Tuyển Tập Raymond Carver

Mục Lục

Thông tin ebook

Chúng tôi nói gì khi bàn về tình yêu

Điều tốt lành nho nhỏ

Đời Ba Tôi

Gọi đến nếu mình cần tôi

Họ không phải chồng em

Kẻ phá hoại

Láng giềng

Mồi lửa

Những Giấc Mơ

Sợi lông

Thánh đường

Thông tin ebook

Tên truyện : Tuyển Tập Raymond Carver

Dịch giả : Dương Tường, Lê Huy Bắc, Trương Củng, Lâm Vũ Thao

Nguồn : http://vnthuquan.net

Convert : Bùi Xuân Huy (santseiya_TVE)

Ngày hoàn thành : 03/03/2007

Chúng tôi nói gì khi bàn về tình yêu

Bạn tôi, Mel McGinnis, đang nói. Mel McGinnis là bác sĩ khoa tim và điều đó đôi khi cho anh quyền được diễn giảng.
Bốn chúng tôi ngồi quanh bàn bếp nhà anh, uống rượu “gin”, từ khung cửa sổ lớn đằng sau bồn rửa bát đĩa, ánh sáng ùa vào tràn ngập gian bếp. Có Mel là vợ mới lần thứ hai của anh, Teresa - bọn tôi gọi là Terri, Laura, vợ tôi và tôi.
Dạo ấy, chúng tôi ở Albuquerque. Nhưng quê bọn tôi đều ở nơi khác.
Trên bàn có một xô đá. Rượu “gin” và tônic được chuyền quanh từ người nọ sang người kia. Chẳng biết thế nào mà câu chuyện lại chuyển qua đề tài tình yêu. Mel cho rằng tình yêu chân chính phải bắt nguồn từ tâm linh. Anh nói anh đã ở một chủng viện năm năm trước khi theo học trường y. Anh nói, đến giờ nhìn lại, anh vẫn coi thời kỳ ấy là những năm quan trọng nhất trong đời anh.
Terri nói, người đàn ông sống với cô trước khi cô lấy Mel yêu cô đến độ y đã suýt giết cô.
Terri nói: “Một đêm, anh ta đánh tôi, túm hai mắt cá chân tôi lôi sềnh sệch quanh phòng khách. Anh ta cứ luôn miệng “tao yêu mày, tao yêu mày, đồ đĩ. Anh ta tiếp tục kéo tôi quanh phòng khách. Đầu tôi liên tục va vào mọi thứ.” Terri nhìn quanh bàn. “Các người nghĩ sao về cái thứ tình yêu như vậy?”
Cô là một phụ nữ mảnh người nhỏ xương, với khuôn mặt xinh xắn, mắt đen và tóc nâu xõa xuống sau lưng. Cô thích đeo vòng ngọc lam và hoa tai dài toòng teng.
“Trời, đừng có ngớ ngẩn, cái đó không phải là tình yêu, em thừa biết thế,” Mel nói. “Tôi không biết các bạn gọi đó là gì, song tôi dám chắc các bạn không thể gọi đó là tình yêu.” “Anh muốn nói gì thì nói, nhưng em biết chắc đó là tình yêu mà,” Terri nói. “Anh có thể cảm thấy nó điên rồ, nhưng dù sao nó vẫn là chân thật. Mỗi người một khác, Mel ạ. Cố nhiên, đôi khi anh ta có thể hành động điên rồ, em công nhận. Nhưng anh ta yêu em. Có thể là theo cách riêng của anh ta, song đúng là anh ta yêu em thật. Trong tất cả những cái đó, vẫn có tình yêu, Mel ạ. Anh đừng có phủ nhận.”
Mel thở dài. Anh cầm ly quay về phía Laura và tôi. “Hắn đã dọa giết tôi,” Mel nói. Anh đã cạn ly và với tay lấy chai gin. “Terri là người lãng mạn. Terri thuộc trường phái “hãy-nện-em-để-chứng-tỏ-tình-yêu”. Cưng à, đừng có lườm thế”. Mel với tay qua bàn và vuốt má Terri. Anh nhoẻn miệng cười với cô.
“Bây giờ anh ấy muốn làm lành đấy,” Terri nói.
“Làm lành cái gì?” Mel nói. “Có gì mà phải làm lành? Tôi biết rành những điều mình biết. Có thế thôi.”
“Loanh quanh thế nào mà chúng mình lại lái sang chuyện này nhỉ?” Terri nói. Cô nâng ly lên uống. “Mel lúc nào cũng nghĩ đến chuyện tình yêu”, cô nói, “phải thế không cưng?” Cô mỉm cười và tôi bèn nghĩ, chắc đến đây là chấm dứt.
“Anh dứt khoát không thể gọi hành vi của Ed là tình yêu được. Anh chỉ nói có thế thôi mà, cưng,” Mel nói. “Còn các cậu nghĩ thế nào?” Mel quay sang Laura và tôi. “Các cậu có cho đó là tình yêu không?”
“Cậu hỏi nhầm người rồi,” tôi nói. “Thậm chí mình không hề quen biết anh ta. Mình chỉ loáng thoáng nghe nhắc đến tên anh ta thôi. Mình mù tịt. Cũng phải biết cụ thể mới có ý kiến được. Nhưng theo mình hiểu thì cậu cho rằng tình yêu phải tuyệt đối”.
Mel nói: “Phải, thứ tình yêu mình đang nói đến là tình yêu tuyệt đối. Mà yêu cách đó thì không có chuyện định giết nhau”.
Laura nói: “Tôi không biết gì về Ed, cũng chẳng biết gì về tình cảnh lúc bấy giờ. Nhưng không ai có quyền phán xử tình cảnh của người khác”.
Tôi chạm nhẹ vào mu bàn tay Laura. Nàng thoáng mỉm cười với tôi. Tôi nhấc bàn tay Laura lên. Bàn tay ấm, móng đánh màu, trau chuốt hoàn hảo... Tôi riết năm ngón tay quanh cổ tay tròn trĩnh của nàng.
“Khi tôi bỏ đi, anh ấy đã uống thuốc bả chuột”, Terri nói, hai bàn tay riết chặt hai cánh tay. “Họ đưa anh ấy đến bệnh viện ở Santa Fe. Dạo ấy bọn tôi ở mạn này, cách thành phố chừng mười dặm. Anh ấy được cứu sống. Nhưng hậu quả là lợi anh ấy bị loét hết, có nghĩa là tuột khỏi răng. Thành thử răng anh ta chìa ra như nanh thú. Lạy Chúa”, Terri nói. Cô đợi một lát rồi buông tay và nâng ly lên.
“Con người ta có thể làm mọi điều kỳ quái!” Laura nói.
“Bây giờ hắn ta đã ra rìa”, Mel nói. “Hắn ta chết rồi.”
Mel đưa đĩa chanh cho tôi. Tôi lấy một miếng vắt vào ly của mình và dùng ngón tay khuấy những cục đá...
“Tình trạng càng ngày càng tệ,” Terri kể tiếp. “Anh ta tự bắn một phát vào miệng. Nhưng cả cú này nữa, anh ta cũng làm hỏng bét. Tội nghiệp Ed”, Terri vừa nói vừa lắc đầu.
“Tội nghiệp quái gì”, Mel nói. “Hắn ta thật nguy hiểm”.
Mel bốn mươi lăm tuổi. Người cao, tóc xoăn mềm. Mặt và hai cánh tay ngăm ngăm do chơi quần vợt. Những lúc tỉnh táo không uống rượu, từng cử chỉ, từng động tác của anh đều rất thận trọng, rất chính xác.
“Dù sao anh ta cũng đã yêu em thật. Mel, hãy thừa nhận với em điều đó”, Terri nói. “Em chỉ yêu cầu có thế thôi, không hơn. Anh ấy không yêu em theo cách của anh. Em không nói vậy. Nhưng anh ấy có yêu em. Anh có thể thừa nhận điều đó được không?”
“Cô bảo anh ta làm hỏng bét nghĩa là thế nào?” Tôi hỏi.
Laura chống cùi chỏ trên bàn ngả người về đằng trước, cầm chặt ly rượu của mình bằng cả hai tay. Nàng đưa mắt từ Mel sang Terri và chờ đợi với một vẻ ngỡ ngàng lồ lộ trên gương mặt, như thể kinh ngạc không hiểu nổi làm sao những điều như vậy lại có thể xảy đến với những thân hữu của mình.
“Anh ta làm hỏng bét cuộc tự sát như thế nào?” Tôi hỏi.
“Để tôi kể đầu đuôi cho các bạn nghe”, Mel nói. “Hắn ta lấy khẩu súng lục 22 hắn mua ra dọa Terri và tôi. Ồ, tôi nói thật đấy, thằng cha bao giờ cũng dọa dẫm. Bọn tôi những ngày ấy sống chui lủi như những kẻ lẩn trốn vậy. Thậm chí chính tôi cũng phải mua một khẩu súng. Các bạn có tin không, một thằng cha như tôi đây? Nhưng mà thật thế đấy. Tôi mua một khẩu súng để tự vệ và luôn để trong ngăn đựng găng tay trên xe. Đôi khi tôi phải ra khỏi nhà vào lúc nửa đêm. Để đến bệnh viện mà, các bạn biết đấy. Hồi đó Terri và tôi chưa cưới, mụ vợ trước của tôi được quyền sử dụng ngôi nhà và nuôi bọn trẻ, còn Terri và tôi ở căn hộ này. Đôi khi, như tôi vừa nói, nửa đêm có điện thoại gọi, thế là tôi phải đến bệnh viện vào lúc hai, ba giờ sáng. Ngoài khu đậu xe tối thui, tôi sợ toát mồ hôi ngay cả trước lúc mò tới được xe mình. Biết đâu hắn lại chả từ bụi rậm hoặc từ sau một chiếc xe nào đó xông ra nổ súng. Các bạn nên nhớ là thằng cha điên khùng thật sự. Hắn có thể làm cả một trái bom hoặc giở bất cứ trò gì. Hắn thường gọi đến sở tôi vào bất kỳ giờ nào, nhắn là cần nói chuyện với tôi, và khi tôi gọi lại, hắn liền bảo: “Đồ chó đẻ, mày đến ngày tận số rồi!” Đại loại như vậy. Thú thật là tôi sởn da gà”.
“Em vẫn thấy tội nghiệp anh ấy”, Terri nói.

"Nghe như một cơn ác mộng”, Laura nói. “Nhưng đích xác thì điều gì đã xảy ra khi anh ta tự bắn vào miệng?”
Laura làm nghề thư ký pháp lý. Hai chúng tôi gặp nhau với tư cách đồng nghiệp. Quyến luyến nhau lúc nào không biết. Nàng ba lăm, kém tôi ba tuổi. Không những yêu nhau, hai chúng tôi còn rất tâm đầu ý hợp như đôi bạn tri kỷ. Laura là người dễ gần.
“Điều gì đã xảy ra?” Laura hỏi.
Mel nói: ”Hắn ta tự bắn vào miệng trong phòng riêng. Có người nghe thấy tiếng nổ, liền đi báo người quản lý nhà. Họ dùng chìa khóa đặc biệt mở cửa vào phòng, thấy rõ sự tình và gọi xe cấp cứu. Tình cờ thế nào tôi lại có mặt ở bệnh viện khi họ mang hắn ta đến trong tình trạng thoi thóp nhưng vô phương cứu chữa. Hắn ta sống thêm được ba ngày. Đầu hắn trương lên gấp đôi cái đầu bình thường. Tôi chưa từng thấy một cái gì giống như vậy, và tôi hy vọng sẽ không bao giờ lại thấy một cái gì tương tự. Khi biết tin, Terri muốn vào thăm và ngồi bên hắn. Hai chúng tôi đã cãi nhau về chuyện ấy. Tôi nghĩ Terri không nên thấy hắn ta trong tình trạng như vậy. Phải, tôi nghĩ là không nên tí nào, đến bây giờ tôi vẫn nghĩ vậy”.
“Thế cãi nhau ai thắng?” Laura hỏi.
“Em đã ở trong phòng bệnh khi anh ấy hấp hối”, Terri nói. “Anh ấy không tỉnh lại lần nào. Nhưng em ngồi bên giường anh ấy suốt. Anh ấy còn có ai nữa đâu”.
“Hắn là người nguy hiểm”, Mel vẫn khăng khăng. “Nếu em muốn gọi cái đó là tình yêu thì tùy em thôi”.
“Đó là tình yêu”, Terri nói. “Đành rằng dưới con mắt người ta thì nó có bất bình thường thật. Nhưng anh ấy tự nguyện chết vì tình yêu ấy. Và quả là anh ấy đã chết vì nó”.
“Dứt khoát không đời nào anh gọi đó là tình yêu”, Mel nói. “Tôi muốn nói là không ai biết chắc được tại sao hắn lại làm thế. Tôi đã thấy hàng lô cuộc tự sát, và tôi có thể nói là chẳng ai biết được lý do tại sao”.
Mel đặt hai tay ra sau gáy và ngả ghế ra sau. “Tôi không quan tâm đến thứ tình yêu ấy”, anh nói. ”Nếu các người gọi đó là tình yêu thì đấy tôi xin nhường”.
Terri kể: ”Dạo ấy, bọn em sợ nhá. Thậm chí Mel đã thảo một di chúc và viết thư cho ông anh trai cựu binh Mũ Nồi Xanh, dặn dò nơi tìm văn bản đó nếu có chuyện gì xảy đến với anh”.
Terri uống một hớp rồi nói tiếp: “Nhưng Mel nói đúng - bọn em đã sống lẩn sống lút: bọn em sợ mà. Mel sợ lắm, có phải không, cưng? Có hôm em đã phải gọi cảnh sát, nhưng họ chẳng giúp gì được. Họ bảo họ không thể can thiệp nếu Ed không có hành động gì cụ thể”, Terri nói.
Cô rót nốt những giọt rượu gin cuối cùng vào ly mình và khua khua cái chai rỗng. Mel đứng dậy khỏi bàn, ra tủ buypphê lấy xuống một chai khác.
“Riêng tôi và Nick, chúng tôi biết thế nào là tình yêu”, Laura tuyên bố. “Tôi muốn nói là giữa hai chúng tôi”. Nàng khẽ hích đầu gối vào đầu gối tôi. “Bây giờ đến lượt anh nói gì đi chứ”, nàng quay về phía tôi mỉm cười.
Thay cho câu trả lời, tôi cầm lấy tay Laura đưa lên môi hôn ra kiểu phường tuồng. Tất cả cười ồ.
“Bọn mình may mắn”, tôi nói.
“Thôi đi các người”, Terri nói. “Các người làm tôi phát ớn. Các người còn đang ngây ngất trong tuần trăng mật. Hãy đợi đấy. Các người đã ở với nhau bao lâu rồi? Cuộc sống chung kéo dài được bao lâu rồi? Một năm? Hơn một năm?”
“Sắp được một năm rưỡi”, Laura mỉm cười, đỏ mặt.
“A thế”, Terri nói. “Đợi một lát nhé”.
Cô cầm ly lên nhìn thẳng vào mắt Laura.
“Em chỉ đùa tí thôi mà”, Terri nói.
Mel mở chai gin và đi quanh bàn rót rượu vào các ly.
“Này các bạn”, anh nói, “ta hãy nâng cốc. Mình đề nghị nâng cốc chúc cho tình yêu. Tình yêu chân chính”.
Chúng tôi chạm cốc.
“Chúc cho tình yêu”, chúng tôi nói.
Bên ngoài, trong sân sau, một con chó bắt đầu sủa. Những chiếc lá dương vèo qua cửa sổ, chạm vào ô kính. Nắng chiều lọt vào phòng như một hiện diện của ánh sáng bao la, quảng đại và thoải mái. Tưởng như chúng tôi đang ở một nơi nào huyền diệu. Chúng tôi lại nâng cốc và mỉm cười với nhau như những đứa trẻ vừa đi đến nhất trí với nhau về một điều cấm kỵ.

"Mình sẽ nói cho các bạn nghe thế nào là tình yêu chân chính”, Mel nói. “Có nghĩa, mình sẽ đưa ra một thí dụ điển hình. Sau đó các bạn sẽ tự rút ra kết luận”. Anh rót thêm gin vào cốc của mình, bỏ thêm một cục đá và một lát chanh. Chúng tôi nhấm nháp từng hụm nhỏ, đợi. Laura và tôi lại cụng đầu gối. Tôi đặt tay lên đùi ấm của nàng và cứ để thế.
“Có đứa nào trong bọn ta thật sự biết gì về tình yêu?” Mel nói. “Mình thấy bọn ta chỉ mới võ vẽ trong lĩnh vực này. Chúng mình nói chúng mình yêu nhau và đúng là thế, mình không nghi ngờ gì về điều đó. Mình yêu Terri và Terri yêu mình, và hai bạn cũng thế. Các cậu biết mình đang nói về loại tình yêu nào. Tình yêu vật thể, cái niềm xung động nó đẩy ta đến với một con người đặc biệt, cũng như tình yêu mà ta cảm thấy đối với bản thể của con người ấy, căn cốt của người ấy, có thể nói thế. Tình yêu xác thịt và... ờ, thì cứ gọi là tình yêu tình cảm, những gắn bó hàng ngày đối với người kia.
Nhưng đôi khi mình thấy thật khó giải thích điều này: hẳn là mình đã từng yêu người vợ trước của mình. Nhưng mà đúng thế, mình biết. Cho nên mình nghĩ là mình cũng giống như Terri trong quan hệ với Ed”. Mel ngừng lại ngẫm nghĩ rồi lại nói tiếp: “Đã có một thời mình nghĩ mình yêu người vợ trước của mình hơn cả bản thân cuộc sống. Nhưng bây giờ thì mình ghét cay ghét đắng cô ta. Thật vậy. Các cậu giải thích điều đó như thế nào? Cái gì đã xảy đến với tình yêu ấy? Đó chính là điều mình muốn biết. Giá có ai mách cho mình hay! Rồi lại còn trường hợp của Ed nữa. Ôkê, thì ta hãy quay lại trường hợp của Ed. Anh ta yêu Terri đến nỗi định giết cô ấy và rồi cuối cùng tự giết mình”. Mel dừng lại và ực một tợp rượu. “Hai bạn đã chung sống với nhau mười tám tháng và vẫn yêu nhau. Điều đó lộ rõ trên từng nét mặt ngời ngời của các bạn. Nhưng mỗi bạn đều đã từng yêu người khác trước khi gặp nhau.
Cả hai đều đã từng kết hôn, cũng như chúng tôi. Và thậm chí trước nữa, có khi các bạn đã yêu người khác cũng nên. Terri và mình đã sống chung năm năm, chính thức thành vợ chồng được bốn năm. Và điều kinh khủng - phải, kinh khủng nhưng mặt khác lại tốt, có thể nói là ân sủng cứu rỗi nữa – là nếu như, phỉ thui, một trong hai chúng tôi có mệnh hệ nào – xin lỗi về lời nói gở - phải, nếu như ngày mai có chuyện gì xảy đến với một trong hai chúng tôi, thì người kia chắc sẽ đau buồn mất một thời gian, mình nghĩ thế, nhưng rồi người còn sống sẽ lại chơi nhởn, lại yêu đương và chẳng bao lâu sẽ lại cặp với một người khác. Và tất cả những cái đó, tất cả những gì liên quan đến thứ tình yêu chúng ta đang bàn sẽ chỉ còn là ký ức. Có khi thậm chí cũng chẳng còn trong ký ức nữa kia. Mình nói có trật không? Mình có lạc đề không? Mình muốn các cậu uốn nắn cho mình nếu mình nói trật. Mình muốn biết đích xác. Bởi vì mình chẳng biết gì hết, và mình là người đầu tiên thừa nhận điều đó”.
“Lạy Chúa, Mel!” Terri nói. Cô với tay nắm lấy cổ tay chồng. “Anh say đấy ư? Cưng? Anh có say không đấy?”
“Anh chỉ bàn chuyện thôi mà, cưng”, Mel nói. “Được chứ? Có cần gì phải say mới nói ra những điều mình nghĩ. Đây chỉ là một cuộc bàn luận thôi, phải không?” Anh nhìn thẳng vào mắt Terri.
“Anh yêu, em đâu có ý phê phán”, Terri nói.
Cô nhấc ly lên.
“Hôm nay anh không trực”, Mel nói. “Anh xin nhắc em điều đó. Anh không trực”.
“Mel, tất cả chúng tôi đều yêu anh”, Laura nói.
Mel nhìn Laura. Anh nhìn như thể không nhận ra nàng, như thể nàng không phải là người đàn bà anh vẫn biết.
“Mình cũng yêu cậu, Laura”, Mel nói. “Cả cậu nữa, Nick. Các cậu hiểu không? Các cậu là bạn cánh hẩu của chúng mình mà”.
Anh nhấc ly lên.
Mel nói: “Mình sẽ kể cho các cậu nghe một câu chuyện. Đúng ra mình muốn chứng minh một điểm. Chuyện này xảy ra cách đây mấy tháng, nhưng hiện vẫn còn tiếp diễn. Nghe chuyện này, chúng ta ắt phải xấu hổ vì đã nói nhăng nhít như thế này khi bàn về tình yêu, cứ như là biết rành lắm”.

“Thôi đi,” Terri nói. “Đừng có nói như người say nếu anh không say”.

“Chí ít một lần trong đời, en hãy im đi”, Mel nói rất điềm tĩnh. “Em hãy làm ơn im đi một phút cho anh nhờ, được không? Vậy nhé, có một cặp vợ chồng già bị tai nạn xe hơi trên xa lộ. Một thằng nhãi đâm vào xe họ nát tươm và chẳng có ai giúp họ trong cơn nguy kịch”.

Terri nhìn chúng tôi rồi lại đưa mắt về phía Mel. Cô có vẻ lo sợ, nhưng có lẽ chữ ấy hơi quá.

Mel chuyền chai rượu quanh bàn.

“Đêm đó là phiên trực của tôi”, Mel nói. “Bấy giờ vào quãng tháng năm hay tháng sáu gì đó. Terri và tôi vừa ngồi vào bàn ăn tối thì bệnh viện gọi. Đó là về vụ tai nạn trên xa lộ. Thằng nhỏ say mèm lao chiếc xe tải nhỏ của cha nó vào chiếc xe cắm trại của đôi vợ chồng già. Hai ông bà vào quãng bảy lăm bảy sáu gì đó. Thằng nhỏ - độ mười tám mười chín gì đó - chết trước khi đến bệnh viện. Bị tay lái đánh giập xương ức. Đôi vợ chồng già thì còn sống, nhưng chỉ thoi thóp thôi, các cậu hiểu không. Họ lãnh đủ: gẫy xương nhiều chỗ, chấn thương nội tạng, xuất huyết, tụ huyết, những vết rách toạc, chẳng thiếu thứ gì. Và cả hai ông bà đều bị chấn thưong sọ não. Tình trạng họ hết sức nguy kịch, lại thêm tuổi già nữa. Bà lão có khi còn nặng hơn chồng. Ngoài những thương tích khác, bà còn bị giập lá lách, vỡ nát cả hai xương bánh chè. Mà đấy là họ đã thắt dây lưng an toàn cẩn thận, nhờ đó còn sống sót, chí ít là cho đến nay”.

“Thưa quý vị”, Terri nói, “đây là đoạn quảng cáo An Toàn Giao Thông do người phát ngôn của Hội đồng quốc gia, bác sĩ Melvin R. McGinnis, thực hiện”. Terri cười rũ. “Mel, đôi khi anh hơi quá lố đấy. Nhưng mà em yêu anh, cưng à”, cô nói.

“Miu con, anh yêu em”, Mel nói.

Anh cúi người trên bàn và Terri cũng ngả mình về phía anh. Họ hôn nhau.

“Terri nói đúng”, Mel nói sau khi ngồi trở lại. “Phải cài dây lưng an toàn chứ. Nhưng quả thật tình trạng hai ông bà già ấy đến là gay. Khi mình đến thì thằng nhỏ đã chết, như mình vừa kể. Nó được đặt trong một góc trên một chiếc cáng có bánh xe đẩy. Mình xem qua đôi vợ chồng già và bảo nữ y tá phòng cấp cứu gọi một bác sĩ chuyên khoa thần kinh, một chuyên gia chỉnh hình và hai bác sĩ phẫu thuật đến ngay lập tức”.

Anh uống một ngụm rồi tiếp: “Mình sẽ cố nói cho ngắn gọn. Thế là bọn mình đưa hai ông bà lên phòng mổ và làm việc như điên gần suốt đêm. Hai con người này có sinh lực dự trữ dồi dào đến mức khó tin. Họa hoằn mới gặp một trường hợp như vậy. Thế, chúng tôi làm tất cả những gì có thể làm, và đến gần sáng chúng tôi đem lại cho họ một cơ may 50/50 qua khỏi, có lẽ ít hơn đối với bà vợ. Vậy là đến sáng hôm sau họ vẫn còn sống. Chúng tôi bèn chuyển họ sang khu chăm sóc đặc biệt, ở đó cả hai ráng sức điều trị trong suốt hai tuần, mỗi ngày một khá hơn về mọi mặt. Do vậy, chúng tôi chuyển họ về cùng phòng”.

Mel ngừng nói rồi đột ngột chuyển đề tài. “Thôi, uống nốt cái thứ rượu gin rẻ tiền này rồi ta đi ăn tối. Được không? Terri và tôi biết một chỗ mới. Chúng ta sẽ đến đấy, đến cái nơi bọn mình mới phát hiện. Nhưng trước hết phải thanh toán cái thứ rượu gin chết tiệt này đi đã”.

Terri nói: “Thực ra bọn này cũng chưa ăn ở đấy. Nhưng xem ra có vẻ oách. Nhìn từ bên ngoài, hiểu không...”

“Mình thích đánh chén”, Mel nói. “Nếu phải làm lại từ đầu, mình sẽ làm đầu bếp, các cậu ạ. Phải không, Terri?” Mel nói.

Anh vừa cười vừa lấy ngón tay khuấy viên đá trong ly của mình.

“Terri biết đấy”, Mel nói. “Terri có thể làm chứng. Nhưng mình xin được ngỏ một điều này nữa. Nếu mình có thể trở lại sống một cuộc đời khác, vào một thời khác và trong một điều kiện khác thì các bạn có biết mình muốn được là gì không? Một hiệp sĩ. Mặc trên mình cả bộ áo giáp thì an toàn xiết bao. Trước thời thuốc súng và các loại súng được phát minh, cánh hiệp sĩ chả phải sợ gì cả”.

“Mel ước được cưỡi ngựa và cầm giáo”, Terri nói.

“Và đi đâu cũng mang theo một chiếc khăn quàng phụ nữ”, Laura nói.

“Hoặc chính một phụ nữ”, Mel nói.

“Rõ xấu hổ chửa!” Laura nói.

Terri nói: “Giả dụ anh đầu thai trở lại thành nông nô. Vào thời ấy, nông nô chẳng có gì béo bở”.

“Nông nô thì có bao giờ béo bở”, Mel nói. “Nhưng anh nghĩ, ngay cả hiệp sĩ cũng phải phải làm sư hầu cho một ai đó. Có phải sự đời là như thế không? Có nghĩa bất kỳ ai cũng phải làm sư hầu cho một người nào khác. Đúng không, Terri? Song điều anh thích ở các hiệp sĩ - ngoài các mỹ nương của họ - là cái bộ áo giáp ấy, em biết không, chẳng dễ gỉ đả thương được họ. Thời ấy làm gì có xe hơi. Cũng chẳng có những thằng nhóc say mèm lao xe bừa vào mình”.

“Chư hầu”, Terri nói.

“Cái gì?” Mel nói.

“Chư hầu”, Terri nói. “Người ta gọi là chư hầu, chứ không phải sư hầu”.

“Chư hầu với sư hầu thì khác quái gì nhau”, Mel nói. “Dù sao em cũng hiểu anh định nói gì. Phải, tôi dốt chữ. Tôi chỉ học nghề của tôi. Tôi là một bác sĩ mổ tim, rành vậy, song tôi chỉ là một cha thợ máy. Tôi thục vào, tôi khoắng loạn lên, rồi tôi vá víu. Cục cứt!” Mel nói.

“Đức khiêm tốn chả hợp với anh đâu”, Terri nói.

“Cậu ta chỉ là một cha đồ tể quèn”, tôi nói. “Nhưng này Mel, đôi khi họ muốn chết ngột trong bộ áo giáp ấy. Thậm chí họ còn lên cơn đau tim nếu nóng quá, và họ quá mệt, quá kiệt sức. Mình đọc thấy ở đâu đó là có khi họ ngã ngựa không đứng dậy nổi vì quá mệt với cả mớ áo giáp ấy trên mình. Đôi khi họ còn bị ngựa của chính mình giẫm lên nữa”.

“Thật kinh khủng”, Mel nói. “Thật là một điều kinh khủng, Nick ạ. Chắc là họ cứ nằm đấy đợi ai đến xả họ ra làm thịt xiên nướng”.

“Đợi một sư hầu nào khác”, Terri nói.

“Đúng thế”, Mel nói. “Một chư hầu nào đó sẽ đi qua và, vì tình thương yêu cao cả hoặc vì bất cứ mục tiêu phấn đấu nào của họ thời ấy, hóa kiếp cho gã con hoang nọ bằng một mũi giáo”.

“Giống như mục tiêu phấn đấu của chúng ta bây giờ,” Terri nói.

Laura nói: “Chả có gì thay đổi cả”.

Má Laura vẫn đỏ ửng, mắt sáng long lanh. Nàng nâng ly rượu lên môi.

Mel tự rót cho mình ly nữa. Anh nhìn kỹ nhãn rượu như đang nghiên cứu một dãy con số. Rồi chậm rãi đặt chai rượu xuống bàn và chậm rãi với tay lấy lon nước tonic.

“Còn đôi vợ chồng già ra sao?” Laura nói. “Anh không kể nốt câu chuyện bỏ dở”.

Laura loay hoay mãi không châm được điếu thuốc lá. Diêm cứ tắt hoài.

Ánh nắng lọt vào căn phòng lúc này đã khác đi, nhạt hơn. Nhưng lá cây bên ngoài cửa sổ vẫn lấp lánh. Tôi ngắm những hình chúng phóng chiếu trên các ô kính và trên mặt foocmica tủ buypphê. Dĩ nhiên chúng cũng thay đổi.

“Hai ông bà già ra sao?” Tôi nói.

“Càng lớn tuổi càng hiểu biết thêm”, Terri nói.

Mel lừ mắt nhìn cô.

Terri nói: “Anh cứ kể tiếp đi. Em chỉ đùa thôi mà. Rồi sao nữa?”

“Terri, đôi khi em thật...” Mel nói.

“Thôi em xin, Mel”, Terri nói. “Đừng có nghiêm nghị suốt ngày thế. Anh không biết đùa sao?”

“Có cái gì đáng cười đùa cơ chứ?” Mel nói.

Tay cầm ly rượu, anh trừng trừng nhìn vợ.

“Rồi sao nữa?” Laura nói.

Mel nhìn Laura đăm đăm. Anh nói: “Laura này, nếu tôi không có Terri và nếu tôi không yêu Terri đến thế và nếu Nick không phải là thằng bạn tốt nhất của tôi thì chắc tôi đã mê tít cô rồi. Phải, chắc tôi đã cuỗm cô đi rồi, cưng ạ”, anh nói.

“Kể nốt câu chuyện của anh đi. Rồi chúng ta sẽ đến chỗ tiệm ăn mới, ôkê?” Terri nói.

“Ôkê”, Mel nói. “Đến đâu rồi nhỉ?” Anh nhìn trân trân xuống bàn rồi bắt đầu kể tiếp.

“Ngày nào tôi cũng ghé thăm hai ông bà, có ngày hai lần nếu tiện đường trong khi đi thăm những bệnh nhân khác. Cả hai đều phải bó bột, quấn băng suốt từ đầu đến chân. Giống như trong xinê ấy. Thật vậy, hệt như trong phim. Chỉ chừa những lỗ nhỏ để hở mắt, mũi, mồm. Bà vợ còn phải treo chân lên nữa chứ. Chà, ông chồng bị suy sụp tinh thần một thời gian dài. Kể cả sau khi biết là vợ mình có khả năng qua khỏi, ông vẫn rất rầu rĩ. Tuy nhiên, ấy không phải là tất cả. Có lần tôi ghé tai vào cái lỗ thông với miệng ông, ông liền bảo thực ra không phải tại vụ tai nạn mà chính là vì nỗi ông không thể nhìn thấy bà qua hai cái lỗ nhỏ ngang tầm mắt. Ông nói đó chính là điều khiến ông khổ não đến thế. Các người có thể tưởng tượng được không? Tôi đang nói với các người rằng trái tim ông ta tan nát vì nỗi không thể quay cái đầu chết tiệt đặng nhìn thấy bà vợ chết tiệt của mình”.

Mel nhìn quanh bàn và lắc đầu như để nhấn mạnh điều sắp nói.

“Tôi muốn nói: lão Khốt có thể chết vì nỗi không thể nhìn được mụ Khốt”.

Cả bọn chúng tôi nhìn Mel.

“Các người có hiểu tôi nói gì không?” Mel nói.

Có lẽ đến lúc đó bọn tôi đều đã hơi say. Tôi nhớ là nhìn mọi thứ đã thấy nhòe nhòe. Ánh sáng đã rút khỏi căn phòng qua cửa sổ nơi nó lọt vào. Tuy nhiên, chẳng ai buồn nhúc nhắc để đứng lên bật ngọn đèn điện trên đầu.

“Nghe này”, Mel nói. “Ta làm nốt chỗ rượu gin chết tiệt này đi. Còn đủ một tuần nữa cho tất cả đấy. Xong rồi đi ăn. Chúng mình sẽ đến tiệm ăn mới”.

“Anh ấy xìu rồi”, Terri nói. “Mel, sao anh không uống một viên thuốc đi?”

Mel lắc đầu: “Anh đã uống mọi thứ trên đời”.

“Tất cả chúng ta thỉnh thoảng đều cần một viên thuốc”, tôi nói.

“Có những người mới sinh ra đã cần thuốc”, Terri nói.

Cô lấy ngón tay di di một vết gì trên bàn rồi ngừng lại.

“Có lẽ tôi phải nói chuyện điện thoại với bọn nhóc nhà tôi”, Mel nói. “Mọi người không phiền chứ? Tôi sẽ gọi cho các con tôi đây”, anh nói.

Terri nói: “Ngộ nhỡ Marjorie trả lời máy thì sao? Anh chị đã nghe bọn này nói chuyện về Marjorie rồi, phải không? Anh yêu, em biết là anh không muốn nói chuyện với Marjorie mà. Điều đó chỉ làm cho anh thêm phiền não thôi”.

“Tôi không muốn nói chuyện với Marjorie”, Mel nói. “Nhưng tôi muốn nói chuyện với các con tôi”.

“Không có ngày nào mà Mel không nói là anh cầu sao cho chị ta lấy một người chồng mới. Hoặc là chết quách đi”, Terri nói. “Chị ta làm bọn tôi khánh kiệt. Mel bảo, chị ta không tái giá cốt là để trêu gan Mel. Chị ta có một gã bồ cùng ở luôn với chị ta và lũ trẻ, thành thử Mel phải nuôi cả bồ của chị ta nữa”.

“Mụ ấy dị ứng với ong”, Mel nói. “Nếu tôi không cầu cho mụ tái giá thì tôi cầu cho mụ bị một đàn ong đốt đến chết”.

“Nói thế mà không biết xấu hổ”, Laura nói.

“Vvvè-vvvè”, Mel xòe những ngón tay giả làm ong kêu vè vè tấn công vào cổ họng Terri. Rồi buông thõng cả hai tay xuống thở dài.

“Mụ ta thật hiểm độc”, Mel nói. “Đôi khi tôi đã toan đóng giả một tay nuôi ong để đến đó. Các cậu biết cái loại mũ có mạng bảo vệ mặt với đôi găng to tướng, cái áo bông chần chứ? Tôi sẽ gõ cửa và thả một bầy ong vào nhà. Nhưng dĩ nhiên, trước hết tôi phải biết chắc là bọn trẻ không có nhà đã”.

Anh vắt chân chữ ngũ. Dường như anh phải mất một lúc mới làm được động tác đó. Rồi anh thả cả hai chân xuống sàn, ngả người về phía trước, chống cùi chỏ lên bàn, hai tay đỡ cằm.

“Xét cho cùng, có lẽ tôi cũng chẳng nên gọi bọn nhóc làm gì. Xem ra đó cũng chẳng phải là một ý gì hay ho lắm. Có lẽ ta nên đi ăn thôi. Các bạn nghĩ thế nào?”

“Mình thấy nghe được đấy”, tôi nói. ”Ăn hay không ăn. Hoặc tiếp tục uống. Mình sẵn sàng lao ra trong hoàng hôn”.
“Anh nói thế nghĩa là thế nào, anh yêu?” Laura nói.
“Nghĩa là thế”, tôi nói. “Nghĩa là anh sẵn sàng tiếp tục. Có thế thôi”.
“Thế thì chính em cũng sẵn sàng ăn chút gì”, Laura nói. “Em có cảm giác như cả đời chưa bao giờ đói thế này. Có cái gì nhấm nháp được không?”
“Để em dọn ra chút phó mát và bíchquy”, Terri nói.
Nhưng rồi Terri vẫn ngồi nguyên đó, không đứng dậy lấy bất cứ cái gì.
Mel úp ly xuống, rượu tràn ra bàn.
“Hết cả gin rồi”, anh tuyên bố.
Terri nói: ”Giờ thì sao?”
Tôi có thể nghe thấy tiếng tim mình đập. Tôi có thể nghe thấy tiếng tim mọi người đập. Tôi có thể nghe thấy cái tiếng-động-nhân-sinh phát ra từ mấy đứa chúng tôi ngồi đấy, ngồi nguyên không ai động đậy, ngay cả khi căn phòng chìm vào bóng tối.

Dương Tường dịch

Điều tốt lành nho nhỏ

Chiều thứ bảy, chị đánh xe đến hiệu bánh tại trung tâm thương nghiệp. Sau khi xem hình mẫu các loại bánh trong một cái kẹp hồ sơ, chị đặt làm một chiếc bánh sôcôla, loại mà con chị thích. Chị chọn chiếc bánh có đắp hình con tàu vũ trụ trên bệ phóng, dưới bầu trời lác đác sao trắng và một hành tinh đắp bằng kem đỏ ở góc bên kia. Tên cháu bé, Scotty, sẽ đắp bằng kem màu xanh ở ngay dưới hành tinh ấy. Người làm bánh, trạc tuổi trung niên, có cái cổ to bè, chỉ lắng nghe, không nói gì khi chị bảo: thứ hai tới cháu tròn tám tuổi. Người làm bánh đeo tạp dề trắng trông như thể chiếc áo bờ lu. Sợi dây đeo vòng ra sau lưng ở dưới cánh tay rồi được kéo buộc chặt ra phía trước, dưới cái bụng phệ. Trong khi nghe chị nói, ông chùi chùi tay vào tạp dề, nhìn mấy tấm hình mẫu, để mặc chị dặn dò thoải mái. Ông vừa đến xưởng và sẽ ở lại đó suốt đêm để nướng bánh, ông chẳng việc gì phải vội.
Chị nói tên mình là Ann Weiss, và đọc số điện thoại cho người làm bánh. Chiếc bánh sẽ được lấy ra khỏi lò vào sáng thứ hai; từ khi đó đến chiều, hãy còn nhiều thời gian để chuẩn bị tiệc cho chú bé. Người làm bánh chẳng vồn vã lắm. Giữa họ không có sự đồng cảm, chỉ nói với nhau vài lời nhằm trao đổi những thông tin cần thiết. Ông làm chị khó chịu; chị thích không khí ấy. Trong khi ông cầm cây bút chì, cúi người trên quầy, chị quan sát nét mặt thô vụng của ông và thầm hỏi không biết trong đời liệu ông có còn biết gì khác ngoài việc nướng bánh. Chị ba mươi tuổi, đã làm mẹ, và dường như với chị, bất cứ ai, nhất là vào độ tuổi của người làm bánh này - trạc tuổi bố chị - hẳn đã có nhiều chú nhóc, và bọn nhóc hẳn từng trải qua những phút giây hạnh phúc đặc biệt trước những chiếc bánh và những lần sinh nhật. Chúng hẳn luôn có cùng tâm trạng ấy, chị nghĩ. Nhưng ông ta lành lạnh với chị - không thô lỗ mà chỉ dửng dưng. Chị từ bỏ ý định bắt chuyện với ông ta. Chị nhìn sâu vào sau xưởng bánh và thấy một chiếc bàn gỗ thô, dài, có nhiều chiếc khay nhôm chất đống ở một đầu; bên cạnh bàn là chiếc thùng sắt đầy ắp những cái khuôn rỗng. Có một cái lò khổng lồ. Radio đang chơi một giai điệu của miền quê phía Tây.
Người làm bánh ghi các thông tin lên tấm thẻ đặt hàng đặc biệt rồi đóng chiếc kẹp đựng hình mẫu bánh. Ông nhìn chị nói: “Sáng thứ hai”. Chị cám ơn rồi lái xe về.
Sáng thứ hai, đứa trẻ sinh nhật cùng một chú nhóc nữa đi đến trường. Chúng chuyền tay nhau túi khoai tây rán. Cậu bé sinh nhật đang cố đoán xem bạn sẽ tặng món quà gì cho mình nhân dịp sinh nhật vào chiều hôm ấy. Không để ý, cậu bé sinh nhật bước ra khỏi lề đường tại chỗ hai con phố giao nhau và ngay lập tức bị một chiếc ô tô húc ngã. Cậu ngã nghiêng người, đầu nằm trong rãnh nước còn chân thò ra ngoài đường. Mắt cậu nhắm nghiền, nhưng chân vẫn đạp đạp như thể đang cố vượt lên một vật nào đó. Bạn cậu thả rơi túi khoai tây và khóc. Chiếc xe chạy thêm khoảng ba mươi mét rồi dừng lại giữa đường. Từ ghế tài xế, một người đàn ông nhìn lại. Ông ta đợi cho đến khi cậu bé lảo đảo đứng lên. Cậu bé hơi loạng choạng. Trông cậu hơi đờ đẫn, nhưng không sao. Người lái xe sang số rồi lái đi.
Cậu bé sinh nhật không khóc, nhưng cũng không mở miệng. Cậu không trả lời khi đứa bạn hỏi cậu có hề gì không khi bị xe tông. Cậu đi về nhà, còn bạn tiếp tục đến trường. Nhưng khi cậu bé sinh nhật về đến nhà và đang kể cho mẹ nghe chuyện bị xe húc - chị ngồi cạnh con trên ghế sofa, giữ tay con trong lòng và hỏi, “Scotty cưng, con có chắc mình chẳng hề gì không?” rồi nghĩ dầu sao mình cũng nên gọi bác sĩ – thì bất thình lình, cậu duỗi người trên ghế, mắt nhắm chặt và rũ người ra. Lúc không thể lay gọi con tỉnh lại, chị chạy đến bên điện thoại gọi tới văn phòng của chồng. Howard bảo chị bình tĩnh, bình tĩnh; rồi anh gọi xe cứu thương đón con, còn mình thì đến thẳng bệnh viện.
Dĩ nhiên, tiệc sinh nhật bị hủy bỏ. Cậu bé nằm viện do bị chấn động nhẹ và phải chịu đựng cú sốc. Cậu nôn, phổi sung dịch, phải hút chiều hôm ấy. Bây giờ, dường như cậu đang chìm vào giấc ngủ thật sâu - đấy không phải là trạng thái hôn mê, không phải hôn mê, bác sĩ Francis nhấn mạnh, khi ông thấy nỗi lo sợ trong mắt cha mẹ đứa trẻ. Mười một giờ đêm hôm đó, lúc cậu bé dường như đang nằm nghỉ dễ chịu sau nhiều lần chụp X quang và những xét nghiệm khác, chỉ cần chờ cậu thức giấc hồi tỉnh, Howard rời bệnh viện. Anh cùng Ann đã ở bệnh viện với con suốt cả chiều hôm ấy, anh sẽ về nhà một lát để tắm và thay quần áo. “Một tiếng nữa anh quay lại”, anh nói. Chị gật đầu. “Anh về đi”, chị đáp. “Em sẽ ở đây”. Anh hôn lên trán chị, hai người nắm tay nhau. Chị ngồi xuống chiếc ghế đặt cạnh giường, nhìn cậu bé. Chị đợi con tỉnh lại và bình yên. Khi ấy chị bắt đầu cảm thấy dễ chịu. Rời bệnh viện, Howard đánh xe về nhà. Anh lái rất nhanh trên những con đường tối đen, ẩm ướt, rồi giật mình giảm tốc độ. Mãi đến giờ, cuộc sống của anh bình lặng trôi, kể cả các ước nguyện - trường đại học, hôn nhân, thêm nhiều năm ở trường đại học để kiếm mảnh bằng kinh doanh cao hơn, thành viên cấp dưới của một công ty đầu tư. Làm cha. Anh hạnh phúc và từ bấy đến nay, anh may mắn – anh biết điều đó. Ba mẹ anh vẫn còn sống, các anh chị đều ổn định, bạn bè thời đại học đã đi làm và đã khẳng định được chỗ đứng. Cho đến nay, những bất hạnh chưa chạm đến anh; thế lực ấy, anh biết, nó vẫn tồn tại và có thể bám riết hoặc đánh gục bất kỳ ai nếu vận may đã rời bỏ y, nếu mọi thứ đột nhiên không còn nguyên trật tự như trước. Anh giảm tốc độ và đỗ xe lại. Chân trái của anh bắt đầu run. Anh ngồi trong xe một lát, cố xoay xở với tình huống thực tại bằng một cách hợp lý. Scotty bị xe tông và đang nằm viện, song con sẽ chẳng hề gì. Howard nhắm mắt rồi đưa tay vuốt mặt. Anh ra khỏi xe, bước lên phía cửa trước. Trong nhà, chó đang sủa. Điện thoại vẫn tiếp tục reo khi anh mở cửa và lần mò bật điện. Anh không nên rời bệnh viện, lẽ ra anh không nên. “Xúi quẩy thật!” anh nói. Anh nhấc ống nghe rồi nói, “Anh vừa mới về đến cửa thôi!”
“Có cái bánh ở đây, chưa thấy ai đến nhận”, giọng ở đầu dây đáp.
“Ông bảo gì kia?” Howard hỏi.
“Một chiếc bánh”, giọng ấy trả lời. “Chiếc bánh mười sáu đô la”.
Howard áp chặt ống nghe vào tai, cố hiểu. “Tôi chẳng biết bánh trái nào hết”, anh nói. “Lạy Chúa, ông đang nói gì vậy?”
“Đừng trêu tôi nữa”, giọng ấy đáp.
Howard cúp máy. Anh vào bếp, rót một ít whisky. Anh gọi đến bệnh viện. Nhưng tình trạng cậu bé vẫn như cũ, cậu đang ngủ và chẳng có gì tiến triển. Trong khi đợi nước chảy đầy bồn tắm, Howard bôi xà phòng cạo râu. Nhưng ngay khi anh vừa duỗi người trong bồn, nhắm mắt thì chuông điện thoại lại reo. Anh nhổm người dậy, chộp khăn tắm chạy vội vào nhà, lẩm bẩm: “Ngốc thật, ngốc thật”, vì mình đã rời bệnh viện. Song khi nhấc ống nghe và hét: “Hello!”, anh không nhận được tín hiệu. Người gọi đã dập máy.
Quá nửa đêm một chút, anh trở lại bệnh viện. Ann vẫn ngồi trên chiếc ghế cạnh giường. Chị ngước nhìn Howard rồi nhìn lại cậu bé. Mắt cậu vẫn nhắm, đầu vẫn quấn băng. Hơi thở cậu nhẹ và đều đặn. Trên chiếc giá ở đầu giường, chai glucose đang nối ống dẫn xuống cánh tay cậu bé.
“Con sao rồi?” Howard nói. “Sao lại thế này?” anh chỉ tay vào chai glucose và ống dẫn.
“Bác sĩ Francis yêu cầu”, chị nói. “Cần chất dinh dưỡng để giữ cho cơ thể khỏi suy sụp. Sao con lại không tỉnh dậy hả Howard? Em chẳng hiểu liệu con có khỏe không”.
Howard đặt tay lên phía sau đầu chị. Anh luồn mấy ngón tay vào mái tóc. “Con sẽ khỏe. Lát nữa nó sẽ tỉnh. Bác sĩ Francis biết rõ điều ấy”.
Lát sau, anh nói: “Có lẽ em nên về nhà nghỉ một lát. Anh sẽ ở lại đây. Có điều chớ có bực mình với cái gã cứ gọi điện thoại dai dẳng. Đừng bận tâm tới gã”. “Ai gọi vậy?” chị hỏi.
“Anh không rõ, chắc là thằng cha nào đó chẳng có việc gì để làm ngoài việc ngồi bấm máy lung tung. Thôi, em về đi”.
Chị lắc đầu. “Không”, chị nói. “Em khỏe”.
“Nào”, anh bảo. “Về nghỉ một lát rồi sáng mai đến thay anh. Chẳng có gì hệ trọng đâu. Bác sĩ Francis nói gì nhỉ? Ông ấy đã bảo Scotty sẽ bình phục. Chúng mình đừng nên quá lo lắng. Bây giờ con đang ngủ, thế thôi”.
Một cô y tá mở cửa. Cô gật đầu chào khi bước đến cạnh giường. Cô nâng cánh tay trái cậu bé ra khỏi chăn, đặt đầu mấy ngón tay lên tìm mạch ở cổ tay cậu bé rồi nhìn đồng hồ. Lát sau, cô đặt cánh tay vào lại trong chăn, đi về phía chân giường, viết gì đó lên tấm bảng đính vào giường.
“Cháu ra sao?” Anh hỏi. Bàn tay Howard đè nặng lên vai chị. Chị cảm nhận được mấy ngón tay đang bấu xuống.
“Cháu ổn định”, cô y tá đáp. Rồi cô nói, “Bác sĩ sẽ lại đến ngay đấy. Ông ấy vừa mới đến và sẽ đi khám một lượt ngay bây giờ”.
“Tôi đang bảo cô ấy nên về nhà nghỉ một chốc”, Howard nói. “Sau khi bác sĩ đến khám”.
“Chị có thể về”, cô y tá nói. “Tôi nghĩ nếu hai anh chị cảm thấy mệt thì cứ về nhà nghỉ, không sao đâu”. Cô y tá người Bắc Âu, tóc vàng hoe. Cách phát âm của cô vẫn mang chất thổ ngữ.
“Chúng tôi sẽ chờ lời kết luận của bác sĩ”, Ann nói. “Tôi muốn trao đổi đôi điều với ông ấy. Tôi không an tâm khi con cứ ngủ mãi như thế này. Tôi không tin đấy là dấu hiệu tốt.”. Chị đưa tay che mặt rồi gục đầu xuống một lát. Howard nắm chặt vai chị, bàn tay lần lên cổ, mấy ngón tay bóp nhẹ những múi cơ ở đó.
”Vài phút nữa bác sĩ Francis sẽ đến đây”, cô y tá nói rồi ra khỏi phòng. Howard chăm chú nhìn con trai, một lát lồng ngực nhỏ lặng lẽ nhô lên, xẹp xuống dưới tấm chăn. Đây là lần đầu tiên, kể từ giây phút kinh hoàng sau khi Ann gọi đến văn phòng, anh thấy nỗi lo sợ thực sự bắt đầu ngấm vào từng đốt xương. Anh lắc đầu. Scotty bình yên, nhưng thay vì ngủ ở nhà, trên giường của mình, con ngủ trên giường bệnh viện, băng quấn quanh đầu, ống truyền đạm đính vào cánh tay. Nhưng những vật ấy, bây giờ, đang giúp nó bình phục.
Bác sĩ Francis bước vào, bắt tay Howard mặc dù chỉ vài giờ trước đó họ đã gặp nhau. Ann rời ghế đứng lên. “Chào bác sĩ”.
“Chào Ann”, ông vừa nói vừa gật đầu. “Chúng tôi chỉ xem qua cháu ra sao”, bác sĩ nói.
Ông đến bên giường bắt mạch cậu bé. Ông lần lượt vạch hai mí mắt lên nhìn. Howard và Ann đứng cạnh bác sĩ quan sát. Tiếp đó ông lật tấm chăn, dùng ống nghe theo dõi nhịp tim và nghe phổi. Ông ấn mấy ngón tay lên vài nơi trên bụng cậu bé. Lúc khám xong, ông đi đến cuối giường, đọc tấm bảng. Ông đánh dấu thời gian, viết nguệch ngoạc mấy chữ lên bảng rồi nhìn Howard và Ann.
“Thưa bác sĩ, cháu có sao không?” Howard nói. “Chính xác thì cháu đang gặp mối hiểm nguy gì?”
“Tại sao cháu không tỉnh lại?” Ann nói.
Bác sĩ là người đẹp trai, vai rộng, khuôn mặt sạm nắng. Ông mặc bộ đồ màu xanh ba mảnh, đeo cà vạt kẻ sọc và cài khuy măng sét. Mái tóc bạc chải rẽ ngôi, trông ông như thể vừa bước ra khỏi phòng hòa nhạc. “Cháu ổn định”, bác sĩ nói. “Chớ lo, cháu sẽ khá hơn, tôi nghĩ thế. Dẫu sao thì cháu vẫn ổn định. Nhưng tôi muốn cháu thức dậy. Cháu nên thức dậy nhanh”. Bác sĩ lại nhìn cậu bé. “Vài giờ nữa, khi mấy mẩu xét nghiệm bổ sung có kết quả, chúng ta sẽ khẳng định rõ thêm. Nhưng cháu sẽ bình phục, hãy tin tôi, ngoại trừ một vết rạn ở sọ ngay đường chân tóc. Sọ cháu bị rạn”.
“Ồ không”, Ann nói.
“Và hơi bị chấn động, như tôi đã thông báo trước. Dĩ nhiên, anh chị biết cháu bị sốc”, bác sĩ nói. “Thỉnh thoảng triệu chứng này xảy ra với nhiều ca sốc. Ngủ ấy mà”.
“Nhưng cháu đã vượt qua giai đoạn hiểm nghèo chưa?” Howard nói. “Trước ông bảo cháu không bị hôn mê. Vậy thì ông sẽ không gọi triệu chứng này là hôn mê có phải không, thưa bác sĩ?” Howard đợi. Anh nhìn bác sĩ.
“Không, tôi không muốn gọi trạng thái ấy là hôn mê”, bác sĩ đáp rồi liếc cậu bé thêm lần nữa. “Cháu chỉ rơi vào giấc ngủ rất sâu. Đấy là cách để cơ thể tự phục hồi. Cháu đã qua giai đoạn hiểm nghèo, tôi có thể khẳng định điều đó, đúng vậy. Nhưng chúng ta sẽ biết chính xác hơn khi cháu thức dậy và kết quả xét nghiệm bổ sung được đưa đến”, bác sĩ nói.
“Đấy là một kiểu hôn mê”, Ann nói.
“Chưa thể khẳng định như thế, cháu chưa bị hôn mê”, bác sĩ nói. “Tôi không muốn nghĩ đó là hiện tượng hôn mê. Dẫu sao cũng chưa thể kết luận. Cháu bị sốc. Trong nhiều trường hợp sốc, kiểu phản ứng như thế là rất thường. Đấy là kiểu phản ứng nhất thời của sự chấn thương cơ thể. Hôn mê. Hừm... hôn mê là hiện tượng bất tỉnh nặng, kéo dài; đôi lúc diễn ra trong vài ngày, thậm chí có khi nhiều tuần lễ. Scotty không thuộc diện đó, chúng tôi có thể nói như thế. Tôi chắc là sáng mai cháu sẽ đỡ hơn. Tôi đánh cuộc thế. Chúng ta sẽ biết chắc hơn khi cháu tỉnh, ngay bây giờ thôi, không lâu nữa đâu. Dĩ nhiên, anh chị có thể làm theo ý mình, ở lại đây hay về nhà một lát. Nếu anh chị muốn thì có thể an tâm rời bệnh viện một lát. Nhưng tôi biết, chuyện ấy đâu có dễ”. Bác sĩ lại nhìn cậu bé, quan sát kỹ rồi quay sang nói với Ann, “Chị đừng sợ, bà mẹ trẻ ạ. Hãy tin ở tôi, bọn tôi đang cố làm hết sức những gì phải làm. Vấn đề chỉ còn là phải đợi thêm lát nữa”. Ông gật đầu chào chị, bắt tay Howard lần nữa rồi rời phòng.
Ann đặt tay lên trán con. “Dẫu sao nó cũng không bị sốt”, chị nói. Rồi lại nói, “Lạy Chúa, nhưng sao con lại lạnh thế, anh Howard ơi? Họ có biết trước thân nhiệt của con như thế này không? Sờ trán con này”.
Howard chạm vào thái dương của con. Hơi thở của anh chậm lại. “Anh nghĩ người ta đã dự đoán thân nhiệt của con bây giờ là thế”, anh nói. “Con bị sốc, em nhớ chứ? Bác sĩ đã bảo thế. Ông ấy vừa mới ở đây. Nếu Scotty ở trong tình trạng tồi tệ thì ông ấy hẳn đã cho chúng ta biết”.
Anh đứng đấy thêm một lúc, cắn cắn môi, rồi lại ghế, ngồi xuống.
Howard ngồi vào chiếc ghế cạnh ghế chị. Hai người nhìn nhau. Anh muốn nói đôi điều nữa để trấn an chị, nhưng bản thân anh cũng lo lắng. Anh cầm tay chị đặt vào lòng mình, anh thấy bình tâm hơn khi tay chị để ở đó. Anh nâng bàn tay chị lên và bóp chặt. Sau đó anh giữ trong tay mình. Họ cứ ngồi trong tư thế ấy, lặng lẽ quan sát con. Thỉnh thoảng anh bóp mạnh tay chị. Cuối cùng, anh thả ra.
“Em đang cầu nguyện”, chị nói.
Anh gật đầu.
Chị bảo, “Em dường như không nhớ cách cầu nguyện, nhưng rồi mọi thứ sống lại trong em. Tất cả những gì em làm là nhắm mắt và thầm nhủ, “Lạy Chúa, xin Người ban phước cho chúng con - Người hãy cứu Scotty”, rồi sau đó những lời thành tâm cứ tiếp tục tuôn ra. Điều định nói có sẵn ngay trong đầu. Có lẽ anh cũng nên cầu nguyện”, chị nói với anh.
“Anh đã cầu rồi”, anh nói. “Cầu vào chiều nay – đúng hơn là chiều qua – sau lúc em gọi và lúc anh đang trên đường đến bệnh viện. Anh vẫn đang cầu nguyện”, anh nói.
“Làm thế là tốt”, chị nói. Bởi đây là lần đầu tiên, chị cảm nhận sự hòa hợp giữa hai người trước thảm họa của gia đình. Chị giật mình khi ý thức được rằng, mãi cho đến bây giờ, tai ương ấy chỉ đổ lên đầu chị và Scotty. Chị không để Howard vướng vào mặc dù anh luôn ở đấy và sẵn sàng chia sẻ. Chị cảm thấy hạnh phúc khi làm vợ anh.
Cô y tá lại bước vào bắt mạch cậu bé lần nữa rồi kiểm tra độ dịch chảy ra từ cái chai treo đầu giường.
Trong vòng một tiếng đồng hồ, một bác sĩ nữa đi vào. Ông tự giới thiệu tên mình là Parsons, chuyên khoa X quang. Bộ ria mép của ông rậm. Ông đi đôi giày đế phẳng, vận sơ mi Western và quần jean.
“Chúng tôi sẽ đưa cháu xuống dưới chụp thêm phim”, ông bảo họ. “Chúng tôi cần chụp thêm vài mẩu nữa, kể cả phải chụp cắt lớp”.
“Cái gì?” Ann hỏi. “Chụp cắt lớp à?” Chị đứng giữa bác sĩ và cái giường. “Tôi tưởng các ông đã chụp X quang cẩn thận rồi”.
“Tôi e rằng cần phải chụp thêm”, ông nói. “Cứ cẩn thận thì hơn. Chúng tôi chỉ chụp thêm phim và chụp cắt lớp não cho cháu”.
“Lạy Chúa”, Ann nói.
“Trong các ca giống thế này, đấy chỉ là những thao tác nghiệp vụ hoàn toàn bình thường”, bác sĩ ấy nói. “Chúng tôi cần tìm rõ nguyên nhân tại sao cháu vẫn chưa hồi tỉnh. Chẳng hề gì đâu, chỉ là thao tác nghiệp vụ thôi. Vài phút nữa, cháu sẽ được đưa xuống”, bác sĩ nói.
Lát sau, hai nhân viên bệnh viện đẩy chiếc xe chuyên dụng vào. Hai người mặc đồng phục trắng, nước da sẫm màu và tóc đen; trong khi tháo ống truyền dịch khỏi tay và chuyển cậu bé sang xe, họ trao đổi vài câu bằng tiếng nước ngoài. Rồi họ đẩy cậu bé ra khỏi phòng. Howard và Ann cùng bước vào thang máy với họ. Ann nhìn con. Chị nhắm mắt khi thang máy bắt đầu hạ xuống. Hai nhân viên đứng hai đầu xe không chuyện trò, duy chỉ một lần, một người bình luận gì đó bằng ngôn ngữ của riêng họ, người kia chậm rãi gật đầu.
Muộn sáng hôm đó, lúc mặt trời bắt đầu chiếu qua cửa sổ phòng đợi bên ngoài buồng chụp X quang, họ đưa cậu bé ra và chuyển lên phòng. Howard và Ann lại bước vào thang máy với con, và một lần nữa họ về chỗ của mình bên cạnh giường.
Hai vợ chồng đợi suốt cả ngày, nhưng cậu bé vẫn chưa tỉnh. Đôi khi, họ thay phiên nhau xuống quầy uống cà phê nhưng lúc ấy, dường như bất thình lình sực nhớ và cảm thấy có lỗi, họ rời bàn, vội quay về phòng. Chiều ấy, bác sĩ Francis lại ghé vào khám rồi rời phòng sau khi bảo họ bây giờ cháu đang phục hồi và sẽ tỉnh lại bất cứ lúc nào. Thỉnh thoảng mấy cô y tá, không phải những cô hôm trước, vào phòng. Sau đó, người phụ nữ trẻ ở phòng xét nghiệm gõ cửa bước vào. Cô mặc quần dài trắng, áo bờ lu trắng, tay bưng chiếc khay nhỏ đựng vài dụng cụ; cô đặt xuống trên bệ cạnh giường. Chẳng nói chẳng rằng, cô trích máu từ cánh tay cậu bé. Howard nhắm mắt khi người đàn bà tìm ra đúng điểm thích hợp trên cánh tay và ấn mũi kim vào.
“Thế này là thế nào?”, Ann nói với người phụ nữ.
“Theo yêu cầu của bác sĩ”, người phụ nữ đáp. “Tôi chỉ làm những gì họ bảo. Họ bảo lấy máu. Tôi lấy. Dẫu sao thì có gì hại cho cháu đâu?” cô nói. “Cháu thật dễ thương”.
“Cháu bị xe húc”, Howard nói. “Húc rồi bỏ chạy”.
Người phụ nữ trẻ lắc đầu rồi lại nhìn cậu bé. Lát sau, cô mang khay ra khỏi phòng.
“Sao con vẫn chưa tỉnh hở Howard?” Ann nói. “Em muốn có câu trả lời của bác sĩ”.
Howard không trả lời. Anh lại ngồi xuống ghế, chân gác lên nhau. Anh xoa xoa mặt. Anh nhìn con rồi ngả hẳn lưng ra ghế, nhắm mắt, chìm vào giấc ngủ.
Ann bước đến cửa sổ, nhìn ra bãi đỗ xe. Trời tối, những chiếc xe bật đèn khi vào ra bãi đỗ. Chị đứng cạnh cửa sổ, tay bấu vào bậu cửa, tận đáy lòng chị cảm nhận thấy bây giờ hai người đang gặp rắc rối, một thảm họa lớn. Chị sợ, răng bắt đầu đánh cầm cập, chị phải cắn chặt hàm mới thôi. Chị thấy một chiếc xe lớn dừng lại trước cổng bệnh viện, một người phụ nữ vận áo khoác dài bước vào xe. Chị thầm ước giá mà mình là người phụ nữ ấy hoặc là một ai khác, bất kỳ ai, để chị có thể lánh xa nơi này, đến chốn nào đó, để có thể thấy Scotty đợi mình khi chị bước ra khỏi xe, để nghe được tiếng gọi mẹ và để có thể ôm con trong vòng tay.
Lát sau, Howard thức giấc. Anh lại nhìn con, rồi rời ghế, vươn vai đi đến đứng cạnh chị bên cửa sổ. Cả hai hướng mắt về bãi đỗ xe. Họ không nói. Nhưng dường như họ có thể thấu hiểu được nỗi lòng của nhau, như thể nỗi lo lắng đã khiến họ phô đúng bản chất của mình.
Cửa mở, bác sĩ Francis vào. Lần này, ông đã thay đồ và đeo cà vạt khác. Mái tóc bạc được chải rẽ ngôi, trông ông như thể vừa cạo râu xong. Ông bước thẳng đến giường và khám cậu bé. “Đáng lẽ giờ này cháu đã tỉnh lại. Triệu chứng này không tốt đây”, ông nói. “Nhưng tôi có thể bảo đảm với anh chị rằng tất cả chúng tôi đều cho là cháu đã qua cơn nguy kịch. Nhưng chúng tôi sẽ yên tâm hơn nếu cháu thức giấc. Chẳng có lý do gì để cháu không hồi tỉnh, hoàn toàn không. Ngay bây giờ đây. Ồ, khi cháu tỉnh, anh chị có thể thấy cháu bị choáng váng, ấy là do đau đầu. Nhưng tất cả các dấu hiệu cho thấy cháu vô sự. Mọi dấu hiệu đều bình thường”.
“Vậy thì đấy có phải là hôn mê không?” Ann nói.
Bác sĩ xoa tay lên gò má mịn của mình. “Chúng tôi sẽ gọi tên triệu chứng như thế khi thời gian hồi tỉnh của cháu kéo dài. Nhưng chắc anh chị đã lả rồi. Thật gay go. Tôi biết việc này thật gay go”, ông nói. “Ra ngoài một lát để ăn chút gì đi, anh chị sẽ bớt căng thẳng. Nếu ra ngoài mà anh chị thấy dễ chịu hơn, tôi sẽ cử một y tá lên đây trông nom. Đi ăn cái gì đó đi”.
“Tôi không nuốt nổi bất kỳ thứ gì”, Ann nói.
“Dĩ nhiên, hãy làm những gì chị muốn”, bác sĩ nói. “Dẫu sao, tôi muốn nói với anh chị rằng mọi dấu hiệu đều tốt, các xét nghiệm bình thường, không có biểu hiện nào đáng ngại; ngay lúc cháu tỉnh, cháu sẽ bình phục nhanh”.
“Cám ơn bác sĩ”, Howard nói. Anh lại bắt tay bác sĩ. Bác sĩ vỗ vai Howard rồi đi ra.
“Anh nghĩ một trong hai ta nên về, dọn dẹp nhà cửa”, Howard nói. “Và phải cho Slug ăn”.
“Hãy nhờ hàng xóm”, Ann nói. “Gọi gia đình Morgan. Ai cũng có thể cho con chó ăn nếu anh nhờ”.
“Thôi được”, Howard đáp. Lát sau, anh nói: “Em này, tại sao không phải là em? Sao em không về nhà, dọn dẹp rồi trở lại? Em sẽ bớt lo lắng. Anh ở lại đây với con. Nghiêm túc đấy”, anh nói. “Chúng mình cần giữ gìn sức khỏe, bởi lẽ rất có thể còn phải ở lại đây ngay cả sau khi con đã tỉnh”.
“Sao không tự anh về?” chị nói. “Cho Slug ăn. Mình ăn”.
“Anh về rồi”, anh đáp. “Chính xác anh đi hết một tiếng mười lăm phút. Em hãy về nhà một tiếng để tắm giặt. Rồi quay lại”.
Chị cố nghĩ về việc ấy, nhưng cơ thể chị quá mỏi mệt. Chị nhắm mắt, cố nghĩ về việc đó một lần nữa. Lát sau, chị nói, “Có thể em sẽ về nhà vài phút. Nếu em không ngồi đây theo dõi từng giây từng phút, có thể con sẽ hồi tỉnh và khỏe mạnh. Anh hiểu chứ? Có thể con sẽ tỉnh lại nếu không có em ở đây. Em sẽ về nhà tắm, thay quần áo. Em sẽ cho Slug ăn. Rồi quay lại”.
“Anh sẽ ở đây”, anh nói. “Em về nhà đi, cưng. Anh sẽ để ý mọi thứ ở đây”. Mắt anh sưng húp và đỏ ngầu, như thể đã uống khá nhiều rượu. Áo quần anh nhăn nhúm. Râu anh mọc dài trở lại. Chị đưa tay sờ mặt anh rồi rụt về. Chị hiểu anh muốn có khoảnh khắc ngồi một mình, không phải chuyện trò hoặc giãi bày nỗi âu lo. Chị cầm chiếc ví trên bệ, anh giúp chị mặc áo khoác.
“Em đi không lâu đâu”, chị nói.
“Em hãy nghỉ ở nhà một lát”, anh nói. “Ăn món gì đó. Tắm. Sau khi tắm xong, hãy nghỉ một lát. Em sẽ thấy dễ chịu. Rồi hẵng quay lại”, anh nói. “Chúng mình không nên lo lắng. Em đã nghe những gì bác sĩ Francis nói rồi mà”.
Chị khoác áo đứng chần chừ vài giây, nhớ lại thật chính xác lời bác sĩ, mường tượng lại sắc thái, ẩn ý qua từng lời bác sĩ nói. Chị cố nhớ xem vẻ mặt của bác sĩ có thay đổi không khi ông cúi xuống khám con. Chị nhớ cách ông động viên họ lúc ông vạch mí mắt và lắng nghe nhịp thở của con.
Chị tiến về phía cửa, quay đầu nhìn lại. Chị nhìn con rồi lại nhìn người cha. Howard gật đầu. Chị ra khỏi phòng và kéo cánh cửa khép lại sau lưng.
Chị đi qua buồng y tá, đến cuối hành lang, tìm thang máy. Cuối hành lang, chị rẽ phải, bước vào phòng đợi nhỏ nơi có gia đình người da đen ngồi trên mấy chiếc ghế đan bằng liễu gai. Một người đàn ông đứng tuổi, mặc bộ đồ kaki, cái mũ bóng chày kéo sụp xuống đầu. Một phụ nữ to lớn, mặc đồ và đi dép trong nhà, ngồi co mình trên ghế. Một thiếu nữ vận quần jean, tóc tết thành nhiều bím nhỏ, nằm duỗi người trên ghế, chân gác chéo mắt cá lên nhau, phì phèo điếu thuốc. Cả gia đình ngước nhìn lúc Ann bước vào phòng. Cái bàn nhỏ ngổn ngang những mảnh giấy bọc bánh hamburger và cốc Styrofoam.
“Franklin!”, người đàn bà to lớn nhổm người dậy hỏi. “Có tin gì về Franklin không?” mắt bà ta mở to. “Thưa cô, cho tôi biết có tin gì về Franklin vậy?” bà ta nói. Bà ta cố ngồi dậy trên ghế, song người đàn ông đã nắm cánh tay bà.
“Bình tĩnh, bình tĩnh nào, Evelyn”, ông ta nói.
“Xin lỗi”, Ann nói, “Tôi đang đi tìm thang máy. Con trai tôi nằm viện và bây giờ tôi chẳng thể nào tìm thấy thang máy”.
“Thang máy ở đằng kia, rẽ trái”, người đàn ông chỉ tay nói.
Cô gái rít điếu thuốc và nhìn Ann. Mắt cô nheo khít lại, đôi môi dày chầm chậm mở ra khi cô nhả khói. Người đàn bà da đen ngoẹo đầu lên vai, không nhìn Ann, chẳng buồn lưu ý đến cô nữa.
“Con trai tôi bị xe tông”, Ann kể với người đàn ông. Dường như bản thân chị cần ngỏ lời giải thích. “Cháu bị chấn thương, sọ chớm nứt, nhưng cháu sẽ bình phục. Bây giờ cháu đang chìm trong cơn sốc, song có lẽ đấy cũng là một kiểu hôn mê. Chuyện ấy làm chúng tôi lo lắm, triệu chứng hôn mê ấy. Tôi ra ngoài một lát, chồng tôi ở lại với cháu. Có thể trong lúc tôi vắng mặt, cháu sẽ hồi tỉnh”.
“Tình trạng ấy tồi tệ quá”, ông ta vừa nói vừa dịch người trên ghế. Ông ta lắc đầu, nhìn xuống bàn rồi ngước nhìn Ann. Chị vẫn đứng đó. Ông nói: “Franklin nhà tôi đang trên bàn mổ. Có ai đó đã chém nó. Cố giết nó. Có một trận ẩu đả và nó có mặt tại đó. Tại bữa tiệc đó. Người ta kể nó chỉ đứng nhìn thôi. Không gây gổ với ai cả. Nhưng thời buổi này, điều đó chẳng có nghĩa lý gì. Giờ thì nó đang trên bàn mổ. Chúng tôi chỉ biết hy vọng và cầu nguyện, chúng tôi còn có thể làm gì hơn”, ông ta nhìn chị chằm chằm.
Ann nhìn cô gái, cô ta vẫn đang quan sát chị, rồi nhìn người đàn bà lớn tuổi, ngoẹo đầu, mắt bây giờ đã nhắm. Ann thấy đôi môi mấp máy không thành tiếng. Chị muốn hỏi đấy là lời gì. Chị muốn chuyện trò thêm nữa với những kẻ cùng cảnh ngộ này. Chị lo sợ, họ cũng lo sợ. Họ có cùng một nỗi lo. Hẳn chị rất muốn kể đôi điều nữa về tai nạn, kể với họ chuyện về Scotty, rằng tai họa ập đến vào ngày sinh nhật của cậu bé, vào thứ hai, mà đến giờ cháu vẫn chưa tỉnh lại. Nhưng chị không biết phải bắt đầu ra sao. Chị đứng nhìn họ, lặng im.
Chị bước ra hành lang, theo hướng người đàn ông chỉ và tìm thấy thang máy. Chị dừng một phút trước cánh cửa khép kín, tự vấn xem hành động mình đang làm có đúng không. Lát sau, chị đưa tay bấm nút.
Chị lái xe vào lối rẽ vào nhà rồi tắt máy. Chị nhắm mắt, gục đầu xuống tay lái một lát. Chị nghe những tiếng tíc, tíc của động cơ khi máy bắt đầu nguội. Rồi chị ra khỏi xe. Chị nghe tiếng chó sủa trong nhà. Chị đi vào cửa trước, không khóa. Chị bước vào, bật đèn và đun nước pha trà. Chị mở túi thức ăn của chó rồi cho Slug ăn ở hiên sau. Con chó đang đói, ăn ngấu nghiến. Nó cứ chạy vào bếp để biết chắc là chị sẽ ở lại. Lúc chị bưng tách trà ngồi vào ghế sofa, chuông điện thoại reo.
“Thưa, tôi nghe!” chị nói. “A lô!”
“Thưa bà Weiss”, giọng đàn ông nói. Bấy giờ đã năm giờ sáng, chị cảm thấy mình nghe được tiếng máy móc hoặc âm thanh của dụng cụ gì đó vọng vào tai nghe điện thoại.
“Vâng, vâng! Chuyện gì vậy?” chị hỏi. “Tôi đây. Tôi là bà Weiss đây. Chuyện gì vậy, làm ơn nói đi”. Chị nghe tiếng gì đó vọng vào điện thoại, rồi giục, “Làm ơn làm phước cho biết có phải chuyện về Scotty không?”
“Scotty”, giọng đàn ông nói. “Đúng, Scotty. Chuyện liên quan đến Scotty, đúng đấy. Bà quên bẵng Scotty rồi chăng?” người đàn ông nói rồi cúp máy. Chị quay số bệnh viện, nhờ nối lên tầng ba. Chị đề nghị cô y tá trực điện thoại cho biết tình hình con mình. Sau đó chị xin nói chuyện với chồng. Chị bảo, đây là trường hợp khẩn cấp.
Chị đợi, mấy ngón tay xoắn xoắn sợi dây điện thoại. Chị nhắm mắt, nghe bụng cồn cào. Chắc mình phải nấu món gì đó để ăn. Slug đi từ hiên vào, nằm xuống gần chân chị, vẫy vẫy đuôi. Chị kéo tai nó khi nó liếm tay chị. Howard ở đầu dây.
“Có ai đó vừa gọi đến đây”, chị nói. Chị xoắn dây điện thoại. “Hắn bảo đấy là chuyện của Scotty”, chị khóc.
“Scotty vẫn bình thường”, Howard đáp. “Anh muốn nói là con vẫn đang ngủ. Không có gì thay đổi. Từ lúc em đi, có người ghé qua hai lần. Một cô y tá hay bác sĩ gì đó. Con không sao cả”.
“Gã ấy gọi, hắn bảo đấy là chuyện về Scotty”, chị nói với anh.
“Cưng ơi, em nghỉ đi một lát. Em cần nghỉ ngơi. Thằng cha ấy hẳn vẫn là kẻ đã gọi cho anh. Quên hắn đi. Nghỉ xong hẵng quay lại đây. Rồi có lẽ chúng mình sẽ ăn sáng”.
“Ăn sáng ư”, chị nói. “Em chẳng muốn ăn tí nào”.
“Em hiểu ý anh chứ”, anh nói. "Nước trái cây, hoặc món gì đó. Anh không biết. Ann, anh chưa chắc chắn gì cả. Lạy Chúa, anh cũng không đói. Ann, giờ thì chưa thể nói. Anh đang đứng cạnh bàn đây. Tám giờ sáng nay, bác sĩ Francis sẽ đến khám lại. Lúc ấy ông mới có thể cho ta biết đôi điều, đôi điều rõ hơn. Một trong các y tá bảo anh thế. Cô ta cũng không biết gì thêm. Ann? Cưng à, lúc ấy may ta chúng ta mới rõ hơn. Tám giờ. Hãy đến đây trước tám giờ. Từ giờ tới đó, anh sẽ ở đây, Scotty bình thường, tình trạng vẫn như cũ”, anh nói thêm.
“Em đang uống trà thì điện thoại reo”, chị nói. “Hắn bảo chuyện có liên quan đến Scotty. Có nhiều âm thanh khác vọng vào điện thoại. Anh có nghe thấy những âm thanh ấy trong cú gọi cho anh không, Howard?”
“Anh không nhớ”, anh đáp. “Có thể đấy là gã đi chiếc xe ấy, hắn có thể là người mắc bệnh tâm thần và bằng cách nào đó đã tìm ra số điện thoại của Scotty. Nhưng anh đang ngồi bên con. Cứ làm những gì em muốn. Đi tắm rồi trở lại vào khoảng bảy giờ, chúng ta sẽ cùng nói chuyện với bác sĩ lúc ông ấy đến. Sẽ tốt đẹp cả thôi mà, cưng. Anh ở đây, có nhiều y tá, bác sĩ bên cạnh. Họ bảo cơ thể của con ổn định”.
“Em sợ đến chết đi được”, Ann nói.
Chị vặn nước, cởi đồ bước vào bồn. Chị tắm và nhanh chóng lau khô mình, không gội đầu, mặc đồ lót sạch, quần len và áo len tay dài. Chị vào phòng khách. Con chó ngồi nhìn chị, đuôi nó vẫy vẫy đập mạnh xuống sàn hai lần. Trời vừa hửng sáng, chị ra xe.
Chị lái đến bến đỗ của bệnh viện và tìm thấy một chỗ trống ngay phía cửa trước. Chị rơi vào cảm giác mơ hồ rằng mình cũng chịu trách nhiệm trước tai nạn của con. Chị để tâm trí hướng về gia đình người da đen. Chị nhớ tên Franklin và cái bàn ngổn ngang giấy gói hamburger, cô thiếu nữ vừa rít thuốc vừa chăm chú nhìn chị. “Đừng sinh con”, chị đối thoại với hình bóng thiếu nữ lúc chị đi vào cửa trước bệnh viện. “Vì Chúa, đừng”.
Chị đi thang máy lên tầng ba cùng với hai y tá đi làm nhiệm vụ. Sáng thứ tư, bảy giờ kém mấy phút. Khi cửa thang máy mở ở tầng ba, có mẩu giấy viết tên bác sĩ Madison. Chị ra sau hai cô y tá. Họ rẽ lối khác và tiếp tục cuộc thoại bị gián đoạn khi chị bước vào thang máy. Chị đi theo hành lang về phía phòng đợi nhỏ nơi gia đình da đen đã ngồi đợi. Họ không còn ở đó, nhưng mấy chiếc ghế nằm rải rác trong tư thế như thể những người ngồi đó vội đứng lên mới vài phút trước. Mặt bàn vẫn đầy những chiếc cốc và giấy bọc ấy. Gạt tàn đầy mẩu thuốc lá hút dở.
Chị dừng lại ở phòng trực của y tá. Một cô y tá đang đứng sau bàn, vừa chải tóc vừa ngáp.
“Chị cho tôi hỏi về ca phẫu thuật của anh chàng da đen tối qua”, Ann nói. “Tên là Franklin. Cả gia đình ngồi trong phòng đợi. Tôi muốn biết tình trạng của cậu ta ra sao?”
Cô y tá ngồi ở phía sau bàn nhìn danh sách trước mặt mình. Điện thoại reo, cô nhấc tay nghe nhưng mắt vẫn nhìn Ann.
“Bệnh nhân ấy mất rồi”, từ sau bàn, cô y tá nói. Cô nhìn chị, tay vẫn cầm lược. “Chị là thân nhân hay là bạn của gia đình?”
“Tôi gặp gia đình ấy tối qua”, Ann đáp. “Con trai tôi nằm viện. Tôi nghĩ cháu bị sốc. Chúng tôi không biết chắc nguyên nhân triệu chứng ấy. Tôi chỉ muốn biết tin về Franklin, thế thôi. Cám ơn chị”. Chị bước xuôi hành lang. Cửa thang máy cùng màu với bức tường mở ra, một người đàn ông hói đầu, gầy gò vận quần trắng, giày trắng đẩy chiếc xe kéo ra khỏi thang máy. Tối qua, chị không lưu ý tới mấy cánh cửa ấy. Người đàn ông đẩy xe vào hành lang và dừng trước cửa phòng gần thang máy, xem bảng đính tên. Rồi ông ta cúi xuống, kéo một cái khay ra khỏi xe, gõ nhẹ lên cửa rồi bước vào phòng. Khi vượt qua chiếc xe, chị ngửi thấy mùi thức ăn ấm, chẳng dễ chịu tí nào. Chị vội vã bước, không nhìn mấy cô y tá, đẩy cửa vào phòng con.
Howard chắp tay sau lưng đứng cạnh cửa sổ. Anh quay lại khi chị bước vào. “Con thế nào rồi?” chị nói. Chị đến bên giường, thả ví xuống sàn cạnh chiếc bệ. Chị cảm thấy như mình đã đi quá lâu. Chị sờ mặt con. “Sao hở anh?”
“Bác sĩ Francis vừa ở đây”, Howard nói. Chị nhìn kỹ thấy hình như vai anh hơi gồ lên.
“Em cứ nghĩ tám giờ ông ấy mới đến”, chị nói nhanh.
“Có một bác sĩ nữa đi cùng ông ấy. Bác sĩ thần kinh”.
“Bác sĩ chuyên khoa thần kinh”, chị nói.
Howard gật đầu. Vai anh đang rụt lại, chị thấy. “Họ nói những gì vậy anh? Làm ơn nói em nghe, họ bảo gì? Chuyện gì vậy?”
“Họ bảo sẽ đưa con xuống kiểm tra thêm. Họ nghĩ cần phải tiến hành phẫu thuật. Em à, họ sẽ mổ. Họ không thể tìm ra nguyên nhân bất tỉnh của con. Nó không phải là một cú sốc hay sự chấn thương đơn thuần. Bây giờ họ đã rõ điều đó. Họ nghĩ chính vết rạn bên trong sọ đã gây nên những thương tổn bên trong. Thế nên họ sẽ mổ. Anh cố gọi cho em, nhưng lúc ấy hẳn em đã rời khỏi nhà”.
“Ôi, lạy Chúa”, chị nói. “Ôi, làm ơn, Howard, làm ơn”, chị nói, nắm chặt cánh tay anh.
“Nhìn kìa!” Howard nói. “Scotty! Ann, nhìn kìa”. Anh quay mặt chị về phía giường.
Cậu bé đã mở mắt rồi nhắm lại. Bây giờ cậu lại mở mắt. Đôi mắt nhìn thẳng về phía trước hồi lâu, rồi từ từ di chuyển cho đến khi gặp Howard và Ann, rồi lại nhìn đi nơi khác.
“Scotty”, mẹ cậu đến bên giường gọi.
“Nào, Scotty”, ba cậu nói. “Nào, con”.
Họ cúi người trên giường. Howard cầm tay con, nắn nắn rồi vuốt ve. Ann cúi xuống đứa trẻ và tới tấp hôn lên trán con. Chị giữ hai má con. “Scotty, cục cưng của mẹ, ba và mẹ đây”, chị nói. “Scotty?”
Cậu bé nhìn họ nhưng không biểu lộ bất kỳ dấu hiệu nhận biết nào. Sau đó miệng cậu há ra, mắt nhắm nghiền lại, cậu rít lên cho đến lúc không khí không còn trong phổi. Lát sau, mặt cậu dường như giãn và mềm ra. Đôi môi hé mở khi hơi thở cuối cùng thoát khỏi cổ họng và từ từ ra ngoài qua hàm răng nghiến chặt.
*
Các bác sĩ gọi đấy là triệu chứng tắc ngầm và bảo nó chỉ chiếm tỉ lệ một phần triệu. Nếu tiến hành phẫu thuật ngay sau khi được phát hiện thì họ có thể cứu sống cậu bé. Nhưng đâu phải dễ. Bởi làm sao họ chẩn đoán ra được một khi những tấm phim chụp X quang và các mẫu xét nghiệm chẳng cho thấy điều gì.
Bác sĩ Francis run run nói: “Tôi không thể bày tỏ cho anh chị hiểu hết nỗi lòng mình. Tôi rất buồn nhưng không thể diễn đạt hết với anh chị được”, ông nói khi đưa họ đến phòng bác sĩ. Một bác sĩ đang ngồi gác chân lên lưng một chiếc ghế khác, xem chương trình tivi buổi sáng sớm. Ông ta mặc bộ đồ xanh của bác sĩ, quần dài màu xanh lụng thụng, áo bờ lu xanh, đội mũ xanh. Ông nhìn Howard và Ann rồi nhìn bác sĩ Francis. Ông bỏ chân xuống, tắt tivi rồi ra khỏi phòng. Bác sĩ Francis dắt Ann đến ghế sofa, ngồi xuống cạnh chị, an ủi bằng giọng trầm trầm. Có lúc, ông nghiêng người ôm vai chị. Chị có thể cảm thấy ngực ông nâng lên, hạ xuống đều đặn trên vai mình. Chị thẫn thờ mở mắt, để ông giữ vai mình. Howard đi vào buồng tắm, nhưng anh không khép cửa. Sau một hồi nức nở, anh vặn vòi, rửa mặt. Sau đó, anh bước ra ngồi vào chiếc bàn nhỏ đặt điện thoại. Anh nhìn nó như thể đang quyết định nên làm việc gì trước. Anh gọi mấy cú. Rồi bác sĩ Francis dùng máy.
“Bây giờ tôi có thể làm gì cho anh chị?” ông hỏi.
Howard lắc đầu. Ann nhìn chằm chằm vào ông như thể chẳng hiểu lời ông nói. Bác sĩ đưa họ đến cửa trước của bệnh viện. Mọi người tấp nập ra vào. Lúc ấy đã mười một giờ trưa. Ann biết chân của mình rất lóng ngóng, miễn cưỡng. Chị nghĩ, dường như bác sĩ Francis đang buộc họ rời đi, thay vì họ nên ở lại. Chị nhìn ra bãi đỗ xe, nhìn quanh rồi nhìn về mặt tiền của bệnh viện. Chị lắc đầu. “Không, không”, chị nói. “Tôi không thể để con ở lại đó, không”. Chị nghe lòng mình thì thầm điều ấy, rồi nghĩ, thật không phải bởi đấy những từ ngữ được dùng trên tivi nơi người ta bị choáng bởi bạo lực hay những cái chết bất thình lình. Chị muốn nói lên lời của trái tim mình. “Không”, chị thốt, và vì lý do gì đó, ký ức về người đàn bà da đen ngoẹo đầu lên vai chợt về với chị, “Không”, chị thốt lên lần nữa.
“Tôi sẽ nói chuyện với anh chị vào chiều nay”, bác sĩ bảo Howard. “Vẫn còn vài việc phải tiến hành để làm sáng tỏ những nghi vấn của chúng tôi. Chúng cần được giải thích”.
“Mổ tử thi”, Howard nói.
Bác sĩ Francis gật đầu.
“Tôi hiểu”, Howard nói. Rồi anh thốt lên, “Ôi, lạy Chúa, không, tôi không hiểu, thưa bác sĩ. Tôi không thể, tôi không thể. Tôi không thể nào hiểu nổi”.
Bác sĩ Francis choàng tay lên vai Howard. “Tôi rất buồn. Chúa chứng giám nỗi buồn của tôi”. Ông buông vai Howard rồi đưa tay ra. Howard nhìn bàn tay rồi nắm lấy. Bác sĩ Francis vòng tay ôm Ann lần nữa. Trong ông trào dâng những tình cảm xót xa chân thành nhất mà Ann không hiểu. Chị gục đầu lên vai ông, mắt vẫn mở. Chị cứ nhìn bệnh viện. Khi hai người đánh xe khỏi bãi đỗ, chị cứ ngoái đầu nhìn lại bệnh viện.
*
Đến nhà, chị đút tay vào túi áo khoác, ngồi trên ghế sofa. Howard khép cánh cửa dẫn đến phòng con. Anh pha cà phê rồi đi lấy cái hộp rỗng. Anh định nhặt cất mấy món đồ chơi của con đang nằm lăn lóc trong phòng khách. Nhưng anh lại ngồi xuống ghế sofa, bên cạnh chị, cúi người về phía trước, đút tay giữa hai đầu gối, cái hộp bị đẩy sang bên cạnh. Anh òa khóc. Chị kéo đầu anh vào lòng, vỗ vỗ lên vai. “Con mất rồi”, chị nói. Chị vẫn vỗ đều lên vai anh. Chị nghe ấm đun cà phê xì xì hơi trên bếp qua tiếng nức nở của anh. “Nào, nào”, chị dịu dàng nói. “Howard, con không còn nữa. Con đã mất và bây giờ chúng mình phải quen với nỗi trống vắng ấy. Nỗi cô đơn”.
Một lúc sau, Howard đứng dậy, cầm hộp bước đi thẫn thờ quanh phòng, nhưng không để gì vào hộp mà chỉ xếp vài thứ trên sàn ngay đầu ghế sofa. Chị vẫn ngồi, tay để yên trong túi áo khoác. Howard đặt cái hộp xuống, mang cà phê vào phòng khách. Sau đó, Ann gọi cho họ hàng. Mỗi lần gọi, nhận được trả lời, Ann chỉ thốt lên đôi lời rồi khóc. Sau đó, bằng giọng bình tĩnh, chị giải thích chuyện gì đã xảy ra và nói với họ cách thu xếp của mình. Howard mang cái hộp ra gara. Nhìn thấy chiếc xe đạp của con, anh để rơi cái hộp, ngồi xuống bên cạnh rồi lóng ngóng ôm chầm chiếc xe vào lòng. Anh giữ chặt, cái pedal cao su đâm vào ngực. Anh quay bánh xe.
Sau cuộc nói chuyện với bà chị, Ann bỏ ống điện thoại xuống. Chị đang tìm số khác để gọi thì chuông điện thoại reo. Chị nhấc máy ngay tiếng chuông đầu tiên đổ.
“A lô!”, chị nói và nghe âm thanh vo vo nào đó vọng vào điện thoại. “A lô!” chị chào. “Lạy Chúa”, chị nói. “Ai đấy? Ông cần gì?”
“Scotty của bà, tôi sẵn sàng trao nó cho bà”, giọng người đàn ông nói. “Bà quên nó rồi sao?”
“Đồ con hoang ác độc!” chị thét vào điện thoại. “Sao mày lại làm thế hở thằng chó đẻ bẩn thỉu?”
“Scotty”, người đàn ông nói, “Bà đã quên chuyện Scotty rồi chăng?” rồi cụp máy.
Howard nghe tiếng thét bèn chạy vào thấy chị ôm đầu gục trên bàn khóc. Anh cầm ống nghe, không còn tín hiệu.
*
Rất lâu sau đó, độ trước nửa đêm, sau khi họ dọn dẹp nhiều thứ, điện thoại lại reo.
“Anh nghe đi”, chị nói. “Howard, hắn đấy. Em biết”. Họ đang ngồi cạnh chiếc bàn trong bếp, cà phê trước mặt. Howard rót một ly whisky nhỏ đặt cạnh cốc cà phê. Anh nhấc máy khi chuông đổ lần thứ ba.
“A lô”, anh nói. “Ai đấy? A lô! A lô!” Đường dây bị cắt. “Hắn cúp máy”, Howard nói. “Đồ khốn nạn”.
“Hắn đấy”, Ann đáp. “Thằng con hoang ấy”. Em muốn giết hắn”, chị nói. “Em muốn bắn rồi xem hắn gục xuống”.
“Lạy Chúa, Ann”, anh nói.
“Anh có nghe thấy âm thanh gì không?” chị nói. “Trong máy ấy? Một tiếng động, tiếng máy móc hay thứ gì đó kêu vo vo?”
“Không, rõ ràng không có những âm thanh ấy”, anh nói. “Không có thời gian. Anh nhớ có tiếng nhạc radio. Đúng, có tiếng radio, anh chỉ có thể nói thế thôi. Lạy Chúa, chẳng biết chuyện gì sắp xảy ra nữa đây”.
Chị lắc đầu. “Giá mà em có thể nhận ra hắn”. Lúc ấy, chị sực nhớ. Chị biết hắn. Scotty, chiếc bánh, số điện thoại. Chị đẩy ghế ra xa bàn, đứng dậy. “Đưa em đến trung tâm thương mại, anh Howard”, chị nói.
“Em bảo gì vậy?”
“Đến trung tâm thương mại. Em biết người gọi điện. Em biết đấy là hắn. Gã nướng bánh, Howard ạ, gã làm bánh chó đẻ. Em đặt hắn làm chiếc bánh sinh nhật cho Scotty. Hắn là người gọi điện. Hắn có số điện thoại và liên tục gọi chúng ta. Quấy rầy chúng ta vì chiếc bánh đó. Gã làm bánh. Đồ con hoang”.
*
Họ đánh xe đến trung tâm thương mại. Bầu trời quang đãng, sao lặn dần. Trời lạnh, họ bật điều hòa nhiệt trong xe. Hai người đỗ xe trước hiệu bánh. Tất cả các cửa hiệu đều đóng cửa, nhưng vẫn còn mấy chiếc xe đậu đằng cuối bãi trước rạp chiếu bóng. Cửa sổ hiệu bánh tối om, nhưng khi nhìn qua lớp kính họ có thể thấy ánh sáng của căn phòng phía sau và thỉnh thoảng, một người đàn ông to lớn vận tạp dề đi lại trong luồng sáng ấy. Nhìn qua kính, chị thấy mấy chiếc bánh bày bán và vài cái bàn nhỏ có ghế. Chị gõ cửa, đập mạnh vào tấm kính. Nhưng dẫu cho người đàn ông nghe thấy, ông ta cũng chẳng buồn để ý. Ông không nhìn về phía họ.
Hai người lại vòng ra sau hiệu bánh rồi đỗ lại. Họ ra khỏi xe. Có ánh sáng hắt qua cửa sổ, song cửa sổ quá cao nên họ không thể nhìn vào bên trong. Tấm biển gắn trên cửa sau với dòng chữ: Hiệu bánh Pantry, đáp ứng mọi yêu cầu.
Chị nghe văng vẳng tiếng radio từ bên trong và tiếng gì kêu cái cách, như thể nắp lò được đóng xuống. Chị gõ cửa và đợi. Rồi chị lại gõ, lần này to hơn. Radio được vặn nhỏ, và bây giờ có tiếng gì kẹt kẹt, một âm thanh khác, tiếng khay được kéo ra và đóng lại.
Ai đó vặn khóa rồi mở cửa. Người làm bánh đứng trong luồng sáng, chằm chằm nhìn họ. “Tôi đang bận công việc”, ông ta nói. “Anh chị cần gì vào giờ này? Đã nửa đêm rồi. Hai người đã say hay có điều gì muốn nói?”
Chị bước vào luồng sáng chiếu qua cánh cửa để ngỏ. Ông ta hấp háy mi mắt nặng trịch khi nhận ra chị. “Bà đấy ư?” ông ta nói.
“Tôi đây”, chị nói. “Mẹ của Scotty. Còn đây là ba của Scotty. Chúng tôi muốn vào nhà”.
Người làm bánh nói: “Bây giờ tôi đang bận. Tôi phải làm việc”.
Nhưng chị đã bước vào trong cửa. Howard đi theo chị. Người làm bánh lùi lại. “Trong này có mùi bánh. Phải mùi bánh không, Howard?”
“Các người cần gì?” người làm bánh nói. “Hẳn các người muốn lấy chiếc bánh của mình? Chắc thế rồi, các người quyết định lấy bánh. Bà đã đặt tôi làm chiếc bánh, có phải không?”
“Mày là thằng làm bánh khốn nạn”, chị nói. “Anh Howard, chính thằng này gọi điện quấy chúng ta”. Chị siết chặt nắm đấm, trừng mắt hung tợn nhìn ông ta. Tựa như có ngọn lửa đang hừng hực cháy trong lòng, cơn giận đã khiến chị dũng mãnh hơn bản thân, mạnh hơn cả hai người đàn ông đang đứng đó.
“Đợi đã”, người làm bánh nói. "Bà muốn lấy chiếc bánh đã đặt ba ngày trước sao? Phải không? Tôi không muốn tranh cãi, thưa bà. Đấy, nó đấy, đã bốc mùi. Tôi sẽ trao nó cho bà với một nửa giá đã định. Không. Bà cần nó hả? Bà có thể lấy. Bây giờ nó chẳng còn giá trị với tôi, với bất kỳ ai. Tôi đã mất thời gian và tiền để làm. Nếu bà lấy nó, tốt; còn nếu bà không muốn nhận; cũng chẳng sao. Tôi phải trở lại với công việc đây”. Ông ta nhìn họ, lưỡi rà rà dưới hàm răng.
“Nhiều bánh quá”, chị nói. Chị biết mình đã bình tĩnh, đã kiềm chế được nỗi bức xúc trong lòng. Chị bình tĩnh.
“Bà xem, tôi phải làm mười sáu tiếng một ngày tại nơi này để kiếm sống”, người làm bánh nói. Ông chùi tay vào tạp dề. “Tôi làm việc ngày đêm ở đây, cố giải quyết cho xong công việc”. Liếc nhìn qua mặt Ann, ông ta lùi lại và nói, “Đừng bao giờ gây rối”. Ông bước đến quầy, cầm cái ống lăn bột bằng tay phải rồi gõ gõ vào lòng bàn tay kia. “Bà có lấy bánh không? Tôi còn phải làm việc. Người nướng bánh làm việc vào ban đêm”, ông nhắc lại. Mắt lão ta ti hí, ti tiện, chị nghĩ, gần như lọt thỏm trong các túi thịt chùng trên mặt. Cổ lão nung núc.
“Tôi biết người sản xuất bánh làm việc vào ban đêm”, Ann nói. “Bọn họ cũng gọi điện vào ban đêm nữa. Phải không thằng con hoang”, chị nói.
Người làm bánh vẫn đập đập cái ống lăn bột vào lòng bàn tay. Ông liếc nhìn Howard. “Cẩn thận, cẩn thận”, ông nói với Howard.
“Con trai tôi chết rồi”, chị nói lạnh lùng, đều đều. “Nó bị xe tông sáng thứ hai vừa rồi. Chúng tôi chăm sóc cho đến lúc nó chết. Nhưng, dĩ nhiên, ông không biết chuyện đó, đúng không? Người làm bánh không thể biết mọi chuyện – có phải không, thưa ngài bán bánh? Nhưng, nó đã chết. Đã chết. Đồ ác độc!” Cũng thình lình như lúc đến, cơn giận đột nhiên tan biến, trong chị bỗng trỗi lên cảm giác khác: sự choáng váng của cơn buồn nôn. Chị gục đầu lên chiếc bàn gỗ bám đầy bột, úp mặt vào tay rồi khóc, đôi vai giật giật theo tiếng nấc. “Thật xấu xa”, chị thốt lên. “Ác độc, xấu xa”.
Howard đặt tay lên eo lưng chị và nhìn người làm bánh. “Ông thật đáng xấu hổ”, anh nói. “Thật xấu hổ”.
Người làm bánh đặt cái ống lăn xuống quầy, tháo tạp dề quẳng lên quầy. Ông nhìn hai vợ chồng rồi chậm rãi lắc đầu. Ông kéo cái ghế dưới bàn viết để giấy tờ, hóa đơn, chiếc máy tính và cuốn danh bạ điện thoại. “Ngồi xuống đi”, ông nói. “Để tôi tìm cho anh chiếc khác”, ông nói với Howard. “Nào, mời ngồi”. Người bán bánh đi ra phía trước cửa hiệu mang vào hai chiếc ghế sắt nhỏ. “Ngồi xuống đi, anh chị”.
Ann chùi nước mắt nhìn người làm bánh. “Tôi muốn giết ông”, chị nói. “Tôi muốn ông chết đi”.
Người làm bánh chùi sạch khoảng bàn trước mặt họ. Ông gạt chiếc máy tính cùng cuốn sổ và tập hóa đơn sang một bên. Ông quẳng cuốn danh bạ điện thoại xuống sàn. Nó rơi mạnh. Howard và Ann ngồi xuống rồi kéo ghế đến gần bàn. Người làm bánh cũng ngồi xuống.
“Cho phép tôi bày tỏ lời xin lỗi”, người làm bánh nói, chống khuỷu tay lên bàn. “Chỉ có Chúa mới chứng giám được lòng ân hận của tôi. Làm ơn nghe tôi. Tôi chỉ là một lão nướng bánh. Tôi không bảo mình là một ai khác. Có thể, một dạo, đã nhiều năm về trước, tôi là loại người khác. Tôi không chắc mình đã quên thật chưa. Nhưng nếu tôi là kiểu người ấy thì tôi đã không còn tồn tại. Giờ đây, tôi chỉ là người làm bánh, tôi hiểu, việc làm vừa rồi của tôi khó mà tha thứ được. Nhưng tôi rất ân hận. Tôi có lỗi với con anh chị và thực sự ân hận về hành động của mình trước nỗi đau này”, người làm bánh nói. Ông xòe bàn tay ra bàn, rồi lật ngửa lòng bàn tay lên. “Bản thân tôi không có con, như thế tôi chỉ có thể hình dung những mất mát mà anh chị đang chịu đựng. Tất cả những gì tôi có thể nói với anh chị bây giờ là: tôi có lỗi. Hãy tha thứ cho tôi, nếu có thể”, ông nói. “Tôi không phải là hạng người ác độc, không phải đâu. Không đến nỗi xấu xa như chị gọi trên điện thoại. Anh chị phải hiểu cho rằng làm sao tôi có thể biết để cư xử cho đúng mực. Thế đấy. Làm ơn”, ông nói, “cho phép tôi hỏi tận đáy lòng mình, anh chị đã thông cảm và có thể tha thứ cho tôi chưa?”
Trong xưởng rất nóng. Howard đứng dậy cởi áo khoác. Anh giúp Ann cởi áo khoác của chị. Người làm bánh nhìn họ một lát, gật gật đầu và đứng dậy. Ông đến bên lò, tắt vài công tắc. Ông tìm cốc rót cà phê từ chiếc ấm điện. Ông đặt hộp kem và một chén đường lên bàn.
“Anh chị cần phải ăn vài miếng”, người làm bánh nói. “Tôi hy vọng anh chị sẽ dùng mấy chiếc bánh nóng của tôi. Hai người phải ăn để sống. Ăn là điều tốt lành nho nhỏ trong những lúc như thế này”, ông nói.
Ông mang cho họ những chiếc bánh quế nóng vừa lấy ra khỏi lò, bụi bánh hãy còn bám. Ông lấy bơ và dao ăn đặt lên bàn. Sau đó, người làm bánh ngồi vào bàn với họ. Ông đợi. Ông chờ cho đến khi mỗi người cầm một cái bánh trên đĩa đưa lên miệng ăn. “Ăn món gì đó sẽ dễ chịu”, ông nói trong lúc xem hai người ăn. “Còn nhiều đó. Ăn thêm nữa đi. Cứ ăn thỏa thích. Ở đây có đủ các loại bánh trên thế giới”.
Họ ăn bánh và uống cà phê. Bỗng nhiên Ann thấy đói bụng, thấy mấy chiếc bánh ấm và ngọt ngào. Chị ăn ba chiếc, người làm bánh hài lòng. Rồi ông mở miệng nói. Họ chăm chú lắng nghe. Mặc dù mệt mỏi và đau khổ, họ vẫn lắng nghe lời người làm bánh phải buộc lòng nói. Họ gật gật đầu khi ông bắt đầu đề cập đến nỗi cô đơn, sự hoài nghi và những giới hạn đã đến với ông trong những năm tháng ở độ tuổi trung niên này. Ông kể cho hai vợ chồng nghe về cuộc sống không con cái của mình. Tháng ngày cứ lặp đi lặp lại với những lò bánh hết đầy ắp rồi lại trống rỗng. Những buổi tiệc, những lễ kỷ niệm ông từng phục vụ. Bột bánh bám đầy tay. Tên của những cặp vợ chồng đính trên bánh. Phải đến hàng trăm tên, không, bây giờ đã là hàng ngàn. Sinh nhật. Hãy hình dung các ngọn nến đang cháy. Công việc của ông rất thiết yếu. Ông là người làm bánh. Ông hạnh phúc vì mình không phải là người bán hoa. Cung cấp thức ăn cho mọi người thì có giá trị hơn. Bất cứ lúc nào, mùi bánh cũng thơm hơn mùi hoa.
“Ngửi cái này xem”, người làm bánh vừa bẻ đôi ổ bánh mì đen vừa nói. “Đây là loại bánh mì đặc nhưng giàu chất dinh dưỡng”. Họ ngửi, rồi ông bảo hai người nếm thử. Chiếc bánh có mùi mật đường, hăng hăng. Họ nghe ông nói. Họ ăn những gì mình muốn. Họ nhai nuốt chiếc bánh mì đen. Dưới ánh đèn huỳnh quang, không gian tựa như ban ngày. Họ nói chuyện mãi tới rạng sáng, lúc những tia nắng yếu ớt xuyên qua cửa sổ, mà không nghĩ đến chuyện chia tay.

Lê Huy Bắc dịch
Trần Tiễn Cao Đăng nhuận sắc

Đời Ba Tôi

Ba tôi tên Clevie Raymond Carver. Người trong nhà gọi ông là Raymond, còn bạn bè thì gọi là C.R. Tôi tên Raymond Clevie Carver Trẻ. Tôi ghét cái chữ Trẻ này. Hồi nhỏ ba gọi tôi là Tí, nghe cũng hay. Nhưng rồi sau này, giống như những người khác trong nhà ông lại gọi tôi là Trẻ. Ông cứ gọi tôi như vậy cho đến khi tôi được mười ba, mười bốn tuổi tôi tuyên bố sẽ không thèm trả lời khi bị gọi như vậy. Thế là ba tôi bắt đầu gọi tôi là Bồ Tèo. Kể từ đó cho mãi đến khi ông mất, vào 17 tháng 6 năm 1967, ông chỉ gọi tôi là Bồ Tèo, hoặc Con mà thôi.
Khi ba mất, má gọi điện thoại báo tin cho vợ tôi. Khi ấy tôi không ở nhà, tôi vừa kiếm sống vừa ghi danh học ở Phân khoa Quản lý thư viện Trường Đại Học Iowa. Lúc vợ tôi bắt điện thoại má buột miệng: “Raymond mất rồi!” Lúc ấy, vợ tôi tưởng là má nói tôi mất. Đến khi má nói rõ là Raymond nào, vợ tôi mới nói: “Tạ ơn Chúa, con tưởng má nói đến Raymond của con.”
Năm 1934, từ Arkansas, ba tôi cuốc bộ, hoặc có khi đi quá giang xe, có lúc đeo theo những toa xe lửa chở hàng hoá bỏ trống để đến tiểu bang Washington kiếm việc. Không biết ông có đeo đuổi mộng ước nào khi bỏ nhà đi đến Washington hay không. Tôi không tin như vậy. Tôi nghĩ ông cũng chẳng có mộng ước gì. Chắc có lẽ ông chỉ muốn kiếm một công việc vững chắc và đồng lương kha khá. Công việc vững chắc quả là có ý nghĩa. Ông đi hái táo một dạo, sau đó kiếm được một chân phu xây cất cho đập thuỷ điện Grand Coulee. Kiếm được ít tiền ông mua một chiếc xe hơi lái về Arkansas giúp người nhà, ông bà nội tôi, thu xếp chuyển qua miền tây. Sau này, ông nói là ở bên đó họ sắp chết đói chớ chẳng phải là nói ví von. Trong khoảng thời gian ngắn lúc ông trở về Arkansas, ở một thị trấn tên là Leola, má gặp ba khi ông vừa bước ra khỏi quán rượu bên đường.
“Ổng say” má nói, “không hiểu sao má chịu đứng lại nói chuyện với ông ấy. Cặp mắt ổng sáng long lanh. Má ước chi lúc đó có được một quả cầu pha lê(1).” Trước đó khoảng chừng một năm, họ đã gặp nhau trong một buổi khiêu vũ. Má nói trước đó ba cũng đã có bạn gái rồi. “Ổng lúc nào cũng có bồ bịch, ngay cả sau khi đã cưới nhau. Ổng là người đầu tiên và cuối cùng của má. Không bao giờ má có người khác, má không cảm thấy thiếu gì hết.”
Hai người lấy nhau qua chứng của toà, ngay vào ngày họ đi Washington; một cô gái quê cao lớn và một anh nông phu chuyển nghề làm phu xây cất. Đêm tân hôn má cùng ba tôi cắm trại bên đường đi Arkansas cùng với người nhà của ông.
Ở Omak, tiểu bang Washington, ba má ở trong một cái nhà không lớn hơn một cái chòi. Ông bà nội tôi ở kế bên. Ba tôi vẫn làm ở đập thuỷ điện. Sau này bên những tuốc-bin phát điện khổng lồ và dòng nước bị dồn ngược về hướng Canada hàng trăm dặm, ông đứng lẫn trong đám đông nghe Franklin D. Roosevelt phát biểu ở công trình xây cất. “Ông ta chẳng nhắc gì đến những thằng đã chết vì xây cái đập đó,” ba tôi nói. Bạn của ông đã chết ở nơi đó, những người ấy đến từ tiểu bang Arkansas, Oklahoma, và Missouri.
Rồi ông kiếm được việc trong xưởng cưa ở Claskanie, tiểu bang Oregon, một thị trấn nhỏ bên bờ sông Columbia. Tôi sinh ra ở đó. Má có một tấm hình chụp ba đứng trước cổng xưởng cưa, hãnh diện ẵm tôi hướng mặt về phía ống kính. Cái mũ vải tôi đội lệch qua một bên và sắp tuột dây. Còn mũ của ông thì hất ngược về phía sau. Ông đang nhe răng ra cười. Lúc ấy ông sắp sửa đi vô xưởng hay vừa mới tan ca? Điều đó không quan trọng, chỉ biết là lúc ấy ông đang có việc làm và có một gia đình. Thời ấy là thời xuân trẻ của ông.
Năm 1941, chúng tôi dọn nhà đến Yakima, tiểu bang Washington. Ở đó ông kiếm được một chân thợ giũa lưỡi cưa, một nghề ông học được ở Claskanie. Khi chiến tranh nổ ra, ông được hoãn dịch vì nghề của ông được coi là thiết yếu cho cuộc chiến. Gỗ xẻ sẵn là món hàng nhu yếu cho công tác quốc phòng. Ông giũa những lưỡi cưa thật bén đến nỗi có thể cạo được lông măng trên cánh tay.
Khi ba tôi dọn đến Yakima, ông cũng kéo theo người nhà của ông đến ở cùng một khu phố. Vào khoảng giữa những năm 40 hết thảy những người trong gia đình của ba – các anh chị em, các ông anh em rể, kể cả chú bác, anh em họ, những đứa cháu, những người bà con xa, và cả bạn bè, đều đi ra khỏi tiểu bang Arkansas. Tất cả chỉ vì ba tôi là người đi đầu. Đàn ông thì làm việc ở Boise Cascade cùng chỗ với ba tôi, còn đàn bà thì xếp táo cho các hãng đóng hộp. Không bao lâu sau – theo như má tôi nói - mọi người đều khá hơn ba tôi. “Ba mày không biết giữ tiền,” má nói. “Tiền của ổng lúc nào cũng kiếm cách chòi ra khỏi túi, lúc nào ổng cũng lo chuyện bao đồng.”
Ở Yakima, tôi nhớ căn nhà đầu tiên mà chúng tôi ở, số 1515 hướng Nam đường Mười Lăm, có nhà vệ sinh ở bên ngoài. Vào những đêm lễ Ma (2), hay có thể là bất cứ đêm nào, những đứa trẻ hàng xóm chỉ chừng mươi, mười lăm tuổi, chúng thật quỉ quái, khiêng cái bồn cầu ra bỏ bên lề đường. Ba tôi phải nhờ người phụ khiêng vào lại. Có khi chúng bỏ vào sân sau nhà người khác. Có lần chúng nổi lửa đốt nó luôn. Nhưng nhà tôi không phải là nhà duy nhất trong vùng ấy có nhà vệ sinh ở bên ngoài. Khi tôi vừa đủ lớn để biết chuyện, tôi cũng hay ném đá vào nhà vệ sinh của người khác khi biết có người vào bên trong. Cái đó gọi là đánh bom nhà cầu. Thế rồi một khoảng thời gian sau đó mọi người đều gắn buồng vệ sinh bên trong nhà; và bỗng dưng nhà tôi trở thành ngôi nhà duy nhất trong khu phố có nhà vệ sinh bên ngoài. Tôi vẫn nhớ cái cảm giác xấu hổ khi thầy giáo lớp ba của tôi, ông Wise, một hôm tan trường đưa tôi về; tôi nói ông dừng xe ở ngôi nhà kế bên nhà tôi, nói với ông là tôi ở đó.
Tôi nhớ lại chuyện một hôm ba tôi về khuya, tối đó má khoá hết các cửa nhốt ông ở ngoài. Ông say. Chúng tôi cảm giác căn nhà rung lên khi ba lay cánh cửa. Rồi khi ông mở được một cửa sổ má cầm cái rổ sắt đập vào giữa tam tinh làm ông bật ngữa ra ngoài. Chúng tôi thấy ông nằm ngoài đó trên bãi cỏ. Nhiều năm sau này, tôi thường nhấc cái rổ sắt ấy lên – nó nặng như một cái chày cán bột, và tưởng tượng cảm giác khi bị đánh vào đầu bằng một vật như thế.
Vào khoảng thời gian này ba thường mang tôi vào phòng ngủ, đặt tôi ngồi trên giường, nói với tôi rằng tôi chắc phải đi để đến sống cùng cô LaVon một thời gian. Tôi không hiểu ra được là nếu đi như vậy tôi sẽ phải sống xa nhà. Nhưng chuyện này, cho dù là vì từ nguyên nhân gì, cũng trôi vào lãng quên, vì chúng tôi vẫn sống chung với nhau, và tôi không phải đi để đến sống cùng với bà cô ấy hay bất cứ một ai khác.
Tôi nhớ má hay đổ những chai uýt-ki của ba xuống bồn rửa chén. Có khi bà chỉ đổ hết cả chai, có khi sợ ba tôi bắt được bà chỉ đổ một nửa rồi rót nước lạnh vào lại cho đầy như cũ. Tôi có nếm thử rượu uýt-ki của ông một lần. Thứ rượu đó thật là kinh khủng, không hiểu sao lại có người có thể uống được thứ rượu như vậy.
Bẵng đi một thời gian dài, cuối cùng chúng tôi cũng có xe hơi, một chiếc xe Ford đời năm 1938, lúc ấy là vào khoảng năm 49 hay 50. Ngay tuần đầu nó đã gãy một thanh truyền động, và ba tôi phải đem cho người ta phục chế lại cỗ máy.
“Chiếc xe nhà mình cũ nhất thị trấn này đó” má nói. “Mình có thể mua được một chiếc Cadilac với số tiền ổng bỏ ra sửa xe.” Có lần bà lượm được một thỏi son cùng với một chiếc khăn tay thêu ren. “Thấy không?” má nói với tôi. “Cái đồ mạt hạng nào đó bỏ thứ này lại trên xe.”
Một lần tôi thấy má đem một xoong nước ấm vào buồng lúc ba tôi đang ngủ. Bà kéo tay ông ra khỏi chăn và nhúng vào xoong nước. Tôi đứng ở ngưỡng cửa mà nhìn, thắc mắc không biết chuyện gì xảy ra. Má nói để ông nói mớ trong khi ngủ. Có những chuyện mà bà muốn biết, có những chuyện bà nghĩ ba giấu không nói ra.
Hồi tôi còn nhỏ, hầu như mỗi năm nhà tôi đều đón xe khách, hãng North Coast Limited, từ Yakima băng qua rặng Cascade đến Seattle. Chúng tôi ở trọ khách sạn Vance và, tôi còn nhớ, chúng tôi đi ăn ở Dinner Bell Café. Có lần chúng tôi đến “Bãi Nghêu của Ivar’s” và uống súp nghêu đựng trong ly.
Năm 1956, năm tôi tốt nghiệp trung học, ba nghỉ việc hãng cưa ở Yakima, kiếm một chỗ làm khác ở Chester, một thị trấn nhỏ chuyên cưa xẻ gỗ ở Bắc California. Lý do đổi việc ông nêu ra lúc ấy là vì tiền lương trả cao hơn và lời hứa mơ hồ là ông có thể, sau vài năm, thăng lên làm trưởng toán thợ giũa cưa trong xưởng.Nhưng tôi nghĩ lý do chính là vì ông trở nên háo động và chỉ muốn thử may mắn ở một nơi khác. Công việc ở Yakima đã trở nên quá nhàm đối ông. Hơn nữa, năm trước đó, cả hai người, ông nội và bà nội tôi đều mất chỉ cách nhau sáu tháng.
Nhưng chỉ vài ngày sau lễ tốt nghiệp, khi tôi và má còn đang bận dọn đồ chuyển tới Chester, ba gửi thơ đến nói là ông đã bị bệnh một khoảng thời gian rồi. Ba nói chúng tôi đừng lo lắng, mặc dầu ông bị lưỡi cưa cắt nhằm. Có thể một mảnh phôi thép nằm trong máu. Ông nói là dù sao thì cũng có chuyện gì đó xảy ra, và ông phải nghỉ việc. Cùng với bức thơ là một tấm bưu thiếp không ký tên người gửi của một ai đó ở dưới ấy nói rằng ba sắp chết và ông uống “uýt-ki nguyên chất.”
Rồi chúng tôi đến Chester; căn nhà ba ở là một cái nhà hộp lưu động của công ty. Thoạt nhìn ba tôi không nhận ra ông. Có lẽ trong thâm tâm lúc ấy tôi không muốn nhìn thấy ông như vậy. Người ông gầy và xanh, trông thật bơ phờ. Chiếc quần ông mặc thì xệ xuống. Ông không còn giống như ba tôi ngày nào. Má khóc. Ông đưa tay ôm má, bàn tay ơ hờ vỗ trên vai, như thể ông cũng không hiểu là có chuyện gì đã xảy ra. Cả ba chúng tôi sắp xếp ở chung trong cái nhà hộp lưu động đó; và chúng tôi cố hết sức chăm sóc ông. Nhưng bệnh của ba tôi không khá hơn. Tôi làm chung xưởng cưa với ba, cả mùa hè và một phần mùa thu năm ấy. Buổi sáng chúng tôi dậy ăn sáng với bánh mì nướng và trứng, nghe đài phát thanh, rồi mang theo hộp đồ ăn trưa đi làm. Tám giờ sáng chúng tôi vào cổng xưởng cưa và mãi đến giờ tan việc mới gặp lại. Tháng mười một tôi trở lại Yakima để có thể gần với bạn gái, cô bạn mà tôi quyết định sẽ lấy làm vợ.
Ở Chester, ba làm việc ở xưởng cưa đó đến tháng Hai năm sau. Ông bị ngất trong xưởng và người ta đưa ông tới bệnh viện. Má gọi tôi xuống phụ. Tôi đón xe đò từ Yakima đến Chester, tính sẽ lái xe đưa họ về Yakima. Lúc ấy thêm vào căn bệnh ở thể xác ba còn bị suy sụp thần kinh. Nhưng lúc đó không ai trong chúng tôi biết gọi như vậy. Suốt cả quảng đường trở về Yakima, ông không nói tiếng nào, ngay cả khi hỏi ông những câu hỏi đơn giản. ( “Ông thấy sao, Raymond?”, “Ba khoẻ không ba?”). Ông có trao đổi, nếu quả là có trao đổi, bằng cách lắc đầu hay lật ngữa bàn tay như thể ông không biết hay không chú tâm tới. Một câu duy nhất ông nói trong chuyến đi ấy, và cả tháng sau nữa, là lúc tôi chạy quá trớn qua con đường rải đá ở Oregon làm ống khói bị sút ra. “Tại chạy nhanh quá đó,” ông nói.
Về đến Yakima, một bác sĩ nhận ra ba tôi cần phải đi bác sĩ tâm thần. Ba má tôi phải nhờ đến trợ cấp, người ta gọi như vậy, để quận hạt trả tiền cho bác sĩ tâm thần. Bác sĩ tâm thần hỏi ba: “ Ai là Tổng thống?” Câu hỏi bác sĩ đặt ra là để ông có thể trả lời được. Ba tôi đáp: “Ike.” Rốt cuộc người ta chuyển ông lên tầng thứ năm ở bệnh viện Valley Memorial và chữa ông bằng cách cho chạy điện. Tôi lấy vợ sau đó và lo tạo dựng tổ ấm của mình. Ba vẫn bị nhốt ở bệnh viện khi vợ tôi sinh con đầu lòng ở tầng kế dưới đó. Sau khi vợ tôi sinh, tôi lên tầng trên báo tin cho ba biết. Người ta dẫn tôi đi qua một cánh cửa thép và chỉ cho phải tìm ba ở đâu. Ông ngồi trên chiếc ghế dài với một cái chăn phủ trên đùi. Chao ôi, tôi nói thầm, Ba bị cái quái quỉ gì vậy? Tôi ngồi xuống bên cạnh ba, nói là ba làm ông nội rồi. Ông ngập ngừng một lát rồi mới nói: “Ba có cảm giác mình làm ông rồi.” Ông chỉ nói thế, không cười, không cử động. Ông ở trong một phòng lớn với rất nhiều người khác. Rồi tôi ôm ông, và ông khóc.
Vậy rồi ông cũng ra khỏi nơi đó. Nhưng kế đó là những năm tháng ông không thể làm việc. Ông chỉ ngồi mãi trong nhà cố nghĩ ra chuyện gì sắp xảy đến và nghĩ ông đã làm gì sai để rồi kết cuộc tự trói mình lại như vậy. Má phải đi kiếm làm những công việc vặt vãnh hết việc nọ tới việc kia. Mãi về sau này, má nhắc đến khoảng thời gian ba ở bệnh viện, và những năm kế đó, là thời gian “Raymond bị bệnh.” Chữ bệnh kể từ đó đối với tôi không còn giống như trước nữa.
Năm 1964, nhờ một người bạn giúp đỡ, ông may mắn được nhận vào làm ở một xưởng cưa tại Yakima. Ông đi xuống đó một mình, thử xem có thể chen chân với người được không. Nơi ông ở không xa xưởng mấy, chỉ là một cái chòi gỗ một gian; không khác gì hơn nơi mà ngày xưa ông và má khởi đầu lập nghiệp khi hai người mới chuyển sang miền tây. Ông nguệch ngoạc viết thư cho má; khi tôi gọi điện cho má, bà thường đọc cho tôi nghe những bức thơ ấy. Trong thư ông nói công việc hãy còn chưa chắc hẳn. Nhưng mỗi ngày ông được đến sở làm là mỗi một ngày ông cảm thấy có ý nghĩa nhất trong cuộc đời, và ông nói, qua từng ngày càng lúc càng dễ dàng hơn. Ông bảo má nhắn giùm ông lời thăm tôi. Ông nói khi ông không ngủ được ông nghĩ đến tôi, đến thời gian hạnh phúc khi có tôi bên cạnh. Cuối cùng sau một đôi tháng, ông lấy lại được niềm tự tin. Ông có thể theo kịp công việc và không còn lo nghĩ là sẽ làm người khác thất vọng. Khi việc đã chắc chắn rồi, ông mới gọi má xuống.
Ông không đi làm trong sáu năm trời, mọi thứ đều mất hết cả - nhà, xe hơi, đồ đạc, vật dụng, cả luôn chiếc tủ đông lạnh mà má tôi thích và hãnh điện vì có nó. Tên ông cũng bị xấu đi – Raymond Carver là người không trả nổi hoá đơn hàng tháng - cả lòng tự tin cũng mất. Ông mất luôn phong độ của người đàn ông. Má kể cho vợ tôi: “ Thời gian Raymand bị bệnh, cả hai tuy là ngủ chung giường nhưng không có đi lại với nhau gì hết. Có đôi lần ổng muốn, nhưng rồi không có gì xẩy ra. Má không cảm thấy thiếu, nhưng má biết ổng muốn, con biết đó.”
Những năm đó tôi lo cho gia đình của tôi và kiếm sống. Hết việc này đến việc khác, chúng tôi phải chuyển chỗ ở luôn. Tôi không còn thể chú ý theo dõi đến cuộc sống ba tôi nữa. Nhưng có một lần vào một Giáng Sinh nọ tôi nói với ba là tôi muốn trở thành một nhà văn. Lẽ ra tôi nên nói là tôi muốn làm bác sĩ giải phẩu thẩm mỹ. “ Con viết về cái gì?” Ông muốn biết. Rồi như thể muốn giúp tôi. Ông bảo, “Viết về cái gì con biết. Viết về những chuyến đi câu của chúng ta.” Tôi nói là tôi sẽ viết, nhưng tôi biết là tôi không viết được. “ Gởi cho ba xem những gì con viết,” ông bảo. Tôi nói tôi gởi nhưng rồi lại không. Tôi không hề viết gì về chuyện đi câu, và tôi nghĩ là ông cũng không quan tâm đến hay cần phải hiểu những gì tôi viết vào lúc ấy. Hơn nữa ông cũng không là độc giả, loại độc giả mà dù bằng cách nào tôi cũng không hề nhắm đến khi viết.
Rồi ông mất. Tôi ở mãi tận thành phố Iowa, với những điều còn muốn nói với ông. Tôi không có cả cơ hội nói với ông lời cuối, hay nói rằng ông đã làm thật tuyệt vời với công việc mới. Rằng tôi rất hãnh diện vì ông đã trở lại như xưa.
Má nói tối đó đi làm về ông ăn bửa tối thật nhiều. Rồi một mình ngồi bên bàn ông uống cạn số rượu còn lại trong một chai uýt-ki đã khui dở. Chai rượu ấy một hai hôm sau má tìm thấy ở đáy thùng rác dưới đám bã cà phê. Uống xong ông đi ngủ. Má cũng ngủ cùng với ông sau đó. Đang đêm, bà phải thức dậy ra ghế dài mà nằm. “Ổng ngáy lớn quá không ngủ được,” má nói. Sáng hôm sau má vào xem, thấy ông nằm ngữa, miệng há ra, hai má trũng vào. Trông tái ngắt, bà nói. Bà biết ông chết rồi – bà không cần bác sĩ nói mới biết. Nhưng bà vẫn gọi bác sĩ, và rồi gọi cho vợ tôi.
Trong đám hình mà má tôi còn giữ, chụp ba và má vào những ngày đầu khi họ đến Washington, có tấm chụp ba đứng trước một chiếc xe hơi, tay cầm chai bia và một xâu cá măng. Trong bức hình, ba đội chiếc mũ hất ngược sau trán, và đang nhe răng cười ngờ nghệch. Tôi hỏi xin má bức hình ấy. Má đưa cho tôi cùng với vài bức khác. Tôi treo bức hình trên tường, mỗi lần dọn nhà tôi lại mang nó theo và treo lên lại trên tường nhà mới. Thỉnh thoảng tôi lại ngắm bức hình thật kỹ, cố tìm hiểu điều gì đó về ba tôi, hay có thể là chính tôi trong lúc ấy. Nhưng không, ba tôi cứ mãi lui dần và rời xa tôi, rồi khuất vào dĩ vãng. Cuối cùng trong một chuyến dọn nhà, tôi đánh mất bức hình. Rồi tôi cố gợi nhớ lại nó, và cùng lúc định nói đôi lời về ba tôi, về những điều tôi nghĩ là chúng tôi giống nhau ở những điểm quan trọng. Tôi viết bài thơ khi tôi ở một chung cư trong khu đô thị ở San Fransico. Lúc ấy, giống như ba tôi, tôi cũng bị rượu làm khổ. Bài thơ như một một mối dây giao cảm với ông.
Bức ảnh ba tôi khi ông hai mươi hai tuổi

Tháng Mười, trong một căn bếp rét mướt xa lạ
Tôi suy ngẫm khuôn mặt ba tôi, với vẻ ngượng ngùng trai trẻ.
Nhe răng cười ngờ nghệch như một nàng cừu,
Một tay xách xâu cá măng, và tay kia
một chai bia Carlsbad.
Với quần jean và áo vải, ông tựa
vào cảng chiếc xe Ford đời 1934.
Ba đứng như một mẫu người thẳng thắn táo bạo cho kẻ hậu duệ,
Với chiếc mũ hếch ngược trên đôi tai.
Cả đời ba chỉ muốn làm một người kiên cường.
Nhưng cặp mắt đã phản bội, và cánh tay
yếu ớt dơ xâu cá măng chết
và chai bia. Ba ơi, con yêu ba,
nhưng làm sao con cám ơn ba, khi con cũng chẳng cầm nổi ly rượu của mình,
và không biết cả nơi nào để thả dây câu.

Những sự kiện trong bài thơ là sự thật, ngoại trừ một điểm là ba tôi mất vào tháng Sáu không phải tháng Mười, như ở đầu của bài thơ. Tôi muốn từ ấy có âm vận dài hơn, để tạo cảm giác day dứt một ít (3). Hơn nữa, tôi muốn một cái tháng thích hợp với cảm giác lúc viết bài thơ trên – cái tháng ngày ngắn mà ánh sáng nhạt nhoà, khói đọng trong không gian, vật thể rũ mục. Tháng Sáu đêm và ngày là mùa hạ, là lễ tốt nghiệp, là kỹ niệm ngày cưới, là sinh nhật của một trong những đứa con. Tháng Sáu không thể là tháng mà ba mất.
Sau lễ viếng ở nhà quàn, khi chúng tôi ra bên ngoài, một người đàn bà không quen biết đến nói với tôi: “ Giờ đây ông ấy đang ở một nơi hạnh phúc hơn.” Tôi giương mắt nhìn bà cho đến khi bà bỏ đi. Tôi vẫn nhớ cái núm nhỏ trên chiếc mũ bà ấy đội. Rồi một người anh em họ của ba – tôi không biết tên ông ta - đến bắt tay tôi. “Tất cả chúng ta đều nhớ đến ông ấy,” ông nói, và tôi biết lời ông nói không chỉ là lời xã giao.
Tôi khóc. Đó là lần đầu tiên kể từ khi tôi nhận được tin ba tôi mất. Trước đó tôi không khóc được. Cũng có thể là vì tôi không có thời gian. Giờ đây, đột nhiên tôi không cầm lại được. Tôi vịn vào vợ tôi và khóc. Vợ tôi cố tìm mọi cách an ủi tôi. Chúng tôi đứng đó vào nửa buổi xế chiều của một ngày mùa hạ.
Tôi lắng nghe những lời chia buồn người ta nói với má. Tôi vui vì bà con của ba đã tụ hội, đã đến với ba. Tôi nghĩ tôi sẽ nhớ những gì đã nói và đã làm ngày hôm ấy, và có thể sẽ tìm cách kể lại sau này. Nhưng rồi không. Tôi quên hết cả, hay gần như vậy. Điều tôi nhớ được là tên của chúng tôi được nhắc đến thật nhiều vào chiều hôm ấy, tên của ba và tên của tôi. Nhưng tôi biết họ nói đến ba. Raymond, những người đó cứ nói mãi với âm giọng tươi đẹp của họ thời tôi còn niên thiếu. Raymond.

Trương Củng chuyển ngữ từ nguyên tác tiếng Anh "My Father’ s Life"
______________________

1) Cầu pha lê, crystal ball, dùng để xem bói biết được tương lai.
2) Là lễ Halloween, tạm dịch theo cách gọi của người Việt ở Bắc Mỹ. Đêm trước ngày các thánh lên chầu trời, trần thế không ai cai quản, nên ma quỉ hiện lên quậy phá. Ngày các thánh là 1 tháng Mười Một, Ngày Halloween là 31 tháng Mười.
3) October, tháng Mười, có 3 vần (syllables) trong khi June, tháng Sáu chỉ có một. Tiếng Việt khó chuyển được cách chơi chữ này. Rất may là chữ Mười có nguyên âm kép dài hơn Sáu, nên gượng dịch như vậy.

Gọi đến nếu mình cần tôi

Nguyên tác tiếng Anh “Call If You Need Me”

Cả hai chúng tôi có quan hệ với người khác hồi mùa xuân năm đó. Cho đến tháng sáu, lúc bãi trường, chúng tôi quyết định cho người khác thuê lại nhà của mình trong mùa hè, còn chúng tôi sẽ rời Palo Alto đến một vùng quê duyên hải phía bắc California. Con trai chúng tôi, Richard, sẽ về quê của Nancy ở Pasco, tiểu bang Washington. Nó sẽ ở đó qua mùa hè và đi làm để dành dụm tiền chi dụng trên đại học vào mùa thu. Bà ngoại của Richard, biết tình cảnh của chúng tôi, đã chuẩn bị đón nó lên ở. Khá lâu trước đó, bà đã kiếm sẵn cho nó một chỗ làm. Bà nói chuyện với một trại chủ bạn của bà và được hứa dành một chỗ làm cho Richard, công việc sẽ là chất rơm hoặc dựng hàng rào. Việc làm tuy nặng nhọc, nhưng Richard trông mong có được một công việc như vậy. Nó đón xe đò đi vào sáng hôm sau ngày lễ tốt nghiệp trung học. Tôi lái xe đưa nó đến bến, kiếm chỗ đậu xe, rồi vào trong bến ngồi cạnh nó cùng đợi chuyến xe đò đến lượt khởi hành. Mẹ nó đã ôm hôn nó khóc chào tạm biệt và trao cho nó một bức thư dài dặn đem đưa cho bà ngoại. Mẹ nó bây giờ đang ở nhà thu thập cho xong những món hành lý còn sót lại trước khi chúng tôi dọn đi, và trong khi đó chờ cặp vợ chồng thuê nhà đến giao nhà. Tôi mua vé xe đưa cho Richard và chúng tôi ngồi đợi ở một cái ghế băng trong bến. Chúng tôi đã chuyện trò đôi điều trên đường đi đến bến xe.
“Ba má có phải ly dị không?” nó hỏi. Sáng thứ bẩy trên đường xe không đông.
“Nếu giữ được thì chắc là không,” tôi nói. “Ba má không muốn như vậy. Đó là lý do ba má muốn rời khỏi đây và không muốn gặp gỡ ai vào mùa hè. Lý do mà mùa hè này ba má cho thuê lại căn nhà của mình và mướn nhà ở trên Eureka. Cũng là lý do mà con phải đi nữa. Ba nghĩ vậy. Dầu sao cũng là một lý do. Không tính đến việc là con sẽ trở về với túi rủng rỉnh đầy tiền. Ba má không muốn ly dị. Ba má muốn được cùng yên tĩnh ở bên nhau trong mùa hè này và tìm cách giải quyết sự việc.
“Ba vẫn thương má phải không?” nó nói. “Má nói má thương ba.”
“Dĩ nhiên,” tôi nói. “Hiện tại con nên biết như vậy. Ba má có phần khó khăn và gánh nặng của ba má, giống như những người khác, và bây giờ ba má cần thời gian yên tĩnh ở với nhau và giải quyết sự việc. Đừng lo nghĩ gì về ba má. Con cứ lên đó, vui vẻ trong những ngày hè, làm việc chăm chỉ và dành dụm tiền. Cứ coi đó là những ngày nghỉ. Hãy kiếm dịp đi câu cá, trên đó có nhiều chỗ câu cá tốt lắm.”
“Trượt nước nữa,”nó nói. “Con muốn học trượt nước.”
“Ba chưa trượt nước bao giờ,” tôi nói. “Con học giùm ba luôn đi nghen, được không?”
Chúng tôi ngồi ở bến xe. Nó lật sổ lưu niệm còn tôi cầm một tờ báo trên gối. Người ta báo đến lượt chuyến xe của nó, chúng tôi đứng dậy. Tôi ôm nó và nói “Đừng nghĩ đừng lo gì hết. Vé xe con đâu?”
Nó vỗ vào túi áo khoác rồi nhấc va-li lên. Tôi đi theo có đến chỗ người ta sắp hàng trước cổng trạm, rồi ôm nó lần nữa, hôn vào má, và nói tạm biệt.
“Tạm biệt ba,” nó nói, rồi quay đi để giấu những giọt nước mắt.
Tôi lái xe về nhà. Ở nhà những thùng và va-li đã chờ sẵn ở phòng khách. Nancy ngồi trong bếp uống cà-phê với cặp vợ chồng trẻ. Họ là người thuê nhà do Nancy kiếm ra. Tôi gặp cặp này, Jerry và Liz, lần thứ nhất cách đây mấy hôm, họ là sinh viên cao học toán; tuy nhiên, chúng tôi cũng bắt tay chào nhau lần nữa. Nancy rót cho tôi một cốc cà-phê. Chúng tôi ngồi quanh bàn uống cà-phê trong khi Nancy lo ghi cho xong những việc mà mà cặp vợ chồng nọ phải để ý đến hoặc phải làm vào những lúc nhất định trong tháng, đầu tháng hoặc cuối tháng, hoặc những việc đại loại như họ phải gởi thư ở đâu. Khuôn mặt của Nancy căng thẳng. Nắng soi qua bức màn và dọi lên bàn; buổi sáng dần qua.
Cuối cùng mọi việc dường như đâu vào đó, tôi để mặc ba người ở trong bếp ra chất hành lý lên xe. Căn nhà mà chúng tôi sắp dọn đến được bày trí đầy đủ tiện nghi, có đến tận cả bát đĩa và dụng cụ nấu nướng, nên chúng tôi không cần phải đem theo nhiều, chỉ những món cần thiết.
Ba tuần trước, tôi lái xe lên Eureka, một vùng duyên hải phía bắc California, cách Palo Alto 350 dặm về hướng bắc, thuê một căn nhà đủ tiện nghi. Tôi đi với Susan, người đàn bà tôi từng cặp bồ. Chúng tôi ngụ ở một nhà trọ ngoài ven thị trấn hết ba đêm trong lúc tôi dò tìm trên báo và đi gặp các nhân viên địa ốc. Susan nhìn tôi lúc tôi viết tấm chi phiếu trả ba tháng tiền nhà. Sau đó trở về nhà trọ, nằm trên giường, gác tay trên trán, nàng nói, “Em ghen với vợ anh, anh thường nghe người ta nói về ‘người đàn bà khác’ là người vợ đương phối có luôn có đặc ân và thực quyền, nhưng mà em chưa bao giờ hiểu hay quan tâm đến những điều đó. Bây giờ thì em hiểu. Em ghen với chị ấy. Em ghen với việc chị ấy sẽ sống với anh trong ngôi nhà đó mùa hè này. Em ước phải chi là em, phải chi là chúng mình. Ôi, em ước ao làm sao phải chi là chúng mình. Em cảm thấy tủi thân quá,” nàng nói. Tôi vuốt tóc nàng.
Nancy người dong dỏng, chân thuôn, với mái tóc màu hạt dẻ và đôi mắt nâu, và một tấm lòng bao dung. Nhưng rồi về sau chúng tôi càng lúc càng thiếu vắng tấm lòng và sự bao dung. Người đàn ông nàng cặp bồ là một đồng nghiệp của tôi, hắn ly dị vợ, ăn mặc chải chuốt; một gã com-lê-bộ-ba-với-cravat, có mái tóc muối tiêu và là một tên nghiện rượu; vài học trò của tôi kể lại, tay hắn thường run rẩy trong lớp. Hắn và Nancy cuốn vào cuộc tư tình nhân một buổi liên hoan nhằm ngày lễ, không bao lâu sau khi Nancy khám phá cuộc tình riêng của chính tôi. Giờ đây mọi chuyện nghe nhàm chán và nhạt nhẽo―thực sự nhàm chán và nhạt nhẽo―nhưng mùa xuân đó chuyện đã là như vậy, và nó hoang phí hết cả năng lực và sức tập trung của chúng tôi, khiến tất cả mọi việc khác đều sao nhãng. Cuối tháng Tư chúng tôi bắt đầu trù tính sẽ cho thuê lại căn nhà của mình trong mùa hè và dọn tới một nơi khác. Chỉ với hai người chúng tôi thôi, để cố hàn gắn lại như trước, nếu có thể hàn gắn được. Chúng tôi đồng ý với nhau sẽ không liên lạc điện thoại hay thư từ hoặc ngay cả giao tiếp với đối tượng khác. Thế là chúng tôi thu xếp cho Richard, kiếm được một cặp vợ chồng đến trông nhà, còn tôi xem bản đồ rồi từ San Fransico lái xe về hướng bắc tìm đến Eureka. Ở Eureka tôi đến gặp một nhân viên địa ốc, hắn sẵn sàng cho một cặp vợ chồng tuổi trung niên đàng hoàng thuê một căn nhà đầy đủ tiện nghi trong mùa hè. Tôi nghĩ tôi có nói đến cả câu “tuần trăng mật thứ hai” với tay nhân viên địa ốc, Chúa tha thứ cho tôi; trong khi ấy, ngồi trong xe đậu ở bên ngoài Susan đang hút thuốc và đọc những tập quảng cáo du lịch.
Chất xong va-li, túi và thùng vào cốp xe và ghế sau, tôi đợi Nancy, nàng đang đứng trên hiên nhà chào tạm biệt cặp vợ chồng. Nàng bắt tay từng người rồi xoay ra đi tới xe. Tôi vẫy tay chào cặp vợ chồng, họ vẫy lại. Nancy ngồi vào xe rồi đóng cửa. “Đi được rồi,” nàng nói. Tôi sang số và chúng tôi hướng ra xa lộ. Đến một cái đèn đỏ trước khi vào xa lộ chúng tôi thấy một chiếc xe đằng trước đang lách ra khỏi xa lộ kéo theo cái ống khói gãy, kèm theo những tia lửa nháng trên mặt đường. “Xem kìa,” Nancy nói, “Không chừng phát cháy đấy.” Chúng tôi chờ đến khi chiếc xe ấy bẻ lái ra khỏi đường, dừng lại bên lề.
Chúng tôi dừng ở một quán café nhỏ ở cạnh đường xa lộ gần Sepatopol. Ăn và Châm, bảng hiệu viết. Chúng tôi cười về cái bảng hiệu. Đậu xe trước quán café, chúng tôi vào chọn một chiếc bàn gần cửa sổ ở phía trong, rồi gọi cà-phê và săng-uýt. Nancy chấm ngón trỏ xuống bàn và lần ngón tay theo những đường vân gỗ. Tôi mồi thuốc và nhìn ra ngoài. Có cái gì chuyển động nhanh, rồi tôi nhận ra mình đang nhìn một con chim ruồi trong bụi cây bên cửa sổ. Đôi cánh quạt thành một bóng mờ trong khi nó chấm mỏ vào một đoá hoa trong bụi cây.
“Nancy xem kìa,” tôi nói. “Có con chim ruồi.”
Nhưng con chim ruồi lúc này đã bay đi, Nancy trông ra và nói, “Đâu? Em không thấy.”
“Mới vừa ở ngoài ấy cách một phút trước,” tôi nói. “Nhìn xem kìa. Một con khác, anh nghĩ. Một con chim ruồi khác.”
Chúng tôi theo dõi con chim ruồi đến khi người hầu bàn đem thức ăn ra. Con chim thấy động bay đi và mất hút sau quán.
“Đấy là điềm tốt, anh nghĩ,” tôi nói. “Chim ruồi. Người ta nói chim ruồi đem đến may mắn.”
“Em có nghe nói vậy ở đâu đấy,” nàng nói. “Em không biết nghe ở đâu. Ừ ,” nàng nói, “có thể gọi là may mắn được đấy. Anh nói có phải không?”
“Chúng là điềm tốt,” tôi nói. “Anh mừng là chúng ta dừng lại chỗ này.”
Nàng gật đầu. Đợi một lát sau, nàng mới cắn đến miếng bánh săng-uýt.
Chúng tôi đến Eureka vừa trước khi trời tối. Chúng tôi chạy ngang qua cái quán trọ bên đường xa lộ nơi tôi và Susan ở qua ba đêm hồi hai tuần trước, rồi sau đó, tôi tách ra khỏi xa lộ lái theo con đường dẫn lên một ngọn đồi trông xuống thị trấn. Trong túi tôi có chìa khóa của ngôi nhà. Chúng tôi chạy qua ngọn đồi chừng khoảng một dặm đến một ngã tư có trạm sửa xe và cửa hiệu tạp hóa. Phía trước chúng tôi là một thung lũng với những ngọn núi phủ cây xanh và đồng cỏ bao quanh. Vài con bò đang gặm cỏ trên cánh đồng phía sau trạm sửa xe. “Thật là một vùng quê đẹp,” Nancy nói. “Em nôn nóng muốn thấy căn nhà.”
“Sắp đến rồi,” tôi nói. “Nó ở ngay dưới con đường này,” tôi nói, “qua cái dốc kia.” “Đây rồi,” một lát sau tôi nói, rồi lái vào một lối ra của nhà xe dài, với bờ giậu hai bên. “Đến rồi đây. Em thấy nó ra sao?” Tôi hỏi cùng một câu đã hỏi Susan khi trước đây cô ấy và tôi dừng lại trên lối ra của nhà xe.
“Đẹp,” Nancy nói. “Trông được lắm, thật đấy. Xuống xe luôn nhé.”
Chúng tôi đứng lại ở sân trước một lát và nhìn quanh nhà. Rồi chúng tôi bước lên bực tam cấp lên hiên nhà. Tôi mở khóa cửa trước và bật đèn. Chúng tôi đi khắp hết trong nhà. Nhà có hai phòng ngủ, một phòng tắm, một phòng khách với đồ đạc cổ xưa và lò sưởi, và một nhà bếp rộng trông ra thung lũng.
“Em thích không,” tôi nói.
“Thật tuyệt,” Nancy nói. Nàng nhếch môi cười. “Em vui vì anh đã tìm được ngôi nhà như vầy. Em vui vì chúng ta ở đây.” Nàng mở tủ lạnh và lướt ngón tay trên mặt quầy bếp. “Tạ ơn Chúa, trông sạch lắm. Em không phải lau chùi gì nữa.”
“Cả đến những tấm trải giường cũng sạch,” tôi nói. “Anh đã coi lại rồi, cho chắc. Họ cho thuê nhà như vậy đấy. Cả gối và áo gối nữa luôn.”
“Chúng mình phải mua một ít củi,” nàng nói. Chúng tôi đứng trong phòng khách. “Chúng mình cần nhen lò sưởi vào những đêm như vầy.”
“Để mai anh sẽ tìm xem,” tôi nói. “Rồi chúng ta đi mua sắm nữa, và dạo phố.”
Nàng nhìn tôi và nói, “Em vui vì chúng mình ở đây.”
“Anh cũng vậy,” tôi nói. Tôi dang tay, nàng bước đến tôi. Tôi ôm lấy nàng, cảm thấy người nàng run lên. Tôi ngửa mặt nàng và hôn lên hai bên má. “Nancy,” tôi gọi.
“Em vui vì chúng mình ở đây,” nàng nói.
Chúng tôi mất vài hôm thu xếp việc ăn ở, đi vài chuyến đến Eureka để dạo quanh xem những cửa hiệu ở đó, và cũng cuốc bộ băng qua đồng cỏ sau nhà đến tận khu rừng. Chúng tôi mua sắm thực phẩm, và tôi tìm thấy một mẩu quảng cáo bán củi trên báo. Tôi gọi đến. Khoảng một ngày sau hai thanh niên tóc dài lái một chiếc xe pickup chở đầy củi xích-dương đến chất vào dưới chái nhà xe. Tối đó, sau bữa ăn chúng tôi ngồi trước lò sưởi uống cà-phê và bàn chuyện kiếm nuôi một con chó.
“Em không cần một con cún,” Nancy nói. “Loại đó rồi mình phải theo dọn phân hay đồ đạc bị gặm nát. Mình không cần thứ đó. Nhưng em muốn có một con chó, đúng vậy. Đã lâu rồi chúng mình không nuôi chó. Em nghĩ mình có thể nuôi một con ở đây được,” nàng nói.
“Rồi khi mình về, sau khi hết hè?” tôi nói. Tôi diễn lại câu hỏi, “Làm sao giữ một con chó trong thành phố?”
“Để rồi hẵng hay. Còn bây giờ mình hãy đi kiếm một con. Một con coi vừa mắt. Em phải thấy em mới biết mình thích con nào. Chúng mình sẽ xem quảng cáo và mình sẽ đến trại nhốt chó nếu cần.” Nhưng rồi chúng tôi cứ bàn về chuyện nuôi chó đến mấy ngày, và chỉ cho nhau xem những con chó ở trong sân nhà người khác khi lái xe ngang qua, những con chó chúng tôi nói là chúng tôi thích, nhưng rồi chẳng đi đến đâu cả, chúng tôi không hề đi kiếm một con chó.
Nancy gọi điện đến mẹ nàng. Cho bà số điện thoại và địa chỉ của chúng tôi. Richard đang đi làm và có vẻ vui vẻ, mẹ nàng nói. Bà cũng khoẻ mạnh. Tôi nghe Nancy nói, “Tụi con cũng tốt, thật là liều thuốc tốt.”
Một hôm vào khoảng giữa tháng Bảy, chúng tôi lái xe theo xa lộ gần biển rồi chạy qua một cái dốc đến xem những đầm nước mặn bị ngăn cách với biển bởi những doi cát. Ở đó có vài người đứng bên bờ câu cá, có hai chiếc thuyền câu ở ngoài đầm.
Tôi ngừng xe bên vệ đường, “Chúng mình xem thử họ câu gì,” tôi nói. “Có thể mình sẽ kiếm đồ nghề rồi đi câu.”
“Chúng mình đã nhiều năm rồi không đi câu,” Nancy nói. “Kể từ hồi Richard còn bé, lúc mình đi cắm trại gần núi Shasta. Anh còn nhớ không?”
“Anh nhớ chứ,” tôi nói. “Anh cũng nhận ra là anh nhớ thú đi câu. Chúng mình xuống xem họ câu được cái gì?”
“Cá hương,” người đàn ông nói. “Giống ức đỏ, và giống cầu vồng. Có cả giống đầu sắt và một ít cá hồi. Mùa đông những doi đất kia hở ra tụi nó bơi vào, tới mùa xuân những doi đất đó bít lại, tụi nó bị kẹt. Lúc này là lúc tốt nhất trong năm để bắt chúng. Bữa nay tôi chưa bắt được con nào nhưng chủ nhật vừa rồi tôi bắt được bốn con, dài khoảng 15 lóng tay. Cá ở đây ngon nhất thế giới, và cắn câu chúng quẫy dữ lắm. Mấy cha ở trên thuyền bữa nay bắt được vài con, nhưng tôi chưa kiếm được gì.”
“Bác dùng mồi gì vậy?” Nancy hỏi.
“Dùng gì cũng được,” người đàn ông nói. “Trùn, trứng cá, bắp hột. Cứ quăng câu ra rồi để nó chìm xuống đáy. Thả chùng dây một tí và canh chừng dây câu.”
Chúng tôi nấn ná thêm một lúc lâu nữa, xem gã câu cá và xem mấy chiếc thuyền con xành xạch lượn tới lượn lui dài theo cái đầm.
“Cám ơn,” tôi nói với người đàn ông. “Chúc bác may mắn.”
“Chúc ông may mắn,” hắn nói. “Chúc cả hai ông bà may mắn.”
Trên đường về chúng tôi ghé một hiệu bán hàng thể thao mua giấy phép câu cá, vài cái cần câu rẻ tiền và trục quay, cước, lưỡi câu, dây móc lưỡi câu, chì, và một giỏ nhốt cá. Chúng tôi định đi câu sáng hôm sau.
Nhưng tôi hôm đó, sau khi chúng tôi ăn xong rồi dọn rửa bát đĩa, và tôi đi nhóm lửa trong lò sưởi, Nancy lắc đầu và nói là không đi đến đâu cả.
“Sao em nói vậy?” Tôi hỏi. “Em nói vậy nghĩa là sao?”
“Ý em nói là sẽ không đi đến đâu hết, hãy đối mặt với sự thật.” Nàng lại lắc đầu lần nữa. “Em cũng không muốn đi câu sáng mai đâu, em cũng không cần một con chó. Không, không cần đến chó. Em muốn lên thăm mẹ và Richard. Một mình. Em muốn ở một mình thôi. Em nhớ Richard.” Nàng nói và cất tiếng thổn thức. “Richard con tôi, Richard bé bỏng,” nàng nói, “nó sắp lớn và xa em rồi. Em nhớ nó.”
“Và Del, em cũng nhớ Del Shraeder chớ?” Tôi nói. “Bạn trai của em, em nhớ hắn chớ?”
“Tối nay em nhớ đến mọi người,” nàng nói. “Em cũng nhớ đến anh nữa. Anh nhớ đến anh đã lâu lắm rồi. Em nhớ anh quá mà em lại mất anh, em không thể giải thích được. Em đã mất anh. Anh không còn là của em nữa.”
“Nancy,” tôi nói.
“Không, không,” nàng nói. Nàng lắc đầu. Nàng ngồi trên chiếc sofa đặt trước lò suởi và không ngừng lắc đầu. “Em muốn ngày mai đáp chuyến bay lên thăm mẹ và Richard. Em đi rồi anh có thể gọi bạn gái của anh.”
“Anh sẽ không làm như vậy,” tôi nói. “Anh không có ý định làm như vậy.”
“Anh sẽ gọi cô ấy,” nàng nói.
“Em sẽ gọi Del,” tôi nói. Nói xong tôi cảm thấy mình là thứ rác rưởi.
“Anh muốn làm gì thì làm.” nàng nói và lấy ống tay áo lau mắt. “Ý em là vậy. Em không muốn tỏ vẻ rồ dại. Nhưng mai em sẽ lên Washington. Bây giờ em đi ngủ. Em kiệt sức rồi. Em rất tiếc. Em rất riếc cho cả hai ta, Dan ạ. Chúng ta không làm được. Người câu cá hôm nay đó. Ống ấy chúc chúng ta may mắn.” Nàng lắc đầu. “Em cũng chúc chúng ta may mắn. Chúng ta sẽ cần nó.”
Nàng vào buồng tắm, và tôi nghe tiếng nước mở vào bồn. Tôi bước ra ngoài hiên ngồi trên bậc cấp hút thuốc. Ngoài trời tối và im ắng. Tôi trông xuống phố và có thể thấy một quầng sáng mờ nhạt của ánh đèn hắt lên bầu trời cùng với những giải sương trôi từ ngoài biển vào trong thung lũng. Tôi chợt nghĩ đến Susan. Một lát sau, Nancy rời buồng tắm, tôi nghe tiếng cửa phòng ngủ đóng lại. Tôi vào nhà, bỏ thêm một khúc củi lên vỉ lò và chờ đến khi ngọn lửa bén dần lên vỏ cây. Tôi vào phòng ngủ bên cạnh, lật tấm trải giường, ngó mông lung những mẫu hoa in trên đó. Rồi tôi đi tắm, mặc bi-da-ma vào, và ra ngồi trước lò sưởi hút thuốc. Lúc tôi nhìn ra cửa sổ lần nữa, tôi thấy có cái gì động đậy trong sương mù, và tôi thấy một con ngựa đang gặm cỏ trước sân.
Tôi bước đến bên cửa sổ. Con ngựa ngẩng đầu lên nhìn tôi một lát rồi lại cúi xuống gặm cỏ. Một con ngựa khác lách qua khỏi chiếc xe vào trong sân và cũng bắt đầu gặm cỏ. Tôi bật đèn trước hiên và đứng bên cửa sổ xem chúng. Chúng là giống ngựa trắng lớn có bờm dài. Có thể chúng đã thoát ra từ một cái hàng rào hay cái cổng quên gài của một trang trại gần đây. Thế nào đó mà chúng lại đến quanh quẩn trước sân chúng tôi. Chúng hớn hở, thích thú với chuyến vượt rào của chúng ghê lắm. Nhưng cũng hồi hộp nữa; tôi có thể thấy lòng trắng của con mắt chúng từ chỗ tôi đứng sau cửa sổ. Tai chúng chốc chốc vểnh lên rồi lại cụp xuống trong lúc chúng vẫn riếng đứt từng bụi cỏ. Một con thứ ba lững thững vào trong sân, rồi con thứ tư. Cả một bầy ngựa trắng, chúng đang gặm cỏ trước sân nhà của chúng tôi.
Tôi vào phòng ngủ đánh thức Nancy dậy. Mắt nàng đỏ và quầng mắt sưng mọng. Tóc nàng đánh cuộn trong những cái cuốn tóc, một cái va-li đang mở ra trên sàn gần chân giường.
“Nancy,” tôi gọi. “Cưng à, dậy xem cái gì ở trước sân. Ra đây xem. Em phải ra xem cái này. Không thể tin được. Mau lên.”
“Cái gì vậy?” nàng nói. “Đừng làm em đau. Cái gì vậy?”
“Cưng à, em phải ra xem cái này. Anh không làm em đau đâu. Xin lỗi nếu anh làm em sợ. Nhưng em hãy ra ngoài này xem.”
Tôi quay trở lại phòng bên và đứng trước cửa sổ, vài phút sau Nancy vào, vừa đi vừa thắt dây lưng áo ngủ. Nàng nhìn qua cửa sổ và nói, “Chúa ơi, đẹp thật, chúng từ đâu đến vậy Dan? Chúng thật là đẹp.”
“Chắc chúng xổ từ nơi nào đó quanh đây,” tôi nói. “Ở mấy chỗ trang trại đấy. Anh sẽ gọi cảnh sát ngay để họ tìm người chủ. Nhưng anh muốn em xem chúng trước đã.”
“Chúng có cắn không?” nàng nói. Em muốn vuốt ve con kia, con vừa mới nhìn chúng mình đó. Em muốn tới vỗ vai con đó nhưng em không muốn bị nó cắn. Em đi ra đây.”
“Anh nghĩ là nó sẽ không cắn,” tôi nói. “Chúng không có vẻ giống như những giống ngựa hay cắn người, nhưng nếu em ra ngoài thì khoác áo choàng lên, trời lạnh.”
Tôi tròng áo choàng lên bộ bi-da-ma và đợi Nancy. Rồi tôi mở cửa trước và chúng tôi bước ra ngoài, xuống sân cỏ đến bên mấy con ngựa. Cả đám ngựa ngẫng đầu lên nhìn chúng tôi. Hai con cúi xuống lại gặm cỏ. Một con khác khịt mũi và lui lại vài bước, nhưng rồi cũng lại cúi xuống gặm và nhai cỏ. Tôi xoa trán một con và vỗ vai nó. Nó cứ tiếp tục nhai. Nancy đưa tay vuốt đám bờm một con khác. “Ngựa ơi, mày ở đâu tới đây?” nàng nói. “Mày sống ở đâu, sao tối nay lại ra ngoài vậy, ngựa ơi?” nàng nói trong khi vẫn tiếp tục vuốt ve bờm của con ngựa. Con ngựa nhìn nàng phì một hơi và lại cúi đầu xuống. Nàng vỗ vai nó.
“Anh nghĩ mình nên gọi cảnh sát,” tôi nói.
“Khoan đã,” nàng nói. Một lát nữa hãy hay Chúng mình sẽ không bao giờ gặp lại bất cứ cái gì như vầy đâu. Chúng mình sẽ không bao giờ, không bao giờ thấy ngựa vào sân lần nữa. Đợi một lát đã Dan.”
Một lát sau, Nancy vẫn còn ở ngoài tới lui hết con ngựa này tới con kia, vỗ vai và vuốt ve bờm của chúng. Khi một con đi ra khỏi sân cỏ buớc lên lối ra của nhà xe, đi quanh chiếc xe rồi xuống đường, tôi biết tôi phải gọi cảnh sát.
Một lát sau hai chiếc xe cảnh sát đến, đèn đỏ nhấp nhoáng trong sương mù, vài phút sau một gã khoác áo choàng da cừu lái một chiếc pickup kéo theo chiếc rờ-moọc chở ngựa. Mấy con ngựa e sợ và tìm cách lẩn trốn. Người đàn ông có chiếc rờ-moọc chở ngựa chửi thề, hắn cố quàng dây qua cổ một con ngựa.
“Đừng làm nó đau!” Nancy nói.
Chúng tôi trở vào nhà, đứng sau cửa sổ xem mấy người cảnh sát và người trại chủ bận rộn thu thập đám ngựa.
“Anh đi pha cà-phê,” tôi nói. “Em có muốn uống cà-phê không, Nancy?”
“Em nói anh nghe em nuốn gì nhé,” nàng nói. “Em cảm thấy mình say ngất ngây, người như đang đầy ắp. Em cảm thấy, em không biết nữa, nhưng em thích cảm giác như thế này. Anh đi pha cà-phê còn em sẽ dò đài phát thanh mở nhạc rồi anh sẽ nhóm lại lò sưởi. Em đang hứng khởi quá không thể nào ngủ được.
Thế là chúng tôi ngồi trước lò sưởi uống cà-phê và nghe đài truyền thanh phát suốt ban đêm của Eureka. Chúng tôi nói về mấy con ngựa, rồi nhắc đến Richard, và mẹ của Nancy. Chúng tôi khiêu vũ. Chúng tôi không nói gì đến tình trạng hiện tại. Sương giăng ngoài cửa sổ, chúng tôi trò chuyện và tỏ ra ân cần với nhau. Trời gần sáng tôi tắt radio và chúng tôi lên giường làm tình.
Chiều hôm sau, khi nàng thu xếp xong mọi việc và hành lý cũng đã sắp vào va-ly, tôi lái xe đưa nàng đến phi trường nhỏ, ở đấy nàng có thể đón chuyến bay đi Portland rồi sang máy bay tới Pasco vào tối khuya.
“Cho anh gởi lời thăm mẹ, ôm hôn Richard giùm anh và nói là anh nhớ nó,” tôi nói. “Nói nó anh gởi lời thương nó.”
“Nó cũng thương anh nữa,” nàng nói. “Anh biết mà. Dù sao đi nữa, anh cũng gặp lại nó vào mùa thu. Em nhất định như vậy.”
Tôi gật đầu.
“Tạm biệt,” nàng nói và chờm tới tôi. Chúng tôi ôm nhau. “Em vui về chuyện tối qua,” nàng nói. “Mấy con ngựa đó. Chúng mình trò chuyện. Tất cả. Rất bổ ích. Chúng ta sẽ không quên,” nàng nói và bật tiếng thổn thức.
“Viết thư cho anh nhé,” tôi nói. “Anh không ngờ nó xảy ra với chúng mình,” tôi nói. “Bao năm qua anh chưa từng có giây phút nào nghĩ như vậy. Chúng mình không thể như thế.”
“Em sẽ viết,” nàng nói. “Những bức thư dài. Dài nhất kể từ hồi còn học ở trung học em vẫn thường gởi cho anh.”
“Anh sẽ mong thư em,” tôi nói.
Rồi nàng nhìn tôi lần nữa, đưa tay chạm vào mặt tôi. Nàng quay đi rồi băng qua sân đáp đến máy bay.
“Đi đi, em yêu, Chúa ở bên em.”
Nàng lên máy bay, tôi còn nấn ná đến khi động cơ khởi động, trong phút chốc chiếc máy bay được dẫn ra phi đạo. Nó cất cánh bay lên vịnh Humboldt và trong khoảnh khắc trở thành một chấm nhỏ ở cuối chân trời.
Tôi lái xe quay về căn nhà, dừng ở lối ra của nhà xe, và nhìn những dấu móng ngựa tối qua. Những dấu móng lún sâu xuống cỏ, cắt thành vết vào đất, và những đống phân. Rồi tôi vào nhà, chưa cởi cả áo khoác, đến chỗ điện thoại quay số của Susan.

Trương Củng dịch

Họ không phải chồng em

Earl Ober đang tìm việc bán hàng nhưng vợ anh, Doreen, đã đi làm phục vụ ban đêm trong một quán cà phê mở cửa suốt đêm ở rìa thị trấn.
Một tối đi uống rượu về Earl quyết định ghé ngang quán cà phê kiếm chút gì bỏ bụng. Anh muốn xem chỗ vợ làm, mà cũng có thể anh mang được chút gì về nhà lắm chứ.
Anh ngồi ở quầy và ngắm nghía thực đơn.
“Anh đến đây làm gì?”, Doreen tới hỏi. Chị đưa một phiếu gọi món cho đầu bếp, rồi hỏi: “Anh định gọi cái gì đấy? Con ốn chứ?”.
“Chúng bình thường”, anh nói. “Cho anh một cốc cà phê và một cái sandwich số 2 nhé.”
Chị ghi lại.
“Này, em, có được gì không?”, anh hỏi và nháy mắt với chị.
“Không”, chị nói. “Đừng nói chuyện với em bây giờ. Em đang bận.”
Earl uống cà phê và ngồi đợi sandwich. Có hai người mặc đồ đi làm, cà-vạt đã tháo ra và cổ áo để mở, ngồi xuống kế bên anh và gọi cà phê.
Khi Doreen mang bình cà phê đi rồi, một người nói với người kia: “Trông cặp mông kia kìa. Không thể tin vào mắt mình!”
Người kia bật cười: “Tớ từng trông thấy những cái khác xịn hơn.”
“Tớ định nói thế”, người thứ nhất nói. “Nhưng có người lại thích phụ nữ béo.”
“Không phải tớ”, người kia nói.
“Cũng không phải tớ”, người thứ nhất nói. “Tớ cũng định nói thế.”
Doreen đặt chiếc sandwich trước mặt Earl. Xung quanh chiếc sandwich có khoai tây chiên, một ít xà lách và dưa chuột muối với thìa là.
“Thêm gì nữa không anh?”, chị hỏi. “Một ly sữa nhé?”
Anh không nói gì. Anh lắc đầu khi chị cứ đứng đó.
“Để em lấy thêm cà phê cho anh”, chị nói.
Chị mang bình cà phê lại, rót cho anh và hai người kia. Rồi chị lấy một cái đĩa, quay vào lấy kem. Chị cúi xuống tủ kem và dùng cái gắp kem để lấy kem va-ni. Chiếc váy trắng bó chặt hông chị, trượt lên phía trên để một lộ phần dưới mông, phía sau đùi nần nẫn và nổi lên nhiều đường gân thẫm, đứt khúc sau đầu gối.
Hai người ngồi bên cạnh Earl nhìn nhau. Một người nhướn mày. Người kia cười nhăn nhở nhìn Doreen qua tách cà phê.
Chị rưới một ít xi-rô sô-cô-la lên trên đĩa kem. Khi chị bắt đầu lắc lắc cái bình kem trang trí thì Earl đứng dậy, bỏ đồ ăn lại và bước thẳng ra cửa. Anh nghe chị gọi tên mình, nhưng vẫn bỏ đi.
Anh liếc mắt qua lũ trẻ rồi vào phòng ngủ cởi quần áo. Anh kéo lớp phủ giường lên, nhắm mắt và cho phép mình nghĩ ngợi về sự cố vừa rồi. Cơn tức tối trào lên từ mặt, trán, má rồi lần xuống vai, bụng rồi chân. Anh mở mắt và lăn qua lăn lại trên gối. Rồi anh nằm nghiêng và ngủ mất. Thậm chí anh cũng không biết khuya hôm đó vợ mình vào giường lúc nào nữa.
Sáng hôm sau, khi chị đưa bọn trẻ đến trường rồi, chị vào phòng ngủ và kéo màn lên. Anh đã thức dậy.
“Em nhìn lại mình trong gương đi”, anh nói.
“Sao?”, chị nói. “Anh nói cái gì vậy?”
“Cứ nhìn lại mình trong gương một tí đi”, anh nói.
“Có gì thế?”, chị hỏi, nhưng rồi chị nhìn vào gương qua cái bàn trang điểm và hất tóc lên.
“Ừm”, anh nói.
“Ừm, cái gì?”, chị hỏi.
“Anh ghét phải nói điều này ra, nhưng anh nghĩ tốt hơn là em nên suy nghĩ về chuyện ăn kiêng. Anh nói thật, nói nghiêm túc đấy. Anh nghĩ em có khả năng giảm được vài cân. Đừng cáu nhé”, anh nói.
“Anh đang nói cái gì vậy?”, chị hỏi.
“Thì anh nói thế. Anh nghĩ em có thể có khả năng giảm được vài cân. Ít ra thì cũng vài cân”, anh nói thêm.
“Trước đây anh chưa bao giờ nói về chuyện này”, chị nói. Chị nâng áo ngủ lên quá hông và xoay lại nhìn bụng mình trong gương.
“Trước đây anh thấy không sao”, anh nói. Anh cố lựa lời. Anh đã suýt kể lại mẩu chuyện anh nghe được đêm qua, nhưng rồi kìm lại được. Nếu cần phải thuyết phục chị thêm, anh có thể mang chuyện đó ra sau.
Cái váy ngủ vẫn nằm lửng quanh hông, chị xoay lưng lại gương và nhìn qua vai. Chị lấy tay nâng một bên mông lên rồi thả xuống.
Anh nhắm mắt. “Có lẽ anh nghĩ vớ vẩn ”, anh nói.
“Em nghĩ mình có thế giảm cân được. Nhưng khó đấy”, chị nói.
“Em nói đúng, sẽ không dễ dàng”, anh nói. “Chắc chắn là không dễ. Nhưng anh sẽ giúp em.”
“Có lẽ anh nói đúng”, chị nói. Chị buông váy xuống nhìn anh.
Buổi sáng hôm đó họ bàn về chuyện ăn kiêng. Chị hỏi về chuyện ăn kiêng chất đạm, ăn kiêng chỉ dùng rau và ăn kiêng bằng nước nho vắt. Nhưng họ quyết định họ không có đủ tiền để mua bít tết và các loại thịt nạc khác để ăn kiêng chất đạm. Ngoài ra, anh cũng chỉ ra rằng nếu tối nào chị cũng ăn bít tết trước mặt anh và lũ trẻ thì cũng khó cho họ. Chị nói chị không thích ăn rau nhiều như thế, nên chị không muốn cân nhắc nghiêm túc việc ăn kiêng bằng rau. Và vì chị cũng không thích nước nho vắt cho lắm, chị không thể tưởng tượng nổi làm thế nào chị uống được cho đủ số ly cần thiết trước mỗi bữa ăn.
“Nghĩ cách khác vậy, quên mấy cái đó đi”, anh nói.
“Không, anh nói đúng”, chị nói. “Em sẽ làm một cái gì đó”.
“Thế còn tập thể dục thì sao?”, anh nói. “Sẽ có ích đấy.”
“Không, cảm ơn. Em tập thể dục ở chỗ làm là đủ lắm rồi”, chị trả lời.
“Thế thì nhịn ăn vậy”, anh đề nghị. “Thử vài ngày xem sao.”
“Cũng được”, một lát sau chị đáp. “Em sẽ thử nhịn ăn vài ngày theo lời anh. Em sẽ thử một lần. Anh đã thuyết phục được em. ”
“Anh sẽ làm người giám sát”, anh nói.
Anh kiểm tra họ còn bao nhiêu tiền trong tài khoản, rồi phóng xe đến một cửa hàng bán đồ giảm giá mua một cái cân sức khỏe. Anh theo dõi cô bán hàng lúc cô gõ số tiền lên máy.
Về nhà anh bắt Doreen cởi hết quần áo ra và trèo lên cân. Anh cau mày khi nhìn thấy những đường gân thẫm sau đầu gối vợ, và lấy ngón tay lần theo một đường gân chạy lên phía trên đùi.
“Anh đang làm cái gì vậy?”, chị hỏi.
“Không có gì”, anh nói.
Anh nhìn vào cân và ghi con số lại trên một tờ giấy.
"Được rồi", anh bảo. "Được rồi."
Gần hết cả buổi chiều hôm sau anh đi phỏng vấn. Ông chủ, một người to kềnh càng khập khiễng dẫn Earl đi xem hệ thống ống nước trong nhà kho, hỏi Earl có thời gian để đi công tác không. Ông nói ông có nhiều khách hàng bên ngoài thị trấn.
“Tất nhiên là tôi có thời gian”, Earl nói.
Ông ta gật đầu không nói gì.
Earl cứ mỉm cười suốt.
Anh nghe tiếng ti-vi trước khi mở cửa bước vào nhà. Lũ trẻ không ngẩng đầu lên khi anh băng qua phòng khách. Trong bếp, Doreen đã mặc đồ đi làm, đang ăn trứng tráng và thịt muối.
"Em làm cái gì vậy?", Earl la ầm lên.
Chị đỏ bừng mặt nhưng vẫn tiếp tục nhai đồ ăn, hai má phồng lên rồi nhè mọi thứ vào một cái khăn ăn. “Em không thể chịu được”, chị nói.
"Mẹ béo", anh nói. "Tiếp tục ăn đi. Ăn tiếp đi." Anh vào phòng, đóng cửa lại, nằm vật trên lớp phủ giường. Anh gối đầu lên tay và nhìn trừng trừng lên trần nhà. Một lúc sau, chị mở cửa.
“Em sẽ cố một lần nữa”, chị nói.
"Ừ", anh nói.
Hai hôm sau chị gọi anh vào phòng tắm. "Xem này", chị bảo.
Anh nhìn con số trên cân. Anh mở ngăn kéo lấy tờ giấy ra, nhìn con số trên cân một lần nữa trong lúc chị toác miệng cười.
"Ba phần tư pound," chị nói.
"Giảm được một chút rồi đó”. Anh vỗ vỗ hông vợ.
Anh đọc rao vặt trên báo. Anh đến văn phòng tìm việc làm của nhà nước. Ba hay bốn ngày một lần anh lái xe đến một chỗ nào đó để dự phỏng vấn, và mỗi tối anh ngồi đếm tiền boa của chị. Anh vuốt những tờ đô la lại cho phẳng phiu và xếp những đồng 5 xu, 10 xu và đồng ¼ đô la thành từng chồng một đô la. Mỗi sáng anh bảo chị trèo lên cân.
Trong vòng hai tuần chị sụt ba pound ruỡi.
"Em có ăn một chút đấy", chị bảo. "Em nhịn cả ngày, rồi tối ăn một chút ở chỗ làm. Để bù lại."
Anh nhìn chị.
Nhưng một tuần sau chị giảm năm pound. Tuần sau nữa giảm tổng cộng chín pound rưỡi. Quần áo chị trở nên thùng thình. Chị phải lấy một phần tiền thuê nhà để mua đồng phục mới.
“Mọi người đang bàn tán ở chỗ làm”, chị bảo anh.
“Bàn tán cái gì?”, anh nói.
"Mọi người bàn tán về chuyện em xanh xao quá", chị nói. "Rằng em không còn giống chính mình. Mọi người lo là em giảm cân nhiều quá."
"Giảm cân thì đã sao?", anh nói. "Đừng để ý đến họ. Bảo họ lo chuyện của mình đi. Họ không phải chồng em, đúng không? Em đâu có ở với mấy người đó.”
"Nhưng em phải làm việc với người ta”, chị nói.
"Thì vậy", anh nói. "Nhưng kể cả như thế."
Mỗi sáng anh theo vợ vào buồng tắm và chờ chị bước lên cân. Anh lồm cồm với cây bút chì và tờ giấy trong tay. Tờ giấy ghi đầy những thứ, ngày và con số. Anh đọc con số trên cân, đối chiếu với tờ giấy, rồi gật đầu hoặc trề môi.
Bây giờ chị ngủ nhiều hơn. Chị ngủ sau khi bọn trẻ đi học, chị ngủ thêm vào buổi trưa trước khi đi làm. Anh giúp chị làm việc nhà, xem ti-vi, và để yên cho chị ngủ. Anh đi chợ thay chị và thỉnh thoảng lại đi phỏng vấn.
Một đêm anh cho bọn trẻ đi ngủ, tắt ti-vi rồi quyết định đi làm tí rượu. Khoảng sau nửa đêm một chút anh rời quán rựợu và ghé vào quán cà phê.
Anh ngồi ở quầy đợi. Khi trông thấy anh, chị hỏi: “Ở nhà mọi chuyện ổn cả chứ?”
Anh gật đầu.
Anh nhẩn nha chọn món. Anh nhìn theo vợ khi chị đi tới đi lui sau quầy. Cuối cùng anh gọi một cái bánh mì kẹp phó-mát. Chị đưa phiếu gọi món cho đầu bếp và quay ra phục vụ người khác. Một cô phục vụ khác mang bình cà phê đến và rót vào cốc của anh.
"Bạn cô tên gì nhỉ?". Anh hỏi cô phục vụ và hất đầu về phía vợ mình.
"Chị ấy tên là Doreen”, cô phục vụ nói.
"Trông cô ấy khác nhiều so với lần cuối cùng tôi ghé qua đây", anh nói.
"Em không biết nữa", cô phục vụ nói.
Anh ăn bánh mì kẹp phó-mát và uống cà phê. Mọi người thay phiên nhau ngồi xuống đứng lên ở quầy. Vợ anh phục vụ cho hầu hết mọi người ở quầy, thỉnh thoảng cô phục vụ kia cũng đến ghi món khách gọi. Anh quan sát vợ và chăm chú lắng nghe xem có nghe lóm được lời bình phẩm nào về vợ mình không. Anh rời khỏi chỗ ngồi để đi vào nhà vệ sinh hai lần. Mỗi lần anh lại lo không biết có bỏ sót cái gì trong lúc anh không có mặt. Khi anh quay lại lần thứ hai, anh thấy cốc của anh đã bị dọn đi và có người khác ngồi ngay chỗ anh.
Anh ngồi xuống phía cuối quầy cạnh một ông lớn tuổi hơn mặc sơ-mi sọc.
“Anh định làm gì?”, Doreen hỏi khi trông thấy Earl lần nữa. “Đáng lý anh phải về nhà rồi chứ?”.
"Cho anh ít cà phê nữa", anh nói.
Người ngồi cạnh anh đang đọc tờ báo sớm nhất của buổi sáng. Ông ta ngẩng lên nhìn Doreen rót cà phê cho Earl. Ông liếc nhìn chị khi chị bước đi, rồi cúi xuống đọc báo tiếp.
Earl nhấp một ngụm cà phê và đợi xem ông này có nói gì không. Anh liếc nhìn ông. Ông đã ăn xong và đẩy đĩa sang một bên. Ông đốt thuốc, gấp tờ báo trước mặt rồi đọc tiếp.
Một lúc sau Doreen đến lấy cái đĩa bẩn đi và rót thêm cà phê cho ông. Chị không nhìn Earl.
“Ông thấy cô ấy thế nào?”, Ealr nói với ông, hất đầu về phía Doreen khi chị đi về bên kia quầy. “Ông thấy cô ấy có gì đặc biệt không?”.
Người ngồi cạnh anh ngẩng đầu lên, ngạc nhiên. Ông nhìn Doreen rồi nhìn Earl, rồi cúi xuống đọc báo tiếp.
“Này, ông nghĩ sao chứ?”, Earl tiếp tục. “Tôi đang hỏi ông đấy. Cô ta trông đẹp hay xấu? Nói đi.”
Ông ta lật báo sột soạt.
Khi Doreen bắt đầu đi xuống quầy một lần nữa, Earl huých vào vai ông ta và nói: “Tôi bảo ông này. Nhìn cặp chân cô ta kìa. Nhưng hượm đã. Cho tôi một đĩa nhỏ kem sô-cô-la nhé?”, anh nói với Doreen.
Chị dừng lại trước mặt anh và thở hắt ra. Rồi chị xoay lại, lấy một cái đĩa và cái gắp kem. Chị chồm qua tủ kem, cúi xuống và bắt đầu lấy kem.
Earl nhìn người ngồi cạnh và nháy mắt khi váy của Doreen trượt lên trên đùi. Đúng lúc đó ánh mắt anh bắt gặp ánh mắt của cô phục vụ kia. Người ngồi cạnh anh kẹp tờ báo vào nách và thò tay vào túi.
Cô phục vụ kia đi thẳng đến chỗ Doreen. “Anh ta là ai vậy?”, cô hỏi.
"Ai?", Doreen hỏi và nhìn quanh, đĩa kem trong tay.
"Anh ta," cô phục vụ kia trả lời và hất đầu về phía Earl. "Rốt cuộc anh ta là ai vậy?”.
Earl nở nụ cười tươi nhất. Anh tiếp tục cười, và nụ cười giãn ra đến khi anh cảm thấy nó làm biến dạng khuôn mặt anh.
Nhưng cô phục vụ kia cau mày nhìn anh, và Doreen bắt đầu lắc đầu nhè nhẹ. Người ngồi cạnh Earl đặt một ít tiền lẻ bên cạnh cốc của mình và đứng dậy, nhưng ông cũng đợi nghe câu trả lời. Tất cả nhìn Earl chăm chú.
"Anh ấy là chồng mình”, cuối cùng Doreen lên tiếng, nhún vai. Chị nhìn Earl một lúc, đoạn chị đặt đĩa kem sô-cô-la chưa làm xong trước mặt anh rồi vớ lấy bình cà phê.

Lâm Vũ Thao dịch

Kẻ phá hoại

Carol và Robert Norris là bạn cũ của Joanne, vợ Nick. Họ chơi với nhau từ ngày xưa, trước khi Nick gặp Joanne. Họ chơi với nhau từ khi Joanne còn là vợ của Bill Daly. Hồi ấy, nhóm bốn người bọn họ - Carol và Robert, Joanne và Bill - mới cưới và đang học sau đại học khoa nghệ thuật ở trường đại học. Họ ở chung một nhà, một căn nhà lớn trên đồi Capitol ở Seatle, chia nhau tiền nhà và một cái phòng tắm. Họ hay ăn cùng nhau, hay ngồi tán chuyện với nhau đến tận khuya và uống rượu vang. Họ đưa tác phẩm của mình cho nhau xem để phê bình, nhận xét. Thậm chí trong năm cuối cùng ở chung - trước khi Nick xuất hiện và quen Joanne - họ còn chung nhau mua một chiếc thuyền buồm nhỏ đắt tiền mà họ dùng để dong thuyền trên hồ Washington những tháng mùa hè. “Những lúc buồn vui, những khi thăng trầm”, sáng hôm đó Robert nhắc lại câu này đến lần thứ hai, cười vang và nhìn vào mặt mọi người quanh bàn.
Hôm đó là sáng chủ nhật, họ ngồi quanh chiếc bàn trong bếp của Nick và Joanne ở Aberdeen, ăn cá hồi hun khói, trứng tráng và bánh mì với phó-mát kem. Đích thân Nick bắt những con cá hồi này hồi mùa hè năm ngoái và đem chúng đi đóng gói hút chân không. Anh cất chúng trong tủ đá. Anh thích nghe Joanne bảo Carol và Robert rằng cá do chính tay anh bắt. Thậm chí chị còn biết hoặc ra vẻ biết con cá nặng bao nhiêu. Chị bảo: “Con cá này nặng mười sáu pound”, và Nick cười hể hả. Nick lấy cá ra khỏi tủ đá từ đêm hôm trước, sau khi Carol gọi Joanne và nói rằng chị, Robert và Jenny, đứa con gái mười tuổi của họ, muốn ghé chơi trước khi băng qua thành phố để ra biển.
“Con xin phép”, Jenny nói. “Bọn con muốn đi trượt ván.”
“Ván trượt ở trong xe ạ”, Megan, bạn của Jenny nói.
“Mang đĩa của các con lại bồn rửa bát đi”, Robert nói. “Rồi bố nghĩ là các con có thể đi trượt. Nhưng đừng đi xa. Quanh quẩn đây thôi nhé”, anh nói. “Nhớ cẩn thận đấy”.
“Thế có được không?”, Carol hỏi.
“Dĩ nhiên, được mà”, Joanne nói. “Không sao đâu. Ước gì mình cũng có ván trượt. Nếu có mình cũng đi với các cháu”.
“Nhưng chỉ lúc nào vui thôi”, Robert nói, như tiếp tục nhắc lại thời sinh viên. “Đúng không?”, anh nói, bắt gặp ánh mắt của Joanne và cười xòa.
Joanne gật đầu.
“Thời đó qua lâu rồi, thôi đi”, Carol nói.
Nick có cảm giác Joanne muốn hỏi han bạn về Bill Daly. Nhưng chị không hỏi. Chị mỉm cười hơi lâu một tí, rồi hỏi có ai muốn uống thêm cà phê không.
"Cho anh thêm một ít nữa, cảm ơn", Robert nói. Carol bảo: "Không" và khum bàn tay che miệng cốc. Nick lắc đầu.
"Anh kể chuyện câu cá hồi đi", Robert nói với Nick.
"Cũng không có gì nhiều để kể đâu", Nick nói. “Anh dậy sớm ra hồ, nếu gió không thổi mạnh và trời không mưa, và nếu có cá mà anh giăng câu đúng cách thì cá có thể cắn câu. Nếu may mắn, cứ bốn con cắn câu anh có thể bắt được một. Tôi nghĩ có người dành cả đời đi câu cá. Tôi chỉ đi câu mấy tháng hè thôi, chỉ có vậy”.
“Anh đi câu bằng thuyền hay là sao?”, Robert hỏi, như thể là một câu hỏi rán. Nick cảm thấy Robert không thật sự quan tâm, nhưng anh nghĩ chắc anh phải nói thêm vì anh là người gợi chuyện.
“Tôi có thuyền mà”, Nick nói. “Nó được neo ngoài bến”.
Robert gật đầu chầm chậm. Joanne rót cà phê cho Robert, anh nhìn chị cười, như thể vui mừng vì câu chuyện gián đoạn. “Cảm ơn em”, anh nói.
Nick và Joanne gặp Carol và Robert khoảng nửa năm một lần, thật lòng mà nói như thế là nhiều hơn mức Nick muốn. Không phải anh không ưa họ; anh quý họ. Thật ra, anh quý họ hơn bất cứ người bạn nào khác của Joanne mà anh từng gặp. Anh thích cái khiếu hài hước sâu cay của Robert, cách anh ta kể chuyện có khi còn buồn cười hơn chính bản thân câu chuyện. Anh cũng quý Carol. Carol là một phụ nữ xinh đẹp, vui vẻ, thỉnh thoảng vẫn vẽ tranh acrylic. Nick và Joanne treo một bức tranh của Carol tặng trong phòng ngủ. Carol luôn vui vẻ những lúc họ ngồi cùng với nhau. Nhưng thỉnh thoảng khi Robert và Joanne ôn chuyện cũ, Nick hay nhìn sang Carol, chị sẽ nhìn lại anh, mỉm cười và lắc đầu khe khẽ như thể việc nhắc chuyện cũ thế này không có ý nghĩa gì.
Tuy nhiên, thỉnh thoảng khi ngồi cùng nhau, Nick cảm thấy dường như có một phán xét ngầm, và rằng Robert - nếu không phải chính Carol - vẫn trách cứ anh vì đã làm tan vỡ cuộc hôn nhân giữa Joanne và Bill và làm rã cái nhóm bốn người vui vẻ của bọn họ.
Họ gặp nhau ở Aberdeen ít nhất một năm hai lần, một lần đầu mùa hè, lần nữa cuối mùa hè. Robert, Carol và Jenny đi một vòng qua thành phố trước khi ngược theo bờ biển về phía vùng rừng mưa nhiệt đới ở bán đảo Olympic, đến một khách sạn quen gần biển, ở một nơi tên là Bãi Đá mã não, ở đó Jenny tìm nhặt đá mã não đầy một túi da để mang về Seatle đánh bóng.
Ba người chưa bao giờ ở lại nhà Nick và Joanne - Nick nhận ra một điều rằng anh và Joanne chưa bao giờ mời họ ở lại, dù Nick chắc chắn rằng Joanne sẽ rất sẵn lòng đón tiếp họ nếu Nick đề nghị chuyện đó. Nhưng anh chưa bao giờ đề nghị. Mỗi lần ghé thăm, họ đến kịp giờ để ăn sáng, hoặc nếu không thì xuất hiện vừa vặn trước giờ ăn trưa. Carol luôn gọi điện báo trước. Họ đúng giờ, và Nick cảm kích về điều đó.
Nick quý họ, nhưng anh cũng luôn cảm thấy không thoải mái khi họ có mặt. Chưa bao giờ, dù chỉ một lần, họ nói về Bill Daly hoặc thậm chí nhắc đến tên Bill khi có mặt Nick. Dù vậy, khi bốn người ngồi cùng với nhau Nick luôn mơ hồ cảm thấy Daly không quá xa xôi trong ý nghĩ của mọi người. Nick đã lấy vợ của Daly, và giờ đây những người bạn của Daly hiện diện trong ngôi nhà của người đã đang tâm gây ra chuyện ấy, người đã làm cho cuộc sống của tất cả bọn họ đảo lộn trong một thời gian. Liệu có phải là một hình thức phản bội người bạn cũ Bill Daly yêu quý của họ không khi Robert và Carol kết bạn với người đã gây ra chuyện đó? Khi ăn cơm ở nhà người đó và nhìn anh ta âu yếm choàng tay qua vai người phụ nữ đã từng là vợ của người mà họ yêu quý?
“Đừng đi xa nhé con”, Carol nói với Jenny khi hai cô bé đi ngang qua bếp một lần nữa. “Mình sắp lên đường rồi đó”.
"Không đâu mẹ", Jenny nói. "Chúng con chỉ trượt ngay trước nhà thôi."
“Để xem con có giữ lời không”, Robert nói. “Mình sắp đi rồi nhé các con”. Anh nhìn đồng hồ.
Cánh cửa đóng lại sau lưng bọn trẻ, và những người lớn quay trở lại đề tài họ nhắc lúc sáng - khủng bố. Robert là giáo viên nghệ thuật trong một trường trung học ở Seatle, còn Carol làm trong một cửa hàng gần chợ phố Pike. Cả hai không biết có ai đi châu Âu hay Trung Đông mùa hè ấy không nữa. Thật ra, nhiều nguời bạn của họ đã hủy chuyến đi nghỉ ở Ý và Hy Lạp.
“Quan niệm của mình là phải đi trong nước Mỹ truớc đã”, Robert nói. Anh kể mẹ và cha kế của anh mới đi nghỉ hai tuần ở Rome về. Chuyện đầu tiên xảy ra là hành lý của họ thất lạc suốt ba ngày. Thế rồi đêm thứ hai ở Rome, lúc họ thả bộ dọc theo phố Via Veneto đến một nhà hàng không xa khách sạn lắm, lúc đó trên đường đầy cảnh sát mang súng máy đi tuần, mẹ anh bị một thằng ăn cắp đi xe đạp giật mất ví. Hai hôm sau, họ lái chiếc xe thuê đi cách Rome khoảng 30 dặm, trong lúc họ vào viện bảo tàng thì ai đó rạch lốp xe và gỡ mất cái nắp thùng xe. “Chúng không lấy bình ắc quy hay cái gì khác, mọi người hiểu không?”, Robert nói. “Chúng nó lấy cái nắp thùng xe. Có tưởng tượng nổi không chứ?”.
“Chúng nó lấy cái nắp thùng xe làm gì?”, Joanne hỏi.
“Ai mà biết được”, Robert nói. “Nhưng dù sao đi nữa thì mọi việc đang trở nên tồi tệ cho những người ở đó - các du khách - kể từ khi chúng ta[1] dội bom. Mọi người nghĩ sao về chuyện dội bom? Có phải chúng ta đã phản ứng thái quá không khi làm như thế? Khỉ gió thật, mình nghĩ làm thế chỉ tệ hại hơn cho người Mỹ thôi. Bây giờ ai cũng là mục tiêu”.
Nick khuấy cà phê và nhấp một ngụm trước khi nói. “Tôi không biết nữa. Thật sự không biết. Trong đầu tôi, tôi vẫn trông thấy cảnh xác người nằm trong vũng máu ở sân bay. Tôi chịu”. Anh lại khuấy cà phê. “Mấy người mà tôi nói chuyện ở đây nghĩ rằng lẽ ra chúng ta phải dội thêm mấy quả bom nữa một khi chúng ta đã bị như vậy. Tôi nghe người ta nói lẽ ra họ phải biến chỗ đó thành bãi đỗ xe khi họ bị như thế. Tôi không biết chúng ta nên hay không nên làm gì ở đó. Nhưng tôi nghĩ chúng ta phải làm một cái gì đó”.
“À, như vậy thì hơi nghiêm trọng phải không”, Robert nói. “Bãi đỗ xe à? Ý anh nói kiểu như là thả bom nguyên tử chỗ đó hả?”.
“Tôi nói tôi không biết lẽ ra họ phải làm gì. Nhưng cần phải có một phản ứng nào đó”.
“Ngoại giao”, Robert nói. “Trừng phạt kinh tế. Cứ để họ cảm thấy túi tiền của họ bị động chạm. Rồi họ sẽ tự uốn nắn và đi đúng đường thôi”.
“Có ai uống thêm cà phê không?”, Joanne hỏi. “Nhanh thôi. Ai muốn ăn dưa nào?”. Chị đẩy ghế lui lại và đứng dậy.
“Mình không ăn được tí nào nữa đâu”, Carol nói.
“Anh cũng vậy”, Robert nói. “Anh no rồi”. Dường như anh muốn nói tiếp về đề tài đang tranh luận, nhưng anh ngưng lại. “Nick này, khi nào tôi xuống đây đi câu cá với anh nhé”.
“Xuống đi”, Nick nói. “Anh đến lúc nào cũng được. Đến và ở lại bao lâu cũng được”.
“Khi nào đi là hay nhất?”
“Hay nhất là tháng bảy. Nhưng tháng tám cũng tốt. Thậm chí cả một hay hai tuần đầu tháng chín”. Nick bắt đầu kể đại khái về chuyện câu cá buổi tối, khi hầu hết các thuyền đã vào bờ thú như thế nào. Nick bắt đầu kể đại khái về cái lần mà anh vớ được một con cá to đùng dưới ánh trăng.
Robert có vẻ nghĩ ngợi một lúc. Anh uống chỗ cà phê. “Tôi sẽ đi. Mùa hè này tháng bảy tôi sẽ xuống, nếu anh thấy được.’
“Được chứ”, Nick nói.
“Tôi có cần chuẩn bị dụng cụ gì không?”, Robert nói, tỏ vẻ quan tâm.
“Anh cứ đi tay không”, Nick nói. “Tôi có nhiều lắm”.
“Anh có thể dùng bộ đồ câu của em”, Joanne nói.
“Nhưng vậy thì em không câu được”, Robert nói. Và đột nhiên câu chuyện câu cá kết thúc ở đó. Một cách nào đó Nick nhận thấy cái viễn cảnh ngồi với nhau hàng giờ trên một chiếc thuyền khiển cả Robert và anh đều không thoải mái. Không, thật lòng mà nói anh thấy quan hệ giữa họ không nên nhiều hơn việc ngồi trong căn bếp xinh xắn này mỗi năm hai lần, ăn sáng và uống cà phê chuyện vãn. Thế là vừa đủ đẹp, và thế là vừa đủ thời gian ngồi cùng nhau. Thế là vừa tốt. Nhiều hơn nữa là không thể. Gần đây thậm chí anh còn bỏ qua một chuyến hiếm hoi đi Seatle cùng với Joanne vì anh biết thế nào chị cũng muốn ghé nhà Carol và Robert uống cà phê chuyện vãn. Nick tìm cớ để ở nhà. Anh nói công việc ở trại gỗ bận quá anh không đi được. Một lần Joanne ngủ lại nhà Carol và Robert, khi chị về nhà chị có vẻ xa xăm với Nick và suy tư suốt mấy ngày. Khi anh hỏi về chuyến viếng thăm, chị nói rằng tốt, rằng ăn tối xong họ ngồi nói chuyện đến khuya. Nick biết thế nào họ cũng nói tới Bill Daly, anh chắc chắn về điều đó và thấy mình bực bội một lúc. Nhưng họ nói chuyện về Daly thì sao? Joanne bây giờ là của Nick. Anh đã từng có thể giết người để có được chị. Anh vẫn yêu chị, và chị cũng yêu anh, nhưng anh không cảm thấy mê muội như xưa nữa. Không, bây giờ anh sẽ chẳng giết ai vì chị, và anh còn thấy khó mà hiểu nổi tại sao ngày xưa anh lại từng cảm thấy như thế. Anh nghĩ không bao giờ đáng giết ai đó vì chị hay vì bất cứ người nào khác về vấn đề này.
Joanne đứng dậy và bắt đầu dọn đĩa.
“Để mình giúp”, Carol nói.
Nick vòng tay quanh eo Joanne và siết nhẹ, như thể mơ hồ xấu hổ về những gì anh đang nghĩ. Joanne đứng yên, hơi cúi người xuống bàn, để anh ôm. Rồi mặt chị hồng lên, chị khẽ nhích người và Nick buông chị ra.
Bọn trẻ, Jenny và Megan, mở cửa chạy vào nhà bếp mang theo mấy thanh ván trượt. “Có một đám cháy phía dưới kia”, Jenny nói.
“Nhà người ta đang cháy”, Megan nói.
“Cháy à?”, Carol nói. “Nếu cháy thật thì tránh xa ra”.
“Mình chả nghe thấy tiếng xe cứu hỏa”, Joann nói. “Mọi người có nghe tiếng xe cứu hỏa không?”.
“Anh cũng chẳng nghe thấy gì”, Robert nói. “Các con đi chơi đi. Mình chỉ còn chút nữa thôi”.
Nick bước lại cửa sổ và nhìn ra, nhưng có vẻ như không có gì bất thường diễn ra cả. Cái ý niệm về một ngôi nhà bốc cháy lúc mười một giờ sáng một ngày trời quang mây tạnh là không thể hiểu nổi. Ngoài ra, không hề có tiếng báo động, không có những xe đầy người tò mò hay tiếng chuông kêu, tiếng còi báo động rền rĩ hay tiếng phanh hơi rít lên. Dường như với Nick đó là một phần trò chơi của bọn trẻ.
“Bữa sáng rất tuyệt”, Carol nói. “Mình thích lắm. Mình cảm thấy như muốn nằm lăn ra ngủ vậy”. “Tại sao không?”, Joanne nói. “Chúng mình có phòng thừa trên gác ấy. Cứ để bọn trẻ chơi, hai người đánh một giấc trước khi khởi hành”.
“Đúng đấy”, Nick nói. “Tất nhiên rồi”.
“Ồ, Carol chỉ nói đùa đấy mà”, Robert nói. “Chúng ta đâu có ở lại được phải không Carol?”, Robert nhìn vợ.
“Ồ, không, không”, Carol nói và cười vang. “Nhưng mọi thứ thật tuyệt, như mọi khi. Thật là một bữa tiệc sâm-banh chỉ có điều không có sâm-banh thôi”.
“Loại ngon nhất”, Nick nói. Nick đã bỏ uống cách đây sáu năm sau khi bị bắt vì lái xe khi uống rượu. Anh đi với mấy người nữa đến các buổi họp mặt của hội cai rượu, xác định rằng đó là nơi anh cần đến, rối tối nào anh cũng đến đó, đôi khi một đêm đến hai lần, trong suốt hai tháng, cho đến khi không còn khát khao uống rượu, nói theo kiểu của anh, như thể là anh chưa bao giờ có khát khao ấy. Nhưng ngay cả bây giờ khi đã hoàn toàn bỏ rượu thỉnh thoảng anh vẫn đến dự các buổi họp mặt.
“Nói về chuyện uống ấy”, Robert nói. “Jo, em có nhớ Harry Schuster không? Tiến sĩ Harry Schuster, bây giờ là chuyên gia cấy tủy, đừng hỏi anh tại sao - nhưng em có nhớ cái tiệc Giáng sinh mà anh ta gây gổ với cô vợ anh ta lúc đó không?”.
“Marilyn”, Joanne nói. “Marilyn Schuster. Lâu lắm rồi em không nghĩ đến chị ấy”.
“Đúng rồi, Marilyn”, Robert nói. “Bởi vì anh ta nghĩ rằng vợ mình đã uống quá nhiều và lại còn đang đong đưa với…”
Anh ngưng đủ lâu để Joanne nói: “Bill”.
“Ừ, đúng rồi, Bill”. “Đại khái, lúc đầu họ to tiếng với nhau, rồi chị ta quẳng chìa khóa xe xuống sàn và nói: “Vậy thì anh lái đi, nếu anh lái đàng hoàng và tỉnh táo đến thế”. Và thế là Harry - họ đến bằng hai xe, xin nhớ anh ta đang tập sự ở bệnh viện - Harry đi ra và lái xe của vợ hai dãy phố, đỗ lại, rồi quay lại xe mình và lái khoảng hai dãy phố đó, đỗ lại, đi bộ lại xe vợ, lái đi hai dãy phố, đi bộ lại xe mình rồi lái đi một quãng nữa, rồi lại đỗ và đi bộ lại xe vợ và lái đi vài dãy phố vân vân và vân vân”.
Họ đều cười rũ. Nick cũng cười. Câu chuyện thật buồn cười. Nick đã nghe khối chuyện say xỉn, nhưng chưa bao giờ anh nghe một chuyện lòng vòng như thế. “Dù sao đi nữa”, Robert nói, “tóm lại anh ta lái cả hai chiếc xe về nhà bằng cách ấy. Anh ta mất khoảng hai, ba tiếng để đi được năm dặm. Nhưng rốt cuộc anh cũng về đến nhà. Khi anh về đến nhà đã thấy Marilyn ngồi ở bàn rồi, tay cầm một ly rượu. Ai đó đã chở chị ta về nhà. Khi Harry vào nhà, chị ta nói: “Chúc mừng Giáng sinh”, và mình đoán là anh ta đã cho vợ đo ván”.
Carol huýt sáo.
Joanne nói: “Ai cũng thấy hai người đó rồi không bền mà. Họ ăn chơi lắm. Mình nhớ là năm sau cả hai lại cùng dự tiệc Giáng sinh, chỉ có điều họ đi với người khác thôi”.
Nick nói: “Trong bao nhiêu lần lái xe khi đã uống rượu, tôi chỉ bị tóm cổ một lần thôi", anh lắc đầu.
“Anh may đấy”, Joanne nói.
“Những người khác mới may mắn”, Robert nói. “Những người đang lái xe trên đường ấy”.
“Tôi bị nhốt một đêm”, Nick nói, “và thế là đủ lắm rồi. Từ đó tôi bỏ uống. Thật ra, tôi ở chỗ mà người ta gọi là trạm giải rượu ấy. Sáng hôm sau một tay bác sĩ xuất hiện - tên ông ta là bác sĩ Forester - gọi từng người vào một cái phòng khám bé tẹo và khám qua. Ông ta rọi đèn vào mắt, bắt xòe hai bàn tay ra, úp xuống, ông ta đo mạch rồi nghe nhịp tim. Ông giảng một bài về chuyện uống rượu, rồi nói mấy giờ sáng thì được thả ra. Ông ta nói mười một giờ sáng tôi sẽ được ra về. Tôi nói: “Bác sĩ, liệu tôi có thể về sớm hơn được không?”. “Anh vội vàng làm gì?”, ông ta hỏi. “Mười một giờ tôi phải có mặt ở nhà thờ”, tôi nói. “Hôm nay tôi lấy vợ”.
“Thế ông ta trả lời sao?”, Carol hỏi.
“Ông ta nói: “Biến ra khỏi đây ngay, thưa quý ông. Nhưng đừng bao giờ quên chuyện này, anh nghe rõ chưa?”. Và tôi đã không quên. Tôi bỏ rượu. Chiều hôm đó trong đám cưới tôi không uống tí nào. Một giọt cũng không. Với tôi là thế. Tôi đã quá sợ. Đôi khi cần có những thứ như thế, một cú sốc thực sự cho thần kinh bạn để đảo lộn sự việc”.
“Tôi có thằng em bị một gã lái xe say rượu tông cho gần chết”, Robert nói. “Nó vẫn còn đang phải băng bó và dùng nạng sắt để đi lại”.
“Hỏi lần cuối đây, ai uống cà phê nữa không?”, Joanne nói.
“Cho mình một chút”, Carol nói. “Mình phải gọi bọn trẻ vào và lên đường thôi.”
Nick nhìn ra cửa sổ và thấy bên ngoài có nhiều xe chạy ngang. Người ta hấp tấp đi trên vỉa hè. Anh nhớ Jenny và cô bé kia nói về một đám cháy, nhưng Chúa ạ, nếu cháy thì phải nghe tiếng còi báo động và tiếng xe chứ, đúng không? Anh định đứng dậy, nhưng lại thôi. Anh quyết định tí nữa sẽ ra ngoài xem thử.
“Thật là điên rồ”, Nick nói. “Tôi nhớ hồi tôi còn uống, có lần tôi bị cái mà người ta gọi là tai biến do nghiện rượu, tôi ngã nhào và đập đầu vào cái bàn nước. May cho tôi là lúc chuyện đó xảy ra tôi đang ở ngay trong phòng khám. Tôi tỉnh dậy thấy mình nằm trên giường trong phòng khám và Peggy, vợ cũ của tôi, cúi xuống người tôi, cùng với bác sĩ và y tá. Peggy đang gọi tên tôi. Tôi bị quấn một cuộn băng to tướng quanh đầu, trông như cái khăn xếp. Bác sĩ nói tôi bị lên cơn lần đầu, nhưng sẽ không phải là lần cuối nếu tôi tiếp tục uống. Tôi nói vơi ông ấy tôi hiểu điều đó. Nhưng tôi chỉ nói vậy. Tôi đâu có ý định bỏ rượu vào lúc đó. Tôi bảo chính mình và bảo vợ rằng tôi ngất chẳng qua vì căng thẳng thần kinh.
Nhưng tối hôm đó Peggy và tôi tổ chức một bữa tiệc. Chúng tôi đã lên kế hoạch cho bữa tiệc này trước mấy tuần rồi nên không thể hủy bỏ vào phút chót và làm mọi người thất vọng. Mọi người tưởng tượng ra không? Thế là chúng tôi vẫn tổ chức tiệc, khách khứa đến và tôi vẫn quấn cái cuộn băng đó. Đêm hôm đó tôi cầm một ly vodka. Tôi bảo mọi người tôi đập đầu vào cửa xe”.
“Sau đó anh còn uống bao lâu nữa?”, Carol hỏi.
“Cũng lâu đấy. Khoảng một năm. Cho đến cái đêm bị tóm”.
“Khi mình gặp anh ấy, anh ấy tỉnh táo”, Joanne nói, và chợt đỏ mặt, như thể chị đã buột miệng một điều không nên nói.
Nick đưa tay lên cổ Joanne và gác mấy ngón tay ở đó. Anh nhặt vài sợi tóc nằm vương trên cổ vợ, mân mê giữa mấy đầu ngón tay rồi lại thả xuống. Co thêm nhiều người đi ngang qua cửa sổ trên vỉa hè. Hầu hết mọi người đều mặc áo dài tay và áo khoác. Một anh chàng công kênh một cô bé trên vai.
“Tôi bỏ rượu khoảng một năm trước khi gặp Joanne”[2], Nick nói, như thể nói cho mọi người điều họ cần phải biết.
“Kể về ông anh của anh ấy, anh yêu”, Joanne nói.
Thoạt tiên Nick không nói gì. Anh ngừng vuốt ve cổ Joanne và bỏ tay ra.
“Có chuyện gì hả?”, Robert nói, chồm người về phía trước. Nick lắc đầu.
“Sao?”, Carol nói. “Nick? Không sao, nếu anh muốn kể thì cứ kể”.
“Làm sao mà chúng ta lại nói đến chuyện này nhỉ?”. Nick nói.
“Anh khơi chuyện ra, anh yêu ạ”, Joanne nói.
“Ừm, chuyện là lúc đó tôi đang cố gắng bỏ rượu, và tôi cảm thấy tôi không thể làm việc đó ở nhà được, mà tôi lại không muốn đi đến một chỗ nào khác, dạng như một trung tâm y tế hay trại cai nghiên rượu, các bạn biết đấy, trong khi đó anh trai tôi có một căn nhà nghỉ mát mùa hè mà anh ấy lúc đó không dùng đến - lúc ấy là tháng mười mà - thế là tôi gọi anh ấy hỏi liệu tôi có thể đến đó và ở lại một, hai tuần để tìm lại chính mình. Lúc đầu anh ấy nói được. Tôi bắt đầu gói ghém đồ đạc vào va-li và thầm nghĩ rằng tôi hạnh phúc vì có gia đình, hạnh phúc vì có một người anh sẵn sàng giúp đỡ tôi. Nhưng ngay sau đó điện thoại reo, chính là anh tôi gọi, nói rằng anh vừa bàn với vợ, và anh xin lỗi, anh bảo không biết phải nói với tôi như thế nào, nhưng vợ anh sợ tôi có thể làm cháy rụi căn nhà. Anh nói tôi có thể làm rơi thuốc lá, hay là để cho một cái gì đó cháy. Nói chung, họ sợ tôi có thể làm cháy nhà, và anh ấy xin lỗi nhưng anh ấy không thể để tôi đến đấy ở được. Thế là tôi nói không sao, và lấy đồ trong va-li ra”.
“Chao”, Carol nói. “Anh của anh làm thế à. Anh ta bỏ rơi anh”, chị nói. “Anh ruột của anh”.
“Nếu tôi là anh ấy tôi không rõ mình đã xử sự như thế nào”, Nick nói.
“Chắc chắn anh sẽ cho anh ấy ở, anh yêu”, Joanne nói.
“Ừm, anh nghĩ là anh sẽ làm thế”, Nick nói. “Chắc chắn. Anh sẽ cho anh ấy ở đấy, khỉ gió thật. Một căn nhà. Thì sao cơ chứ? Nhà có thể mua bảo hiểm được mà”.
“Quả nhiên là chuyện rất hay ho”, Robert nói. “Vậy rồi bây giờ quan hệ giữa anh và ông anh trai thế nào?”
“Tôi rất tiếc phải nói là chúng tôi không giữ liên lạc với nhau. Anh ấy hỏi mượn tiền tôi cách đây khá lâu, tôi cho mượn và anh ấy trả đúng hẹn. Nhưng phải năm năm rồi chúng tôi không gặp nhau. Còn vợ anh ấy thì lâu hơn thế nữa”.
“Những người này từ đâu ra vậy nhỉ?”, Joanne nói. Chị đứng dậy, buớc lại cửa sổ và kéo rèm.
“Bọn trẻ nói có đám cháy gì đó”, Nick nói.
“Tầm phào. Không thể có một đám cháy được”, Joanne nói. “Đúng không?”
“Có chuyện gì đó đang xảy ra”, Robert nói.
Nick bước ra mở cửa trước. Một chiệc xe chạy chậm lại rồi dừng hẳn bên lề đường trước nhà và đỗ lại. Một chiếc khác chạy lên và đỗ bên kia đường. Một vài người đi thành nhóm nhỏ dọc theo vỉa hè ngang qua nhà. Nick bước ra sân, những người khác - Joanne, Carol và Robert - đi theo. Nick nhìn ra đường và thấy khói bốc lên, một đám đông, hai xe cứu hỏa và một xe cảnh sát đỗ ngay ngã tư. Lính cứu hỏa đang chĩa vòi vào vách nhà - nhà của gia đình Carpenter, chỉ một cái liếc mắt là Nick nhận ra. Khói đen tỏa ra từ các vách nhà, và lửa ngoi ra từ mái. “Lạy Chúa, quả thật là có đám cháy”, anh nói. “Lũ trẻ nói đúng”.
“Sao chúng mình không nghe thấy gì nhỉ?”, Joanne nói. “Mọi người có nghe thấy gì không? Mình chẳng nghe thấy gì cả”.
“Robert, chúng ta nên lại đằng đó và xem mấy đứa trẻ đâu rồi”, Carol nói. “Chúng có thể làm quẩn chân người ta. Chúng cũng có thể lại quá gần hay đại loại vậy. Chuyện gì cũng có thể xảy ra”.
Cả bốn người bắt đầu đi dọc theo vỉa hè. Họ gặp một số người khác đang đi thong thả. Họ đi cùng với những người này. Nick có cảm giác như họ đang đi dạo. Nhưng trong lúc đó, khi mắt họ hướng về ngôi nhà đang bốc cháy, họ thấy lính cứu hỏa đang tưới nuớc lên mái nhà nơi ngọn lửa đang bùng ra. Vài lính cứu hỏa khác đang chĩa vòi nước qua cửa sổ đằng trước. Một người đội mũ bảo hộ có dây, mặc áo khoác đen dài và mang bốt đen cao đến gối mang một cái rìu bọc ra phía sau nhà.
Họ đến gần chỗ nơi đám đông đang đứng nhìn. Xe cảnh sát đỗ bên vệ đường, họ nghe thấy tiếng bộ đàm rọt rẹt trong xe giữa tiểng ngọn lửa đang chọc qua vách nhà. Chợt Nick nhìn thấy hai cô bé đứng gần phía trước đám đông. “Chúng kia rồi”, anh nói với Robert. “Kia kìa. Thấy chúng không?”.
Họ xin lỗi mọi người và len lỏi qua đám đông đến sau hai cô bé đang ôm thanh ván trượt.
“Bọn con đã nói mà”, Jenny nói. “Thấy chưa? Mái nhà đang bốc cháy kìa”. Megan đứng ôm thanh ván trượt bằng một tay, còn tay kia nắm lại và đút vào mồm.
“Chị có biết chuyện gì xảy ra không?”, Nick hỏi người phụ nữ bên cạnh. Chị ta đội một cái mũ rộng vành và đang phì phèo thuốc lá.
“Có kẻ phá hoại”, chị nói. “Ấy là người ta bảo tôi thế”.
“Nếu người ta bắt được chúng, họ nên xử tử chúng, bằng không thì còng chúng lại và vứt chìa khóa đi”, một người đàn ông đứng cạnh người phụ nữ nói. “Những người này đang đi du lịch ở Mexico và thậm chí không biết rằng khi về họ sẽ chẳng có nhà mà ở. Người ta chưa liên lạc được với họ. Thật tội nghiệp. Anh có hình dung ra không? Họ sẽ về nhà và thấy là mình chẳng còn nhà để ở nữa”.
“Sắp sập rồi!”, người lính cứu hỏa cầm rìu thét lên. “Lui ra! Lui ra!”
Không có ai đang đứng gần anh ta hay gần ngôi nhà cả. Nhưng mọi người trong đám đông cũng nhúc nhích chân hoặc liếm môi, và Nick có thể cảm thấy anh đang căng thẳng. Trong đám đông có ai đó nói: “Ôi lạy Chúa tôi, lạy Chúa tôi!”.
”Nhìn kìa”, có tiếng người khác nói.
Nick ép sát Joanne hơn, lúc đó chị đang chăm chú nhìn đám cháy. Tóc trên trán chị có vẻ ướt. Anh vòng tay quanh chị. Khi choàng tay anh chợt nhận ra sáng hôm ấy anh đã ôm chị ít nhất ba lần như thế.
Nick khẽ xoay đầu sang hướng Robert và ngạc nhiên nhận thấy Robert đang nhìn anh thay vì nhìn ngôi nhà. Mặt Robert đỏ lựng, vẻ lạnh lùng, như thế mọi chuyện xảy ra - hỏa hoạn, tù tội, phản bội, ngoại tình, đảo lộn trật tự - là lỗi của Nick và có thể đặt lên ngưỡng cửa nhà anh. Nick nhìn lại, tay vòng quanh Joanne, cho đến khi mặt Robert hết đỏ và Robert cụp mắt xuống. Khi Robert nhướng mắt lên lần nữa, anh không nhìn Nick. Anh nhích lại gần vợ như thể để bảo vệ vợ mình. Tất cả bọn họ đều xem lính cứu hỏa xịt nước vào căn nhà đang cháy.
Nick và Joanne vẫn ôm nhau khi đứng nhìn, nhưng khi vợ anh vỗ vai anh một cách vô thức Nick lại cảm thấy cái cảm giác quen thuộc mà thỉnh thoảng anh vẫn có rằng anh chẳng biết vợ anh đang nghĩ gì.
“Em đang nghĩ gì đấy?”, anh hỏi vợ.
“Em đang nghĩ về Bill”, chị nói.
Anh tiếp tục ôm vợ. Một lúc chị không nói gì thêm, rồi chị bảo: “Anh biết đấy, thỉnh thoảng em vẫn nghĩ về anh ấy. Dù gì anh ấy là người đầu tiên mà em từng yêu”.
Anh vẫn ôm vợ. Chị ngả đầu lên vai anh và tiếp tục nhìn chằm chằm vào căn nhà đang cháy.

-------------------
Chú thích:
[1] Ở đây là Chính phủ Mỹ
[2] Hoặc Joanne là vợ thứ ba của Nick, hoặc tác giả nhầm lẫn khi sắp xếp các sự kiện. Theo lời Nick, ta có thể suy ra Peggy là vợ thứ nhất, người vợ mà anh cưới hôm bị bắt là người thứ hai, và Joanne là người thứ ba vì khi gặp Joanne Nick đã bỏ rượu. - ND.

Lâm Vũ Thao dịch

Láng giềng

Bill và Arlene Miller là một cặp hạnh phúc. Nhưng thỉnh thoảng họ cảm thấy, không hiểu vì sao trong đám bạn chỉ có họ bị lơ là; bạn bè cứ để mặc Bill trông coi sổ sách và Arlene bận rộn với công việc thư ký. Đôi khi họ có nói về chuyện đó, phần lớn là so sánh với cuộc sống của cặp láng giềng Harriet và Jim Stonẹ Đối với cặp Miller, hình như cặp Stone có cuộc sống hạnh phúc hơn. Cặp Stone luôn đi ăn tiệm, hoặc tiệc tùng ở nhà, hoặc du lịch khắp nước tại những nơi Jim có liên hệ công việc.
Cặp Stone sống bên kia hành lang đối diện cặp Miller. Jim là nhân viên bán hàng cho một xưởng phụ tùng máy móc, thường thu xếp kết hợp công việc với những chuyến du ngoạn. Lần này cặp Stone sẽ đi vắng mười ngày, thoạt tiên tới Cheyenne, rồi ghé St. Louis thăm họ hàng. Lúc họ đi vắng, cặp Miller sẽ trông chừng nhà hộ vợ chồng Stone, cho con Kitty ăn và tưới cây.
Bill và Jim bắt tay nhau bên cạnh xe. Harriet và Arlene ôm khuỷu tay nhau và hôn phớt lên môi. Bill bảo Harriet:
- Đi vui vẻ nhé.
Harriet nói:
- Ừ. Chúc cô cậu cũng vui.
Arlene gật đầu. Jim nháy chị:
- Đi nhé, Arlenẹ Chăm sóc anh già cẩn thận nhe.
Arlene nói:
- Ừ.
Bill nói:
- Đi chơi vui nhé.
Jim bấm nhẹ vào tay Bill và nói:
- Vui là cái chắc. Cám ơn cô cậu một lần nữa nhé.
Cặp Stone lái xe đi, đưa tay vẫy chào, cặp Miller cũng vẫy lại. Bill bảo:
- A, ước chi mình được như vậy.
Arlene nói:
- Chao ôi, mình cũng phải nghỉ một chuyến.
Chị nắm tay anh quàng qua eo mình lúc họ leo cầu thang lên phòng.
Sau bữa ăn tối Arlene nói:
- Đừng quên. Tối đầu tiên Kitty ăn món có vị gan.
Chị đứng ở cửa bếp gấp tấm khăn bàn khâu tay mà Harriet đã mua cho chị hồi năm ngoái ở Santa Fe.
Bill hít một hơi dài khi bước vào căn chung cư của vợ chồng Stonẹ Bầu không khí đã nồng và dìu dịu ngọt. Chiếc đồng hồ hình tia mặt trời trên bộ máy truyền hình chỉ tám giờ rưỡi. Anh nhớ lần Harriet đem đồng hồ về, cô ta mang qua hành lang cho Arlene xem, tay nâng niu cái vỏ bằng đồng và chuyện trò với nó qua tấm giấy lót như thể nó là một đứa bé con.
Con Kitty cọ mặt vào đôi dép của anh và lăn ra, nhưng nhanh nhẹn chồm lên khi Bill vào bếp chọn một lon trong đám lon chất đống trên ngăn kệ sáng loáng. Để con mèo nhỏ nhẻ ăn thức ăn của nó, anh hướng về phía buồng tắm. Anh nhìn mình trong gương, nhắm mắt lại rồi lại nhìn. Anh mở tủ thuốc. Anh thấy một lọ thuốc, đọc nhãn - Harriet Stonẹ Mỗi ngày một viên theo chỉ dẫn - và luồn nó vào túi. Anh quay lại bếp lấy bình nước và trở ra phòng khách. Tưới cây xong, anh để bình nước trên thảm và mở tủ rượu. Anh với ra phía sau tủ lấy chai Chivas Regal. Anh tu hai ngụm, lau miệng bằng cánh tay áo rồi và đặt chai vào tủ lại.
Kitty đang ngủ trên ghế dài. Anh tắt đèn, chầm chậm đóng và soát lại cửa. Anh có cảm tưởng mình đã để quên cái gì.
Arlene đang ngồi xếp bằng xem truyền hình:
- Sao lâu vậy?
Anh đến bên cạnh sờ ngực chị:
- Chả có gì. Chơi với Kitty thôi.
Anh nói:
- Mình đi ngủ đi cưng.
Chiều hôm sau Bill chỉ nghỉ mười phút thay vì hai mươi phút, và ra về lúc năm giờ kém mười lăm. Anh đậu xe vào bãi đúng lúc Arlene nhảy xuống xe buýt. Anh đợi cho đến khi chị đã vào tòa nhà rồi mới chạy lên thang để bắt kịp lúc chị bước ra thang máy. Chị thốt:
- Bill! Trời ơi, anh làm em hết hồn. Anh về sớm nhỉ.
Anh nhún vai:
- Ở sở chả có việc gì làm.
Chị để anh mở cửa bằng chìa khóa của chị. Chị nhìn cánh cửa bên kia hành lang trước khi theochị vào. Anh nói:
- Mình lên giường đi.
Chị cười:
- Giờ này? Anh làm sao vậy?
- Chả sao. Cởi áo em ra.
Anh lóng ngóng túm lấy chị, chị thốt:
- Trời ơi, Bill.
Anh cởi thắt lưng.
Lát sau họ gọi cơm Tàu. Lúc thức ăn mang đến, họ ăn ngấu nghiến, không trò chuyện, và nghenhạc. Chị bảo:
- Mình đừng quên cho Kitty ăn.
- Anh mới nghĩ tới. Anh đi ngay.
Anh chọn lon thức ăn có vị cá cho con mèo, rồi đổ đầy bình nước đi tưới cây. Lúc anh trở lại bếp, con mèo đang cào trong thùng. Nó nhìn anh không chớp trước khi quay lại ổ. Anh mở hết cửa tủ bếp xem xét các món đồ hộp, hộp ngũ cốc rang, thực phẩm đóng bao, ly rượu vang và ly cốc-tay, tô đĩa sứ, nồi niêu. Anh mở tủ lạnh. Anh ngửi mấy ngọn cần tây, ăn hai miếng pho mát cứng và nhai một quả táo lúc bước vào phòng ngủ. Cái giường có vẻ rộng mênh mông, tấm khăn trải trắng mịn phủ tới sàn. Rút ngăn kéo bàn ngủ thấy bao thuốc lá vơi phân nửa, anh nhét vào túi mình. Rồi anh bước tới tủ áo, đang mở tủ thì nghe có tiếng gõ cửa trước.
Trên đường ra cửa, anh ghé ngang phòng tắm giật nước cầu tiêu. Arlene nói:
- Sao lâu vậy? Anh ở bên này hơn cả tiếng rồi.
- Thật sao?
- Ừ?
- Anh đi cầu.
- Thì về bên mình.
- Anh bị chột bụng.
Tối hôm đó họ lại ân ái.
Buổi sáng anh nhờ Arlene gọi đến sở cáo ốm. Anh đi tắm, mặc áo quần rồi ăn điểm tâm qua loa. Anh thử đọc sách. Anh ra ngoài tản bộ và thấy khoẻ khoắn hơn. Nhưng một lát sau, tay vẫn đút túi, anh trở về phòng. Anh ngừng trước cửa phòng của vợ chồng Stone, hy vọng có thể nghe tiếng con mèo đang đi đi lại lại. Rồi anh mở cửa vào nhà mình và tới bếp lấy chìa khóa.
Bên trong hình như lạnh hơn căn của anh, và cũng tối hơn. Anh tự hỏi mấy cái cây có ảnh hưởng đến nhiệt độ không khí chăng. Anh nhìn ra cửa sổ, rồi chậm rãi đi qua từng phòng xem xét mọi thứ trong tầm mắt, cẩn thận, từng thứ một. Anh thấy mấy cái gạt tàn, mấy món bàn ghế, nồi niêu xoong chảo, đồng hồ. Anh xem từng thứ. Cuối cùng anh vào phòng ngủ, con mèo xuất hiện bên chân anh. Anh vuốt nó một cái, mang nó vào phòng tắm rồi đóng cửa lại.
Anh nằm xuống giường nhìn đăm đăm lên trần. Anh nằm nhắm mắt một lúc, rồi anh đưa tay xuống dưới thắt lưng. Anh cố nhớ hôm nay thứ mấy. Anh cố nhớ khi nào cặp Stone về, rồi anh tự hỏi liệu họ có về không. Anh không nhớ ra khuôn mặt họ hay cách họ trò chuyện và phục sức. Anh thở dài, nặng nhọc lăn khỏi giường, nghiêng người qua bàn trang điểm và nhìn mình trong gương.
Anh mở tủ áo chọn một cái áo kiểu Hawaiị Anh tìm đến khi thấy cái áo Bermudas ủi gọn gàng treo trên cái quần vải chéo mầu nâu. Anh cởi tung áo quần của mình ra rồi xỏ vào chiếc quần ngắn và cái áo. Anh lại nhìn vào gương. Anh ra phòng khách tự rót một ly và nhấm nháp trên đường quay lại phòng ngủ. Anh mặc cái áo xanh, bộ vét sẫm, cái cà vạt xanh trắng, đôi giầy mũi đen. Ly rượu cạn, anh đi lấy một ly nữa.
Trở lại phòng ngủ, anh ngồi trên ghế, bắt chéo chân, mỉm cười quan sát mình trong gương. Điện thoại reo hai tiếng rồi im. Anh uống hết ly rượu rồi cởi bộ vét. Anh lục lọi ngăn kéo trên tới khi thấy cái xi líp và nịt vú. Anh xỏ xi líp và đeo nịt vú vào, rồi nhìn suốt tủ áo tìm y phục. Anh mặc cái váy kẻ ô đen trắng và ráng kéo dây kéo. Anh thử cái áo dài màu đỏ tía cài cúc phía trước. Anh ngắm nghía đôi giầy của chị ta, nhưng biết chúng sẽ không vừa. Anh nhìn ra ngoài cửa sổ phòng khách một lúc lâu phía sau tấm màn cửa. Rồi anh quay lại phòng ngủ và cất hết mọi thứ.
Anh không đói. Chị cũng chẳng ăn mấy. Họ ngượng nghịu nhìn nhau mỉm cười. Chị đứng lên khỏi bàn và soát xem chìa khóa có trên kệ không, rồi nhanh tay dọn dẹp chén đĩa.
Anh đứng ở cửa bếp hút thuốc nhìn chị lấy chìa khóa. Chị nói:
- Anh cứ nghỉ ngơi trong khi em qua bên kia. Cứ đọc báo hay gì đó.
Chị nắm chìa khóa trong mấy ngón taỵ Chị bảo trông anh có vẻ mệt mỏi.
Anh cố tập trung vào tin tức. Anh đọc báo và vặn máy truyền hình. Cuối cùng anh qua bên kia hành lang. Cửa khóa. Anh gọi:
- Anh đây. Cưng còn đó không?
Một lúc sau khóa mở, Arlene bước ra đóng cửa và nói:
- Em đi lâu lắm hả?
- Ừ lâu.
- Vậy sao? Chắc là em mải chơi với Kitty.
Anh ngắm chị, chị quay đi, tay vẫn đặt trên nắm cửa. Chị nói:
- Buồn cười thật; vào nhà người ta như vậy.
Anh gật đầu, gỡ tay chị khỏi nắm cửa rồi dìu chị tới cửa phòng họ. Anh đưa chị vào căn hộ của mình. Anh nói:
- Đúng là buồn cười.
Anh để ý thấy xơ vải trắng bám trên lưng áo len của chị, và màu má chị ửng hồng. Anh bắt đầu hôn lên cổ và tóc chị, và chị quay lại hôn anh.
- Ồ, trời ơi, trời ơi trời.
Chị reo lên, vỗ tay như con gái.
- Em mới nhớ ra. Đúng là em quên mình qua bên đó để làm gì. Em chưa cho Kitty ăn và cũng chưa tưới nước gì cả.
Chị nhìn anh:
- Có ngốc không nhỉ?
- Chả sao. Đợi một chút. Anh lấy thuốc lá rồi quay lại đó với em.
Chị đợi anh đóng và khóa cửa phòng họ xong, rồi chị nắm cánh tay anh chỗ bắp thịt và nói:
- Chắc em phải kể cho anh là em thấy mấy tấm hình.
Anh ngừng lại giữa hành lang.
- Hình loại gì?
Chị nói và nhìn anh:
- Thì anh cứ tự mình xem lấy.
Anh toét miệng cười:
- Thật sao. Ở đâu?
- Trong ngăn kéo.
- Thật sao.
- Chắc họ không về.
Chị nói và lập tức ngạc nhiên với chính lời mình. Anh bảo:
- Có thể. Chuyện gì cũng có thể xảy ra.
- Hay có thể họ sẽ về và...
Nhưng chị không nói hết. Họ nắm tay nhau trên một quãng ngắn qua hành lang, và khi anh nói chị gần như không nghe rõ tiếng anh. Anh bảo:
- Chìa khóa. Đưa anh chìa khóa.
- Gì cơ?
Chị nói, nhìn cánh cửa đăm đăm. Anh bảo:
- Chìa khóa. Em giữ chìa khóa.
- Chúa ơi. Em bỏ quên chìa khóa bên trong.
Anh thử nắm cửa. Cửa khóa. Rồi chị thử nắm cửa. Nắm cửa không xoaỵ Môi hé mở, chị thở nặng nhọc, chờ đợi. Anh mở vòng tay ra và chị áp vào. Anh nói vào tai chị:
- Đừng lọ Chúa ơi, đừng lo.
Họ đứng đó. Họ Ôm lấy nhau. Họ tựa vào cánh cửa như thể chống chọi một cơn gió, căng mình ra.

Hết

Mồi lửa

Khi ấy là vào khoảng giữa tháng tám và Myers đang sống vật vờ. Điều duy nhất khiến khoảng thời gian này khác với những lúc khác là anh không say. Anh vừa trải qua hai mươi tám ngày ở một trại cai rượu. Nhưng chính trong quãng thời gian đó, vợ anh đã quyết định đi theo một gã say khác, một người bạn của họ. Gã này gần đây vớ được bộn tiền và huyên thuyên về chuyện mua phần hùn của một quán rượu và tiệm ăn ở miền đông tiểu bang.
Myers gọi cho vợ, nhưng khi nghe thấy giọng anh, cô đã gác máy. Cô thậm chí chẳng buồn nói chuyện với anh, nói gì đến cho anh lại gần nhà. Cô đã thuê luật sư và có được giấy của tòa cấm anh tiếp xúc. Thế nên anh lấy một vài thứ đồ đạc, bắt xe khách, rồi theo quảng cáo trên báo mà dọn đến căn phòng cho thuê trong ngôi nhà gần biển của một người tên là Sol.
Sol mặc quần bò, áo phông đỏ ra mở cửa. Khi đó là khoảng mười giờ đêm và Myers vừa mới xuống taxi. Dưới ánh đèn cổng Myers có thể nhìn thấy cánh tay phải của Sol ngắn hơn cánh tay trái, bàn tay và các ngón tay phải teo lại. Sol không chìa cả tay trái lành lặn lẫn tay phải bị teo cho Myers bắt, song Myers chẳng hề mếch lòng. Dù vậy anh vẫn cảm thấy gờn gợn.
Anh mới gọi điện đúng không? Sol nói. Anh đến xem nhà à? Mời anh vào.
Myers xách vali bước vào trong nhà.
Đây là vợ tôi, Bonnie, Sol nói.
Bonnie đang xem tivi, nhưng chị liếc mắt xem người đang vào nhà là ai. Chị chuyển tivi sang chế độ câm bằng cái điều khiển, rồi tắt luôn. Sau đó chị nhấc người khỏi ghế sô-pha và đứng dậy. Chị béo phì. Chị béo đều khắp người và hổn hển khó nhọc mỗi khi thở.
Tôi xin lỗi vì đến muộn quá, Myers nói. Rất vui được gặp anh chị.
Không sao, Bonnie nói. Chồng tôi có nói trên điện thoại với anh là chúng tôi yêu cầu như thế nào không?
Myers gật đầu. Anh vẫn xách vali trên tay.
Được rồi, đây là phòng khách như anh thấy đó, Sol nói. Anh ngúc ngắc đầu và đưa mấy ngón tay lành lặn lên sờ cằm. Cũng nói với anh là chúng tôi không quen với việc này lắm. Chúng tôi chưa bao giờ cho ai thuê phòng cả. Nhưng mà cái phòng đằng sau đó bỏ trống, và chúng tôi nghĩ: khỉ thật, thế nào cũng có người cần một căn phòng nhỏ.
Tôi không phàn nàn gì đâu, Myers nói.
Anh là người ở đâu? Bonnie hỏi. Trông anh không giống người vùng này.
Vợ tôi muốn trở thành nhà văn, Sol nói. Nên lúc nào cũng hỏi ai, cái gì, ở đâu, tại sao và bao nhiêu?
Tôi vừa mới tới đây, Myers nói. Anh chuyển vali sang tay bên kia. Tôi vừa mới xuống xe cách đây chừng một tiếng, thấy quảng cáo của anh chị trên báo và gọi điện ngay.
Anh làm nghề gì? Bonnie dò hỏi.
Việc gì tôi cũng làm, Myers nói. Anh đặt vali xuống, xòe bàn tay rồi khép lại. Rồi anh nhấc vali lên.
Bonnie không hỏi thêm. Sol cũng vậy, mặc dù Myers thấy anh ta có vẻ tò mò.
Myers để ý thấy một tấm ảnh của Elvis Presley đặt trên tivi. Chữ ký của Elvis chạy ngang ngực áo vét trắng có đính kim loại. Anh bước lại gần.
Vua nhạc rock ‘n’ roll đấy, Bonnie nói.
Myers gật đầu nhưng không nói gì. Bên cạnh ảnh Elvis là ảnh cưới của Sol và Bonnie. Trong ảnh Sol bận com-lê và thắt cà-vạt. Cánh tay trái lành lặn của Sol vòng hết cỡ qua bụng Bonnie. Tay phải của Sol và tay phải của Bonnie nắm lấy nhau ngay khóa thắt lưng của Sol. Nếu Sol có gì để nói thêm thì đó là Bonnie trông chẳng ra sao cả. Bonnie chẳng hề bận tâm. Trong ảnh Bonnie đội mũ và cười toe toét.
Tôi yêu cô ấy, Sol nói, như thể Myers đã nói điều gì ngược lại.
Thế còn cái phòng mà anh định chỉ cho tôi đâu? Myers hỏi.
Chúng tôi quên khuấy mất, Sol nói.
Họ ra khỏi phòng khách đi vào nhà bếp, Sol đi trước, Myers xách vali đi theo, rồi tới Bonnie. Họ đi qua nhà bếp và rẽ trái ngay trước chỗ cửa sau. Có mấy cái tủ ly mở cửa để dọc theo tường, một máy giặt và một máy sấy. Sol mở cánh cửa cuối hành lang và bật đèn buồng tắm.
Bonnie nhích tới, thở hổn hển và nói, đây là buồng tắm riêng của anh. Còn cánh cửa trong nhà bếp kia là lối vào của anh. Sol mở cánh cửa phía bên kia buồng tắm và bật một cái đèn nữa.
Phòng anh đây, Sol nói.
Tôi đã dọn giường cho anh. Nhưng nếu anh nhận phòng thì từ nay trở đi anh phải tự dọn lấy.
Như vợ tôi nói đó, đây không phải là khách sạn, Sol nói. Nhưng nếu anh muốn ở thì chúng tôi rất sẵn lòng.
Trong phòng có một cái giường đôi kê sát vách, một cái bàn đầu giường, đèn ngủ, tủ com-mốt, một cái bàn chơi bài pinochle và một cái ghế sắt. Một cửa sổ lớn nhìn ra sân sau. Myers đặt vali lên giường rồi bước lại bên cửa sổ. Anh kéo rèm lên nhìn ra ngoài. Trăng đã nhô cao trên bầu trời. Xa xa anh nhìn thấy một thung lũng rậm rạp cây và những đỉnh núi. Có phải anh tưởng tượng chăng, hay thật sự anh nghe thấy tiếng một dòng suối hay dòng sông?
Tôi nghe có tiếng nước chảy, Myers nói.
Anh nghe thấy tiếng dòng Little Quilcene đó, Sol nói. Con sông này chảy nhanh nhất cả nước đấy.
Sao, anh thấy thế nào? Bonnie hỏi. Chị bước lại giường và kéo tấm phủ giường xuống, cái cử chỉ đơn giản đó làm Myers muốn khóc.
Tôi lấy căn phòng này, Myers nói.
Tôi rất vui, Sol nói. Tôi nghĩ vợ tôi cũng vậy. Ngày mai tôi sẽ bảo người ta bỏ cái quảng cáo đó. Anh muốn dọn vào ngay bây giờ phải không?
Tôi mong như vậy, Myers nói.
Thôi chúng tôi để anh nghỉ ngơi, Bonnie nói. Tôi để cho anh hai cái gối, còn một cái chăn thừa trong tủ kia.
Myers chỉ biết gật đầu.
Chúc ngủ ngon, Sol nói.
Chúc ngủ ngon, Bonnie nói.
Chúc ngủ ngon, Myers nói. Cảm ơn anh chị.
Sol và Bonnie đi băng qua buồng tắm của anh vào trong bếp. Họ đóng cửa, nhưng Myers vẫn kịp nghe Bonnie nói, Anh ta có vẻ được.
Hơi ít nói, Sol nói.
Em định lấy một ít bỏng ngô.
Anh sẽ ăn một chút với em, Sol nói.
Chỉ một lúc sau Myers nghe tiếng tivi lại được bật lên trong phòng khách, nhưng âm thanh rất nhỏ nên anh nghĩ là nó sẽ không quấy rầy anh. Anh mở tung cửa sổ và nghe tiếng của dòng sông phóng qua thung lũng trên đường ra biển.
Anh lấy đồ đạc trong vali ra và cất vào ngăn kéo. Sau đó anh đi tắm và đánh răng. Anh kéo cái bàn lại ngay chỗ cửa sổ. Rồi anh nhìn chỗ Bonnie kéo tấm phủ xuống. Anh kéo cái ghế sắt ra ngồi xuống và móc trong túi ra một cây bút bi. Anh nghĩ ngợi một chút, rồi mở sổ ra và viết lên đầu một trang trắng mấy chữ: Trống rỗng là khởi đầu của mọi sự. Anh nhìn chằm chằm vào dòng chữ, rồi bật cười. Chúa ơi, thật là rác rưởi! Anh lắc đầu. Anh gấp sổ lại, cởi quần áo rồi tắt đèn. Anh đứng nhìn ra cửa sổ và lắng nghe tiếng dòng sông một lúc. Rồi anh lên giường.
Bonnie lấy bỏng ngô, cho muối vào rồi đổ bơ lên trên, và bưng một bát to đến chỗ Sol đang xem tivi. Chị để chồng bốc một ít trước. Anh sử dụng tay trái thoải mái, rồi chìa bàn tay nhỏ ra cầm cái khăn giấy vợ đưa. Chị bốc một ít bỏng ngô cho mình.
Anh nghĩ thế nào về anh ta, chị hỏi. Anh chàng mới thuê phòng đấy.
Sol lắc đầu, tiếp tục xem tivi và ăn bỏng ngô. Rồi như thể anh đã nghĩ xong về câu hỏi của vợ, anh nói, anh thích anh ta. Anh ta được đấy. Nhưng anh nghĩ anh ta đang chạy trốn một cái gì.
Cái gì?
Anh không biết. Anh chỉ đoán vậy. Anh ta không nguy hiểm và không gây rắc rối gì đâu.
Cặp mắt của anh ta, Bonnie nói.
Mắt anh ta thì sao?
Cặp mắt buồn. Em chưa từng thấy người nào có cặp mắt buồn như thế.
Một đỗi Sol không nói gì. Anh ăn hết bỏng ngô. Anh lau tay và xoa cằm bằng khăn giấy. Anh ta được đấy. Anh ta chỉ mới gặp chút rắc rối, chỉ có thế thôi. Anh ta không làm gì quá đáng cả. Cho anh uống một ngụm với? Anh với lấy ly nuớc cam chị đang cầm và uống một ít. Lúc tối anh quên thu tiền thuê trước rồi em ạ. Sáng mai anh phải thu ngay, nếu như anh ta dậy rồi. Và lẽ ra anh phải hỏi anh ta định ở bao lâu. Khỉ thật, anh bị làm sao ấy. Anh không muốn biến nhà mình thành khách sạn.
Anh không nghĩ hết được mọi nhẽ đâu. Với lại chúng ta chưa quen việc này. Trước giờ chúng ta có bao giờ cho thuê phòng đâu.
Bonnie quyết định chị sẽ viết về anh chàng thuê nhà trong cuốn sổ chị đang viết dở. Chị nhắm mắt lại và mường tượng chị sắp sửa viết những gì. Có một người khách lạ, cao, lưng khòm - nhưng đẹp trai - tóc xoăn, cặp mắt buồn, bước vào nhà chúng tôi một đêm tháng tám định mệnh. Chị ngả vào cánh tay trái của Sol và cố viết thêm vài dòng. Sol bóp vai chị, đưa chị trở về với thời khắc hiện tại. Chị mở mắt, rồi nhắm mắt, nhưng chị chẳng nghĩ được gì thêm để viết về anh ta. Thời gian sẽ giúp ta, chị nghĩ. Chị cảm thấy vui vì anh ta có mặt ở đây.
Chương trình này cho ma nó xem, Sol nói. Mình đi ngủ thôi. Sáng mai còn phải dậy.
Trên giường, Sol vuốt ve vợ, chị ôm lấy anh và cũng vuốt ve anh, nhưng trong lúc yêu nhau chị cứ nghĩ đến anh chàng cao to tóc xoăn ở phòng phía sau. Nếu anh ta thình lình mở cửa phòng và nhìn họ thì sao nhỉ?
Sol, chị nói, cửa phòng mình có khóa không?
Cái gì? Yên nào, Sol nói. Rồi anh kết thúc và lăn xuống, nhưng anh vẫn để cánh tay nhỏ xíu trên ngực chị. Chị nằm ngửa và nghĩ ngợi, rồi chị vỗ nhè nhẹ vào những ngón tay của anh, thở ra bằng mồm và ngủ thiếp đi trong lúc nghĩ về những hạt thuốc nổ bắn vào tay Sol khi anh mười mấy tuổi, làm tổn thương dây thần kinh và khiến cho tay anh teo lại.
Bonnie bắt đầu ngáy. Sol cầm cánh tay vợ và lay lay cho đến khi chị nằm nghiêng lại, xoay lưng về phía anh.
Một lúc sau, anh nhổm dậy và mặc quần lót vào. Anh đi vào phòng khách. Anh không bật đèn lên. Anh không cần đèn - trăng đang sáng ngoài kia, và anh cũng không muốn có đèn. Anh đi từ phòng khách vào nhà bếp. Anh kiểm tra thử xem cửa sau đã khóa chưa, rồi anh đứng đó một lúc bên ngoài buồng tắm lắng nghe, nhưng chẳng nghe thấy gì khác thường. Có tiếng vòi nước ri rỉ - nó cần được vặn gioăng chặt lại, thế nhưng lúc nào nó cũng rỉ. Anh quay vào nhà, đóng và khóa cửa phòng ngủ. Anh xem thử đồng hồ đã lên giây chưa. Anh vào giường và nằm sát lại gần Bonnie. Anh gác chân lên chân chị, và cứ như thế mà ngủ.
Cả ba người ngủ và nằm mơ, trong khi bên ngoài trăng lớn dần lên và có vẻ như băng ngang qua bầu trời cho đến khi ra phía ngoài biển, nhỏ dần và nhạt đi. Trong giấc mơ, Myers thấy ai đó mời anh một ly scotch, nhưng khi anh sắp sửa cầm lấy thì anh thức giấc một cách miễn cưỡng, mồ hôi đầm đìa, tim đập thình thịch.
Sol mơ thấy anh đang thay lốp xe tải và dùng cả hai tay.
Bonnie mơ thấy chị đang dẫn hai - mà không, ba đứa con đi công viên. Thậm chí chị còn có tên cho chúng. Chị đặt tên cho chúng trước chuyến đi công viên. Millicent, Dionne và Randy. Randy cứ muốn vùng ra khỏi chị và chạy đi.
Không lâu sau, mặt trời nhô lên phía chân trời và chim bắt đầu hót gọi nhau. Dòng Little Quilcene hối hả đổ xuống thung lũng, bắn vào chân cầu trên xa lộ, chảy hàng trăm thước nữa qua cát và những mỏm đá sắc nhọn rồi đổ ra biển. Một con đại bàng bay xuống thung lũng, qua cây cầu và bắt đầu lượn lên lượn xuống bãi biển. Có tiếng chó sủa. Đúng lúc đó, đồng hồ báo thức của Sol reo.
Sáng hôm đó Myers ở trong phòng mình đến khi anh nghe tiếng họ đi làm. Sau đó anh ra ngoài và pha một ly cà phê hòa tan. Anh nhìn vào tủ lạnh thấy có một ngăn đã được dọn sạch cho anh. Trên kệ dán một mẩu giấy nhỏ có ghi: Kệ của Myers.
Sau đó, anh đi bộ khoảng một dặm xuống thị trấn đến một trạm xăng nhỏ có bán tạp hóa mà anh nhớ trên đường đi từ tối hôm qua. Anh mua sữa, pho-mát, bánh mì và cà chua. Chiều hôm đó, trước khi họ về nhà, anh đặt tiền thuê nhà trên bàn và quay về phòng mình. Khuya hôm đó, trước khi đi ngủ, anh mở sổ ra và viết lên một trang trống: Không có gì.
Anh điều chỉnh thời gian biểu của mình theo thời gian biểu của họ. Buổi sáng anh ở trong phòng đến khi anh nghe Sol pha cà phê và chuẩn bị bữa sáng trong nhà bếp. Sau đó anh nghe Sol gọi Bonnie dậy và họ ăn sáng với nhau nhưng không nói chuyện nhiều. Rồi Sol ra ga-ra và nổ máy chiếc xe tải nhỏ, lùi xe ra và lái đi. Một lúc sau, xe đón Bonnie dừng lại ngay trước nhà, có tiếng còi xe tút một cái và lần nào Bonnie cũng nói: Tôi ra đây.
Khi đó Myers mới ra nhà bếp, đặt nước pha cà phê và ăn một bát ngũ cốc. Nhưng anh chẳng có hứng thú ăn uống lắm. Món ngũ cốc buổi sáng và cà phê đủ cho anh no hầu như cả ngày. Đến chiều khi anh biết họ sắp về, anh sẽ ăn thêm một chút gì đó, thường là một cái sandwich, rồi lánh khỏi nhà bếp suốt những lúc họ có thể có mặt ở đấy hay xem tivi trong phòng khách. Anh không muốn nói chuyện.
Việc đầu tiên khi về đến nhà là Bonnie sẽ vào nhà bếp ăn một chút gì đó nhè nhẹ. Rồi chị bật tivi và đợi đến lúc Sol về, chị sẽ đứng dậy và nấu một cái gì đó cho hai người. Họ có thể nói chuyện với bạn bè trên điện thoại, hoặc có thể ra ngồi ngoài sân sau giữa ga-ra và cửa sổ phòng Myers nói chuyện về những việc trong ngày và uống trà đá cho đến khi đến giờ vào nhà và bật tivi. Một lần anh nghe Bonnie nói với ai đó trên điện thoại: Làm sao mà chị ấy mong đợi mình để ý đến cân nặng của Elvis Presley trong khi mình chẳng kiểm soát nổi cân nặng của chính mình cơ chứ?
Họ bảo anh có thể sang phòng khách ngồi xem tivi với họ bất cứ lúc nào. Anh cảm ơn nhưng nói: Không, tivi làm tôi đau mắt.
Họ tò mò về anh. Nhất là Bonnie, một hôm chị về nhà sớm và làm anh bất ngờ trong nhà bếp, chị hỏi anh đã từng lấy vợ chưa và có con không. Myers gật đầu. Bonnie nhìn anh và chờ anh nói tiếp, nhưng anh chẳng nói gì.
Sol cũng tò mò. Anh làm gì nhỉ, anh hỏi. Tôi chỉ tò mò một chút. Chỗ này là một thị trấn nhỏ nên tôi biết hết mọi người. Tôi phân loại gỗ ở nhà máy. Làm việc này chỉ cần một cánh tay lành lặn thôi. Nhưng cũng phải nói thêm là đôi khi cũng cần đến cả hai tay. Anh thường làm việc gì nhỉ?
Anh có biết chơi nhạc cụ nào không? Bonnie hỏi. Sol có một cây ghi-ta, chị nói.
Nhưng tôi không biết chơi ghi-ta, Sol nói. Ước gì tôi biết.
Myers ngồi trong phòng viết thư cho vợ. Đó là một lá thư dài và anh cảm thấy nó thật là quan trọng. Có lẽ đó là bức thư quan trọng nhất trong đời mà anh từng viết. Trong thư anh cố gắng nói với vợ rằng anh ân hận về những gì đã xảy ra và anh hy vọng một ngày nào đó vợ anh sẽ tha thứ cho anh. Anh sẽ quỳ xuống và cầu xin tha thứ nếu như điều đó là cần thiết
Sau khi Sol và Bonnie đi làm rồi, anh ngồi trong phòng khách chân gác lên bàn, uống cà phê hòa tan và đọc báo tối hôm trước. Đôi khi tay anh run run làm tờ báo kêu sột soạt trong căn nhà vắng. Chuông điện thoại thỉnh thoảng réo vang, nhưng anh không bao giờ nhúc nhích để bắt máy. Không phải điện thoại của anh, vì có ai biết anh ở đây đâu.
Qua cửa sổ sau nhà anh có thể nhìn lên thung lũng đến một dãy những ngọn núi dốc đứng mà trên đỉnh phủ đầy tuyết cho dù lúc đó là tháng tám. Xuống dưới một chút, cây cối bao phủ những triền đồi và rìa thung lũng. Dòng sông băng qua thung lũng, bọt sủi tung trên những tảng đá và dưới gầm những con đê bằng đá granit rồi bung ra ở cửa sông, chảy chậm lại một chút như thể đã tiêu hao quá nhiều sinh lực, rồi phục hồi lại được sức mạnh và lao ra biển. Những ngày khi Sol và Bonnie đi làm rồi, Myers ngồi phơi nắng trên cái ghế xếp ở sau nhà và nhìn lên thung lũng về phía những đỉnh núi. Một lần anh thấy một con đại bàng chao cánh xuống thung lũng, lần khác anh thấy một con hươu rón rén dọc bờ sông.
Một buổi chiều anh đang ngồi bên ngoài như thế thì một chiếc xe tải to chở đầy củi dừng lại ngay lối đi.
Anh chắc là người thuê phòng của Sol, anh tài xế xe tải nói. Anh ta thò đầu qua cửa xe.
Myers gật đầu.
Sol nói cứ quẳng đống củi này xuống sân sau rồi anh ấy sẽ lo phần còn lại, anh tài xế nói.
Tôi sẽ tránh chỗ cho anh, Myers nói. Anh lấy cái ghế và đem vào bậc thang phía sau, đứng ở đó nhìn anh tài xế xe tải lui xe vào bãi cỏ, rồi kéo một cái cần nào đó trong cabin khiến cho sàn xe bắt đầu nâng lên. Trong chốc lát, những cây gỗ dài hơn hai mét bắt đầu trượt khỏi sàn xe và chất thành đống trên mặt đất. Sàn xe nâng lên cao hơn và các cây gỗ còn lại lăn ầm ầm xuống bãi cỏ.
Anh tài xế kéo cái cần lần nữa thì sàn xe hạ xuống vị trí bình thường. Rồi anh ta rồ máy, nhấn còi lái đi.
Anh định làm gì với đống củi ngoài kia? Tối hôm đó Myers hỏi Sol. Sol đang đứng xào nấu thơm phức trong bếp thì Myers bất ngờ bước vào. Bonnie đang tắm - Myers nghe tiếng nước chảy.
Sao anh hỏi vậy? Nếu từ nay đến tháng chín có lúc nào rảnh rỗi thì tôi định cưa chúng ra rồi xếp lại. Tôi định làm xong trước mùa mưa.
Có lẽ tôi giúp được anh đấy, Myers nói.
Anh đã bao giờ cưa củi chưa? Sol hỏi. Anh nhấc chảo xuống và lau mấy ngón tay trái bằng khăn giấy.
Tôi không thể trả cho anh đồng nào đâu, Sol nói. Dù gì thì đây cũng là việc tôi định làm. Ngay khi tôi được nghỉ cuối tuần.
Để tôi làm cho. Xem như tập thể dục một tí.
Thế anh biết sử dụng cưa máy không? Cả rìu và đục nữa?
Anh chỉ cho tôi, Myers nói. Tôi học nhanh mà. Đối với anh điều quan trọng là việc anh được cưa củi.
Sol đặt lại cái chảo dậy mùi lên bếp. Rồi anh nói, được, ăn tối xong tôi sẽ chỉ cho anh. Anh đã ăn gì chưa? Sao anh không mang gì lại ngồi ăn với chúng tôi luôn?
Tôi đã ăn một chút rồi, Myers nói.
Sol gật đầu. Để tôi mang đồ ăn ra bàn rồi chốc nữa ăn xong tôi chỉ cho anh.
Tôi ra phía sau đây, Myers nói.
Sol không nói gì nữa. Anh gật đầu với chính mình, cứ như đang nghĩ ngợi về một chuyện gì khác.
Myers lấy một cái ghế xếp ở đằng sau rồi ngồi xuống. Anh nhìn đống củi rồi nhìn lên thung lũng nơi những đỉnh núi tuyết ánh lên trong nắng. Chóp núi chọc vào mây. Sương mù dường như từ trên mây đổ xuống. Anh nghe thấy tiếng dòng sông cuộn qua những bụi cây dưới thung lũng.
Em nghe có tiếng nói chuyện, Myers nghe Bonnie nói với Sol trong nhà bếp.
Anh bạn thuê phòng đấy, Sol nói. Anh ta hỏi liệu anh ta có thể cưa đống củi sau nhà được không?
Anh ta đòi bao nhiêu? Bonnie hỏi. Anh có nói là chúng ta không thể trả nhiều tiền không?
Anh nói là chúng ta không thể trả đồng nào cả. Anh ta chỉ muốn làm không công thôi. Đấy là anh ta nói thế.
Không công ư? Chị im lặng một lúc. Rồi Myers nghe chị nói, em nghĩ là anh ta chẳng còn việc gì khác để làm.
Một lúc sau Sol ra ngoài, nói, chúng ta có thể bắt đầu được rồi, nếu anh vẫn còn muốn thử sức.
Myers đứng dậy vào đi theo Sol ra ga-ra. Sol mang hai cái giá cưa ra dựng trên bãi cỏ. Rồi anh mang một cái cưa máy ra. Mặt trời đã lặn khuất sau thị trấn. Trong ba mươi phút nữa thôi trời sẽ tối. Myers kéo tay áo xuống và cài cúc. Sol không nói gì trong khi làm việc. Anh lầm bầm trong miệng khi nhấc một khúc gỗ dài gần hai mét và đặt lên giá cưa. Rồi anh bắt đầu cưa đều đặn một hồi. Mạt cưa bắn tứ tung. Cuối cùng anh dừng lại và bước lui ra.
Anh biết cách làm rồi đấy, Sol nói.
Myers cầm lấy cưa và dí lưỡi cưa vào đoạn Sol để lại. Anh tìm được một nhịp thích hợp và giữ nhịp đó. Anh cứ ấn xuống, đè vào cưa. Trong vài phút anh đã cưa xong mấy cây gỗ thành từng khúc ngắn rơi xuống đất.
Đúng rồi đấy, Sol nói. Anh sẽ làm được. Anh ôm hai khúc củi lên và mang chúng lại xếp dọc theo ga-ra.
Cứ đến khúc thứ năm hay khúc thứ sáu, chứ không phải khúc nào cũng làm, anh hãy dùng rìu bổ ngay chính giữa, Sol nói. Anh không cần phải chẻ nhỏ ra để làm mồi nhen lửa. Tôi sẽ chẻ sau. Cứ năm hay sáu khúc thì bổ một khúc. Tôi sẽ chỉ anh. Sol dựng khúc củi lên, rồi chỉ cần một nhát rìu là khúc củi tách ra làm đôi. Anh thử làm đi, Sol nói.
Myers dựng một đầu khúc củi lên giống như Sol vừa làm, và anh bổ rìu xuống tách khúc củi ra.
Tốt rồi, Sol nói. Anh sắp những thanh củi dọc theo ga-ra. Xếp chúng cao đến chừng này, và bề ngang chừng này. Khi nào xong hết tôi sẽ phủ vài tấm vải nhựa lên trên. Nhưng không ai bắt anh làm việc này đâu nhé.
Không sao, Myers nói. Tôi muốn làm, nếu không tôi đã không đề nghị.
Sol nhún vai. Rồi anh quay vào nhà. Bonnie đứng ngay cửa, đang nhìn ra, và Sol cũng dừng ngay cửa, choàng tay ôm Bonnie, rồi cả hai đứng nhìn Myers.
Myers nhặt cưa lên và nhìn họ. Đột nhiên anh cảm thấy phấn khởi, và anh nhoẻn cười. Thoạt tiên Sol và Bonnie hơi ngạc nhiên. Sol cười đáp lại rồi Bonnie cũng vậy. Rồi hai người vào nhà.
Myers đặt một cây gỗ khác lên trên giá cưa và cưa liên tục cho đến khi mồ hôi trên trán bắt đầu hơi lành lạnh và mặt trời khuất hẳn. Đèn ở cổng được bật lên. Myers tiếp tục làm việc đến khi anh cưa xong cây gỗ đang cưa dở. Anh vác hai khúc gỗ vào ga-ra rồi vào nhà, tắm rửa, rồi ngồi vào bàn và viết vào sổ. Đêm nay mạt cưa vương trên ống tay áo mình. Một mùi thơm ngọt ngào.
Đêm hôm đó anh nằm thức một lúc lâu. Có lúc anh ra khỏi giường và nhìn ra cửa sổ, nhìn đống củi trong sân sau, rồi ánh mắt anh trải qua thung lũng về phía những ngọn núi. Trăng bị mây che một phần, nhưng anh vẫn nhìn thấy những đỉnh núi và tuyết trắng, rồi khi anh chống cửa sổ lên, một luồng không khí ngọt và mát dịu tràn vào phòng, xa xa anh nghe thấy tiếng dòng sông chảy băng qua thung lũng.
Sáng hôm sau anh chỉ đợi đến lúc họ ra khỏi nhà là ra ngay phía sau nhà để bắt đầu công việc. Anh thấy một đôi găng tay trên bậc thang phía sau, hẳn là Sol để đấy cho anh. Anh khởi động máy cưa rồi đẩy tới đẩy lui, cưa và bổ củi cho đến khi mặt trời đứng bóng. Rồi anh vào nhà ăn một cái sandwich và uống một chút sữa.
Khi anh quay ra sân và tiếp tục làm việc, anh để ý thấy vai anh đau và ngón tay nhói nhói. Mặc dù đã đeo găng, anh vẫn bị mấy cái dằm găm vào tay và cảm thấy chúng bắt đầu sưng phồng lên, nhưng anh vẫn tiếp tục làm. Anh quyết cưa xong chỗ củi, bổ ra và xếp lại trước khi mặt trời lặn, và đó là vấn đề sinh tử của anh. Mình phải làm xong việc này, anh nghĩ, hoặc không bao giờ… Anh dừng lại lấy ống tay áo quệt mặt.
Tối hôm đó khi Sol và Bonnie về đến nhà - Bonnie về trước như thường lệ rồi Sol về sau - Myers đã làm gần xong. Một đống mạt cưa cao ngất nằm giữa hai giá cưa, và trừ hai, ba cây gỗ còn nằm trong sân, tất cả đã được xếp chồng ngay ngắn tựa vào ga-ra. Sol và Bonnie đứng ở cửa không nói gì. Myers ngẩng lên một lúc, gật đầu chào, và Sol gật đầu chào lại. Bonnie chỉ đứng đó nhìn, thở bằng miệng. Myers tiếp tục làm việc.
Sol và Bonnie quay vào nhà bắt đầu ăn tối. Sau đó, Sol bật đèn cổng như đêm hôm trước. Khi mặt trời vừa lặn và trăng nhô lên khỏi núi, Myers bổ xong thanh củi cuối cùng và gom hai mảnh lại mang vào ga-ra. Anh cất giá cưa, cưa máy, rìu, cái nêm bằng thép và cái đục đi. Rồi anh đi vào.
Sol và Bonnie vẫn ngồi ngay bàn nhưng chưa bắt đầu ăn.
Anh ngồi xuống ăn với chúng tôi, Sol nói.
Ngồi xuống đi, Bonnie nói.
Tôi chưa đói, Myers nói.
Sol không nói gì. Anh gật đầu. Bonnie đợi một chút rồi với lấy đĩa.
Hình như anh làm xong cả rồi, Sol nói.
Myers nói, mai tôi sẽ thu dọn đống mạt cưa đó.
Sol đẩy dao tới lui trên đĩa như thể muốn nói, không cần đâu.
Một, hai ngày nữa tôi sẽ đi, Myers nói
Tôi cũng lờ mờ đoán như vậy, Sol nói. Tôi không biết tại sao tôi cảm thấy như vậy, nhưng tôi lờ mờ nghĩ từ khi anh mới đến rằng anh sẽ chẳng ở đây lâu.
Chúng tôi không trả lại tiền thuê đâu, Bonnie nói.
Thôi nào, Bonnie, Sol nói.
Không sao, Myers nói.
Không, không ổn, Sol nói.
Không sao mà, Myers nói. Anh mở cánh cửa vào buồng tắm, bước vào trong rồi đóng cửa lại. Khi anh mở cho nước chảy vào bồn, anh nghe tiếng họ nói chuyện ngoài kia, nhưng anh không nghe được họ nói gì.
Anh tắm, gội đầu, rồi mặc quần áo sạch vào. Anh nhìn đồ đạc của anh trong phòng lấy từ trong vali ra chỉ mới cách đây vài ngày hay một tuần, và nghĩ phải mất khoảng mười phút để xếp mọi thứ vào vali và ra đi. Anh nghe thấy tiếng tivi được bật lên phía bên kia nhà. Anh bước lại cửa sổ, chống cửa lên, rồi lại nhìn ra phía núi, trăng lơ lửng bên trên - bây giờ không có mây, chỉ có trăng và những ngọn núi tuyết phủ. Anh nhìn đống mạt cưa phía sau nhà và đống củi xếp ngay ngắn bên hốc tối của ga-ra. Anh lắng nghe tiếng của dòng sông. Rồi anh bước lại bàn, ngồi xuống, mở sổ ra và bắt đầu viết.
Vùng quê nơi mình đang ở thật lạ. Nó gợi cho mình về một nơi nào đó mà mình đã từng đọc trong sách nhưng trước đây chưa bao giờ đến. Phía ngoài cửa sổ mình có thể nghe tiếng một dòng sông nước cuốn nhanh, và trong thung lũng sau nhà có cả rừng, vách đá và những đỉnh núi tuyết phủ. Hôm nay mình thấy một con đại bàng hoang và một con hươu, và mình đã cưa và bổ xong hơn bảy mét khối củi.
Anh bỏ bút xuống và tựa đầu vào tay một lúc. Rồi anh đứng lên, cởi quần áo và tắt đèn. Khi đã nằm trong giường rồi anh mới nhận ra cửa sổ còn để mở. Nhưng anh không dậy, nghĩ thầm rằng như thế cũng tốt.

Lâm Vũ Thao dịch

Những Giấc Mơ

Vợ tôi mắc phải thói quen khi thức giấc nàng kể tôi nghe những giấc mơ của nàng. Tôi mang cà-phê và nước trái cây vào ngồi ở một chiếc ghế đặt cạnh giường. Nàng tỉnh giấc, vén lấy mớ tóc đang phủ trên mặt. Nàng có dáng vẻ của người mới ngủ dậy, nhưng trong ánh mắt nàng như là người mới từ ở một nơi nào đó quay về.
“Sao,” tôi nói.
“Thực là điên,” nàng nói. “Lần này còn hơn cả một giấc mơ. Em mơ thấy mình là một đứa con trai đi câu cá với chị của em và cô bạn của chị ấy, lúc đó em đang bị say. Nghĩ thử xem, có phải kỳ lạ lắm không? Em phải lái xe chở họ đi câu cá mà em không tìm ra chìa khóa xe. Rồi lúc tìm được chìa khóa thì chiếc xe không chịu nổ máy. Bỗng nhiên cả bọn đều ở trên một chiếc thuyền đi trên hồ nơi câu cá. Có cơn bão sắp ập tới nhưng em không khởi động được động cơ. Chị của em và cô bạn cứ tiếp tục cười. Nhưng em lo sợ. Rồi tỉnh giấc. Anh thấy có lạ không? Anh giải thích thế nào?”
“Viết nó xuống,” tôi nói, nhún vai. Tôi chẳng có gì để nói. Tôi không mơ. Tôi đã không mơ nhiều năm rồi. Hay là tôi có mơ nhưng tỉnh dậy thì không nhớ gì hết. Mặt khác tôi không phải là chuyên viên về những giấc mơ – của chính tôi hay bất kỳ ai khác. Có lần Dotty kể với tôi, nàng có một giấc mơ ngay trước lúc chúng tôi lấy nhau. Trong giấc mơ nàng thấy mình đang sủa! Nàng choàng mình thức giấc thì thấy con chó Bingo của nàng ngồi bên giường, nó đang nhìn nàng với cái nhìn nàng cảm thấy là lạ. Nàng biết nàng đã sủa trong giấc ngủ. Nó có nghĩa là gì? nàng tự hỏi. “Một giấc mơ xấu,” nàng nói. Nàng ghi thêm vào cuốn sổ giấc mơ của nàng, nhưng chỉ vậy thôi. Nàng không nhắc lại về nó nữa. Nàng không giải thích những giấc mơ của mình. Nàng chỉ ghi nó xuống, rồi khi có một giấc mơ khác lại ghi nó xuống.
Tôi nói, “Anh phải lên lầu đây, anh cần dùng buồng tắm.”
“Lát nữa em sẽ lên ngay. Để em tỉnh giấc đã. Em muốn nghĩ thêm một lúc về giấc mơ này.”
Tôi bỏ mặc nàng ngồi trên giường, tay nàng cầm tách cà phê nhưng không uống. Nàng vẫn ngồi đó suy nghĩ về giấc mơ của nàng.
Tôi thật cũng không cần dùng buồng tắm, tôi lấy cho mình một ít cà-phê rồi ngồi bên chiếc bàn kê trong bếp. Tháng Tám, trời đang đợt nóng, các cửa sổ đều mở. Nóng, phải, thật là nóng bức. Cái nóng chết người. Tôi và vợ tôi ngủ dưới tầng hầm gần suốt tháng. Nhưng mà cũng được. Chúng tôi mang xuống đệm, gối, tấm trải giường, đủ hết mọi thứ. Chúng tôi có cả một chiếc bàn con, đèn ngủ, gạt tàn thuốc. Chúng tôi cười. Trông giống như trở lại cái thuở ban đầu. Tất cả cửa sổ tầng trên đều để mở, và cửa sổ của nhà kế bên cũng đều mở. Tôi ngồi bên bàn nghe tiếng của Mary Rice ở nhà kế bên. Trời còn sớm nhưng cô đã dậy, còn đang mặc áo ngủ và ở trong bếp. Cô ngân nga, và cứ tiếp tục như thế, còn tôi thì vừa ngồi nghe vừa uống cà-phê. Rồi các con của nàng xuống bếp. Và đây là những gì cô nói với con:
“Chào các con. Chào các con cưng của mẹ.”
Đúng vậy. Đó là những gì mẹ chúng nói với chúng. Rồi chúng ngồi vào bàn, cười giỡn về chuyện gì đó. Một đứa vừa lắc chiếc ghế rầm rầm vừa cười.
“Michael, đủ rồi,” Mary Rice nói. “Ăn cho xong đĩa cốm sữa đi, bé cưng.”
Một lát sau, Mary Rice bảo các con của nàng rời khỏi bếp và thay quần áo đi học. Cô lại ngân nga trong lúc rửa một cái đĩa. Tôi lóng nghe và, vừa nghe, tôi vừa nghĩ, tôi là một người giàu có. Tôi có một bà vợ luôn nằm mơ chuyện gì đó mỗi đêm. Cứ mỗi đêm như vậy, nằm bên tôi rồi đến khi rơi vào giấc ngủ nàng lại đi xa mãi vào những giấc mơ phong phú của nàng. Có khi nàng mơ về những con ngựa và về thời tiết và con người, và có khi trong giấc mơ nàng biến đổi cả phái tính. Tôi không tưởng nhớ gì đến những giấc mơ của mình. Tôi có những giấc mơ của nàng để suy tư nếu tôi cần có một cuộc sống mộng mơ. Và tôi có một người đàn bà bên nhà hàng xóm suốt ngày ca hát hoặc ngân nga. Nói chung, tôi cảm thấy mình thật may mắn.
Tôi đến bên cửa sổ trước đứng xem những đứa trẻ nhà bên ra trước cửa chuẩn bị đi học. Tôi thấy Mary hôn trên mặt mấy đứa trẻ, và tôi nghe cô ấy nói, “Tạm biệt các con.” Rồi cô gài cửa lưới, đứng lại một lát trông theo các con đi khuất xuống phố mới quay vào trong.
Tôi biết thói quen của cô. Bây giờ cô sẽ đi ngủ, độ vài tiếng đồng hồ − cô thức suốt từ lúc tan việc làm đêm về nhà, khoảng sau năm giờ sáng một ít. Cô bé giữ trẻ − cô bé hàng xóm tên Rosemary Bandel − sẽ chờ đến khi cô về, rồi cô bé ra khỏi nhà băng qua đường về nhà mình. Đèn sẽ thắp suốt đến sáng bên nhà Mary Rice. Đôi khi, giống như hôm nay, cô để cửa sổ mở, tôi có thể nghe thấy tiếng nhạc dương cầm của một giai điệu cổ điển, và có lần tôi nghe được giọng của Alexander Scourby đọc truyện Great Expectations.
Đôi khi không ngủ được − vợ tôi nằm bên cạnh đang say sưa trong giấc mơ của nàng – tôi ngồi dậy xuống giường, đi lên tầng trên và ngồi bên bàn nghe nhạc của cô, hay nghe băng nói chuyện; và chờ cô đi qua phía sau tấm màn hay chờ đến lúc tôi thấy cô đứng sau rèm cửa sổ. Một đôi lúc điện thoại reo ở bên đó vào giấc hơi sớm và không thích hợp, nhưng cô luôn nhấc máy khi tiếng chuông reo lần thứ ba.
Tên hai đứa con của cô, tôi được biết, là Michael và Susan. Trong mắt tôi chúng không khác biệt gì so với những đứa trẻ hàng xóm, có điều khi gặp chúng tôi nghĩ, các em thật là may mắn khi có một bà mẹ hát cho nghe. Các em không cần đến cha. Có một lần chúng đến gõ cửa nhà tôi bán xà bông tắm, lần khác chúng đến bán hột giống. Chúng tôi không có vườn, dĩ nhiên là không – làm sao có thứ gì có thể mọc nơi chúng tôi sống – nhưng tôi vẫn mua một ít, có chết quái gì chứ. Và đến ngày lễ Ma chúng lại đến trước cửa, luôn luôn đi với cô giữ trẻ – mẹ chúng dĩ nhiên là đang đi làm – tôi cho chúng những thỏi kẹo và gật đầu chào Rosemary Bandel.
Hai vợ chồng tôi ở khu phố này lâu hơn ai hết, chúng tôi chứng kiến hầu hết mọi người đến ở nơi này rồi dọn đi. Mary Rice và chồng con dọn đến cách đây ba năm. Chồng của cô làm thợ sửa đường dây cho một công ty điện thoại. Có một dạo mỗi sáng hắn đi làm vào khoảng 7 giờ rồi về nhà lúc 5 giờ chiều. Rồi sau này hắn không về nhà lúc 5 giờ chiều nữa. Hắn về trễ hơn hay đi suốt luôn.
Vợ tôi cũng để ý đến chuyện đó. “Ba bữa nay em chả thấy hắn về nhà ở bên đó,” nàng nói.
“Anh cũng không thấy,” tôi nói. Một bữa sáng khác tôi nghe có giọng nói lớn tiếng ở bên đó và một hoặc cả hai đứa trẻ đang khóc.
Rồi ở trong chợ, vợ tôi nghe người đàn bà ở nhà phía bên kia của Mary Rice kể là Mary và chồng đã ly thân. “Nó bỏ vợ bỏ bỏ con mà đi,” đó là lời của bà ấy. “Cái thằng cẩu tạp chủng.”
Rồi không lâu sau đó, để tự nuôi sống vì chồng cô đả bỏ việc và đi khỏi thị trấn, Mary Rice phải vào làm việc phục vụ rượu ở nhà hàng, và chẳng mấy chốc, cô cũng bắt đầu thức suốt đêm nghe nhạc và băng nói chuyện. Đôi khi cô cất tiếng hát, lúc khác lại ngân nga. Cũng là người đàn bà sống bên kia nhà của Mary Rice nói cô đang ghi danh học hai khoá hàm thụ ở đại học. Cô đang tự làm lại cuộc đời, người đàn bà này nói, cuộc đời mới cùng với con cô ấy.
Mùa đông không bao lâu nữa sẽ đến, tôi định ra gắn cửa sổ chắn bão. Lúc tôi ở bên ngoài, đang đứng trên thang, hai đứa trẻ nhà bên, Michael và Susan, chạy xông ra khỏi nhà cùng với con chó, chiếc cửa lưới đóng lại đánh sầm ở phía sau. Chúng xúng xính choàng áo khoác chạy xuống hè phố, chân đá tung những đám lá lên.
Mary ra tới trước cửa trông chừng chúng, rồi cô ta nhìn qua bên tôi.
“Chào anh ấy ơi,” cô ta nói. “Anh chuẩn bị cho mùa đông rồi đấy nhỉ.”
“Vâng,” tôi nói. “Cũng không còn bao lâu nữa.”
“Phải, cũng không bao lâu nữa,” cô ta nói. Đợi một lát như muốn nói chuyện gì khác nữa. Rồi cô ta nói, “Trò chuyện với anh vui lắm.”
“Hân hạnh được tiếp chuyện với chị,” tôi trả lời.
Lúc ấy sắp đến lễ Tạ Ơn. Khoảng một tuần sau, lúc tôi mang cà phê và nước trái cây vào phòng ngủ cho vợ tôi, nàng đã dậy và ngồi sẵn đấy chờ tôi để kể về giấc mơ của nàng. Nàng vỗ vỗ xuống mặt giường bên cạnh nàng, tôi ngồi xuống.
“Chuyện này để chép vào sổ,” nàng nói. “Anh muốn nghe thì ngồi xuống nghe.”
“Kể đi,”tôi nói. Tôi nếm thử một hớp ở cái tách của nàng rồi trao nó cho nàng. Nàng bụm hai bàn tay ôm lấy cái tách làm như tay nàng bị lạnh.
“Chúng mình ở trên một chiếc tàu thuỷ,” nàng nói.
“Chúng mình chưa từng đi tàu thuỷ,” tôi nói.
“Em biết, nhưng chúng mình ở trên tàu thuỷ, một chiếc tàu lớn, có lẽ là một chiếc du thuyền. Chúng ta ở trên giường, một cái giường đôi thì phải, rồi ai đó gõ cửa mang vào một khay bánh ngọt. Họ bước vào để lại khay bánh rồi đi ra. Em xuống giường bước đến lấy một cái bánh. Em đói bụng, anh thấy đó, vậy mà lúc em chạm vào cái bánh, nó làm bỏng đầu ngón tay em. Lúc ấy mấy ngón chân em co ngược lên – chúng giống như lúc mình đang hoảng sợ? Rồi em quay lại giường nhưng lại nghe có tiếng nhạc mở to – nhạc của Scriabin – rồi có ai đó khua những cái ly, hàng trăm cái, có lẽ hàng ngàn cái ly, tất cả đều khua lên một lượt. Em đánh thức anh dậy kể anh chuyện ấy, và anh nói để anh đi xem có chuyện gì. Em nhớ là sau khi anh đi rồi em thấy mặt trăng đi qua ở bên ngoài, đi qua ô cửa kính; và rồi chiếc tàu quành lại hay sao đó. Rồi mặt trăng quay trở lại và chiếu sáng cả căn phòng. Rồi anh trở vô, vẫn mặc pi-ja-ma, lên giường và ngủ lại, không nói một lời. Mặt trăng chiếu sáng ngay ngoài ô cửa sổ và mọi vật trong phòng dường như tỏ ngời lên, nhưng anh vẫn không nói lời nào. Em nhớ mình có cảm giác hơi sợ vì anh không nói gì hết, và những ngón chân của em lại co lên. Rồi em ngủ thiếp đi – và bây giờ tỉnh dậy đây. Anh nghĩ gì về chuyện ấy. Có phải là giấc mơ không? Chúa ơi. Anh giải thích ra sao? Anh không mơ gì hết phải không anh?” Nàng hớp một miếng cà phê và nhìn tôi.
Tôi lắc đầu. Tôi không biết nói gì, tôi chỉ nói nàng nên ghi lại vào sổ tay.
“Chúa ơi, em không biết đâu. Càng lúc càng kỳ quặc quá. Anh nghĩ sao?”
“Ghi vào sổ tay đi.”
Chẳng bao lâu đã đến lễ Giáng Sinh. Chúng tôi mua một cây giáng sinh về dựng lên, và buổi sáng ngày lễ chúng tôi trao quà cho nhau. Dotty mua cho tôi một cặp găng tay mới, một quả địa cầu, và đặt một năm tạp chí Smithsonian. Tôi tặng nàng một lọ nước hoa – mặt nàng ửng hồng khi mở gói quà nhỏ – và một chiếc áo ngủ. Nàng ôm tôi. Rồi chúng tôi lái xe qua bên kia thị trấn dùng cơm tối với vài người bạn.
Từ lúc sau Giáng sinh cho đến ngày đầu năm thời tiết càng trở lạnh hơn. Tuyết rơi rồi lại rơi nữa. Michael và Susan một hôm ở ngoài trời chơi khá lâu để đắp người tuyết. Chúng gắn một củ cà rốt trên miệng người tuyết. Ðến đêm tôi có thể thấy ánh sáng của chiếc ti-vi nhập nhòe bên cửa sổ phòng ngủ. Mary Rice vẫn đi đi về về làm việc mỗi tối. Rosemary đến trông trẻ, và mỗi đêm đèn bên đó thắp suốt đến sáng.
Ðêm Tất Niên chúng tôi lại lái xe qua bên kia thị trấn đến dùng cơm tối với mấy người bạn, chơi bài bích, xem ti-vi, và ngay nửa đêm khui một chai sâm banh. Tôi bắt tay với Harold và chúng tôi hút chung một điếu xì gà. Rồi tôi và Dotty lái xe quay về nhà.
Nhưng – và đây là khởi đầu của phần đau xót nhất – khi chúng tôi về tới xóm mình, con phố có hai chiếc xe cảnh sát chận ngang. Bóng đèn trên mui xe quay vòng vòng tới lui. Mấy chiếc xe khác, những người đi xe hiếu kỳ, ngừng lại, và người trong nhà đi ra đường. Hầu hết mọi người đều phục sức chỉnh tề với áo khoác ngoài, nhưng có vài người vẫn còn áo ngủ và khoác lên chiếc áo choàng dầy, hiển nhiên là vừa vội vã mặc vào. Hai chiếc xe chữa lửa đậu dưới đường. Một chiếc thì ở trước sân nhà tôi, chiếc kia nằm trên lối vào nhà xe của Mary.
Tôi báo tên của tôi cho ông cảnh sát, và nói tôi ở đàng đó, chỗ chiếc xe chữa lửa to đùng đang đậu – “Họ đến trước nhà mình!” Dotty kêu lên – người cảnh sát bảo chúng tôi đậu xe lại.
“Có chuyện gì vậy?” tôi hỏi.
“Tôi chắc có một cái máy sưởi phát cháy. Có người cũng nói vậy. Có hai đứa trẻ ở trong đấy. Ba đứa, tính luôn con bé giữ trẻ. Con bé đó thoát được. Hai đứa kia thì không, tôi không đoán chừng đâu. Ngạt khói mà.
Chúng tôi đi bộ dọc theo con phố đến nhà mình. Dotty đi bên sát bên tôi và nắm cánh tay tôi. “Ôi chúa ơi,” nàng nói.
Ðến gần nhà Mary Rice, dưới ánh sáng rọi lên từ những chiếc xe chữa lửa, tôi có thể thấy một người đứng trên mái nhà, tay cầm vòi phun nước. Nhưng bây giờ chiếc vòi chỉ còn chảy rỉ rỉ mà thôi. Cửa sổ phòng ngủ bị phá vỡ, bên trong phòng ngủ tôi thấy một người đi lại trong phòng tay cầm một vật, có thể là cái rìu. Rồi một người bước ra khỏi cửa trước ôm cái gì đó trong tay, và tôi nhận ra đó là con chó của bọn trẻ. Tôi rùng mình kinh sợ.
Một tổ thu hình lưu động của đài truyền hình địa phương ở đó, một người mang máy quay phim trên vai đang thu hình. Hàng xóm bu lại chung quanh. Tiếng động cơ xe chữa lửa vẫn nổ, thỉnh thoảng có giọng nói phát ra từ loa phóng thanh gắn ở trong xe. Nhưng những người đứng xem không ai nói tiếng nào. Tôi nhìn họ, và tôi thấy Rosemary, cô bé đứng cạnh ba mẹ của cô, miệng há hốc. Họ mang hai đứa trẻ xuống bằng băng ca. Họ, những người lính chữa lửa, những gã to lớn trang bị trên người với ủng, nón và áo khoác, những người đàn ông trông như bất khả huỷ diệt, như là họ có thể sống hàng trăm năm nữa. Họ đi ra, mỗi người một đầu của mỗi chiếc băng ca, mang theo hai đứa trẻ.
“Ôi! Trời ơi,” người đứng xem quanh đó kêu lên. Rồi có ai đó lại bật lên trong tiếng khóc, “Ôi! Trời ơi! Ðừng.”
Họ đặt băng ca xuống đất. Một người đàn ông mặc com-lê và đội mũ len bước đến dùng ống nghe nghe nhịp tim từng đứng trẻ, và sau đó gật đầu ra hiệu cho mấy nhân viên cứu thương, những người này bước tới nhấc băng ca lên.
Ngay lúc đó một chiếc xe nhỏ trờ tới, Mary Rice từ phía bên ghế hành khách nhảy ra khỏi xe. Cô chạy đến chỗ mấy người đang sắp sửa đẩy hai cái vào xe cứu thương. “Bỏ xuống!” cô la lên. “Bỏ chúng xuống!”
Các nhân viên cứu thương ngừng lại, họ đặt băng ca xuống và lui ra. Mary Rice cúi người xuống hai đứa con và gào lên – phải, không còn từ nào khác. Người ta lui lại, rồi bước tới, lúc cô khuỵu người quì xuống tuyết bên hai chiếc băng ca, và cô đưa tay sờ mặt từng đứa trẻ.
Người đàn ông mặc com-lê đeo ống nghe bước tới quì bên Mary Rice. Một người khác − có thể là đội trưởng đội chữa lửa hay có thể là đội phó – ra hiệu cho những người cộng sự và bước đến bên Mary Rice đỡ cô ta dậy và quàng tay qua vai cô. Người đàn ông mặc com-lê đứng một bên của cô nhưng ông ta không chạm đến cô. Gã lái xe đưa cô về nhà bây giờ bước đến gần xem diễn biến sự việc, nhưng hắn chỉ là một thằng bé sợ sệt, một gã dọn bàn hoặc rửa bát đĩa. Hắn không nên ở đó chứng kiến cảnh khổ đau của Mary Rice và hắn biết điều ấy. Hắn đứng lui lại sau mọi người, dán mắt vào hai cái băng ca khi người ta đẩy chúng vào phía sau xe cứu thương.
“Ðừng!” Mary kêu lên và nhảy đến sau xe cứu thương lúc hai chiếc băng ca được đẩy vào.
Tôi đến bên cô – không có ai khác làm chuyện gì hết – tôi cầm tay cô ta và nói, “Mary, Mary Rice.”
Cô vùng người khỏi tôi và nói, “Tôi không biết ông, ông muốn gì?” Cô giật tay về và tát vào mặt tôi. Rồi cô lên xe cứu thương cùng với các nhân viên, và chiếc xe chạy xuống phố, lướt đi, tiếng còi tắt hẳn, mọi người bỏ đi.
Tôi trằn trọc đêm ấy. Dotty rên rỉ trong giấc ngủ và chặp chặp lại trở mình. Tôi biết suốt đêm nàng mơ đến một nơi nào đó xa cách với tôi. Sáng hôm ấy, tôi không hỏi nàng đã mơ thấy những gì, và nàng cũng không tự ý kể ra. Nhưng khi tôi mang nước trái cây và cà phê vào cho nàng, nàng đang cầm viết với cuốn sổ trên đùi. Nàng đóng nắp viết đặt nó trong cuốn sổ và nhìn tôi.
“Nhà bên cạnh ra sao rồi?” Nàng hỏi tôi.
“Không có gì,” tôi nói. “Căn nhà tối om. Vết bánh xe đầy trên mặt tuyết. Cửa sổ phòng ngủ của mấy đứa trẻ bị đập vỡ. Vậy thôi. Không có gì khác. Ngoại trừ cái đó, cái cửa sổ phòng ngủ, không thể biết là đã có hỏa hoạn. Không thể biết là có hai đứa trẻ đã chết.”
“Người đàn bà đáng thương,” Dotty nói. “Chúa ơi, người đàn bà bất hạnh ấy thật đáng thương. Chúa phù hộ cô ta. Và cả chúng ta nữa.”
Buổi sáng đó thỉnh thoảng người ta cho xe chạy chậm lại và nhìn vào nhà cô ta. Hoặc có người đến trước nhà, nhìn lên cửa sổ, nhìn những đám tuyết bị xéo dồn cục lại trước căn nhà, rồi họ bỏ đi. Ðến trưa tôi nhìn ra cửa sổ thấy một chiếc station wagon chạy đến đậu lại. Mary Rice và người chồng cũ, cha của mấy đứa bé, bước ra khỏi xe và vào nhà. Họ đi chậm, người đàn ông nắm cánh tay cô và cả hai bước lên bực cấp. Chiếc cửa trước hàng hiên vẫn còn để mở từ tối hôm qua. Cô ta vào trước. Rồi người đàn ông theo sau.
Tối đó trên mục tin tức đài địa phương chúng tôi thấy lại trọn vẹn câu chuyện lần nữa. “Em xem không nổi,” Dotty nói, nhưng nàng vẫn cứ xem, giống như tôi vậy. Ðoạn phim chiếu cảnh nhà của Mary và một người đàn ông đứng trên mái nhà đang cầm chiếc vòi phun nước xuống qua cửa sổ bị phá vở. Rồi hai đứa bé được khiêng ra, thêm một lần nữa chúng tôi nhìn thấy Mary Rice khuỵu quì người xuống. Rồi khi chiếc hai chiếc băng ca được đẩy vào xe cứu thương, Mary Rice vùng người ra khỏi một ai đó và la lên “Ông muốn gì?”
Trưa hôm sau chiếc station wagon chạy đến trước nhà. Ngay sau khi chiếc xe dừng lại, lúc người đàn ông chưa kịp tắt máy, Mary Rice đã bước xuống bực cấp. Người đàn ông ra khỏi xe, nói “Chào em, Mary,” và mở cửa xe phía hành khách cho cô. Rồi họ đi làm đám tang.
Người đàn ông ở lại bốn đêm sau đám tang, rồi buổi sáng sau đó tôi dậy sớm, như thường lệ, chiếc xe biến mất và tôi biết hắn đã đi lúc nào đó trong đêm.
Sáng hôm ấy, Dotty kể tôi nghe về giấc mơ của nàng. Nàng ở trong một ngôi nhà ở vùng đồng quê và có một con ngựa trắng đến nhòm qua cửa sổ nhìn nàng. Rồi nàng thức giấc.
“Em muốn làm một cái gì đó để tỏ ý chia buồn,” Dotty nói. “Em muốn mời cô ấy qua dùng cơm tối, có lẽ vậy.”
Nhưng ngày lại qua ngày và chúng tôi không làm gì hết, tôi cũng như Dotty, về việc mời cô qua. Mary Rice trở lại đi làm, chỉ là bây giờ cô làm ban ngày, ở văn phòng, và tôi thấy cô ra khỏi nhà buổi sáng và về khoảng sau năm giờ một ít. Ðèn bên đó đến khoảng mười giờ tối thì tắt. Chiếc rèm bên phòng của mấy đứa trẻ luôn luôn kéo xuống, và mặc dầu tôi không biết, tôi nghĩ là chiếc cửa phòng đã đóng.
Cho đến cuối tháng Ba, một thứ Bảy, tôi ra ngoài để tháo những chiếc cửa chắn bão xuống. Nghe có tiếng động và tôi trông sang thấy Mary Rice đang dùng xẻng xới đất sau nhà, cô ta mặc quần ka-ki, áo len và đội nón rộng vành. “Chào chị,” tôi nói.
“Chào anh,” cô nói. “Tôi nghĩ là tôi hơi gấp. Nhưng bây giờ thì tôi thật rảnh, anh thấy đó, với lại trên bao bì người ta đề là lúc này trong năm.” Cô lấy trong túi ra một gói hạt giống. “Mấy cháu năm ngoái đi bán hạt giống quanh xóm. Tôi dọn ngăn kéo tìm thấy mấy gói này.”
Tôi không nhắc đến những gói hạt giống còn nằm trong ngăn tủ bếp của nhà tôi. “ Ðã lâu rồi vợ tôi và tôi có ý muốn mời chị qua dùng cơm tôi với chúng tôi,” tôi nói. “Tối nào chị qua dùng cơm với chúng tôi nhé. Hay là chị qua tối nay, nếu chị rảnh?”
“Tôi nghĩ được. Vâng. Nhưng tôi không biết tên anh, và tên của vợ anh.”
Tôi nói với cô, rồi tiếp, “Sáu giờ chắc được chứ?”
“Khi nào? À, vâng. Sáu giờ thì được.” Cô đặt tay lên xẻng và ấn xuống. “Ðể tôi tiếp tục trồng mấy hạt giống này. Sáu giờ tôi sẽ qua bên đấy. Cám ơn anh.”
Tôi trở vô nhà nói cho Dotty biết về bữa cơm tối. Tôi đem những cái đĩa xuống và soạn dao nỉa ra. Lát sau tôi nhìn qua, bên vườn, Mary Rice đã bỏ vào nhà.

Trương Củng dịch

Sợi lông

Nguyên tác: "The Hair", trong Raymond Carver, Call If You Need Me: The Uncollected Fiction and Prose

Hắn dùng lưỡi khều nó một lúc rồi ngồi dậy trên giường và bắt đầu dùng hai ngón tay nhổ nó. Ngoài kia, một ngày đẹp trời sắp bắt đầu và vài con chim đang hót. Hắn xé một góc của hộp diêm và xỉa vào giữa những cái răng. Chẳng có gì. Hắn vẫn còn cảm thấy nó ở đó. Hắn rà lưỡi lên răng lần nữa từ phía sau đến phía trước, dừng lại khi hắn chạm vào sợi lông. Hắn dò dẫm quanh nó rồi dùng lưỡi lẩy nó ngay ở chỗ nó kẹt vào giữa hai cái răng cửa, dò dọc theo nó chừng hai phân rưỡi cho đến cuối rồi vuốt nó ngược lên vòm miệng. Hắn sờ nó bằng một ngón tay.
"Uuuk - Chúa ơi!"
"Chuyện gì vậy?" vợ hắn hỏi, ngồi dậy. "Mình ngủ quá giờ à? Mấy giờ rồi?"
"Anh có cái gì kẹt trong răng. Không lấy ra được. Anh chẳng biết... giống như một sợi lông."
Hắn đi vào phòng tắm và liếc vào gương, rồi rửa tay và mặt bằng nước lạnh. Hắn bật ngọn đèn nhỏ dùng để cạo râu phía trên tấm gương.
"Anh không thể nhìn thấy nó nhưng anh biết nó ở đó. Nếu anh nắm được nó có lẽ anh lôi nó ra được."
Vợ hắn bước vào phòng tắm, gãi đầu và ngáp. "Lấy nó ra được chưa, cưng?"
Hắn nghiến hai hàm răng vào nhau, đè đôi môi sát vào răng cho đến lúc những móng tay làm xước da.
"Khoan đã. Để em xem thử," nàng nói, bước đến gần hơn. Hắn đứng dưới ngọn đèn, há miệng, ngửa đầu ra sau rồi gập tới trước, quẹt tay áo ngủ lên mặt kính vì nó bị hơi thở làm mờ đi.
"Em chẳng thấy gì cả," nàng nói.
"Nhưng, anh cảm thấy nó có ở đó." Hắn tắt đèn và bắt đầu xả nước vào bồn tắm. "Thây kệ nó! Quên nó đi. Anh phải chuẩn bị đi làm."
Hắn quyết định đi bộ xuống phố bởi hắn không muốn ăn điểm tâm và vẫn còn dư nhiều thì giờ để đến sở làm. Không ai có chìa khoá ngoài ông chủ và nếu hắn đến đó quá sớm hắn chỉ phải đợi mà thôi. Hắn bước ngang qua góc đường vắng nơi hắn thường đợi xe buýt. Một con chó, trước đây hắn vẫn thấy chạy loanh quanh lối xóm, giơ một chân lên, đái vào tấm bảng ra hiệu dừng xe buýt.
"Ê!"
Con chó ngưng đái và chạy về phía hắn. Một con chó khác phóng đến tấm bảng, ngửi, và đái. Vàng óng, toa? hơi nước thoang thoảng khi nó chảy dọc xuống lề đường.
"Ê - cút đi ngay!" Con chó ấy bắn thêm vào giọt rồi cả hai con băng qua đường. Trông chúng gần giống như đang cười. Hắn lùa sợi lông chạy tới chạy lui giữa hai cái răng.
"Trời hôm nay đẹp đấy chứ, hử?" ông chủ hỏi. Ông mở cửa trước, nhấc cái rèm lên.
Mọi người xoay lại nhìn ra ngoài trời và gật đầu, mỉm cười.
"Dạ, đúng thế, thưa ông, quả là một ngày đẹp trời," một người nói.
"Qúa đẹp cho ngày làm việc," một người khác nói, và cười với những người chung quanh
"Ừ đúng đấy. Đúng vậy đấy," ông chủ nói. Ông đi lên cầu thang để mở cửa xưởng Quần Áo Con Trai, huýt sáo, vung leng keng xâu chìa khoá.
Sau đó, khi hắn từ tầng hầm đi lên và nghỉ xả hơi trong phòng khách, hút một điếu thuốc, thì ông chủ bước vào, mặc áo sơ-mi ngắn tay.
"Hôm nay trời nóng đấy chứ, hử?"
"Dạ, đúng vậy, thưa ông." Trước đây hắn chưa hề để ý thấy hai cánh tay ông chủ có nhiều lông đến thế. Hắn ngồi xỉa răng, nhìn chằm chặp vào mớ lông đen rậm rạp mọc giữa những ngón tay ông chủ.
"Thưa ngài, tôi tự hỏi - nếu ngài không nghĩ tôi được phép, thì cũng không sao, tất nhiên thôi, nhưng nếu ngài nghĩ thế, không phải gây khó dễ cho ai, ý tôi muốn nói - tôi muốn về nhà. Tôi thấy không được khoẻ."
"Ừmm... Ừ thì, được chứ, tất nhiên. Cái đó không có vấn đề gì, tất nhiên." Ông vừa uống một hơi Coke dài, vừa nhìn gã.
"Dạ, thì cũng không có gì, thưa ngài. Tôi sẽ ráng ở lại, Tôi chỉ tự hỏi thế thôi."
"Không, không, được chứ. Anh cứ về nhà đi. Tối nay anh gọi cho tôi để tôi biết sức khoẻ anh ra sao." Ông nhìn đồng hồ tay, uống cạn chai Cokẹ "Mười giờ hai mươi lăm. Cứ cho là mười giờ rưỡi. Anh về ngay đi, cứ tính là mười giờ rưỡi."
Trên đường phố, hắn nới lỏng cổ áo và bắt đầu đi bộ. Hắn cảm thấy lạ lùng khi bước quanh phố với một sợi lông trong miệng. Hắn cứ luôn dùng lưỡi để sờ nó. Hắn không nhìn bất cứ ai hắn gặp. Trong chốc lát hắn bắt đầu đổ mồ hôi dưới hai cánh tay và có thể cảm thấy nó nhỏ giọt xuyên qua lông nách rơi vào trong áo lót. Thỉnh thoảng hắn dừng lại trước những khung cửa bày hàng và nhìn lom lom vào mặt kiếng, há miệng ra, khép miệng lại, dùng ngón tay lục lạo trong ấy. Hắn chọn đoạn đường xa để về nhà, đi xuyên qua công viên của Lions Club nơi hắn xem lũ trẻ con lội chơi trong bể nước cạn, rồi trả cho một bà già mười lăm xu để vào cái vườn thú nhỏ bé xem chim muông. Có một lần sau khi đứng ngắm hồi lâu xuyên qua tấm kiếng ở chuồng nhốt con thằn lằn Gila có nọc độc, con vật mở một mắt và nhìn hắn. Hắn lùi lại khỏi tấm kiếng và tiếp tục bước quanh công viên cho đến giờ phải về nhà.
Hắn không quá đói và chỉ uống một chút cà-phê vào bữa ăn tối. Sau khi nuốt vài miếng hắn lại cuộn lưỡi lên rà sợi lông. Hắn đứng dậy, rời bàn ăn.
"Cưng ơi, sao vậy?" vợ hắn hỏi. "Anh đi đâu đó?"
"Anh nghĩ anh nên đi ngủ. Anh thấy không được khoẻ."
Nàng theo hắn vào phòng ngủ, nhìn hắn cởi quần áo. "Anh cần em giúp gì không? Có lẽ em nên gọi bác sĩ nhé? Ước gì em biết tại sao thế."
"Không sao đâu. Anh chẳng có hề gì đâu." Hắn kéo chăn lên phủ vai và xoay nghiêng người, nhắm mắt.
Nàng kéo màn cửa xuống. "Em sẽ dọn bếp chút xíu, rồi em trở lại."
Nằm duỗi ra thấy thoải mái hơn. Hắn sờ mặt và nghĩ có lẽ hắn lên sốt. Hắn liếm môi và dùng lưỡi sờ đuôi sợi lông. Hắn rùng mình. Vài phút sau, hắn bắt đầu chợp mắt nhưng giật mình tỉnh dậy và nhớ phải gọi cho ông chủ. Hắn chậm chạp rời khỏi giường và bước ra nhà bếp.
Vợ hắn đứng ở chạn để rửa bát đĩa. "Em tưởng anh đang ngủ. Cưng này? Anh thấy có đỡ không?"
Hắn gật đầu, nhấc ống điện thoại và gọi Phòng Liên Lạc. Hắn thấy miệng hắn có vị lờm lợm khi đang quay số.
"A lộ Vâng, thưa ngài, tôi thấy đỡ hơn. Chỉ muốn báo cho ông biết ngày mai tôi sẽ đi làm. Đúng thế ạ. Tám giờ rưỡi, chính xác."
Sau khi vào giường hắn lại lướt lưỡi lên răng. Có lẽ nó chỉ là một thứ gì đó mà hắn sẽ thấy quen đi. Hắn chẳng biết. Ngay trước lúc thiếp ngủ, hắn hầu như không còn nghĩ về nó nữa. Hắn hồi tưởng một ngày thật ấm áp vừa qua và lũ trẻ lội nước ngoài trời - những con chim hót líu lo ban sáng hay làm sao. Nhưng có một lần lúc nửa đêm hắn thét lên và thức giấc, toát mồ hôi, gần như ngạt thở. Không, không, hắn lải nhải, đạp loạn xạ dưới tấm chăn. Vợ hắn hoảng sợ và chẳng biết việc gì đã xảy ra cho hắn.

Hết

Thánh đường

Người mù này, bạn cũ của vợ tôi, tối nay sẽ ở lại qua đêm. Vợ ông đã qua đời. Ông đang đi thăm họ hàng đằng nhà vợ ở Connecticut. Ông gọi điện cho vợ tôi từ nhà của một trong những người bà con ấy. Việc đón tiếp đã được thoả thuận. Ông sẽ đến bằng chuyến tàu chạy suốt năm giờ, vợ tôi đón ông tại ga. Đã mười năm nay, cô ấy không gặp ông kể từ mùa hè làm việc cho ông ở Seattle. Nhưng cô ấy và người mù vẫn liên lạc với nhau đều đặn. Họ gởi cho nhau những cuốn băng và thư từ. Chuyến viếng thăm của ông không làm tôi hào hứng lắm. Tôi không biết ông. Hơn nữa, hình ảnh một người mù thì luôn khiến tôi rờn rợn. Những suy nghĩ của tôi về sự mù loà xuất phát từ những cảnh được đưa lên màn hình. Trong phim, người mù đi lại chậm chạp và chẳng hề cười. Đôi lúc, họ được dẫn đường bởi các chú khuyển. Một người mù ở lại nhà là điều tôi chẳng lấy làm thú vị cho lắm.
Mùa hè năm ấy ở Seattle, nàng cần kiếm việc làm. Nàng không có tiền. Gã đàn ông sẽ cưới nàng vào cuối mùa hè ấy đang học trường huấn luyện sĩ quan. Hắn cũng không có tiền. Nhưng nàng yêu hắn và hắn cũng mê nàng như điếu đổ. Nàng đọc mục "Cần người giúp việc" trên tờ báo với tít: Đọc cho người mù và số phôn. Nàng gọi điện đến, bàn bạc, rồi được thuê làm. Nàng làm việc cho người mù này suốt mùa hè. Nàng đọc thư từ tài liệu cho ông ta, trao đổi ý kiến, viết báo cáo.... công việc chỉ có thế. Nàng giúp ông ta mở một văn phòng nhỏ trong khu dịch vụ - xã hội của quận. Vợ tôi và người mù dần trở nên thân thiết. Nhưng làm sao tôi biết được những chuyện ấy? Nàng kể cho tôi. Và nàng còn kể nhiều chuyện khác. Vào ngày làm việc cuối cùng của nàng tại văn phòng, người mù xin phép được sờ tay nên mặt nàng. Nàng đồng ý. Nàng bảo tôi ông ấy đặt tay lên từng bộ phận của khuôn mặt, mũi nàng và cả cổ nữa! Nàng chẳng bao giờ quên được cảm giác ấy. Thậm chí nàng đã cố lột tả cảm xúc của mình trong một bài thơ. Thỉnh thoảng nàng làm thơ. Mỗi năm nàng viết một hoặc hai bài. Những bài thơ thường xuất hiện ngay sau khi một sự kiện quan trọng nào đó xảy ra trong đời nàng.
Ngày hai đứa quen nhau, nàng cho tôi xem bài thơ ấy. Trong thơ, nàng miêu tả những ngón tay của ông ta và cách chúng lần đi trên mặt mình. Trong thơ, nàng gởi gắm những xúc cảm trào dâng vào khoảnh khắc khi tay người mù chạm đến mũi và môi mình. Cảm giác ấy chẳng hề phai mờ. Tôi nhớ mình đã không bận tâm nhiều về bài thơ ấy. Dĩ nhiên, tôi không hiểu thơ mấy. Tôi phải thú nhận rằng thơ không phải là loại ấn phẩm đầu tiên mà tôi tìm kiếm khi cần một cuốn sách nào đó để đọc.
Dẫu sao thì gã sĩ quan tương lai - người tình đầu tiên của nàng - vẫn hiện diện trong đời nàng như một cuộc tình thời hoa mộng. Mọi chuyện là thế. Tôi đang kể về những ngày cuối cùng của mùa hè năm ấy, nàng cho phép người mù sờ tay lên mặt, chào từ biệt ông rồi đi lấy chồng. Bấy giờ chồng của nàng là một sĩ quan đương nhiệm và nàng phải theo hắn rời xa Seattle, song người mù và nàng vẫn thông tin đều đặn cho nhau. Tuy nhiên, khoảng chừng một năm sau thì cuộc nói chuyện đầu tiên của nàng mới được thực hiện. Một tối nọ, từ doanh trại của lực lượng không quân ở Alabama nàng gọi cho ông. Nàng muốn nói chuyện. Họ trò chuyện với nhau. Ông yêu cầu nàng gửi cho mình cuốn băng kể về cuộc đời nàng. Nàng thực hiện điều ấy. Nàng gửi cuốn băng. Trong băng nàng kể cho người mù nghe về chồng nàng, về cuộc sống của họ ở trong quân ngũ. Nàng nói với người mù là nàng yêu chồng nhưng nàng không thích môi trường họ đang sống, nàng không thích cuộc sống ấy bởi lẽ chồng nàng là một bộ phận của nền công nghiệp quân sự. Nàng kể với người mù rằng ông là nhân vật trong bài thơ nàng vừa mới viết xong. Nàng bảo với ông nàng sẽ viết bài thơ miêu tả đời sống của vợ một sĩ quan thuộc lực lượng không quân. Bài thơ vẫn chưa kết thúc. Nàng hãy đang còn viết. Người mù cũng thu băng của mình và gửi cho nàng. Việc liên lạc theo kiểu ấy vẫn kéo dài trong mấy năm. Gã sĩ quan của vợ tôi cứ luôn bị điều từ căn cứ này đến căn cứ khác. Nàng gửi những cuốn băng từ Moody, AFB, McGuire, MrConnell và sau cùng là Travis, một địa danh gần Sacramento, nơi mà tối nọ nàng cảm thấy cô đơn vì bị tách ra khỏi thế giới nhân quần bởi cuộc sống cứ chuyển dời liên tục. Nàng cảm nhận đời mình không thể trôi theo hướng ấy. Nàng tìm tất cả các thứ thuốc ở trong tủ, uống cùng với một chai rượu gin. Sau ấy nàng đi tắm nước nóng và đợi tử thần đưa đi. Nhưng thay vì chết, nàng chỉ ốm. Nàng vật vã. Gã sĩ quan của nàng - tại sao hắn cần một cái tên? Hắn chỉ là người lính thuở xuân sắc của nàng và cớ sao chúng ta lại cứ phải biết thêm về hắn? - từ đâu đó trở về nhà, phát hiện ra nàng rồi gọi xe cứu thương. Lần ấy nàng kể mọi chuyện trong cuốn băng và gửi đến người mù. Nhiều năm trôi qua, nàng đã ghi tất cả sự kiện trong đời mình vào băng và cuối cùng đã gửi đi những cuốn băng kể về sự tan vỡ. Hàng năm, mỗi độ nàng làm thơ tôi nghĩ từng kỷ niệm trong băng ấy là chất liệu chủ yếu nhất để nàng tái hiện tâm trạng, tái hiện cuộc đời. Trong một cuốn băng, nàng bảo người mù rằng nàng quyết định ly thân với gã sĩ quan của mình một thời gian. Ở cuốn băng khác nàng kể cho tôi nghe về việc ly hôn của nàng. Dĩ nhiên nàng cũng kể cho người mù của mình biết chuyện nàng và tôi quen nhau. Nàng kể cho ông ta mọi thứ như đã từng kể với tôi. Một dạo, nàng hỏi tôi có thích nghe cuốn băng gần đây nhất của người mù? Chuyện ấy xảy ra cách đây một năm. Nàng nói cuốn băng đó nhắc tới tôi. Thế là tôi đồng ý nghe cuốn băng ấy. Tôi đi lấy đồ uống và chúng tôi ngồi trong phòng khách. Chúng tôi bắt đầu nghe. Đầu tiên nàng trở cuốn băng rồi tiếng một người nào đó nói bằng giọng khá to, nàng vặn nhỏ volume. Sau vài mẩu chuyện tán gẫu vô hại, tôi nghe tên mình trong giọng nói của con người xa lạ, người mù mà tôi chưa từng biết. Rồi sau đó là những lời này: “Từ những điều cô nói về anh ấy, tôi chỉ có thể kết luận”... Nhưng một tiếng động hay một tiếng gõ cửa nào đó đã ngăn không cho chúng tôi nghe tiếp. Chúng tôi không có thời gian để tiếp tục nghe cuốn băng. Có lẽ ngần ấy là đủ. Tôi đã nghe hết những gì tôi cần.
Bây giờ chính người mù này sắp đến ngủ tại nhà tôi.
“Anh sẽ đón tiếp ông ấy chu đáo”, tôi nói với vợ. Nàng đang đứng cạnh bàn để làm món khoai tây cắt theo hình vỏ sò. Nàng đặt con dao đang dùng xuống rồi quay lại: “Nếu anh yêu em”, nàng nói, “anh có thể làm điều ấy vì em. Còn nếu anh không yêu em, thì cũng chẳng sao. Nhưng nếu anh có bạn, bất kỳ ai khi đến thăm nhà, em cũng sẽ làm cho người ấy cảm thấy thoải mái”. Nàng chùi tay vào chiếc khăn lau bát đĩa.
“Anh không có người bạn mù nào cả”, tôi nói.
“Anh không có ai là bạn”, nàng nói. “Đã từ lâu rồi. Bên cạnh đó”, nàng nói tiếp, “điều ấy thực đáng buồn, vợ ông ta vừa mới mất. Anh không hiểu sao? Một người đàn ông có vợ đã qua đời!”
Tôi không trả lời. Nàng kể đôi điều về vợ của người mù. Tên của bà ta là Beulah. Beulah! Đấy là tên của một người phụ nữ da màu.
“Vợ ông ta có phải là nô lệ không?” Tôi hỏi.
“Anh điên hay sao đấy?” Vợ tôi nói. “Anh vừa mới uống rượu hả?” Nàng nhặt củ khoai tây, tôi thấy nó rơi xuống sàn nhà và lăn vào dưới bếp. “Anh làm sao thế?” Nàng nói. “Anh có say không?”
“Anh hỏi chỉ để tìm hiểu thôi”, tôi nói.
Rồi ngay lúc ấy nàng cho tôi biết thêm nhiều chi tiết mà tôi quan tâm. Tôi rót cốc rượu, ngồi vào cạnh bàn bếp, lắng nghe. Những chi tiết của câu chuyện bắt đầu lần lượt diễn ra.
Beulah đến làm cho người mù ngay sau khi vợ tôi từ giã ông. Không lâu sau đó, Beulah và người mù làm lễ cưới tại nhà thờ. Hôn lễ rất đơn giản - ai lại muốn tổ chức một đám cưới như thế tại nơi trang trọng? - Chỉ có ông ấy, vị hôn thê và mục sư. Nhưng mọi thủ tục hôn lễ ở nhà thờ được tiến hành có quy củ. Đấy là những gì Beulah muốn, ông ấy nói. Sau đó Beulah mắc bệnh ung thư. Sau tám năm trời sống gần gũi nhau - lời vợ tôi, sống gần gũi nhau - sức khoẻ của Beulah suy sụp nhanh chóng. Bà chết ở bệnh viện Seattle, người mù ngồi bên giường, nắm tay bà. Họ đã kết hôn, sống, làm việc và ngủ với nhau - và ái ân, chắc vậy - rồi sau đó người mù mai táng bà. Tất cả diễn ra trong khi ông ta không hề nhìn thấy gương mặt của người phụ nữ khốn khổ ấy ra sao. Tôi chẳng thể nào hiểu được. Nghe chuyện, tôi cảm thấy hơi buồn trước cuộc sống của người mù. Rồi sau đó ý nghĩ của tôi hướng về cuộc đời đáng thương của người đàn bà ấy. Hãy hình dung một phụ nữ, người chẳng bao giờ nhìn thấy bóng hình mình trong mắt người yêu. Một người phụ nữ, người lại có thể kéo lê chuỗi ngày của đời mình mà chẳng bao giờ nhận được, dẫu chỉ một lời ngợi khen nhỏ bé nhất từ ánh mắt của người yêu. Một người phụ nữ chẳng bao giờ được chồng đọc thấy những xúc cảm biểu lộ trên mặt mình, chẳng biết đấy là dấu hiệu của sự đau khổ hay niềm hạnh phúc. Một ai đó, dẫu cho có trang điểm hay không trang điểm, thì có gì khác đối với ông đâu. Nếu muốn thì bà ta có thể quấn tấm khăn màu xanh che đầu, trang điểm cái mũ bằng những chiếc ghim thẳng, vận quần màu vàng và đi giầy màu tía, chẳng hề gì. Rồi sau đó khi trượt chân vào lãnh địa thần chết, bàn tay của người mù nắm tay bà, đôi mắt mù trào tuôn những dòng lệ - tôi đang hình dung bây giờ rằng - ý tưởng cuối cùng của bà là: ông ta chẳng bao giờ biết diện mạo thực của bà và chẳng bao giờ biết đến chuyến tàu tốc hành đưa bà đến nghĩa địa. Robert chỉ còn lại khoản tiền bảo hiểm nhỏ và một nửa trong số hai mươi đồng peso Mexico. Nửa số tiền đồng còn lại được ông cho vào hộp mai táng cùng với bà. Thực cảm động.
Nhưng giờ hẹn đã đến, vợ tôi ra ga đón ông. Lúc đang ngồi uống và xem tivi tôi lấy làm bực mình với ông vì mình chẳng có việc gì làm ngoại trừ ngồi đợi, tôi nghe tiếng xe lăn bánh trên đường rẽ vào nơi đỗ. Tay cầm ly rượu, tôi rời ghế sofa, đi đến cửa sổ nhìn.
Tôi thấy vợ tôi cười khi nàng dừng xe. Tôi thấy nàng bước ra khỏi xe và đóng cửa, môi nàng vẫn giữ nụ cười. Thật lạ. Nàng đi vòng qua phía bên kia chiếc xe đến nơi người mù đang chuẩn bị bước ra. Nét đặc biệt của người mù này là bộ râu dài. Bộ râu của một người mù! Quá rậm, tôi nghĩ. Người mù đưa tay về phía ghế đằng sau kéo ra chiếc va li. Vợ tôi nắm cánh tay ông; miệng không ngớt trò chuyện trong lúc đóng cửa xe và dẫn ông bước đi trên các bậc tam cấp về phía cửa chính. Tôi tắt ti vi, uống cạn chỗ rượu, rửa cốc rồi lau khô tay. Tôi đi ra cửa.
Vợ tôi lên tiếng. “Giới thiệu với anh đây là Robert. Robert, đây là chồng tôi. Tôi đã kể cho ông nghe tất cả về anh ấy”. Vẻ mặt nàng rạng rỡ. Nàng đang cầm tay ông ta.
Người mù đặt chiếc va li xuống rồi đưa tay ra.
Tôi bắt tay. Ông nắm chặt, giữ một lát rồi thả ra.
“Tôi cảm nhận như thể trước đây chúng ta đã từng gặp nhau rồi”, ông nói oang oang.
“Tôi cũng nghĩ thế”, tôi đáp. Tôi không biết phải nói gì. Lát sau tôi lên tiếng: “Rất hân hạnh được ông ghé thăm. Tôi đã nghe kể nhiều về ông”. Chúng tôi hợp thành nhóm đi từ cổng vào phòng khách, vợ tôi nắm tay ông dắt đi. Tay kia của người mù xách chiếc va li. Vợ tôi chỉ dẫn như, “Robert, ở bên trái ông đây này. Đúng rồi. Bây giờ hãy cẩn thận, có một chiếc ghế. Đây rồi. Ngồi xuống đây. Đấy là ghế sofa. Chúng tôi vừa mới mua chiếc ghế này hai tuần trước”.
Tôi bắt đầu nói đôi điều về chiếc ghế sofa cũ. Tôi thích chiếc ghế cũ, nhưng không để lộ ý tưởng ấy ra. Tôi tiếp tục đề cập đến những thứ khác, nhưng chỉ nói ngắn thôi, về con đường rất ngoạn mục dọc theo miền Hadson. Nếu muốn chiêm ngưỡng cảnh quan dọc đường đến New York thì bạn phải ngồi phía bên phải của con tàu; còn đi từ New York bạn nên ngồi phía bên trái.
“Hành trình bằng xe lửa của ông thú vị chứ?” Tôi nói. “Ông ngồi phía bên nào của chuyến tàu ấy?”
“Thế mà cũng hỏi, phía bên nào!” Vợ tôi nói. “Ngồi phía nào thì có hề gì?”, nàng nói.
“Tôi hỏi thế thôi”, tôi nói.
“Phía bên phải”, người mù lên tiếng. “Gần bốn mươi năm nay tôi không đi tàu. Thuở còn bé tôi thường đi tàu. Với mấy đứa bạn. Những chuyến tàu ấy đã quá xa rồi, bây giờ cảm giác của tôi về nó dường như không còn nữa. Tôi có cả một rừng ký ức trong tâm trí”, ông nói. “Như tôi đã miêu tả, trông tôi có khác không, hở em bé?", người mù nói với vợ tôi.
“Robert, trông ông khác lắm”, nàng nói. “Robert”, nàng nói, “Robert, tôi rất vui mừng khi được gặp lại ông”.
Sau cùng vợ tôi rời mắt khỏi người mù, nhìn sang tôi. Tôi có cảm giác nàng không thích hình ảnh nàng vừa bắt gặp. Tôi nhún vai.
Tôi chưa từng gặp hay chưa từng biết tới một người mù nào cả. Người mù này đã gần năm mươi tuổi, thân hình nặng nề, đầu hói, đôi vai hơi chúi về phía trước như thể đang mang một vật gì đó rất nặng. Ông mặc chiếc quần nâu, đi giày nâu, áo sơmi màu nâu nhạt, thắt cà vạt và khoác chiếc áo thể thao. Trông thực hài hòa. Râu của ông rậm. Nhưng ông không dùng gậy và không đeo kính đen. Tôi luôn luôn nghĩ những người mù phải dùng kính đen. Thực tế là tôi muốn ông đeo kính. Ngay cái nhìn đầu tiên, mắt của ông trông giống như mắt của bất kỳ người bình thường nào khác. Nhưng nếu nhìn kỹ, bạn sẽ thấy sự khác biệt giữa chúng. Tròng đen có quá nhiều màu trắng, còn con ngươi thì dường như chuyển động tự do trong hốc mắt, ông không ý thức được điều đó và không làm chúng đứng yên được. Thực đáng sợ. Khi nhìn mặt ông, tôi thấy con ngươi mắt trái đang di chuyển về phía mũi trong lúc con ngươi kia đứng yên. Nhưng đấy chỉ là những khoảng thời gian ngừng ngắn ngủi, bởi con mắt ấy cứ ngao du bất chấp chủ nhân của nó muốn hay không.
Tôi nói: “Ông uống rượu nhé? Ông dùng loại gì? Chúng tôi có vài thứ. Đấy là một trong những thứ tiêu khiển của chúng tôi”.
“Anh bạn trẻ, tôi là người Scotch chính cống”, ông nói nhanh bằng giọng kiểu khá lớn.
“Vâng”, tôi nói. “Tuyệt! Ông yên tâm. Tôi biết pha”.
Ông đưa mấy ngón tay sờ lên chiếc va li đang đặt cạnh ghế sofa. Trông ông khá kiểu cách song tôi không bực mình.
“Tôi sẽ mang chiếc va li lên phòng ông”, vợ tôi nói.
“Không cần, ổn thôi mà”, người mù nói lớn. “Khi nào lên tôi sẽ xách theo”.
“Chỉ pha thêm ít nước vào rượu Scotch chứ?” tôi hỏi.
“Một chút thôi”, ông đáp.
“Tôi hiểu”, tôi nói.
Ông nói: “Chỉ ít thôi. Anh có biết anh chàng nghệ sĩ người Ailen là Barry Fitzgerald chứ? Tôi giống gã ấy. Fitzgerald nói khi hắn uống nước có nghĩa là hắn uống nước. Còn khi uống whisky thì phải đúng là uống whisky”. Vợ tôi cười. Người mù luồn tay vào bộ râu, nâng lên rồi từ từ thả xuống.
Tôi pha rượu, ba ly Scotch lớn có thêm sôđa. Sau đó chúng tôi ngồi nhấm nháp và hỏi về hành trình của Robert. Chúng tôi biết, thoạt tiên, ông đáp chuyến bay dài từ West Coast đến Connecticut rồi đi tàu lửa từ Connecticut đến đây. Chúng tôi uống thêm một cốc rượu nữa khi chuyện trò đến những chi tiết cuối của hành trình ấy.
Tôi nhớ mình đã đọc đâu đó rằng người mù không hút thuốc bởi vì khi hút họ sẽ không nhìn thấy khói họ nhả ra. Tôi nghĩ đấy là điều duy nhất tôi biết rõ về những người mù. Nhưng người mù này cứ đốt hết điếu này đến điếu khác. Chiếc gạt tàn trước mặt ông đầy lên và vợ tôi mang đi đổ.
Lúc chúng tôi ngồi vào bàn ăn tối, mỗi người uống thêm một cốc nữa. Vợ tôi múc bít tết thái theo hình hạt lựu, khoai tây hình vỏ sò, đậu xanh cho vào đầy đĩa của ông. Tôi phết bơ lên hai lát bánh mì rồi trao cho ông. Tôi nói: "Đây là bánh mì đã phết bơ của ông”. Tôi hớp một ngụm rượu. Tôi đề nghị: “Bây giờ chúng ta hãy cầu nguyện”, người mù cúi đầu xuống. Vợ tôi nhìn tôi, mồm há ra vì kinh ngạc. “Cầu cho điện thoại đừng reo và thức ăn không nguội”, tôi nói.
Chúng tôi xúc thức ăn. Chúng tôi ăn mọi thứ bày ở trên bàn. Chúng tôi hì hục như thể ngày mai chẳng bao giờ đến. Chúng tôi không nói chuyện. Chúng tôi ăn. Chúng tôi xén thức ăn thành từng miếng nhỏ. Chúng tôi vét sạch các đĩa. Chúng tôi ăn cật lực. Người mù nhận chính xác từng vị trí món ăn của mình, ông biết rõ nơi chúng được đặt ở trên đĩa. Tôi ngưỡng mộ quan sát khi ông dùng dao và nĩa để cắt thịt. Ông cắt hai miếng thịt, xiên vào nĩa đưa lên miệng, rồi tiếp tục ăn miếng khoai tây hình vỏ sò, đậu rồi bánh mì phết bơ. Ông kết thúc bữa ăn với một cốc sữa lớn. Đôi lúc, trong bữa ăn, ông sử dụng tay cũng rất thoải mái.
Chúng tôi xơi hết mọi món, kể cả nửa chiếc bánh nướng nhân dâu tây. Sau đó, chúng tôi ngồi im lặng trong khoảng thời gian khá lâu. Mồ hôi tứa đầy trên mặt. Cuối cùng, chúng tôi rời bàn ăn, để lại đằng sau những chiếc đĩa bẩn. Không quay nhìn lại, chúng tôi vào phòng khách và ngồi vào chỗ cũ. Robert và vợ tôi ngồi xuống ghế sofa. Tôi ngồi vào chiếc ghế lớn. Chúng tôi uống mỗi người thêm hai, ba ly nữa trong lúc hai người say sưa kể về những sự kiện quan trọng xảy ra trong đời suốt mười năm qua. Tôi ít tham gia, chỉ lắng nghe. Thỉnh thoảng mới xen vào một câu. Bởi tôi không muốn ông nghĩ mình đã rời khỏi phòng và tôi cũng không muốn nàng hiểu nhầm rằng tôi muốn ra ngoài. Họ kể cho nhau nghe những chuyện đã đến với họ - với họ! - trong suốt mười năm ấy. Tôi tuyệt vọng đợi chờ tên mình được nhắc đến từ đôi môi ngọt ngào của nàng - Chẳng hạn như: “Rồi sau đó, người chồng yêu thương của tôi đã đến trong đời tôi”. Nhưng tôi chẳng nghe được một lời nào tương tự như thế. Cuộc thoại chỉ xoay quanh Robert. Robert thuộc kiểu người mù có thể làm được nhiều việc nhưng chẳng tinh nghề nào. Gần đây, ông và vợ giữ chân đại lý phân phối sản phẩm Amway. Tôi nghĩ đấy là cách kiếm sống của họ. Người mù đã từng làm nhân viên trực tổng đài nghiệp dư. Ông oang oang kể lại, những cuộc thoại của mình với các đồng nghiệp ở Guam, Philippines, Alaska và thậm chí ở cả Tahiti. Ông bảo ông có rất nhiều bạn bè ở nơi ấy, nếu muốn, ông có thể đến chơi. Thỉnh thoảng ông quay mặt về phía tôi, vuốt râu và hỏi tôi đôi điều. Tôi đã làm công việc hiện tại của mình trong bao lâu? (Ba năm). Tôi có hài lòng không? (Tôi không). Tại sao tôi vẫn tiếp tục công việc ấy? (Muốn biết quan điểm của tôi sao?) Cuối cùng, do nghĩ ông đã thấm mệt, tôi đứng dậy bật ti vi.
Vợ tôi nhìn giận dữ. Nàng đang chăm chú lắng nghe. Lát sau nàng nhìn người mù và nói: “Robert, ông có tivi chứ?”
Người mù đáp: “Em bé, tôi có hai chiếc. Một chiếc tivi màu và chiếc kia là đen trắng. Kỷ vật cũ đấy. Dẫu nghe có thật buồn cười chăng nữa nhưng nếu tôi bật công tắc chiếc tivi màu thì tôi cũng bật luôn công tắc của nó. Cô nghĩ điều ấy buồn cười phải không?”
Tôi chẳng biết nói gì. Tôi hoàn toàn chẳng có điều gì để nói. Không ý kiến. Thế là tôi quay sang chương trình Tin tức, lắng nghe người phát ngôn viên nói.
“Đây là một chiếc tivi màu”, người mù nói. “Đừng hỏi tôi tại sao nhưng tôi biết”.
“Chúng tôi mua đã khá lâu rồi”, tôi nói.
Người mù uống một ngụm rượu. Ông khẽ nâng chòm râu, ngửi rồi thả xuống. Rồi nhổm người khỏi ghế sofa, trước mặt là chiếc gạt tàn đặt trên bàn cà phê, ông lấy bật lửa châm thuốc hút; rồi tựa lưng trở lại, vắt chân chữ ngũ.
Vợ tôi che miệng ngáp. Nàng duỗi chân. Nàng nói: “Đã đến lúc tôi phải lên lầu thay đồ. Tôi sẽ soạn sửa vài thứ khác. Robert, ông tự nhiên nhé”, nàng nói.
“Tôi rất thoải mái”, người mù đáp.
“Tôi muốn ông cảm thấy dễ chịu trong nhà này”, nàng nói.
“Tôi rất dễ chịu”, người mù đáp.
*  *  *
Nàng rời phòng, ông ta và tôi nghe dự báo thời tiết rồi sau đó là chương trình Thể thao. Lúc ấy, nàng vắng mặt lâu đến nỗi tôi phân vân không biết nàng có còn quay xuống không. Tôi nghĩ nàng đã đi ngủ. Tôi mong nàng xuống. Tôi không thích ngồi một mình với người mù. Tôi hỏi ông có muốn dùng thêm rượu, ông trả lời có. Rồi tôi hỏi ông có thích hút thuốc phiện với tôi. Tôi bảo mình vừa mới quấn xong một điếu. Tuy chưa có điếu nào trong tay song tôi dự định sẽ quấn nhanh sau vài giây.
“Tôi sẽ hút vài hơi với anh”, ông nói.
“Tuyệt”, tôi đáp. “Đúng là chiến hữu”.
Tôi đi lấy rượu và ngồi vào ghế sofa với ông. Lát sau, tôi đã quấn xong hai điếu lớn. Tôi châm một điếu rồi chuyển sang tay ông. Ông đón lấy rồi hút.
“Hãy giữ khói lâu đến mức ông có thể”, tôi nói. Tôi có thể khẳng định ông ta chưa biết thưởng thức món ngoại hạng này.
Vợ tôi bước xuống lầu trong bộ váy màu hồng, đôi dép cũng màu hồng.
“Mùi gì vậy”, nàng hỏi.
“Chúng tôi đang hút bồ đà”, tôi nói.
Vợ tôi trừng mắt nhìn tôi rồi nhìn người mù và nói: “Robert, tôi không biết là ông đã hút”.
Ông đáp: “Tôi đang hút, cô bé. Đây là lần đầu tiên tôi thử. Nhưng tôi chưa cảm nhận được điều gì hết”.
“Loại thuốc phiện này rất tuyệt”, tôi nói. “Nó nhẹ nên nhiều người ưa dùng”, tôi nói. “Nó không kích thích ông mạnh lắm đâu”.
“Không mạnh đâu, anh bạn trẻ”, ông nói và cười ha hả.
Vợ tôi ngồi xuống ghế sofa giữa ông và tôi. Tôi chuyển cho nàng điếu thuốc. Nàng cầm lấy, hút rồi trả lại tôi. “Thuốc này sẽ tác động sao đây?”, nàng hỏi. Rồi tiếp tục nói: “Lẽ ra tôi không nên hút. Khi hút, tôi không thể nào mở mắt nổi. Tôi lại ăn tối quá nhiều. Đúng ra tôi không nên ăn nhiều như thế”.
“Lỗi tại chiếc bánh nướng nhân dâu tây”, người mù lên tiếng. “Nó được làm bằng nguyên liệu gì?”, ông nói rồi lại cười ha hả. Lát sau, ông lắc đầu.
“Vẫn còn bánh nhân táo đấy”, tôi nói.
“Ông có muốn dùng thêm không, Robert?” vợ tôi hỏi.
“Đợi lát nữa xem”, ông trả lời.
Chúng tôi tập trung vào màn hình. Vợ tôi lại ngáp, nàng nói: “Robert, giường của ông đã được chuẩn bị. Tôi biết ông đã đi suốt cả ngày. Khi nào muốn đi nghỉ, ông bảo nhé!”. Nàng kéo cánh tay ông. “Robert?”
Ông quay lại nói: “Tôi đang trải qua những phút giây diệu kỳ. Cuộc nói chuyện này có thể thu băng được chứ?”.
Tôi trả lời: “Tùy ông”, rồi đặt điếu thuốc vào tay ông. Ông nuốt giữ khói rồi nhả ra. Cử chỉ của ông trông như thể ông hãy còn là cậu bé lên chín.
“Cảm ơn, anh bạn”, ông nói. “Nhưng tôi thấy chừng ấy đã đủ đối với tôi. Tôi bắt đầu cảm nhận được nó”, ông nói và chuyển mẩu thuốc sang vợ tôi.
“Tôi cũng thế”, nàng nói. “Như vậy. - Tôi. Cũng đủ”. Nàng đưa nó cho tôi. “Tôi có thể ngồi giữa hai người ngủ một lát có được không? Không phiền ai chứ? Cả hai? Nếu khó chịu thì hãy bảo. Còn không thì tôi sẽ nhắm mắt, ngồi đây cho đến khi hai người cần đi ngủ”, nàng nói. “Giường của ông đã được chuẩn bị, Robert, cạnh phòng chúng tôi, ở tầng trên. Chúng tôi sẽ đưa ông lên khi nào ông buồn ngủ. Các người sẽ đánh thức tôi dậy nếu tôi ngủ quên chứ?” Nàng nói xong, nhắm mắt ngủ.
Chương trình Thời sự chấm dứt. Tôi đứng dậy đổi kênh rồi ngồi trở lại ghế sofa. Tôi thầm mong vợ tôi đừng trở mình nhiều trong giấc ngủ. Đầu nàng tựa vào lưng ghế, miệng hơi há. Nàng cứ co duỗi nhiều đến nỗi tấm váy ngủ tuột khỏi thân, để lộ đôi bắp vế ngọt ngào. Tôi đưa tay kéo lại chiếc váy nhưng ngay lúc ấy tôi sực nhớ lại người mù. Đoảng thật! Tôi cứ để nàng ngủ trong tư thế hở hang đó.
“Ông bảo mình muốn ăn thêm ít bánh nhân táo nữa sao?”, tôi hỏi.
“Tôi sẽ ăn”, ông đáp.
Tôi nói: “Ông mệt phải không? Ông có muốn tôi đưa lên lầu ngủ? Ông cần ngả lưng chưa?”.
“Chưa đâu”, ông đáp. “Chưa cần, tôi sẽ ngồi lại với anh, anh bạn trẻ. Nếu anh đồng ý, tôi sẽ nói chuyện cho đến lúc anh cảm thấy buồn ngủ. Chúng ta không có nhiều cơ hội để chuyện trò. Anh có hiểu những gì tôi muốn nói không? Tôi cảm nhận như thể mình cùng ngồi với cô ấy vào những buổi tối cách đây mười năm”. Ông nâng bộ râu lên rồi thả xuống. Ông cầm bao thuốc của mình và chiếc bật lửa. “Không sao”, tôi nói, ngừng một lát rồi tiếp tục; “Tôi lấy làm hãnh diện trước tình cảm ấy”.
Rồi tôi nghĩ về bản thân. Mỗi buổi tối, tôi hút thuốc phiện và ngồi nán lại rất lâu cho đến khi buồn ngủ. Vợ tôi và tôi dường như chẳng bao giờ đi ngủ cùng một lúc. Khi chìm vào giấc ngủ, trong đầu tôi cứ lởn vởn những hình ảnh cách ngăn ấy. Đôi lúc một trong những giấc mơ đánh thức tôi dậy, tim tôi gõ nhịp điên cuồng.
Ti vi đang chuyển qua cảnh nhà thờ và các hình ảnh thời Trung cổ. Chương trình rất xoàng. Tôi muốn xem chương trình khác. Tôi chuyển nhiều kênh. Song không có kênh nào còn hoạt động. Thế là tôi phải quay lại kênh ban đầu và xin lỗi.
“Anh bạn trẻ, chẳng sao đâu”, người mù nói. "Tôi thích theo dõi bất kỳ thứ gì anh muốn xem. Tôi muốn học hỏi. Việc học thì chẳng bao giờ chấm dứt. Tối nay, những gì tôi biết được sẽ không làm tổn thương tôi. Tôi có tai”, ông nói.
Chúng tôi im lặng, khá lâu. Ông ngồi cúi người về phía trước, mặt hướng sang tôi, tai phải của ông nghiêng thẳng về ti vi. Rất tập trung. Thỉnh thoảng, mi mắt ông khép lại rồi chợt mở ra. Thỉnh thoảng ông đặt tay lên bộ râu và vuốt như thể đang nghĩ về điều gì đó nghe được trên ti vi.
Trên màn hình, nhóm người đội mũ trùm đầu đang bị hành hạ bởi những người mặc quần áo hóa trang thành những bộ xương và nhiều người ăn vận theo lốt quỷ sứ. Những người trong lốt quỷ đeo mặt nạ quỷ, có sừng và đuôi. Đám rước ấy chỉ là một phần của chương trình. Tay phát thanh viên người Anh cho biết nghi lễ ấy hằng năm đều diễn ra ở Tây Ban Nha. Tôi cố giải thích cho người mù.
“Những bộ xương”, ông nói. “Tôi biết các bộ xương”, ông nói tiếp và gật đầu.
Ống kính dừng lại trước một thánh đường. Sau đó quay thật chậm và lâu một nhà thờ khác. Cuối cùng, trên tivi là cảnh một nhà thờ nổi tiếng ở Paris với nhiều trụ ốp vút cao và những chóp nhọn vươn thẳng lên trời mây. Camera chuyển sang quay toàn bộ hình thể của thánh đường đang in trên nền trời.
Nhiều lần, người dẫn chương trình không nói trong lúc camera lướt qua những nhà thờ hoặc hướng ống kính ra miền quê phụ cận, nơi có bác nông dân bước sau đàn bò. Tôi đợi khá lâu cho đến lúc cảm thấy mình phải lên tiếng. Tôi nói: “Bây giờ, họ đang quay mặt ngoài của nhà thờ Gargoyles. Mấy bức tượng nhỏ chạm ở đó trông như thể những con quỷ. Còn đây, tôi nghĩ họ đang ở Italy. Đúng, cảnh vật ở Italy. Có nhiều tranh trên những bức tường của nhà thờ.
“Những bức tranh trên tường được vẽ sao hả anh bạn trẻ?”, ông hỏi rồi hớp một ngụm rượu.
Tôi cầm lấy cốc của mình. Nhưng nó đã cạn. Tôi cố nhớ những gì còn đọng lại trong đầu. “Có phải ông hỏi tôi về những bức tranh vẽ trên tường ấy không?”, tôi hỏi. “Câu hỏi thật thú vị nhưng tiếc là tôi không được nhìn thấy rõ”.
Ống kính lia đến ngôi thánh đường bên ngoài Lisbon. Ngoại diện các thánh đường ở Bồ Đào Nha không khác nhiều khi so với những thánh đường của Pháp hay Italy. Có khác chăng, thì chỉ là cách trang trí bên trong. Lúc ấy, một ý tưởng chợt xuất hiện trong đầu. Tôi nói: “Tôi đang nghĩ về một vấn đề. Ông có hình dung ngôi thánh đường ra sao không? Trông nó như thế nào? Ông có hiểu điều tôi nói không? Nếu có ai đó miêu tả ngôi thánh đường, thì liệu ông có hình dung được những gì họ tả? Ông có phân biệt được sự khác nhau giữa ngôi thánh đường ấy với những nhà thờ theo phái Tin lành hay không?”
Ông từ từ nhả khói ra khỏi miệng. “Tôi biết họ sử dụng hàng trăm ngàn thợ xây dựng và phải mất từ năm mươi đến một trăm năm để hoàn thành”, ông nói. “Dĩ nhiên tôi chỉ nghe người ta kể lại. Tôi biết nhiều thế hệ trong cùng một gia đình đã kế tục nhau xây dựng một ngôi thánh đường. Người ấy cũng bảo với tôi như thế. Nhiều người, kể từ lúc bắt tay vào cuộc lao động của mình cho đến khi nhắm mắt, vẫn chưa thấy được đoạn cuối trong công việc của mình. Lập luận theo kiểu ấy, anh bạn trẻ ạ, thì chúng ta chẳng có gì khác họ, đúng không?”, ông cười lớn. Mi mắt chớp xuống lần nữa. Đầu gật gật trông như thể đang buồn ngủ. Có thể ông tưởng tượng mình đang ở Bồ Đào Nha. Bấy giờ, ngôi thánh đường khác đang xuất hiện trên ti vi. Lần này là ở Đức. Giọng của người Anh nọ vẫn đều đều. “Thánh đường”, người mù nói. Ông ngồi dậy và lắc lắc đầu. “Anh bạn trẻ, nếu muốn biết sự thật thì đấy là tất cả những gì tôi biết. Những gì tôi vừa mới nói. Những gì tôi đã nghe người đàn ông ấy kể. Nhưng anh có thể miêu tả một ngôi thánh đường cho tôi không? Tôi muốn anh làm việc ấy. Tôi thích nghe sự miêu tả đó. Còn nếu anh muốn tôi trả lời câu hỏi của anh thì tôi đành thú thực là mình chẳng có một ý kiến hay ho nào cả".
Tôi nhìn chằm chằm theo đường ống kính lia dọc theo ngôi thánh đường trên ti vi. Nhưng làm thế nào để tôi bắt đầu miêu tả được? Chỉ biết tâm trí tôi đang dán vào đó, cuộc sống của tôi đang bị đe doạ bởi một gã khùng, người đang bảo tôi phải làm việc này hay việc nọ.
Tôi cẩn thận quan sát ngôi thánh đường thêm lát nữa trước lúc màn hình chuyển sang cảnh làng quê. Chẳng ích gì. Tôi quay sang người mù và nói: “Bắt đầu là, ngôi thánh đường rất cao”. Tôi nhìn quanh phòng để tìm thêm các chi tiết: “Chúng vươn lên. Vươn lên rồi vươn lên. Về phía bầu trời. Vài ngôi trong số đó rất lớn. Chúng cần những trụ đỡ phụ để giúp đứng vững. Những trụ đỡ phụ ấy được gọi là trụ ốp. Đôi khi vì lý do gì đó, mấy chiếc trụ ốp gợi tôi nhớ lại những cây cầu cạn. Song có lẽ chắc ông cũng không hình dung được chiếc cầu cạn? Ngoài ra, nhiều ngôi thánh đường còn tạc hình quỷ sứ ở mặt tiền. Thỉnh thoảng còn có cả các đức ông và đức bà. Nhưng đừng hỏi tôi tại sao lại như thế”, tôi nói.
Ông gật đầu. Toàn bộ nửa người phía trên đung đưa nhẹ.
“Tôi miêu tả chưa được rõ có phải không?”, tôi hỏi.
Ông thôi gật đầu và nghiêng người về phía trước ghế sofa. Lúc nghe tôi nói, bàn tay của ông nhè nhẹ vuốt chòm râu. Tôi hiểu mình đã không làm ông hình dung được. Nhưng ông vẫn lắng nghe cho đến hết, gật gật như thể để động viên tôi. Tôi cố tìm từ để diễn đạt. “Chúng thật lớn”, tôi nói. “Chúng khổng lồ và được xây bằng đá. Đôi khi bằng gạch. Thuở xưa, khi xây thánh đường, con người muốn vươn đến gần Chúa. Ngày ấy, Chúa là phần quan trọng trong đời sống của mỗi người. Ông có thể đọc được điều đó từ kiểu kiến trúc nhà thờ. Tôi lấy làm tiếc", tôi nói, “nhưng đấy là nỗ lực lớn nhất của tôi để miêu tả cho ông. Tôi lấy làm tiếc", tôi nói, “nhưng đấy là nỗ lực lớn nhất của tôi để miêu tả cho ông. Tôi không thạo việc miêu tả”.
“Tốt rồi, anh bạn trẻ”, người mù nói. “Nào, hãy nghe này. Tôi hi vọng anh sẽ không khó chịu với lời đề nghị. Tôi có thể nhờ anh một việc được không? Cho phép tôi yêu cầu một việc đơn giản, chỉ trả lời được hay không. Tôi chỉ tò mò chứ chẳng có ý đòi hỏi. Anh là chủ. Nhưng cho phép tôi được hỏi anh có theo tín ngưỡng nào không? Anh không phật lòng với câu hỏi ấy chứ?”
Tôi lắc đầu. Song ông không thể thấy. Một cái nháy mắt đối với người mù cũng tương tự như một cái gật đầu. “Tôi nghĩ tôi không tin tôn giáo. Ở mọi lĩnh vực. Thực khó diễn đạt. Ông có hiểu những gì tôi đang nói chứ?”
“Hẳn rồi, tôi hiểu”, ông nói.
“Cám ơn”, tôi đáp.
Giọng tay phát thanh viên người Anh nọ vẫn đều đều. Vợ tôi thở dài trong giấc ngủ. Nàng hít một hơi dài rồi lại tiếp tục ngủ.
“Ông bỏ qua cho”, tôi nói. “Nhưng tôi không thể tả cho ông biết hình dáng của một ngôi thánh đường. Trong tôi, không có ngôi thánh đường nào để miêu tả. Tôi chẳng biết làm gì hơn những điều đã nói ra”.
Người mù ngồi bất động, đầu cúi xuống khi nghe tôi nói.
Tôi nói: “Sự thực là, tôn giáo chẳng có ý nghĩa đặc biệt nào đối với tôi. Chẳng nghĩa lý gì cả. Những ngôi thánh đường, chúng chỉ là những hình ảnh bình thường trên ti vi trong chương trình buổi tối muộn. Chỉ có thế”.
Đến đây, người mù đằng hắng. Ông rút chiếc khăn tay từ túi sau ra rồi nói: “Tôi hiểu, anh bạn trẻ, chẳng sao đâu. Mọi chuyện có thể diễn ra như thế. Đừng nghĩ nhiều về nó. Nào, hãy nghe tôi đây này. Anh sẽ vui lòng giúp tôi việc này nữa chứ? Tôi nảy ra một ý định. Tại sao chúng ta không kiếm một tờ giấy thô? Và cả cây bút. Chúng ta sẽ làm, sẽ cùng nhau vẽ một ngôi thánh đường. Đi lấy bút và vài tờ giấy thô, anh bạn trẻ, đi đi. Lấy những thứ đó”.
Thế là tôi bước lên lầu. Đôi chân tôi nhẹ bẫng tựa như không còn chút sức lực. Tôi cảm nhận như thể mình vừa trải qua cuộc thi chạy đường dài. Trong phòng vợ tôi, nhìn quanh, tôi thấy mấy chiếc bút bi và một chiếc giỏ nhỏ đặt trên bàn. Rồi tôi cố nghĩ xem nơi nào mình có thể tìm được loại giấy ông yêu cầu.
Xuống lầu, đi vào bếp, tôi thấy chiếc túi giấy đựng hàng trống rỗng với vài cái vỏ hành bên trong. Tôi giũ sạch túi rồi xé ra, mang vào phòng khách, ngồi xuống cạnh chân ông. Tôi dọn dẹp vài thứ, vuốt phẳng mấy nếp nhăn của chiếc túi rồi trải ra trên bàn.
Người mù rời ghế sofa, ngồi xuống thảm bên cạnh tôi.
Ông lướt mấy ngón tay trên tờ giấy, sờ xuống sờ lên dọc theo rìa tờ giấy, cả bốn phía. Ông sờ các góc.
“Được rồi”, ông nói. “Được rồi, chúng ta bắt đầu vẽ”.
Tìm bàn tay cầm bút của tôi, ông đặt tay mình lên. “Nào, ta bắt đầu, anh bạn trẻ, vẽ đi”, ông nói. “Vẽ, anh sẽ thấy. Tôi cùng vẽ với anh. Ổn cả thôi. Chỉ bắt đầu khi tôi bảo anh. Anh sẽ nhận ra. Vẽ đi”, người mù nói.
Thế là tôi bắt đầu. Thoạt tiên tôi vẽ chiếc hộp trông như thể một ngôi nhà. Hẳn đấy là căn nhà tôi đã từng sống. Sau đấy tôi đặt mái nhà lên. Hai đầu nóc, tôi vẽ những chóp nhọn. Thật điên rồ.
“Tuyệt”, ông nói. “Khiếp thật. Anh đang vẽ những nét tuyệt vời”, ông nói. “Anh chưa bao giờ từng nghĩ những điều như thế này lại có thể xảy ra trong đời mình có phải không, anh bạn trẻ? Cuộc sống thật kỳ lạ, tất cả bọn ta đều biết điều đó. Bây giờ hãy tiếp tục. Vẽ đi”
Tôi vẽ cửa sổ có mái vòm che bên trên. Tôi vẽ những chiếc trụ ốp trong dáng bay lên. Tôi vẽ những chiếc cửa ra vào lớn. Tôi không thể dừng lại. Chương trình ti vi đã hết. Tôi thả cây bút rồi nắm, xoè các ngón tay. Người mù sờ quanh tờ giấy. Ông lần đầu các ngón tay theo từng nét vẽ của tôi và gật đầu.
“Vẽ rất tuyệt”, người mù nói.
Tôi cầm cây bút trở lại. Ông tìm tay tôi. Tôi tiếp tục. Tôi không phải là hoạ sĩ. Nhưng tôi vẽ với niềm đam mê tương tự.
Vợ tôi mở mắt, sững sờ nhìn chúng tôi. Nàng ngồi dậy trên ghế sofa, tấm váy ngủ hở rộng hơn. Nàng hỏi: “Hai người đang làm gì đấy? Hãy nói cho tôi hay, tôi muốn biết”.
Tôi không trả lời nàng.
Người mù nói: “Chúng tôi đang vẽ ngôi thánh đường. Tôi và anh ấy cùng vẽ. ấn bút mạnh xuống”, ông bảo tôi. “Được rồi. Tốt đấy”, ông nói. “Tôi có thể khẳng định anh đã hình dung ra nó, anh bạn trẻ. Anh không nghĩ rằng mình có khả năng. Nhưng anh đã thể hiện được phải không? Bây giờ anh sắp đi đến chỗ kết thúc. Anh hiểu những gì tôi đang nói chứ? Lát nữa, chúng ta sẽ thực sự đạt được điều mình cần. Những người già đâu rồi?" Ông hỏi. “Đặt mấy người vào vị trí ấy. Chẳng thể hình dung nổi một ngôi thánh đường lại vắng bóng người?”
Vợ tôi hỏi: “Chuyện gì đang xảy ra? Robert, các anh đang làm gì? Điều gì sẽ đến?”
“Ổn cả thôi”, ông bảo nàng, rồi nói với tôi: “Hãy nhắm mắt lại”.
Tôi nghe. Tôi nhắm mắt ngay khi ông vừa dứt lời.
“Nhắm chưa?” ông nói. "Đừng có giả vờ.”
“Tôi nhắm rồi”, tôi đáp.
“Giữ nguyên như thế”, ông nói. Ông bảo: "Bây giờ đừng dừng lại. Tiếp tục vẽ”.
Thế là tôi tiếp tục. Tay ông đặt trên tay tôi khi chúng tôi lướt đi trên mặt giấy. Đến giờ, tôi vẫn giữ nguyên cảm giác ấy trong lòng.
Lát sau, ông nói: “Tôi nghĩ nó kia rồi. Tôi biết anh đã hình dung ra nó”, ông bảo:. “Nhìn xem. Anh nghĩ gì vậy?”
Nhưng tôi vẫn nhắm nghiền mắt. Tôi nghĩ mình tiếp tục giữ tư thế ấy thêm một lát nữa. Tôi biết đấy là điều mình nên làm.
“Nào?” ông hỏi. “Anh đang nhìn chứ?”
Mắt tôi vẫn nhắm. Tôi ở trong nhà của mình. Tôi biết rõ điều đó. Nhưng tôi không có cảm giác rằng mình đang tồn tại trong không gian đóng kín nào.
“Ngôi thánh đường thực sự hiện hữu”, tôi nói.

Lê Huy Bắc dịch