu tát biển gọi người khôn ngoan.

715. Đố ai bến Séấy người?

Núi Mầu bao đá, chợ Trời bao phiên?

Đố ai ông Bành Tổ sống bao niên?

Con đò anh đã bao phen vượt ghềnh?

Núi Mầu: thuộc xã Cẩm Vân, huyện Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa.

716. Đố ai biết đá mấy hòn

Tua rua mấy chiếc, trăng tròn mấy đêm?

717. Đố ai biết lúa mấy cây

Biết sông mấy khúc, biết mây mấy tầng.

718. Đố ai biết lúa mấy cây

Biết sông mấy khúc, biết mây mấy tầng?

Đố ai quét sạch lá rừng

Để ta khuyên gió, gió đừng rung cây?

719. Đố ai biết núi mấy hòn

Sao rua mấy cái trăng tròn mấy đêm?
- Sao rua chín cái còn nằm,

Trăng tròn có một bữa rằm mà thôi.

720. Đố ai biết núi mấy hòn

Sao Rua mấy cái, trăng tròn mấy đêm?
- Sông bao nhiêu nhánh, núi bấy nhiêu hòn

Sao Rua bảy cái, trăng tròn chỉ một bữa rằm mà thôi.

721. Đố ai biết rết mấy chân

Cầu Ô mấy nhịp, chợ Đồng Xuân mấy người?

Em ơi rết ba mươi sáu chân

Cầu Ô ba mươi sáu nhịp, chợ Đồng Xuân ba mươi sáu người.

722. Đố ai bưng kín miệng bình

Đố ai đan thúng cho mình úp voi

Hỏi thăm cô Bưởi Hàng Gai

Quần sồi yếm nhiễu cho ai mất rồi

Biết chăng họa có ông Trời

Chuyện này đến Bụt cũng cười nhăn răng

Tre già tủi thẹn vì măng

Chua ngoa mà cũng gió trăng nữa là.

723. Đố ai chừa được rượu tăm

Chừa ăn thuốc chín chừa nằm ngủ chung.

724. (a) Đố ai ngồi võng không đưa

Ru con không hát anh chừa rượu tăm

Đố ai chừa được rượu tăm

Chừa ăn thuốc chín chừa nằm chung hơi
- Có tôi chừa được mà thôi

Chừa ăn thuốc chín, chung hơi chẳng chừa.

(b) Đố anh chừa được rượu tăm

Chừa ăn thuốc chín chừa nằm chung hơi

Rượu tăm anh đã chừa rồi

Thuốc chín chừa đoạn chung hơi không>

725. Đố ai đếm được đá ngầm

Để ta bẻ lái, lái cầm quen tay?

726. Đố ai đốt cháy ao bèo

Để ta gánh lá Đông Triều về ngâm

Bao giờ cho đá mọc mầm

Thời ta kết nghĩa tri âm với mình.

727. Đố ai khéo nặn, khéo rèn

Quả cau khéo tiện, cột đèn khéo xây

Nhân tình ai khéo đo mây

Gái Kính Tâm^1 lấy chồng Thiện Sĩ

Tỉa râu chồng mang tiếng bội phu

Trở ra về thí phát đi tu

Tay chuông tay mõ rù rì

Miệng thí phát vái, tay thì ru con.

Kính Tâm và Thiện Sĩ: hai nhân vật trong truyện Quan Âm Thị Kính.
Bội phu: phản bội chồng.
Thí phát: cắt tóc (để đi tu).

728. Đố ai lặn xuống vực sâu

Mà đo miêng cá uốn câu cho vừa

729. Đố ai lên cõi ông trăng

Để tôi mượn gió các Đằng đưa duyên

Chúng tôi như chiếc thuyền nan

Chèo ra bãi bể đón khách thiếu niên bồi hồi

Đường lên trấn ải xa xôi

Rằng người có biết rằng tôi nhớ người.

Các Đằng hay gác Đằng: tức Đăng Vương Các, gác Đằng Vương, một công trình kiến trúc nổi tiếng do Đằng Vương, con vua Đường cho xây dựng trên cửa sông Chương Giang, tỉnh Giang Tây, Trung Quốc. Theo Truyện Vương Bột, thì một năm nhân tiết Trùng cửu (mồng 9 tháng 9 âm lịch), đô đốc Diêm Bá Dữ (có sách chép là Phù) thết tiệc ở gác Đằng Vương. Vương Bột lúc này mới 16 tuổi, trên đường đi thăm cha, được tin liền vội vã tìm đến. Đường xa, đáng lẽ phải đi mấy ngày, nhưng nhờ thuận gió nên chỉ trong một đêm thuyền của Vương Bột đã đến nơi. Vương Bột đã kịp thời dự tiệc, và trong bữa tiệc, ông đã làm bài Đằng Vương các tự nổi tiếng. Tô Đông Pha có câu thơ: “Thời lai phong tống Đằng Vương Các” (Gặp thời gió đưa đến gác Đằng Vương), ý nói là gặp dịp may mắn.

Trong văn học cổ, gác Đằng, Đằng các, gió Đằng v.v... đều chỉ dịp may hiếm có, cơ hội thuận lợi

730. Đố ai lên đến sông Ngân

Bắt con vịt nước mà ăn con cá Trời.

731. Đố ai lượm đá quăng trời

Đan gàu tát biển, ghẹo người trong trăng.

732. Đố ai may túi đựng trời

Đan gàu tát bể giết voi xem giò.

733. Đố ai nằm võng không đưa

Ru con không hát anh chừa rượu tăm

734. Đố ai nằm võng không đưa

Ru con không hát anh chừa rượu tăm

Đố ai chừa được rượu tăm

Chừa ăn thuốc chín chừa nằm ngủ chung.

735. Đố ai nắm cát lên hòn

Để ta vẽ nguyệt, nguyệt tròn như gương?

736. Đố ai quăng đá qua sông

Quăng đá, đá nổi, quăng bông, bông chìm?

737. Đố ai quét sạch lá rừng

Để ta khuyên gió, gió đừng rung cây.

738. (a) Đố ai quét sạch lá rừng

Để ta bảo gió, gió đừng rung cây

Rung cây rung cội rung cành

Rung sao cho chuyển chúng mình thì rung.

(b) Đố ai quét sạch lá rừng

Để ta bảo gió, gió đừng rung cây

Rung cành, rung cội, rung cây

Rung sao cho chuyển cây này thời rung.

739. (a) Đố ai quét sạch lá rừng

Để ta khuyên gió, gió đừng rung cây

Đố ai biết lúa mấy cây

Biết sông mấy khúc, biết mây mấy tầng.

(b) Em đố anh

Biết sông mấy khúc biết mây mấy từng
- Đố em quét sạch lá rừng

Để anh khuyên gió cho đừng rung cây.

740. Đố ai tát bể cấy quỳ

Thì tôi vỡ núi Tam Quy trồng chè.

Cấy quì: cấy cây hoa quì, còn gọi là hoa hướng dung.
Núi Tam Qui: ở huyện Hà Trung ở Thanh Hóa.

741. Đố ai tát bể trồng kê

Tát sông Bồ Đề nhổ mạ cấy chơi.

742. Đố ai tát giếng tìm kim?

Đố ai tốt đẹp hơn Tiên trên trời?

Đố ai đem nước lên trời?

Đố ai đem gió trên trời xuống đây?

Đố ai lấy lửa trong cây?

Đố ai xe chỉ từ đây sang Tàu?

Đố ai biết lịch bên Tàu

Đố ai có của đứng đầu tỉnh Thanh?

Đố ai lên thác xuống ghềnh

Đố ai lại tạc cho thành tán bia?

Đố ai đi sớm về khuya?

Đố ai gánh núi mà chia đắp trời?
- Bà Nữ Oa tát giếng tìm kim

Phượng hoàng tốt đẹp hơn Tiên trên trời

Rồng thời đem nước l trời

Vân vũ đem gió trên trời xuống đấy

Ông Toại Nhân lấy lửa trên cây

Chỉ ngũ sắc xe những từ đây sang Tàu

Dân ta biết lịch bên Tàu

Ông Đăng lắm của đứng đầu xứ Thanh

Mặt trời lên thác xuống ghềnh

Ông Vồm mà tạc cho thành tán bia

Ông Trăng đi sớm về khuya

Ông Nưa gánh núi mà chia đắp trời.

Toại Nhân: Sách Trung Quốc nói rằng Toại Nhân là người chế ra lửa.
Ông Đăng: Đăng quận công Nguyễn Khải đời Lê Trung Hưng. Thời gian làm quan ở Thanh Hóa, Khải nổi tiếng về việc vơ vét của cải của nhân dân.

Ông Vồm: tương truyền ông quê ở Đại Khánh, Thiệu Khánh, Thanh Hóa, là một tay đồ vật nổi tiếng khắp vùng. Nghe tin Lê Phụng Hiểu (đại thần triều Lí được Lí Thái Tông phong Đô thống năm 1044) thích vật, ông cưỡi ngựa đến làng của Lê Phụng Hiểu để thử tài. Ông thấy Lê, sợ quá, bỏ chạy bị Lê sách quật vào vách đá chết ngay. Vách đá ấy nay bị lõm xuống gọi là núi Vồm.

Ông Nưa: theo truyền thuyết ông Nưa quê ở núi Nưa, huyện Nông Cống, Thanh Hóa. Chính ông đã gánh núi đem rải các tỉnh. Truyền thuyết này nơi khác với cổ tích về ông Nưa (Na sơn tiều ẩn, tên thật là Trần Tu).

743. Đố ai tìm vảy con cá trê vàng

Tìm gan co tép bạc, thời nàng không
- Chừng nào đá nổi vông chìm

Muối chua chanh mặn, thì tìm lấy anh.

744. Đố anh chi đứng, chi quì

Chi đi, chi chạy, chi thì ở hang?

745. - Đố anh chi sắc hơn dao

Chi sâu hơn bể, chi cao hơn trời?
- Em ơi mắt sắc hơn dao

Bụng sâu hơn bể, trán cao hơn trời.

746. Đố anh con rết mấy chân

Núi Đầu Mâu mấy thước, chợ Hôm mấy người?

747. Đố anh dưới âm phủ có mấy vua

Trên trần gian có chợ, bán mua mấy người?

- Dưới âm phủ có một ông vua

Trên trần có chợ, bán mua hai người.

748. Đố anh đi học không thầy

Cầm biên (viết chữ) không bút, em đây về cùng.

749. Đố anh đi học không thầy

Làm bài không bút, gái này theo không
- Em về dệt cửi không go

Đưa thoi không suốt, anh cho lạng vàng.

750. Đố anh đố cả người bày

Sao sa xuống đất, mấy ngày sao lên?
- Khi nào đá nổi bông chìm

Nàng Tiên xuống đất sao tìm sao lên.

751. Đố bay biết biển bao sâu

Biết sông mấy ngả, biết cầu mấy nơi.

752. Đố bay biết miếng chi ngon

Gà lộn trái vải, cu con ra ràng.

753. Đố bay con rết mấy chân

Cầu Ô mấy nhịp chợ Dinh mấy người?

Chợ Dinh bán áo con trai

Chợ trong bán chỉ, chợ ngoài bán kim.

754. Đố bây lên võng đừng đưa

Lên đu đừng nhún thì chừa lang vân

Lang vân: gái lộn chồng.

755. Đố em đi đến sông Ngân

Bắt con vịt nước đang ăn giữa dòng?
- Đố anh đi đến chân trời

Bẻ hoa quế đỏ, ghẹo người cung trăng?

756. Độc bình chưng trước tam sơn

Đôi ta quì xuống đền ơn mẫu từ.

757. Đôi anh đi đôi bên đường

Thấy em đi giữa hỏi nường đi đâu?

Thưa rằng: Em đi hái dâu

Hai anh lại giở khăn trầu mời ăn
- Em là con gái thanh tân

Đường này vắng vẻ không ăn trầu người

Hai anh mỉm miệng liền cười

Con nhà có ý nghe lời mẹ cha

Trầu ta lại bỏ túi ta

Không ăn đùm lại, kẻo mà héo đi.

758. Đôi ba, đôi ba

Tuổi cô mình còn chừng độ đôi ba

Em vận cái quần trứng sáo, cái áo the hoa

phất phơ nhuộm màu

Em đã xinh, em lại có nhiễu đội đầu

Em đội cái nón xứ Nghệ ra màu điểm trang

Em đã xinh, em lại nhuộm cái bộ răng vàng

Mảnh gương tư mã thiếp với chàng ta cùng soi chung.

759. Đôi ba nơi có đó anh nờ

Lòng em không mộ, mộ chờ nơi anh.

760. (a) Đôi bên bác mẹ cùng già

Lấy anh hay chữ để mà cậy trông

Mùa hè cho chí mùa đông

Mùa nào thức ấy cho chồng ra đi

Hết gạo thiếp lại gánh đi

Hỏi thăm chàng học ở thì nơi nao?

Hỏi thăm đến ngõ thì vào

Tay đặt gánh xuống, miệng chào: thưa anh!

(b) Trèo lên cây khế nửa ngày

Ai làm chua xót lòng này khế ơi!

Khế chết đi, khế lại mọc chồi

Cây sung có nhị, cây hành có hoa

Đôi bên bác mẹ thì già

Lấy anh hay chữ để mà cậy trông

Mùa hè cho chí mùa đông

Mùa nào áo ấy cho chồng đi thi

Hết gạo em gánh gạo đi

Hỏi thăm trường học vậy thì nơi nao?

Hỏi thăm đến ngõ mà vào

Tay cất gánh gạo miệng chào: Thưa anh.

761. Đôi bên bác mẹ thì già

Lấy ai coi sóc cửa nhà cho anh?

762. Đôi bên bác mẹ thì già

Lấy anh hay chữ để mà cậy trông.

763. Đôi bên bác mẹ tư tề

Anh đi làm rể em về làm dâu

Chẳng tham nhà gỗ xoan đâu

Tham vì một nỗi em mau miệng cười

Trăm quan mua lấy miệng cười

Trăm quan không tiếc, tiếc người hồng nh

764. Đôi bên bác mẹ tương tề

Người đi làm rể, tôi về làm dâu

Người như con một nhà giàu

Tôi như cành quế bên Tàu đưa sang

Người như lá ngọc cành vàng

Năm anh em chúng tôi chọn một, bằng lòng ai chưa?

765. Đôi bên cửa máng song kề

Tiếng tăm anh chịu, em về tay ai?

766. Đôi bên hàng xứ giãn ra

Để tôi đối địch với ba cô này

Được thời ăn đĩa trầu đầy

Thua thời cởi áo trao tay ra về.

767. Đôi bên thung cỗi huyên già

Xin người định liệu tôi đà được trông

Người như huê nở sân rồng

Tôi như ngọc bích cành quỳnh giao lân

Xin người xích lại cho gần

Để tôi kết ngãi Châu, Trần chị Hai

Xin chị Ba đừng có nghe ai

Thả chông đường nghĩa, rấp gai lối đình.

Thung huyên: cũng gọi là xuân huyên. Thung là một thứ cây lớn tương tự như người cha trong gia đình. Huyên là một giống cây cũng gọi là “vong ưu thảo”, người ta cho là ăn nó giải được phiền. Theo tục Trung Quốc xưa: huyên tượng trưng cho người mẹ, người ta trồng nó ở chỗ mẹ ở. Thung huyên là cha mẹ.

768. Đôi cô vác gậy chòi đào

Cô lớn, cô bé, cô nào với ai?

Cô lớn vuốt bụng thở dài

Trời ơi đất hỡi lấy ai đỡ buồn?

Cô bé mặc yếm hở lườn

Đêm nằm ngỏ cửa, con lươn bò vào

Gió nam đánh tốc yếm đào

Anh nghĩ oản trắng anh vào thắp nhang

Hai cô bốn oản rõ ràng

Anh xin một chiếc, cô nàng không cho.

769. Đôi chim se sẻ ăn rẽ đường cày

Đôi đứa ta thương vội ít ngày rồi thôi.

770. Đôi chúng ta duyên phận phải chiều

Dây tơ hồng đang xe vấn vít

Cái sợi chỉ điều bà Nguyệt khéo xe

Đôi chúng ta duyên phận phải chiều.

771. Đôi duyên ta như loan với phượng

Nỡ lòng nào để phượng lìa cây

Muốn cho có đó, có đây

Ai làm nên nỗi nước này

Thà rằng chẳng biết thì thôi

Biết chi gối chiếc lẻ loi thêm phiền.

772. Đôi đứa ta như Nguyệt Nga ngày trước

Đã trao lời hẹn ước với Vân Tiên

Liều mình qua cống Tây Phiên

Vai mang bức tượng, giữ lời nguyền không phai.

773. Đôi hồi dan díu vì duyên

Ra tay kèo kẻ hẳn hiên con nhà.

774. Đôi ta ăn một quả cau

Giấu thầy giấu mẹ đưa sau bóng đèn

Chưa quen đi lại cho quen

Chưa gần đi lại vài phen cho gần.

775. Đôi ta ăn một trái cau

Giấu cha giấu mẹ ăn sau bóng đèn.

776. Đôi ta bắt bén nhau rồi

Ai vo chẳng sạch, ai nhồi chẳng đi.

777. Đôi ta bắt bén nhau rồi

Có xa nhau nữa tại Trời mà xa.

778. Đôi ta bên bàn án giao lân

Mặt thì thấy mặt nằm gần thì không

Cũng vì ai kẻ đợi người trông

Thảm sầu này muốn ảy xuống sông liều mình

Anh đừng đem dạ bất bình

Đành bỏ em lại một mình bơ vơ.

779. Đôi ta cách một con sông

Muốn sang anh ngả cành hồng cho sang.

780. Đôi ta cách trở Hớn Ngô

Cũng như rau nhút thả hồ không tươi.

781. Đôi ta cân sắc cân tài

Sánh to Hạc Hải, sánh dài Hoành Sơn

Hạc Hải: phá Hạc Hải ở Lệ Thủy, Quảng Bình.
Hoành Sơn: tức là đèo Ngang, dãy núi làm phân giới Hà Tĩnh và Quảng Bình.

782. Đôi ta muốn cấy mướn cày thuê

Đò lên lên dọi, đò về về theo.

783. Đôi ta chẳng đặng sum vầy

Khác nào chiếc nhạn lạc bầy kêu sương.

784. Đôi ta chẳng mốt thì mai

Chẳng trong tháng chạp thì ngoài tháng giêng.

785. Đôi ta chỉ quyết đôi ta

Đá vàng cũng quyết, phong ba cũng liều.

786. Đôi ta chích huyết ăn thề

Kẻ ở Nông Cống người về Quảng ương

Núi Nưa có lở thành đường

Sông Đơ có lấp nên rừng cây xanh

Trời cao có đổ tan tành

Đôi ta vẫn giữ trọn tình đôi ta.

Núi Nưa: Tức là Na Sơn, một dãy núi cao dài, chạy dọc theo địa giới phía tây huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa.
Sông Đơ: một đoạn sông Mã chạy qua xã Quảng Châu, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa.

787. Đôi ta cùng bạn chăn trâu

Cùng mặc áo vá nhuộm nâu một hàng

Bao giờ cho gạo bén sàng

Cho trăng bén gió, cho nàng bén anh.

788. Đôi ta đã kết lời nguyền

Lên non em cũng lên dọi, xuống thuyền em cũng xuống theo

Lên non em cũng lên theo

Xuống thuyền em cũng ngồi leo mạn thuyền.

789. Đôi ta đã quyết một bề

Anh chơi hoa có phụ xin thề với em
- Thôi thôi đừng chối đừng thề

Vợ anh là bạn anh đi về với em.

790. Đôi ta đã quyết thì liều

Gẫm như con trẻ chơi diều đứt dây.

791. Đôi ta đã thốt lời thề

Con dao lá trúc đã kề tóc mai

Dặn dò ai chớ quên ai

792. Đôi ta đã trót lời thề

Ở đây thì nhớ ra về thì thương

Anh ra về gửi bức thư thương

Ái ân ngàn nỗi, tơ vương trăm tờ.

793. Đôi ta đã trót lời thề

Ở đây thì nhớ ra về thì thương

Ra về lòng những vẫn vương

Ái ân ngàn nỗi, nẻo đường chia đôi.

794. Đôi ta đứng lại song song

Như đôi đũa bạc để trong mâm vàng.

795. Đôi ta gặp gỡ giữa đường

Bác mẹ thời vắng họ hàng thời xa

Cầm tay dò hỏi lân la

Tay này chồng đã hay là thanh tân.

796. Đôi ta gặp nhau giữa đàng

Tiền thời chẳng có bạc vàng cũng không

Lấy chi trả nghĩa đền công

Lấy cho cho thỏa tấm lòng đôi ta.

797. Đôi ta gặp nhau giữa đồng

Người dưng ai biết vợ chồng ai

Bây giờ ta gặp nhau đây

Thủy chung ta ngỏ, lời nay trao lời

Kìa kìa cá cũng tốt đôi

Lúa kia con gái, cũng đến thời đâm bông

798. Đôi ta giấy trắng một tờ

Đừng nghi mà tội, đừng ngờ mà oan.

799. Đôi ta kết nghĩa phải thì

Dầu cho sang cả, hàn vi cũng bền.

800. Đôi ta kết nghĩa vợ chồng

Cùng nhau âu yếm đêm đông phỉ tình

Thấy em sắc sảo đẹp xinh

Muốn sao cho đặng gần mình mới ưng.

801. Đôi ta là nghĩa tào khang

Xuống khe bắt ốc, lên ngàn hái rau.

802. Đôi ta là nợ là tình

Là duyên, là kiếp đôi mình kết giao

Em như hoa mận, hoa đào

Cái gì là ngãi tương giao hỡi nàng.

803. Đôi ta là phận đôi ta

Quạt, trâm loan quế mẹ cha còn cầm

Hồ mong kết ngãi tri â

Lấy quạt che miệng nói thầm cùng nhau

Đã đành anh trước em sau

Nhưng ta phải quyết với nhau một lòng.

804. Đôi ta làm bạn thong dong

Như đôi đũa ngọc nằm trong mâm vàng

Bởi chưng thầy mẹ nói ngang

Để cho đũa ngọc mâm vàng cách xa.

805. Đôi ta lấm tấm hoa nhài

Chồng đây vợ đấy kém ai trên đời

Muốn cho gần chợ ta chơi

Gần sông tắm mát, gần nơi đi về.

806. Đôi ta mặt nguyệt hôm rằm

Bởi chưng mưa dầm nhìn chẳng thấy sao

Bởi chưng cha mẹ ép vào

Làm cho khốn khổ đời nào cho ra

Thác đi sợ tiếng gièm pha

Thiệt thân mà miệng người ta chê cười

Chơi trăng không thẹn với trời

Chơi gương không thẹn với người trong gương

Hỡi người em nhớ em thương

Sống còn em nguyện cùng chàng trăm năm.

807. Đôi ta mới ngộ hôm nay

Một đêm là ngãi, một ngày là duyên.

808. Đôi ta mưa ướt áo rồi

Kiếm đôi đỏ lửa vô ngồi ta hơ.

809. Đôi ta nặng một chữ tình

Luống công ta lắm, công mình bao nhiêu?

Luống công ta, ta không có quản

Luống công mình chúng bạn cười chê

Đôi ta chỉ có một bề Trả của chốn cũ, ta về lấy nhau.

810. Đôi ta như bấc như dầu

Khêu ra cho rạng kẻo sầu tương tư.

811. Đôi ta như bộ con bài

Đã bắt thì đánh đừng nài thấp cao.

812. Đôi ta như bộ con cờ

Trước ơn cha mẹ, sau nhờ phận duyên.

813. Đôi ta như bộ chén chung

Giấu kín như mùng còn lậu tiếng ra.

814. Đôi ta như cá lờn mơn

Ở trên mặt nước chờ cơn mưa rào.

815. Đôi ta như cái dây lưng

Dưới lụa trên hàng, ai dứt đừng c.

816. Đôi ta như cái đòng đòng

Đẹp duyên nhưng chẳng đẹp lòng mẹ cha.

817. Đôi ta như cánh hoa đào

Vợ đây chồng đây ai nào kém ai?

Đôi ta như bông hoa nhài

Vợ đây chồng đấy kém ai trên đời?

818. Đôi ta như chỉ, chỉ xe

Xỏ kim, kim xỏ, may hè, hè may.

819. Đôi ta như chỉ mới xe

Như măng mới mọc như tre mới trồng

Tre mới trồng ba năm nên lũy

Ta quyết lấy mình, mình nghĩ làm sao.

820. Đôi ta như chỉ mới xe

Như trăng mới mọc, như tre mới trồng.

821. Đôi ta như chỉ xe ba

Thầy mẹ xe ít thì ta xe nhiều

Đôi ta như chỉ xe năm

Thầy mẹ xe ít ta cầm ta xe

Đôi ta như chỉ xe mười

Thầy mẹ xe ít, mượn người ta xe.

822.

Khi săn săn rứa, khi lơi lơi cùng.

823. Đôi ta như chỉ xe tư

Xe răng cho được y như lời nguyền.

824. Đôi ta như chỉ xe tư

Xe răng thì rứa y như một lời.

825. Đôi ta như chỉ xe trăm

Xe răng cho được trong rằm tháng tư.

826. Đôi ta như chim từ qui

Ngày thì nỏ chộ mặt, đêm đi kêu sầu

Thỉnh thoảng bên nhau mỗi con mỗi núi

Kêu từ chập túi (tối) cho tới canh khuya

Sầu này biết để ai chia?

Chim từ qui: chim cuốc (tức đỗ quyên).

Nỏ chộ: (nỏ: không; chộ: thấy, gặp). Nỏ chộ là không thấy.

827. Đôi ta như cóc me tường

Đã chót dan díu thời thương nhau cùng.

828. Đôi ta như con một nhà

Như áo một mắc, như hoa một chùm

Đôi ta như nước một chum

Nước cạn mặc nước, ta đùm lấy nhau.

829. Đôi ta như con một nhà

Như cau một bẹ như cà một cây.

830. Đôi ta như cúc với khuy

Như kim với chỉ, may đi cho rồi.

831. Đôi ta như đá với dao

Năng liếc thời sắc, năng chào thời quen.

832. Đôi ta như điểu đậu trên nhành

Tôi với mình chồng vợ, sao bỏ đành đi ra?

833. Đôi ta như đũa tre non

Khen ai khéo vót như con một nhà

Đôi ta như đũa tre già

Khen ai khéo vót đũa đà nên đôi.

834. Đôi ta như đũa đòng đòng

Như đôi đũa ngọc nằm trong mâm vàng

Bởi vì các chị bàn ngang

Cho nên đũa ngọc mâm vàng xa nhau

Bây giờ ta mới xa nhau

Trước kia ta vẫn têm trầu một cơi.

835. Đôi ta như đũa nòng nòng,

Đẹp duyên nhưng chẳng đẹp lòng mẹ cha.

836. Đôi ta như đ trong kho

Không tề, không tiện, không so cũng bằng.

837. Đôi ta như đũa trong so

Không bắt mà bén, không so mà bằng

Đôi đũa sơn son, gắp hòn tro đỏ

Bỏ vô cơi vàng Đến đây xa xã ngái làng

Ước răng cho được con phượng bắc ngang con rồng.

So: giỏ, ống dùng để cắm đũa.
Ngái: vắng, xa (tiếng địa phương).

838. Đôi ta như đũa trong so

Không bắt mà bén, không so mà đều

Đôi ta đã quyết thì liều

Tỉ như con trẻ thả diều đứt dây.

839. Đôi ta như gậy chống rèm

Vừa đôi thì lấy ai gièm mặc ai.

840. Đôi ta như khóa với chìa

Trọn niềm chung thủy, đừng lìa mới hay

841. Đôi ta như ngọn nhang trần

Không cha không mẹ muôn phần cậy ai?

842. Đôi ta như lúa đòng đòng

Đẹp duyên nhưng chẳng đẹp lòng mẹ cha Đôi ta như chỉ xe ba

Thầy mẹ xe ít đôi ta xe nhiều.

843. Đôi ta như lúa phơi màu

Đẹp duyên thì lấy tham giầu làm chi

844. Đôi ta như lửa mới nhen

Như trăng mới mọc, như đèn mới khêu.

845. Đôi ta như lụa gặp đào

Như kiểng sầu gặp nước, dạ nào chẳng thương.

846. Đôi ta như miếng trầu cau

Giấu thầy giấu mẹ đưa sau bóng đèn.

847. Đôi ta như ngãi Phan Trần

Khi xa ngàn dặm khi gần nên đôi.

848. Đôi ta như nghệ với gừng

Dầu sao đi nữa cũng đừng tiếng chi.

849. Đôi ta như nước một chum

Như hoa một chùm, như đũa một mâm.

850. Đôi ta như quế trong ngăn

Mở ra thơm ngát, băn khoăn dạ sầu

Thương mãi nhớ lâu

Là mùi quế ấy

Bầy ra rõ ràng

Lòng em thương anh

Chân tay yểu điệu

Còn chút mẹ già

Báo hiếu nghĩa thơ

Em tiếc công anh trăm đợi ngàn chờ

Vì ai bẻ khóa lìa tơ cho đành!

851. Đôi ta như rắn liu điu

Nước chảy mặc nước ta dìu lấy nhau.

852. Đôi ta như rắn với rồng

Rắn thưa móng vút nhưng đồng vảy vi.

853 . Đôi ta như ruộng năm sào

Cách bờ ở giữa làm sao cho liền?

Đôi ta như thể đồng tiền

Đồng sấp đồng ngửa, đồng nghiêng, đồng nằm.

854. Đôi ta như thể con bài

Đã quyết thời đánh đừng nài thấp cao.

855. Đôi ta như thể con bài

Đã quyết thì đánh đừng nài thấp cao.

Đôi ta như đá với dao

Năng liếc, năng sắc, năng chào năng quen.

856Đôi ta như thể con ong

Con quấn con quít, con trong con ngoài.

857. Đôi ta như thể con tằm

Cùng ăn một lá, cùng nằm một nong

858. (a) Đôi ta như thể con tằm

Cùng ăn một lá cùng nằm một nong

Đôi ta như thể con ong

Con lớn con bé con trong con ngoài.

(b) Đôi ta như thể đồng tiền

Đồng sấp đồng ngửa đồng nghiêng đồng nằm

Đôi ta như thể con tằm

Con quấn con quít con trong con ngoài

Đôi ta như thể con bài

Chồng đánh vợ kết chẳng sai con nào.

(c) Đôi ta như thể đồng tiền

Đồng sấp đồng ngửa, đồng bên đồng nằm

Đôi ta như thể con tằm

Cùng ăn, cùng ngủ cùng nằm một nong

Đôi ta như thể con ong

Cùng ở một tổ vòng trong vòng ngoài.

(d) Đôi ta như thể con tằm

Cùng ăn một lá, cùng nằm một nong

Đôi ta như thể con ong

Đôi ta thư thể con bài

Chồng đánh, vợ kết, chẳng sai quân nào.

859. Đôi ta như thể Đào Nguyên

Khi vui nước Nhược, khi nhìn non băng

Thâu đêm vui vẻ bóng Hằng

Trọn ngày vui vẻ sính đàng xướng ca

Đào hoa lưu thủy khác xa

Cõi trần gian mấy người là chả chơi

Giai nhân tài tử ở đời

Trai tài, gái sắc vui chơi hội này

Rồng mây mong những một ngày.

Nước Nhược: theo Sơn hải kinh, Nhược thủy là một dòng sông ở cõi cực Tây. Nước ở đó rất yếu, dù nhẹ như một hạt cải cũng không thể nổi trên mặt được. Và theo truyền thuyết nơi đó có tiên ở. Nước Nhược - Non Bồng chỉ cảnh tiên, xứ sở của tiên.

860. Đôi ta như thể đôi chim

Ngày ăn tứ tản, tối tìm cội cây.

861. Đôi ta như thể quân bài

Vừa đánh vừa kết chẳng sai quân nào.

862. Đôi ta như thủy với ngư

Chàng như Dương Lễ, thiếp như Lưu Bình

863.

Như chuông mới đúc như chùa mới xây.

864. Đôi ta như vợ với chồng

Chỉ hiềm một nỗi ông Tơ Hồng chưa xe.

865. Đôi ta phải lòng nhau rồi

Như tằm phải thuốc, như xôi phải vò

Càng ăn, càng chẳng thấy no

Càng nắm càng dẻo, càng vo càng tròn

Chồng đẹp vợ giòn

Con cũng xinh xinh

Ta phải lòng mình

Mình phải lòng ta

Làm thơ mà tạc cây đa giữa đồng.

866. Đôi ta quấn quít tơ vương

Ai cầm dao cắt đôi đường xa nhau

Đôi ta chung một miếng trầu

Kẻ về người ở dạ sầu tương tư.

- Anh về để nhớ để sầu cho ai?

867. Đôi ta thề chắc một lời

Thác thì thôi, chớ sống quyết không rời nhau đâu.

868. Đôi ta thời cứ đôi ta

Những người trăng gió ngồi ra bên ngoài.

869.Đôi ta thương chắc, chú bác trục trặc,cha mẹ không ỳ
Giống như trâu không chạc mũi,biết tắc rì đường mô.

870. Đôi ta thương lén thương thầm

Cha mẹ hay đặng

Mắng la ngọc nát vàng trầm

Anh lo cho đó, chớ anh cam phận đành.

871. Đôi ta thương mãi nhớ lâu

Như sông nhớ nước, như ngành dâu nhớ tằm.

872. Đôi ta tốt khóm giữa đồng

Đôi bên thời núi, giữa sông

Ngân Hà Số em phải lấy chồng xa

Số anh phải lấy vợ nhà mới yên

Các Đằng mượn gió đưa duyên

Đôi ta không hẹn mà nên Tấn Tần .

873. Đôi ta tốt tuổi vừa đôi

Khi đứng, khi ngồi trò chuyện lân la

Yêu nhau mấy khó cũng qua

Mấy gai cũng vượt, mấy xa cũng gần.

874. Đôi ta từ lúc gặp nhau

Tình yêu gắn bó như cau với trầu

Những đêm trăng sáng như thâu

Chỉ mong được bắc nhịp cầu Ngân Giang

Cùng nhau chung gối chung màn

Để đôi ta được phỉ quyền ước ao.

875. Đôi ta vợ cấy chồng cày

Chồng nay sương sớm vợ nay sương chiều

Ta nghèo vui phận ta nghèo

Quản chi sương sớm sương chiều, hỡi anh!

876. Đôi tay cầm con dao vàng

Thác thì chịu thác, quên chàng không quên.

877. Đôi tay cầm đôi dao cau

Chỉ trời vạch đất lấy nhau phen này.

878. Đôi tay cầm đôi ống tơ

Rũ nhau ba mối cũng chờ mối anh.

879. Đôi tay cầm đôi quả bòng

Nâng lên đặt xuống giữa dòng nước trôi

Chả nên đặt sự tái hồi

Để cho bòng lại được trôi tay người.

880. Đôi tay nâng lấy cơi trầu

Miếng trầu không là vợ, miếng cau là chồng.

881. Đôi tay nâng lấy cơi trầu

Nâng lên đặt xuống, đem mời đôi bên

Tôi là con gái Bắc Ninh

Tôi raội tôi liền buôn chanh

Tiếng đồn ngoài phố, trong thành

Chợ Niềm, chợ Nhớn chung quanh phố nhiều

Trai thanh tân, sánh gái mĩ miều

Trai tài, gái sắc, dập dìu xướng ca

Mồng bảy tháng ba

Rủ nhau đi hội chùa

Thầy Vui thì vui vậy, chả tày kết duyên

Anh Hai ơi! giữ lấy nhời nguyền.

882. Đôi tay nâng lấy đồng tiền

Bẻ ba, bẻ bốn thề nguyền lấy nhau.

883. Đôi tay nâng lấy quả bóng

Tung lên ném xuống giữa dòng nước trong.

884. Đôi tay nâng lấy quả bòng

Tung lên ném xuống giữa dòng nước trong.

885. Đôi ta như mạ mới gieo

Như lúa mới cấy còn non đòng đòng

Đêm qua gió lạnh sương lùng

Hỏi người có áo đắp cùng lấy hơi

Thấy áo sao chả thấy người

Như đứng nhà dột, như ngồi chuồng chim

Thương ai nên phải đi tìm

Đôi người có nhớ đưa tin tận nhà.

886. Đôi tôi như mạ mới gieo

Như lúa mới cấy còn non đòng đòng

Đôi tôi như đũa thong dong

Đẹp duyên sao chả đẹp lòng mẹ cha

Dù tôi vào cửa vào nhà

Thầy mẹ có hỏi thì đà làm sao?

887. Đôi tôi quyết lấy đôi người này

Để làm nhà gạch, liệu tay xây tường

Nhà người lắm ảnh phô trương

Treo tranh thủy mạc, bên tường niêm cung

Người đi bỏ nhện chăng mùng

Năm canh bỏ vắng lạnh lùng cả năm.

888. Đôi triếc con đưới con côi

Hai con cùng một kết đôi vợ chồng.

Triếc: con diệc. Đôi triếc: đôi chim diệc tiếng địa phương Bắc Trung Bộ.
Đưới: có lẽ là dưới (dưới đối với trên) tiếng địa phương Bắc Trung Bộ.
côi: trên tiếng địa phương Bắc Trung Bộ.

889. Đồi mô cao bằng đồi danh vọng

Nghĩa mô trọng bằng nghĩa mẹ cha.

890. Đổi đời khăn áo lòng thòng

Đổi răng trắng lại, đổi lòng đen đi.

891. Đổi quần đổi áo thời hay

Đổi chồng đổi vợ xưa nay chẳng lành.

892. Đối địch thì dịch lại đây

Bên thừng bên chão xem dây nào bền
- Nhất bền là dây bồ nâu

Chị còn giật đứt nữa đầu chúng em.

893. Đối địch thì dịch lại đây

Trầu ăn thuốc hút, chiếu mây ta ngồi

Chiếu mây ta chẳng thèm ngồi

Ta bắc ghế đẩu ta ngồi cho cao

Ghế đẩu ta ném xuống ao

Trở về ta lấy võng đào ta đưa.

894. Đội ơn chín chữ cù lao

Sinh thành kể mấy non cao cho bằng

Trời ơi có thấu tình chăng!

Bước sang mười sáu ông trăng gần già.

895. Đôn Thư ăn nói có duyên

Đời nào cũng có hào quyền nổi danh

An Thư ăn nói phong thuần

Những việc tướng tế đỡ đần cùng nhau.

896. Đồn anh đi chợ đã tinh

Những chiều đủ nước chảy quanh đường nào?

897. Đồn anh đi nghề đã tinh

Cá chi dưới nước một mình bốn tên?

898. Đồn anh văn cũng giỏi, võ cũng tài

Cớ sao cửa Thuận An Tây cướp, trấn Bình Đài cờ Tây treo?

Thuận An: một cửa bể cách Huế 12km.
Trấn Bình Đài: tức là đồn Mang Cá ở đông bắc thành Huế là một thành nhỏ chu vi 984m để giữ đường hiểm yếu.

899. Đồn chàng là bậc văn nhân

Ba năm sinh một tháng nhuần là sao?
- Thông thời địa lý cũng vừa

Vì chưng đó thiếu đây thừa nẩy ra.

900. Đồn đây có đôi chim hồng

Thường thường gáy mãi não nùng xót xa.

901. Đồn đây có đôi chim qui

Thường gáy mãi ai đòi đi mất rồi.

902. Đồn đây có gái hát tài

Để tôi đối địch một vài trống canh

Dẫu thua dẫu được cũng đành

Bõ công đèn sách học hành bấy lâu.

903. Đồn đây có gái kén chồng

Trèo non lặn suối cố công tìm vào

Gửi lời hỏi khách động Đào

Cành xuân đem để chốn nào cho ai?

904 Đồn đây có gái má đào

Các Đằng đưa lại, anh hào tới đây

Trước nhờ Nguyệt Lão xe dây

Sắt cầm đưa lại đó đây một nhà.

905. Đồn đây có gái má hồng

Cho nên vượt biển, vượt sông sá gì

Đồn đây có đôi chim qui

Ngày ngày hay hót, ai đuổi đi mất rồi!

906. Đồn đây có nhánh hoa mai

Cho xin một chút họa may nên gần.

907. Đồn đây đãi cát ra vàng

Nghe ai dụ dỗ mà chàng ra đây?

Lầm than cực khổ thế này!

Xúc than, cuốc đất suốt ngày lọ lem.

908. Đồn đây là chốn Đào Nguyên

Trăng thanh gió mát cầm thuyền dạo chơi.

909. Đồn em hay truyện Thúy Kiều

Lại đây mà giảng mấy điều cho minh

Vì đâu Kiều gặp Kim Sinh?

Vì đâu Kiều phải bán mình chuộc cha?

Vì đâu Kiều phải đi xa?

Vì đâu Kiều phải vào nhà lầu xanh?

Hoa trôi bèo dạt đã đành

Vì đâu mắc phải Sở Khanh nói lừa?

Vì đâu kết tóc xe tơ?

Vì đâu Kiều phải lên chùa làm sư?

Vì đâu Kiều gặp họ Từ?

Báo ân báo oán trả thù sạch không?

Vì đâu Kiều bị mất chồng?

Vì đâu Kiều phải xuống sông Tiền Đường?

Bao nhiêu nghĩa thảm, tình thương

Em ơi giảng hết mọi đường anh nghe!
- Em đây thông truyện Thúy Kiều

Em xin giảng hết mọi điều mọi tinh

Chơi xuân Kiều gặp Kim Sinh

Vì thằng hàng tấm, Kiều phải bán mình chuộc cha

Vì ba trăm lạng Kiều phải đi xa

Vì mụ Tú Bà, Kiều mắc lầu xanh

Hoa trôi bèo dạt đã đành

Sơ mưu mắc phải Sở Khanh nói lừa

Vì chàng Thúc kết tóc xe tơ

Vì Hoạn Thư Kiều phải lên chùa làm sư

Ba năm Kiều gặp họ Từ

Báo ân báo oán, trả thù đã xong

Vì lời nói, Kiều phải mất

Vì Hồ Tôn Hiến, Kiều phải xuống sông Tiền Đường

Bao nhiêu nghĩa thảm, tình thương

Em đã giảng hết mọi đường anh nghe.

910. Đồn rằng Án Đổ lắm chè

Tống Sơn lắm mía, chợ Nghè lắm khoai.

Án Đổ: thuộc về huyện Thạch Thành, Thanh Hóa, có chè tươi nổi tiếng.

911. Đồn rằng cá uốn thân cây

Đồn em hay hát, hát hay anh tìm.

913. Đồn rằng: Cổ Định mở hội chợ Nưa

Ông Cống, ông Cử ra lo việc làng

Chợ Nưa là chợ giữa đàng

Quan sang khách trọng cũng thường vãng lai.

914. Đồn rằng chợ Huyện vui thay

Bên đông có miếu bên tây có chùa.

915. Đồn rằng chùa Sỏi lắm Tiên

Bạch Câu lắm cá, Thạch Tuyền lắm quan.

Chùa Sỏi: ở động Vân Hoàng, tỉnh Thanh Hóa. Tương truyền chùa Sỏi lắm tiên, vì gần động Từ Thức, cửa Thần Phù.
Bạch Câu: tên làng ở huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa.
Thạch Tuyền: còn gọi là Thạch Giản, tên làng ở huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa.

916. Đồn rằng kẻ Lạng vui thay

Đi ba bốn ngày kể đã lắm công

Bên dưới có sông, bên trên có chợ

Anh lấy em về làm vợ nên chăng?

Tre già để gốc mọc măng.

917. Đồn rằng kẻ Trọng lắm cau

Kẻ Cát lắm lúa, kẻ Mau lắm tiền.

Kẻ Trọng: làng Phúc Tiền thuộc xã Hoàng Quì, Hoằng Hóa, Thanh Hóa.
Kẻ Cát: làng Cát Xuyên ở xã Hoằng Cát, Hoằng Hóa, Thanh Hóa.
Kẻ Mau: làng Cát Mao ở xã Hoằng Cát, Hoằng Hóa, Thanh Hóa.

918. Đồn rằng ngoài tỉnh Hưng Yên

Có cô con gái trái nhân duyên cô lỡ chồng

Trống cơm ai khéo vỗ nên vông

Một đàn con vịt lặn sông đi tìm

Rạng ngày mai con mắt lim dim

Chân đi thất thểu như chim tha mồi.

919. Đồn rằng: núi Trạn^1 lắm công

Ao Quan lắm cá, đình Trung lắm rồng.

920. Đồn rằng quan tướng có danh

Cưỡi ngựa một mình chẳng phải vịn ai

Ban khen rằng: Ấy mới tài

Ban cho cái áo với hai đồng tiền

Đánh giặc thì chạy vào t

Xông vào trận tiền cởi khố giặc ra

Giặc sợ, giặc chạy về nhà

Trở về gọi mẹ mổ gà khao quân.

921. Đồn rằng sông cái bắc cầu

Anh đi xem hội chùa Dâu mới về.

923. Đồn rằng trong Huế vui thay

Vui thì vui vậy, chẳng tày Trường An

Quân đông có bảy trăm ngàn

Thăng lên mười bốn Giặc thời đã khốn

Ông rút binh về Trống đánh đì đòm

Đạn bắn đì đòm

Cậu về trong Huế cậu ơi

Bỏ quê Nam Định biết đời nào ra.

924. Đồn rằng Văn Điển vui thay

Ngoài phố chợ họp năm ngày một phiên

Tàu qua phố dưới phố trên

Đình thì ở giữa hai bên rặng bàng.

925. Đồn vui sai thú đi thăm

Thú đi, thú ở mười năm chả về

Một là vui thú chả về

Hai là đã trót lời thề cùng ai.

926. Đốn cây ai nỡ dứt chồi

Đạo chồng nghĩa vợ, giận rồi lại thương.

927. Đông Ba, Gia Hội, hai cầu

Có chùa Diệu Đế bốn lầu hai chuông.

Gia Hội: cầu trên sông Hộ Thành (sông Gia Hội) ở góc Đông Nam thành phố Huế, trước năm 1837 gọi là cầu An Hội.
Diệu Đế: chùa ở ấp Xuân Lộc, trong thành Phú Xuân (Huế cũ), xây năm 1844 đời Thiêu Trị.

928. Đông Ba ít đất nhiều nhà

Bồ Đề sinh ngụy đàn bà mọc râu.

929. Đông bắc thì dựa vũng Chùa
Nồm nam dựa Chụt , bốn mùa như ao.

Vũng Chùa: ở ngay Đèo Ngang.

Chụt: hòn đảo gần Đèo Ngang, bè thường đến ẩn nấp khi bị giông bão.

930. Đông ken cho rét quăn da

Thương anh vác cạn thuyền ta nhọc nhằn

931. Đông Thành^2 là mẹ là cha

Đói cơm rách ao thì ra Đông Thành.

Đông Thành: huyện thuộc phủ Diễn Châu, trấn Nghệ An, sau là tỉnh Nghệ An, năm 1837 được tách ra làm hai: Đông Thành và Yên Thành.

932. Đồng ăn đồng gửi cho chồng

Đồng thì lính tráng mỗi đồng mỗi ghê!

Trông anhấy anh về

Quan dài, quan ngắn gửi đi dần dần.

933. Đồng Cống đan rọ, đan sàng

Đang Lại dệt vải, chợ Hàm nhuộm thâm

Trung Lãng thì tráng bánh đa

Ngân Cầu bánh bỏng, Hưng La bánh bèo.

934. (a) Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa

Có nàng Tô Thị có chùa Tam Thanh

Em lên xứ Lạng cùng anh

Tiếc công bác mẹ sinh thành ra em

Tay cầm bầu rượu nắm nem

Mảng vui quên hết lời em dặn dò

Đồng Đăng: thị trấn, huyện lỵ huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn; có sông Đồng Đăng, cách Hà Nội 158km, cách Nam Quan 4 km.
Kỳ lừa: phố, chợ do Thân Nhân Trung lập thời Lê, thuộc huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng  Sơn.
Tô thị: đá trông chồng (hoặc là Vọng Phu). Nàng Tô Thị lấy nhầm em mình làm chồng. Khi người em biết được điều nay, bỏ nhà ra đi, người vợ không biết nguyên nhân của việc chồng bỏ đi, bồng con lên núi ngóng trông chồng lâu ngày hoá đá.

Chùa Tam Thanh: chùa xây trong động Tam Thanh, phía Tây Kỳ Lừa, cách 2km. Tương truyền chùa có ba gian, mỗi gian có tiếng dội nghe khác nhau.

b) Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa

Có nà Tô Thị có chùa Tam Thanh

Ai lên xứ Lạng cùng anh

Tiếc công bác mẹ sinh thành ra em

Tay cầm bầu rượu nắm nem

Mải vui quên hết lời em dặn dò

Gánh vàng đi đổ sông Ngô

Đêm nằm tơ tưởng đi mò sông Tương.

(c) Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa

Có nàng Tô Thị có chùa Tam Thanh

Ai lên xứ Lạng cùng anh

Tiếc công bác mẹ sinh thành ra em

Tay cầm bầu rượu nắm nem

Khi vui quên hết lời em dặn dò

Gánh vàng đi đổ sông Ngô

Đêm nằm tơ tưởng đi mò sông Thương

Vào chùa thắp một tuần hương

Miệng khấn tay vái bốn phương chùa này.

(d) Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa

Có núi Tô Thị có chùa Tam Thanh

Ai lên xứ Lạng cùng anh

Tiếc công bác mẹ sinh thành ra em

Tay cầm bầu rượu nắm nem

Mảng vui quên hết lời em dặn dò

Gánh vàng đi đổ sông Ngô

Đêm nằmưởng đi mò sông Thương

Vào chùa thắp một nắm hương

Miệng khấn tay vái bốn phương chùa này

Em đi tìm bạn anh đây

Bạn thấy em khó bạn nay chẳng chào.

(đ) Thứ nhất thời bầu Chi Lăng

Thứ hai cây khế Đồng Đăng Kỳ Lừa

Đồng Đăng có phố Kì Lừa

Có nàng Tô Thị có chùa Tam Thanh

Em lên xứ Lạng cùng anh

Tiếc công bác mẹ sinh thành ra em

Tay cầm bầu rượu nắm nem

Cơn vui quên mất lời em dặn dò

Gánh vàng đi đổ sông Ngô

Đêm nằm tơ tưởng đi mò sông Thương

Lên chùa thắp một tuần hương

Khấn cùng Trời Bụt, bốn phương chùa này

Tôi đi tìm bạn tôi đây

Bạn rày thấy khổ bạn nay không chào

Chắp tay vái lạy con sào

Nông sâu đã biết, thấp cao đã từng.

935. Đồng hồ còn có khi sai

Chung tình với bậu trước hoài như sau.

936. Đô hồ sai vì bởi sợi dây thiều

Xa anh vì bởi sợi chỉ điều xe lơi

937. Đồng hồ vội trở sang canh

Sá chi một chút duyên lành

Anh than hết tiếng, con bạn đành chẳng trao.

938. Đồng Lầm có vải nâu non

Có hồ cá rộng, có con sông bồi.

Đồng Lầm: là tên nôm làng Kim Liên thuộc quận Đống Đa, trước đây có nghề nhuộm vải nâu nổi tiếng (áo vải Đồng Lầm), có nhiều hồ cá lớn và có một vài lạch đổ vào sông Tô Lịch (nay đã cạn).

939. Đồng nào đồng chẳng có chim

Sao anh vác súng đi tìm non cao
- Tay anh cầm khẩu súng đạn vàng

Lăm le muốn bắn phượng hoàng trên cây.

940. Đồng nào đồng nỏ có chim

Bắt em vác ná đi tìm phương xa.

941. Đồng nát thì về cầu Nôm

Con gái rộng mồm về ở với cha.

942. Đồng tâm son sắt với nhau

Thiếp chưa phụ bạc chàng sao vội vàng?
- Lòng son sắt đá vững vàng

Trăm năm tạc một chữ đồng đến xương.

943. Đồng tiền chiếc đũa phân li

Thiếp đi theo thiếp, chàng đi đường chàng.

944. Đồng tiền không phấn, không hồ

Đồng tiền khéo điểm, khéo tô mặt người.

945. Đồng tiền chinh mua vội mua vàng

Mua phải cá thối mua nàng ngẩn ngơ.

946. Đồng tiền Vạn Lịch anh thích bốn chữ vàng

Công anh dan díu với nàng bấy lâu.

Đồng tiền Vạn Lịch: ở Trung Quốc, có tiền đúc theo niên hiệu vua Vạn Lịch thuộc triều Minh. (Theo GS Đinh Gia Khánh).

948. Đồng tiền xanh, bốn chỉ vàng vàng

Hồi nào thiếp nói với chàng làm sao

Bây giờ nay lộn mai nhào

Làm cho thiên hạ đứng rào cười chê

Em nguyền với anh dầu không đặng chánh thê

Cũng cùng anh chữ kết, dựa kề bên anh.

949. Đồng Trì ăn ốc ăn trai

Yên Mĩ nước ngập mười hai năm ròng.

Đồng Trì: tên làng thuộc xã Tứ Hiệp huyện Thanh Trì, Hà Nội, xưa ở giữa cánh đồng trũng phải sống bằng nghề mò cua bắt ốc.
Yên Mĩ: tên làng, nay là xã Yên Mĩ huyện Thanh Trì, Hà Nội, ở ngoài đê luôn luôn bị ngập lụt vì những vụ nước lớn.

951 Đổng Kim Lân hồi còn nhỏ

Đi bán giỏ nuôi mẹ già

Anh gặp em đây không cửa không nhà

Muốn vô gá nghĩa biết là được không?
- Anh ví vậy còn sai

Em thấy hoài thật quả:

Hễ khi hút đã Như Hành Giả loạn thiên

Đổng Kim Lân: nhân vật trong vở tuồng Sơn Hậu (tương truyền tác giả là Đào Duy Từ) đã cùng Khương Linh Tá và Phàn Diệm chống nghịch thần Tạ Thiên Lăng giúp Thứ hậu và hoàng tử khôi phục cơ nghiệp nước Tề.

Hành Giả: Tôn Hành Giả tức Tề Thiên Đại Thánh, nhân vật trong Tây du ký của Ngô Thừa Ân (1500-1581) (Trung Quốc), phò Đường Tăng đi Tây Trúc lấy kinh.

Gặp buổi hết tiền Như Lưu Huyền chạy giặc

Em có nói một hai lời làm mặt Trương Phi

Hươi “hỏa tim thương” Dường Na Tra xuất trận

Nằm chình chòng như Tôn Tẫn xem thơ

Mắt lim dim như ông Khổng nghiệm binh cơ

Phà hơi khói như Kinh Kha oán khí

Vui thú yên hà toại chí phong lưu.

Lưu Huyền: Lưu Huyền Đức tức Lư Bị, nhân vật trong Tam Quốc chí của La Quán Trung (1330-1400) (Trung Quốc), vua nhà Thục Hán.

Trương Phi: nhân vật trong Tam Quốc chí, anh em kết nghĩa đồng thời là danh tướng của Lưu Bị.
Na Tra: nhân vật trong Tây Du Ký (Trung Hoa).
Tôn Tẫn: nhân vật trong Đông Chu Liệt ốc (Trung Hoa). Tôn Tẫn cùng Bàng Quyên học Quỷ Cốc tiên sinh. Tần Dị quyên phải chặt hai chân. Sau Tần giúp Tề, giết Bàng Quyên để trả thù.

Khổng: Khổng Minh tức Gia Cát Lượng, nhân vật trong Tam Quốc Chí, quân sư của Lưu Huyền Đức.

Kinh Kha: nhân vật trong Đông Chu Liệt Quốc, một tráng sĩ nổi tiếng, làm thích khách giết Tần Thủy Hoàng. Việc không thành, Kinh Kha bị Tần Thủy Hoàng giết. Buổi Thái tử nước Yên tiễn Kinh Kha trên sông Dịch, Kha phả hơi thành khói. Đây là cảnh chia tay nổi tiếng trong văn học.

952. Đống Đa ghi để lại đây
Bên kia Thanh Miếu, bên này Bộc Am.

Đống Đa: tên khu vực phía bắc Khương Thượng nơi nghĩa quân Tây Sơn phá hai mươi vạn quân Thanh, ngày 5 tháng Giêng năm Kỷ Dậu (30 - 1 - 1789), nay thuộc về khu phố Đống Đa, Hà Nội.

Thanh Miếu: ngôi miếu “thờ” vong hồn quân thanh và Sầm Nghi Đống, tên tướng Mãn Thanh bị chết trận, để tranh thủ về ngoại giao với nhà Thanh, nhưng về sau tính chất thờ phụng không còn nữa. Ngày nay, hàng năm vào ngày 5 tết Âm lịch, nhân dân Thủ đô nô nức kéo về khu vực Đống Đa long trọng làm lễ kỷ niệm ngày chiến thắng Đống Đa lịch sử, hoặc gọi là ngày giỗ trận Sơn Tây.

Bộc Am: tức chùa Bộc, ở gần Thanh Miếu thuộc địa phận làng Khương Thượng quận Đống Đa. Đó là ngôi chùa cổ được làm lại sau năm 1789. Trong chùa có ngôi tượng Đức Ông, phía sau có khắc mấy chữ Hán “Bính Ngọ tạo Quang Trung tượng” (năm Bính Ngọ làm tượng Quang Trung) có thể coi như là một bằng chứng của lòng nhân dân kính mộ vị anh hùng dân tộc không dám biểu lộ công khai dưới triều Nguyễn. (Theo tài liệu điều tra tại chỗ) năm Bính Ngọ tức là năm 1846 dương lịch.

953. Động Bích Đào vừa cừa lạ

Hang Bạch Á như má nàng Tiên

Mặn nồng một vẻ thiên nhiên

Đất ta cảnh đẹp càng ngày càng say.

Động bích Đào: còn gọi là động Từ Thức, thuộc xã Nga Thiệu, huyện Nga Sơn tỉnh Thanh Hóa.
Hang Bạch Á: gần động Bích Đào, thuộc xã Nga Thiệu, huyện Nga Sơn tỉnh Thanh Hóa.

954. Động trời biển mới dậy theo

Biển đâu dám động, biển leo trước trời.

955. Đốt đèn thì phải khêu tim

Làm thân con gái mua kim để đời.

Ngửa tay để tấm vàng mười

Quần bô áo vải ai cười mặc ai.

956. Đốt lồng đèn

Xây lồng kiệm

Đi kiện các nơi

Đi chơi các bà

Cây sanh cây đa

Cây cà cây muống

Cây chuộng cây lang

Ngẳng cơm ngẳng cá

Chập chạ đôi phương

Bốn phương nhà trời

Xin mời mụ bóng

Mụ mặc áo

957. Đốt than nướng cá cho vàng

Đem tiền mua rượu cho chàng uống chơi

Phòng khi có khách đến chơi

Cơm ăn, rượu uống cho vui lòng chàng.

958. Đốt than nướng cá cho vàng

Lấy tiền mua rượu cho chàng uống chơi.

959. Đời bây giờ vũ nghệ huyên thuyên

Không ai gióng được ngọn quyền cho thông.

960. Đời cha cho chí đời con

Có muốn so tròn, thời phải so vuông.

961. Đời cha đi hái hoa người

Đời con phải trả nợ đời cho cha.

962. Đời mạt kiếp, sao anh không thấy

Phỉnh phờ anh, nó nói giầu sang

Xui anh vào lính Tây bang

Để cho chúng nó ngủ an trên lầu

Anh ơi phú quí về đâu?

Thân mình khổ cực, bù đầu tóc xơ

Anh mau về lúc bây giờ

Ở nhà cha đợi, mẹ chờ, em trông.

963. Đời mô cơ khổ như ri

Đồng Khánh ở giữa, Hàm Nghi hai đầu.

“Đồng Khánh ở giữa”: tức ở kinh đô Huế nơi giặc Pháp đã chiếm được.
“Hàm Nghi hai đầu”: chỉ những vùng có phong trào Cần Vương: từ Quảng Trị, Quảng Bình ra Bắc, và từ Quảng Nam vào Bình Thuận.

964. Đời nào bánh đúc có xương

Dây tơ hồng có lá, nghĩa đá vàng vỡ tư

Cửa Tam Quan nước cạn bày cừ

Sa Huỳnh khô tắc em mới từ nghĩa anh.

Sa Huỳnh: Cửa sông Trà Bồng thuộc xã Phổ Trạch, huyện Phổ Đức, tỉnh Quãng Ngãi, cách Đà Nẵng 190km về phía Đông Nam.

965. Đời này lắm kẻ nói khoe

Một chuyến xe lửa bao nhiêu ghe cũng không bì.

966. Đời nay nhiều kẻ trọng tiền

Ít người sở dụng sĩ hiền như xưa.

967. Đời người có một gang tay

Ai hay ngủ ngày chỉ được nửa gang.

968. Đời người được mấy gang tay

Sao cô còn đợi ai tày lứa đôi

Năm canh chiếc bóng lẻ loi

Sao chẳng liệu kiếm người làm vui.

969. Đời người sống mấy gang tay

Hơi đâu cặm cụi cả ngày l đêm.

971. Đời vua Thái Tổ Thái Tông

Con bế, con dắt, con bồng, con mang.

Thái Tổ, Thái Tông: chỉ vua Lê Thái Tổ

973. Đời vua Vĩnh Tộ lên ngôi

Cơm nguội đầy nồi trẻ chẳng ăn cho.

Vĩnh Tộ: niên hiệu vua Lê Thánh Tông từ năm 1619 đến 1629.

974. Đời xưa kén những con dòng

Đời nay ấm cật no lòng thì thôi.

975. Đời xưa trả báo còn chầy

Đời nay trả báo một giây nhãn tiền.

976. Đời xưa trả báo còn lâu

Đời nay trả báo bất câu giờ nào.

977. Đợi ai ra ngẩn vào ngơ

Trông ai luống những lòng tơ rối nuồi.

978. Đợi chàng chẳng thấy chàng đâu

Bóng trăng đủng đỉnh ra màu khơi trêu.

979. Đợi chờ ba bốn năm ni

Mất buôn bỏ bán lỡ thì chồng con.

980. Đợi chờ trúc ở với mai

Đợi chờ anh ở với ai chưa chồng.

981. Đợi chờ trúc ở với mai

Đợi chờ ta với, hỡi ai đợi chờ

Vừa đi, vừa đợi, vừa chờ

Đừng đứng mà đợi, kẻ ngờ người nghi.

982. Đợi lâu cá chẳng ăn mồi

Anh móc vào con tôm bạc, con cá lần hồi cũng nắc câu.

983. Đợi lệnh song thân, em phải hết lòng hết da

Sống quyết một lời, anh sẽ cậy mai dong.

984. Đợi ngày hăm ba tháng ba

Dân trại ta vượt Nhị Hà thăm quê

Kinh quán cựu quán đề huề

Hồ Tây cá nhẩy đi về trong mây.

Tương truyền thời nhà Lý có một dũng sĩ họ Hoàng người thôn Lệ Mật (nay là xã Lệ Mật huyện Gia Lâm). Chàng đã có công vớt xác công chúa con vua Lý chết đuối trên sông Thiên Đức tức là sông Đuống và đã từ chối mọi sự ban thưởng rất hậu của vua, chỉ xin phép được đưa những dân người làng mình đến khai khẩn vùng đất còn bỏ hoang ở phía Tây thành Thăng Long lập thành 13 làng, (bấy giờ gọi là trại) nay ở phía Nam đường Hoàng Hoa Thám. Dân 13 trại tự cho là có hai quê hương: kinh quán (quê ở kinh thành) cựu quán, (quê cũ ở Lệ Mật). Hàng năm ngày 23 tháng 3 Âm lịch là ngày kỵ vị thần họ Hoàng dân kinh quán lại về cựu quán làm giỗ với dân làng Lệ Mật. Tương truyền vào ngày này, cá ở Hồ Tây bay về giếng nước trước đình làng.

985. Đờn cầm ai nỡ đứt dây

Gẫm mình vô tội, ai gây oán thù.

985. Đờn cầm ai nỡ đứt dây

Gẫm mình vô tội, ai gây oán thù.

986. Đờn cò lên trục kêu vang

Anh còn thương bạn, bạn khoan có chồng

Muốn cho nhân ngãi đạo đồng

Tôi đây thương bạn, như chồng bạn thương

Chiều nay anh phản bạn hồi hương

Xin em ở lại, đừng vầy dươn nơi nào

Ghe tui tới chợ cắm sào

Nghe em có chốn, muốn nhào xuống sông.

987. Đờn kêu tích tịch tình tang

Ai đem công chúa lên thang mà ngồi.

988. Đờn lưu thủy gảy chơi vài dạo

Rượu hồng đào mới nhậu đôi ba chung

Càng cay càng đắng gan trung

Cây đờn liều bỏ, chén chung quên cầm

Trực nhìn nhớ bạn tri âm

Dẹp đờn cất chén đi tầm người thương

Mịt mù khói tỏa như s

Bơ vơ cảnh cũ biết đường nẻo đâu

Gió đưa càng giục cơn sầu

Chim kêu ngao ngán hà châu một mình.

989. Đu đủ tía, giềng giềng cũng tía

Khoai lang giâm, ngọn mía cũng giâm

Củi kia chen lộn với trầm

Em giữ sao cho khỏi, kẻo lầm, bớ em!

990. Đu Tiên mới dựng năm nay

Cô nào hay hát kì này hát lên

Tháng ba nô nức hội đền

Nhớ ngày giỗ tổ bốn nghìn năm nay

Dạo xem phong cảnh trời mây

Lô, Đà, Tam Đảo cũng quay đầu về

Khắp nơi con cháu ba kì

Kẻ đi cầu phúc, người đi cầu tài

Sở cầu như ý ai ai

Xin rằng nhớ lấy mồng mười tháng ba.

991. Đù cha đứa bảo ta già

Năm nay tám mốt vẫn là trẻ thơ

Tuổi ta còn vẫn đương tơ

Sao mà dám bảo ta giờ già nua.

992. Đua chen thu cúc xuân đào

Lựn lửa hạ, mai chào gió đông.

993. Đua nhau chăm việc cấy cày

Mùa màng phong vận ta rày hưởng chung.

994. Đũa mun bịt bạc anh chê

Đũa tre lau cạnh anh mê nỗi gì.

995. Đũa ngọc sánh với bát vàng

Anh hay ăn thuốc anh sang chơi nhà

Anh sang em nâng điếu ra

Điếu thời bằng bạc xe là đồng đen

Điếu này còn lạ chưa quen

Điếu này sáng tỏ như đèn ba dây

Điếu này hút khói lên mây

Anh xơi một điếu anh say lừ đừ

Người ta say rượu lừ đừ

Sao anh say thuốc cũng như say tình?
- Say huệ, say ngãi, say tình

Nào ai say đắm mà mình phải lo.

996. Đũa tre một chiếc khó cầm

Nằm đêm nghĩ lại, thương thầm bạn xưa.

997. Đũa tre một chiếc khó cầm

Thương nhau phải tính, thương thầm khó thương.

998. Đũa trong so ống lâu ngày chẹt chắc

Tình đã không thương, tình càng thắc mắcơi

Sợ một mai lòng dạ đổi dời

Chàng khoanh tay sợ vợ, thiếp đứng giữa trời kêu ai?

999. Đũa vàng dộng xuống mâm sơn

Đôi ta thương nhớ về cơn hội này.

1000. Đũa vàng dộng xuống mâm sơn

Thấy ai có ngãi, anh thương mặn nồng.

1001. Đũa vàng đầu bịt đầu sơn

Mấy lời bạn nói cảm ơn quá chừng

Đó xa nhân ngãi đó mừng

Đây xa nhân ngãi như gừng xát gan

Ngồi buồn nhớ bạn thở than

Kiểng xanh sao héo hỏi nàng tại ai?

Cá nằm trong chậu sè đuôi

Mình về ở bển cho tôi theo cùng.

1002. (a) Đục cùn đang giữ lấy tông

Cuốc đà long cán còn mong nỗi gì?

(b) Đục cùn phải giữ lấy tông

Đục long, cán gẫy còn mong nỗi gì?

Nhiều người cho rằng câu này ngầm chê Trịnh Sâm bỏ trưởng là Trịnh Tông lập Trịnh Cán (con Đặng Thị Huệ) làm thế tử khiến cơ đồ nhà Trịnh sụp đổ (còn mong nỗi gì).

1003. Đục đến chạm, thì chạm đến khăng

Đòn đánh lí trưởng thì văng cả làng.

1004. Đục nước thời mới béo cò

Trong như giá lọc cò mò vào đâu.

1005. Đục thì cũng nước giữa dòng

Dù trong leo lẻo cũng nước trong đồng chảy ra

1006. Đùng đùng ngừa chạy qua truông

Mảng mê con đĩ luông tuồng bỏ con

1007. Đưa anh hai chữ ra vời

Lấy gió trăng làm bạn, lấy nước trời làm khuây.

1008. Đưa anh ra tới làng Hồ

Em mua trái mít, em vồ trái thơm

Anh về em nỏ dám đưa

Hai hàng châu lệ như mưa tháng mười

Biết bao chừ cho đặng thảnh thơi

Tay tiêm thuốc cống, miệng mời lang quân.

1009. Đưa chàng một bát ngô rang

Đúc nơi mô mà mọc thiếp đốt nhang mời về?
- Đất nào mắng mãi không khô

Mà mưa không ướt, đúc vô mọc liền.

1010. Đưa em cho tới bến đò

Em còn nhỏ dại học trò dỗ em.

1011. Đ cho tới Đông Hồ

Anh mua trái mít, em bồ trái thơm.

1012. Đưa em cho tới rạch Chanh

Muỗi mòng cắn lắm cậy anh đưa về.

1013. Đưa em về cho tới ngoài sân

Phụ mẫu có hỏi nói trong thân đưa về

Từ khi đưa bạn ra về

Một năm mười hai tháng không hề vãng lai.

1014. Đưa lên ta ví cho đồng

Rồi ra ai vợ, ai chồng mặc ai.

1015. Đưa lên ta ví dăm ba

Cho loan biết phượng, cho ta biết mình.

1016. Đưa ta lên ví đôi lời

Kẻo rồi én bắc xa rời nhạn đông.

1017. Đưa ta lên ví đôi lời

Sáo đôi với nhị, nhị đôi với đàn.

1018. Đưa nhau giọt lệ không ngừng

Ngó sông, sông rộng, ngó rừng, rừng cao.

1019. Đưa tay vuốt ngực tình nhơn

Khoan khoan tự vẫn để tôi khuyên đôi lời.

1020. Đưa thư không thấy đưa sang

Hay là đã có phượng hoàng thì thôi

Bây giờ ba chốn bốn nơi

Chàng ở trên ấy, bỏ tôi dưới này.

1021. Đứa nào có tội thời lo

Có tờ ông cống gửi cho thầy đồ.

1022. Đức Thọ gạo trắng nước trong

Ai về Đức Thọ thong dong con người.

Đức Thọ: một huyện thuộc tỉnh Hà Tĩnh.

1023. Đức vua Thành Thái lên ngôi

Cửu châu tứ hải làm tôi một nhà

Đức vua có sắc ban ra

Âm phù dực bảo để mà trung hưng

Phương dân đâu đó nức mừng

Ai ai thì cũng kính dâng một lòng.

Thành Thái: tức Nguyễn Phúc Bửu Lâm (1879 - 1954), thông minh, có óc duy tân, có tinh thần yêu nước; bị Pháp bắt thoái vị, an trí ở Vũng Tàu, sau đó bị đày ở Réunion (châu Phi). Sau Cách mạng Tháng Tám, vua được về nước và sống ở Sài Gòn cho đến lúc qua đời.
Cửu châu tứ hải: chín châu bốn bể.
Âm phù dực bảo: thần linh bảo hộ.

1024. Đừng chê em xấu em đen

Vốn em ở đất đồng quen ba mùa

Tháng tư cấy trộm tua rua

Tháng sáu cấy mùa, tháng chạp cấy chiêm

Một năm ba vụ cấy liền

Còn gì mà phấn, răng đen hỡi chàng!

1025. Đừng chê tôi xấu, tôi già

Tôi đi bán thị mọi bà mọi hôn.

1026. Đừng có chắc lắm ai ơi

Biết đâu thương hải là nơi tang điền

Thương hải tang điền: vốn là câu: “thương hải biến vi tang điền” nghĩa là biển xanh biến thành ruộng dâu, nói về những sự đổi thay lớn trong xã hội và tự nhiên.

1027. Đừng có chết mất thì thôi,

Kìa như cái cói bôi vôi lại về.

1028. Đừng có chết mất thì thôi

Sống thì có lúc no xôi chán chè.

1029. Đừng còn ỷ sắc khoe hương

Dây chìu trên động cũng có khi vương quết trầu.

Dây chìu: dây hoang dại leo trên bụi cây.

1030. Đừng để cho phân rẽ bá tòng

Anh nam em bắc, nói ra xiết nỗi đau lòng

Trời xanh ác nghiệt, má hồng đánh ghen.

1031. Đừng đi đường ấy mà xa

Có về Don Thượng với ta thì về

Don Thượng có sập nằm kề

Có sông tắm mát lại kề gò dâu

Cùng về Don Thượng với nhau

Vui nghề canh cửi, hái dâu chăn tằm.

Don Thượng: tức làng Yên Tôn Thượng, xã Vĩnh Yên, Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa... ƠŒ đây có bãi phù sa mầu mỡ, tươi tốt.

1032. Đừng ham sao tỏ bỏ trăng

Một trăm sao tỏ không bằng trăng lên.

1033. Đừng khôn ngoan chớ vụng về

Đừng cho ai lận, chớ hề lận ai!

1034. Đừng lo cái áo cụt tay

Miễn Trời ngó lại vá may mấy hồi.

1035. Đừng nài lương giáo khác dòng

Vốn đều con cháu Lạc Hồng khi xưa.

1036. Đừng tham nón tốt, dột mưa

Tham con người đẹp mà thưa việc làm.

1037. Đừng tham nhà ngói bức bàn

Nhà tranh quét sạch thanh nhàn thì hơn.

1038. Đừng tham quần hồ áo cánh làm chi

Quần hồ áo cánh có khi ăn mày

Lơ thơ như chúng anh đây

Tuy rằng ráchới, có ngày ăn chơi.

1039. Đừng thấy em bé mà chòng

Ngày sau em lớn phải lòng em ngay

Anh đứng đầu ngõ, anh cắn móng tay

Lấy được gái này đất lở trời long

Tiền thời lấy thúng mà đong

Bạc thời xếp núi chưa mong gái này.

1040. Đừng tin cái bụng đờn bà

Chỉ treo gươm tuệ nó sáng lòa tợ châu.

1041. Đừng về đường ấy cho xa

Đi về Cổ Điển^1 với ta cho gần

Cổ Điển sẳn cầu rửa chân

Có ao tắm mát lại gần giếng khơi

Muốn ăn cơm trắng cá trôi

Thì về Cổ Điển buôn nồi cùng anh

Muốn ăn cơm trắng canh cần

Thì về Cổ Điển sắm cân buôn nồi.

Cổ Điển: tên làng ở huyện Thanh Trì, Hà Nội.

1042. (a) Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông bát ngát

Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, cũng bát ngát mênh mông

Thân em như chẹn lúa đòng đòng

Phất phơ dưới ngọn nắng hồng buổi mai.

(b) Em đứng bên ni đồng

Em ngó bên tê đồng

Em thấy lúa vàng mênh mông bát ngát

Em đứng bên tê đồng

Em ngó bên ni đồng

Em thấy lúa vàng bát ngát mênh mông

Thân em như lúa trĩu bông

Ngả nghiêng dưới ngọn nắng hồng buổi mai.

1043. Đứng bên ni sông cách ba tay sáo

Nghe giọng em hò vắt áo ra đi

Tai nghe thầy mẹ ở nhà bán gả em đi

Bằng ai giơ dao cắt ruột anh đi cho rồi.

1044 . Đứng bên ni sông, lòng trông vời vợi

Qua khỏi sông rồi gặp hội đờn ca

Tử Kì lại gặp Bá Nha

Đờn ơi lên dây cho đúng bực, để sáo hòa đôi

1045. Đứng bên ni sông, ngó bên tê sông, người đông như hội

Bực mình thiếp cũng muốn lội sang sông

Nhưng sợ sông dài hơi ngắn, e không gặp chàng.

1046. Đứng bên ni sông, ngó bên tê sông, thấy đông như hội

Buồn sự tình tôi

Đờn ai lên dây cho đúng bực, để sáo tôi xướng cùng đặng không?

1048. Đứng bên Vĩnh An ngó sang Thủy Ban

Sông dài cát trắng, về thẳng cửa Tùng

Chàng ơi thương lấy thiếp cùng

Gái thuyền quyên lỡ lứa, trai anh hùng lỡ đôi

Vĩnh An; Thủy Ban; Cửa Tùng: các địa điểm thuộc tỉnh Quảng Trị.

1049. Đứng đây quyết đợi một thì

Đợi chàng tất phải có khi gặp chàng.

1050. Đứng gần bên anh đôi chuỗi lên màu

Trách lòng người nghĩa ham giàu bỏ em.

1051. Đứng gần bên em gan nọ phập phồng

Nghiêng tai hỏi nhỏ, nước mắt hồng vội tuôn

Gặp mình giữa đám ruộng vuông

Lời phân chưa hết, nước mắt tuôn theo liền.

1052 . Đứng hòn Chồng trông sang hòn Yến

Lên Tháp Bà, về viếng Sinh Trung

Giang sơn cẩm tú trập trùng

Vì ai sông Nhị núi Nùng phân li.

Hòn Chồng, Hòn Yến, Tháp Bà: đây là những địa điểm thuộc Nha Trang. Hòn Chồng (còn gọi là đá Chồng) ở phía Bắc thành phố, ngoài khơi có Hòn Yến ở phía Đông thành phố và cạnh cầu xóm Bóng có Tháp Bà, thữ thần người Chăm, Pô Ynư Nưgar (còn được gọi là Thiên Y Thánh Mẫu).
Sông Nhị: còn gọi là Nhị Hà (hay Nhĩ Hà): xem chú thích ở B 638
Núi Nùng: khu vực Bách Thảo cũ, thuộc thành phố Hà Nội.

1053. Đứng xa coi thể là tiên

Lại gần nứt niểng như niền cối xay

Niền: cái vành (tiếng địa phương).

1054. Đứng xa hỏi với ông trăng

Duyên chàng nợ thiếp bén chăng hay lìa?

1055. Đứng xa nghe tiếng em hò

Cách sông cũng lội, cách đò cũng qua.

1056. Đứng xa ngỡ hoa thiên lí tây

Vượt hồ sang hái, phải cây muội nồi.

1057. Đứng xa thấy dạng em cười,

Cũng bằng vàng chín vàng mười trao tay.

1058. Đứng xa nghe mái chèo giục thúc

Ghé mắt lại thấy gió giục buồm lay

Chạnh lòng nhớ tới niềm tây

Hỏi người ân cựu có nhớ nghĩa này cho không?

1059. Được bạn thì lại bỏ bè

Được con trâu chậm, lại chê me không cày.

1060. Được bóng ông trăng chớ phụ bóng

Phòng này, phòng nọ chớ quên phòng nào

Mới yêu mà cũ cũng yêu

Mới có mĩ miều cũ có công lênh

Trách anh chàng ăn ở ra dạ làm thinh

Chơi hoa không thẹn với cành hoa ru.

1061. Được buồng này anh khuây buồng nọ

Được ngãi đó anh bỏ ngãi đây

Giả như lạng vàng sa xuống Hồ Tây

Lạng vàng không tiếc mấy, tiếc duyên đó nợ đây chưa thành.

1062. Được chữ tình mà quên chữ hiếu

Được chữ hiếu mà quên liệu chữ tình

Ngọn ngành hai buổi còn xanh

Anh muốn theo con đường tùng bá nhưng sợ còn ngành mẫu đơn.

1063. Được chữ trung mất dùng chữ hiếu

Được chữ tam tùng lỗi đạo mẹ cha.

1064. Được mùa cơm những tám xoan

Đến khi cơ hàn, gié cũng như chiêm.

1065. Được mùa chớ phụ môn khoai

Đến năm Thân, Dậu không ai bạn cùng. a

1066. Được như lời nói anh mừng

Được như lời nói xin đừng nghe ai

Được như lời nói không sai

Tháng giêng đốn gỗ, tháng hai làm nhà

Tháng ba ăn cưới đôi ta

Đẹp duyên đẹp số, mẹ cha vui lòng.

1067. Được như lời nói anh thỏa tấm lòng

Kim thoa với lại khăn hồng trao tay

Được như lời nói hôm nay

Kim thoa với lại tờ mây trao liền.

1068. Được như lời nói em ơi

Anh về giết lợn, đồ xôi, mổ gà

Rượu vò trăm bảy mươi ba

Cau non đếm quả, trầu già đếm trăm

Cưới em đôi hoãn, đôi trằm

Mười chín thước lụa, mười lăm quan tiền

Bạc thời chín nén cho nguyên

Vàng thời vàng khối kết nguyền cho cao.

1069. Được như lời nói không sai

Tháng giêng anh mua gỗ để tháng hai đóng giường

Nói rằng nường ở nhà nường

Hồn bay thấp thoáng trong buồng nhà anh.

10Đường bạn kim duyên ơi!

Mấy tôi hỏi là đường bạn có mấy kia ơi!

Còn không hay đã đủ đôi cả rồi?

Người như hoa nở mùa xuân

Ước gì em được tới gần giàn hoa

Giàn hoa có bóng dãi kề

Người đã yêu đến chớ nề thấp cao

Người như nước đựng chậu đào

Tôi như nhiễu trắng nhấn vào nên chăng!

Nay tôi tưởng đến người, mai tôi nhớ đôi ba người tình duyên

Đường bạn kim duyên ơi!

Mấy tôi hỏi là đường bạn có mấy kia ơi!

Còn không hay đã đủ đôi hữu tình?

1071. Đường cũ anh chớ rấp gai

Để em qua lại làm hai cửa nhà.

1072. Đường dài mới biết ngựa hay

Bây giờ mới rõ con bạn dày trí khôn.

1073. Đường dài ngựa chạy biệt tăm

Người thương có nghĩa trăm năm cũng về

1074. Đường dài ngựa chạy cát bay

Chàng về chốn cũ mấy ngày đến nơi
-

Anh về trên xã một hồi đến nơi.

1075. Đường dài ngựa chạy cát bay

Ngãi nhân thăm thẳm một ngày một xa.

1076. Đường dài ngựa chạy kiều sa

Dây cương đứt đoạn đôi ta thảm sầu.

1077. Đường đi cả lách với lau

Cả tràm với chổi, bỏ nhau răng đành.

1078. Đường đi cát nhỏ cỏ mòn

Mấy lời hưu cựu bậu còn nhớ quên.

Hựu cựu: tốt, xấu, lành, dữ.

1079. Đường đi chín xã sông con

Hỏi thăm ông Hường Hiệu hãy còn hay không.

1080. - Đường đi đất thịt nó trơn như mỡ

Ngồi lại gốc da gió thổi thấu xương

Anh mà đối đặng, em kết ngãi canh thường với anh?

- Chữ thiên trồi đầu ngược
Anh nói được, em phải nhận với anh cái chữ này

Ngặt vì chẳng biết, em khéo đặt bày thì thôi
- Tiếng anh ăn học, biết đọc kinh thơ (thi)

Bắt chợt em hỏi hở cơ

Vậy mà đồn đại thuở giờ

Tưởng là trí tuo ngờ dốt chân

- Hèn chi người nói: “Tối độc phụ nhân tâm”

Dầu cho anh đây có dốt mười phần

Cũng là nhân nghĩa sao em phận cạn lời?
- Nói ra mích bụng, nhịn lại tức hơi

Bởi thấy anh hay nhạo hay cười

Bài khôn em dậy đó, cũng thời như khuyên chồng
- Thuyền quyên hay chữ

Dầu em có chưởi, anh cũng mát lòng

Huống chi em nói em khuyên chồng

Dầu em có mắng giữa đám đông

Anh vẫn đành dạ, chớ không trách phiền.

Chữ thiên trồi đầu ngược: là chữ phu, nghĩa là chồng
Tối độc phụ nhân tâm: lòng dạ đàn bà là độc ác nhất.

1081. Đường đi không tới nửa ngày

Nói về thăm mẹ, hẹn rày hẹn mai.

1082. Đường đi lên lận đận lịu địu

Đường đi xuống liếu diếu ngành dâu

Đôi ta ăn nói đã lâu

Vì ai nên chàng xa thiếp cách mấy câu ân tình

1083. Đường đi lên, thâm thâm dìu dịu

Đường đi xuống, riu ríu hột châu

Nhìn em không dám nhìn

Nhìn rồi thêm thảm thêm sầu bớ em.

1084. Đường đi loanh quanh léo quéo

Đường đi ngoắt ngoéo chân trâu

Em có chồng rồi anh chẳng dám nhìn lâu

Anh nhìn qua một tí để bán sầu mua vui.

1085. Đường đi một ngày có xe tay võng cáng

Đường đi đôi ba tháng có xe điện tàu bay

Cớ chi em biết chốn anh rày

Đường thiên sơn vạn thủy, mấy nghìn ngày cũng tìm đi.

1086. Đường đi những lách cùng lau

Cha mẹ tham giàu, ép uổng duyên con.

1087. Đường đi những lách cùng lau

Cha mẹ tham giàu ép uổng duyên con

Duyên sao cắc cớ hỡi duyên!

Cầm gương gương tối, cầm vàng vàng phai.

1088. Đường đi những suối cùng khe

Sao người chả bắc cây tre làm cầu?

Cầu nào đưa rể đón dâu?

Để ta đi lại cùng nhau một nhà.

1089. Đường đi quanh quất ruột dê

Chim kêu, vượn hú dựa kề bên non.

1090. Đường đi trên chợ dưới đò

Trong đồn ngoài điếm chẳng cho thông hành

Chẳng cho em bén duyên anh.

1091. Đường đi trên suối dưới đầm

Sao anh chả bắc cây trâm làm cầu

Kể ta đi lại đã lâu.

1092. Đường di xa trạm ngái cung

Quyết dìu cho đặng anh hùng về quê.

1993. Đường đời cách trở non sông

Mẹ già đầu bạc, em còn thơ ngây

Giang sơn gánh lấy một mình

Có hay chăng tá tấm tình em đây.

1094. Đường kẻ Khoai vừa thanh vừa mát

Sông kẻ Khoai san sát thuyền bè

Lấy chồng Vận. Lãng làm chi?

Dặm trường thân gái sớm đi tối về.

Kẻ Khoai: làng Lạc Đô thuộc xã Thiệu Đô, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa.
Vận: làng Vận Qui, thuộc huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa.
Lãng: làng Nguyệt Lãng, thuộc huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa.

1095. Đường không đi sao biết

Chuông không đánh sao kêu

Nghe lời anh nói bao nh

Khiến lòng thắc thẻo trăm chiều xót đau.

1096. Đường lên Mường Lễ bao xa

Trăm bảy mươi thác, trăm ba mươi ghềnh.

Mường Lễ: Lai Châu.

1097. Đường lên xứ Lạng bao xa

Cách một cái núi với ba quãng đồng

Ai ơi đứng lại mà trông:

Kìa núi Thành Lạng, kìa sông Tam Cờ

Anh chớ em lắm bạn mà ngờ

Bụng em vẫn trắng như tờ giấy phong.

1098. Đường mô vui bằng đường Thượng Tứ

Cảnh mô đẹp bằng cảnh núi Ngự, sông Hương?

Ví dầu lòng thầy mẹ không thương

Tấm thân anh đây như cây khô chết đứng giữa chặng đường đợi em

Đường Thượng Tứ: thuộc thành phố Huế.

1099. Đường này anh vẫn đi qua

Đôi bên đường cái là hoa em trồng

Hoa thơm ngát, hoa lại thơm lừng

Anh đã có vợ, anh đừng hái hoa

Nữa mà tan cửa nát nhà

Đánh con đánh vợ vì h trồng.

1100. Đường này em vẫn đi qua

Sao anh bứt nhị hái hoa cho đành.

1101. Đường quan đá đổ đá lát

Cầu xây trong cát ngoài vôi

Nào khi anh đứng em ngồi

Đất mòn cỏ dẽ, mồ hôi đang còn

1102. Đường quan và rộng và dài

Mặc lòng ông Kí, ông cai đi về.

1103. Đường rồng khéo đắp vững vàng

Để anh đi lại với nàng cho quen.

1104. Đường Sài Gòn cây cao bóng mát

Đường Chợ Lớn hột cát nhỏ dễ đi.

1105. Đường tàu nước chảy hai mương

Cha ghẻ mẹ ruột khổ trăm đường em ơi!

1106. Đường trường cách trở nước non

Mẹ già đầu bạc thiếp còn xuân xanh.

1107. Đường trường cách trở nước non

Mẹ già đầu bạc thiếp còn xuân xanh

Giang sơn thiếp gánh một mình

Có hay chàng tỏ tâm tình thiếp chăng?

Trời ơi, có thấu tình chăng

Một ngày đằng đẵng xem bằng ba thu!

Ruột tằm bối rối vò tơ

Gan vàng sao khéo thờ ơ dạ vàng.

1108. Đường trường cát nóng truông xa

Ngãi chưa thành ngãi, công đà trượng công.

1109. Đường trường nước chảy như reo

Thương em chẳng ngại mái chèo ngược xuôi.

1110. Đường về Đông Việt loanh quanh

Đồng xanh làng đẹp như tranh họa đồ

Chiều về chim hót líu lo

Từng đoàn trẻ nhỏ hát nô trong làng.

Đồng Việt: ở xã Quảng Đông, Quảng Xương, Thanh Hóa.

1111. Đường về Kiếp Bạc bao xa?

Đường về Kiếp Bạc có cây đa bồ đề

Có yêu anh cắp nón ra về

Giàu ăn khó chịu, chớ hề hở hang.

Kiếp Bạc: một địa danh thuộc tỉnh Hải Hưng.

1112. Đường về xứ Bắc còn xa

Có về Kẻ Sỏi với ta thì về Kẻ Sỏi là đất thú quê

Chung quanh thì luỹ, tứ vi thì đồng.

111. Đường về xứ Lạng mù xa

Ai về Hà Nội với ta cho gần

Ví dù mệt mỏi đau chân

Thì ta mua dép chín lần cho đi

1114. Đường về xứ Lạng mù xa

Có về Hà Nội với ta thì về

Đường thủy thì tiện thuyền bè

Đường bộ cứ bến Bồ Đề mà sang.

Bồ Đề: tên nôm làng Phú Viên nay thuộc xã Bồ Đề huyện Gia Lâm, Hà Nội.

1115. (a) Đường vô xứ Nghệ quanh quanh

Non xanh nước biếc như tranh họa đồ

Ai vô xứ Nghệ thì vô...

(b) Đường vô xứ Nghệ quanh quanh

Đường ra Hà Nội như tranh vẽ rồng

Đường vô xứ Nghệ quanh quanh

Non xanh nước biếc như tranh họa đồ

Ai vô xứ Nghệ thì vô.

(c) Đường vô xứ Nghệ quanh quanh

Non xanh nước biếc như tranh họa đồ.

(d) Đường vô xứ Huế quanh quanh

Non xanh nước biếc như tranh họa đồ.

1116. Đường xa đi có một mình

Nào ai có thấu đến tình tôi chăng?

Áo xếp nguyên, xếp để trong nhà

Khăn hồng người đội phất phơ trên đầu

Yêu nhau thì giữ lấy màu

Răng đen rưng rức, tóc đầu xanh xanh

Tai nghe lời nói hữu tình

Chim lồng khôn thể cất mình bay cao

Ngồi rồi trách phận má đào

1117. Đường xa đi gấp lại gần

Mẹ đi lấy vợ Thành Thần cho tôi.

1118. Đường xa hộp bạc khay vàng

Nên hư thiếp ở trong làng mần thuê.

1119. Đường xa mượn ngựa mà đi

Có tình có nghĩa luận chi xa đàng..

1120. Đường xa nhân ngãi nào xa

Đi đâu anh cũng ghé nhà

Trước thăm phụ mẫu, sau là thăm em.

1121. Đường xa ơi hỡi đường xa

Đem sầu tới bỏ cho ta mà về.

1122. Đường xa thì thật là xa

Mượn mình làm mối cho ta một người

Một người mười tám đôi m

Một người vừa đẹp vừa tươi như mình.

1123. Đường xa tôi mới tới đây

Xem chăng chưa tỏ, nhìn mây chưa tường

Có câu: kiến hữu tắc nhường

Tới đây phải kính, phải nhường các huynh

Dời chân ra chốn lê đình

Để xem người bạn cựu có nhớ mình hay không?

Kiến hữu tắc nhường: gặp bạn thì nhường bạn.

1124. Đường xa xa lắm ai ơi

Nước non nghìn dặm, bể trời mênh mông

Đi qua muôn chợ vạn rừng

Thuyền con một chiếc vẫy vùng bể khơi...

1125. Đứt dây nên gỗ mới chìm

Bởi anh ở bạc, em tìm nơi xa.

1126. Đứt gióng anh phải tạm choàng,

Lờ duyên anh phải tạm nàng có con.

1127. Đứt tay một chút còn đau

Huống chi nhân nghĩa lìa sao cho đành.