Chị dâu

Hoàng Tuấn

"Chị đã mất - chú về ngay". Sau chuyến đi công tác ở thành phố Hồ Chí Minh về, bức điện của ông anh trai như một cú sét làm tôi bàng hoàng.

Là con trai út trong một gia đình đông anh em, sự ra đi mãi mãi của những người trên là lẽ tự nhiên. Nhưng cái tin về người chị dâu cả mất đi là điều tôi không bao giờ ngờ tới. Không ai có thể quen được với sự vắng bóng của những người thân yêu. Với tôi, từ khi còn thuở ấu thơ, chị là người chị gái, người mẹ, là cô tiên dịu hiền với những khả năng vô biên, là người không thể vắng bóng trong cuộc đời...

Tôi vội vã lên chiếc xe sớm nhất về quê. Chiếc xe khách ì ạch đỗ tại chợ huyện, tôi quầy quả xách túi, thả bộ trên con đường về làng. Quê tôi nghèo, nằm ven sông Hồng, lại là vùng đất giữa, mỗi lần đi chợ phải dậy từ tờ mờ sớm. Tôi bồi hồi đếm từng bước chân. Nhớ đến ngày nào vẫn hay theo chị đi chợ. Mẹ tôi bảo: "Mày theo chị làm gì cho quẩn chân?". Tôi thì cứ nhõng nhẽo đòi theo. Còn chị thì cưng chiều tôi nhất nhà, sẵn sàng đáp ứng những đòi hỏi rất trẻ con của tôi. Chị gánh trên vai một gánh khoai nặng mà vẫn đi nhẹ nhàng, miệng nhai trầu bỏm bẻm. Ở quê tôi, các cô gái đã có chồng rồi đều ăn trầu. Có lần đi chợ sớm, tôi gà gật, lẽo đẽo chạy theo chị. Tới lúc tôi mỏi chân theo không kịp, chị cõng tôi trên vai và tôi thì ngả đầu trên bờ vai chị, ngủ ngon lành cho tới chợ.

Sau này lớn lên, dù đã đi dọc ngang đất nước, mỗi khi bước chân trên con đường đê về làng, lòng tôi vẫn hối hả, gấp gáp, tưởng như mình bé lại. Với tôi, làng quê gắn bó với những kỷ niệm thuở ấu thơ, gắn bó với hình ảnh chị. Người phụ nữ mảnh mai luôn nhai trầu tươi rói, có sức mạnh dẻo dai đến kỳ lạ và tấm lòng mộc mạc thơm thảo như khoai, sắn. Ít ai thấy người phụ nữ tần tảo ấy ngơi tay từ sáng cho đến tối khuya. Không, tôi không tin. Những người như chị không thể mất. Chỉ chút nữa thôi khi về đến nhà, tôi sẽ gặp lại chị đứng ở đầu ngõ với câu hỏi muôn thuở: "Chú đã về đấy ư".

Câu hỏi quen thuộc thay cho lời chào của chị không tỏ ra vồn vã, không khách sáo nhưng âm điệu của giọng nói bao giờ cũng làm khóe mắt tôi cay cay. Tôi biết, từ trong nhà chị đã nhìn thấy tôi từ xa, chị ra đón tôi ở cổng để tỏ nỗi vui mừng bằng một câu hỏi rất mộc mạc. "Khoai luộc và mật o ng phần chú trong chạn ấy". Lần nào cũng vậy chưa cần hỏi thăm, chị đã có một thứ gì đó phần tôi. Khoai lang là đặc sản vùng quê tôi, củ lớn, vỏ đỏ au, khoai luộc lên, bẻ ra bở tõi, hạt lấm tấm mịn màng nhý hạt phù sa, ăn vào ngon ngọt nhý tấm lòng thơm thảo của người dân quê. Tuy đã được nếm nhiều món cao lương mỹ vị ở đời nhưng bao giờ tôi cũng ăn không biết chán món khoai lang chấm mật ong chị dành phần tôi.

Với chị, tôi luôn luôn vẫn là đứa em bé bỏng ngày nào. "Ăn xong đi tắm đi, quần áo để đấy chị giặt cho". Câu nói ấy sao giống của mẹ tôi thế. Mẹ tôi và chị, hai người phụ nữ gắn bó với nhau, giống nhau kỳ lạ.

Cây đa đầu làng như một già làng với bộ râu tua tủa quanh thân đã chờ đón tôi từ đằng xa. Bóng đa mát rợp một khoảng đất rộng lớn, chồm ra cả những thửa ruộng mới cấy. Cây đa cổ kính khiến mỗi lần tôi đi qua phải dừng lại một phút như để trút hết bụi trần trước khi trở lại là đứa con của dân làng. "Chú đã về đấy ư?" Tiếng gió thoảng qua như tiếng chị khiến lưng tôi ớn lạnh. Ngôi mộ của ai nằm kia mà còn nguyên mầu đất, vòng hoa chưa kịp héo. Không lẽ chị tôi nằm đấy ư? Không, tôi không tin, chỉ ít phút nữa về đến nhà chị sẽ đón tôi ở cổng như những ngày nào. Tôi tập tễnh bước lòng thầm mong bức điện kia chỉ là sự lầm lẫn.

"Chú về đấy ư?". Lòng tôi run lên, chân tôi muốn khụy xuống khi đón tôi không phải là chị mà là anh trai. Như một sự vô tình anh lặp lại câu hỏi của chị mỗi khi tôi về. Hay giờ đây anh thay chị thể hiện tình cảm mộc mạc với đứa em trai? Tội nghiệp, mới đó mà anh tôi đã già xọp, lưng còng xuống, đôi mắt ngơ ngác như gà lạc mẹ. Anh vẫn chưa quên với sự thiếu vắng bóng hình chị.

Anh nắm lấy tay tôi, mái tóc bạc trắng rung rung "Chị mất rồi em ơi, khổ anh quá".

***

Ngày ấy, tôi còn nhỏ xíu, tôi ngạc nhiên thấy hôm ấy nhà tôi ai cũng bận rộn, vui vẻ, tôi nhõng nhẽo bám theo anh trai, khuôn mặt tươi rói trong bộ quân phục mới. Mấy hôm trước nghe anh nói sắp vào nam chiến đấu, mẹ đã khóc suốt. Vậy mà, sao hôm nay cả nhà vui thế?

Anh cười dí tay vào trán tôi: "Em sắp có chị dâu". Tôi nhăn mặt. Tôi không thích chị dâu. Trong ý nghĩ tôi, hình ảnh mụ dì ghẻ độc ác, người con dâu nanh nọc trong các câu chuyện kể còn vương vấn. Vả lại không có chị dâu thì tôi đã có khối anh chị rồi. Khác với trí tưởng tượng của tôi. Chị dâu tôi như một cô bé mới trưởng thành. Dường như chị mới bỏ chơi chuyền, chơi ô ăn quan để đi lấy chồng. Ngày ấy anh tôi 22, còn chị tôi 18 tuổi, ngay ngày đầu chị đã là cái cớ để chúng tôi trêu trọc. Buổi sáng đầu tiên ở nhà chồng, từ trong buồng bước ra, nhìn thấy ba mẹ tôi ngồi ở bàn uống nýớc, chị nhanh nhảu:

"Cháu chào hai bác, hai bác mới sang chơi ạ". Rồi sực nhớ ra, chị mắc cỡ chạy vụt vào bếp. Ba tôi thì cười, còn mẹ tôi thì lắc đầu: "Con gái gì mà vô ý", chỉ có vậy mà chị ngồi dưới bếp khóc suốt. Sau đó ba ngày, anh tôi đi biền biệt. Trong nhà, ba tôi là người hay bênh vực chị nhất. Còn mẹ tôi thì vẫn hay xét nét những ngày đầu như những bà mẹ chồng nhà quê.

Tôi ngồi xuống bậc cửa, lòng thổn thức. Mới đấy mà đã hơn 30 năm, chị gắn bó với gia đình tôi, đồng cam cộng khổ. Quê tôi đồng đất ít, gặt được đấu thóc phải đổi cả đấu mồ hôi. Ba mẹ tôi ngày càng già yếu, đông con. Chị là lao động chính, suốt ngày quần quật ngoài đồng. Chiều về lại túi bụi việc nhà. Riêng việc quét dọn và chăm sóc lũ em chồng là chúng tôi cũng khiến chị mệt nhoài. Chúng tôi sắp hàng chờ chị dội từng gáo nước, tắm cho từng đứa, dỗ dành lúc đi ngủ, lúc giành ăn.

Tới bữa cơm, sáu đứa tuổi ăn tuổi lớn cứ rào rào như tằm ăn rỗi. Chị ngồi ở đầu nồi xới cơm, chúng tôi cứ nhấm nháy nhau, thi nhau ăn cho thật nhanh để chìa bát cho chị xới. Đến khi chúng tôi đã ăn no thì chị chưa xong một bát và nồi cơm đã cạn đáy. Có lần tôi phát hiện trong túi áo chị có một cục cõm cháy. Tôi dọa chị sẽ mét mẹ. Chị đã ôm lấy tôi và... khóc. Sau này tôi mới hiểu, mỗi bữa cơm chị chỉ kịp ăn xong một bát thì cả nhà đã ăn xong, không dám ngồi đến cuối bữa, chị phải cất cõm cháy vào túi để ăn dần.

Tôi cũng có biết đâu rằng bao đêm, chị khóc âm thầm trong cảnh chồng xa vắng, chịu những lời trách móc, những quan hệ họ hàng phức tạp. Con dâu trưởng họ, với làng xóm đó là một "chức danh" chỉ có trách nhiệm nặng nề. Từ giỗ chạp, đình đám cho đến chăm sóc gia đình nhà chồng, mọi việc đều do tay chị lo liệu với một sự hy sinh âm thầm vô bờ bến. Chúng tôi lớn lên, dựng vợ, gả chồng, cũng có chị. Cha mẹ tôi già yếu mất đi cũng chị lo toan. Dường như những biến cố lớn lao trong gia đình tôi, những lúc khó khăn nhất, bao giờ chị cũng là người đứng ra đương đầu với một thái độ tự tin, bình thản. Coi như đó là trách nhiệm chính của chị. Trong bức tranh toàn cảnh của gia đình tôi nếu không có chị, chắc hẳn bức tranh ấy sẽ mờ nhạt lắm.

Một lần, hồi cha tôi đã mất, tôi về thăm quê giữa lúc làng tôi đang mất mùa. Mẹ tôi đã hơn 70 tuổi. Thấy tôi về, chị mừng rỡ mổ một con gà, một con gà duy nhất còn đang đẻ. Mâm cơm chỉ có ba người, nồi cơm phía trên độn toàn là khoai. Chị xới hai bát cơm cho tôi và mẹ, giành cho mình toàn khoai. Tôi ngạc nhiên: "Các cháu đâu hết rồi?" "Ôi chúng nó ăn no đi học hết rồi". Khi chị đi xuống bếp, mẹ tôi mới nói: "Tội nghiệp con mẹ cả. Suốt một tháng nay có bữa nào nên mâm, nên bát đâu. Cả nhà chỉ có mỗi mình mẹ là được ăn cơm, còn mẹ con nó toàn ăn khoai, ăn ngô. Mẹ bảo nó: "Ráng mà ăn uống có sức khỏe còn nuôi con. Mẹ già rồi, ăn uống thế nào cũng được, chết cũng chả sao. Nó bảo: Bà chỉ nói linh tinh. Bà còn sống ngày nào, chúng con còn nhờ ngày ấy. Nó nói vậy, chứ mẹ có giúp gì được cho nó nữa đâu...". Nói rồi bà khóc. Miếng cơm nghẹn đắng trong cổ tôi. Tôi đã nghe chuyện xưa có người con dâu cắt thịt mình nuôi mẹ chồng. Nhưng đó chỉ là truyền thuyết. Còn chị dâu tôi...

Khi mẹ tôi sắp mất, con cháu về đông đủ cả. Chúng tôi xúm quanh giường, chờ xem bà có trối trăn điều gì. Mẹ tôi nhìn qua con cháu một lượt rồi hỏi: "Mẹ cả đâu?". Đợi cho chị tất tả từ dưới bếp chạy lên, bà mới nói: "Các con phải thương yêu nhau, nghe lời chị cả. Nó thay mẹ". Rồi bà xòe bàn tay nhăn nheo ra bảo chị: "Con nhổ một miếng nước bọt vào tay mẹ đi, mẹ đỡ nhớ con". Một giọt nước mắt lăn trên thái dương, rồi mẹ tôi nhắm mắt.

Cho dù ba tôi trước kia hay trách mẹ tôi xét nét con dâu nhưng cho đến lúc chết bà vẫn là người thương chị nhất. Phải chăng sự đồng cảm phận làm dâu của người phụ nữ suốt đời hy sinh vì chồng con khiến bà hiểu và thương chị nhưng không nói ra?

- "Chị chú bị u ác tính, đau có ba ngày rồi mất!".

Tối đó dưới ánh đèn hiu hắt, anh tôi kể, khuôn mặt của ông đại tá già suốt bao năm vào sống ra chết vẫn chưa hết nỗi bàng hoàng trước sự ra đi mãi mãi của vợ.

- Tôi nghĩ lại mà ân hận quá chú ạ. Suốt hơn ba mươi năm tôi chỉ quen với sự hy sinh âm thầm của cô ấy. Tới lúc chị chú đau tôi vẫn chủ quan bởi trong ý thức tôi, chưa bao giờ nghĩ rằng cô ấy có thể ốm. Cho tới lúc bệnh viện họ trả về, tôi mới cuống lên, chả biết làm gì nữa. Trước lúc mất cô ấy tỉnh táo lắm gọi tôi ra giường bảo: "Mình nằm xuống đây với em, có chuyện này, em muốn nói với mình".

Tôi chiều ý nằm xuống cạnh cô ấy. Vợ chồng già, con cái lớn hết rồi, còn âu yếm gì nữa. Nhưng cô ấy cứ ôm chặt lấy tôi hồi lâu rồi nói: "Mình à, suốt chừng ấy năm là vợ chồng, mình có giận em điều gì không?". Tôi lắc đầu mà trong lòng chỉ muốn khóc thật to. Làm sao tôi có thể giận cô ấy trong khi cô ấy đã thay tôi gánh vác mọi việc lớn nhỏ trong nhà từng ấy năm. "Em không qua khỏi được đâu. Em chỉ ân hận không chăm sóc được mình lúc tuổi già. Em có mong ước cuối cùng này, nhưng nói ra mình đừng cười em nhé".

Thề có trời đất, lúc ấy tôi sẵn sàng làm bất cứ việc gì để đáp ứng được mong ước cuối cùng của cô ấy... Tôi đã vào sống, ra chết, đã có quyền cao chức trọng, đã ra nhiều mệnh lệnh... làm sao lại không thực hiện được ước nguyện cuối cùng của vợ? Vậy mà tôi đã xụm xuống, tưởng như chết giấc khi nghe cô ấy nói: "Em chưa bao giờ được nghe mình nói "Anh yêu em" cả". "Nhưng lúc nào tôi cũng yêu mình. Tôi có điều gì không phải với mình đâu?". Tôi lắp bắp. "Em biết mình thương em, mọi người thương em. Trước kia còn trẻ, mình đi biền biệt, đến khi về thì đã già rồi. Nhưng em vẫn muốn nghe một lần mình nói câu ấy".

Nói rồi cô ấy ngượng ngùng áp mặt vào vai tôi khóc. Còn tôi, tôi không thể khóc được nữa. Lòng tôi tê tái đau đớn. Tôi lấy chị chú chưa kịp yêu đương, chỉ vài lần biết mặt. Đang ở trong quân ngũ lại chiến tranh ác liệt. Trước khi đi nam gia đình bảo lấy vợ cho cha mẹ yên tâm. Mình hồi ấy còn trẻ thấy nói lấy vợ cũng thinh thích. Thấy cô ấy cũng hay hay con mắt. Thế là cưới. Về sống với nhau mới nảy sinh tình cảm, mới yêu thương.

Nhưng tôi đi suốt năm, suốt tháng, mỗi lần về phép vợ chồng lại thấy ngượng ngùng như lần đầu mới gặp. Đến khi vợ chồng mới quen hơi, bén tiếng thì lại hết phép. Khi về hưu được ở gần nhau thì đã thành bà, thành ông rồi. Còn âu yếm, anh em như lúc trẻ thế nào được nữa. Vả lại tôi quen tác phong quân sự rồi cứ nghĩ vợ chồng sống có nhân, có nghĩa là đủ. Cần gì lời nói. Tôi đã làm chính trị trong quân đội ba mươi năm trời, đã làm đến chức đại tá, tưởng đã hiểu về con người. Vậy mà cuối cùng vẫn chỉ là một lão già đầu trọc, chả hiểu gì về phụ nữ, về vợ mình cả.

Hơn ba mươi năm chị chú mòn mỏi chờ chồng, vất vả hy sinh âm thầm chỉ mong ước nghe một câu dịu dàng khen ngợi của chồng. Và suốt đêm đó tôi cứ ôm lấy cô ấy mà thì thầm mãi câu: "Anh yêu em". Lần đầu tiên trong đời tôi mới nói được câu ấy và cũng là lần đầu tiên tôi mới hiểu thế nào là tình yêu, tình chồng vợ.

Tôi cứ ôm lấy cô ấy mà kể lan man. Những điều mà lẽ ra tôi phải nói ra ba mươi năm trước. Sáng ra tôi mới nhận thấy thân thể cô ấy đã cứng lạnh, đôi môi phảng phất một nụ cười, bàn tay nắm chặt chiếc lược đã mòn vẹt. Chiếc lược làm bằng xác máy bay tôi tặng cô ấy ngày cưới. Và đấy cũng là món quà duy nhất trong đời tôi tặng vợ...

Anh tôi khóc, nước mắt ràn rụa trên khuôn mặt héo hắt, mái tóc bạc trắng rung bần bật. Không có gì khổ não hơn trước cảnh một ông già khóc vợ. Khóc khi hiểu ra giá trị thực của tình yêu, khi nó không còn nữa. Khóc cho nỗi ân hận xót xa trước những lỗi lầm mà mãi mãi không lấy lại được.

Tôi lập cập thắp nén nhang trên bàn thờ chị, đứng tựa lưng vào tường. Nhưng đâu phải chỉ mình anh tôi có lỗi. Sự xa cách, cuộc chiến tranh đã cuốn hút tâm trí con người. Nó bắt buộc người ta phải dồn nén tình cảm cá nhân, tạm gác một bên những mong ước đời thường. Cuộc chiến tranh đã làm bao người ngã xuống, để lại bao nỗi đau và cuộc chiến ấy cũng tạo nên biết bao những anh hùng. Nhưng phía sau những anh hùng ấy là những người phụ nữ như chị dâu tôi. Họ yêu thương, mòn mỏi trông chờ, hy sinh tất cả. Họ không cần đến những tấm huân chương, những chức vị mà chỉ ước ao một câu nói dịu dàng của người chồng...

Ngày Tết về thăm quê

Nguyễn Khải

Hôm ấy là ngày 29 Tết, những ngày cuối chạp u ám, buốt giá và buồn tẻ. Tôi từ bến đò qua đê đi tắt ruộng xiên chéo một đường thẳng đến tận đầu làng. Bốt Chi Điền cách làng năm mươi thước. Ngày tôi đi bốt mới xây xong, có bốn lô-cốt chìm, một lô-cốt nổi cao ba bốn tầng, trên mỏm bắc một khẩu đại liên, bây giờ cỏ mọc xung quanh bốt xanh um, dây thép gai gỡ dỡ cuộn lại từng đống nhớn nhỏ, tầng trên cùng của lô-cốt nổi sạt đi đâu mất, tường chằng chịt vết đạn.

Cây gạo cổng làng đã đây rồi, nhưng rõ là không phải cây gạo ngày xưa mà bóng cây che tối cả mấy khoảnh ruộng, trâu bò buộc dưới gốc đen kín, mùa đình đám thì kết nụ, cuối xuân hoa nở đỏ rực như đốt lửa, bây giờ các cành của nó đã bị ai tiện cụt, chỉ còn trơ lại một cái thân chọc thẳng, trùi trũi. Làng tôi rất nhỏ, chỉ có hơn trăm nóc nhà, phong cảnh chẳng có gì đáng để ý, nhân dân chỉ còn hãnh diện ở ngôi đình Cả và lai lịch của ông Thành hoàng. Tục truyền, tám ông Thành hoàng ở vùng này là tám anh em do một mẹ đẻ ra.

Ông Thành hoàng làng tôi là anh Cả. Trong đám rước, long đình ông Cả đi đầu, cao nhất, đẹp nhất. Trong làng không có nhà nào có đến năm mẫu ruộng, nhưng mọi người đều tự hào: tuy nghèo kiết nhưng vẫn là nền anh. Những tay đầu bò đầu biếu say rượu đi cà khịa đánh nhau với người thôn bạn phần nhiều họ đều nhường cả. Nhưng cái điều đáng tự hào nhất của dân làng bây giờ cũng không còn nữa.

Ngôi đình Cả tiều tụy không khác gì một túp lều rách, hai đầu hồi đình bị đại bác phá tung, mái ngói tróc nham nhở như người đánh vẩy cá. Vào trong làng cảnh tượng càng chán ngán hơn, chỉ thấy những tường đất xếp ngổn ngang, những túp rạ co kéo, tranh giành nhau, những bụi tre mới nhú phờ phạc và từ khối hỗn độn ấy xông lên mùi ẩm ướt, hôi mốc. Đến chỗ rẽ về ngõ nhà tôi có một chị to béo, khăn vuông che gần kín mặt, từ đám ruộng cấy cần bước lên đi trước tôi vài bước. Trông dáng người tôi nhận ngay ra chị Vườn. Tôi mừng quá bước nhanh đến ngang chị khẽ hỏi:

- Chị vẫn khỏe!

Chị dừng lại nhìn tôi thoáng một cái rồi trả lời:

- Các anh về chơi. Cảm ơn anh tôi vẫn khỏe.

Rồi chị cắp rổ cần bước ngoắt đi. Biết là chưa nhận được ra tôi, tôi vừa cười vừa gọi lại:

- Chị Vườn ơi, tôi đây mà!

Lập tức chị quay phắt lại, nhìn tôi một lần nữa rồi kêu lên:

- Anh Cu phải không?... Thế mà không nói ngay, cứ ngỡ là ông khách nào.

Tôi nhìn chị:

- Trông tôi lạ lắm à. Chị thì vẫn như xưa.

Chị Vườn cứ đứng ngắm tôi từ đầu đến chân, miệng tủm tỉm cười:

- Cao lớn quá. Thoáng trông không thể nào nhận ra. Mới ngày nào nhỉ... à, để tôi gọi ông Kinh cho ông ấy mừng.

Thế là chị cắp cả rổ cần, quần vẫn để xắn đến bẹn, chân đầy bùn, chạy vào ngõ nhà tôi, réo ầm ĩ:

- ối ông Kinh ơi! Anh Cu về kia kìa. Ra mà nhận mặt ông em!...

Ngày tôi đi bộ đội chỉ có ủy ban xã biết, còn đến anh tôi cũng không hay (thầy u tôi mất sớm, từ ngày bé tôi vẫn ở với anh). Năm ấy chị Vườn là thôn đội phó du kích. Chị cho quần áo của tôi vào cái thúng khảo đội lên đầu đi qua bốt, còn tôi tay cầm thuổng, lưng đeo giỏ như người đi đào chuột đi tắt ruộng đón đường. Khi chia tay, chị nắm lấy tay tôi dặn: "Nhớ đến thù làng mà giết cho nhiều Tây nhé!".

Hôm nay lại gặp chị và tôi tự xét không đến nỗi hổ thẹn với lời dặn của chị năm xưa. Anh tôi đương phát rào ở ngõ, nghe nói em về vứt cả dao, chạy ra đón. Thấy tôi, anh ôm chầm ngay lấy, vừa khóc, vừa nói:

- Chú Cu về đấy à. Anh tưởng chú lại đi mãi đâu rồi... Sao chẳng chịu thư từ gì cho nhà biết cả.

Tôi nhìn lại anh tôi, sao anh có thể già đến thế. Ngày tôi đi anh cao lớn hơn nhiều, tính lại nghiêm nên tôi càng thấy mình bé bỏng, trẻ con. Bây giờ râu anh mọc sồm soàm, người choắt lại, đứng chỉ có đến tai tôi, mặc cái áo bông rách, quần ống thấp ống cao trông càng tiều tụy. Anh thấy tôi to lớn, đĩnh đạc khác xưa nên cứ luẩn quẩn đi bên cạnh, nói đi nói lại:

- Chú, chú khỏe chứ. Thật không ngờ Tết này chú lại về.

Bà chị dâu đi chợ vắng, các cháu đứa đi cấy, đứa đi học. Hai anh em vừa nói với nhau được vài câu chuyện thì người kéo vào đã đầy nhà, vừa họ hàng, vừa hàng xóm láng giềng nghe tin tôi về nên chạy lại xem mặt. Tôi lấy ở trong ba-lô ra một gói kẹo, một bao thuốc lá, mời từng người, trẻ con thì ăn kẹo, các cụ, các ông hút thuốc, còn các bà, các chị cứ mủm mỉm cười: "Gớm, anh Cu bây giờ giàu nhỉ. Mua quà đãi khắp làng". Mọi người đều khen tôi to lớn, trắng trẻo, đẹp trai hơn ngày ở nhà, và hỏi tôi đã xây dựng gia đình ở đâu chưa, có định cưới vợ ở làng không để còn liệu manh mối, chị Vườn lúc ấy mới nói thật:

- Ngày anh đi trông người cứ bé choắt, tôi cứ chắc mẩm thế nào cũng phải về lộn. Năm ấy anh mới mười bảy nhỉ?... Ai ngờ...

Tôi nói:

- Nhờ có chị khuyến khích tôi, lại mang giúp quần áo nên nay tôi mới trở thành người bộ đội. Ơn chị tôi vẫn nhớ.

Chị vẫn cười to như xưa:

- Ai dám nhận ơn của anh. Bây giờ anh là anh hùng quân đội, đi đây đi đó người ta hỏi quê anh ở đâu thì trả lời quê tôi ở làng Chi Điền, huyện Nam Sách, như thế cũng đủ mát mặt chúng tôi rồi. Trong khi nói chuyện tôi để ý ở góc cửa có một chị trông rất quen mặt, nhìn vài ba lần thì nhận ngay ra là cái Miều, con ông anh họ.

Ngày trước, tôi với nó vẫn đi cắt cỏ trâu với nhau, nó mới mười bốn tuổi mà cao hơn tôi cái chỏm đầu, nhưng chỉ được cái lưng dài còn làm ăn đến đuểnh đoảng. Có hôm gánh cỏ về, đường mưa trơn, nó cứ bấm chân xuống đất không dám bước, rồi khóc hu hu. Tôi tức mình mắng nó: "Người cứ đuỗn như con cá rô đực, gánh có gánh cỏ mà cũng khóc, mày thì rồi chó nó lấy". Rồi tôi san một nửa gánh cỏ của nó sang tôi. Bây giờ nó lại có vẻ thấp hơn trước, người béo đỏ mập mạp, trông đẹp gái và gọn ghẽ, lại thấy nó bế một thằng bé chừng lên hai, lên ba tuổi. Tôi hỏi nó:

- Cái Miều đấy hử?

Nó nói như dỗi:

- Giờ chú mới nhận ra cháu đấy à. Sao chóng quên thế.

Tôi chống chế:

- Quên đâu mà quên... Mày bế con ai thế?

Nó toét miệng cười. Tôi gắt:

- Cười cái gì. Con ai đấy?

Nó ngoảnh mặt đi, lấy tay che mặt, tiếng cười càng to.

Anh tôi bảo tôi:

- Con nó đấy. Con lên ba rồi. Rõ chú với cháu.

Lúc ấy nó cũng đặt thằng bé xuống, đun vào giữa nói:

- Vào với ông, ông đấy, vào ông cho kẹo.

Tôi đưa cho đứa bé một cái kẹo, định bế nó, nhưng nó quay ngoắt ra ôm lấy cổ mẹ đu lên, rồi quay lại nhìn tôi lấm lét:

Anh bộ đội, anh bộ đội cho kẹo...

Miều ôm lấy con phát vào đít:

- Láo, ông mày đấy... ra lạy ông đi. Lạy ông... ạ... Cháu là con mẹ Miều cháu đấy ạ...

Mọi người cười ầm lên. Bỗng vòng người ngồi ở hè giãn ra nhường lối cho một ông cụ tóc bạc phơ bước vào. Tôi nhìn lên: kìa chú tôi. Tôi đứng dậy đỡ lấy chú.

- Lạy chú, chú sang chơi.

Chú tôi năm nay phải hơn tám mươi tuổi. Trước ngày tuy tôi làm ăn ở nhà anh, nhưng đêm đêm lại vác chiếu sang nhà chú ngủ. Chú thương tôi mồ côi bố mẹ, lại làm ăn vất vả nên rất chiều. Chú chỉ có một người con trai ra làm trưởng thôn được hai năm thì bị địch bắt đem dìm chết ở ngay cái giếng xóm trên. Thằng Thâm là cháu nội nhưng lại phải đi ở cho người làng khác, đêm đến chỉ có hai chú cháu tôi ngủ ở nhà.

Chú nằm gác chân lên tôi kể chuyện làm ăn chán rồi lại lẩy kiều, hát chầu văn cho nghe. Người chú rất lắm rận, đêm rận bò sang tôi đốt cứ ngoay ngoáy, gãi đến phát ghẻ, nhưng không đêm nào tôi không mò sang đấy ngủ để được chú ủ ấp, an ủi. Chú nhìn tôi rất lâu, mắt nhấp nháy, rồi đưa tay lên quệt nước mắt, mãi mới nói được: Tao tưởng mày bỏ làng rồi đấy. Mày ghét chúng tao lắm phải không? Cứ đi biền biệt như người giận dỗi cái gì...

Thấy chú khóc, tôi cũng ứa nước mắt. Chú lại lẩm bẩm:

- Sao cũng may tao còn sống để được trông thấy mày.

Rồi chú hỏi tôi:

- Bây giờ mày đổi tên là Đức Song phải không. Song hay là Sang. Tao thấy ảnh chụp anh hùng Đặng Đức Song thì đúng là mày. Anh tôi đỡ lời:

- Chú nó đấy ạ. Hồi ở nhà chú ấy cũng đã đổi là Song rồi nhưng không ai gọi.

Tên tôi ngày bé là Sang, song vì trùng tên với con cháu nên người làng cứ gọi tôi là anh Cu. Sau anh tôi phải đổi tên tôi là Song. Ra bộ đội tôi mới thêm chữ Đức đệm giữa: Đức Song.

Cái Miều đứng ở ngoài nói chõ vào:

- Chốc nữa chú Song ra mà xem ảnh chú treo ở phòng thông tin ấy. Đẹp, đẹp là... tha hồ mà đắt vợ.

Tôi phải lườm nó một cái nó mới chịu ngồi thụp xuống nhưng vẫn cười rúc rích.

***

Bữa cơm trưa 29 đã có mùi vị Tết. Dưa nén, hành nén, thịt gà luộc. Ăn xong tôi sửa soạn định lên đình gặp ủy ban thì có tiếng nói từ ngoài cổng:

- Chú Song còn ở nhà không?

Tôi ngó ra thấy thằng Thâm bế con đi vào sân. Thấy tôi nó chạy vội lên hè, cầm lấy tay tôi lắc lắc:

- Ôi, chú hơn tuổi cháu mà chú còn trẻ quá, cháu hóa già hơn chú rồi.

Tôi nhìn lại quả nó biến đổi nhiều quá. Ngày trước nó vào loại đẹp trai của làng, có bộ ngực nở và hai cánh tay rắn chắc. Nhiều cô mê nó cứ đi mua thuốc lào biếu nó hút. Thành thử nó là tay nghiện nặng, tiền không mất một xu mà vẫn có thuốc hút quanh năm. Nay nó già hơn tôi thật, tóc lờm sờm, gò má nhô lên xanh nhợt, mắt trũng sâu lờ đờ.

Nói chuyện được một lát, tự nhiên nó bảo tôi:

- Cái Cún con nó lấy chồng rồi chú ạ.

Tôi cười:

- Mới lấy à?

- Lấy nhau cũng được hơn ba năm rồi, đã gần có ba con. Tôi chép miệng.

- Nhanh nhỉ.

Thâm nhìn tôi, rồi hắn nói hơi buồn buồn:

- Kể ra ngày con gái cô ấy cũng đẹp thật, cháu đã định ướm hỏi đám ấy đấy, nhưng... sau nghĩ là của chú nên cháu lại thôi.

Tôi đỏ mặt: - Ai bảo mày thế, bạn chăn trâu thôi, chứ đã có tình ý gì đâu.

Thâm càng có vẻ tiếc rẻ:

- Cháu cũng nghĩ như vậy, vì từ ngày chú đi chẳng gửi về cho cô ấy lá thư nào cả. Nếu có vấn đề gì thì ít ra cũng phải có hứa hẹn với nhau chứ... thôi việc nó cũng đã qua rồi.

Thâm bế con cùng lên đình với tôi. ở đình có lớp học ngắn ngày của các cán bộ trong toàn xã, gồm những người bị xử trí oan vừa được trả lại tự do và anh chị em cốt cán trong cải cách. Tôi vừa bước vào sân đình thì ông Hợp thoáng trông thấy tôi. Ông ngừng nói chuyện rồi chạy ra:

- Chú Song, chú đã về chơi đấy ư?

Trông ông vẫn như xưa, cái mũ nồi rách ở chỏm để lòi cả tóc, một mắt bị kéo màng trắng, còn một mắt rất tinh nhanh, hàm răng trên vàng khè ám khói thuốc lào, hơi nhô ra, khi cười rất độ lượng và hiền lành. Ông nắm tay tôi hỏi:

- Chú được về chơi bao nhiêu hôm?

Khi biết tôi được về phép có một tuần, ông chặc lưỡi:

- Kể ra xa nhà năm sáu năm về chơi được có một tuần thì cũng còn ít. Nhưng nhiệm vụ quân đội thì...

Rồi ông lôi tôi vào trong đình, mọi người xôn xao lên: "Kìa anh Cu, nghe tin về từ sáng kia mà". "Trông chững chạc nhỉ". Ông Hợp tươi cười đun tôi ra phía trước giới thiệu:

- Tôi xin giới thiệu một người của làng ta, một người làm vinh dự cho quê hương ta là đồng chí Đặng Đức Song, Anh hùng quân đội... Đồng chí...

Ông chưa nói hết mọi người đều đứng dậy vỗ tay hoan hô. Tôi liếc nhìn thoang thoáng toàn là những cán bộ cũ của xã, có thêm ít người mới, chắc là anh em cốt cán. Ông ra hiệu im lặng, rồi nói tiếp:

- Đồng chí Song là anh hùng Điện Biên Phủ, nghĩa là có rất nhiều chuyện về Điện Biên. Tôi đề nghị hôm nào Tết ra xã sẽ tổ chức cho đồng chí Song nói chuyện với bà con trước khi về đơn vị.

Sau ông dắt tôi xuống nhà dưới nói chuyện. Tôi móc túi lấy bao thuốc lá để trên bàn. Ông nheo mắt, bóc thuốc lá cười:

- Độ này cũng hút thuốc lá kia à?

- Không, ngày Tết thì mua về vài bao hút cho vui.

-Thế nào, chú còn nhớ những chuyện hồi còn kháng chiến không. Tôi vẫn nhớ ơn chú đấy nhé. Lắm lúc nghĩ lại thấy mình còn sống được đến bây giờ kể cũng giỏi thật.

Nhân vui chuyện ông nhắc lại thời kỳ hoạt động cũ. Hồi ấy ông là bí thư của chi bộ Đảng ở xã, nhiều ngày ông đến nằm ngay trong buồng nhà anh tôi để nắm tình hình lính bốt. Những ngày ấy, tôi cứ chăn trâu luẩn quẩn bên ngoài, đến bữa cơm lại đưa cơm vào, có động làm hiệu báo. Có hôm ông mót đái quá liền đục một lỗ nhỏ ở vách sau cho nước tiểu thông ra, ai ngờ nước chảy xuống nền nhà không thấm ngay mà lại kéo thành một đường thẳng chạy ra vườn. Tôi chợt đến thấy thế vội vàng lấy tro đổ lên rồi quét đi, vừa xong thì bọn lính bốt sục tới. Sau biết chuyện ông Hợp cứ khen mãi: "Thắng Song nó bé mà lại tinh khôn hơn mình, suýt nữa thì chết cả lũ". Chuyện cũ chán, ông cho biết tình hình sửa sai của xã, bây giờ ông lại về nhận nhiệm vụ bí thư Đảng như cũ, kỳ vừa qua ông cũng bị xử trí oan, đi tù mất mấy tháng. Lúc chia tay ông dặn tôi:

Hôm nào chú lại đằng nhà ăn bữa cơm rau muối với vợ chồng tôi, tôi sẽ cho chú biết thêm tình hình của xã nhà. Tôi chắc chú sẽ góp được nhiều ý kiến hay.

Tôi hơi ngượng nghịu:

- Tôi thì còn có ý kiến gì.

Ông trợn mắt:

- Xưa chú khác, bây giờ chú khác. Chú tưởng hễ đi bộ đội là không có trách nhiệm gì về phong trào của xã nữa à. Nhớ hôm nào lại chơi nhá...

***

Sáng hôm sau tôi dậy sớm đi thăm nhà bà dì em ruột u tôi ở xóm trại. Bà có hai con trai là thằng Cớn và thằng Cởn, một đi bộ đội, một vào du kích, cả hai đều đã hy sinh. Bây giờ bà chỉ còn một người con gái, nhưng vẫn ở riêng vì đứa con rể ăn ở với mẹ vợ chẳng ra gì. Ngày tôi còn ở nhà bà thương tôi như con đẻ, vẫn cứ bảo xuống ở dưới ấy nhưng anh tôi không bằng lòng. Mỗi lần đi chợ bán được một món hàng gì, bà lại rẽ vào gặp tôi, cởi vạt áo khi cho một đồng, khi cho vài đồng. Bà đang xay thóc, cái váy mặc vá chằng vá đụp, hai ống chân gầy choắt khô khỏng. Tôi rón rén đi đến đứng sát đằng sau, khẽ nói:

- Dì đưa con xay đỡ cho nào.

Bà giật mình quay lại thấy tôi ngơ ra một lát rồi vừa chửi vừa khóc:

- Cha bố mày, mày đi bộ đội mà không thèm nói với dì đến một tiếng. Mày về bao giờ thế hả con... Vào trong này.

Bà cầm tay tôi nắn bóp, rồi lại sờ mặt tôi, nắn đùi tôi, nước mắt cứ giàn giụa.

- Bây giờ tao chỉ còn có mày, thằng Cớn, thằng Cởn nó bỏ tao nó đi, mày mà bạc nữa thì tao biết ở với ai.

Tôi an ủi dì:

- Con coi dì cũng như u con, bây giờ con về là vui rồi sao dì lại khóc cho nó thêm buồn ra.

Dì tôi chùi nước mắt, hỏi tôi về chơi được bao lâu, và muốn giữ tôi ở dưới này ăn Tết. Dì đem nải chuối vừa dấm chín ra bảo tôi ăn rồi nói:

- Này, cái Cún con nó lấy chồng rồi. Đến hoài, con bé vừa đẹp người lại đẹp nết.

Tôi thẹn quá nên nói có vẻ không cần:

- Cô ấy lấy chồng mặc cô ấy chứ.

Dì phát vào lưng tôi:

- Quân bạc, nó để ý mày từ ngày còn bé kia đấy. Nó đợi tin mày mãi thỉnh thoảng lại đến tao hỏi dò. Tao thương nó quá nên cứ nói dối nó là người trong xã đi dân công ra ngoài ấy vẫn gặp mày và mày vẫn nhắn tin về. Mãi năm nọ mới chịu đi lấy người khác. Con bé đến ngoan.

Tôi cởi áo ra xay nốt thúng thóc còn lại, bà chạy đi đâu một lát về bảo tôi ngừng tay rồi móc túi đưa tôi tờ giấy năm nghìn còn mới.

- Con cầm lấy mà tiêu. Dì nghèo cũng chẳng có gì...

Tôi biết dì tưởng tôi đi bộ đội thì túng thiếu như hồi còn kháng chiến nên giật tạm tiền của ai đây. Tôi đưa lại và nói:

- Con không túng đâu, dì cầm lấy mà mua vải, mua thuốc. Con trông dì gầy lắm.

Bà giận dỗi:

- Hay mày chê ít, dì nghèo, dì chỉ có thế thôi con ạ.

Rồi bà mở khuy túi áo trên của tôi, nhét tờ giấy bạc vào. Cò kèo mãi tôi đành phải nhận, nhưng định bụng rằng hôm nào đi tôi sẽ gửi lại cho anh tôi cầm xuống trả bà.

Khi tôi trở ra đến đầu ao có giồng một rặng táo thì thấy một người đàn bà, mặt bầu bầu, bụng chửa, bế con đi lại. Đúng là cái Cún con!. Cô ta dáng chừng cũng đã trông thấy tôi nên khẽ kéo nón xuống che mặt. Hai đứa chỉ cách nhau có vài bước, tôi đã định bước chéo chân né người vào một bên rào đi thẳng, nhưng có một cái gì bắt tôi phải dừng lại. Cún con thấy tôi đứng chờ, càng luýnh quýnh.

Tôi đi sát lại, hỏi:

- Cô Cún còn nhớ tôi không? Song đây mà.

Lúc ấy Cún mới bỏ nón ra ngượng nghịu nhìn tôi nhưng không nói gì. Đứa con thấy người lạ nhệch mồm ra mếu rồi úp mặt vào vai mẹ. Mẹ nó đưa mắt nhìn xuống đất rồi cũng mếu máo nốt. Tôi định nắm tay cô ta dắt vào nhà dì tôi nói chuyện một lúc, nhưng người chị gái đi sau cũng vừa tới, chào tôi rồi giục em: "Thôi dì xin phép anh ấy mà đi, muộn rồi đấy". Cún lại đội nón, cúi đầu xuống, bế con theo chị.

Tôi ngoái nhìn lại đợi cho hai người đi khuất bờ ao mới quay về. Tôi thấy cần phải kể lại một chút về mối tình bạn bè giữa tôi và Cún con. Cún là người con gái đầu tiên đến với tôi và chiếm một vị trí quan trọng trong những kỷ niệm của tôi về quê hương. Năm ấy, tôi mười sáu tuổi và Cún con mười lăm. Tôi và nó tuy cùng làng nhưng ở hai xóm cách nhau khá xa. Nó để ý tôi và mến tôi trước khi tôi biết đến nó. Lần đầu hai đứa thật sự quen nhau là do một cuộc đánh tam cúc tay ba ở ngoài đồng: tôi, Cún con và thằng em họ. Tôi chơi bài rất thấp, vả lại vốn cũng không ư a nhưng vì hôm đó lại được thông luôn mấy ván nên đã bắt đầu ham. Một ván tôi kết đôi pháo điều. Cún con nhìn bài tôi ngần ngừ một lúc rồi dúi hai cây bài còn lại vào tận dưới lớp bài chui.

Tôi cười ré lên:

- A tướng, tướng đi ỉa!

Thằng em tôi hơi nghi nên lôi hai con bài chui ra lật xem: ai ngờ lại là đôi tịnh vàng. Tịnh vàng phải chui pháo điều? Thì ra nó muốn ngồi đánh bài lâu với tôi nên cứ giả vờ thua để tôi hăng máu, không chóng chán. Thằng em họ tôi rất láu, nó cứ nhìn con bé chòng chọc rồi cười:

- Ê, đánh bài hay nhỉ... Tao biết thừa rồi...

Tôi chỉ thấy Cún con đỏ mặt lên nhìn đi chỗ khác.

Hai đứa chúng tôi chăn hai con trâu. Từ ngày quen nhau tôi cứ cưỡi trâu ra đồng lại nhờ Cún chăn hộ, còn tôi đi đánh bẫy chim, đơm cá, đào ổ chuột đến buổi mới về. Thường thường Cún cứ buộc hai đầu thừng của hai con trâu lại, cho chúng nó đi với nhau. Một chiều tôi đi chơi về, tìm trâu lại thấy trâu buộc díu đôi cởi mãi không được, trời thì sắp có cơn giông. Tôi giận quá quát tướng lên:

- ới Cún, Cún ơi... đi đâu rồi!

Cún con ở đâu chạy lại, cười cười. Tôi trợn mắt gắt:

- Sao không chăn riêng lại buộc thừng lại với nhau làm người ta tháo mãi không được.

Nó nhìn tôi gườm gườm.

- Người ta đã chăn hộ cho mà đi chơi lại còn làm bộ. Gắt gắt cái gì...

Tôi càng tức:

- Từ nay không khiến chăn hộ nữa. Tháo thừng ra. Nó cũng găng:

- Sai ai đấy, muốn về trước thì tháo lấy.

Tôi tháo mãi không được liền nắm lấy lưỡi liềm nó cầm ở tay giằng lấy, rồi một chân dận đầu thừng, một tay kéo thừng căng ra cứa đứt đôi. Khi tôi cưỡi trâu về quay lại nhìn thấy nó đương đưa vạt áo lau nước mắt. Hôm sau tôi gặp nó vì ngượng quá nên lại làm ra vẻ giận, mặt hầm hầm không nói. Nó đến bên tôi, làm lành trước:

- Có đi đâu thì đi đi để trâu tôi chăn cho.

Tôi khó trả lời quá nên cứ lặng im.

Nó lại nói:

- Hôm qua tôi cũng định giằng liềm lại nhưng vì anh cầm đằng lưỡi sợ anh đứt tay nên tôi phải buông ra. Vì cái thừng mà u tôi chửi tôi cả một buổi tối đấy.

Ngày bé tôi ăn mặc rất rách rưới, tóc cứ để bờm che kín cả gáy, cả tai. Ngồi chơi với nhau, Cún cứ thủ thỉ bảo tôi:

Sao không cạo đầu đi, để thế ngứa chết.

Tôi đỏ mặt:

Nhưng không có tiền.

Nó gặng hỏi:

Cần bao nhiêu?

Tôi lảng ra:

Không cần.

Có buổi nó còn mang kim chỉ và mụn đi vá áo cho tôi, bắt cả rận. Tôi bó cỏ vào loại đẹp nhất làng, bó vồng lên như quả trám, lội nước không tuột. Những đứa mười một, mười hai tuổi mới đi cắt cỏ lần đầu, thích làm đỏm đều đến van vỉ tôi đổi công cắt lấy công bó. Buổi nào đi cắt cỏ tôi đều bó cho Cún một gánh đẹp nhất, đến nỗi nó phải bảo tôi: "Bó đẹp vừa thôi, để lúc về dỡ ra đỡ tiếc". Đi đâu hai đứa cũng líu ríu bên nhau.

Mới đầu tôi không để ý đến Cún lắm, coi nó cũng như những đứa trẻ khác, sau thấy nó săn sóc tôi, an ủi tôi, khiến tôi cũng bớt tủi vì thân phận mồ côi nên tôi cũng trở lại mến nó. Hôm nào nó ở nhà là tôi thấy như thiếu, trống cái gì, người cứ ngơ ngác suốt buổi, không thiết chơi bời với ai khác. Mọi khi chúng tôi vẫn cưỡi trâu sánh đôi, nhưng sau tôi cứ muốn để nó đi trước, hoặc tôi vượt lên trước, và khi thấy người khác nhìn hai đứa thì mặt tôi đỏ lên, lúng túng.

Năm sau tôi đi bộ đội cũng không kịp gặp Cún để dặn dò. Từ bấy đến nay những lúc nằm rỗi tôi lại nghĩ đến người bạn gái bé nhỏ, lúc ấy trong người vừa buồn buồn, vừa thương nhớ lại hơi thổn thức, và tự nhiên tôi nghĩ đến ngày tôi về nhà, gặp lại nó, hai đứa chắc còn thân nhau hơn xưa.

Bây giờ nghe Thâm và dì tôi nói chuyện lại thì ra nó đã yêu tôi từ ngày ấy, yêu tôi trước khi tôi kịp biết rằng mình cũng đã... yêu nó. Tôi đã yêu nó thật ư? Tôi chưa hề nói với nó một câu nào hò hẹn, yêu đương. Tôi cũng chưa bao giờ nghĩ rằng Cún sẽ là vợ tôi. Nhưng tôi vẫn nhớ, vẫn thương và bây giờ thì tôi thấy bâng khuâng, hối tiếc như vừa để mất một cái gì rất quý.

Tối 30 Tết. Chỉ còn mấy giờ nữa là bước sang một năm mới với những công việc và ước vọng mới. Suốt làng sáng rực ánh lửa. Trai, gái đốt đuốc gọi nhau đi xem chèo của xã ở đình trên. Nhà nào cũng bắc thùng ở giữa sân nấu bánh, nước sôi bánh kêu lục cục, lửa lùa vào các thớ gỗ nổ đôm đốp. Tết năm nay là Tết vui nhất của làng. Tám, chín năm kháng chiến bốt kề đầu làng, tối đến hút thuốc cũng phải vào trong buồng kín, ngày Tết đều luộc bánh chưng ban ngày, mà luộc bánh ngày thì còn gì là hương vị ngày Tết.

Nhà ông anh tôi tối hôm ấy trở thành một cái câu lạc bộ, những người đi nhờ sân định tắt ruộng sang đình trên xem chèo đều dừng lại chơi. Người ngồi trên giường, người ngồi dưới đất, phải giải cả chiếu ra đầu hè. May trời đêm ấy lại đẹp, âm ấm như cuối thu. Ông anh tôi đã cạo râu, húi tóc, mặc bộ quần áo nâu mới, trông sáng sủa, vui vẻ hơn hôm qua nhiều. Nói chuyện một lát ông sai con mang đàn bầu ra đánh. Cũng vì tiếng đàn bầu mà anh tôi lấy được vợ. Nguyên ngày trước anh tôi ở trong phường chèo của xã, thường hay sang các xã bạn diễn những ngày đình đám đầu xuân.

Một năm phường chèo ở trọ nhà ông trưởng bạ, ông ta có người con gái út, trạc trên đôi mươi, làm ruộng, buôn bán đều đảm, nhưng chỉ được có tiếng đàn mà người con gái ông trưởng bạ nhất định xin đi theo, dù bố mẹ chửi mắng, đe dọa thế nào cũng mặc. Ông chú đánh đàn tranh, một người anh họ thổi tiêu, ban nhạc gia đình chơi các bài lưu thủy, bình bán, kim tiền... Mọi người lại đề nghị tôi hát. Tôi hát hỏng vốn không ra gì, nhưng sau khi hát bài Giải phóng Điện Biên mọi người nắc nỏm khen giọng tôi ấm làm tôi xấu hổ quá. Có tiếng đề nghị cô Tỵ hát chèo. Tất cả quay về phía một cô bé vỗ tay rầm rầm. Cái Tỵ cũng không bé lắm, đến tuổi mười bảy, mười tám rồi. Chị cái Tỵ là Tẹo xưa cũng ở trong phường chèo của xã. Thường Tẹo hát và anh tôi đệm nhị.

Giọng của Tẹo rất trường, tiếng vang, khi vào lại ngọt, hơn nữa là người có nhan sắc nên thanh niên làng nhiều anh muốn ngấp nghé. Ngày ấy nó rất mê tôi, và mẹ nó cũng bằng lòng gả nó cho tôi, nhưng tôi lại nghĩ nó là đứa con hát, không đứng đắn, quen ngay lưng, lấy về lại hầu nó nhọc nên cứ thoái thác. Tỵ đẹp hơn chị, giọng hát còn có phần trong trẻo, quyến rũ hơn. Tỵ hát một đoạn chèo trong tích Trương Viên. Mọi người lại đề nghị hát lại lần nữa. Hát xong, nó nhìn tôi tủm tỉm cười: "Em hát hai bài mà anh Song không cho em gái gì à?". Cái Miều ngồi cạnh tôi thừa lúc không ai để ý ghé sát vào tai tôi nói nhỏ: "Chú xem con mắt nó có sắc không?".

Tôi biết tính con bé này hay chọc ghẹo nên gạt đi, nhưng nó cứ bám nhằng lấy: "Cháu bảo thật đấy, nó bảo với cháu là nếu chú hỏi nó thì nó nhất định bằng lòng lấy chú". Tôi hỏi lại: "Nếu tao bằng lòng thì mày thấy thế nào?". Nó toét miệng cười: "Cũng phải bằng lòng chứ, nhưng nó lao động kém lắm, còn lười hơn con chị nó nhiều đương có nguyện vọng xin đi văn công đấy. Chú giới thiệu cho nó đi với".

Cả nhà thức cho đến lúc giao thừa. Trên đình có tiếng chiêng và tiếng trống đánh thì thùm, cung coong. Trời hơi sáng vì lửa ở các nhà, ở dọc đường hắt lên. Từ nóc các mái nhà mờ mờ bay lên những mảng sợi trắng rất xốp và nhẹ, khói hương hay sương đêm. Anh tôi lấy vôi ra vẽ bốn góc sân bốn cái cung lớn, có bốn mũi tên chĩa ra ngoài trừ ma quỷ. ở giữa vẽ một cái vòng tròn là cót thóc, chung quanh vẽ cày, bừa, cuốc, hy vọng năm tới thóc lúa đầy nhà, no ấm quanh năm.

Anh thông tin của thôn đã trèo lên cái chòi cuối xóm báo tin giao thừa, đọc thư chúc tết của Hồ Chủ tịch, của ủy ban Huyện và Xã gửi tới nhân dân. Sau đó tiếng động nhẹ dần, lắng đi rồi im hẳn. Các cánh cửa khép lại, ánh sáng thu tròn một khoảng trên bàn thờ có những sợi khói nhang uốn éo bay qua. Nhìn ra ngoài trời đen thăm thẳm và mưa xuân bắt đầu rây lất phất.

***

Chiều mồng bốn Tết, tôi từ giã gia đình, quê hương lên đường về đơn vị. Lúc nhấc ba lô lên thấy nặng gấp đôi lúc thường, mở ra không hiểu ai đã xếp lên trên lớp quần áo hai cái bánh chưng, một nửa cái giò nạc, một đĩa chè kho gói lá chuối. Tôi để cả lại chỉ mang đi có một cái bánh. Chồng cái Miều cứ đòi khoác ba lô cho tôi đến tận bến đò, anh tôi cũng đi theo tiễn chân. Vợ chồng Thâm từ sau cải cách đến nay vẫn làm nghề chở đò ngang ở sông, hôm nay đến phiên vợ chồng nó. Chồng đương ngồi ăn cơm bên kia bờ, thấy bóng tôi bỏ cơm, chèo vội sang. Tôi xuống đò, đò chèo xa anh tôi vẫn còn đứng trên bờ vẫy. Gần áp bờ thì Thâm hỏi tôi:

- Chú định ra tàu mấy giờ?

- Tàu bảy giờ.

- Chết, giờ mới có năm giờ, còn sớm chán. Để cháu chở chú đi chơi trên sông một lát.

Tôi bằng lòng để ba lô vào trong khoang, ngồi một đầu thuyền, Thâm ngồi một đầu thuyền. Nó nhìn tôi cười:

- Thế là chú nói dối cháu đấy nhá!

Tôi cũng cười:

- Bận khác về phép lâu hơn thì mới có thì giờ lo liệu chứ. Các cô làng ta cũng không dễ tính lắm đâu.

Mái chèo đập xuống nước bì bõm, nước ngoạm hai bên mạn thuyền choàm choạp. Con thuyền lờ lững khi ở giữa dòng, khi men theo phía bên đê dốc thẳng, đất lở xuống đen nâu. Xa xa những cụm tre đứng cô độc, xõa sượi, buồn bã. Khi thuyền đến chỗ ngoặt sông thì ở những mảng bè nép mình dưới chân đê đã có những đốm lửa le lói sáng.

Thâm khẽ nói:

-Để cháu chở chú lên bến trên thì đi gần được một quãng đường.

Phía làng đã khuất hẳn, nhưng tôi vẫn đăm đắm nhìn theo. Tôi đi đã nhiều nơi, đóng quân lại ở nhiều chỗ, phong cảnh đẹp đẽ hơn đây nhiều, nhân dân coi tôi như người làng và cũng có những người yêu tôi tha thiết nhưng sao sức quyến rũ, nhớ thương vẫn không mãnh liệt, day dứt bằng mảnh đất cội cằn này.

Làng mạc bị tàn phá nhưng mảnh đất quê hương vẫn đủ sức nuôi sống tôi như ngày xưa nếu tôi có ngày trở về. ở miếng đất ấy tháng giêng tôi đi đốt bãi đào ổ chuột, tháng tám nước lên đánh dậm, úp cá, đơm tép, dấm cá rô, tháng chín, tháng mười đi móc con da dưới vệ sông. ở miếng đất ấy những ngày phiên chợ dì tôi lại mua cho vài cái bánh rợm, đêm nằm với chú, chú gác chân lên tôi mà lẩy Kiều, ngâm thơ, những tối liên hoan xã nghe cái Tỵ hát chèo và đôi lúc lại được ngồi nói chuyện với Cún con nhắc lại những kỷ niệm đẹp đẽ hồi thơ ấu.

Khung cảnh chung quanh tôi bắt đầu mờ dần rồi trắng xóa, sương xuống dày đặc đến không còn trông rõ cái gì nữa. Phảng phất trong không khí có thứ mùi quen thuộc, không hẳn là mùi nhang ngày Tết, cũng không phải là thứ mùi nào khác có thể gọi tên được, nó man mác, có lẽ đã lâu lắm tôi mới lại cảm thấy nó. Thôi, tôi nhớ ra rồi... đó là thứ mùi vị đặc biệt, mùi vị của quê hương...

Vùng biển thẳm

Trần Quốc Huấn

Vợ Phái gần đây hay phàn nàn về chồng mình. "Chàng Ngốc", ngay từ ngày còn yêu nhau, chị đã thường gọi anh như thế. Nhưng thời gian ấy, khi màu sắc hồng hào lãng mạng của quan hệ yêu đương chưa ngả sang màu nước dưa của hiện thực vợ chồng, thì đó là cách gọi âu yếm, thậm chí có phần tự hào. Còn bây giờ... chị gọi anh một cách nghiêm nghị hơn: "Đồ dở hơi!"

- Cái gì? - Lần đầu nghe, Phái hỏi lại, hiền lành như người nghe chưa thủng.

- Dở hơi!

Một cái gì gần giống như là cười. Mủm mỉm, bâng quơ. Thoạt nhìn vô hại. Nhưng nếu cứ chăm chú vào nó, thì nó lại có hại. Trước hết là đáng ngờ. Mắt nhìn đăm đăm vào một điểm vô hình, Phái rất hay mủm mỉm như vậy.

Hiếm có người vợ nào lại chiều chồng như vợ Phái. Chị là con gái độc nhất của một gia đình khá giả, có tiệm buôn ở phố Hàng Đào. Chị đã một thời là vận động viên bơi lội, là hạt nhân văn nghệ ở trường cấp ba. Một vốn tri thức phải chăng. Một nhan sắc phải chăng. Lấy Phái, ra ăn riêng, nhưng cô con gái vẫn chung vốn với bà mẹ ở tiệm hàng. Bà mẹ già yếu đã hơi lẫn, nên vợ Phái gần như toàn quyền cai quản việc buôn bán.

Có nghĩa là về mặt cơm áo, Phái không phải lo lắng, phải bo bíu đến bạc mặt như số đông bạn bè cùng tuổi.

Công việc của Phái nói chung dễ chịu, và nhàn, nếu muốn nhàn. Một cơ quan nghiên cứu mà sản phẩm thường là trừu tượng không đòi hỏi phải tám giờ vàng ngọc, không phải ngày nào cũng cần đến ngồi ở bàn giấy. Đến nỗi nếu như thường xuyên anh có mặt đúng giờ ở cơ quan, thì đồng sự sẽ nhìn anh như một thằng rách việc, hoặc là đang có cái mưu gì.

Lẽ ra, có thể làm việc ở nhà, ít nhất là đọc. Nhưng kiểu nhà như vợ chồng Phái đang cư ngụ rõ ràng không phải là cái nhà dùng để nghiên cứu. Tất cả sinh khí của căn nhà đều dồn lên phía mặt đường, nơi có tủ kính hàng hoá sặc sỡ, choáng gần hết lối ra vào, Phần còn lại, nó giống như một cái hang. Bề rộng ngót ngét hai mét rưỡi, và dài, sâu thăm thẳm. Và tối âm âm.

- Thật đúng hệt một cái quan tài!

Có lần Phái nằm duỗi dài, ngửa mặt lên trần nhà, lẩm bẩm như thế. Vợ Phái bực mình, mắng:

- Ơ hay, ông dở hơi, chỉ được cái gở miệng. Đầu tháng mà ăn nói cứ như ma ám, không cho ai làm ăn gì nữa hở giời?

Thế nên ngày nào Phái cũng đi. Vợ Phái rồi cũng biết là Phái không đến nơi làm việc. Song theo chỗ chị hiểu, công việc của chồng đòi hỏi sự nghiền ngẫm triền miên. Đã là nghĩ ngợi thì không nhất thiết phải ngồi một chỗ, phải có ghế dựa, có bàn.

Chị vẫn mua quà sáng cho anh đều đặn. Và cũng rất đều đặn nhét tiền vào túi áo đã là ủi sẵn cho anh từ tối hôm trước. Để chiều về, khi giặt áo cho anh, nếu thấy vẫn còn tiền trong túi, thì chị giận:

- Anh chẳng chịu ăn uống bồi bổ gì cả, người cứ như con vạc ấy.

Kể cũng khó cho Phái. Một người không hề bị thiếu chất, thì chẳng mấy khi thấy đói, thấy khát. Nửa cốc bia đã đỏ mặt, đã chuếnh choáng, thuốc không hút bao giờ thì làm sao tiêu hết được chỗ tiền sáng sáng vợ nhét vào túi, bắt phải tiêu.

Phái buộc phải nghĩ ra cách tiêu tiền hàng ngày.

Anh thường rình rình chộp lấy một ông bạn nào đó, rủ vào căng-tin, hay tạt vào một hàng phở. Thích nhất là vớ được ông nào biết uống rượu, bia. Thường những ông hay bị đói, lại là những ông uống được rượu, bia. Thế là một công đôi việc, vừa cứu được bạn, vừa cứu được mình, lại vui vẻ. Vui cho bạn lúc ấy, vui cả cho mình, khi về nhà phải thay áo.

Nhưng cái cách ấy không được bền. Cán bộ cùng cơ quan với nhau, trí thức với nhau, túng thì túng, nhưng mà nhiều tự trọng. Anh bao tôi một lần, thì lần sau, tôi cũng phải kiếm cớ để bao lại anh, dù một nửa. Lặp lại đôi ba lần cười vui với anh đấy, tri kỷ với anh đến mấy, cũng vẫn cứ chạnh lòng. Có cái gì không ổn trong tâm lý người được mời tiêu dùng, người ăn theo. Phái cũng nhận ra điều đó. Anh vốn đã từng là người nhạy cảm.

Phải tìm cách khác, Phái chơi xổ sổ với Nhà nước.

Một hình thức hợp lý và lành mạnh. Và đúng theo mục đích "xổ số kiến thiết". Phái chưa trúng số bao giờ. Thế nhưng, phàm cái người ít trúng vặt, lại không cay cú, không hồi hộp quá, thì ắt trúng to.

Phái trúng giải nhất. Mua vé vu vơ, chẳng mưu tính gì, lững thững ra bảng thông báo đầu phố, hờ hững rút vé ra, đọ. Thế là trúng. Song Phái không nhảy lên, cũng không hề hé cho ai biết đến cái vận may đỏ mọng của mình.

Với người ta, đúng là một gia sản. Nó sẽ làm thay đổi cục diện kinh tế, thậm chí, có khả năng cải tạo những mối quan hệ phức tạp. Phái biết điều đó.

Đã lâu ở cơ quan anh, có cặp vợ chồng chẳng biết vì sao sinh lục đục, hầm hầm làm đơn xin ly dị. Giấy tờ xong xuôi, hai bên đã ký kết, ấn định ngày trình toà, thì đánh nhoằng một cái, anh chồng trúng cái xổ số giải nhì. Ngày đó giải chưa to. Chỉ là cái xe đạp thống nhất, với vài mét vải ngoại. Thế nhưng tác dụng của giải lại vượt quá khuôn khổ mà ngày cả những người nghĩ ra cái trò xổ số ở thế gian nay cũng không dám lường. Giải đã vươn tới một giá trị nhân đạo, vừa sâu sắc, vừa cụ thể: cặp vợ chồng rút đơn ly dị. Đứa con vẫn còn nguyên cả bố, lẫn mẹ.

Thế nên, cái giải nhất này sẽ rất cần cho ai đó. Phái nghiền ngẫm mất một ngày, hai đêm. Anh đi đến một quyết định phải nói là cao thượng, đến bản thân anh cũng thấy cảm động. Trong số bạn bè thân thiết, anh chọn lọc ra lấy một người có hoàn cảnh neo túng nhất. Cái khó là chọn lấy một người, chỉ được phép lấy một người.

Phái có cách chọn riêng của Phái.

***

Một đời người, có rất nhiều cơ hội để khai lý lịch: đi học, vào Đội, vào Đoàn, chuyển cơ quan, lấy vợ v.v. ... Đấy là chưa kể tới những dịp phải khai cho con để nó vào đời - như bố mình đã từng khai hộ mình ngày trước, để mình vào đời.

Giá có thức dậy nửa đêm, mắt nhắm mắt mở, Phái vẫn có thể ngay lập tức, đọc thuộc lòng tất cả các khoản mục, các chi tiết lý lịch mình. Chẳng hạn: ông nội sinh năm 1892, ba vợ. Cũng có dính tý "khố xanh", nhưng chỉ tập "ắc ê", ít ngày, lại trước cách mạng, rồi sau có làm cơ sở nội thành cho ta ...

Duy có cái mục (thường là sau cùng) về quan hệ xã hội thì Phái hơi ấp úng. Sống đến già nửa đời, có hỏi đến ai là bạn, lại là bạn thân, vẫn phải lẩm nhẩm nghĩ, khó mà khai ngay ra được.

Hoá ra đã lâu quá, Phái chưa có dịp làm lý lịch. Vậy lúc này cứ làm như mình được dịp khai đi, thế nào cũng tìm ra được một người.

Nhưng quái lạ, bạn bè gần gặt nhất bây giờ hiện lên cứ chập chờn như ti vi bị nhiễu nặng. Người có tiếng thì mất hình. Thằng được hình thì méo tiếng. Lại có thằng chỉ thấy hiện lên mỗi cái lưng. Trường hợp này nhiều, lưng lên rất nhiều.

Bạn bè mỗi tuổi mỗi khác. Chỉ có thưa vắng đi, chứ không thể đông vui lên. Đến lúc mà người ta gặp gỡ nhau theo lịch công tác, theo những thúc bách khe khắt và buồn bã của kế sách sinh nhai, thì nhu cầu tình cảm bỗng trở nên vu vơ, phù phiếm quá. Ai chứ đối với Phái rất rỗi thời giờ này. Phái biết lắm. Phóng xe hăm hăm hở hở đén nhà bạn, bừng bừng bao nhiêu là tâm trạng, vậy mà tới nơi, lại gặp ngay phải bộ mặt đăm đăm, một câu hỏi nguội ngắt: "Có việc gì không ?" thì quá bằng dội gáo nước đá vào đầu nhau!

Thế thôi, bạn bè vẫn có thể nhớ đến nhau, vẫn nhận ra nhau được, nhưng gặp nhau là việc không phải thật cần. Còn đầu những nỗi niềm bâng quơ, một chút phải lòng bóng gió cũng đủ làm cái cớ; để thâu đêm hai thằng con trai gác chân lên nhau mà rạo rực, mà bồi hồi? ...Rồi những lần sống chết có nhau ...Sao? Cái gì nhỉ? "Sống chết có nhau?" Lòng Phái chợt thoáng lên một tia chớp. Giây lát, Phái gặp lại cái cảm giác vừa quặn thắt, vừa nhẹ bỗng khi có một trái bom nổ rất gần mình ...

Nghị! Phải rồi, Trần Hữu Nghị - thằng bạn ở chung một căn hầm với Phái, đã từng xốc Phái đầy máu me lên đôi vai gầy guộc của mình, loạng choạng vượt năm cây số về tới trạm quân y trung đoàn, vừa sục giầy loạt soạt trong cát, vừa thút thít khóc như một đứa trẻ.

Vợ Phái có lần tò mò ngắm nghía cái thẻ thương binh của Phái, âu yếm nói với chồng:

- Nhìn ăn, chẳng ai nghĩ là anh đã có thời làm lính, lại là lính dại bác cơ đấy!

Không hiểu sao câu nói vui của vợ Phái lại chen ngang trong óc anh đúng khoảnh khắc này - khoảnh khắc vụt nhớ về một thằng bạn, theo đúng nghĩa sống chết có nhau, ở một thời chưa phải đã là xa.

Sau lần bị dập thương ấy, Phái chuyển về hậu phương, và ra quân, trở về trường đại học. Rồi ra công tác. Cứ thế, diễn ra tuần tự một loạt những công việc lớn, nhỏ của một đời người. Mọi sự đi đến ổn định, từ từ, suôn sẻ.

Mãi sau này, trong một hội nghị khoa học chuyên ngành, rất bất ngờ, Phái gặp Nhị - một Trần Hữu Nghị với tư cách phóng viên báo chí.

Phái mững rỡ quá đỗi và ngạc nhiên. Mừng rỡ vì cuộc hội ngộ ngoài tưởng tượng. Ngạc nhiên vì Nghị không thay đổi mấy: vẫn đôi vai gày guộc, cặp mắt trũng sâu và cái vẻ rụt rè, có phần tiều tuỵ không đáng có ở một nhà báo (Những nhà báo Phái đã gặp, họ chững chạc, tự tin, và giống như một thuỷ thủ lão luyện, đối với họ, trên đời chẳng có gì đáng ngạc nhiên cả).

Họ gặp nhau vội vàng ở giờ giải lao, ngoài hành lang. Phái định bụng tan hội nghị, sẽ rủ Nghị đi chơi với mình. Nhưng rất lạ, Nghị đã lẩn mất từ lúc nào. Sau này Phái mới biết: Nghị biến mất, cùng với khá nhiều đại biểu, khi đã nhận xong tiền ăn trưa.

Phái có bị hẫng. Nhưng không giận bạn. Bởi cái người mang ơn không thể giận cái người đã cứu sống mình, khi anh ta lặng lẽ trốn khỏi một cuộc thù tiếp. Vả lại, Phái có hẹn hò gì đâu. Anh chỉ kịp hỏi địa chỉ của Nghị để đến thăm thôi.

Địa chỉ Nghị, đến hôm nay, Phái còn nhớ mang máng. Chắc tìm được thôi. Điều này mới quan trọng: Nghị đã có vợ và hình như mới "vỡ kế hoạch" ra thêm một đứa con thứ ba. Đời sống vì thế chắc chắn là gieo neo đấy.

.... Phái cẩn thận xếp mấy cái vé xổ số (trong đó có vé trúng giải) vào túi. Nhẩm lại số nhà của Nghị. Anh phác nhanh một phương án hành động. Sẽ thế này: anh đến nhà Nghị, tuyên bố rằng, nhân dịp vợ chồng cậu sinh thêm được đứa con trai, cứ cho là vỡ kế hoạch đi, thì vẫn cứ phải chúc mừng. Rượu, tớ không biết uống,vậy tớ sẽ tặng ông công dân mới toanh này vài "xê ry" xổ số.

Nghị chắc sẽ ngạc nhiên và mỉm cười. Phái sẽ dụ thêm: cứ coi như ta thử xem vận may của thằng bé tới đâu. Cầm lấy và đi đọ đi, hình như họ đã quay rồi đấy.

Chà, tuyệt. Phái đạp nổ xe máy, lâng lâng như đã uống hẳn một cốc bia vàng óng, sủi bọt, ngắm giá cái men say chẳng dễ có của lòng hỷ xả.

ấy thế mà ngay sau đó, kế hoạch nhân ái của Phái đã bị tiêu huỷ. Vì một nguyên nhân, một kẽ hở rất vớ vẩn, mà mãi đến bây giờ Phái vẫn còn ngơ ngác.

Một buổi chiều, Phái về nhà, vợ anh lập tức xông ra, lôi phắt anh vào sau cánh tủ, ôm chặt lấy đầu anh, hét toáng lên:

- Trúng rồi, mình ơi, trúng rồi, giải nhất nhé!

Anh cố gắng gỡ tóc ra khỏi cái nhẫn mặt ngọc ở ngón tay vợ, chết điếng vì đau, và bải hoải cả người. Chị vợ vẫn chưa thôi hổn hển:

- Gớm, cũng chẳng ai như mình, mua vé rồi còn nhờ người đi đọ hộ. Anh Nghị vừa mới ghé vào đây, đưa vé ra, em mới biết. Thật, nhân bảo như thần bảo, biết ngay là thế nào năm nay vợ chồng mình cũng có lộc! ... Mà anh làm sao thế, không tin hả? ối giời ơi ...

Phái dựa hẳn đầu vào cánh cửa tủ, mặt dại ra như phải gió.

Không, Phái tin thì tin lâu rồi. Anh trúng số. Nhưng hiểu thì đến giờ anh vẫn chưa hiểu.

Đêm ấy, vợ gặng. Phái buồn bực nói trắng ra cái dự định không thành của mình. Vợ Phái lặng thinh, chẳng nói năng gì, chỉ nằm hơi nhích ra xa chồng một chút, và len lén nhìn trộm anh vài lần.

"Dở hơi"! Đấy cái tên chính mà vợ Phái đặt cho chồng. Còn bạn bè lại đặt cho anh cái tên khác, ít sức khái quát hơn, nhưng cũng đúng: "Phái mải chơi".

ở vỉa hè, cạnh cổng cơ quan Phái, một dạo có ông già đến ngồi bán rắn. Bàn tay đen đúa, sần sùi như tay quỷ của ông lão năm hờ hững cái đuôi của bộ ngũ xà. Năm con rắn, năm màu loang lổ, há miệng, thè lưỡi phì phì, loằng ngoằng trên mặt đất. Người hỏi, người xem thì nhiều, nhưng hình như chẳng có người mua. Chủ yếu là trẻ con. Chúng xúm thành một vòng rộng, thỉnh thoảng lại à lên, dạt ra khi có một chú rắn ngóc đầu trườn về phía ấy. Phái cũng ngồi từ đầu với đám khác không cần biết đến thời gian là gì này. Mắt anh cũng long lanh lên, người anh cung nhấp nhổm, xê dịch theo cái vòng tròn trẻ con xung quanh đám rắn.

Rồi đến trẻ con cũng phát chán cái trò xem rắn rết. Nắng đã gay gắt. Cái vòng người thưa mỏng dần. Rồi vãn hẳn. Quá Ngọ, dưới bóng cây tròn nhỏ của cây cơm nguội, chỉ còn lại có Phái và ông chủ rắn. Những con rắn, chắc cũng thấm mệt, lờ đờ như say. Ông lão cũng gà gật. Duy có Phái, đầu gối quá tai, vẫn ngồi chăm chú, xem.

Bạn bè Phái đến chơi nhà, có lầnvui chuyện tả lại cảnh xem rắn này cho vợ anh nghe. Chị vợ cười khanh khách:

- Ôi dào, đã ăn thua gì. Lớn đầu rồi mà mải chơi lắm các anh ạ. Có lần ...

Và thế là chị công bố thêm những tư liệu về ông chồng quý báu của mình, với một thái độ hoàn toàn vô tư, hoàn toàn vô tư, hệt như một bà mẹ sung sướng kể về những chuyện nghịch ngợm quá đáng của đứa con cưng.

...Một lần, thật hãn hữu, Phái tự dưng về nhà vào buổi trưa. Vợ Phái mừng lắm, chị bảo anh: - Em đã mua ít giò sống. Bây giờ anh chịu khó chạy ra chợ, mua lấy mớ cải cúc về, em nấu canh, anh ăn cho mát ruột.

Phái lẳng lặng đi. Nửa tiếng sau, anh quay về, ngẩn ngơ:

- Rau gì nhỉ?

- Khổ tôi chưa? Canh sôi sùng sục từ tám đời ... Cải cúc! Đã dặn anh đứt lưỡi ra là cải cúc!

Phái đứng gãi tai, ngần ngừ. Chị vợ sốt ruột: -Thôi, anh ngồi trông hàng, để em chạy ù ra mua cho.

Anh cán bộ nghiên cứu giãy nảy:

- Không trông hàng! Để tôi mua! Rồi anh dắt xe máy ra (nhà chỉ cách chợ chưa đầy trăm mét). Vừa đi, anh vừa bẩm bẩm: "Cải cúc, là cải cúc, là ...". Vợ Phái đã ngờ ngợ, nhưng lúc ấy có khách đến mặc cả mua chiếc đồng hồ điện tử, nên chị không nói gì.

Và chị đã phải lấy làm tiếc vì đã không nói gì.

Mãi đến sẩm tối, Phái mới lững thững về. Trên ghi đông xe máy treo toòng teng mới, cải xoong đã héo rũ rượi.

- Thế có chán không cơ chứ! - Chị kết luận.

Vài ông bạn nghèo túng oà lên cười. Có điều tiếng cười đã không còn hồn nhiên nữa. Bởi họ cười trong một thoáng liên hệ chẳng vui vẻ gì với gia cảnh trái ngược của bản thân mình - những ông vốn rất giỏi phân biệt cải cúc với cải xoong...

Khuôn mặt mịn màng của vợ Phái hồng lên như bắt lửa, đôi mắt nhìn chồng, nồng nàn và ý tứ. Một người vợ của những gì hiện hữu, gồm có ông chồng làm khoa học, có đứa con giai bụ bẫm như hình vẽ trên hộp sữa nước ngoài, và tiệm hàng bán buôn không thua lỗ.

Trong khi đó, cái anh chồng được dư luận ngầm coi là "chuột xa chĩnh gạo" kia, chỉ ngồi mủm mỉm. Mà mát lại nhìn đi đâu đâu.

Thực ra, chỉ mình Phái biết rằng mình chẳng dở hơi.

Và thêm một người nữa biết rõ ở cái buổi chiều đi mua cải cúc ấy, Phái không phải mải chơi như thường ngày.

Số là anh đã gặp lại Nghị từ sau lần Nghị đưa trả lại vợ chồng anh cái giải nhất xổ số.

Nghị cũng ở chợ xa, cũng mua rau cải, nhưng là loại cải trắng của mậu dịch, một bó to, buộc chặt chẽ ở sau xe đạp, Nghị phăng phăng kéo Phái vào một quán nước vắng khách. Anh gọi hai chén rượu, hai gói lạc rang, và hai điếu Sông Cầu. Nghị có vẻ như đã quên hẳn cái chuyện xổ số kia đi rồi. Nỗi hăng say ngùn ngụt của Nghị đang dành cho một đề tài khác:

- Ông ạ, trong khi ở bên Na Uy có một bà Kristansand nào đó hoan thành bản luận án phó tiến sĩ về rán thịt, với bốn nghìn miếng "cốt lét" thí nghiệm, thì ở đây ...ta nên đi chợ - Nghị uống cạn rất nhanh chén rượu, măt mũi loang loáng - Ông biết không, đi chợ có cái hay, rất hay của nó. Này, nhé, ở chợ, rất nhiều lần, tôi gặp và để ý tới một người phụ nữ, chắc là một người vợ, một người mẹ trong một gia đình nào đó. Vì đằng trước ghi đông xe đạp là cái cặp lồng cơm, đằng sau là cái ghế mấy nhỏ. Một khuôn mặt phải nói là khá đẹp, nếu như không phải lúc nào cũng xanh xao một nỗi lo toan. Đã bao lần chị ta dừng lại trước hàng thịt, rồi đi, lấm lét và tần ngần. Đoạn này thì chắc ông cũng được xem trên phim rồi? Có, công nhận, có thật, nhưng chưa hay. Nó mới dừng lại ở tính chất phiếm chỉ... Bà cho xin hai chén nữa! (Nghị đang hăng, nên không đẻ ý tới chén rượu của Phái còn nguyên).

- Lưỡi này bao nhiêu hả bác? ở vòng lượn cuối cùng, người thiếu phụ dừng hẳn lại hỏi bà hàng thịt.

- Ba mươi, chị lấy cả nhé, sáu lạng đấy! Bà hàng thịt miệng nói, tay bốc cả mớ lưỡi lợn bỏ nghiến lên cân. Thiếu phụ bối rối, thậm chí, hơi hoảng.

- ấy không ... bà cho cháu ...nửa cái.

- Cái gì cơ? - bà hàng thịt nghếch cằm, hỏi lại. Người thiếu phụ tội nghiệp nhắc lại, giọng có yếu đi.

- Bà làm ơn ...cắt ra, cân cho cháu nửa cái thôi.

Chủ hàng ném con dao xuống phản, quay phắt đi:

- Không ạ, đây không bán nửa cái lưỡi chị ạ, rách việc.

...Ngụm rượu đầu tiên Phái cố nuốt mà cứ vướng ngang cổ. Một vị gì đấy lờm lợm, nóng rực, xộc lên tận óc.

- Chuyện chưa xong - Nghị gật gù, tiếp tục - thiếu phụ đã vào thế đâm lao, đây là cái thế đối với mụ bán hàng thịt, nhưng biết đâu miếng lưỡi ấy, bản thân nó đối với chị rất cần, con ốm, hay là chồng ốm chẳng hạn.

- Vâng, thì bà bán cho một cái vậy!

Mụ hàng thịt cân rất nhanh. Chị trả tiền mụ. Và mụ trả lại tiền thừa, hơi vùng vằng. Chị nhẫn nhục bỏ cái lưỡi vào trong cặp lồng, cầm tiền, dắt xe đi.

Chợt chị dừng lại, lẩm nhẩm đếm số tiền thừa, và đi tiếp. Được vài bước, chị lại dừng. Rồi ông biết không, chị ấy quay ngoắt trở lại trước mặt mụ hàng thịt:

- Vừa rồi bà trả thừa cho tôi ba mươi đồng, gửi lại bà.

Thế nào, được đấy chứ? Lên "vấn đề" đấy chứ? Đời sống khó khăn và nhân cách con người. Thích thật nhỉ, sinh động quá. Tôi sẽ viết, cái này phải viết.

Phái cười, gượng gạo. Chuyện quả là dễ hiểu, dễ tin, nhưng nó làm sao ấy. Đã đành là có thật, mà vẫn có cái gì giống như vị rượu bị rót nhầm vao chai đựng nước mắm. Cụ thể làm sao, thì Phái chịu chưa cắt nghĩa nổi. Cũng như Phái chưa thể hiểu một ông Nghị vừa khảng khái trả lại một gia sản, vừa ép mình đi dự hội nghị cốt chỉ lấy được tí tiền ăn trưa. Song có điều rõ ràng là lúc này, Phái nhận ra một Nghị khác.

Không phải một anh nhà báo Nghị rụt rè, chọn góc khuất của phòng họp để ngồi, không phải một anh chồng ít nói, ảm đạm trong gia đình neo túng của mình. Không, đây là một Nghị khác, và hình như thế mới là Nghị thật - một anh binh nhát Trần Hữu Nghị gầy gò, vừa loạng choạng vác thằng bạn trên lưng, vượt qua năm cây số cát bỏng, vừa thút thít khóc như một đứa trẻ...

Nghị không để ý đến thái độ của Phái. Người đang sống với ý đồ nghệ thuật có cái may là họ biết tập trung cảm hứng.

- Này! Nghị đang lẩm bẩm một mình, bỗng ngẩng phắt lên, đập mạnh tay vào đùi Phái - Ông ạ, thiếu phụ ấy nom rất giống một người ...ừ, nhiều nét, giống lắm. Đúng rồi, gặp ông tôi mới nhớ ra.

Phái tò mò nhìn Nghị đang tủm tỉm, nửa ranh ma, nửa bí ẩn.

- Ngàn...!Giọng Nghị ngân lên.

- Sao?

- Giống hệt Ngàn! Rất giống. Chỉ có điều Ngàn khoẻ hơn, trẻ hơn nhiều, tất nhiên.

- Ngàn nào?...Giống thế nào được...

- Ơ, còn Ngàn nào? Quên rồi hả? "Con người là giống hay quên", câu ấy mình đọc ở đâu nhỉ - Nghị cười cười, rồi trầm ngâm - Vậy mà sau khi ông đi rồi, cô ấy vẫn tới hỏi ông hai lần. Hình như còn tìm đến cả trạm quân y trung đoàn đấy.

Hai người bạn cũ còn ngồi thêm lúc lâu n ữa, đủ thời gian để mớ cải xoong Phái mua nhầm cho vợ héo dần đi. Có điều, Phái chỉ ngồi im, chẳng nói chẳng rằng. Còn Nghị, cũng đến lúc anh phải chú ý đến người đối thoại, nhận ra thái độ hơi khác của Phái khi nhắc tới Ngàn, anh lảng ra, bằng cách tiếp tục triển khai các ý tưởng nghệ thuật của mình câu chuyện về con chim Hải âu nào đó...

- "Các nhà động vật học ngạc nhiên khi thấy nhiều loài chim sống thoải mái trong lồng tại các vườn bách thú. Nhưng chim hải âu lại chết rất nhanh. Có người cho rằng tại lồng chật hẹp, hải âu chết vì buồn nhớ đại dương bao la. Thực ra nỗi buồn và sự chật hẹp của lồng không phải là nguyên nhân chính, lý do đơn giản là chim bị thiếu muối biển. Chỉ cần thêm muối vào thức ăn là chim hải âu sống vui vẻ ngay...". Đấy, ông thấy thế nào? Lên vấn đề chứ. Chỉ là một đoạn ngắn vài đốt ngón tay, tôi tình cờ đọc được trên báo nhé. Chà, chà giỏi, "chỉ cần thêm ít muối vào thức ăn" là đã đánh đổ bao nhiêu câu thơ, bao nhiêu câu chuyện tưởng tượng ba hoa về nào là khát vọng tự do, nào là lòng thương nhớ thương biển rộng...đúng không?

Phái lặng người một thoáng. Anh lắp bắp những lời mà chính anh cũng không hiểu:

Phái mệt thật sự. Đúng hơn là Phái cảm thấy mình mất phương hướng, anh bị rối tinh lên bởi những ý tưởng vừa tản mạn, vừa có vẻ thâm thuý đến khó hiểu của Nghị.

Khác hẳn với mọi lần, lần này chính "Phái mải chơi" lại đứng lên, giục bạn ra về.

Khi chia tay, anh chỉ rón rén hỏi Nghị có một câu:

-Thế...đã có lần nào...ông trở lại nơi đó chưa?

Gió bắt đầu thỏi từ lúc mảnh trăng méo xệch, đỏ nọc nhô lên trên những nóc nhà màu xám. Đến khi có một dải mây như làn khói đen vướng ngang mảnh trăng muộn ấy, thì gió cồn lên mạnh hơn.

Phái trở dậy. Anh đã giả vờ ngủ tới tận lúc cô vợ anh ngủ thật.

Thõng chân xuống đất, anh ngồi trên giường, bần thần nghe tiếng tích tắc thản nhiên của chiếc đồng hồ quả lắc Nhật. Trong lòng anh, đúng là có điều gì đó, cứ loay hoay, thấp thỏm, rát khó gọi tên, nhưng sao quá nôn nao. Chỉ biết là điều đó khiến Phái rất sợ vợ mình thức dậy lúc này. (Từ khi biết chuyện Phái định cho bạn cái giải nhất xổ số, chị hay theo dõi anh lắm). Cô ấy đang ngủ ngon, tóc xoà lên gối trắng, cái miệng còn chút son hồng, hơi hé mở. Không gian quánh lại mùi nước hoa Pháp, mùi xà phòng Camay, mùi quần áo ngoại, mùi dép "tông" Thái Lan, mùi...Rất nhiều mùi, tổng hợp các thứ mùi của tiệm hàng.

Gió có chiều mạnh hơn nữa, cứ từng đợt ào lên, rồi lặng tắt...Tiếng sóng, đúng là tiếng sóng. Ngạo nghễ, dào dạt, dào dạt từng hồi. Giống như những đêm sống bên biển, khi thổi tắt ngọn đèn phòng không, tiếng sóng dội lên rõ hơn.

...Nơi ấy là vùng biển thẳm. Người ta gọi thế, vì khác hẳn những bãi biển nghỉ mát có bề sau thoai thoải, ở đây chỉ cần nhào người xuống là nước đã ngạp đầu. Ngay cả cát cũng không giống như bãi cát tắm, người ta gọi là cát bay, vì nó không êm mịn, mà tơi xốp, quấn chặt lấy chân người.

Đơn vị pháo bờ biển của Phái và Nghị di chuyển đến đấy lúc xế chiều.

Họ đi vòng qua một cái làng nhỏ, loi thoi những nóc nhà trên cát. Thoạt đầu, nhìn một loạt những mái nhà lợp tranh mây còn mới, Phái hơi ngạc nhiên, đến khi nhìn kỹ vào những chân cột cháy sém, anh mới hiểu: người dân ở trong tầm bom, tầm pháo này đã dựng lại những túp nhà của họ không biết bao nhiêu lần.

Tiếng một con bê gọi mẹ, loang dọc con ngòi đang ngả dần sang màu tím sẫm. Tiếng khóc của một đứa trẻ ngàn ngạt vọng lên từ dưới hầm, và mùi khói bếp cay ẩm khiến những người lính trẻ đang ồn ào, bỗng chốc lặng thinh.

- Này con....con ơi....

Phái hơi giật mình bởi có tiếng ai gọi. Trong bóng chiều nhập nhoạng, dưới bụi trẻ héo xơ đi vì gió lào, một bà mẹ nhỏ bé bước ra, nắm khẽ lấy khuỷu tay anh. Phái dừng lại.

- Các con có đói không?

Những người lính trẻ măng ồ lên cười. Họ nhanh nhảu trả lời thay Phái:

- Bộ đội phải ăn no mới vác được nặng, không đói đâu mẹ ơi.

Bà mẹ vẫn níu lấy tay Phái, đến lúc ấy anh mới nhận ra mái tóc mẹ đã bạc xơ và đôi mắt mẹ đã hơi mờ đục:

- Con ơi, sao con lại giống thằng cả nhà mẹ thế...thằng cu Sơn nớ, nó đi sáu năm rồi mà nỏ thấy tin về.

Đến đây thì những người lính không cười nữa. Họ lặng lẽ đi tiếp, bà mẹ lắc lắc tay Phái, khẩn khoản:

- Đợi mẹ lấy cho cái này...không, đợi mẹ...

Bóng bà mẹ mất hút trong căn hầm chữ A nửa nổi nửa chìm, nguệch ngoạc trên mặt cát.

Phái đứng chôn chân trong lớp cát nóng bới nắng hun cả ngày, lòng bỗng tê dại.

...Ngày ra đi, đến khi anh mặc cái áo vào người, buộc xong nút dây giày cuối cùng, ngẩng lên thì mẹ anh đã lảng vào góc buồng. Bà đứng xiêu vẹo bên cạnh cái hòm gỗ cũ anh để lại, khóc vụng không thành tiếng. Cố gắng lắm anh mới nói được vài câu với mẹ:

- Mẹ không được ra bến xe với con đâu...Để đến lúc con về, mẹ hẵng ra đón. Thôi con đi đây...

Người mẹ bối rối, cuống lên như có lỗi, đôi bàn tay nhăn nheo chùi vội lên mắt.

- Thì đợi mẹ chút con, mẹ thôi không khóc nữa đâu.

Bà mẹ tất tả chui lên cửa hầm, chạy đến bên Phái giúi vào tay anh vài củ khoai lang:

- Con ăn, rồi chia cho anh em.

Phái nhận vốc khoai, những củ khoai vỏ đỏ tía và dính vài hạt cát chỉ nhỉnh hơn ngàn tay cái, còn dâm dấp nóng. Anh chỉ biết cúi xuống sát bà mẹ, nói vội vàng:

- Mẹ ơi, xong việc, con quay lại với mẹ...

Mái tóc bạc thưa thớt của bà mẹ gật gật, rồi bà đẩy khẽ vào lưng anh.

Khư khư ôm vốc khoai vào sát bụng, Phái thập thõm chạy gằn theo đồng đội.

Đơn vị pháo phải huy động tới lực lượng dân quân địa phương, bởi tới trước khi trời sáng, họ buộc phải hoàn thành một khối lượng việc quá lớn: kéo pháo vào trận địa, củng cố hầm hào, nguỵ trang và bố trí thêm trận địa giả.

Họ xúm lại kéo pháo vượt qua dải cát lấp lánh, li ti những đốm lân tinh mà sóng liên tục dào lên, để lại trên bờ. Không có tiếng hò dô vang dội. Họ cần giữ bí mật đối với những vùng phụ cận, Chỉ căn cứ vào nhịp thở của nhau để cộng lực.

Trong bóng đêm huyền bí, thăm thẳm của miền duyên hải, Phái nhận ra người đứng ở trước anh là một cô gái. Nhờ mùi lá bưởi thoảng ra từ mái tóc đen dày, ẩm ướt, nhờ bờ vai mềm và không hiểu sao lại mát lạnh, mà mỗi đợt ghì dây kéo, anh cố tình áp nhẹ một bên má nóng rực của mình vào.

Sợi dây kéo cứ khẽ trùng xuống, rồi lại căng lên theo nhịp thở của hàng chục lồng ngực trẻ trung. Đêm chuẩn bị cho trận đánh táo bạo, quyết liệt ấy là một đêm kỳ lạ đối với Phái. Không có chiến tranh, không có cái im lặng rờn rợn trước giờ nổ súng. Tất cả chỉ còn là mùi lá bưởi, là cảm giác ngây ngất mát lạnh bên má của chàng trai hai mươi tuổi lần đầu vụng trộm chạm đến bờ vai một cô gái lạ.

Vào lúc sợi dây chùng xuống, Phái lấy hơi thật dài và liều lĩnh đặt bàn tay mình chớm lên bàn tay cô gái dân quân. Thế nhưng một phép lạ đã xẩy ra, khi sợi dây căng lên thì bàn tay Phái đã nằm dưới bàn tay cô gái. Và bàn tay nóng rực ấy xiết mạnh tay anh, cùng với sợi dây, cùng với tiếng cười khe khẽ, cùng với khuôn mặt ngoảnh lại và đôi mắt long lanh sáng một cách không ngờ, trong bóng tối. Chàng pháo thủ như mê đi, như được cất khỏi mặt đất trong hương tóc và hơi thở trinh bạch thật gần...

- Anh tên chi?

- Phái, còn em?

- Ngàn.

- Ngân à?

- Không, Ngàn.

Đúng vào lúc ấy, khẩu pháo đã tới vị trí. Những tiếng hô gằn. Tiếng một cô gái nào đó khẽ kêu lên vì giẫm phải mảnh bom sắc cạnh lẫn trong cát.

- Anh biết tìm em ở đâu? - Chàng trai hỏi nhanh trong hơi thở cố ghìm nén.

- Tìm em làm chi?

Phái nghẹn lời. Cỏ họng anh thoắt khô se lại. Anh không biết cách trả lời câu hỏi này. Khoảng im lặng là của riêng hai người, vì thế Phái cảm thấy bất lực khổ sở... Sắp phải xa nhau rồi. Cô gái hình như cũng nhận thấy điều đó.

- Em ở ngay đây thôi, anh có nhìn thấy ổ trực chiến kia không?

Theo hướng nhìn của cô, Phái chỉ thấy những hàng dương sẫm màu, viền quanh nó là dải cát, mờ sáng.

- Có thấy! Anh trả lời vội vã, lòng nóng bỏng một ý muốn là được nắm lấy bàn tay cô gái một lần nữa.

- Khẩu đội ba! Tập hợp!

Những bước chân phầm phập chạy tên cát.

- Mai anh sang!

Cô gái chỉ kịp nghe thấy thế, trước khi anh biến vào bóng tối.

- Mai-anh-sang! Gớm nhỉ. Cứ như là giai làng này hẹn với gái làng bên ấy!

Nghị gác chân lên Phái nói và cười rung cả cát xuống mặt, khi cả hai đã nằm trong hầm tránh pháo.

Nhưng đó là lời hẹn trong chiến tranh. Trận đánh xảy ra sớm hơn họ tưởng.

Tảng sáng hôm sau, hai chiềc tàu chiến Mỹ đã lù lù dẫn xác vào tầm pháo. Trước lúc loạt dạn đầu tiên gầm lên, Phái còn kịp nhìn sang phía ụ súng phòng không của Ngàn.

Để đến tận đêm nay, Phái cồn cào như người lỗi hẹn. Đời mình cho đến lúc này, vẫn như có người nào đó luôn cần tay mà lôi đi. Đã có khi nào mình tự đi lấy chưa nhỉ?

Nếu bỗng nhiên thấy thêm ăn một món gì, Phái thừa sức để có cái mà ăn. Chỉ cần sục tay vào túi, lôi ra cái ví của mình. Nhưng nếu như cần đi đến nơi ấy, liệu có quá sức? Đường xá, tàu xe phiền nhiễu quá chăng?

Đi đi, dù chỉ một lần, đi lấy một mình.

Vùng biển thẳm. Dải cát và những con sóng mềm đen thẫm, lấp lánh vụn lân tinh.

Giá như được ngồi lại, dù chỉ một lần, ở bờ cát đó, đúng cái nới đêm nào bọn anh chuyển pháo, nơi mà Ngàn đã trở lại tìm anh. Bước chân trần sục trong cát bay. Vạt áo sẫm nâu. Mùi lá bưởi và bờ vai mát lạnh...

...Không, có lẽ vẫn còn những dấu vết, dù ụ súng phòng không và trận địa pháo ngày ấy đến nay chắc chắn không còn. Và Ngàn, chắc hẳn đã chồng con, đang mải miết với những công việc khác, lo toan khác, hoặc đã đi tới một nơi nào đó xa rồi...

Thế nhưng, bụi tre xơ xác và bà mẹ gầy nhỏ, với mái tóc thưa bạc ngày đó có còn không? Đứa con trai rất giống Phái của mẹ liệu đã trở về? Như thể tự an ủi, Phái cứ đinh ninh là bà mẹ vẫn còn. Bà vẫn còn ở nguyên đó, đợi anh "xong việc" thì quay lại. Nhanh lên, để được thập thõm chạy trên cát, đến trước túp nhà nhỏ, đặt tay lên tấm cửa liếp gọi to lên một câu: "Mẹ ơi, con đã về, mẹ còn nhận ra con không?"

- Ơ kìa! Anh Phái!

Vợ Phái thức dậy, thảng thốt kêu lên. Kể cũng sợ thật, đang đêm hôm, choàng mở mắt bỗng thấy ông chồng ngồi sừng sững, lẩm bà lẩm bẩm như nhập đồng, khiếp quá. Người vợ ngồi hẳn dậy, sờ tay lên trán chồng:

- Anh làn sao thế?

- Làm sao là làm sao? - Phái gắt. Rồi không biết nghĩ ngợi thế nào, anh với tay tắt nốt ngọn đèn ngủ xanh dịu, lặng lẽ trườn vào màn.

Tinh mơ, vợ Phái thức giấc lần nữa, và hoảng hốt: Phái đã biến mất từ lúc nào.

Không bao giờ anh ấy lại đi đâu vào giờ này -ý nghĩ ấy rên lên trong đầu người vợ...Cánh cửa tủ khép không kín, lòi ra cái quai ba lô con cóc. Vợ Phái vừa khóc, vừa cuống lên, lục lọi tủ: chẳng mất thứ gì. Chỉ khuyết có chiếc áo bộ đội ở trong ba lô giở ra không buộc lại.

Đến sáng hẳn, chị phát hiện thiếu thêm cái quần "tuýt xi" pha len anh ấy đang mặc dở...

Hai ngày sau, Nghị đến nhà Phái. Anh định gặp Phái, trình làng cái chuyện vừa viết xong đêm qua. Anh hăm hở, thoáng hồi hộp, tập giấy đánh máy nằng nặng trên tay. Tâm trạng rất lạ, mãn nguyện và bâng khuâng, như bà mẹ vừa qua lần sinh hạ.

Vớ được ông bạn chiến đấu của chồng trước đây, lại là nhà báo, vợ Phái lấy làm mừng lắm. Chị kể hết nguồn cơn với Nghị, rồi sụt sịt:

-... Anh ấy gần đây khác tính lắm. Em cứ lo anh ấy làm sao. Có bà bạn làm bác sĩ thần kinh, em dỗ ngon dỗ ngọt cho anh ấy đến để người ta xem giúp, dứt khoát không! Thế rồi đùng đùng bỏ đi đêm hôm thế này...(chị khóc to hẳn)...nào có phải khổ sở gì đâu cho cam!...

Câu cuối cùng làm Nghị lặng người. Phải, nào có khổ sở gì đâu.

- Khi đi, nó ăn mặc thế nào? - Nghị hỏi như gắt.

-Thì đấy ạ, ạnh ấy lục ba lô, lấy ra cái áo bộ đội cũ...

Nghị chợt "à" lên một tiếng khẽ. Thâm tâm anh đã bắt đầu am ám hiểu ra Phái đi đâu rồi.

...Cái chút muối thêm vào thức ăn cho chim hải âu ở vườn bách thú có ý nghĩa gì trong chuyện này nhỉ? Vô nghĩa. Thế mà lại định dám vận vào, định nhân cách hoá lên cơ đấy. Đó là muối cho chim. Còn muối cho người? Con chim là con chim, còn con người là con người chứ. Cứ cúi gằm mặt xuống với nhau là tri kỷ vụn, thì cũng chỉ đến những triết lý vụn. Chua chát bóng gió chỉ tổ khuấy đục lên những ý nghĩ buồn. Những tâm huyết vô tình thành ra sự đầu độc. Làm cho người ta vui và hăng lên bao giờ chẳng khó hơn là xui người ta rũ xuống khóc. Trong mớ bòng bong mình huyên thuyên với Phái buổi chiều đó, hoá ra Phái chẳng nghe cái quái gì. Chỉ duy nhất một điều...Nghị nhoang nhoáng nhớ đến câu mà anh ta ngập ngừng hỏi lại lúc chia tay ở quán nước...

Và Nghị thờ thẫn nhét tập bản thảo của mình vào túi xách như nhét một mớ rau.

Vợ Phái chăm chú theo dõi Nghị, chị hiểu cái tiếng Nghị "à" lên lúc nãy theo cách hiểu của mình:

- Anh làm ở toà báo, vậy nhờ anh đăng hộ cho cái tin...

- Tin gì?

- Tin "Tìm người nhà bị lạc" ấy ạ.

Vợ Phái mau mắn đưa luôn cho Nghị cái mẫu đã thảo sẵn:

"Anh Phùng Trọng Phái, 38 tuổi, người tầm thước, có nốt ruồi to ở cằm. Khi đi, tay có đeo nhẫn, mặc quần tuýt xi màu tàn thuốc, áo bộ đội cũ...ai gặp, xin dẫn giúp về nhà số...Chúng tôi xin chịu mọi phí tổn và xin hậu tạ".

- Vẫn thiếu- Nghị cắn răng, cố ghìm nỗi buồn giận quặn lên từ gan ruột - phải nói rõ là bị tâm thần, người ta mới đăng!

- Vâng, đúng rồi, cũng được ạ!

Nghị rã rời, buông thõng một câu vào hùa rất vu vơ, miễn để có thể ra về:

- Cái thằng, đúng là "được voi đòi tiên!"

- Tiên nào?

Vợ Phái hỏi lại ngay. Trong mắt chị mờ đi một nỗi lo âu, ngơ ngác đến thành thật.

Con ruồi

Nguyễn Nhật Ánh

Con ruồi nhỏ, nhỏ xíu, vậy mà cái nhỏ xíu đó đôi khi lại là nguyên nhân của những việc tày đình. Rất có thể hai vợ chồng đâm đơn ra tòa ly dị nhau chỉ bởi một con ruồi. Ai mà lường trước được những việc thần kỳ đó!

Tôi ốm. Điều đó vẫn thỉnh thoảng xảy ra cho những người khỏe mạnh. Và vợ tôi pha cho tôi một ly sữa. Tôi nốc một hơi cạn đến nửa ly và phát hiện ra trong ly có một con ruồi. Con ruồi đen bập bềnh trong ly sữa trắng, "đẹp" kinh khủng!

Thế là mọi chuyện bắt đầu.

Tôi vốn rất kỵ ruồi, cũng như gián, chuột, nói chung là kỵ tất thảy các thứ dơ bẩn đó. Tôi đang nằm mà nghe tiếng chuột bò sột soạt trong bếp là tôi không tài nào nhắm mắt được. Thế nào tôi cũng vùng dậy lùng sục, đuổi đánh cho kỳ được. Bằng không, thì cứ gọi là thức trắng đêm.

Vậy mà bây giờ, một trong những thứ tôi sợ nhất lại nhảy tót vào ly sữa tôi đang uống, và đã uống, nói trắng ra là nhảy tót vào mồm tôi. Biết đâu ngoài con ruồi chết tiệt trong ly kia, tôi lại chẳng đã nuốt một con khác vào bụng. Mới nghĩ đến đó, tôi đã phát nôn.

Thấy tôi khạc nhổ luôn mồm, vợ tôi bước lại, lo lắng hỏi:

- Sao vậy anh?

Tôi hất đầu về phía ly sữa đặt trên bàn:

- Có người chết trôi kia kìa!

Vợ tôi cầm ly sữa lên:

- Chết rồi! ở đâu ra vậy cà?

- Còn ở đâu ra nữa? – Tôi nhấm nhẳng – Chứ không phải em nhặt con ruồi bỏ vào ly cho anh à?

Vợ tôi nhăn mặt:

- Anh đừng có nói oan cho em! Chắc là nó mới sa vào!

- Hứ, mới sa hay sa từ hồi nào, có trời mà biết?

Vì tôi đang ốm nên vợ tôi không muốn cãi cọ, cô ta nhận lỗi:

- Chắc là do em bất cẩn. Thôi để em pha cho anh ly khác.

Tôi vẫn chưa nguôi giận:

- Em có pha ly khác thì anh cũng đã nuốt con ruồi vào bụng rồi.

Vợ tôi trố mắt:

- Nó còn trong ly kia mà!

- Nhưng mà có tới hai con lận. Anh uống một con rồi.

- Anh thấy sao anh còn uống?

- Ai mà thấy!

- Không thấy sao anh biết có hai con?

Tôi tặc lưỡi:

- Sao lại không biết? Uống vô khỏi cổ họng, nghe nó cộm cộm là biết liền.

Vợ tôi bán tín bán nghi. Nhưng vì tôi đang ốm, một lần nữa cô ta sẵn sàng nhận khuyết điểm:

- Thôi, lỗi là do em bất cẩn! Để em...

Tôi là tôi chúa ghét cái kiểu nhận lỗi dễ dàng như vậy. Do đó, tôi nóng nảy cắt ngang:

- Hừ, bất cẩn, bất cẩn! Sao mà em cứ bất cẩn cả đời vậy? Vợ tôi giật mình:

- Anh bảo sao? Em làm gì mà anh gọi là bất cẩn cả đời?

- Chứ không phải sao?

- Không phải!

À, lại còn bướng bỉnh! Tôi nheo mắt:

- Chứ hôm trước ai ủi cháy cái quần của anh?

- Thì có làm phải có sai sót chứ! Anh giỏi sao anh chẳng ủi lấy mà cứ đùn cho em?

- Ái chà chà, cô nói với chồng cô bằng cái giọng như thế hả? Cô nói với người ốm như thế hả? Cô bảo tôi lười chảy thây chứ gì? Cô so sánh tôi với khúc gỗ phải không? Ái chà chà...

Thấy tôi kết tội ghê quá, vợ tôi hoang mang:

- Em đâu có nói vậy!

- Không nói thì cũng như nói! Cô tưởng cô giỏi lắm phỏng? Thế tháng vừa rồi ai làm cháy một lúc hai cái bóng đèn, tháng trước nữa ai phơi quần áo bị đánh cắp mà không hay? Cô trả lời xem!

Vợ tôi nhún vai:

- Anh lôi những chuyện cổ tích ấy ra làm gì? Hừ, anh làm như anh không bất cẩn bao giờ vậy? Anh có muốn tôi kể ra không? Tháng trước ai mở vòi nước quên tắt để cho nước chảy ngập nhà? Anh hay tôi? Rồi trước đó nữa, ai làm mất chìa khóa tủ, phải cạy tủ ra mới lấy được đồ đạc?

Tôi khoác tay:

- Nhưng đó là chuyện nhỏ nhặt! Còn cô, năm ngoái cô lấy mấy ngàn bạc cho bạn bè mượn bị nó gạt mất, sao cô không kể luôn ra?

- Chứ còn anh, sao anh không kể chyện anh đi coi bóng đá bị mất xe đạp? Rồi năm ngoái, ai nhậu xỉn bị lột mất đồng hồ?

Cứ như thế, như có ma quỷ xui khiến, hai vợ chồng thi nhau lôi tuột những chuyện đời xửa đời xưa của nhau ra và thay nhau lên án đối phương, không làm sao dừng lại được. Tôi quên phắt là tôi đang ốm. Vợ tôi cũng vậy. Chúng tôi mải mê vận dụng trí nhớ vào việc lùng sục những khuyết điểm từng từng lớp lớp của nhau. Và thật lạ lùng, có những chuyện tưởng đã chìm lấp từ lâu dưới lớp bụi thời gian, tưởng không tài nào nhớ nổi, thế mà bây giờ chúng lại hiện về rõ mồn một và chen nhau tuôn ra cửa miệng. Từ việc tôi ngủ quên tắt ra-dô đến việc vợ tôi mua phải cá ươn, từ việc tôi bỏ đi chơi ba ngày liền không về nhà đến việc vợ tôi đi dự sinh nhật bạn đến mười hai giờ khuya, v.v.. và v.v.... chúng tôi thẳng tay quậy đục ngầu quá khứ của nhau và vẽ lên trước mặt mình một bức tranh khủng khiếp về đối tượng.

Trời ơi! Thế mà trước nay tôi vẫn sống chung với con người tệ hại đó! Thật chẳng thể tưởng tượng nổi! Tôi cay đắng nhủ thầm và bùng dậy quyết tâm phá vỡ cuộc sống đen tối đó. Tôi đập tay xuống bàn, kết thúc cuộc tranh cãi:

- Thôi, tra khảo hành hạ nhau thế đủ rồi! Tóm lại là tôi hiểu rằng tôi không thể sống chung với cô được nữa. Tôi ngán tới tận cổ rồi!

Vợ tôi lạnh lùng:

- Tùy anh!

Câu đáp cộc lốc của vợ không khác gì dầu đổ vào lửa. Tôi nghiến răng:

- Được rồi! Cô chờ đấy! Tôi làm đơn xin ly hôn ngay bây giờ.

Tôi lập tức ngồi vào bàn và bắt đầu viết đơn. Ngòi bút chạy nhoáng nhoàng trên giấy với tốc độ 100 km/giờ.

Viết và ký tên mình xong, tôi đẩy tờ đơn đến trước mặt vợ. Cô ta cầm bút ký rẹt một cái, thậm chí không thèm liếc qua xem tờ đơn viết những gì.

Thế là xong! Tôi tặc lưỡi và thở ra, không hiểu là thở phào hay thở dài. Cuộc đời cứ như xi-nê-ma, nhưng biết làm thế nào được?

Ký tên xong, vợ tôi đứng lên và cầm lấy ly sữa.

- Cô định làm gì đấy?

- Đem đổ đi chứ làm gì?

- Không được, để ly sữa đấy cho tôi! Tôi phải vớt con ruồi ra, gói lại, đem đến tòa án làm bằng cớ.

Đặt ly sữa xuống bàn, vợ tôi lẳng lặng đi vào phòng ngủ, đóng sập cửa lại. Trong khi đó, tôi hùng hục lấy muỗng vớt con ruồi ra.

Tôi ngắm con ruồi nằm bẹp dí trên đầu muỗng và có cảm giác là lạ. Tôi đưa con ruồi lên sát mắt, lấy tay khảy nhẹ và điếng hồn nhận ra đó là một mẩu lá trà.

Trăng muộn

Phan Thanh

Người y tá phòng trực bệnh viện huyện rê cây bút bi trên trang sổ ghi tên bệnh nhân, rồi gióng giả gọi:

- Quách Thị Bầu, lĩnh thuốc.

Tôi rời hàng ghế băng ngoài hiên chật chỗ ngồi, tập tễnh tới bên bàn.

- Cô là con gái bác Bầu à?

Đám người ngồi chờ trong phòng và cả ngoài hè đều hướng cái nhìn tò mò về phía tôi, tiếng xì xào nổi lên, làm tôi bối rối:

- Dạ không... em là Bí, lên đây trông nom chị em từ chiều hôm qua.

Cái người ngồi sau bàn kia thừa biết, do vô tâm đã đẩy tôi vào tình huống khó xử. Nhưng rồi cũng không vì thế mà con người vô tâm vô tính chuyển thái độ. Dẫu sao tôi cũng không trách chị. Cũng chả dám trách ai, chỉ thương thân.

Tôi sống vậy mãi đã quen. ở đây, ở chợ, hoặc bất cứ nơi nào cũng đều thế cả. Trước mặt thì chả sao. Hễ tôi quay đi là mọi người xúm vào bàn tán. Cũng chỉ tại gương mặt và đôi chân tôi mà ra hết. Câu nói bâng quơ của mọi người, tôi cứ thấy như đá ném sau lưng. Thật trớ trêu. Mặt thì đẹp, còn đôi chân lại khèo. Hẳn như bà mụ nặn cho tôi gương mặt sần sùi xấu xí để hợp với đôi chân tàn tật có phải hay biết bao nhiêu. Cho tôi được an phận một bề, tôi sẽ phải biết mình, kìm bớt lòng ham muốn, tự nguyện tránh sang bên để nhường bước cho tất cả...

Ngày bé, mỗi bận bố tôi bế tắm cho ở cầu ao, vừa vớt nước kỳ cọ, bố tôi vừa khen: "Con gái riệu của bố đây..." tôi thích chí khanh khách cười, đu mạnh người trên cánh tay bố, làm mặt nước vỡ ra từng vòng từng vòng, chạm vào chùm hoa súng nổi lềnh bềnh, chạm vào vạt bèo tây tốt xanh như rừng, rồi lặn mất. Nhưng cũng có hôm ông nói với tôi như đang nói chuyện với ai: "Đường làng là đường chung. Đường đời mới là đường riêng của con, con gái ạ. Phận con gái mai sau lắm nỗi nhọc nhằn chứ chả chơi đâu..."

Bố tôi lạ lùng thật. Ông gốc gác nông dân. Song không thuộc hàng lão nông thuần phác. Mẹ tôi kể rằng một dạo ông đã bỏ nhà, bỏ vợ con gần năm năm, đi làm chân đập đá. Khi ông về mới sinh tôi. Lúc đó gia cảnh vẫn còn khốn khó. Món tài sản lớn nhất ông mang về gia đình chính là con người tôi và cách nói năng ý vị như những câu hát đồng dao rơi vãi đó đây.

Do đâu mà ông tiên đoán được quãng đời tôi chưa đi tới? Không tài nào giải thích nổi. May ra chỉ bố tôi mới có câu trả lời. Nhưng ông đã mất sớm, trước cả khi tôi bị mắc bệnh quai bị, sinh biến chứng. Thế lại hóa hay. Trong mắt ông, tôi mãi mãi là đứa con ngoan, xinh xắn, lành lặn. Tôi luôn nghĩ vậy, mong làm sao vui vong linh bố tôi đang ngày đêm đi mây về gió.

Từ năm bảy tuổi, tôi đã phải mang đôi chân tàn tật. Hai nỗi buồn lớn liên tiếp ập xuống đầu mẹ tôi làm sức lực và ý chí của mẹ hoàn toàn suy sụp. Mẹ quẩn quanh trên nhà, dưới bếp vật vờ như cái bóng. Kiếm miếng cơm, manh áo nuôi cả nhà lúc này trông hết vào tay người chị cả, chị Bầu. Bầu thường dành cơm không độn phần tôi, cho tôi bao lời dạy bảo, cho tôi tình thương, cho tôi nhiều thứ... Trời phú cho chị là người đàn bà nhớn nhao, có sức lực, có đức hạnh, hiếu thảo, quý con, chiều chồng.

Chị lấy chồng cách nhà một con sông. Tuy chị xa nhà, mọi việc vẫn như có sự sắp đặt của chị. Từ vườn tược, đồng áng, cho chí mớ rau, con lợn, con gà. Cách một đôi ngày chị lại về, khi có chồng đi cùng, khi thì chị về một mình. Lúc đã có một, hai cháu bé rồi, bên nhà chồng bận bịu, chị qua nhà có phần thưa hơn. Hai chị gái trên tôi, chị Chanh, chị Bưởi, và tôi luôn kính trọng chị. Chị nói điều gì, lập tức chúng tôi cứ răm rắp. Chính chị ngày chưa lấy chồng đã thu xếp cho tôi làm nghề dệt chiếu. Ngỡ rằng chị yêu quý tôi, sợ tôi buồn nên đã tìm một việc làm hợp hoàn cảnh cho đời vui lên. Dè đâu một cái go dệt đã làm bạn với tôi trong suốt đời người.

***

Trưa hôm ấy, tôi ngồi chọ cói ngoài bậc thềm, hóng tai vào trong nhà nghe mẹ tôi và chị Bầu nói chuyện. Giọng mẹ trầm trầm. Thường mẹ ít nói. Hay mẹ tôi cố tình làm ra tươi tỉnh để chị khỏi suy nghĩ. Mẹ tôi quý trọng chị hết nhẽ. Đã có mấy người con gái bước chân về nhà chồng gần hai chục năm vẫn lo toan, quán xuyến việc nhà đỡ đần mẹ đẻ như chị Bầu tôi! Chị ốm đận ấy người vàng bủng.

Bốn tháng trời, ra viện, cả nhà chăm bẵm phục sức cho da dẻ nom đỡ xanh. Cũng nhờ kinh tế nhà bên ấy dư dật, chứ rơi vào cảnh neo đơn khốn khó thì có mà nằm chờ chết. Cả mấy chị em trong nhà, chỉ có mình chị giống bố tôi nhất. Từ nét mặt hơi to, thô, rộng rãi, đến dáng đi, dáng đứng. Tính chị vốn xởi lởi, mau mắn, sao về nhà hôm nay chị im tiếng thế. Hay là có chuyện gì? Bao nhiêu năm chả khi nào thấy gia đình vợ chồng anh chị xô xát. Quá nửa đời người rồi, con cái lớn ngộc, cả hai anh chị vẫn xưng hô "mình mình, em em" cứ như vợ chồng mới cưới. Tuy vậy, nhìn vào cung cách của chị ngày hôm nay, tôi dám chắc phải có chuyện. Một lần, ngày chị vẫn đang nằm viện, mẹ nói với ba chị em tôi, giọng có bề nuối tiếc:

- Thế là mẹ Bầu nó không còn sinh nở được nữa...

Chị Bầu tôi có bốn con, tất cả là gái: Hay vì sinh toàn con gái mà bên anh chị đâm lục đục. Tôi dừng tay nghe thật chăm chú. Trong nhà ắng lặng lúc lâu, rồi tiếng mẹ tôi chầm chậm:

- Cũng vì vậy, ngày xưa bố mày mới bỏ đi mấy năm giời...

- Điều mẹ nói con nghĩ đã lâu lắm.

- Thế vợ chồng mày bàn bạc kỹ chưa?

- Chúng con đã thống nhất với nhau rồi. Phần con... Nói thực với mẹ, con không muốn của nả trong nhà chạy sang tay người hàng xứ...

- Điều này thì mẹ biết, vì mẹ đẻ ra mày... Nhưng mẹ vẫn thương nó út ít, lại phận hèn...

Tôi nghe rõ giọng mẹ tôi nghẹn lại. Rồi khác hẳn mọi bận, ngay lúc ấy, chị Bầu tất tả ra về, để lại biếu mẹ tôi rất nhiều quà.

Nhân lúc nhà vắng người, mẹ gọi tôi v ào, nhìn tôi chằm chằm, rồi mới ướm lời:

- Mẹ Bầu nó muốn đón con về bên ấy trông nom cửa nhà cho nó. Con nghĩ thế nào?

Tôi vô tư hỏi lại:

- Anh chị ấy muốn con sang trông nhà hộ, lâu không hả mẹ?

- Bao lâu, ấy là ở con... Con sang bên ấy sinh cho chồng nó một thằng con giai... Rồi con muốn gì được nấy.

- Ối...

Tôi suýt ngã ngửa vì quá bất ngờ. Chị Bầu xin mẹ cho tôi về làm lẽ anh Quàng, chồng chị ư? Tự dưng tay tôi rời nắm cói đang cầm. Sao lại thế? Trong đời tôi đã dệt hàng trăm, thậm chí hàng nghìn lá chiếu trải giường hạnh phúc cho các đôi trai gái sống bên nhau. Trong khi bản thân tôi chưa một lần nghĩ mình sẽ lấy chồng.

Bảy tám năm trước, hồi đó tôi mới hăm hai tuổi, cái tuổi đầy mơ mộng xa xôi. Được biết tờ báo nọ mở mục kết bạn. Tôi đã gửi vài dòng thổ lộ tâm tình cùng bức ảnh mầu chụp nửa người, ngồi nghiêng, môi đỏ mọng, mặt tươi tắn, rạng rỡ. Sau đấy, tôi thấp thỏm đợi chờ. Và tôi nghiệm ra sự đợi chờ cũng là một niềm vui, một hạnh phúc. Con người ta sống mà lại không có gì để nhớ mong, để chờ đợi thì thật buồn tẻ... Trong đầu tôi luôn có ý nghĩ lá thư của mình đang bay lượn đâu đó với những lời lẽ mong kết bạn. Chỉ kết bạn thôi, chắc chắn báo đăng, và người bạn chưa quen nào đấy sẽ đón nhận...

Có điều hơi buồn, thực trạng đã đi quá mức tôi mơ tưởng. Một buổi chiều giống như bao buổi chiều bình thường khác, tôi đang ngồi dập go dệt chiếu, hai thanh niên lạ mặt dắt hai chiếc xe đạp Mifa mới vào tận sân tìm tôi...

Hóa ra trong cuộc sống, cái xa vời, không thực, đôi khi lớn hơn, cần thiết hơn cái có thực. Giá tôi cứ bằng an sống với thế giới thực của riêng mình hẳn tâm tư được thảnh thơi mát mẻ. Đừng ai hỏi tôi thêm nữa. Sự thật bao giờ cũng là sự thật. Tôi ngồi rũ ra như con chim gẫy cánh, không đủ can đảm đứng lên tiếp khách. Cuối cùng thì hai người con trai lạ ở huyện bên cũng biết tình trạng thật của tôi. Họ lịch sự chào từ biệt và không bao giờ còn quay trở lại...

Từ đấy tới nay tôi không muốn nghĩ gì ngoài go dệt chiếu, cũng không muốn nhìn cái gì xa hơn ngoài bờ rào bờ dậu nhà tôi. Vì rốt cuộc rồi ai cũng phải sống bằng chính cái mình đang sống. Không thể khác. Điều cần quan tâm hiện tại thuộc về phía chị tôi. Chị đã thay mẹ nuôi nấng dạy dỗ tôi. Cũng chính chị là người đã tiếp máu cứu sống tôi trong trận ốm mới cách đây gần một năm.

Dạo ấy bên chân bệnh tật của tôi tự dưng phù to như cái lọ. Đưa cấp cứu bệnh viện tuyến trên, và phải mổ. Các thầy thuốc chuẩn đoán chân tôi do di chứng căn bệnh cũ tái phát. ở nhà, chỉ có chị Bầu đủ điều kiện tiếp máu cho tôi. Phần chị hợp nhóm máu, phần chị cao to, sức lực. Hiện trong số máu đang nuôi cơ thể tôi, có một phần máu của chị. Cả thời gian tôi nằm chữa bệnh, anh Quàng, chồng chị dành cho tôi sự chăm sóc đặc biệt. Anh đã từng nâng giấc, bế ẵm tôi. Thì tôi vẫn coi anh như anh trai mình, chứ có gì đâu. Giờ ngồi nhớ lại, tôi thấy nóng râm ran khắp người...

***

Mẹ tôi ở lại, chỉ có chị Chanh, chị Bưởi, dăm người họ hàng, cùng mấy đứa bạn gái thân thiết đưa tôi sang sông. Từ trong nhà bước xuống sân, tôi ngoái nhìn, đã thấy mẹ lên giường, kéo chăn đắp. Chiều lấm tấm mưa, trời se lạnh, nhà vắng vẻ quá. Ra đi lấy chồng, tôi cứ nghĩ mình đang rơi vào quãng đời không thực, tâm trạng bồng bềnh như say. Mái nhà lợp lá mía từng che nắng che mưa cho tôi ngần ấy năm, giờ bỗng cách xa; mé đầu hồi nhà, mấy buồng chuối tiêu quả lớn vập vạp, xanh ngắt; đàn gà lang thang bới giun bắt dế góc cầu ao...

Vậy là đã một lần tôi được thấy mâm cỗ cưới mình, giữa chiều thu, nguội ngắt. Đám cưới không dàn nhạc, không phòng hoa. Chỉ có lòng lợn bưng lên từng rổ và rượu ngang chảy thì thùm...

Khi ăn uống xong, mọi người ra về, còn trơ lại một mình, tôi bỗng thấy lo sợ. Rồi tôi lấy lại can đảm. Đám con chị Bầu xưa nay vẫn quý mến dì Bí, giờ hẳn cũng vậy thôi. Dường như chúng nhận thức được rằng tôi là chỗ ruột thịt với mẹ chúng, rằng tôi đến ở không phải để cướp đi những gì mà chúng đang có trong tay. Mấy việc nồi niêu, bát đĩa đã đâu vào đấy, các cháu, chúng đều đi ngủ. Tôi chuẩn bị một ít việc riêng của mình. Một ngày yên ả sắp qua đi.

Việc riêng của tôi tại nơi ở mới chưa có gì nhiều. Tôi ngồi xuống cầu ao, tắm, giặt... Sau còn đi ra, đi vào chán chê. Rồi vòng lại cầu ao rửa ráy, cứ một mình, cùng cây đèn nhỏ. Chắc đã khuya lắm. Tôi thấm mệt vì hôm nay đi lại quá nhiều. Ở với mẹ, chập này tôi đã được giấc ngủ ngon. Thế nhưng bây giờ tôi không hề buồn ngủ, do đầu óc quá căng thẳng. Tại cửa buồng của tôi và anh Quàng - bộ cánh cửa bằng gỗ xoan mới đóng - cũng có cây đèn dầu khêu bấc cao, rất sáng, soi rõ người đàn bà ngồi khâu áo ngay trên ngưỡng cửa. Đó là chị Bầu.

Chị đem thúng khâu ngồi chắn lối ngay từ lúc nhà bắt đầu yên ắng. Tôi biết. Nhưng tôi không hiểu vì sao chị ngồi ở đấy lâu đến vậy. Tôi chỉ còn cách quẩn quanh mé nhà ngang, không dám bước chân vào buồng. Hẳn anh Quàng đang nằm trên chiếc giường màn mới trong buồng cũng thừa hiểu rằng tôi không thể. Khi gà gáy canh một, chị vẫn ngồi khâu...

Gà gáy canh hai, chị khêu cao bấc đèn... Canh ba, chị ngồi lặng lẽ, tay buông xuôi. Tôi nhìn kỹ vào quầng sáng nơi cửa buồng, thấy chị xọm đi nhanh quá. Một người sức lực là thế quay đi quay lại đã sắp thành bà già. Rồi cuối cùng tôi cũng nhận ra, chị đang cố sức ngồi canh gác ngôi đền... Tôi cúi gập người, trút hơi thở mạnh. Chị ruột tôi đấy, đồng thời cũng có thể ví chị như người mẹ thứ hai của tôi. Chị là người tôi có phận sự mãi mãi phải kính trọng.

Tôi lẳng lặng xách túi quần áo ra ngõ, tập tễnh về mé bến đò. Phải lúc lâu nữa trời mới sáng. Ánh trăng vàng vọt lấp ló ngọn tre. Trăng muộn. Sao mãi giờ mới thấy trăng lên.

Quasimodo

Ngô Thị Ý Nhi

Ngay từ ngày đầu tiên khi tôi khăn gói đến nông trường nhận công tác, mối quan hệ của họ đã trở nên căng thẳng từ lâu. Hai người cùng là kỹ sư nông nghiệp: Một trưởng phòng kế hoạch sản xuất và một là phó phòng.

Chiều hôm đó tôi được dự buổi thảo luận cho một đề tài sẽ đưa về sở báo cáo. Long, đại diện cho nông trường trình bày xong vấn đề ngừng lại chờ nghe ý kiến đóng góp. Khải, trưởng phòng, ngồi tại chỗ buông một câu gọn lỏn: "Hơi nặng phần trình diễn". Vốn không khôn khéo trong ứng xử tôi đã quay người lại ngạc nhiên ngơ ngác nhìn anh ta. Không biết Long có nghe lời bình phẩm ấy không nhưng tôi thấy anh thản nhiên xếp xấp tài liệu rồi ngửng lên: "Xin các bạn đóng góp thêm ý kiến cụ thể".

Họ là hai mặt đối lập. Nhìn vào người ta thấy ngay điều đó. Long, vóc dáng thư sinh, dong dỏng cao, tóc hớt ngắn, cặp kính cận một độ rưỡi tạo thêm nét trí thức cho khuôn mặt vốn sáng sủa thông minh. áo quần thẳng nếp tươm tất, nói năng bặt thiệp hòa nhã và vui vẻ, anh chiếm hầu hết cảm tình của đồng nghiệp và cư dân trong vùng.

Khải lại có vẻ dềnh dàng cục mịch không chú ý mấy đến cách ăn mặc. Một vết sẹo dài từ thái dương đến miệng làm khuôn mặt anh lúc nào cũng nhăn nhúm lại ngay cả lúc anh cười. Mà anh thì rất ít khi cười. Nghe đâu vết sẹo là kết quả một lần anh đuổi bắt tụi trộm cà phê và bị chém trả. Một số người xấu miệng bĩu môi: "Trộm cướp ở đâu. Hễ cứ rượu vào là ai lão ta cũng nhìn ra trộm cướp".

Kể cũng đúng. Khuyết điểm của anh là rượu mặc dù anh không uống thường xuyên và chỉ uống một mình. Bù lại, về khả năng chuyên môn thì anh lại tuyệt vời. Với một dấu hiệu bất thường trên chiếc lá cà-phê anh có thể định ngay cây mắc bệnh gì và đề ngay ra hướng khắc phục. Cái vốn liếng tri thức này đã giúp bà con không ít trong kỹ thuật gieo trồng. Người ta lại xuýt xoa: "Lão ấy thế mà được việc. Không, anh chưa già để gọi bằng "lão". Tuổi đời ngót nghét bốn mươi, nhưng nét khắc khổ cứ tàn nhẫn hằn lên khuôn mặt sạm đen dầu dãi.

Anh đến nông trường lâu lắm rồi, và hẳn chiếc ghế trưởng phòng hoàn toàn xứng đáng với công sức anh đóng góp. Long đến đây chưa đầy ba năm, kém Khải chừng năm bảy tuổi. Là một thanh niên cần mẫn, mẫu mực và có vẻ lý tưởng. Người ta bảo hai người căng thẳng vì ngấm ngầm tranh nhau chiếc ghế phó giám đốc sắp sửa bỏ trống. Ông phó giám đốc hiện tại chuẩn bị chuyển công tác về thành phố vì thời hạn phục vụ vùng sâu vùng xa đã hết từ lâu.

Thực hư thế nào tôi cũng chẳng mấy quan tâm vì có gì dính dấp đến tôi đâu. Tôi đến nông trường đầy háo hức say mê của tuổi trẻ. Cái gì cũng quyến rũ tôi. Từ mầu xanh bạt ngàn cây lá, chiếc cầu gỗ chênh vênh cho đến mầu đất đỏ nhầy nhụa sau mỗi trận mưa rừng.

Ngày đầu tiên bước vào vườn ươm gặp lúc những cây cà-phê giống đang vào giai đoạn bung lá sò, tôi ngẩn người trước mầu xanh mượt mà rười rượi. Những chiếc lá đầy đặn xòe ra trải thảm ngút ngàn trước mắt tôi. Chú giám đốc cười: "ở đây cháu là nữ, cháu là "vốn quý" của nông trường". Mà quả có vậy. Tôi biết mình được cưng, được đối xử nhẹ nhàng trong mọi việc. Công việc của tôi là lo một số giấy tờ sổ sách còn tham gia vào sản xuất chỉ với tư cách học hỏi. Mặc dù vậy tôi vẫn thích lăn lưng vào công việc như mọi người và hãnh diện khi thấy mình cũng thực sự lấm láp như ai.

Buổi sáng, tôi thích lên đồi thật sớm khi mặt trời vừa ló dạng và những chiếc lá cà-phê còn ướt đẫm sương đêm, khí lạnh còn trùm lấy núi đồi trùng điệp, tiếng chim trong veo giữa đám lá bạt ngàn. Một hai bữa sau tôi khám phá ra Long cũng cùng thói quen như tôi.

Chưa ai yêu rừng như anh, và cũng chưa ai như anh là một lòng sống chết với công việc. Cà-phê đang rớt giá thê thảm nhưng anh vẫn nâng niu từng gốc, từng cành. Anh vẽ ra một tương lai sán lạn đầy tin tưởng. Niềm đam mê đó đã tiếp sức cho tôi và hai anh em đã có những buổi dạo chơi đầy thú vị. Long ở nhà tập thể vì còn độc thân. Đúng ra thì anh bảo với tôi là anh đã có vợ chưa cưới ở quê nhà. Anh chị yêu nhau đã tám chín năm trời rồi . Chỉ chờ anh ổn định cuộc sống xong là cưới. Chị là giáo viên. Tôi cười: "Thì anh cứ đưa chị lên đây là cuộc sống ổn định ngay lập tức. ở đâu có trẻ con là ở đó cần chị mà". Anh hơi cúi đầu giọng buồn buồn: "Cuộc đời đâu có đơn giản như em nghĩ".

Mà cuộc đời không đơn giản thật. Chỉ sau vài tháng đến nông trường, người ta bắt đầu bàn ra tán vào chuyện tôi với Long. Tôi cười tỉnh bơ trước những lời đàm tiếu. Xem ra tôi cũng hợp với Long thật. Tôi mải mê cùng anh bên những líp cà-phê xanh mướt trong vườn ươm. Tôi theo anh từ sáng đ ến tối những khi nông trường mở lớp tập huấn kỹ thuật nông nghiệp cho bà con trong xã. Tôi chia sẻ cùng anh những gì đã học trong trường, đã đọc trong sách. Chính tay Long đã tạo dựng nên một phòng đọc sách khang trang cho nông trường. Một chiếc kệ dài có kính xếp đều đặn vô số sách báo chuyên môn và tranh ảnh, vài chiếc bàn, chiếc ghế thô sơ nhưng sạch sẽ, ngăn nắp. Đây là chỗ anh và tôi thích vào khi nhàn rỗi.

Trong câu chuyện của hai anh em thỉnh thoảng anh lại kể tôi nghe về chị, về mảnh vườn con nhà chị nơi có cây ổi trái chín tuyệt vời cuốn hút tuổi thơ anh. Đã có lần thằng bé Long chui hàng rào hái trộm bị bắt quả tang, bị dọa trói vào gốc cây cho kiến cắn sợ quá vừa lạy vừa khóc. Tôi cười ngất: "Vậy lúc ấy chị ở đâu?" ở đâu? Anh cũng không biết nữa, chỉ biết bây giờ anh thấy một phần đời anh đã gắn liền với chị. Tôi thoáng nghe đôi chút ngậm ngùi khi nghĩ về mối tình chung thủy của anh. Giá mà tôi cũng có một tình yêu ấm áp đến như vậy. Giá tôi có một nơi để đặt trọn trái tim mình.

Tôi nhớ dạo mới đến, đêm nào cũng nằm khóc vì nhớ nhà. Chị Hòa, y sĩ đã gọi tôi về ở chung với mẹ con chị. Ngôi nhà nhỏ vách ván nằm chênh vênh bên sườn đồi với giàn mướp vàng hoa cho tôi cảm giác êm đềm ấm áp. Láng giềng chúng tôi là Khải, ông trưởng phòng của tôi.

Tôi gần gũi Long bao nhiêu thì lại né tránh Khải bấy nhiêu. Tôi sợ cái nhìn khắc nghiệt của anh. Tôi còn nhớ buổi đầu tiên ngơ ngác theo đội sản xuất đi trồng mới cà-phê. Cầm bầu đất trong tay tôi run run rạch lớp bao bên ngoài. Nhưng đường rạch vừa bung ra thì y như rằng đất trong bầu bể theo làm đứt cả rễ con. Mồ hôi đầm đìa trên trán. Sau lưng tôi là cái nhìn phán xét của ông trưởng phòng. Tôi cầm bầu đất thứ hai mím môi rồi lại bất lực nhìn những vụn đất vỡ trong tay mình lần nữa. Tôi hiểu cơ cấu vật lý của đất trong bầu cây không giống như cơ cấu mà trường bắt buộc. Lý thuyết và thực tế! Quay người lại, tôi bắt gặp cái nhìn của Khải. Anh chẳng nói chẳng rằng lấy một bầu cây đặt vào hố trồng, lấp đất luồn dao rạch bầu, kéo bao ra khỏi bầu rồi ném đất xung quanh tạo phần thoáng ở cổ rễ. Không một lời. Tất cả thao tác nhanh và gọn. Đó là cách "dạy dỗ" của anh. Xong việc anh phủi tay quay lưng khinh khỉnh cứ y như tôi là thứ bỏ đi vậy. Tôi ấm ức đến ứa nước mắt. ừ, thì tôi kém cỏi, thì tôi vụng về. Nhưng có thế thì anh mới là đàn anh, là sếp của tôi chứ. Phải cho tôi thời gian học hỏi chứ. Tôi đâu phải đứa chây lười vô trách nhiệm...

ấy vậy mà có lời ong tiếng ve cho rằng Khải có gì... đặc biệt đối với tôi. Nếu như khi nghe tin đồn tôi với Long tôi bình tĩnh mỉm cười thì cái tin về Khải làm tôi trợn tròn mắt kinh ngạc rồi ôm lấy chị Hòa cười phá lên. Cái nông trường với một nhúm nhân viên này điên hết rồi. Hay tại buồn tẻ quá phải thêu dệt chuyện này chuyện nọ cho cuộc đời thêm mầu mè sinh động. Chẳng lẽ hễ chuyện gì có dính dấp đến Long là y như rằng chuyện ấy phải dây vào "lão" Khải hay sao. Nhưng dù hư c ấu thế nào thì cũng phải có chút gì làm cơ sở chứ. Thử nhìn mà xem. Tôi dám đánh cuộc ai có thể chỉ cho tôi một chút xíu tình cảm nào trên khuôn mặt lầm lì khắc nghiệt đó. Còn tôi, tôi sợ anh ta như ngày xưa sợ ông ngáo ộp. Còn nhớ một lần theo đội sản xuất trồng mấy nọc tiêu, gió máy thế nào tôi ngất xỉu nằm vật ra đất. Người ta lay gọi cách nào tôi cũng không tỉnh. Khải quát lên: "Khiêng cô ấy về". Tiếng thét ấy đánh động cái gì trong tôi không biết mà tôi giật bắn cả người mở mắt ra lập tức...

Tiếng kêu gào và tiếng đấm cửa rầm rầm làm tôi khựng lại. Nhà Khải đây rồi. Thế là chị Tâm lại lên cơn. Kể cũng tội nghiệp. Anh sống với người vợ lúc điên lúc tỉnh nên nhà cửa nhếch nhác, cơm nước thất thường bữa có bữa không. Nghe đâu sau một tai nạn giao thông chị ấy không thể trở lại cuộc sống bình thường được nữa. Người ta lại đồn rằng ngày trước gia đình chị ấy giàu, giàu lắm. "Lão Khải xưa kia sống đế vương cũng là nhờ đồng tiền nhà vợ. Bây giờ thì... có ăn có chịu chớ. ở cái xó xỉnh này, nếu tối ngày chỉ quan tâm đến những tin đồn thì cũng đến điên rồi chết.

Tôi chẳng hề có ý muốn tìm hiểu thực hư. Có điều thấy họ sống khổ sở quá. Hai vợ chồng với một thằng con học lớp hai. Mà như thế cũng gọi là vợ chồng ư? Lâu lâu chị ấy lên cơn, lâu lâu anh say tuý luý. Họ bám vào nhau để đày đọa và hành hạ lẫn nhau. Tôi rẽ vào nhà anh. Cửa đóng im ỉm. Bên hè nhà thằng Tí xoải tay thiêm thiếp ngủ. Mấy con ruồi bay vòng quanh rồi đậu xuống khuôn mặt lấm lem. Nắng đã lan vào thềm lỗ chỗ trên chiếc áo ố vàng nhàu nát. Chiếc cặp sách vứt kế bên, trang vở xổ ra một mớ hình mầu bay tung tóe. Tôi gom từng tấm hình xếp lại, thứ hình khuyến mãi người ta bỏ kèm trong thùng Mi lo. Một dạo về thăm nhà, tiện tay tôi mang lên cho thằng bé. Thế mà nó thích lắm, suốt ngày ngắm nghía ríu rít khoe với bạn bè. Tôi lay vai nó:

- Tí.

Thằng bé mỏi mệt nhướng mắt nhìn tôi.

- Ba đâu?

Nó lắc đầu.

- Con ăn chưa?

Nó lại lắc đầu. Tôi chạy vội về nhà. Mẹ con chị Hòa đi vắng. Đẩy cửa gian bếp, tôi kiếm được một cái khăn ướt, chén cơm nguội với miếng cá kho. Tôi lau mặt cho Tí, dỗ nó ăn. Thằng bé và miếng cơm nước mắt trào ra như suối. Tôi nghe mắt mình cũng cay xè. Một bóng người loạng choạng bước vào. Khải đưa cặp mắt đỏ ngầu nhìn thằng bé rồi lại nhìn tôi. Anh chẳng nói chẳng rằng bước thẳng lên thềm. Tôi ấm ức:

- Anh Khải!

Anh quay lại tựa lưng vào tường không nói. Tôi nghe cái gì cứ nghẹn ngang cổ:

- Thằng bé đói. Còn anh... ?

Tiếng cười gằn làm tôi im bặt:

- Trách nhiệm với bổn phận chớ gì. Giọng điệu đạo đức với lý tưởng học được của thằng Long phải không? Này, mở con mắt ra nhé, nơi nào còn quyền lực, còn tham vọng thì nơi đó làm chó gì có chỗ cho lý tưởng với tình yêu.

Tôi tối tăm mặt mũi. Quay người tôi bước thẳng ra ngõ như chạy trốn. Cổ tôi nghẹn lại, môi tôi khô se, tôi chẳng biết mình đi đâu, làm gì. Khi tỉnh người lại tôi bỗng thấy mình đang ở cơ quan và suýt chút nữa đụng phải chú giám đốc. Nụ cười trên môi tắt biến, chú nghiêm giọng:

- Có chuyện gì vậy, cháu?

Nước mắt chực ứa ra, tôi cắn môi nghẹn giọng:

- Chú là giám đốc, chú là quyền lực, vậy chú có lý tưởng không?

Chú Tấn thở ra như trút được gánh nặng rồi nở một nụ cười nhẹ nhõm:

- Nào, chú cháu mình đến đằng kia ngồi một chút. Lại đụng phải cậu Khải rồi phải không?

Trên băng ghế thô sơ của nông trường, dưới tán cây râm mát tôi ấm ức trút hết tất cả những gì tôi nghĩ về ông trưởng phòng của tôi, một con người không có trái tim với bạn bè, với đồng nghiệp và cả gia đình. Cứ coi cách anh cư xử với vợ con anh thì rõ. Chú Tấn không nói gì, ngồi thừ người lâu lắm rồi chậm rãi bắt đầu:

- Khải là bạn thân của em trai chú. Chú nhận anh ta vào làm việc...

Tôi lặng người đi khi nghe câu chuyện đời anh. Quả là vợ anh giàu, giàu thật. Nhưng anh chị cưới nhau được vài năm thì quyết định ly hôn. Thằng Tí dạo đó còn gọi là thằng Tino mới tròn một tuổi. Đơn gửi đi cả hai cùng ký. Nhưng đùng một cái đại gia đình chị Tâm mắc nạn lớn. Họ phải ra tòa vì tội danh lừa đảo. Người nhẹ nhất cũng phải gánh năm năm tù.

Vốn quen ăn trắng mặc trơn gặp lúc tai biến chẳng biết tựa vào đâu chị chạy bổ đến tìm anh một đêm mưa gió. Anh gạt đi, cương quyết giữ vững lập trường và đẩy chị ra khỏi nhà. Quá tuyệt vọng trên đường về chị đâm phải một chiếc xe đang phóng tới. Tai nạn xảy ra, chị trở thành người tàn phế. Anh lẳng lặng đến tòa xin rút lại đơn rồi dắt díu vợ con xin lên nông trường làm việc hầu như cắt đứt mọi mối quan hệ cũ. Chú Tấn ngừng nói, đặt mái tóc điểm sương giữa đôi bàn tay chai thô. Một lát chú ngửng lên nhìn tôi:

- Cháu ạ, đôi khi chú nghĩ họ ràng buộc với nhau không hẳn là vì tình nghĩa mà là một cái gì gần như lòng nhân đạo.

Từ dạo đó tôi không còn ác cảm với Khải nữa mặc dù vẫn tránh cái nhìn của anh mỗi khi tiếp xúc. Quả là với cuộc đời này tôi còn non dại quá. Thì những trò ngớ ngẩn của tôi đã chẳng làm cho người ta khó chịu bực mình đó sao. Đâu phải chỉ cần nhiệt tình là đủ. Tôi không biết lượng sức mình. Với công việc tôi lao vào không đắn đo suy tính để rồi phải bỏ dở nửa chừng vì không kham nổi.

Sau lần ngất xỉu vì "say nắng" như lời chị Hòa chẩn đoán tôi nằm mất hai ngày rồi sau đó nhận được những cái nhìn vừa chế giễu vừa khe khắt. Dưới mắt mọi người tôi là con bé nói chuyện trên mây và chỉ giỏi lăng xăng. Giờ đây nhìn lại mới thấy người giúp tôi nhiều nhất là Khải. Anh cau có gắt gỏng khe khắt với tôi nhưng âm thầm chọn lựa giao cho tôi những công việc phù hợp nhất. Tôi đã chứng minh được khả năng và hiệu quả công việc mình làm.

Tôi đã tự đặt mình vào guồng máy anh điều hành lúc nào không biết. Bây giờ tôi hiểu mình đã chịu ơn anh. Và chỉ mới đây thôi khi băng qua con suối tôi bị sụt chân vì chiếc cầu ván cheo leo. Chiếc cầu ghép bằng những thanh gỗ mục nát. Có một thanh đã gãy ngang. Những khi đi cùng Long đến chỗ này bao giờ anh cũng đưa tay ra cho tôi vịn. Lần này vì bất cẩn... Thế nhưng sáng hôm sau cùng nhau lên đồi tôi và Long đã ngẩn người dừng lại trước một thanh gỗ mới được thay vào. Thanh gỗ còn tươi rói bắc ngang vững vàng kiêu hãnh. Tôi run run đặt bàn chân mình lên mà không dám bước qua. Long đanh mặt lại cười gằn khinh bỉ:

- Quasimodo!

Âm thanh ném ra hằn học như một nhát chém khô khốc. Tôi chưa bao giờ nhìn thấy vẻ mặt Long như lúc ấy. Cái gì vậy? Chẳng lẽ Long ghen? Tôi biết anh muốn ám chỉ ai. Có lẽ nào lại thế. ừ thì cứ cho lão Khải xấu xí, cục mịch, câm lặng như Quasimodo, thằng gù kéo chuông ở nhà thờ Đức Bà, thì tôi, tôi cũng chẳng có gì thích thú để được ví von với nàng Esméralda, một cô gái Bô-hê-miêng xinh đẹp nhưng ngây thơ đến mức khờ khạo. Thế nhưng mầu đỏ tươi của thanh gỗ mới vẫn làm tôi bâng khuâng suốt buổi. Chiều hôm đó, và thỉnh thoảng cả những buổi chiều sau tôi vẫn lén ra suối một mình ngồi trên chiếc cầu gỗ ngó mông lung trời đất...

Long đã trở lại nông trường sau một chuyến đi phép dài ngày. Trước khi đi anh buồn buồn bảo tôi là về thu xếp việc nhà. Tôi cúi đầu không đáp. Thì thôi, việc gì đến phải đến. Anh về đón chị lên đây. Những ngày tháng xa Long tôi thấm thía nỗi buồn. Có lẽ tôi đã không đo lường trước mức độ tình cảm dành cho anh. Mà cả anh cũng vậy.

Dạo sau này chúng tôi làm việc bên nhau không còn tự nhiên như trước. Cả hai như cố kìm hãm một điều gì cứ chực bùng lên. Những lần như thế cả anh lẫn tôi đều tìm cách lẩn tránh. Lần này anh trở lại nông trường lầm lũi và nhếch nhác. Anh nằm vùi suốt buổi chiều rồi cứ thế câm lặng buồn rầu suốt cả hôm sau. Tôi dè dặt hỏi thăm thì được biết chị không chịu lên đây. Chị không thể chôn vùi cuộc đời mình nơi xa xôi hẻo lánh thế này được. Tám chín năm trời đợi chờ của chị phải được đền bù bằng một nơi ổn định tại thành phố có đầy đủ tiện nghi bảo đảm một cuộc sống thảnh thơi đầy đủ. Và anh, anh không thỏa mãn nổi nhu cầu của chị.

Có lẽ anh bất tài thật khi không chen chân nổi với đời nhưng thật sự cái thành phố hoa lệ kia không có gì cuốn hút hấp dẫn nổi anh. Cuộc đời anh là ở đây, là vườn cà-phê xanh um, những nọc tiêu quấn quít, những rẫy bắp mượt mà. Có lẽ anh và tôi cùng gặp nhau ở điểm này, cái mà Khải giễu cợt gọi là lý tưởng. Tôi cúi đầu nghe anh nói rồi lặng lẽ bỏ đi bởi nỗi buồn của anh tôi không có quyền chia sẻ.

Đêm nay bên bếp lửa trong góc vườn tối om tôi ngồi một mình với mớ củi khô. Tôi nhận với chị Hòa canh thùng bắp luộc để được một mình tự do với nỗi đau đớn lặng thầm. Tôi không thể chịu nổi khi nhìn anh đau khổ. Chẳng thà tôi đau. Ngồi bó gối tôi ngắm ngọn lửa bập bùng nghe nước mắt ứa ra trên rèm mi nóng hổi. Hai hôm rồi tôi đau lòng nhìn Long đốt hết điếu thuốc này sang điếu thuốc khác. Chị không có ở đây để chứng kiến cảnh này. Chỉ có tôi, tôi tái tê vật vã.

Và rồi anh ốm. Nỗi buồn quật ngã anh dễ dàng chóng vánh. Tối nay anh bỏ cơm, nằm một mình trong căn hộ độc thân lôi thôi nhếch nhác. Tôi oán trách người phụ nữ xa lạ đó. Tại sao chị nỡ bỏ anh một mình nơi heo hút này. Những khi vui buồn, những khi ốm đau anh cần được sẻ chia, được chăm sóc. Anh cần, cần biết bao nhiêu. Như thế thì chị đâu có yêu anh. Chị chỉ nghĩ đến mình chị thôi. Nước mắt đã chảy thành dòng ướt má. Tôi cắn chặt môi. Tôi oán trách cuộc đời này. Tại sao người ta lại phải ràng buộc mình vào chữ thủy chung vô lý như thế. Hai con người không thể hiểu được nhau như hai tinh cầu xa xôi lạnh lẽo.

- Này cô nhỏ...

Tôi ngửng nhìn lên. Khải đã bước vào vườn đứng sau lưng tôi tự bao giờ:

- Cho tôi gửi nhờ mấy củ khoai này nhé. Đêm lạnh thế này mà có khoai nướng thì phải biết.

Tôi không trả lời anh sợ giọng nghẹn đi vì nước mắt. Anh tự nhiên ngồi xuống, dùng một thanh củi khô cời bếp lửa rồi vùi củ khoai lớn xuống lớp than hồng. Tro bếp bay lên làm tôi khó chịu. Anh gác lại mấy thanh củi nuôi bếp lửa, vẫn không ngửng đầu nhìn lên:

- Mai có lên đồi sớm thì nhắn với thằng Long...

- Anh ấy ốm.

- á à... gay go nhỉ!

- ...

- ốm mà lại buồn, mà lại có một mình...

Cái giọng nhẩn nha của anh làm tôi phát bực. Anh vẫn không thèm ngửng lên tiếp tục gác thanh củi này qua thanh củi khác mặc dù lửa đã rực lên thành ngọn:

- Đã bảo đem vợ lên đây...

- Chị ấy không thèm lên.

- Chà thế thì tội nghiệp nhỉ! Chẳng ai chăm sóc, chẳng ai cơm nước.

Tôi cắn chặt môi rồi bật ra tiếng khóc:

- Tối nay anh ấy bỏ ăn, anh ấy sốt.

Khải thôi không loay hoay với bếp lửa nữa. Anh chống một thanh củi xuống nền đất ẩm. Đêm lạnh và sao đầy trời. Bóng tối trùm lên khu vườn nhỏ. Tôi không nhìn thấy khuôn mặt anh chỉ thấy cái vóc dáng dềnh dàng của anh hiện hữu bên mình. Tôi nghe lòng mình dịu đi. Sự cô đơn như có một nơi ẩn mình cho bớt lạnh. Mùi khoai nướng bắt đầu thơm dậy lên trong gió. Khải trầm giọng đều đều chậm rãi:

- Sốt và bỏ ăn... bỏ ăn và sốt... Rồi thì em muốn được tự tay mình lau mồ hôi trên trán anh ta, được nấu cho anh ta một tô cháo nóng, phải không? Nhưng em không dám làm, em không có quyền làm, và em khóc.

Tôi ngửng phắt đầu dậy:

- Em đủ kiêu hãnh để không làm một người đi chiếm đoạt nhưng em cũng thừa kiêu hãnh để nhận những gì người khác quăng bỏ đi nếu tự em tìm thấy ở đó những điều đáng trân trọng.

Khải gật gù:

- ở... Kể ra thì cái kiêu hãnh của em nó cũng to, nhẩy? Mà này, cô nhỏ...

- Anh đừng gọi tôi là cô nhỏ. Anh không thấy khó nghe khi gọi một cô gái hai mươi hai tuổi đầu là cô nhỏ à?

Khải nhổm người dậy ném thanh củi khô trong tay ra xa. Bếp lửa chợt bùng lên soi vào mặt anh. Vết sẹo nhăn nhúm lại vừa khắc nghiệt vừa dữ tợn:

- Về chuyên môn thằng Long còn phải học nhiều nữa mới đủ sức mon men lên ngồi ghế này ghế nọ cũng như cô phải mở mắt ra mà học nhiều nữa mới đủ sức bước vào đời. Bảo cho mà biết, hai mươi hai tuổi đời cộng với cái mớ lý tưởng rởm của cô khi đụng vào thực tế sẽ nát nhừ ra như cám.

***

Tôi chạy băng qua chiếc cầu ngang suối, băng qua con đường mòn lúp xúp cỏ tranh rồi chạy men theo con đường chống cháy quanh vườn ươm đầy bụi đỏ, cuối cùng khoảng sân đầy nắng hiện ra trước mắt tôi chói chang trống trải. Tôi tiếp tục chạy về căn phòng nhỏ có cái cửa sơn xanh đằng kia. Căn phòng trực chơ vơ nằm giữa nắng, bốn bức tường xưa kia không biết sơn mầu gì mà giờ bê bết lấm lem một mầu đất đỏ. Đặt chân vào mái hiên tôi gặp chị Hòa đạp xe ngang qua. Chị ngừng lại:

- Chạy đi đâu dữ vậy em?

Tôi tựa lưng vào cánh cửa thở dốc:

- Có một nhóm đồng bào dân tộc, có lẽ họ đang đốt rẫy sau kia, gần vườn ươm lắm. Em sợ.

Chị chỉ tay vào phòng:

- Báo cho ông Khải đi.

Tôi đấm cửa nhưng không có tiếng trả lời. Cửa chốt bên trong. Tôi vừa đấm vừa gọi vẫn không ai lên tiếng. Tôi nhìn vào khung cửa sổ mở rộng. Khải đang ngủ. Một cuốn sách úp lên ngực ngay ngắn phập phồng theo nhịp thở. Tôi tiếp tục vừa đập cửa rầm rầm vừa gọi. Anh ta không hề nhúc nhích. Tôi nắm tay vào chắn song vừa uất ức vừa tuyệt vọng. Cả cái vườn ươm làm bằng gỗ, mái che và xung

quanh bao phủ toàn bằng những tấm tranh khô rất dễ bắt lửa. Bây giờ đang là mùa khô. Chỉ cần một tàn lửa bay vào...

Chú Tấn vẫn thường nhắc đến trận hỏa hoạn cách đây gần chục năm. Toàn bộ vườn ươm với hai trăm ngàn cây giống cháy rụi do tàn lửa đốt rẫy của đồng bào vào ban đêm. Không được thế này thì nguy mất. Tôi đấm cửa lần nữa, dữ dội hơn nhưng trong kia khuôn mặt anh ta vẫn bất động, thản nhiên đến lạ kỳ. Anh ta đang say hay đã chết. Tôi nhìn ra sân, khoảng sân chỉ chói chang một mầu nắng lửa. Bỗng tôi nhận ra phía bên kia phòng đọc sách vẫn mở. Như thế có nghĩa là Long đang ở đó. Mừng như bắt được của, tôi chạy băng qua sân. Chân vấp phải cái gì đó làm tôi suýt té vào bụi bông trang trước hiên. Tôi bám được vào chiếc cột gỗ kế bên và gượng lại. Phút giây chóng vánh đó đủ để tôi thấy bên trong không phải chỉ mình Long. Một người con gái khác đang q uay lưng về phía tôi, vai áo hoa xanh nghiêng xuống. Long đặt tay lên vai người con gái:

- Thôi, em về đi kẻo trễ xe. Về thay anh lo cho ba má và gắng chờ anh.

- Ba má già rồi. Ruộng vườn không có. ở đâu thì cũng làm thuê cho người ta. Sao anh không đưa gia đình lên đây. Ba má cần nương tựa vào anh.

Giọng Long gắt gỏng:

- Chuyện nhà anh để anh tính.

- Vâng, thì chuyện nhà anh nhưng còn em, còn chuyện hai đứa. Em sẵn lòng chờ đợi như đã từng chờ đợi nhưng giờ đây em không biết mình phải chờ đợi cái gì. Mình cưới nhau rồi em sẽ theo anh. ở đâu có trẻ con thì ở đó có trường cho em dạy. Hãy cho em được gần anh, cho em được cùng anh chia sẻ vui buồn, cho em được chăm sóc anh những khi anh mệt mỏi ốm đau...

Chiếc cột gỗ tôi đang bám vào như có lửa đốt và tôi như loài bò sát không chịu nổi sức nóng khủng khiếp đó đành buông mình rơi xuống. Tôi ngã dúi vào bụi bông trang trước mặt. Có tiếng người kêu, tiếng chị Hòa từ đâu lảnh lót: "Chết rồi, lại bị say nắng".

Suốt đêm tôi nằm úp mặt vào tường nghĩ hoài đến người phụ nữ mà tôi không thấy mặt, người phụ nữ có vạt áo hoa xanh dịu dàng với bờ vai thuôn mềm mại. Khi nằm trong trạm xá nhắm nghiền đôi mắt tôi cảm thấy có một bàn tay mát rượi đặt lên trán mình, ngón tay thanh sạch, mịn và thơm như một viên phấn trắng. Tôi không dám nhìn chị. Khi chị đi rồi tôi hé mắt nhìn theo vạt áo xanh liêu xiêu trong mầu nắng chiều đã xế. Nước mắt lại trào ra.

Buổi sáng tôi đến phòng giám đốc đợi trước hành lang vì chú Tấn đang bận. Lại chuyện chiều hôm qua. Chú gọi Khải là "đồng chí". Tôi biết chú giận lắm rồi. Giọng chú đanh lại lạnh lùng: "Tôi không thể chấp nhận một trưởng phòng nát rượu". Tôi cắn môi quay người tựa mình vào lan can. Không, tôi biết chiều qua Khải không hề say. Tôi dám đoán chắc điều đó.

Cuốn sách ngay ngắn nằm trên ngực anh, một cuốn sách về kỹ thuật chiết cành. Khi say không bao giờ anh đọc sách. Đụng đến chuyên môn anh tỉnh táo đến lạ thường. Nếu với Long đọc sách là một nghi thức, vào phòng đọc ngồi ngay ngắn trước trang sách mở rộng lật từng trang thì Khải đọc bất cứ lúc nào, bất cứ ở đâu mà chỉ đạo sau này tôi mới khám phá ra niềm đam mê kỳ lạ đó. Giờ đây, cơn thịnh nộ đang trút xuống người anh và anh câm lặng. Tại sao thế?

Anh không mở cửa cho tôi, kiên quyết không mở để chính tôi phải tự mình mở cánh cửa thứ hai, cánh cửa đưa tôi vào sự thật. Và tôi hiểu tôi còn phải can đảm tự mình đẩy ra nhiều cánh cửa như thế để bước vào cuộc đời đầy bất trắc này. Một cơn gió sớm lùa qua làm tôi rùng mình. Sau một đêm mất ngủ người tôi nhẹ bỗng. Tôi biết sức mình còn yếu lắm nhưng lòng tôi bắt đầu bình tĩnh lại. Có tiếng mở cửa. Khải bước ra dừng lại trước tôi. Tôi nhìn anh, hạ tia nhìn xuống và cúi đầu. Một giây yên lặng. Anh trầm giọng.

- Anh biết, cái xấu không thể quật ngã nổi em nhưng em cũng nên cẩn thận với những gì em cho là tốt đẹp.

Tôi ngước đôi mắt nhòa lệ nhìn anh, nhìn mái tóc xơ cứng, nhìn mầu da cháy đen và cố thu vào tiềm thức vết sẹo khắc nghiệt hằn trên má, vết sẹo mà tôi từng né tránh vì sợ hãi. Một cái gì bật ra từ đáy lòng tôi:

- Anh...

- Thôi, em ở lại.

Khải xoay người quay gót. Vóc dáng lênh khênh dềnh dàng của anh khuất vào đám lá xanh để lại cho tôi một dãy hành lang ngợp gió...

Dòng email chờ đợi

Thu Giang

Một buổi sáng ngày chủ nhật khi ông bà nội còn chưa tỉnh giấc thì nó đã rón rén trở dậy dắt con Pôn mon men ra cổng và phóng v ọt ra vỉa hè. Một người một cún con tha hồ tung tăng nhảy nhót cười đùa và sủa gây gây âm vang góc phố. Đang trong khi vui vẻ ấy chợt có tiếng nói trầm trầm vang lên : “Này cô nhỏ, em đừng nhảy chân sáo nữa được không ? Tôi nhìn thấy buồn cười lắm nên chẳng làm được gì cả”.

Nó thôi nhảy nhót, quay ngoắt lại phía người ấy. Đó là một anh thanh niên đang ngồi ở dưới gốc cây sấu già cạnh đó. Anh nói xong nhìn nó mỉm cười thân thiện. Nó không hề cảm thấy giận vì bị người lạ phá đám, chỉ thấy hơi xấu hổ một chút thôi. Đang định phóng vút đi kiểu bỏ chạy thì anh vẫy vẫy tay gọi nó lại. Hơi rụt rè một chút rồi nó cũng quyết định tiến lại gần. Con Pôn lẽo đẽo theo sau vẻ cáu kỉnh. Nó hỏi : ”Anh làm gì mà ngồi ở đây sớm vậy ạ?”.

Chỉ vào màn hình của chiếc máy vi tính xách tay đang đặt trên đùi anh bảo : ”Tôi đang dò tìm số liệu những cô nhỏ đã khiến tôi không làm được việc”. Nó gật gật đầu vẻ đồng tình : ”Vâng, con cún con này ồn quá!?”. Anh nghe nó nói phát phì cười và nhìn vào cái trán dô bướng bỉnh của nó, mái tóc tém tơ mềm, cái quần jean bạc thụng và cả cái áo phông đỏ chót rộng thùng thình nữa - tự nhiên anh thấy mình quí cô nhỏ này. Không thèm để ý đến chuyện anh đang quan sát mình, nó điềm nhiên ngồi xuống cạnh anh, đưa mắt ngó vào màn hình. Ở đó toàn là chữ với ba hình ảnh đẹp đầy mới lạ. Nó xuýt xoa khen rồi buột miệng đọc lên vài chữ tiếng Anh và lẩm nhẩm dịch ra tiếng Việt.

Anh ngạc nhiên thốt lên : "Chà, nhỏ giỏi quá ta! Em học lớp mấy rồi?”. Nó nhìn anh và hai bàn tay ra, vẻ ngộ ngĩnh : "Lớp mười tròn trỉnh!”. Anh thấy vui vui : ”Chuyên ngữ phải không?”. Nó lắc đầu :”không phải!”. Anh khẳng định :”Vậy chắc nhỏ toàn đứng đầu lớp?”. Không trả lời, nó chỉ khẽ gật đầu nhẹ, rồi không để anh hỏi, nó chỉ ngay vào màn hình : ”Anh lấy số liệu của nước ngoài này để làm gì ạ?”. “À, để viết báo cáo thực tập ấy mà!”. Nó lẩm nhẩm đọc thêm vài từ nữa rồi nói vẻ chẳng ăn nhập gì với câu hỏi trước: "Anh không phải là người ở đây!” – “Ừ, sao nhỏ biết!”. Nó cười đầy tự tin :”Trông anh lạ, em quen mặt tất cả mọi người ở phố!”. Anh chặt lưỡi: ” Ghê nhỉ! Vậy chắc ham đi chơi rồi!”. Nó thanh minh : ”Không, nộI hay bảo em ngoan, chỉ mỗi tội...”

Chưa nói hết câu thì bất ngờ con Pôn đang nằm dài dưới chân nó nhỏm dậy sủa ầm ĩ – bà nội nó từ trong nhà mở cổng bước ra gọi : ”Khoai, con có về nhà ngay không đấy?” Nó líu ríu : "Có ạ" rồi chào anh và chạy vụt đi.

Buổi sáng ngày hôm sau, đang trên đường đi từ nơi ở trọ ra chỗ thực tập, khi ngang qua chỗ cây sấu già bất ngờ anh thanh niên nhận ra cô nhỏ hôm qua. Lần này vẫn là cái quần jean thụng nhưng áo không còn là màu đỏ chót rộng rinh mà thay vào là áo phông sọc xanh gọn gàng thanh nhã. Anh bước nhanh và hướng phía đó. Ngay từ xa cô nhỏ đã ôm con cún trên tay nhìn anh mỉm cười vẻ chờ đợi.

Anh bước lại gần hơn :”Chào cô nhỏ! Em là Khoai lang hay Khoai tây vậy?” Cô nhỏ cười bẽn lẽn : ”Tên em không phải vậy! Tại nội thích ăn khoai nên hay gọi thế, chắc là khoai lang đấy!”. Nó trả lời anh xong rồi rụt rè : “Giờ anh có bận không ạ?”. Thấy vẻ nghiêm trang của nó anh thôi đùa, nhìn đồng hồ xong anh bảo ; “Còn dư 30 phút nữa. Sao, có chuyện gì vậy?”. Nó tần ngần trong giây lát xong đề nghị : “Anh cho em xem lại cái hôm qua ở máy có được không?”.

Lần này anh thực sự ngạc nhiên : “Em thích thật sao?”. Nó gật gật đầu liền mấy cái. Thấy thế, không ngần ngại, anh kéo nó lại sát vỉa hè và ngồi xuống. Vừa mở máy ra anh vừa hỏi :”Nhà em không có máy phải không?” – “Ở nhà không có nhưng ở trường thì có. Tuy vậy bọn em chỉ được học soạn thảo trên Word thôi, dễ èng nên chán lắm!”. “Vậy hả?”. Anh hỏi lại tay vẫn ấn con chuột để mở các chương trình.

Nó nhìn như dán mắt vào màn hình rồi hỏi lại cho chắc chắn : “Máy anh có nối mạng đấy chứ?”. Anh gật đầu : “Em thích hả?” – “Vâng!” – “Thì đây!” Anh nói xong, đưa máy sang cho nó. Khẽ hít một hơi thật sâu, nó đưa tay rút dép ra kê xuống đất ngồi và duỗi thẳng chân ra. Khi đã yên vị, một tay nó đặt lên bàn phím, tay kia cầm chuột, bằng vẻ háo hức, nó suỵt cho con Pôn nằm xuống sát cạnh rồi quay sang anh “dụ khị” vẻ đầy thân mật : “Nào, anh dạy em cách sử dụng đi!”.

Thành phố của nó là một thành phố nhỏ nhưng lại đẹp và yên tĩnh. Ở đây đường sá nằm im lìm trong vắng lặng bởi người dân vốn hiền hòa, chỉ thích đi xe đạp. Nó tự hào giải thích cho anh nghe điều đó và đưa anh đi khắp mọi nơi để tham quan. Bắt đầu là từ bên tả con sông Đào men theo đò dọc để đi sang làng hoa.

Từ làng hoa lại rong ruổi trên một con đường đất nhỏ để hướng ra cầu treo trở về thành phố. Có những buổi sáng tinh sương nó hay trèo cổng trốn ông bà cùng anh hướng về phía ga để nghe tiếng tàu từ Nam ùa tới. Khi tiếng xình xịch của con tàu dần xa khuất nó lại dẫn anh đi về khu phố Dệt - ở nơi đó, tiếng còi tầm báo hiệu giờ làm đã thực sự vào ca. Đâu đó trong khu phố vẫn còn một vài nhà làm thêm nghề dệt thủ công để tiếng thoi đưa lách cách vang lên đầy rộn rã. Trong những lần đi đó, nó say sưa giảng giải tận tình cho anh về những nét đẹp cổ sơ và bình dị nơi nó được sinh ra, lớn lên. Còn anh sau những giờ đi điều tra, lấy số liệu, nạp vào máy, xử lý và viết báo cáo, khi rảnh rỗi anh như thường mong được gặp cô nhỏ nhiều hơn.

Chỉ hơn có hai tuần kể từ ngày hai anh em làm quen với nhau, anh thanh niên chợt thấy mình đã hiểu và đã yêu thành phố nhỏ này đến tha thiết. Với anh là như thế, còn với nó, ngoài những lúc thích thú được đi chơi bên anh, được nghe anh kể và được kể anh nghe mọi chuyện thì nó còn có thêm một niềm vui, một niềm say mê khác đó là: được lang thang trên mạng. Hàng loạt những trang Web về kinh tế, chính trị, xã hội, khoa học kỹ thuật được nó lần lượt mở ra, tập tọng đọc và tập tọng khai thác.

Trong khi nó cắm cúi và những thông tin trên mạng ấy thì anh hay ngồi bên ìm lìm và chờ đợi, để trả lời những câu hỏi mà nó thường đưa ra - ấy chính là những câu hỏI khi thì lắt léo thông minh đến kỳ lạ, khi thì vui vơ trẻ con đến buồn cười.

Gần hai tháng thực tập ở thành phố đã nhanh chóng trôi qua. Nó nhanh đến ngỡ ngàng khi một sáng kia anh bất ngờ bảo : “Này nhỏ, mai anh phải về rồI! Em ở lại học cho giỏi nhé! Nhớ đừng đi chơi nhiều hiểu không?”. Nó nhìn anh nói xong lời chia tay ấy, khẽ gật đầu và phóng vụt đi. Nó không muốn để anh thấy là nó đang buồn.

Một tuần sau đó có một nhân viên bưu điện đột ngột đến gọi cổng nhà nó và chuyển cho nó một phong thư. Ông bà nội nhìn nhau phấp phỏng : “Chắc là cha mẹ của con Khoai từ bên kia gởi về?”. Chú bưu điện cầm phong thư và đọc to lên tên người gửi. Nó ngỡ ngàng đến sững sờ khi nhận ra đó chính là anh. Anh chẳng viết gì nhiều, chỉ ghi cho nó một dòng địa chỉ email cùng một lời dặn : “Phải học cho thật giỏi! Bao giờ thấy có đủ tự tin mới được gửi thư cho anh!”.

Cuộc sống vẫn chảy trôi như thời gian vốn chưa khi nào biết dừng lại. Nó đã được ba mẹ từ nước ngoài gửi tiền về mua cho một dàn vi tính. Nếu như cây sấu già bên vỉa hè – nơi đã từng chứng kiến lần đầu nó được gặp anh – nay vẫn còn đang im lìm đứng đó dù đã trải qua bao mùa thay lá, đâm chồi, ra hoa, kết quả để rồi đêm đêm từng quả chín một cứ lác đác rụng rơi và lòng phố vắng; Thì nó- mộc con nhóc lớp 10 ngày xưa cũng đã dần theo thời gian mà lớn lên để rồi một ngày kia khi cái giấy báo đỗ thủ khoa vào khoa Công nghệ thông tin trường ĐHTH được đưa tới, nó mới ngỡ ngàng nhận ra: mình đã 18 tuổi. Trước hôm nhập trường một ngày nó dường như trở trăn và mong nhớ về điều gì nhiều lắm! Cứ bần thần dạo quanh gốc sấu, bần thần tìm về một vài nơi chống thuở trước đã vô tình cùng anh đi qua.

Khi về được đến nhà cũng đã gần nửa đêm. Khe khẽ ôm con Pôn vào phòng nó lục tìm ở dưới tận sây trong đáy tủ một dòng địa chỉ email đã có mùi ẩm mốc. Day dứt mãi rồi cuối cùng nó cũng quyết định đi về phía bàn học và bật máy lên. Lách cách gõ cho chính xác từng dòng địa chỉ trước rồi nó ngập ngừng gõ bức thư với đại ý rằng:

“Em đã chịu khó học tập như lời anh dặn, dù thấy mình chưa giỏi lắm nhưng cũng có khá đủ tự tin để ngày mai bước vào ngôi trường mới!”. Khi thư vừa được ấn đúp vào “Send” để gửi đi, nó chưa vội tắt máy ngay mà bỏ ra thu dọn đồ đạc. Chỉ một loáng sau quay lại, theo thói quen, nó kiểm tra hộp thư trước khi đi ngủ, rồi nó bỗng như run lên khi câu chào quen thuộc từ đâu đó hiện ra : “Chào cô nhỏ!”.

Đấy chính là anh! “Anh xin chúc mừng thủ khoa nhé! Anh đã từng chờ đợi đến một ngày được nhìn thấy hồ sơ xin thi tuyển của nhỏ ở Văn phòng khoa và quả là anh đã không bị phụ. Kể từ ngày mai nhỏ lên đây nhập học, ở trên lớp nhỏ phải gọi anh bằng thầy đấy hiểu không?”. Nó ngạc nhiên đến không tưởng tượng nổi - cứ ngồi bên ghế, mắt dán vào màn hình, đọc đi đọc lại đến thuộc lòng từng câu chữ.

Khi đó chừng như đêm đã về quá khuya bà nội có vẻ lo lắng sốt ruột khi phòng nó điện vẫn còn le lói sáng - Nội lạch cạch gõ cửa phòng hỏi nhẹ : “Đừng hồi hộp quá Khoai ơi! Ngủ đi con, để sáng mai ra tàu sớm!”. Nó bất giác “dạ” ran kiểu vui vẻ đến không ngờ rồi lao ra ôm choàng lấy nội – Nó khẽ thủ thỉ : “Ngày mai con đi, nội ở nhà đừng lo nhiều cho con nội nhé!”

Gió thiên đường

Trần Thùy Mai

Lần đầu tiên đến lớp khiêu vũ ở nhà tôi, Hiếu còn mảnh dẻ như cây tre non. Khi tôi cầm tay Hiếu chỉ những bước đi đầu tiên, hắn gọi tôi là "Sư Mi". Tôi bảo: "Vậy thì từ nay Mi là "sư phụ của Hiếu đó nghe". Hiếu cười, khoe chiếc răng mẻ rất dễ thương: "Vâng, xin sư phụ chỉ bảo cho đồ đệ.

Trong lớp này tôi phải dạy đến năm sáu anh chàng, anh nào cũng dẻo mồm. Đôi khi tôi thầm trách ba. Lẽ ra ba không nên phó mặc mọi chuyện cho tôi như thế, lẽ ra ba phải đứng dạy mấy ông con trai to xác này để đỡ cho con gái mười tám tuổi của ba. Có lúc bực mình tôi bảo: "Ba có nghe mấy chữ "con gái rượu" không? Rượu có đem chôn kín thì mới ngon". Ba tôi lừng khừng: "Rượu tốt không sợ bay hơi". Mắt ba tôi như nhìn xa xôi, đượm buồn.

Tự nhiên tôi thương ba. Lại lẳng lặng gánh vác hết mọi điều, để ba lặng thầm trong cõi riêng.

Những băng nhạc để tập trong lớp dều do ba tôi chọn. Nhạc vasle với Le beau Danube bleu của Strauss, Thu vàng của Cung Tiến, behop với Love is blue, tango với Vũ nữ thân gầy, Le Paloma. Hiếu bảo tôi: "Mi biết vì sao lớp nhà em ít người học không? tại nhạc chán quá". Tôi ức: "Nhạc thế này mà còn chê. Toàn những bài bất tử". "Nghe cổ lắm". "Vậy Hiếu tới đây làm chi?". "Nhạc sầu lắm nhưng cô giáo thì dễ thương". Tôi mím môi, không thèm đáp. Yêu ai yêu trọn một đời, giọng Khánh Ly dìu dặt vang lên theo tiếng nhạc. Chừng nghe giai điệu quen thuộc, ba tôi ngồi lặng, mắt nhìn như soi vào quá khứ. Hiếu nháy mắt, hát nhại theo: Yêu ai, yêu chỉ vài giờ. Tôi nhăn mặt không nói gì, thừa lúc Hiếu bước sai tôi giả vờ lỡ chân đạp cho hắn một cái đau điếng.

Cả dòng họ tôi, trừ tôi ra, ai cũng có đôi mắt đẹp mà buồn. Mắt ba tôi cũng thế, lúc nào cũng u ẩn đầy kỷ niệm. Ngày xưa, ba tôi cũng từng có một mối tình lớn. Người con gái ấy tên là Lý Thanh Thúy, dân chơi ngày ấy thường gọi là Thanh Thúy Tàu. Đó là bông hoa nổi nhất trong vũ trường Đà Nẵng. Tất nhiên trong mắt ông bà nội tôi, một người con gái như thế không thể nào bước vào một gia đình thế gia vọng tộc tuy đã sa sút về tiền của nhưng chưa hề đánh mất nề nếp gia phong.

Đám cưới của ba tôi, cho đến giờ những người bạn thân vẫn còn nhớ. Một đêm trước Giáng sinh, ba tôi và mấy người bạn đến vũ trường, đem theo một bó hoa và một chiếc bánh cưới. Vào cuối đêm, vũ trường vắng người, đôi tình nhân vừa cầm tay đi theo nhạc Oui devant Dieu vừa xuống từng bậc cầu thang dẫn đến phòng riêng. Đèn tắt, từng ngọn, tắt ngấm, tất cả chìm trong bóng đêm. Rồi những ngọn nến được thắp sáng dần, từng ngọn một và Thanh Thúy Tàu thấy người yêu đang nắm tay mình, lồng vào ngón tay một chiếc nhẫn cưới. Nàng bật khóc vì hạnh phúc... Từ đó chàng sĩ quan ở lại với Thanh Thúy Tàu, không về nhà cha mẹ. Thanh Thúy Tàu không tiếp những khách chơi giàu có nữa, và đáp lại, chàng trai hai sáu tuổi nổi tiếng khiêu vũ giỏi cũng tự nguyện không bao giờ nhảy với ai ngoài người vợ yêu của mình.

Thanh Thúy Tàu về sau đã phản bội cha tôi, đúng như lời tiên đoán của bà nội tôi ngày trước. Nàng quá đẹp và quá mong manh, mà những năm tháng dài ba tôi ở trong trại cải tạo là một thử thách quá lớn. Cha tôi trở về vào tuổi ba mươi hai, cảm thấy hụt hẫng từ mọi phía, nhận ra những kỹ năng của nghề lính không giúp ích gì được cuộc sống trước mắt. Ông lấy vợ, sinh con, bị buộc phải nghĩ tới mưu sinh, và không ngờ cái tài khiêu vũ, trước đây là thú vui, nay lại là sinh kế. Cuộc đời nghiệt ngã đã không cho ông giữ đúng lời ước nguyện: không nhảy với ai ngoài Thanh Thúy Tàu. Nhưng từ đó, vũ điệu với ông không còn là niềm say mê nữa, nó chỉ còn là việc kiếm sống nhọc nhằn. Có vẻ như ông đã chờ từ rất lâu ngày tôi mười tám tuổi; để trao lại cho con gái cái gánh nặng vui vẻ này.

***

Hiếu bảo tôi: "Sư Mi ơi, người nhảy như cá bơi trong nước. Mi tập khiêu vũ mấy năm rồi Tôi không nhớ nổi đã tập bao lâu. Mới lớn lên, có trí nhớ là đã nắm tay ba đi hết các fan promenade. "Hồi Mi bắt đầu tập với ba, mỗi lần nhảy phải đóng cửa lại. Ba nói hồi đấy uống cà phê buổi sáng còn phê bình, nói gì đến khiêu vũ. Các học viên đi học phải gói theo giày, hết giờ lại phải đi dép về nhà". Hiếu hỏi: "Mười mấy năm ở đây Mi thấy học viên nào ưa ý nhất?". Tôi cười, lắc đầu. Nếu như thật lòng được nói ý mình, tôi sẽ nói: "Hiếu". Nhưng mà ngượng lắm, nếu để cho y biết rằng người đầu tiên mà tôi thấy thú vị nhảy cùng, chính là y.

Không phải y nhảy giỏi, nhiều người thuộc và biết nhiều fan hơn y, nhưng y nhảy rất có hồn, y say đắm với vũ điệu, không phải chỉ nhảy bằng hai chân mà còn bằng cả tóc, mắt, miệng cười và niềm vui sôi nổi toát ra từ thân thể. Tôi dạy y phần kỹ thuật, còn chính y bằng năng khiếu trời cho đã dạy tôi rằng động tác vũ chẳng là gì cả nếu không thấm đẫm niềm hạnh phúc, không gợi cho người ta cảm giác về khát vọng sống, khát vọng tình yêu. Vì tự ái nghề nghiệp, tất nhiên không bao giờ tôi chịu thú nhận với y điều đó.

Ba tôi xem chừng không có cảm tình với Hiếu. "Cái đầu rẽ giữa trông khó thương." Tôi nhìn Hiếu, nhưng lại thấy đầu tóc hai mái rất hợp với vẻ mặt lãng tử. Ba tôi, một thời đã từng bất chấp tất cả, thế mà bây giờ vẫn không thể vượt qua mất phân xê xích của đường ngôi.

Tôi nói với ba: "Con nghĩ cái quan trọng là cái bên trong đầu tóc". Ba tôi nhún vai: "E rằng trong ấy chẳng có cài gì ngoài những câu tán tỉnh sáo rỗng. Bao giờ cũng thế, khi yêu con gái trở nên bao dạn, còn con trai thì hoá ra nhút nhát. Những thằng miệng tía lia là trong bụng không có gì". Tôi nao núng. Hôm sau Hiếu tới. Tôi đi slow với y. "Mi có áo mới phải không?". "Đẹp không?". "Rực rỡ y như Claudia Schiffer".

Y vừa nhảy vừa nhìn tôi như ngắm một con nhân sư từ Ai Cập tới. Nụ cười răng mẻ thường ngày rất rễ thương, tự nhiên hôm nay làm tôi sợ. Như thể tự vệ, tôi bất giác dí ngón tay vào trán Hiếu: "Dẻo vừa thôi. Cái mặt này đểu lắm nghe chưa". Nghe chữ đểu, Hiếu khựng lại, đột ngột ngừng nhảy bỏ về ghế ngồi. Tôi biết mình lỡ lời. Từ đó, Hiếu không đến nữa. Thảng hoặc có đến cũng không mời tôi nhảy. Tôi bối rối, ân hận, nhưng sự đã rồi. Mặt mũi nào nói lời xin lỗi. trong nửa tháng, tôi sụt ký, gầy xuống trông thấy. Soi gương, tôi tự an ủi: "Càng hay, gầy càng có dáng".

Trước Giáng sinh, Hiếu đến gặp tôi: "Vũ trường có gửi vé nhảy cho lớp mìn không?". "Có". "Cho Hiếu xin một cặp vé". Tôi lẳng lặng mở hộc đưa cặp vé cho Hiếu. Hiếu cảm ơn rồi về, không chào. Ba tôi bảo: "Giáng sinh năm nay lớp mình đi chơi ở sàn Ngọc Anh, Nguyễn Huệ hay Ngô Quyền?". Tôi tần ngần nghĩ ngợi. Ba tôi nói: "Ba sẽ nhảy với :on một bản valse tuyệt vời, như Giáng sinh mọi năm". T ôi im lặng. Chút gì đó như chán nản. Chút gì đó như nghẹn ngào. Tôi mười tám tuổi, nóng lòng chờ đợi một điều gì mới, không phải như mọi năm...

Đêm Giáng sinh, ba tôi đi với cả lớp. Tôi ở nhà. Tôi sợ, sợ một điều gì không rõ. Sợ gặp Hiếu đi với ai đó, trên sàn nhảy. Một người nào quan trọng với Hiếu đến thế, khiến Hiếu phải giành vé trước cả mười ngày trời? Y sẽ nhảy với ai đó, bằng cả thân mình, cả tóc, mắt và nụ cười "Sư Mi, ở nhà một mình hả?" Chợt Hiếu hiện ra sau lưng tôi, mảnh dẻ và dễ thương, sạch sẽ hơn hẳn mọi ngày, trông tươm tất y như một gói quà Giáng sinh.

Tôi dụi mắt, tưởng mình đang nằm mơ.

Lúc đó là mười một giờ khuya, chuông nhà thờ đổ. Và Hiếu, và tôi và đêm thánh vô cùng.

"Đi với Hiếu. "Đi đâu?". Hiếu rút trong túi ra cập vé còn y nguyên. "Sư Mi dở quá, không biết vì sao mà Hiếu xin cặp vé này à?".

Tôi nhìn y, lòng muốn lao vào y mà cấu mà xé, "Đồ mắc dịch, đồ chết toi, đồ đùa dai, đồ mất dạy, làm người ta chết đi được". Nhưng lẽ nào con gái mà tuôn ra những lời rủa sả như thế Cho nên tôi đành lặng nhìn Hiếu như thể một người con gái dịu hiền và ít lời nhất trên đời này.

Hiếu cười cười, nụ cười răng mẻ mà lâu nay tôi quá nhớ. "Sư Mi, muốn chửi rủa gì thì chửi to lên đi, Hiếu sẵn sàng nghe đây". Tôi ngậm bồ hòn làm ngọt: "Thông minh lắm, chưa nói đã hiểu rồi". Hiếu chở tôi đi. Bỗng nhiên tôi sợ. "Sợ gì?". "Sợ người ta thấy Hiếu đi với Mi". "Mặc kệ thiên hạ". Tôi không mặc kệ được. Giờ này mà đến vũ trường, ba tôi sẽ nhìn tôi như thế nào đây, bên cạnh chàng trai dẻo mồm mà ông luôn cảnh giác. Hiếu bảo: "Dù sao, đêm Giáng sinh cũng không cho Mi ngồi nhà đâu".

Hai đứa qua cầu Mới, lên dốc Bến Ngự. Quán cà phê Dã Thảo đêm nay lung linh ánh nến và tiếng nhạc, trông như một thế giới huyền thoại. Tôi run chân, như cô bé Lọ lem bước vào lâu đài của hoàng từ. Hiếu dẫn tôi lên lầu. Một bình hoa hồng xanh nằm trên chiếc giá gỗ nơi lưng chừng cầu thang. "Mi thích không?". Không đợi tôi trả lời, Hiếu nhanh tay nhón ngay một bông hoa lạ. Tôi xanh mắt: "Sợ quá. Người ta nói chết". Hiếu cười: "Đồ thỏ đế".

Bên khung cửa sổ rộng mở, trời đen như nhung lác đác sao. Bên dưới là cỏ xanh, lá xanh và những tia nước lấp lánh. Hiếu khuấy cà phê sữa cho tôi. "Sao Mi thừ người ra như thế?". Tôi không nói đây là lần đầu tiên tôi đi với một người con trai vào quán cà phê. Vừa lo sợ, vừa cảm thấy thích thích, hồi hộp, như thể đi vào một cuộc phiêu lưu, một thế giới khác. Một ngôi sao bay vụt ngang, rơi qua bầu trời. Hiếu kêu: "Mi ơi, nhanh lên, hãy ước một điều gì đi". Tôi ước thầm một điều nhưng khi Hiếu hỏi, tôi không nói. Một điều ước thầm kín, có thể một ngày kia sẽ nói ra, nhưng không phải bây giờ...

Từ năm ấy, tôi mới hiểu thế nào là đêm Giáng sinh.

Không biết ba tôi sẽ nghĩ sao, nếu biết mỗi tuần tôi vẫn gặp Hiếu vài lần ở quán cà phê Dã Thảo. Cũng trước khung cửa sổ mênh mông đó không có những ngôi sao, nhưng có trời chiều và có những bông Hoàng Hậu lác đác hồng. Hiếu hỏi: "Mi hút thuốc không?". "Sợ lắm". "Cái gì cũng sợ. Thử cho biết". Tôi phải hút thử vì Hiếu đưa điếu Ngựa Trắng tận miệng. Tôi sặc. Không thấy ngon lành gì, nhưng cảm thấy mình ngầu ngầu.

Người Hiếu trông cứng cỏi, lấc cấc vậy mà khi ngồi bên tôi lại rất dịu dàng. Từ nhỏ, tôi đã thiếu sự dịu dàng chăm sóc. Anh chị không có, mẹ tôi quá chất phác vô tư. Hiếu thì khác, tế nhị và kiên nhẫn. Có hôm tôi đến trễ gần nửa giờ, Hiếu vẫn chờ trước quán, ngồi trên xe, dưới mưa. Thấy tôi đến, mặt Hiếu sáng lên với nụ cười đến là dễ thương. "Ngồi đồng trước quán thế này, không sợ người ta dòm ngó à?". "Việc gì đến ai đâu mà sợ. Chỉ sợ Mi không dám đi vào quán một mình".

Gió đông lạnh, Hiếu vẫn đòi mở rộng cửa sổ cho Hiếu nhìn trời. "Hiếu có phải là quỷ sứ không? Chẳng bao giờ nghe Hiếu mệt, Hiếu lạnh, Hiếu bận việc". Hiếu cười: "Hiếu mê cái quán này vì nó đầy gió. Nhất là từ khi Mi tới đây. Mi đừng dại mặc áo ấm kín mít làm gì. Mỗi năm mình đâu cần có hai mùa hè". Tôi nghe lời Hiếu, mặc phong phanh ngồi trước cửa sổ mênh mông, nghe mưa. Dần dần tôi hiểu mùa đông, yêu mùa đông, biết thế nào là vẻ dẹp của gió, của giá buốt và hơi ấm khi ở bên nhau.

Hiếu ít tới nhà tôi, đơn giản vì thấy ba tôi không thích. Tôi bảo Hiếu: "Nếu nghĩ tới Mi thì sửa đầu tóc lại". Hiếu bướng: "Tóc là của Hiếu. Hiếu rẽ ngôi trên đầu Hiếu. Khi nào Hiếu rẽ ngôi trên đầu người khác, người ta mới có quyền có ý kiến". "Nhưng Mi không thích cái đường ngôi ấy", tôi vờ bảo thế. "Sao Mi cứ muốn Hiếu trở thành con người khác".

Trong suốt mùa đông tôi không còn cảm thấy lạnh, không thấy những giờ dạy khiêu vũ là mệt mỏi, không thấy những buổi học luyện thi ban đêm là chán chường, không thấy nỗi lo, nỗi căng thẳng khi mẹ tôi nói tiền hết, em cần mua sách vở, ba cần uống thuốc... Cả cuộc sống đang khó nhọc trở nên nhẹ nhàng. Quán cà phê thành địa chỉ thứ hai của tôi, đến nỗi hễ tôi và Hiếu đến người ta không đợi gọi, dọn ra thức uống quen thuộc: hai ly cà phê và hai điếu Ngựa Trắng.

Một hôm trời mưa, xe Hiếu chạy nhanh văng bùn đầy gấu quần Jean của tôi. Đến quán, Hiếu đòi lau cho tôi nhưng tôi ngượng, chạy vào toilet tự vẫy nước chùi một mình. Tiếng những người phục vụ nói cạnh đó vọng vào, họ nói tự nhiên vì không trông thấy tôi: "Một cà phê đá một sữa tươi phải không"'. "Không phải. Cu cậu này có hai "mái", một mái tóc xõa mới uống sữa tươi, con bé này tóc demi chuyên uống cà phê sữa. Coi chừng dưa lầm".

Tôi lạnh gáy. Trở lại bàn, tôi cố nhấm nháp hết ly. Hiếu rất tinh ý, vặn hỏi mãi. Tôi bảo: "Mi mệt. Bắt đầu cảm thấy gió lạnh thật rồi". "Mi nói dối". Nói vậy chứ Hiếu cũng mở cái áo Jacket ra ủ lên vai tôi. Tôi cố gắng ngồi nhưng ngồi không vững. Hiếu xốc tôi lên, bế xuống cầu thang. Tôi mệt lả nhưng cũng biết xấu hổ. Hiếu dỗ dành: "Nằm yên cho khỏe, Hiếu đem Mi về nhà. Thương Mi lắm, đội Mi lên đầu đi khắp phố cũng chẳng sao".

Tối ấy tôi không đứng dậy nổi nữa, đành phó mặc mọi chuyện cho ba tôi. Gọi điện về nhà Hiếu. Không có Hiếu. Tôi đứng dậy mặc áo. Ba tôi lo ngại "Con đi đâu?". Tôi lắc đầu, đi như người khùng. Tôi là con của ba tôi, cái tính bất chấp nằm sẵn trong máu tôi. Tôi phải nhìn vào sự thực, dù sự thực ấy như thế nào. Xe của Hiếu đang ở trước quán cà phê. Và Hiếu ngồi đó với một cô gái tóc dài trạc tuổi tôi, không phải trước cửa sổ mà khuất sau một cánh cửa. Có lẽ Hiếu không bao giờ nghĩ rằng tôi lại có can đảm một mình đi vào quán. Tôi ngồi vào bàn bên cạnh.

Người ta bưng cho tôi cà phê sữa như mọi lần. Sữa ngọt không làm giảm nổi vị đắng. Hiếu sang bàn tôi "Mi đi đâu vậy?". "Đi để nhìn. Để thấy con người không đơn giản". Nói rồi tôi đứng dậy, ra về. Ba tôi nói đúng, nhưng khổ thay, chỉ có lời dạy của cuộc đời mới đủ sức thuyết phục đối với đứa con bướng bỉnh như tôi.

***

Cô bé tóc xõa ngồi trước mặt tôi, trông vẻ mặt cô xinh xắn và hiền. Cô từ chối chỗ ngồi trước khung cửa sổ. "Sợ gió lắm. Em thích cái quán này vì nó có những góc ấm". Chúng tôi ngồi vào một chỗ kín sau chậu thủy trúc. "Em biết chị là Mi, dạy khiêu vũ ở đường Phượng Bay. Nói thực, em không ngờ lâu nay Hiếu vẫn đi nhảy. Em đã bảo hiếu em biết Hiếu nhảy rất đẹp nhưng Hiếu phải tôn trọng người yêu của Hiếu là một người không biết nhảy". "Thế Hiếu bảo sao?". "Hiếu đã hứa với em là không bao giờ khiêu vũ nữa". Tôi lặng lẽ không nói gì, tự mình gọi một điếu Ngựa Trắng và... hút.

Chắc lúc ấy tôi trông giống một con quái vật lắm. Nhưng ít nhất không nói được, thì tôi cũng phải làm một cái gì đó, dù là một điều gì thật quái đản. Cô gái tâm sự: "Chị biết không, em và Hiếu yêu nhau đã ba năm nay. Hồi đầu ba em không cho, bắt em nhất trong phòng riêng trên lầu. Nhớ em quá, Hiếu dựng xe trèo cột điện mà lên thăm em. Ba em chụp được dong Hiếu xuống tầng dưới mở cửa tống ra.

Hiếu về nhà xong lại quay lại, trèo cột lên lần nữa. Lần này ba em không thèm mở cửa mà bảo: "Mày trèo lên đường nào thì cút

xuống đường ấy". Hiếu trèo cột xuống đi xe về. Lại đi bộ đến... sáng mai ba em lên, thấy chúng em vừa cắn hạt dưa vừa nói chuyện ngoài lan can, ba em bảo: "Ba keo mèo cắn cổ, tao thua chúng mày. Mày nói ba mẹ mày đến lo mà rước con gái tao về". Tôi hỏi: "Rồi sau đó thì sao?'. "Hiếu lui tới nhà em đã hai năm. Ba mẹ em xem như con. Sáng, trưa, chiều Hiếu đều ghé, thường thường ăn cơm ở nhà em. Em không thể đoán là Hiếu có thời gian vớ vẩn đâu khác".

Ừ, con gái thật khờ, ai cũng thế. Một ngày có đến hai mươi bốn giờ. Dù có ghé sáng, trưa, chiều, cùng lắm chỉ mười tiếng đồng hồ. Chỉ cần một ngày một giờ, chàng trai đủ tạo nên một huyền thoại phiêu lưu mới. Và một trong những huyền thoại phiêu lưu ấy là tôi... Tôi nghẹn như nuốt phải mật đắng. Dã Thảo ơi, ta sẽ không bao giờ còn đến đây. Từ biệt khung cửa sổ mênh mông và gió. Và những bản nhạc mà Hiếu thích. Giờ đây tôi hiểu vì sao Hiếu không thích nghe nhạc tiền chiến. Trong đó không có cách yêu, cách nghĩ của Hiếu. Thôi đừng nghĩ đến Hiếu, đừng nghĩ nữa...

Tôi bước đi, ngang qua góc cầu thang, nơi Hiếu đã lấy trộm bông hồng xanh cho tôi. Bây giờ ở đây chỉ đơn độc một bông cúc tím. Tiếng hát Cẩm Vân mãnh liệt mà nghẹn ngào: Còn trông mong chi cơn mơ phù du theo gió mây bay xa thật xa. Hãy thôi đam mê vấn vương buồn thương, nỗi đau trong đời sẽ qua...

Buổi tối, tôi ra đứng lớp, dạy điệu bebop cho các học viên mới. Một vũ điệu vui nhộn và lả lướt. Tôi nhảy, tôi cười. Chuyện đã qua, xin hãy qua... Tôi cố gắng ăn nhiều. Mẹ tôi bảo rất vô tư: "Con này thất tình mà không ốm, lại mập lên mới quái!".

***

Lâu lắm, Hiếu mới đến nhà tôi. Trông Hiếu gầy và xanh, giống cây tre non hơn bao giờ hết. Tôi hầu như không nhận ra hắn. Hắn

không cười và nói năng dẻo quẹo. Nhưng cũng không nhút nhát. Hiếu im lặng và dữ dội, ngồi một mình trên ghế nhìn tôi. Mắt Hiếu cứ thiêu đốt và tôi cứ cố làm cho lòng mình trở nên băng giá. Không biết trong cuộc chiến tranh im lặng này, ai lì hơn? Lừa trong mắt Hiếu tan trước hay tảng băng trong lòng tôi rã trước? Tôi giấu nỗi đau bằng vẻ điềm nhiên, nhưng làm sao giấu được con mắt sắc sảo của ba tôi.

Ba tôi bảo: "Can đảm lên con. Còn đau đớn là còn có thể tha thứ. Mà tha thứ là sẽ tiếp tục đau thêm nữa". "Con mắt Hiếu nhìn con, không phải là con mắt của kẻ lừa dối". "Con đừng ảo tưởng. Sự thể dã quá rõ ràng mà con còn ngụy biện cho nó nữa ư? Ngày trước khi từ trại cải tạo trở về biết được Thanh Thúy lừa dối ba, ba nhất định cắt đứt dù cô ấy quỳ xuống đất van lạy hết lời. Với ba, tình yêu là sự chân thành tuyệt đối sự thủy chung như nhất, trước sau không thay đổi". Tôi nghĩ thầm: "Mẹ con với ba lúc nào cũng chung thủy, nhưng có phải tình yêu không?".

Hiếu đến đều đặn mỗi tối, không nhảy, không cười. Tôi không trách móc, không nặng lời, không cau mặt, xem như cuộc phiêu lưu vừa qua chỉ là một giấc mơ. Dần dần bỗng tôi thú vị với những cuộc gặp lặng lẽ đó: giống như một bản nhạc không lời, êm dịu và sâu vô tận.

Cuối tháng, cả lớp đi chơi Ngọc Anh, Hiếu cũng có mặt. Hiếu cứ ngồi, không nhảy với ai. Bỗng nhiên như ma xui, tôi bước ra và quay lại vẫy tay: "Hiếu". Giọng ra vẻ một cô giáo đầy uy quyền, mà thực ra là một kẻ đầu hàng. Hiếu sáng trưng mặt mày, lâu lắm mới nhìn thấy nụ cười răng mẻ. Tôi và Hiếu cùng bước trên sàn nhảy, tôi hạnh phúc từ đầu đến chân, quên cả việc trước đây một giờ Hiếu đi đến đâu, ăn cơm nhà ai, làm gì...

Hiếu chỉ nhìn tôi, bao nhiêu lời lẽ bay đi đâu hết. Mãi sau mới đưa ngón tay cái lên môi tôi: "Mi cắn đi. Cắn một cái cho đau, cho đáng đời Hiếu". Tôi bất giác ứa nước mắt không cầm được: "Cắn một cái mà đủ sao, Hiếu ơi!". "Hiếu biết tội rồi. Nhưng ai bảo hồi đó Mi nói Hiếu đểu làm chi. Nói người ta đểu thì người ta đểu cho biết mặt". Tôi nói: "Ân trả, oán trả. Mi cũng biết tội rồi. Từ nay khỏi nợ nhaư". Bất giác Hiếu đưa tôi xoay tròn như một cơn lốc. "Giờ thì Hiếu không cho Mi hết nợ đâu, Hiếu sẽ đi theo Mi đến cùng trời cuối đất".

À à, lại còn thế nữa chứ. Tôi đâu còn dễ tin như tôi ngày xưa. "Vậy mấy cái cột điện ai sẽ trèo đây". Hiếu trừng mắt nhìn tôi: "Đó là quá khứ, một quá khứ đang chờ chấm hết. Lúc đó Hiếu đã sống hết mình, và giờ đây Hiếu cũng sống hết mình".

Hiếu nói rồi nắm chặt tay tôi, lòng bàn tay Hiếu tỏa hơi ấm như lửa. Bỗng nhiên tôi muốn òa khóc. "Rồi mai đây, Mi cũng sẽ là quá khứ sao?". "Không ai nói trước được tương lai. Hiếu không nói chuyện tương lai, chỉ biết bây giờ". Hiếu nói rồi nhẹ nhàng ôm tôi trong tay, và những đốm sáng đèn muôn màu, và nhạc valse, và tôi là cô bé Lọ lem trong vũ hội của hoàng tử...

Khi tôi trở về, ba không nói gì, chỉ nhìn. Đôi mắt đẹp của ông, dù qua bao thời gian, vẫn sâu thẳm và đầy dĩ vãng. "Con biết ba sẽ trách con. Nhưng con...". Tôi muốn nói: Nhưng con hạnh phúc quá. Con không cầm lòng được. Ba tôi lạnh lùng: "Chỉ vì không chịu nổi đau đớn, nên nạn nhân không đứng vững, phải dựa vào chính tên sát thủ. Có biết đâu như thế là sẽ bị giết chết lần thứ hai". Tôi nghẹn: "Hiếu không phải người như vậy". Bỗng ba tôi không giấu được sự phẫn nộ: "Con muốn làm kẻ cướp đoạt sao? Thằng Hiếu đến đây ba sẽ đuổi. Nó phản bội một đứa con gái, nay lại định lừa dối một dứa con gái khác".

Tôi khóc. Hiếu bảo tôi: "Đồ ngốc nghếch. Không ai sở hữu được ai trên dời này, thì làm gì có chuyện cướp đoạt ở đây". "Nhưng mọi người bảo thế". "Mọi người có sống giùm cuộc đời mình không?". "Mọi người không tin Hiếu". "Hiếu không cần. Mọi người không hiểu rằng người ta có thể cố gắng học, cố gắng làm, nhưng không ai có thể cố gắng yêu. Người ta chỉ có thể yêu cái người mà nhắm mắt mình vẫn thấy. Hiếu cứ nhắm mắt là thấy Mi. Mi tin không".

Tôi tin Hiếu. Bởi vì chỉ có lòng tin mới giúp tôi sống. Như câu nói của Knshna Murti: "Đó là ánh chớp loé lên trong khoảnh khắc, ai thấy là thấy, ai không thấy là không thấy, không thể nói cho người khác". Cuộc đời như dòng sông, ai nói trước được nó sẽ qua những ghềnh thác nào. Nhưng hôm nay, dòng sông đang trôi qua những bờ cỏ mịn màng, đang in bóng trời xanh mây trắng. Lẽ nào sợ thác ghềnh mà sông không dám chảy?

Năm nay, Giáng sinh.

Trời khô lạnh. Tôi nhìn ra cửa sổ phòng mình. Ba tôi bảo: "Đừng buồn, tối nay đi với cả lớp đến Ngọc Anh. Ba sẽ nhảy với con một bản valse tuyệt vời, như ngày trước." Tôi im lặng, không nói. Nước mắt thập thò trên mi. Thèm đi một bản Blue Christmas trong tay Hiếu. Thèm ngồi cạnh Hiếu sau khung cửa mênh mông trong cà phê của Dã Thảo, chia với Hiếu một cơn gió. Thèm cùng đi một xe với Hiếu trên con đường dài, Hiếu thỉnh thoảng vừa cười vừa ngọn dầu ra sau khiến những sợi tóc cứng đâm vào má tôi...

"Sao ngồi thừ ra thế, mau lên con gái". Ba tôi nhắc. Biết ba cố tình không cho tôi có thời gian để nghĩ tới chuyện riêng tư, tôi đứng dậy mặc áo, đi giày. Mở cửa, hơi lạnh tạt vào, tôi không cầm lòng được, kêu lên: "Nhớ quá!". "Nhớ gì?". Ba tôi hỏi. "Nhớ gió!". Để tránh cái cau mày của ba, tôi vội soi mình lần chót trước khi ra đi. Bỗng tôi nhìn ra trong gương, đôi mắt tôi giờ này mênh mông và buồn, giống hệt mắt ba tôi...

Và tôi chợt hiểu, mình đã lớn. Đã trở thành một ai đó khác mình năm xưa. Đã biết thế nào là yêu thương và chịu đựng. Đôi mắt này, nỗi buồn này, Hiếu đã để lại cho tôi...

Sàn nhảy đêm Noel tưng bừng rực rỡ với những ngọn nến muôn màu. Từng đôi, từng đôi trai gái bên nhau hân hoan... Ba tôi bảo: "Nào, ra sàn nhảy với ba". Nhưng tôi ngồi yên, giữa tiếng nhạc valse như những cơn xoáy dịu dàng. Thấy tôi bất động, ba tôi cũng không ép. Giờ lâu, ông bảo: "Thôi, con ạ. Đến tuổi này, ba mới nhận ra: Trong tình yêu hạnh phúc thật ngọt ngào, mà khổ đau cũng đầy thi vị. Chỉ có sự trống rỗng chán chường của k ẻ không yêu mới thực sự là khủng khiếp".

Nói rồi ông dõi mắt nhìn xa xôi về phía trước. Bỗng nhiên tôi se lòng. Thương ba. Thương tôi. Và chợt tôi hiểu vì sao mãi mãi ba tôi không quên được Thanh Thúy Tàu, một con người phản bội.

Cái thắt lưng

Lê Thị Thu Thuỷ

Truyện lành mà hoá làm người ta buồn vì thấy đời một người chóng vánh quá, nhất là đời người đàn bà.Chả được mấy giấc mơ đã thôi mơ mộng, chả được mấy cuộc yêu đã lạnh lửa lòng... Mà thôi, sống với bấy nhiêu cái lặt vặt ấy vẫn đáng sống cho vui vậy.

Dung thất tình lần thứ nhất, đến nhà khóc với chị Hoàn, chan chứa. Khổ thân cái gối nhà chị vừa giặt! Chị Hoàn tóc ấm tay dài, nhè nhẹ ôm Dung bảo: "Không phải mình không đáng  yêu đâu em, nhưng tại đàn ông, họ chóng chán...".

Bẵng đi mấy tháng, lại thấy Dung hai mắt nhoè nhoẹt đứng trước nhà chị Hoàn. Lần này là chuyện năm rõ mười: Cái chỗ xe mà Dung hay ngồi đã có đứa khác ghé mông, "hai tay nó lại ôm cứng cái thắt lưng em tặng sinh nhật anh ấy năm ngoái mới điên chứ"... Chị Hoàn lại cho Dung lần này, cũng là một câu tương tự: "Không phải mình không đáng nhớ đâu em, nhưng đàn ông...,  họ nhanh quên lắm...".

***

Không rõ có phải nhờ tài an ủi của chị Hoàn với chỉ mấy câu chung chung đó hay không mà sau đó quả thấy Dung gượng lại được rất nhanh. Qua kỳ 2 năm thứ ba vẫn thấy đứng trong tốp 5 sinh viên có điểm tổng kết đầu khoa, thừa tiêu chuẩn được làm luận văn. Vậy mà đùng một cái, nàng tuyên bố lấy chồng, thi tốt nghiệp cũng chấp, chả luận văn luận veo gì nữa, chỉ tổ tốn bạc mất thời giờ.

Một anh chàng vừa "tăm" được đúng mấy tháng qua đứa bạn, hơn Dung tới tận 9 tuổi, người tròn vênh, mặt lại mỏng dẹt. Được mỗi cái mắt là nom còn hiền hiền nhưng nhìn kỹ lại trông vừa cay nghiệt vừa bao dung, chả biết thế nào. Thấy bảo là có nghề nghiệp ngon, quê "Ba Vì có con bò vàng" nhưng gia đình đã chuyển cả lên đây rồi, nhà có hai ông anh trai đi Đức, thừa sức lo cho bố mẹ.

"Thuốc không nghiện, bia không, cà phê cà pháo không, chả nghiện gì cả, ngoài em... - Dung hất tóc, vẻ mãn nguyện - Em giờ  chỉ cần có một người như thế thôi, thế thôi cũng được rồi chị nhỉ? Chứ cả đời phải chạy theo mấy thằng hào hoa, chả biết nó cả thèm chóng chán lúc nào, mệt lắm! À mà anh Khanh bảo bao giờ về nước hả chị? Giục anh ấy về nhanh nhanh đi chị, con gái có thì...". Chị Hoàn cười tênh tênh, muôn năm cũng là cái vẻ kín như bưng ấy: "Lo gì em! Cơm chưa ăn gạo còn để đấy!".

Gạo đã không hề để đấy! Anh Khanh đã về nước nhưng không phải vì chị Hoàn. Dung cùng chồng hôm đó tình cờ ghé qua thăm chị Hoàn, thấy chị đứng phăng phắc ở giữa nhà mà tưởng như chị có thể sắm vai... Từ Hải đạt hơn bất kỳ ai. "Không phải mình đáng bị bỏ rơi đâu chị, nhưng đàn ông, họ... lười mang nặng lắm!" - Cái câu không dám nói ra đó, đêm về Dung cho vào nhật ký, rồi quay ra ngắm chồng ngủ. Cái mặt mỏng từ độ có hơi vợ như đã đầy lên được đôi chút như phồng tôm gặp mỡ!

Rồi Dung vui vẻ có bầu và sinh con. Cũng lo lắm, người ngợm tự dưng cứ xổ hết cả ra, béo quá! Rồi thì con cái, bận bịu. Rồi Dung quên chị Hoàn. Quên mất đời chị Hoàn.

***

Chị Hoàn rời thành phố trước độ Dung sinh con. Sát giờ mới biết Hoàn đi, Dung giận lắm! Ai lại người như chị Hoàn mà lại tơn tớn nương theo một tay chán vợ kia chứ! Vào trong đấy dễ tưởng có thể được yên với vợ con người ta chắc? "Đã đành họ ly thân, nhưng tại sao không li dị, lý do? Phải biết chắc là mình có được an toàn không đã chứ, chuyện cả đời người"... "Gì mà đến nỗi cả đời người! Chị giờ chỉ còn nửa đời nữa thôi! Nửa đời tiêu nhanh lắm! Mà không tiêu cũng hết, dại gì không tiêu hả em?" - Chị Hoàn rất hay có cái  kiểu cười hất, cười quẳng bừa ra đấy, như chẳng thiết cười. Dung lúc đó đang mang bầu, cảm thấy trong người dễ mủi lòng, ngỡ tưởng như có thể... nhường chồng được cho chị Hoàn.

Thế mà bây giờ đây khi Dung đã yên phận rồi thì Dung lại bỏ quên chị Hoàn. Và sẽ còn nếu như chồng Dung trong bữa cơm mừng đầy tuổi con hôm kia không dưng dè dặt nhắc tới: "Em lâu nay không gọi điện xem chị ấy sống thế nào? Đàn bà giỏi giang mà long đong như thế kể cũng tội! Tuần tới anh có việc ở Sài Gòn, hay mình chuẩn bị chút gì ghé thăm chị ấy...". Bạn "mặt mỏng" chả hiểu sao lại rất hay đánh giá cao chị Hoàn, ngày từ hôm đầu tiên ngó mặt, vẻ như chả cần biết chị Hoàn chấm điểm mình như thế nào, vui thế... Vậy mà sao cánh đàn ông nói chung lại có vẻ như không mấy nhẹ tay trong vụ chấm điểm cho Hoàn kia chứ! Tội nghiệp Hoàn giỏi giang sắc sảo quá chừng!

***

Dung chuẩn  bị cho chồng một gói quà rõ to trong đó chứa gần như đủ cả mấy thứ quà khô mà chị Hoàn mê nhất ở Hà Nội, ảnh của hai mẹ con Dung, ảnh hai chị em hồi học chung trường đại học... và quyết định không gọi điện báo trước  để người nhận được bất ngờ.

Cái số điện thoại của chị Hoàn, thực ra giờ đây Dung vẫn nhớ. Có điều, từ độ cơ quan cắt chế độ đường dài, quả tình cũng không tiện gọi. Nhớ bạn thì cũng chả nhớ đến mức phải rẽ vào bưu điện. Mà về nhà bây giờ thì... đúng thật, chị chàng chỉ ưa đắm đuối với con thôi. Dung yêu con lắm, mặt đầy chứ không hề mỏng như mặt bố. Má cháu ngủ mà cứ như làm cái gối hồng ửng theo. Mắt cháu khi mở lại nom ngời ngời.

Điều chẳng ngờ được là hai ngày sau đã thấy chồng Dung gọi ra bảo: Không liên hệ được với chị Hoàn đâu, "phu nhân" qua Mỹ định cư rồi, thấy bảo giờ lại theo một ông ngoại quốc nào, mệt thế!

Giờ thì xử thế nào đây cái túi quà...

Cái dây điện thoại nhà Dung như quắn lại. Dè đâu chỉ cần bỏ quên nhau một chút trong đời là người ta có thể lạc nhau lăng lắc đến thế sao? Cứ nhất thiết phải phiêu lưu mãi sao chị Hoàn? Sao không thể cũng là một sự lựa chọn đơn giản như của em mà rồi bình lặng sống, không được thì nhiều nhưng cũng chẳng phải lo mất gì? Như thế là đủ rồi mà! Đàn bà chỉ cần thế thôi!

***

Chẳng đủ được, hình như...

Đêm Noel vắng chồng, Dung ôm con qua nhà bà nội rồi tự dưng hứng chí gọi điện rủ đứa bạn cũ muộn chồng đi chơi. Chẳng may nó đồng ý, thế là phải ra đường. Nhưng đi thì cũng vui, hai đứa trở lại mấy vạt quán nghèo thời sinh viên. Vui một nỗi là tất thảy hầu như vẫn còn nguyên hết cả, lạ thế! Chỉ có những chuyện cũ là đã khác, buồn ghê... Bạn Dung kể: Cái "Thắt Lưng" ngày trước của Dung, giờ hoá ra lại chuyển về cùng cơ quan với nó. "Chuyện riêng thấy bảo cũng vẫn chưa có gì, làm mấy đứa con nít trong cơ quan tao mừng rấp rỉnh. Trong đó có một em xinh lắm nhá con sếp, trẻ măng, trẻ như con nít, trông cái má muốn cắn ơi là cắn, gì mà cái "Thắt Lưng" của mày chả chết. Tao đồ rằng...".

Dung chẳng hề muốn nghe con bạn ấy "đồ" thêm cái gì. Chỉ bỗng dưng muốn gặp lại quá, cái "Thắt Lưng" ngày xưa của mình.

Xưa Dung có bồ đẹp nhất khoa, hai người đẹp đôi đến nỗi ôm nhau đi trong trường có hẳn một giàn các em ở khoá sau nhìn xuống chỉ trỏ. Xưa bồ Dung mặt đầy và ấm, khiến Dung mỗi lần được áp vào má đấy là là cứ như cùng lúc nghe thấy hoa nở và lửa cháy, như đang được dựa gối. Nhớ quá trời cái đêm Noel thời nào của năm thứ nhất, cái nhìn ấy mới gọi là làm tan nhau chứ! Rồi Noel năm hai, năm ba... năm nào cũng ngập tràn hạnh phúc, đi, đi mãi, đến đâu đó tận cùng! Tình yêu là những mắt xích Noel nối dài, phải vậy?... Cái thắt lưng da Dung liều mua tặng hắn một năm trước  khi chia tay là đi nguyên cả một kỳ học bổng loại một của Dung đấy, thế mà... Ôi sao mà đến tận hôm nay Dung mới chợt nhớ ra là mình đã từng yêu "cái Thắt Lưng" ấy đến thế chứ, mà mình cũng  giận "cái Thắt Lưng" ấy đến vậy chứ. Cái con bé ôm thắt lưng của hắn, Dung cũng đã trông thấy. Rõ ràng là con bé ấy xấu mà, quá xấu... "Mày muốn gặp lại Thắt Lưng không? Tranh thủ lúc chồng đi vắng nhé! Chiều mai tan tầm vờ đứng ở cổng cơ quan đợi tao, thể nào hai đứa cũng gặp được nhau. Mày dạo này xinh lắm (gái một con!), phải để nó gặp lại một lần cho nó tiếc, cho nó không mê được ai nữa thì thôi!".

Dung về soi gương, thấy mình lúc này xinh thật, xinh ra bao nhiêu so với thời sinh viên. Người trong Sài Gòn hai hôm nữa ra...Lại phải sống tiếp với nhau thôi, chứ biết làm thế nào... Không biết làm thế nào cả! Nhưng chỉ xin chồng được một buổi đến chỗ có cái cơ quan ấy thôi. Không phải đứng trước cổng mà là ra từ một cái quán đối diện. Và thì cũng phải trang điểm thật kỹ một chút, dù cũng đã xác định rõ ràng là nhất quyết không để bị... phát giác đâu mà!

Thế mà Dung chờ, nát cả giờ tan tầm, tan cả ba cốc nước và  hai đĩa hạt dưa, vẫn tịnh không thấy một bóng quen nào, trừ... con bạn ấy!

***

Muộn, Dung qua bà nội đón con, tiện miệng hỏi mẹ chồng xem chồng mình có gọi điện ra không thì bà cụ bảo là có. "Thấy nói công việc ổn rồi, có khi ra sớm được một ngày đấy! Nó mừng lắm! Tội nghiệp cái thằng, đàn ông con trai giờ đi đâu rời được vợ ra là lo kiếm bồ kiếm bịch, đây lại chỉ biết nhớ vợ nhớ con...".

Dung mở cửa xong thì tha con vào giường, vục đầu vào gối, rồi chẳng biết thế nào mà thấy chị chàng lại trào nước mắt y như thuở đứng trước nhà chị Hoàn, lạ quá! Sao tận đến giờ, tự dưng lại còn, vẫn thế, hư ghê...

Điện thoại nhà Dung lâu lắm mới reo khuya. Nhưng không phải chồng Dung mà là con bạn lúc chiều: "Trêu mày một chút cho vui thôi! Thử xem chồng con rồi thì lập trường tư tưởng đã vững vàng chưa. Ai dè vững thật! Báo hại chiều nay tao ra khỏi cổng cơ quan cứ phải nhìn tới nhìn lui mãi. Thôi thì mày sống được vậy là khoẻ rồi, chứ đa mang cả nghĩ như tao, quá lắm chỉ tổ muộn màng...". "Thế... thật ra... là không có chuyện Thắt Lưng về làm cùng cơ quan mày thật à? Thật hả?". "Có thì vẫn có! Nhưng tay đấy mát số lắm, vừa về chỗ tao chưa được bao lâu mà đã được sếp tao cử đi học suất hai năm ở Mỹ nhé!...".

Ở Mỹ? Cũng ở Mỹ à? Thế có gặp chị Hoàn không, hai người ấy, gặp không nhỉ, họ biết nhau mà. Nhưng đất người ta rộng thế, làm sao? Chỉ cầu mong sao khi gặp nhau, họ đừng nhắc đến tên Dung...

Bến lở

Nguyễn Minh Ngọc

1.

Biết tôi chuẩn bị ra Bắc đi dự trại viết, mẹ tôi nhắc:

- Con nhớ thu xếp tranh thủ tạt ù về thăm quê thắp cho các cụ nén hương, tiện thể ghé coi thử cô mày sống chết ra làm sao. Tao thấy tụi bay đứa nào cũng ưa theo đuổi ba thứ hư danh phù phiếm. Khéo rồi mồ cha không khóc rồi lại đi ôm tỏ mối con ơi!

Tôi giật mình. Mấy năm nay cứ lần lữa mãi nên tôi chưa một lần về thăm quê cha đất tổ, thăm cái mảnh làng thoi thóp nằm cạnh bến sông Lam cứ trồi trụt sau mấy mùa nước lụt. Lời nói nhẹ nhàng như gió của mẹ bỗng trở thành cơn lốc xoáy trong lòng tôi suốt dọc hành trình trên chuyến tàu Thống Nhất. Tới ga Vinh, thay vì nhảy lên ô tô bus đi tuốt xuống mạn biển Cửa Lò, tôi bắt xe ôm chạy về bến đò Phù Thạch.

Về làng, sau khi tới nhà thờ họ bái tổ và ra nghĩa trang, tôi lội bộ xuống cuối làng thăm cô Nguyện. Chiều đông muộn, những vạt nắng ngày rước sầm uất làm vậy mà giờ đây chỉ còn lưa thưa vài chục nóc nhà. Cũng phải thôi, ba phần tư đất làng giờ đã nằm gọn dưới đáy sông rồi.

Ngôi nhà giống như cái ốc đảo nằm giữa ba bề bốn bên là luỹ tre gai dằng dịt, đầu ngõ hai cây duối già lù lù như hai gã hộ pháp trung thành ứng trấn giữ rước cửa đền. Đang ngơ ngác ngắm nhìn, thì bất ngờ một con chó đen nhức từ đâu hồng hộc lao thẳng vào tôi. Nếu không kịp nhảy dựng lên thủ thế thì chắc hẳn đã bị nó đợp cho một miếng nên thân. Lối sủa nhấm nhẳn của nó rất khó chịu, coi bộ chẳng hiếu khách chút nào. Từ trong hiên nhà bỗng nhô ra một cái đầu bạc.

- Mực! Khôn nào!

Người đàn bà bước nhanh qua bậu cửa, tất tưởi quên cả xỏ dép. Đúng cô Nguyện rồi. Rất dễ nhận ra cô bởi dòng họ nhà tôi tuyền những người bạc tóc sớm, chẳng hiểu vì sao. Chưa lới sáu mươi mà trông mái đầu của cô tôi dễ lầm với một bà lão. Sững lại trong giây lát, cô Nguyện đưa tay lên dụi mắt như để nhìn cho rõ hơn.

- Dạ, chớ ông hỏi ai ạ?

Cái dáng vẻ ngỡ ngàng của chủ nhân cho thấy hình như đã lâu lắm không có một vị khách lạ nào đặt chân tới ngôi nhà cô liêu này.

- Cháu lỡ độ đường, nhà ta còn chỗ nghỉ chân không ạ.

Nghe giọng nói, cô Nguyện liền nhìn xoáy vào mặt tôi rồi thảng thốt.

- Trời đất ơi! Ai như thằng Sáng phải không? Đi dâu mất đất giờ mới vác mặt về lại còn tính trêu cô hả...

Cô cười mếu máo, nước mắt tự nhiên giàn giụa trên gương mặt héo hon. Cô cầm tay kéo tuột tôi vào nhà. Con chó mực hậm hực chạy vòng quanh gầm gừ. Để tôi ngồi một mình trên bộ ván ngựa bằng gỗ lim kê giữa nhà, cô Nguyện vội vã đi xuống bếp. Lát sau cô trở lên với bình tích nước và một bát khoai xéo còn bốc khói. Cô chép miệng

phân trần "Hồi sáng nghe con chim khách loét choẹt ngoài vườn, cô nghĩ là hắn ghẹo mình nên cầm đất ném đuổi chớ. Tội nghiệp chưa?".

Mùi khoai xéo thơm ngòn ngọt, làm sống dậy ký ức tuổi thơ tôi. Quê tôi nghèo, đất bãi lúa gạo ít nhưng ngô khoai đậu lạc thì lúc nào cũng sẵn. Khoai lang thu hoạch về được chọn lựa đem rửa sạch rồi cắt lát phơi khô, cất kỹ trong chum vại. Lúc nấu thường phải dùng đũa cả xéo qua xéo lại cho tơi đều nên dân làng quen gọi là khoai xéo. "Ăn đi cháu, ăn cho nóng sốt rồi uống nước chè xanh". Cô Nguyện giục giã, tay cầm cái quạt nan rách tướp phe phẩy đuổi ruồi. Xúc miếng khoai đưa lên miệng, tôi suýt nghẹn mấy lần.

Là con út của ông Tình, cô Nguyện kêu ông bà nội tôi bằng bác. Hai nhà liền ngõ bên nhau. Trong làng, ông Tình là một thợ cày nổi tiếng về sự tằn tiện và nóng nảy. Từng chứng kiến nạn đói khủng khiếp năm ất Dậu, nên hễ con cháu đứa nào phí phạm từ hột cơm đến mẩu khoai là ông tế liền. Một bận nhân có ấm chè xanh vừa nấu, bà nội tôi trêu ông Tình sang nhà cùng uống. Mẹ tôi bưng một rá củ dong riềng lộc ra mời. Thấy lũ con nít chúng tôi tranh nhau bới lựa, đã thế khi ăn lại còn lột bỏ vỏ, ông Tình nóng mắt chửi liền:

- Tổ cha bay, ăn sang như Tây. Coi chừng đói rã họng, trắng mắt bây giờ...

Và ông thản nhiên cầm lấy một củ non có lắm nhánh đưa lên miệng cắn ngang ăn một cách ngon lành. Một đời cầm cày tay chai cứng mảng tựa như vai trâu, nhưng đến già người lực điền này vẫn hận vì làng không có đủ ruộng cho ông cày đã đời. Trong nhà, ông Tình là vị chúa tể, chẳng ai dám trái lời.

Lớn lên bên cạnh một người cha như vậy, nhưng trời lại phú cho cô Nguyện sự dịu dàng đầy nữ tính. Khi các anh chị trưởng thành ra ở riêng, cô đảm nhận việc chăm nom phụng dưỡng cha già trái tính mà không một lời than vãn. Học xong lớp 7, cô Nguyện ở nhà sản xuất. Khỏe mạnh, nết na lại thạo việc đồng áng, cô có vẻ đẹp thuần hậu của một người lao động. Làng trên, xóm dưới đã có bao kẻ rắp ranh dòm ngó, nhưng cô tôi chưa nhận lời một ai.

Dạo ấy, trong số trai làng theo đuổi cô Nguyện có một người thổi sáo rất hay và giỏi bơi lội như rái cá. Đó là anh Hà dáng đấp cao ráo, vạm vỡ, gương mặt rất đàn ông. Không biết tự bao giờ bến sông trở thành nơi tụ tập của cả làng và là chốn gặp gỡ của đôi lứa. Cứ chiều tà, lũ con nít chúng tôi lại lùa trâu về thả cạnh bờ sông chơi đánh trận giả. Chán chê thì kiếm quả bưởi n ém xuống mặt sông cũng là lúc bến nước đầy ắp tiếng cười. Người gánh nước, kẻ tắm táp giặt giũ. Cánh đàn bà, con gái cứ túm tụm vào một chỗ, ấy vậy mà chốc chốc lại có cô la oai oái. Thì ra lúc xuống nước, các cô gái thường lấy quần dài đem quấn quanh bụng theo kiểu đóng khố. Đây chính là cơ hội trời cho đối với đám thanh niên chưa vợ. Lúc ở trên bờ đôi nào có tình ý với nhau bạo dạn lắm cũng mới chỉ dám đầu mày cuối mắt và đôi câu bóng gió nhưng khi đã xuống nước thì tình thế trở nên khác hẳn.

Có một thứ luật bất thành văn thế này, ở dưới nước mọi người được quyền thả sức đùa giỡn. Một khi nhận biết được dấu hiệu đồng tình nơi cô gái nào đó, thì anh con trai phải tìm cách tiếp cận để dẫn đối tượng tách ra chỗ khác. Điều khó khăn là làm cách sao để xác định cho đúng vị trí của bạn gái mình giữa đám đông dưới nước. Sau khi bơi lòng vòng người con trai phải lấy hơi để lặn một mạch tới chỗ bạn gái.

Thường các cô gái cũng hết sức tinh quái, hễ thấy các chàng trai bắt đầu lặn là họ lại bí mật đổi chỗ cho nhau. Do vậy, người con trai phải cố quan sát để phát hiện cho đúng. Chết nỗi là ở dưới nước thân hình người con gái nào chẳng mĩ miều nên các chàng trai rất dễ bị quáng. Một khi đã tìm đúng đối tượng họ phái trổ hết tài ba lựa thế ôm eo cô gái và kéo ra xa. Quá trình ấy người con trai được quyền chiêm ngưỡng "tòa nhiên nhiên" dưới nước. Những kẻ nhát hít thì đành ngậm ngùi chịu trận. Chàng nào làm được cái việc chinh phục ấy có khi chỉ dăm bữa nửa tháng là gia đình đã có thể mang trầu cau tới chạm ngõ nhà gái.

Mất cả tháng trời với không biết bao lần lặn sủi bong bóng Hà mới tóm được Nguyện. Sau một hồi vùng vẫy đến mệt lử, cô đành quy phục và ngoan ngoãn chịu để người con trai dìu ra khỏi đám đông đang hò reo, chọc ghẹo. Họ sóng đôi bơi đứng chầm chậm. Hai cơ thể trẻ trung tràn trề sinh lực cứ áp sát vào nhau cơ hồ như tan vào dòng nước. Bến sông trở thành nơi lưu dấu cho mối tình của họ.

2.

Cái tin chú Hà trúng tuyển bộ đội và làm lễ ăn hỏi cô Nguyện chẳng mấy chốc loang nhanh khắp làng. Bàn dân thiên hạ gật gù "Đẹp đôi lắm!". Đám cưới của hai người được tổ chức liền ngay sau đó. Bấy giờ, cuộc chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ đã lan rộng ra khắp miền Bắc. Hai người ăn ở với nhau đâu chừng được chục ngày, nghĩa là chưa kịp quen hơi bén tiếng thì đôi lứa đã phải xa nhau. Chú Hà lên đường nhập ngũ. Từ nơi huấn luyện tân binh, đơn vị chú hành quân một mạch vào thẳng chiến trường. Cái mầm sống trong cơ thể cô Nguyện bắt đầu tượng hình và lớn dần theo ngày tháng. Đây đó có những cặp mắt nhìn cô vẻ dò xét xen lẫn tia giễu cợt. Đúng chín tháng sau cô sinh hạ một bé trai bụ bẫm, kháu khỉnh. Đó là thằng Quân bây giờ. Càng lớn nó càng giống chú Hà như hai giọt nước. Điều ấy khiến cho những kẻ lắm mồm bớt điều đơm đặt.

Là vợ bộ đội, cô Nguyện tham gia các hoạt động đoàn thể thanh niên, phụ nữ và cả dân quân trực chiến. Cô giấu tất cả nỗi khát khao mong nhớ chồng vào trong công việc. Nhưng có lẽ càng kìm nén thì ngọn lửa bên trong càng sôi réo, âm ỉ. Được kết nạp Đảng, cô Nguyện trở thành một điển hình nên thường được đi đây đi đó báo cáo, hội họp. "Gái một con trông mòn con mắt". Dẫu không tự ý thức về nhan sắc của mình nhưng đi tới đâu cô Nguyện cũng nhận thấy ánh mắt ve vuốt của đàn ông. Cô sởn gai ốc và chỉ muốn quay về ôm con nằm ngủ cho quên hết sự đời.

Thằng Quân lên năm tuổi thì cô Nguyện thành góa phụ. Hai mươi ba tuổi, cô đã đội lên đầu vành khăn trắng. Hôm xã làm lễ truy điệu chú Hà, cô ngất lên ngất xuống không biết bao lần. Theo ngày tháng ghi trong giấy báo tử thì chú Hà hy sinh đã được ba năm trong một trận đánh tàu chiến của tụi Mỹ ở cảng Cửa Việt. Chú ấy là đặc công nước xuất quỷ nhật thần, bao phen khiến cho kẻ thù phải mất ăn mất ngủ.

Tưởng chừng nỗi đau đớn vô bờ đã quật đổ cô Nguyện. Cô gầy xọp, mắt thâm quầng, lóc rối bù như búi tre gai sau cơn bão. Đã có lúc cô nghĩ quẩn tính lao đầu xuống bên sông chết quách cho rồi, bởi thiếu chú Hà thì cuộc đời cô đâu còn ý nghĩa. Nhưng cứ nhìn đứa con bé bỏng, nhìn bố mẹ chồng già nua lúm cụm là cô lại chùn bước. "Không! Bằng giá nào cũng phải cắn răng mà sống để thay anh ấy nuôi dạy con và chăm nom bố mẹ già". ý nghĩ ấy như sợi dây neo trần gian buộc người góa phụ trẻ với cuộc đời.

Nhưng, họa vô đơn chí. Nỗi đau còn chưa kịp nguôi ngoại thì ông Tình đột ngột ra đi sau một giấc ngủ dài. Một cái chết nhẹ tựa lông hồng. Cuối năm lại đến lượt ông bố chồng quy tiên. Dân làng bảo ấy là hai ông già cùng rủ nhau đi tìm con trai, con rể. Trong những ngày đau buồn ấy, có một người đàn ông luôn kín đáo tìm cách động viên an ủi cô Nguyện. Đó là anh chàng Lâm ở xóm trước đang giữ chân thủ quỹ của hợp tác xã, ông chủ của một gia đình toàn thị mẹt. Vì mắt trái bị ruột hến nên anh ta có biệt danh Lâm lơ. Thoạt đầu cô Nguyện cũng chẳng để ý, chỉ thấy Lâm có cái vẻ chân thành tội nghiệp. Khác với những gã đàn ông sàm sỡ, miệng lưỡi khoác lác, Lâm thường biểu hiện tình cảm qua con mắt lành lặn.

Khi tấm áo hoặc mảnh lụa, lúc đồng quà tấm bánh, cứ thế dần dà Lâm lơ tìm được chỗ trú ngụ trong lòng người đàn bà góa trẻ. Đã có lời qua tiếng lại xì xào nhưng thảy đều được Lâm hợp thức bằng câu nói cửa miệng: "Ôi dào, miệng thế gian như làn sóng bể... Lại ghen ăn ghét ở đây mà. Hơi đâu mà chấp mê!". Sau nhiều lần thư từ hò hẹn từ xa không xong, Lâm lơ quyết dấn tới bằng cách áp sát. Anh chàng biết rằng đàn bà họ chỉ giỏi phòng thủ từ xa, chớ với lối đánh gần thì luỹ thành nào cũng sụp đổ. Cô Nguyện càng lánh mặt thì càng xui khiến Lâm liều lĩnh.

Một lần, vào buổi chiều Lâm lơ được tin cô Nguyện đi họp phụ nữ trên huyện và sẽ về muộn. Từ trụ sở hợp tác xã, Lâm đạp xe ra phía bến đò kiếm một chỗ ẩn mình trong bãi phi lao vi vút gió. Khi hoàng hôn buông trùm xuống mặt sông cũng là lúc chuyến đò cuối ngày vừa cập bến. Người đàn ông căng mắt quan sát và nhận ra người đàn bà bởi vóc dáng đã in sâu trong tâm tưởng.

Cô Nguyện xách túi vốc nước sông rửa mặt, do vậy rớt lại sau cùng. Về đến làng rồi thì chẳng còn gì phải sợ, mặc dầu con đường đất phải len lỏi giữa những bóng cây phi lao chập chùng. Người đàn bà khoan khoái vươn vai hít thở. Chính vào lúc ấy thì Lâm lơ với chiếc xe đạp xuất hiện chắn ngay lối di. Nguyện hốt hoảng la lên: "Ai?". "Là tôi đây, đừng sợ!". Lâm nài nỉ mời cô lên xe để gã đèo một đoạn. Ngần ngừ một lúc, Nguyện tặc lưỡi ngồi lên sau xe của người đàn ông.

Không hiểu do trời nhá nhem hay do tay Lâm cố ý mà chiếc xe đạp loạng choạng sa vào chỗ cát mềm và đổ uỵch ra vệ đường. Nguyện bị vật gì đó đập vào mắt cá chân đau điếng. Lâm lơ vội dìu người đàn bà đặt ngồi tựa gốc phi lao. Lâm rối rít "Có đau lắm không?". Bàn tay người đàn ông nắm bóp xoa xoa quanh mắt cá chân người đàn bà. Nguyện thấy đỡ đau và trong người bỗng dậy lên cái cảm giác đê mê, bởi đôi tay êm ái của người đàn ông cứ rờ lên mãi, bắp chân, đầu gối rồi đùi. Cái cơ thể đàn bà sau nhiều ngày kìm nén giam hãm giống như con thú vờ ngủ say chợt bừng tỉnh rất nhanh. Khi đã nằm gọn trong vòng tay của Lâm, Nguyện chỉ kháng cự được một lúc rồi buông xuôi, thả lỏng. Lâm lơ sùng sục dấn tới, tiếng "đừng anh, đừng anh" lịm dần.

Từ bữa ấy trở đi, bãi phi lao cạnh bến đò trở thành nơi hò hẹn của hai người. Một lần chạng vạng tối, bà Điền đi thăm họ hàng về đò muộn. Lúc ngang qua bãi phi lao, mót quá bà lão tạt vào đi tiểu. Vừa ngồi xuống chưa kịp định thần, bà Điền chợt nhận thấy hai hình nhân trắng lốp đang oằn oại hi hóp trên mặt cát phía trước mặt Cứ ngỡ là ma hiện hình trêu chọc, bà lão thần hồn nát thần tính chạy mất dép. Tiếng đồn bãi phi lao cạnh bến đò có ma giống như vệt dầu loang khắp làng càng khiến cho nơi này đã hoang vắng lại càng thêm u tịch.

3.

Nhưng có một điều mà Lâm lơ không lường hết là cũng vào thời điểm ấy cô Nguyện đã lọt vào tầm ngắm của không ít những đấng mày râu khác. Lắm kẻ tìm đủ mọi cách để tiếp cận, săn đón tán tỉnh người đàn bà góa trẻ xinh đẹp mà theo cách nghĩ của họ là "nóng máy" lắm rồi. Bởi thế nên mọi hành tung của Nguyện đều bị theo dõi, giám sát. Tỷ như hôm nay nàng đi đâu, làm gì, nàng mặc áo xanh hay áo đỏ, gặp ai v.v... Trong số những "vệ tinh" ấy có ông Đình, chủ nhiệm Hợp tác xã. Ông là người cao đạo nên không thể trực tiếp hành xử như cái đám phàm phu kia được. Bởi vậy ông bí mật sai tay chân của mình đi dò la và đưa thư tỏ tình với người đẹp. Chả là trong một trận bom Mỹ giội xuống làng, chẳng may vợ con ông chết hết để lại một mình ông côi cút trên cõi đời.

Là người có địa vị cao nhất trong làng, ông Đình nhận được sự quan tâm lẫn đồng tình ủng hộ từ nhiều phía. Nếu cứ để một người như ông ấy mất thăng bằng trong đời sống tình cảm thì không chừng cả làng mất nhờ. Thế nên cái việc tìm ý trung nhân cho ông chủ nhiệm trở thành một đề tài được nhiều người quan tâm, bàn soạn. Nước không thể một ngày không vua, mà vua thì không thề một ngày thiếu vắng hoàng hậu. Cứ theo luật giải ấy mà suy rộng ra thì việc lựa chọn người nâng khăn, sửa túi cho ông chủ nhiệm Đình là tối cần thiết. Về đối tượng có lẽ không ai thích hợp hơn cô Nguyện. Này nhé, cô ấy vừa là vợ liệt sĩ lại vừa là đảng viên sinh hoạt cùng chi bộ, nêu tác thành được thì đây sẽ là một trợ thủ đắc lực của chủ nhiệm.

Thoạt nghe mấy vị trong Ban chủ nhiệm đặt vấn đề, cô Nguyện cứ nhìn trân trân ngỡ họ đùa. Nhưng ngó kỹ vẻ mặt trịnh trọng của quý vị chức sắc và liên hệ tới những lá thư tỏ tình được viết nắn nót như chữ học trò của ông Đình thì người đàn bà chợt hiểu ra vấn đề. Cô phá lên cười. Thật tình cô chẳng dám ghét bỏ gì ông Đình, nhưng ngược lại cô cũng không mảy may có chút cảm tình nào với người đàn ông vâm váp có gương mặt vô cảm và cặp mắt đỏ kè như mắt cá chày. Cho rằng ả đàn bà góa này thích chết đi được nhưng giả bộ kiêu kỳ bắc bậc, sau giây lát bối rối, một vị trong bọn bèn cười xuê xoa. "Hề, hề... Nói gần nói xa chẳng qua nói thật. Đẹp đôi lắm đó. Rổ rá cạp lại mà được vậy là nhất cô đấy nhá. Còn đòi gì nữa!".

- Vậy, tôi sẽ phải làm vợ ai trong số các anh đây? - Người đàn bà góa cười mỉa mai.

- Cô nói gì mà lạ thế, tất nhiên là vợ anh Đình, à đồng chí Đình

- Một người đàn ông giả lả.

- Thế tại sao ông ấy không trực tiếp đến gặp tôi mà lại cử các anh mối lái? Ông ấy có còn là con nít nữa đâu? Thôi xin chào các quán anh, tôi về.

Biết không thể lay chuyển được người đàn bà góa xinh đẹp, ông Đình nổi đóa. "Đồ ngu, một bước lên bà không sướng lại muốn kiếp khố rách áo ôm! Rõ là chó đen giữ mực". Cáu sườn, ông chủ nhiệm đánh tiếng ăn hỏi và cưới phắt một cô gái tân quá lứa lỡ thì làm vợ. Nhưng mối hận với người đẹp vẫn chẳng thể nguôi quên. Nghe đồn gã Lâm lơ đã nẫng tay trên, ông Đình sôi tiết gầm lên "Cái thằng mất dạy. Láo đến thế là cùng! Được, rồi chúng mày sẽ biết thế nào là lễ độ". Ông sai đám đệ tử mật phục hòng bắt quả tang cảnh trai trên gái dưới sẽ đem bêu riếu khắp làng cho bõ tức.

Mấy tay dân quân hăng tiết vịt lúc đầu xem chừng hăm hở ăn gió nằm sương, nhưng bị các bà vợ phát hiện được và tế cho một trận nên thân thành ra ngán ngẩm chùn chân liền. "Thây kệ người ta. Đời cua cua máy, đời cáy cáy đào. Có họa là giống ngu mới đi rình rập chuyện người ta ăn nằm với nhau". Nhờ vậy mà đôi tình nhân thoát hiểm. Thế nhưng hậu quả của việc ái ân vụng trộm thi vô phương giấu giếm. Cái bụng cô Nguyện ngày càng một lớn cùng với bao lời thị phi, đàm tiếu. Dám làm dám chịu, cô chủ động làm đơn xin ra khỏi Đảng vì tự thấy mình không còn xứng đáng. Lá đơn được những người có trách nhiệm chuyền tay nhau. Ông Đình cười gằn: "Đâu có dễ thế. Đáng đời, cái thứ cơm không ăn lại muốn ăn bùn!".

Cô Nguyện bình thản đón nhận quyết định kỷ luật khai trừ ra khỏi Đảng vì tội hủ hóa. Dẫu biết mười mươi ai là tác giả của cái thai trong bụng người đàn bà góa nhưng các vị chức sắc vẫn cố ép cô khai ra một cái tên để có cớ mà trừng trị cả hai anh ả. Trước sau cô vẫn bướng "Con của Hợp tác". Nghe tin người tình sinh hạ được một thằng cu, gã Lâm lơ tái dại đi vì vui sướng. "Thế là có thằng chống gậy rồi!". Bấy giờ, bên phía gia đình nhà chồng cô Nguyện chia hai phe. Hầu hết cánh đàn bà (chị dâu, chị gái) thì nguyền rủa xỉa xói không tiếc lời. Cánh đàn ông giữ thái độ im lặng. Chỉ riêng bà mẹ chồng thì ôm đầu van vỉ: "Tôi xin các anh, các chị hãy tha cho con Nguyện. Nó sống với thằng Hà số ngày đếm được trên đầu ngón tay rồi bom đạn chia lìa mỗi đứa một nơi. Các anh chị vợ chồng kè kè bên nhau tối ngày, có ăn lạt mới biết thương mèo. Thằng Hà hy sinh vì dân vì nước, từng ấy năm nó câm lặng nuôi con rồi hầu hạ cái thân già này...".

- Mẹ lại bênh con dâu "quý" nữa rồi. Vì mẹ dung túng mà cô ta hư đốn - Người chị gái riết róng - Nhục ơi là nhục!

- Tao chẳng bênh che đứa nào hết. - Bà lão ném miếng bã trầu vào ống nhổ rồi đưa tay lên chùi khóe mép - Đàn bà khôn ba năm dại một giờ. Đằng nào thì con Nguyện cũng lỡ dại rồi, không thương được thì thôi, các anh chị cũng đừng hành hạ nó mà phải tội với trời. Tao còn sống ngày nào tao cấm...

Cuộc sống buồn thảm cứ trôi đi không chút bình yên bởi chiến tranh, bom đạn rình rập mạng sống con người cả ngày lẫn đêm. Cười ba tháng, chẳng ai cười ba năm. Mọi sự rồi cũng qua đi. Mấy mẹ con cô Nguyện lần hồi nuôi nhau, gã Lâm lơ thi thoảng cũng lén lút giúp rập thêm tí đỉnh.

Bên phía gia đình tôi chẳng ai nỡ nói gì cô Nguyện nhưng cô vẫn tìm cách lánh mặt người thân. Đến nỗi ngày giỗ cha đẻ cô cũng chẳng dám về mà sai thằng Quân mang gà rượu đến cúng ông ngoại. Những khi bất ngờ gặp chúng tôi trên đường làng cô thường lấy nón che mặt rồi cắm cúi bước đi thật nhanh. Một lần tôi nắm tay cô ngang đường cô chỉ khóc mà không nói năng gì. Sau bữa đó hễ thấy tôi đi chăn trâu hay cắt cỏ cô Nguyện thường kêu vào nhà lúc thì dúi cho củ khoai lang tươm mật, lúc quả ổi, trái chuối. Đặc biệt mỗi khi nấu khoai xéo thể nào cô cũng để phần rồi tìm cách nhắn nhe cho tôi tới ăn kỳ được. Có lẽ chính bởi vậy mà khi lớn lên, dù đi tới đâu tôi vẫn không thể nguôi quên được hình ảnh người cô họ khốn khổ tội nghiệp vò võ một mình bên cạnh bến sông.

4.

- Ngẫm ra trên thế gian này làm thân đàn bà trăm đường khổ nhục cháu à.

Cô Nguyện khép lại câu chuyện vừa kể với tôi bằng một tiếng thở dài. Hình như trút được khối tâm sự lâu nay vẫn giấu kín trong lòng cho nên những nét hằn sóng gió trên gương mặt cô tôi vẻ như giãn ra, nhẹ nhõm. Hẳn nếu không gặp một người biết lắng nghe chắc cô Nguyện phải mang theo câu chuyện xuống tận đáy mồ.

Nghe tôi hỏi về gia cảnh, cô Nguyện cười heo héo, khóe mắt ươn ướt. "Thì cũng lay lắt vậy thôi, ông trời chưa bắt tội chết nên cứ phải sống". Mải chuyện trò, tới lúc này tôi mới có dịp ngó quanh căn nhà trống hoác. Những tấm phên nứa lâu ngày đã ải mục, tưởng chừng chỉ khẽ đụng là sụp luôn từng mảng. Tài sản trong nhà đốt đuốc tìm cũng chẳng thấy có gì đáng giá. Đến cả cái ti vi đen trắng cũng không sắm nổi. Phương tiện duy nhất để chủ nhân có thề liên hệ với thế giới bên ngoài là chiếc đài National cũ mèm, vốn là quà lặng của một người bạn cùng đơn vị với chú Hà trước kia. Cô bảo tuần nào cô cũng nghe đài đọc chuyện đêm khuya. Vài lần nghe truyện của tôi nhưng cô cứ ngờ ngợ không dám tin đó là cháu mình.

Hóa ra cái thằng Quân thế mà tệ, thậm tệ. Càng lớn nó càng căm ghét thằng Tự, đứa em cùng mẹ khác cha với nó. Một phần cũng do thiên hạ nói ra nói vào, thêm vào đó khi đi học bị lũ bạn dèm pha châm chọc nên thằng bé trở nên rất ích kỷ. Trong suy nghĩ hằn sâu trí não thằng Quân thì cô đã làm tủi nhục vong linh cha nó. Bởi vậy, nó nhất quyết không cho cô giữ tấm bằng Tổ quốc ghi công và tấm hình chân dung của chú Hà. Đau lắm nhưng chẳng biết làm sao, bởi cô tự biết mình đâu có xứng với chú ấy.

Thằng Quân đi bộ đội rồi vào học sĩ quan. Ra trường, nó xin về Quảng Trị ngầm nuôi hy vọng là sẽ tìm được hài cốt của cha nó. Nhưng chú Hà hy sinh ở dưới sông, dưới b ể thì biết đâu mà tìm. Còn thằng Tự, nó là đứa ngoan và hiếu thảo, biết thương mẹ. Giờ em nó đang học đại học ngoài Hà Nội. Nói để cháu biết, vợ chồng ông Lâm ấy, đúng hơn là cả gia tộc bên đó đã xin phép mang lễ vật sang đây nhận con, nhận cháu đích tôn. Người ta bảo thằng Tự đã làm vẻ vang cho dòng họ bên đó nên xin được chu cấp mọi phí tổn cho em nó ăn học. Cô nói việc đó tuỳ nơi thằng Tự, bởi rốt cuộc rồi máu nào thâm thịt ấy. Đời cô bỏ đi từ lâu rồi, thôi thì mẹ nhục để con vinh cũng được cháu à. Được cái thằng Tự không phải là đứa cố chấp, nó cũng muốn có nguồn gốc rõ ràng để khỏi mang tiếng con hoang. Cô chẳng thể trách ai. Hoàn cảnh bó buộc mà. à, cháu có biết ông Đình chủ nhiệm trước lúc chết bệnh có trối lại điều gì không? "Còn sống trên đời này thì chớ nên gây đau khổ cho kẻ khác!". Thế đấy!

Tôi ngó lơ ra bên ngoài và cảm thấy cái lạnh đang thấm dần vào trong từng thớ thịt. Không gian tịch mịch càng khiến cho hoàng hôn thêm quạnh quẽ. Đâu đó, từ phía bờ sông dội lại một tiếng "oàm" trầm đục, cứ ngỡ như con trâu mộng nhà ai vừa nhào xuống nước vậy. Thấy tôi dỏng tai nghe ngóng, cô Nguyện chép miệng:

- Bữa nay cường con nước, cháu à. Bao giờ cũng vậy, nước lên thì đất lở. Hễ có dịp là cái lão hà bá lại dứt một miếng đất làng mình...

- Vậy mà cô cứ trụ lại rồi xoay xở ra làm sao?

- Ôi dào, cháu khỏi lo. Hết đất thì cô mày xuống sông, kiếm chiếc thuyền neo lại dưới bến theo kiều dân vạn chài. Rồi cô sẽ ra đi trên sông để tìm và tạ tội với chú Hà. Nhưng mà thôi, yên tâm đi còn lâu cô mới chết? Năm sau cháu lại về đây ăn khoai xéo với cô chứ?

Tha thứ

Trần Diệu Linh

Nước mưa vẫn ào ạt chảy trên máng xối vào cái thùng phuy phía đầu hồi, Trang nghiêng người, chong mắt nhìn ra đường qua chiếc cửa sổ con tí xíu trổ trên tường. Qua màn mưa mờ mịt, cái bóng đèn đường hắt vào chị một vầng sáng nhạt nhòa hơn thường ngày. Mọi đêm, Trang vẫn thường đọc sách dưới cái ánh sáng "chùa" này chừng nửa tiếng trước khi ngủ. Nhưng đêm nay thì không. Chị không thể ngủ được dù cái kim ngắn trên chiếc đồng hồ treo tường đã nhích đến số mười hai và những tiếng lao xao của đám người tan xuất chiếu cuối ở rạp đã tắt từ lâu. Bỗng chị thèm ngắm anh đến lạ lùng. Trang trở mình, quay nhìn chồng và giật mình khi bắt gặp đôi mắt anh đang mở to.

- Em sao vậy? Có chuyện gì thế?

Vội vàng co lút cổ vào đám chăn gối, Trang cố nặn ra một câu trả lời:

- Đèn hôm nay sáng hơn mọi khi thì phải. Sáng quá, em không ngủ được.

Rồi nhận ra sau câu trả lời của mình, cái ánh nhìn dò hỏi kia lại càng bừng lên, chị cố ngáp thật to và nhắm mắt lại. Người chồng vòng tay ôm lấy vợ, trong đầu vẫn còn đôi chút ngạc nhiên nhưng cơn buồn ngủ đã xua nó đi thật nhanh và chỉ năm phút sau, tiếng ngáy của anh đã vang đều trên căn gác nhỏ.

Bình minh thuần khiết trào qua những giò lan không bao giờ trổ hoa ập vào đôi mắt của người đàn bà. Cùng với nó là những tiếng chim loét choẹt vọng sang từ những dãy lồng chim treo đầy ban công những nhà gần đấy.

- Một buổi sáng đầy phong lan và tiếng chim. Trang giật mình quay ra. Anh đã dậy từ lúc nào, nhẹ nhàng tới sau lưng chị và giờ đây đang nhìn chị bằng ánh mắt đêm qua.

- Thế mà anh không biết là em cũng thích ngắm lan và nghe chim hót. Tiếc là chúng không thể có hoa.

- Như ngày xưa của anh, phải không?

Trang bật hỏi, không nhận ra nổi giọng mình. Người chồng bật cười. Anh hơi ngạc nhiên song đã từ lâu, anh vẫn coi chị như một đứa trẻ cần được chiều chuộng. Sự nhường nhịn ấy có thể được giải thích bởi sự cách biệt tuổi tác khá lớn giữa họ, nó khiến cho quan hệ của cặp vợ chồng này có cái gì đó giống như mối quan hệ cha con hay chí ít cũng là anh cả - em út. Vì vậy, vẻ gây gổ trong câu hỏi vừa rồi của chị cũng không làm anh bực mình. Ngược lại là khác. Anh ngắm nghía chị với vẻ thú vị ra mặt và điều này, rút cục, làm chị nổi cáu.

Sập mạnh cánh cửa sau lưng, chị lại lao lên giường và thiếu chút nữa thì oà khóc. Cứ như thể anh muốn giễu cợt chị và thay vì kể với chị về lá thư ấy, như họ vẫn làm trong bao nhiêu năm trời nay, anh lại giấu biệt nó đi và để mặc kệ chị với nỗi tò mò muôn thuở của phụ nữ. Nếu những dòng chữ trên phong bì không đẹp mềm mại đến thế thì có lẽ Trang sẽ không băn khoăn về nó nhiều như vậy. Nhưng điều khiến chị lo lắng hơn nữa là vẻ vui buồn bất chợt của anh kể từ khi đọc những gì trong đó. Chưa bao giờ chị thấy anh ở trong trạng thái bồn chồn đến thế, hình như anh có một việc quan trọng cần phải quyết định mà lại e dè, hoặc giả anh có một điều bí ẩn kinh khủng thèm được thổ lộ mà lại không đủ gan. Dù gì thì gì, linh tính phụ nữ báo cho Trang biết rằng Hải của chị đang có chuyện. Nếu anh không muốn nói trước, thì tự chị, chị sẽ tìm ra sự thật.

Khi Hải trở về từ bệnh viện vào lúc sáu giờ chiều, anh thấy hai chiếc túi du lịch đặt gọn gẽ cạnh nhau trên sàn nhà, bên chân bàn nước; lá thư bí mật nằm phấp phới dưới chiếc tách trà màu xanh nhạt yêu thích của Trang. Bần thần ngồi xuống ghế, Hải cầm lá thư lên, đọc lại một lần nữa những dòng chữ anh đã thuộc lòng. Khi ngẩng lên, anh bắt gặp đôi mắt Trang đang chăm chú nhìn mình. Bước lại gần anh, chị thì thầm lời xin lỗi:

- Đáng ra em không nên làm thế. Nhưng em chỉ muốn giúp anh đưa ra quyết định. Nếu anh đồng ý, em sẽ đi cùng anh.

Nắm chặt bàn tay lạnh ngắt của Hải, Trang tự hỏi phải chăng mình đã làm đúng điều cần làm? Yêu anh, chị đã chấp nhận biết bao phiền toái không nhỏ của vợ một người nặng lòng quá mức với quá khứ. Anh không tiếc công tiếc của để giúp cho những người đồng đội cũ đã đành, mà cả chị nữa, chị nghĩ mình sẽ bớt yêu anh nhiều lắm nếu anh không hành động như vậy.

Nhưng đây là lần đầu tiên chị chủ động bước vào thế giới ấy của anh, đúng vào trường hợp mà chính anh tỏ ra ngần ngại. Có một điều gì đó mách bảo chị rằng anh muốn làm điều này vô cùng mà không đủ can đảm. Chị đã tin là mình làm đúng mặc dù đến khi ngồi bên anh trên chiếc xe đang lướt êm trên đường cao tốc, chị lại không hiểu tại sao mình lại quyết định đi cùng anh và liệu làm thế này có nên không. Và cũng vậy, đến tận lúc này, chị vẫn chưa hết bối rối.

Ngôi nhà thờ họ cũ kỹ âm u như trong Liêu trai và người đàn bà đứng tuổi mà vẫn đẹp óng ả kia thật giống như một ả hồ ly tinh hiện hình. Một thoáng bối rối ban đầu đã qua mau và họ nói chuyện với nhau như những người thân thiết. Trang kinh ngạc nhận ra giọng nói của người ấy thuần khiết Hà Nội. Một phụ nữ Hà Nội chuẩn ở giữa một vùng quê cách Hà Nội ngót ngàn cây số, đó không phải là điều đáng ngạc nhiên hay sao. Bắt gặp vẻ ngạc nhiên trong mắt Trang, người đàn bà kín đáo mỉm cười. Dầm tay trong chậu nước giếng mát lạnh, Trang để mặc trí tưởng tượng lôi kéo mình đi ngược lại tuổi trẻ của người ấy, nơi chẳng biết đã có chuyện gì xảy ra giữa họ: Hải và Bích.

Bữa cơm tối trôi qua trong một bầu không khí thân mật và vui vẻ nếu không kể đến vẻ bồn chồn của Hải. Dường như anh đang chờ đợi một điều gì đó.

***

Đêm cuối tháng mịt mù, khu vườn trước nhà chìm trong bóng tối. Im lặng ngự trị cả vùng quê. Không có gì ngoài tiếng cây xì xào trong gió. Ngay cả lũ ve cũng đã tắt tiếng sau một ngày khản giọng hòa ca. Bâng quơ, người đàn bà thả một tiếng thở dài vào im lặng. Có vẻ như sẽ không gì khuấy động sự yên tĩnh kỳ diệu này nếu từ phía cổng tre không vang lên những tiếng lốc cốc tựa tiếng mõ trâu và chỉ ít phút sau, từ bóng đêm, hiện ra một con người kỳ dị với bộ râu tóc rậm rạp bao quanh một khuôn mặt nhăn nhó đễ sợ cùng đôi mắt hấp háy trẻ trung như bị đặt nhầm chỗ. Người đàn ông này chống một chiếc nạng gỗ sần sùi, chính nó là nguyên nhân của những tiếng lộc cộc kể trên.

- Anh Bình! - Người đàn bà reo lên với vẻ vui mừng vô hạn. -Làm sao anh tới được đây, tối tăm thế này mà chân tay thế kia. Ôi em mừng quá. Anh vào đây. Cả vợ chồng Hải cũng đang ở đây. Anh đi bằng gì...

Người đàn ông mới tới giơ cao chiếc nạng lên, phác một cử chỉ cắt dứt dòng lũ hỏi han của Bích. ông ta nghiêm mặt, làm bộ tức giận:

- Dù có phải đi bộ cả đêm thì tôi cũng phải tới. Cô coi tôi là loại người gì? Thằng Hải đâu, gọi nó ra đây!

Hải bước ra. Anh im lặng đứng trước người đàn ông đáng sợ. Ông ta cũng im lặng nhìn anh, một cái nhìn săm soi khó chịu. Họ nhìn thẳng vào mắt nhau một lúc lâu, rồi bất ngờ, người đàn ông cất liếng cười ha hả.

- Được lắm! Mày dám nhìn thẳng vào mắt tao nghĩa là mày đã sống có ích những tháng ngày vừa qua. Lại đây!

Ông ta quẳng chiếc nạng sang một bên và dang rộng hai tay. Hải bước nhanh đến, anh ôm chầm lấy ông và khi anh quay ra, Trang thấy mắt anh nhòe lệ. Thoáng qua khóe mắt chị thấy người đàn bà đưa tay gạt nước mắt. Bất giác, một nỗi xúc động sâu sắc trào đến Trang. Người đàn ông tên Bình lại gần Trang, đưa tay ra cho chị. Chính vào giây phút nắm vào bàn tay chai sần ấy, Trang bỗng thấy như mình đã quen biết con người này từ lâu lắm rồi, như thể bao lâu nay chị vẫn mong ngóng đến giây phút gặp gỡ này đây. Nặng nhọc ngồi xuống ghế, ông hỏi ngay về công việc ngày mai.

- Cháu Nam sẽ đưa hài cốt anh ấy về, chắc là vào khoảng năm giờ sáng. Mọi thứ em đã chuẩn bị đủ cả.

- Họ hàng cậu ấy còn ai không?

- Không còn ai cả. Sẽ chỉ có em và cháu Nam để trở thôi.

Ông Bình gõ gõ lên mặt bàn, chậm rãi nói:

- Cô cho tôi một cái khăn. Tôi là anh em của cậu ấy, tôi cũng có quyền trở.

- Dạ...

Tiếng dạ mênh mang của người đàn bà khiến Trang nao lòng. Chị tự hỏi tại sao anh vẫn im lặng. Tại sao anh không đề nghị được để tang. Nếu đó là một người thân thiết với anh đủ để anh vút bỏ mọi việc để về đây dự lễ nhận hài cốt thì lẽ ra anh nên làm vậy mới phải; nhất là khi người ấy chẳng còn họ hàng thân thiết nào. Mang trong lòng những thắc mắc không dễ hỏi, Trang thao thức trằn trọc đến tận hai giờ sáng và rốt cuộc, chị quyết định trở dậy. Sẽ sàng để khỏi làm người đàn bà thức giấc, Trang xuống giường, rón rén đi ra phía gian chính và giật mình khi nhận ra Hải đang ngồi im như tượng trong ánh đèn dầu lờ mờ hắt xuống lừ ban thờ. Môi anh mấp máy, có lẽ anh đang nói chuyện một mình.

Trang lặng người. Chị hiểu ra những âu lo vô cớ của mình mấy ngày qua là có lý. Nửa muốn chạy đến ôm chặt lấy anh, nửa muốn tránh mặt, chị đứng phân vân trong vùng tranh tối tranh sáng. Không biết Trang sẽ đứng đó đến bao giờ nếu một tiếng chim lợn không bất thần xẹt qua khu vườn, làm tan đi vẻ vô hồn trong mắt anh và hướng nó về phía góc nhà, nơi chị đang đứng trong dáng vẻ mờ ảo của một ru hồn.

- Bích à? Có phải Bích không?

- Em đây - Trang trả lời, chậm rãi tiến về phía chồng với dáng cứng nhắc gượng gạo - Sao anh chưa nghỉ?

- Trang à - Giọng anh mừng rỡ - Sao em cũng không ngủ?

- Em không ngủ được. Ta ra ngoài đi.

Hải nhẹ nhàng đứng dậy, nắm lấy tay chị. Họ cùng ngồi xuống bậu cửa gỗ trông ra màn đêm mịt mù. Những tấm phướn ngoài vườn bay phần phật trong gió, nhác trông như những bóng người đang nhảy múa cuồng loạn trong tấm vải liệm. Bất ngờ với cả chính mình, chị hỏi:

- Anh yêu chị ấy phải không?

- Anh đã từng yêu cô ấy.

Anh im lặng, xiết chặt tay chị đến đau tức.

- Đáng ra anh phải nói với em - Chị rút tay về - Em có quyền được biết chứ!

- Anh biết. Nhưng anh sợ. Đây là một câu chuyện xấu hổ.

Trang bất lực tìm kiếm trong bóng tối những biểu hiện của khuôn mặt anh, phải chăng người đàn ông chị yêu đã thốt ra điều đó.

- Xấu hổ? Vì đã yêu ư?

- Không, không phải vì đã yêu. Tình yêu không bao giờ là đáng xấu hổ. Chỉ có điều.

Anh lại im lặng, đầu gục xuống, đôi tay trống trải xòe ra rồi bất ngờ bóp chặt lại, những ngón tay trắng nhợt ngọ nguy trong một cơn giận dữ cố kìm nén. Trang thoáng hoảng hốt, nhưng rồi chị nén mình lại, và cũng như anh, chị im lặng. Chị đợi.

***

Đó là một mùa hè kinh khủng, kinh khủng ở khắp chốn, ở chiến trường ác liệt đã đành, nhưng cả ở đây nữa, trạm quân y tuyến giữa của Hải. Tất cả những gì xảy ra xung quanh, bom đạn, thiếu thốn, cái nóng như nướng người cùng mùi hôi thối của những vết thương đang lở loét từng ngày do thiếu thuốc men cùng phương tiện cứu chữa của hàng chục con người ngổn ngang quanh trạm phẫu dã chiến chỉ rộng vài trăm mét vuông này làm Hải như muốn phát điên. Anh chưa từng chuẩn bị tinh thần để gặp những tình huống này dù rằng tự anh, chứ không phải ai khác, đã cứa con dao mổ sắc lém vào tay để lấy máu viết đơn xin vào chiến trường.

Hai từ "tuyến lửa" ngày ấy vang lên trong đầu Hải, chàng sinh viên y khoa, chỉ đơn thuần như một thứ mỹ lừ mà anh đã lường tượng ra cái khung cánh đẹp như mơ của rừng già Trường Sơn, nơi anh sẽ lập rất nhiều kỳ tích, cứu sống được không biết bao nhiêu con người và trở thành anh hùng trong mắt của bao cô thanh niên xung phong xinh đẹp. Và hãy để con người đẹp nhất trong số các cô gái quanh đấy phải nhìn nhận anh đúng với những gì anh có- dũng cảm, tài năng và cao thượng - chứ không phải là một anh chàng thư sinh non nới và yếu đuối. Dù gì thì ý nghĩ này cũng an ủi được Hải đôi chút trong những phút ngã lòng và làm anh bớt áy náy khi nghĩ đến vẻ mặt rạng rỡ tự hào của cha khi ông nghe tin anh xung phong ra trận.

Ông đã cúi gầm mặt mấy năm trời, không dám nhìn mặt họ mạc xóm giềng kể từ khi Sơn, anh trai Hải, không hiểu vì cớ gì được miễn gọi nhập ngũ với một lý do không ai tin nổi - bệnh tim. Nói không ai tin nổi là vì Sơn to khỏe như một con gấu. Mùa đông anh la vẫn đứng bên cái bể nước chung của cả khu lập thể dội nước tắm ầm ầm, làm bắn lung tóe lên các bà già. đang ngồi nhặt rau vo gạo quanh đấy, mồm huýt sáo vang lừng.

Người ta nói rằng tờ chứng nhận bệnh tim đó là do ông Liên, giám đốc một bệnh viện lớn nhất nhì Hà Nội, đồng thời là cha của người yêu Sơn, cấp cho. Đó là họ nói ra nói vào như thế, còn trong nhà Hải không một ai nhắc tới điều này, kể cả cha anh. Ông thuộc típ người yếu đuối và sợ sệt con cái như nô lệ sợ ông chủ. Một năm sau khi Hải vào mặt trận, ông chết trong một đợt ném bom của Mỹ, ngay bên bức tường Đại sứ quán Pháp, nơi ông vẫn ưa đi dạo ngày ngày với một sự an tâm rất trẻ thơ rằng đấy thực sự là nơi an toàn nhất giữa cái thành phố lỗ chỗ bom đạn này. Hải không bao giờ tìm thấy mộ ông, nó đã thất lạc sau bao lần vật đổi sao dời và cả bởi sự vô tâm đến vô hình của Sơn. Ông Liên đã chết, chết trong cô đơn và ân hận, như Hải đã được biết qua những người hàng xóm của ông.

Suốt cái đêm kinh khủng ấy, Hải giấu mình trong bóng tối, má vẫn nguyên cảm giác bỏng rát sau cái tát của Bình, tim nhức nhối một cảm giác nhục nhã đến nỗi chỉ muốn chết đi, tan biến hẳn đi để không bao giờ còn phải nhìn vào mặt bất kỳ ai nữa. Bích đã trở về từ xẩm tối, đi lướt qua lều anh như một bóng ma, khuôn mặt bệch bạc màu xác chết. Trong ánh sáng hoe hoắt cuối ngày, Hải vẫn kịp nhận thấy bàn tay cô nhuộm một màu đỏ bầm của máu và đất. Vậy là anh hiểu. Chằm chằm nhìn vào khẩu súng lục từ nãy vẫn nắm chặt trong bàn tay ướt nhoét mồ hôi, Hải nghĩ về sự giải thoát sẽ đến chỉ sau một động tác đơn giản và gọn ghẽ. Chỉ một cái gập của ngón tay trỏ, thế là sẽ không còn ân hận, giằn vặt, không còn cả Bích, cả Vinh nào ám ảnh nổi anh nữa. Chẳng gì dễ chịu hơn thế, xin lỗi và vĩnh biệt!

Rất có thể Hải đã làm thế nếu không có một sự tình cờ can thiệp: Chính khi Hải nhắm mắt, há mồm hớp lấy ngụm dưỡng khí cuối cùng, nòng súng lạnh tanh áp sát thái dương thì đồng thời vang lên những tiếng lao xao từ phía con đường mòn, tiếng quẹt diêm và bừng lên trước mắt anh, trong quầng sáng nhỏ nhoi của que diêm là khuôn mặt tái dại của Bích.

Không nhìn thấy vẻ giật mình lúng túng của Hải, Bích chỉ nói ngắn gọn "Thương binh" rồi quay lưng bước vội đi. Bao nhiêu năm sau, mỗi khi nhớ tới khoảnh khắc đó, Hải lại tự hỏi không biết cô ấy sẽ làm gì nếu biết anh định tự tử. Anh tin là cô sẽ ngăn anh lại, nhưng không biết điều này có ảnh hưởng gì tới thái độ của cô sau đó không; liệu cô, dù một chút thôi, có tha thứ cho anh không? Hải không thể nào tìm được câu trả lời. Loang loáng trong sân trại, những ánh đèn pin quét nhoang nhoáng trên mặt đất, cùng với nó là những tiếng chân rầm rập đập vào não Hải, nhanh chóng lôi anh ra khỏi cơn u uất.

Không có thời gian để nghĩ đến bất cứ điều gì, ngoại trừ những con người ngoài kia đang cần đến anh. Hải lao ra khỏi lều, nhập vào công việc hối hả và tất cả lại lập lại cái guồng quay trước đó, như chưa từng có chuyện gì xảy ra. Những mệnh lệnh ngắn gọn của anh được thi hành một cách nghiêm chỉnh và chính xác. Không có những cái nhìn giận dữ, những vẻ mặt lạnh lùng khinh miệt.

Cuộc chiến của những người áo trắng diễn ra liên tục suốt đêm và khi bình minh ló rạng trên khu rừng nhiệt đới, báo hiệu sự trở lại của mình bằng những giọng chim thánh thót mỗi lúc một mau thì mọi việc cơ bản đã xong. Họ cố thể nghỉ ngơi đôi chút để chuẩn bị cho một ngày làm việc mới. Đây thường là thời khắc kỳ diệu nhất đối với họ, khi được mỉm cười với nhau trong một sự mệt mỏi đầy thỏa mãn của những người tự tin rằng mình đã làm tròn nhiệm vụ. Đôi khi họ đau buồn vì thấy bất lực trước bom đạn và số phận, nhưng chưa bao giờ họ phải xấu hổ.

Hải đã từng yêu giây phút ấy, cũng như giờ anh sợ nó. Khi khoác chiếc áo trắng trên người, họ là đồng đội, nhưng khi cởi nó ra, anh trở lại là kẻ tội đồ trong mắt mọi người và chính bản thân. Dù rằng tất cả mọi người, kể cả Bích, đều tin Hải sẽ không khi nào cho phép Vinh lên đường trở về đơn vị vào cái ngày định mệnh ấy nếu anh biết cái gì đang chờ Vinh trên đường, song không vì thế mà anh vô can.

Chỉ cần sử dụng một lập luận vô cùng đơn giản rằng Hải, người bác sĩ chính, trực tiếp mổ và theo dõi điều trị cho Vinh, tất nhiên phải nhận thấy rằng Vinh chưa thể đủ sức trở lại chiến đấu, thậm chí là trong vòng một tháng nữa, vậy mà lại ký giấy cho phép xuất viện, đủ cho thấy đây là một hành động thiếu trách nhiệm và vô lương tâm, dù là xét trên phương diện nghề nghiệp hay con người thuần tuý. Cho dù Vinh thoát khỏi quả bom năm tấn ấy thì cũng chẳng ai dám chắc rằng anh sẽ không gục ngã trên đường tìm về đơn vị.

Một cái tát của Bình là sự trừng phạt quá nhẹ nhàng cho tội ác đó. Hải mong muốn tự sâu trong thâm tâm rằng Bích hãy trừng phạt anh, thậm chí giết anh cũng được. Hay chí ít, cô hãy gào khóc và rủa xả anh, hãy nhiếc móc và căm thù anh. Tất cả, miễn là đừng đối xử với anh bằng vẻ im lặng khinh bỉ này.

***

Bích ngồi lặng trong bóng tối, lắng nghe những lời tâm sự của Hải. Chị biết anh đã từng rất ân hận và dày vò, nhưng chị không ngờ rằng anh đã định tự tử. Thật may là điều ấy đã không sảy ra, nếu không, lòng chị làm sao đủ sức chứa thêm một niềm ăn năn nữa. Bích tin mọi việc đã không xảy ra tồi tệ thế nếu trước đó chị chưa tỏ ra thân thiện hơn với Hải. Chính điều ấy đã khiến anh ta bị sức khi Vinh tới. Quả thật, vào đến nơi này, Bích mới hiểu ra rằng Hải khác rất nhiều so với anh trai anh ta, người yêu của chị gái Bích.

Nếu Sơn tầm thường, thực dụng và cáo già bao nhiêu thì Hải lại ngây thơ, yếu đuối bấy nhiêu. Bấy nhiêu chưa đủ để Bích yêu anh nhưng cũng đủ để biến sự coi thường trước đây thành một tình bạn chân thành từ phía cô. Còn Hải, chưa bao giờ anh muốn coi Bích là bạn. Bích hiểu rõ điều đó qua những cái nhìn như có lửa của anh. Chị dám tin rằng chưa bao giờ mình có chủ ý khiến anh hiểu khác đi về mối cảm tình giữa họ, song rừng xanh núi đỏ và nỗi cô đơn vắng vẻ chắc gì đã không khiến chị có đôi ánh mắt khác thường và những nụ cười không kiểm soát. Nếu Hải có nảy sinh lòng ghen tức quá đáng ấy thì lỗi lầm cũng không chỉ thuộc mình anh ta.

Từ ba hôm trước, Vinh đã có vẻ nóng lòng sốt ruột muốn đi. Anh là một chàng trai dũng cảm và rất giàu sĩ diện. Anh không chịu nổi cái ý nghĩ rằng mình sẽ còn phải lay lắt ở đây đến tháng trời nữa trong khi những đồng đội đang xông pha nơi chiến trường. ý nghĩ rằng mình hèn kém và lẩn trốn nhiệm vụ cứ đeo bám anh như đỉa, chỉ trừ những lúc có Bích ở bên. Cứ có người ở ngoài trạm tạt qua là anh cuống quít hỏi xem đơn vị mình đang ở đâu rồi cả đêm ấy lại trằn trọc thở than.

- Anh ấy sinh ra để làm trai thời loạn. Bích nên hiểu cho anh ấy.

Bắt gặp Bích đang giận giữ ngồi vặt cỏ bên suối sau một hồi khóc lóc thuyết phục Vinh, Hải đưa ra một lời khuyên. Lời nói ấy ở miệng người khác thì đã an ủi được cô rồi, đằng này lại là của Hải.

Thất kinh nhìn ánh mắt trợn trừng giận dữ của Bích, Hải vội vã rút lui.

Ngày hôm sau, lợi dụng lúc Bích vào rừng hái rau, Vinh tìm Hải. Anh đòi ra viện. Nếu Bích ở nhà, nhất định cô sẽ không cho phép và rất có thể, cả anh cũng không muốn ra đi. Đầu tiên Hải kiên quyết phản đối. Anh biết Vinh còn rất yếu chưa thể đủ sức ra viện và anh cũng thừa biết dù anh có từ chối thì Vinh cũng không từ bỏ ý định xin về đơn vị. Viện cớ rằng phải chờ hội ý với bác sĩ Bình, anh yêu cầu Vinh chờ đến ngày mai.

Đúng thật, Vinh không phải là người đễ từ bỏ ý định, anh ta bám sát lấy Hải, nì nèo nửa ngày trời. Vinh quá trực tính và phóng khoáng, anh không hề biết về mối quan hệ tế nhị giữa Bích và Hải, càng không biết rằng Hải ghét anh như đào đất bỏ đi, vì vẻ hăng hái đầy nam tính và quyến rũ một cách tự nhiên của Vinh đã khiến Bích phải xiêu lòng. Hải thẳng tay ký cái roẹt vào tờ giấy ra viện. Thế là Vinh khoác ba lô, chào mọi người, hớn hở ra đi. Anh nhờ Hải chuyển lời chào Bích.

- Tôi sẽ viết thư cho cô ấy. Nhờ anh nói hộ Bích hãy chờ tôi?

Nếu lúc ấy Hải có ý định giữ Vinh lại, thì lời nói ấy cũng đã làm nó tan thành mây khói. Mười lăm phút sau Bích về. Cô lao theo Vinh không chậm trễ. Năm phút sau, một tiếng nổ lớn phát ra từ phía con đường, có lẽ một quả bom nổ chậm bị sót đã phát nổ. Đất rung nhẹ dưới chân Hải.

***

Hải không nghĩ đến chuyện tự sát nữa vì anh hiểu rằng làm việc tốt là cách duy nhất để chuộc tội. Nhưng trong những giờ yên tĩnh, nhìn trộm Bích lặng lẽ như cái bóng qua khe thủng hẹp tí của tấm bạt căng trước cửa lều, Hải lại muốn một phát súng vào đầu. Khoảng hơn nửa tháng sau cái chết của Vinh, Hải tình cờ bắt gặp Bích nôn oẹ sau tảng đá lớn gần con suối cạn. Bằng hiểu biết của một bác sĩ cộng với linh tính của kẻ đang yêu, anh nhận ngay ra sự thật. Từ hôm ấy, anh cố gắng chăm sóc cô một cách thầm lặng, nhưng Bích đã nhận thấy và lừ chối những đặc cách anh dành cho với một vẻ kiêu hãnh lạnh lùng.

Trong suốt thời gian ấy, Bình cảnh giác trông chừng Bích. Anh cũng thầm yêu Bích nhưng khác với Hải, anh không nuôi trong lòng mối ghen tuông đối với Vinh - chàng trung đội trưởng may mắn ấy.

Kể từ khi nhận ra Bích yêu Vinh, Bình đã chấp nhận trở thành người bạn trung thành của họ. Anh đã cố gắng hết sức để giữ cho mối tình đơn phương ấy mãi ở trong bí mật. Anh không muốn Bích phải áy náy cho mình. Với anh, chỉ cần cô vui vẻ là đủ. Chỉ Hải nhận ra mối tình si ấy và đấy cũng là một lý do khiến anh không ưa anh chàng cục súc và nhiều khi vô cùng lỗ mãng này.

Bình không phải là một mẫu người đáng yêu cho bất cứ cô gái nào. Nhưng để bù lại phần chưa hoàn thiện ấy, anh lại là một con người vô cùng trung thực và cao thượng. Không bao giờ anh có thể hiểu nổi tại sao có những kẻ sẵn lòng làm bao điều độc ác đê hèn nhân danh tình yêu. Anh gằn giọng, cười khinh bỉ "Yêu ư? Vì yêu ư?". Cái giọng cười nức nở trong họng của anh vẫn ám ảnh Hải cho mãi đến những năm sau này, khi cánh rừng cháy rụi vì bom napan và khét lẹt mùi thịt cháy đã đi vào dĩ vãng.

Thật may là hôm trận bom đổ xuống trạm, Bích đi vắng. Hải đã không biết bao lần thắp hương khấn tạ ông trung đoàn trưởng, người đã khăng khăng kỷ luật Bích bất chấp sự bênh vực của Bình và Hải, người chịu trách nhiệm chính ở trạm. Nếu hôm ấy cô không phải lên trung đoàn làm kiểm'điểm thì chắc gì đã còn sống sót và cái mầm sống nhỏ nhoi kia cũng sẽ mất cơ hội hưởng ánh sáng mặt trời. Cầu cho ông yên nghỉ, người trung đoàn trưởng vô cùng nguyên tắc nhưng cũng vô cùng dũng cảm và tài năng ấy.

Hai năm sau mùa hè khốn khổ của Hải, ông đã hy sinh trong một trận đánh lớn ở Quảng Trị. Trong tất cả những việc ý nghĩa ông đã làm được trong đời, có bao giờ ông biết được một việc tưởng chừng như rất nhỏ nhưng lại xiết bao vĩ đại - nhờ có ông, một đứa trẻ đã thoát khỏi hàng trăm tấn bom đạn Mỹ.

Phải có một sự thần kỳ can thiệp thì Hải mới có thể sống sót qua trận bom này, khắp người xây xát, phủ đầy bụi, bụi ở cả trong mồm, trong mũi, trong tai, điếc đặc nhưng không có một vết thương nào đáng kể, thậm chí là ở phần mềm. Loạng choạng chui lên từ đống đất cát lỏn nhỏn, giữa những đám lửa ngủn ngút cháy, Hải gào thét gọi tên mọi người. Anh chạy như điên từ đống đá này sang đống đá khác, bới tìm bằng mười đầu ngón tay, nước mắt lã chã tơi hòa lẫn với mồ hôi túa khắp mặt, khắp người.

Im lặng ngự trị trong đầu anh, làm trí não tê liệt trong một nỗi sợ hãi không gọi được tên. Không còn gì. Không còn ai. Trong cơn tuyệt vọng, Hải đập đầu vào tảng đá ven suối, không hiểu sao, cũng may mắn như anh, nó chưa bị xé nát thành những mẩu vụn. Qua dòng máu túa đỏ giàn giụa trên mặt, Hải nhận thấy một bàn tay quờ quạng chui lên từ mặt đất, ngay dưới chân anh.

Sáng hôm sau, khi Bích trở'lại, ở chỗ trước kia là trạm quân y tuyến giữa Suối Cam, cô thấy hai người đàn ông đang nằm bất tỉnh bên nhau, giữa đống hoang tàn vẫn đang lên khói nghi ngút.

Một tháng sau, cô cùng Bình được lệnh ra Bắc. Hải ở lại chiến trường. Rất nhiều người lính mãi sau này vẫn nhớ tới một bác sĩ Hải lận tâm và nhiệt tình, người đã cướp lại mạng sống của họ từ tay bom đạn, sốt rét bằng một ý chí ngoan cường và một bàn tay vàng. Tiếc là anh không thích những cô em gái của họ, vì có biết bao người muốn gả em gái cho vị ân nhân cứu mạng này! Phải tới hơn chục năm sau, sự ngây thơ trong sáng và dịu dàng của Trang mới xoa dịu trong anh nỗi day dứt về cái mùa hè ấy. Nhưng anh vẫn chưa bao giờ lấy lại được sự thanh thản. Nó đã nằm lại cùng Vinh trong cây và đất Trường Sơn.

***
Trang bàng hoàng nhìn ra ngoài xa, trên rặng tre, rạng đông đã đến tự lúc nào trong dải áo lụa hồng và đánh thức lũ gà trống trong xóm dậy khoe giọng râm ran. Làng quê thanh bình và hạnh phúc đến nỗi Trang ngờ rằng câu chuyện vừa rồi chỉ là lời thì thầm của thán mộng. Lẽ nào những con người bình dị này đã phải trải qua những giây phút kinh khủng đến vậy.

Lẽ nào anh đã phải sống trong ăn năn bao nhiêu năm qua. Tại sao chị lại không nhận ra, hay chị yêu anh chưa đủ? Cuộc tìm kiếm sự tha thứ của anh bao giờ mới chấm dứt đây, anh đã làm tất cả để chuộc lỗi, đến bao giờ họ mới tha thứ cho anh? Hàng loạt những câu hỏi dồn dập hiện đến, Trang vặn vẹo đôi tay trong tuyệt vọng. Bất chợt chị quay ngoắt đầu lại, nhìn vào trong nhà như tìm kiếm câu trả lời. Trong ánh sáng mờ nhạt của buổi bình minh, Bình và Bích đã đến bên họ tự bao giờ, Bình đang giơ bàn lay sần sùi đặt lên vai Hải.

Trang thấy mình mê đi trong niềm hạnh phúc được tái sinh, khi những con người bình thường mà cao thượng ấy bước ra khu vườn đã tắm mình trong một buổi sớm tinh mơ đẹp nhất trần gian.

Tập yêu chồng

Phạm Thái Lê

Hân dựng cái cuốc vào góc sân, đảo mắt tìm vợ. "Con tê, làm chi cả buổi mà giờ ni vẫn chưa đỏ lửa". Vợ hắn lừng lững từ ngoài vườn đi vào, tay ôm mớ dây khoai vứt toẹt xuống sân, dấm dẳng: "Tui không chơi". Rồi thị lẳng lặng vào bếp. Hắn ngồi bệt xuống thềm, quát: "Con Hà, lấy tau cái điếu".

Con bé chừng bốn, năm tuổi đang ngồi chơi với em thả vội cục đất sét, đứng dậy, lấy đóm, lấy thuốc". Con bé lại tất tả quay vào nhà. Hắn rít một hơi thuốc, khoan khoái ngửa cổ. Đi làm đồng về, rít hơi thuốc lào, ngửa cổ uống ca nước mưa, rồi làm tiếp hơi thuốc nữa, thế là nhất. Chiều nay, hắn cuốc rốn góc ruộng để mai mốt máy cày đám nhà Ngọ thì cày cho hắn luôn thể. Rồi hắn quay vô giục vợ: "Nấu ăn nhanh lên!". Vợ hắn bưng nồi cám lợn to đi ra sau giếng, quát con: "Dẹp đồ chơi đi rồi rửa ráy tay chân, bẩn như lợn".

Hắn ngả lưng xuống thềm, sung sướng với ý nghĩ. Rứa mà cuối cùng ta cũng có vợ để quát có con để sai. Lấy vợ đến sáu năm trời, có hai mặt con rồi mà đôi lúc, hắn vẫn chưa hết ngỡ ngàng. Hắn lấy được vợ là nhờ đá đỏ. Hồi đó, dân Bãi Ngang ùn ùn kéo nhau lên Quỳ Châu đãi đá đỏ rồi đem từ miền Tây về bao chuyện thú vị. Dân nông trường vốn không nhạy cảm thời cuộc, chịu khổ chứ không chịu khó mà cũng rậm rịch rủ nhau đi. Hắn cũng thấy ngứa ngáy.

Học xong cấp ba, người ta gọi đi nghĩa vụ. bố hắn loay hoay cũng tìm cách cho hắn trốn. Hai năm nay, "lương thực" người ta đã cắt gạo hắn. Có đi học đâu mà cấp. Vậy là nhà hắn phải nuôi không hắn. Hai mươi tuổi mà ngày nào cũng như ngày nào hắn cắp cái sào tre đầu ngọn buộc túm lá chuối khô theo đít bày vịt bằng đúng số tuổi hắn. Hắn muốn lên Phủ Quỳ để khẳng định sức trai của mình. Nhưng bố hắn không cho hắn đi. Không cho đi là phải bởi người ta đưa về hồng ngọc, ru bi nhưng cũng đem theo những chuyện chém giết, cướp bóc, sập hầm.

Hắn con trai một. Ngộ có chuyện chi thành ra tuyệt tự à. Nhưng cưỡng lại răng được sức hấp dẫn của tiền bạc. Nhà Long Hồ có năm thằng con trai đi cả năm. Được ba chuyến đã sắm đài cát-xét hai cửa băng hát ầm ĩ cả ngày. Vậy là bố hắn đi. Bố hắn đi có chuyện gì thì cũng già rồi, chết cũng không can chi. Có chết thì cũng đã có người chống gậy là hắn. Nhưng bố hắn lại không gặp may. Đi suốt cả tháng trời mà chỉ được "tấm" được "gạo" lại toàn đá trắng, vừa đủ tiền ăn. ở nơi rừng thiêng nước độc, ăn ngủ không điều độ, làm thì hùng hục cả ngày nên ông ốm lay ốm lắt đành phải bỏ về. Hắn sốt ruột lắm. Rồi hắn trốn theo nhóm thanh niên trong đội lên Phủ Quỳ. Được hai tháng, hắn có tiền triệu. Hết thời đá đỏ, hắn lại quay về cắp sào theo đít bầy vịt.

Nhưng nhờ đó hắn có vợ!

Vợ hắn không có cha. Hắn không biết ai là bố vợ mình. Hơi đâu mà hỏi. Mà hỏi ai được. Không quan trọng. Hắn chỉ biết là vợ hắn trắng trẻo. Không biết cưa biết tán lại chỉ có hai tháng trời mà được vợ trắng trẻo là nhất rồi! Mẹ hắn còn nghĩ không biết đến bao giờ hắn mới biết tán gái. Các chị hắn thì nói: "Không có đá đỏ thì có mà đến đời mục thất". Hắn mãn nguyện lắm. Nhưng thỉnh thoảng hắn cũng tát cho vợ một cái. Phải tát cho hắn nhớ mình là chồng hắn chớ. Tát thì tát thế thôi, thực ra hắn rất hay bênh vợ. Nếu các bà o mà nói xấu chi vợ là hắn gạt đi liền. Hắn vẫn cho rằng vợ hắn là nhất. Tất nhiên rồi, "nhất vợ nhì trời" mà. Ngủ với vợ, hắn không dám sờ vú vợ, vợ mình chớ có phải con gái ngoài đường ngoài chợ mô mà mần rứa. Hắn nghĩ mình tôn trọng vợ kiểu nớ là đúng.

"Con Hà bật điện gọi bố vô ăn cơm". Thị xị mặt bưng mâm lên nhà. Mấy hôm nay cứ nhìn thấy mặt chồng là thị khó chịu. Cái mặt sao nó cứ bì bì, cái mũi thì tèn tẹt, lại to. Thị thấy hình như nó to hơn mọi ngày. Hàng ria mép thì đâm ra tua tủa. Đôi lông mày lưa thưa, ngắn cũn. Mà khốn nạn, hai đứa trẻ con lại giống bố như đúc. Từ cặp mắt lồi đến cái điệu ăn rất xấu. Thị thấy hắn y như con đại bạch cứ sục mõm xuống máng. Tự nhiên thị quát lên: "Con Hà ngồi gọn chân lại, ăn đi rồi mà phá".

Hắn cắm cúi ăn, loáng cái đã xong bữa rồi lên ghế ngồi xỉa răng. Hắn xỉa nhẩn nha, thỉnh thoảng lại đưa cái tăm lên mũi. Thị thấy ghét cái điệu hắn ngồi ngả ra sau ghế, trông cứ như quan lớn không bằng. Thị thấy mình thật khổ. Khổ vì cái gì thì thị cũng không rõ. Lấy chồng, đẻ con, nuôi con ai không vất vả. Nhưng thị cứ tấm tức trong lòng.

Trước đây, thị thấy là hắn cũng được: hiền lành, chăm chỉ, không rượu chè cờ bạc như chồng người ta. Thị chỉ ghét hắn khi ngủ hay ngáy) nhất là xong chuyện ấy, hắn ngáy càng to. Chỉ vậy thì có chi mà khổ. Nhưng thị lại thấy thị khổ lắm. "Lại làm đổ ra chiếu rồi!". Thị đét mạnh vào đùi cu con. Thằng bé quăng thìa khóc ré lên. Thị quát to hơn: "không ăn nữa thì nhịn". Rồi thị hằm hằm bưng nồi cơm xuống bếp Hắn vẫn ngồi ngả người trên ghế, mắt đã mơ mơ. Đó là thói ngủ gà. Hắn thường xuyên gà gật sau bữa tối. Miệng hắn hơi há ra. Cái tăm nửa muốn nằm yên trên mép, nửa muốn rơi xuống. Con Hà bỏ vội bát xuống mâm chạy sang hàng xóm xem ti vi. Thằng cu con quệt mũi đứng dậy, vừa khóc vừa chạy theo chị. Thị ngồi ngẩn mặt bên chậu bát, chẳng buồn rửa. Thị thấy mình thật lạ. Lần đầu tiên từ khi lấy chồng đến giờ thị muốn bỏ nhà đi.

Ngày trước, hồi con gái, có mấy lần thị theo Loan tèo lên Nghĩa Đàn buồn cam, có lần còn ra tít Lạng Sơn. Sau cái lần thấy Loan tèo đem theo hai đứa con gái đi Lạng Sơn rồi không đem về, thị sợ bị bán đi Trung Quốc nên không dám chơi với Loan tèo nữa. Loan tèo bảo thị xinh, ra đường khối người mê. Nhiều người mê thì buôn bán làm ăn dễ lắm, tội chi mà ở nhà làm ruộng. Thị thấy Loan tèo nói cũng có lý: "Người như mày làm ruộng nó phí đi". Nhưng mà không làm ruộng, thị cũng không biết làm nghề chi. Học hết cấp hai, mẹ thị bắt thị ở nhà. Học làm chi cho phí của. Học rồi cũng không làm ông to bà lớn được. Nông trường ni, đầy đứa học hết mười hai cũng cày ruộng tuốt. Thị thấy cũng phải. Được vài năm, mẹ thị lại giục: "Lấy chồng đi, để rứa xí xởn tàu lại nuôi cháu ngoại". Rồi mẹ thị tỉ tê: "Lấy hắn là nhất, con một, nhà trúng đá đỏ đậm. Miếng ngon không giữ lấy tuột đi lại tiếc".

Vậy là thị có chồng. Rồi thị có con. Con gái, con trai đủ cả. Nhưng thị vẫn thấy thiếu... Nhà thị chưa có ti vi? Dần dà sẽ mua được ti vi. Nhà thị chưa có tủ đứng? Rồi cũng sẽ mua được tủ đứng. Cái mà thị thấy thiếu nó mơ hồ lắm, xa xôi, khó nói lắm. Nó là một cái gì đó mà thị mong mãi, mong mãi vẫn không thấy đến. Có lúc thị sực tỉnh: Rứa là hết! Chồng rồi. Con rồi. Rồi thị sẽ già đi. Con thị sẽ lớn lên... Thị ngạc nhiên với những háo hức ngày sắp lấy chồng.

Thị tưởng tượng cuộc sống gia đình khác thế. Nhưng khác như thế nào thì thị cũng không rõ lắm. Đại khái, thị hình dung lấy chồng là một bước ngoặt mà từ chỗ bị mẹ mắng chửi, bị mẹ sai việc thì nay chấm dứt. Phía trước sẽ rất rực rỡ. Thị sẽ có một người xa lạ yêu thương. Yêu! Thị đã bao giờ yêu chồng? Chồng thị, hắn có yêu thị? Thị không biết! Yêu là một cái gì đó xa xỉ, không có trong từ ngữ hàng ngày của cuộc sống gia đình.

Đêm tân hôn, thị thấy hồi hộp. Nhưng cảm giác ấy qua đi rất nhanh nhường chỗ cho sự đau đớn và mỏi mệt. Lấy chồng là vậy à, chỉ thế thôi à? Khi thị sắp cưới, mẹ thị thông báo với hàng xóm: "Hắn yêu thằng Thắng Mận" hay "Người yêu hắn là thằng Thắng, đội Quyết Tâm". Đó là bố mẹ Thắng với mẹ thị bàn nhau chuyện cưới xin chớ có hẹn hò chi với thị. "Chưa yêu rồi sẽ yêu. Không yêu cũng không chết. Không có chi nhét vô mồm mới chết thôi". Mẹ thị nói đúng. Nhưng thị vẫn ấm ức. Thị nhớ hồi còn nhỏ, thị cùng mấy đứa trong đội bò sang khu tập thể rình xem anh Tuấn hôn chị Thủy. Thị bị thằng Lâm dẫm cả lên bụng. Hồi đó, thị đã nghĩ rằng sau này lớn lên, có người yêu thị cũng được người yêu hôn và bọn trẻ con cũng rình ở ngoài để xem. Vậy mà lấy chồng có hai con rồi, thị vẫn chưa biết hôn là chi.

Hai mươi ba tuổi, thị nói với người ta về "hồi còn con gái" một cách xa xôi và nuối tiếc. Cũng mới đây thôi, từ khi cai sữa cho cu con, thị mới hay nghĩ đến chuyện yêu. Và thị biết ra được một điều là thị thèm yêu. Nhưng thị không thể nói ra với ai. Có mà điên! Một chồng hai con rồi lại nói thèm yêu. Người ta chửi cho mất mặt. Nhưng đó là sự thật! Chưa có ai vuốt ve tóc thị dù tóc thị đen và dày.

Chưa ai đưa cho thị cái bánh rồi ngọt ngào nói: "Em ăn đi!". Thị thấy chồng mình thật cục cằn, thật thô lỗ. Những lúc xông vào thị, hắn cứ thở phì phì lên mặt vợ, toàn mùi thuốc lào hôi nồng. Thị vừa thích lại vừa ghét, vừa hưởng thụ lại vừa chịu đựng chồng. Thị luôn có tâm trạng háo hức khi bắt đầu và thất vọng khi kết thúc. Thị cứ chờ đợi một sự khác, một cảm giác khác. Cảm giác như cái hồi đi xem chiếu bóng bọn con trai trong đội cứ đứng chen chen vào đám con gái để thỉnh thoảng lại có tiếng con gái ré lên hay tiếng con trai cười hô hố. Cảm giác đó không sao tìm thấy cảm xúc ấy. Một cái gì đó rất háo hức, rất tinh khôi. Một sự hồi hộp và thích thú Lạ thật, tại sao hắn lại không làm cho thị được như thế.

Có đêm thị trằn trọc mãi cố hiểu xem thử "yêu là gì?". Thị nhớ đến chuyện con dâu nhà Thênh Uynh chồng đi bộ đội, đêm đêm chốt cửa buồng thật chặt, vặn nhỏ ngọn đèn rồi nhấc song cửa sổ ra ngoài đi với trai. Ông bố chồng thấy đêm nào đèn cũng sáng mãi đến khuya, gọi nhắc con đâu tắt đèn hẵng ngủ. Gọi mãi không được tưởng con dâu bị làm sao phá cửa xông vào mới hay mọi chuyện... Thế là yêu nhau đấy. Phải có những thích thú ghê gớm lắm mới to gan đến độ dám cưa song cửa nhà chồng. Mà phải yêu nhau lắm mới nghĩ ra được cái kế đó để loè bố mẹ chồng. Nhưng thị thì không đám làm cái điều vô phúc ấy. Làm thế thì quá quắt lắm. Thị chỉ cố nghĩ xem vợ chồng thị có yêu nhau hay không? Thị chưa bao giờ thấy nhớ nhung thèm khát chồng. Có phải xa nhau đâu mà nhớ. Hắn lại khoẻ như trâu, chưa bao giờ ốm đau. Nhiều lúc thị cũng muốn chăm sóc âu yếm chồng nhưng cứ ngường ngượng. Với lại nghĩ thì được chứ nhìn thấy mặt hắn thị lại thấy mình đang đối mặt với một cái gì đó thật phũ phàng, thật cay nghiệt. Và thị lại vô cớ cáu bẳn. Thị cáu con chị, thị đánh thằng em. Hai đứa trẻ ngơ ngác chẳng hiểu là mình mắc tội gì. Đánh con xong thị lại ân hận. Thị thấy mình xấu tính hắn đi. Người ta nói đúng. Đàn bà khi có chồng có con rồi đâm ra tủn mủn, bủn xỉn lại hay cáu gắt. Lòng thị buồn rười rượi.

***

Quái, ai mà cứ rì rầm rì rầm thế này. Cứ như là... Hay là con vợ mình?... Thôi chết rồi! Dạo này nó khang khác. Mặt lúc nào cũng đăm đăm. Có đêm, hắn thức giấc thấy thị ngồi thù lù như con ma trên giường. Có hôm thì thật khuya mới đi ngủ. Lạ thật. Hắn rón rén đi ra phía bờ ao. Tiếng người rì rầm một to. Trăng sáng nhễ nhại trên bụi mía. Gió nồm hiu hiu thổi. Luống rau lang bàng bạc lấp loá ánh trăng. Sương đã xuống ươn ướt bàn chân khi quệt ngang đám lá. Lại không nghe thấy gì nữa. Chỉ tiếng lá khua xào xạc. Trời trong veo không một gợn mây. ánh trăng soi rõ từng kẽ lá. Hay là mình nhầm. Hắn lắc lắc cái đầu rồi căng mắt ra nhìn. Đúng là vợ hắn đang rửa rau lợn, có ai nữa đâu. Thị lấy tay khoắng thật mạnh vào cái rổ sảo. Cái rổ xoay thành vòng tròn như chong chóng. Rồi thị vớt rổ rau lên xóc xóc. Ráo nước, thị đặt cái rổ bên hông đi vào. Hắn nép vội sau bụi chuối "Em không thích thế". "ừ, em không thích thì thôi.". "Nhưng anh nhớ là anh phải làm theo lời em đấy". "Tất nhiên rồi em yêu ạ".

Vợ hắn nói với ai thế? Ngó quanh quẩn chẳng thấy ai, chỉ những bụi mía múa dưới trăng, hắn bước ra làu bàu: "Lẩm bẩm một mình như con điên". Vợ hắn giật bắn mình, suýt đánh đổ rổ rau, quay lại cáu hắn: làm chi ở đó mà người ta hết cả hồn". "Tau đi đái". Rồi hắn đi sang hàng xóm xem ti vi. Thị ngồi thụp xuống, hai tay ôm ngực Trống ngực đập thình thịch. Không biết hắn có nghe được lời thị nói hay không. Không biết hắn có hiểu gì không? Thị đang "nói chuyện" với "người yêu" của mình. Đó là một người đàn ông nhẹ nhàng, lời nói lúc nào cũng thơm tho, dịu ngọt, điệu bộ thì nâng niu. Anh ta là ai thì thị cũng không rõ nhưng chắc chắn một điều là anh ta và thị rất yêu nhau - một tình yêu đầy thơ mộng.

Hầu như ngày nào, thị cũng "tâm sự" với anh ta. Thị nghĩ, như vậy cũng là ngoại tình... Ừ, ngoại tình. Thị ngoại tình cho hắn biết mặt. Thị ngoại tình để trả thù hắn cái tội không biết yêu. Từ ngày "có người yêu" cuộc sống của thị bớt nặng nề, khó chịu. Thị thấy lòng mình phơi phới. Đôi lúc thị còn hát. Thị tưởng tượng ra đủ chuyện để đối thoại. Có lần thị còn cãi nhau, giận nhau với "người yêu" nhưng anh ta làm lành rất khéo nên thị không thể giận lâu được. Những giây phút với "người yêu" thì thật hạnh phúc. Thị nhõng nhẽo, thị dỗi hờn. Anh ta chiều chuộng, anh ta dỗ dành. Những lời nói ngọt ngào nhất trên đời mà thị nghĩ được, nghe được chính là lởi anh ta dành cho thị.

Anh ta và thị yêu nhau như phim Hàn Quốc. Và trong mắt anh ta thị là người đàn bà xinh đẹp và khôn khéo. Anh ta không ngớt lời khen ngợi thị. Bất giác, thị thở dài. Giá như anh ta là người thật, là chồng thị thật. Giá như chồng thị là anh ta... Ôi chao, cuộc đời mới trớ trêu làm sao! Tất cả những gì ta có trong tay cũng không đẹp bằng. Hay vì của ta rồi mà không thấy quý. Cũng giống như khi thị hái quả. Những quả ở trên cành cao, khó nhìn khó hái thị thấy nó ngon lắm. Hái xuống thị thấy cũng như nhau cả thôi. Nhưng không giống thế.

Chồng thị và anh ta không thể như nhau. Thị không đòi hỏi hắn phải bằng anh ta. Mà hắn làm sao bằng anh ta được. Thị chỉ cần hắn yêu thị một cách dịu dàng, hắn hiểu rằng thị cũng đẹp, cũng thích được khen, cũng thích được chiều chuộng vuốt ve... Tại sao hắn không làm được những điều đơn giản ấy. Chỉ cần hắn như thế là thị sẽ thay đổi. Thị không cáu gắt, không đánh con. Thị sẽ dịu dàng với hắn. Gia đình thị sẽ êm ấm và hạnh phúc. Thị sẽ chăm chỉ và tích cóp. Dần dà sẽ đầy đủ hơn. Mọi cái là do chính ta, cốt ở ngay ta chứ xa xôi đâu mà tìm kiếm. Thị cũng có thể làm được. Hắn cũng có thể làm được. Mỗi người thêm một tí, bới một tí. cố gắng một tí như khi thị gia giảm nấu nướng là sẽ có món ăn ngon. Người thành phố ngon kiểu thành phố. Thị ở nông thôn ngon kiểu nông thôn. Hạnh phúc là do tự từng người tạo ra chứ không phải là cái bánh bán sẵn ngoài chợ, cứ có nhiều tiền là mua được bánh ngon. Nhất định là phải thay đổi.

Bắt đầu từ ngày mai, thị sẽ đối xử với chồng như đối xử với anh ta. Thị sẽ yêu để được chồng yêu lại. Thị tự sửa mình trước. Cuộc sống gia đình thị chắc chắn sẽ tốt đẹp hơn. Thị vui sướng nghĩ. Chợt tiếng hắn oang oang: "Con tê, làm chi mà như ma xó mãi rứa. Để con ngủ ngoài sân ri à. Bồng con vô".

Có con

Phan Thị Vàng Anh

Về đến nhà thì cũng đã mệt rã rời. Tuyền dù có tắm nước lạnh, uống trà dược thảo, bật cả hai bóng đèn cho sáng lòa cái phòng con, thì cũng không thức được. Tuyền chui vào giường, tự nhủ, thì đi ngủ. Mình sẽ chỉ như thế này hai năm nữa thôi, rồi sau đó sẽ chỉ làm những gì mình thích, còn bây giờ thì ngủ.

Trong giấc mơ, Tuyền thấy mình đi chơi với Khang. Tỉnh dậy nhớ lại cũng vui vui. Phải đến một năm rồi họ không gặp nhau, kể từ khi khai trương cửa hàng Tuyền làm việc.

Tuyền không phải đợi lâu. Ngay chiều hôm sau, Khang gọi, Khang nhớ Tuyền và muốn đi chơi. Tuyền cũng không tin vào câu nói này nhưng thấy cũng chẳng thiệt hại gì mà không nói: "Đêm qua Tuyền cũng nằm mơ thấy Khang?". Đến lượt Khang, chỉ trong điện thoại, cũng không giấu nổi vẻ nghi ngờ.

Hai người ăn một bữa ăn cảnh vẻ và nhạt nhẽo trong một quán Huế. Lúc lấy xe, Khang hỏi: "Bây giờ mình đi đâu?". Tuyền hỏi lại: "Khang muốn mình đi đâu?". Ngoài đường, các phố đã ngập đầy nước.

Mưa vẫn chưa dứt nhưng nhỏ hạt lại. Trong lùng bùng áo mưa, Khang nói: "Khang muốn về nhà thay quần áo". Họ đi về nhà Khang.

***

Tuyền nói: "Chúng mình ẩu quá, coi chừng Tuyền có bầu". Đèn đường hắt vào cũng đủ soi cho Tuyền thấy Khang cười âu yếm: "Thì chúng mình nuôi nó?", rồi Khang sửa lại: "Khang nuôi?".

Tự nhiên Tuyền thấy thật là tình nghĩa khi nghe khẳng định như vậy Tuyền đi lấy khăn lau mặt cho Khang. Khi cái khăn chạm đến, Khang chợt rùng mình như muốn té. Khang không quen nhìn Tuyền như thế, Khang quen nhìn Tuyền lạnh lạnh, khó hiểu rồi.

Họ nằm, nhìn lên trần nhà và nhắc lại những câu chuyện từ cách đó 10 năm, lúc mới vào Đại học. Đó là những câu chuyện lần nào gặp cũng nói và đã chết cứng lại rồi, nhưng kẻ hứng, người tung, còn có đối thoại. Bây giờ, Tuyền nghĩ, lại có thêm một câu chuyện để cùng nói. Tuyền nhắc lại: "Nhỡ đâu Tuyền có bầu... "Thì chúng mình cùng nuôi!", Khang vui vẻ lặp lại.

***

Tuyền thấy mình quan trọng hẳn và tự nhiên thành mỏng manh. Tuyền thấy mình bước đi có hơi chậm lại, và mắt khi nhìn có dịu đi. Tuyền bỏ uống kháng sinh, dù còn phải uống tới hai ngày vì Tuyền đang viêm họng, bài lọc vỡ lòng cô gái nào cũng biết là không nên uống thuốc khi đang cò bầu. Tuyền bỏ đi chơi đêm, sợ về cảm lạnh. Nghe nói ba tháng đầu bị cúm là quái thai. Bây giờ, Tuyền chỉ nghĩ tới đứa trẻ, Tuyền nghĩ nó là con trai. Có thể vì Tuyền thích gương mặt Khang, với mũi dài và mắt xếch. Cũng có thể vì suốt 10 năm, chưa bao giờ Tuyền chắc Khang thuộc về mình, nên một đứa con sẽ là một sợi dây ràng buộc, mà con trai ắt dây phải chắc.

Tuyền không đợi nhưng Khang cũng không gọi lại. Vả lại, Tuyền nghĩ cũng hơi sợ, gọi lại thì nói cái gì bây giờ, có bao nhiêu chuyện thì hôm nọ nói cả rồi. Nhưng Tuyền định sẽ có hôm Tuyền nói, Khang đừng lo, Tuyền nuôi con một mình. Chỉ cho Tuyền xin, con được mang họ mẹ. Cái mà Tuyền mong chờ, cuối cùng, rất mơ hồ, là Khang phản đối: "Con Khang là của Khang?", Khang sẽ sừng sộ. Rồi Khang sẽ đưa Tuyền đi siêu âm. Khang sẽ đi sau Tuyền khi Tuyền bước lên cầu thang. Khang sẽ chở Tuyền đi làm vào những buổi sáng Tuyền gọi điện than mệt. Cả cơ quan sẽ phải xì xào trước cái bụng mỗi ngày mỗi lùm lùm. Tuyền sẽ không khai ra cho đến một hôm chỉ vào Khang hào hoa: "Bố của con em đó?"... Tưởng tượng đến lúc ấy thì Tuyền chán oặt cả người. Không, Tuyền muốn bí ẩn mặc áo bầu, Tuyền muốn mọi người tức tối khi Tuyền không chịu nói đó là con ai. Nói ra, câu chuyện đã khép lại.

***

Nhưng Khang vẫn không gọi lại. Tuyền đi qua cái điện thoại và hơi thắc mắc, có nên gọi cho Khang không. Nhưng nói cái gì? Tuyền không thể rủ Khang đi chơi. Tuyền thích mắt Khang cười, thích gia cảnh Khang, thích ngồi sau xe Khang đi ngoài phố cho mấy cô nhìn, nhưng phải đi chung, đi riêng thì ngượng ngạo. Tuyền cũng nhớ là mình chưa bao giờ lo cho Khang. Có vẻ như khó khăn nào Khang cũng thoát ra được, không phải bằng tài khéo, không phải bằng thông minh, mà bằng sự vô tâm. Khang vô tâm nên không có gì chạm đến Khang được. Cho nên Tuyền thắc mắc, có con rồi, Khang có yêu con không?

Tuyền sẽ yêu con như thế nào, Tuyền chưa biết. Tuyền vào cơ quan họp, nghe các chị bàn chuyện con cái mà tò mò. "Có con thì sao, có vui không?", Tuyền hỏi: "Vui lắm, nhưng mà cực. Cỡ em không biết có chịu nổi không!". Tuyền nghĩ, chịu nổi chớ. Hai mẹ con tôi ở với nhau. Buổi chiều mẹ qua nhà trẻ đón con ra, con mặc quần áo toàn bằng vải trắng, đi giày đỏ, mặc thêm một cái gi-lê cho ấm, đội cái mũ vải có quai vào, đeo khẩu trang và cầm bong bóng, hai mẹ con mình về...

Tuyền đi vào nhà sách, thấy bán cuốn dạy chăm sóc trẻ con: "Vừa nhấc bé bạn vừa phải nựng nịu bé...", hình minh họa có em bé nằm ngo ngoe cười. Trong sách, người ta chơi với trẻ con, tắm cho chúng, cho chúng ngủ... như với búp bê. Nhưng khi chúng bệnh hay khóc lóc chắc không ai chụp ảnh. Những lúc đó, những lúc khó khăn đó, Tuyền khựng lại... Tuyền không thể một mình. Tuyền muốn gọi cho Khang: "Nếu Tuyền có con Khang có phiền không?". Rồi Tuyền thấy việc đó vô ích quá chừng, Khang sẽ nói, không có chi, chúng ta sẽ nuôi, rồi lại im lặng không gọi điện thoại, biết đâu không gọi cả lúc "con chúng ta" bệnh?

***

Tuyền không chắc đã có đứa bé trong bụng chưa nhưng tình cảm dành cho nó đã bắt đầu phai nhạt. Bây giờ thì Tuyền không chắc mình có còn yêu đứa bé không nếu không có bố nó bên cạnh và chỉ còn nó như một cục nợ. Tuyền biết, Khang chỉ cần gọi điện hỏi thăm thôi là Tuyền sẽ yêu đứa bé chưa rõ ràng này ngay. Nó quả thực không phải là đứa con của tình yêu nhưng ít nhiều lúc đầu cũng là tình cảm. Chẳng phải là Tuyền đã cúi xuống quất tóc Khang và nói Khang đừng hút thuốc nữa như nói với ông bố của bé trong bụng sao? Nếu không có tí tình cảm nào với Khang thì việc gì Tuyền phải nghĩ về đứa bé? Tuyền chưa đến tuổi để có bằng được một đứa con. Tuyền còn trẻ.

Tuyền đi ngang cái điện thoại và kêu thầm, Khang ơi, gọi lại đi, cho Tuyền có lại cái tinh thần yêu trẻ. Khang không gọi lại, Tuyền cảm tưởng như cái thai không lớn thêm được nữa. Tuyền thấy thương nó. Nó như một đứa nhỏ chờ ba về mới chịu ăn cơm và đói lả, Tuyền nói, con ăn trước đi rồi ba sẽ về nhưng nó không nghe. Cái thai chờ đợi và giờ thì Tuyền không còn nhìn ra nó là con gái hay con trai. Trong óc Tuyền, nó rút xuống hình ảnh của một cái bào thai, nằm co ro, đầu rất to, như trong mấy cuốn tạp chí vẫn hay đăng ảnh.

***

Một buổi sáng thức dậy, Tuyền tự nhiên thấy ghét Khang kinh khủng và ghét cả mình. Mười năm đã qua kể từ cái ngày đầu tiên Tuyền làm quen Khang trong căn tin trường. Tuyền thích Khang và thấy Khang vừa đẹp, vừa dễ mến, vừa không quí báu đến nỗi để Tuyền không dám đến làm quen trước. Nếu Tuyền thích Khang hơn, Tuyền đã không làm quen như thế. Nếu tình cảm của Tuyền dành cho Khang lớn hơn, Tuyền đã phải dấu đi vì sợ nó có thể bị sây sát. Rồi Tuyền rủ Khang đi uống nước, rủ Khang ôn bài mà không ngượng ngùng hay cân nhắc. Có những lúc Tuyền không thích Khang nữa, Khang cũng không được trân trọng đến mức Tuyền không dám nói thẳng ra. Tuyền không hề ân hận rằng mình có làm tổn thương Khang hay không, bởi lần nào gặp lại cũng thấy Khang tươi tỉnh như cũ. Có vẻ như Khang không nhớ chuyện gì cả. Tuyền thấy phí, nếu có yêu, ghét gì dành cho Khang.

Bây giờ, Tuyền ghét mình vì tự nhiên Khang rất không quan trọng như thế mà làm cho Tuyền phải đánh giá lại bản thân: "Mình xấu quá phải không? Mình lố bịch quá phải không?". Tuyền ước gì Khang gọi lại và rủ đi chơi để Tuyền từ chối, trật tự cũ như vậy mới mong thiết lập lại được.

Mình già rồi, Tuyền nằm nghĩ. Đời một người đàn bà chán thật với tuổi xuân không dài và càng về sau càng chỉ là chịu đựng và thất thế. Nhưng trước nay mình vẫn nói là không phải chịu đựng nếu mình không muốn chịu đựng cơ mà! Khi nào chán quá thì mình chết. Chừng nào còn chịu được thì cứ sống, bởi vì ai mà biết dược, nhỡ đâu ngày mai có một chuyện vui rơi xuống đời?

Nhớ lại cái ý nghĩ về việc mình có thể tự quyết cuộc đời mình làm Tuyền thích thú. Tuyền bò dậy mở nhạc. Cái đĩa bị hỏng, giật cục. Mới đêm qua nó còn hát bình thường. Sự trục trặc đáng bực lúc đầu ngày này tự nhiên làm Tuyền nhớ lại đứa bé, nếu có nó, mình còn tự quyết được đời mình không? Hay là mình phải sống theo nó, ngay cả khi đời mình không vui. Mà nó là ai, nó chỉ là đứa con của một người bạn trai. Tuyền bỗng thấy sự tự do của mình bị đe dọa. Tuyền không nghĩ tới chuyện đứa bé ngăn cản Tuyền đi lấy chồng. Tuyền cũng không sợ việc nó không cho Tuyền đi du lịch. Tuyền chỉ sợ, nó không cho Tuyền quyết định khi nào chấm dứt cuộc đời Tuyền. Tuyền sẽ phải sống ngay cả khi không muốn sống nữa, chỉ vì nó. Mà Tuyền biết, Tuyền không thể bỏ nó. Tuyền sợ đẻ con ra không phải như mua búp bê về. Búp bê chơi chán thì cho ai đó hay bỏ vào tủ xong quên hẳn. Con thì không cho được trong khi Tuyền cũng không chắc có một ngày nào mình sẽ chán con không.

Tuyền không muốn nghĩ nữa. Tự nhiên Tuyền sợ đứa bé không khoẻ nếu Tuyền cứ nghĩ mãi như thế này. Tuyền thấy thương nó và thương cả mình. Tuyền nghĩ nó đang nằm trong hồ nước và những nghĩ ngợi đen tối của mình làm cái hồ nổi sóng. Nó sẽ rất mệt, Tuyền tưởng tượng, và rồi nó yếu thần kinh. Tuyền muốn hai mẹ con yên bình, Tuyền gọi cho Khang. Máy ở nhà Khang không bắt chắc Khang đi làm. Tuyền gọi theo Khang ra đường, máy di động bảo là "nghẽn mạch". Không gọi được, Tuyền tự an tủ, thôi thế là may, biết đâu Khang nghĩ là mình muốn ràng buộc rồi nói nặng thì sao. Tuyền hú vía.

***

Bây giờ thì Tuyền dã không còn tưởng tượng ra nổi khuôn mặt của đứa bé vì thấy nó không liên hệ gì với Khang. Khang vẫn không gọi điện lại và Tuyền cũng mất hẳn sự đắn đo có nên gọi cho Khang hay là không. Tuyền không còn thắc mắc mảy may: "Giờ này Khang ở đâu Tuyền không hề lo âu: "Hay Khang gặp chuyện gì?". Tuyền cũng chẳng còn thù oán hay trách móc. Tuyền soi gương và thấy mình tự nhiên khắc khổ. Đứa bé trong bụng bây giờ là của Tuyền. Một mình Tuyền đối đầu với nó.

Buổi tối Tuyền lên kế hoạch chi tiêu nếu có nó. Một người giúp lúc sanh mà cũng có thể không cần, tự Tuyền xoay sở được. Tã và quần áo. Sữa và đồ chơi. Có nó Tuyền sẽ không đi làm thêm được, một mình lương chỉ đủ lúc nó không bệnh hoạn. Tuyền không tính phần Khang vào đây. Tuyền cộng bản dự toán lại và mệt mỏi khi thấy nó vừa khít tiền lương. Không còn thừa lại một đồng nào có nghĩa là sẽ thiếu. Tuyền thấy vô lý quá và tức đến muốn đập nát cả cái máy tính. Tự nhiên một buổi tối nằm mơ thấy Khang, rồi hôm sau Khang gọi điện, và rồi Tuyền đang tự do hết mức bây giờ lại phải đau đầu vì cái kết quả của cuộc gặp nhau đó. Tuyền tức giận, mình đang thỏa hiệp đây và chuyện này sẽ đem đến những kết quả không thay đổi được.

Mọi chuyện mình có thể thí nghiệm, trừ việc thí nghiệm có một đứa con. Mình không chuẩn bị để có việc này. Mình còn nhiều việc phải làm. Mình bắt nó làm khi chưa chuẩn bị gì cho nó. Mình tung nó ra cuộc đời trong khi chính mình nhiều lúc muốn từ bỏ. Mình chưa muốn có con. Mình không muốn có con...

***

Nhưng Tuyền không phải làm gì cả, đứa bé ấy không có. Khi biết mình không có bầu, Tuyền đang ngồi trên xe lửa. Tuyền nằm lắc lư, lắc lư trên cái võng của một người đi buôn. Tự nhiên Tuyền thấy hụt hẫng và buồn vô kể. Không phải là buồn phát khóc hay là muốn chết, hay là nghẹn ngào, Tuyền chỉ thấy buồn, có phần hỗn độn vô lý, như những ngày thi căng thẳng vừa hết, như những năm học cực nhọc vừa xong, vừa nhẹ gánh vừa man mác... Mà so sánh như vậy cũng sai nốt, Tuyền chỉ thấy cuộc đời trước mặt mình thăm thẳm, mới cách đây ít giờ nó còn rõ ràng, các nhiệm vụ nó đặt ra đáng ghét, nặng nề, nhưng cụ thể...

Tuyền thấy thương đứa bé không có thực ấy, mình đã tính toán chi li với nó, Khang cũng phải mất công trốn nó, mà nó có thực đâu. Tuyền định khi nào xuống ga rồi sẽ gọi cho Khang, giống như hồi bé chơi trốn tìm báo cho nhau: "Ra đi!", nhưng chỉ thoáng nghĩ thế thôi trong một giây rồi mất ngay, bởi hình ảnh của Khang tự nhiên mờ mịt. Nó mờ nhanh quá làm Tuyền cũng hoảng nhưng quả thật nó mất cả rồi.

Tuyền không muốn nghĩ nữa, bây giờ thì không phải vì sức khỏe của đứa bé, mà chỉ vì Tuyền muốn quên đi. Tuyền nằm lắc lư, lắc lư và ngủ thiếp đi, không nghe cả tiếng còi tàu rúc lên khi vào đến sân ga tỉnh lẻ...

Giấc mơ đến từ quá khứ

Chu Thu Hằng

Reng reng...- Ai gọi vào lúc này nhỉ?

- Kệ họ - Hải ôm ghì lấy Hạnh. Hơi nóng tỏa ra từ mái tóc mới gội còn ẩm khiến Hạnh có cảm giác ngạt ngạt. Cô lùa tay vào mái tóc Hải, cảm được từ chân mỗi sợi tóc sức nóng của thân thể tăng dần. Rồi ngợp đi bởi đôi môi chín nuỗng, bị hơi nóng làm cho mỏng tang.

Reng, reng...

Reng, reng...

Hải gạt ống nghe ra khỏi máy điện thoại. Hạnh nhoài người: "Để xem ai". "Alô" - Hạnh cố nén hơi thở dồn dập trong ngực. "Giời ơi, sao không nghe máy?". "Đào hả. Có chuyện gì vậy?" . "Chuyện con khỉ. Tao về Việt Nam giải quyết công chuyện. Đang ở sân bay đây. Hai tiếng nữa sẽ bay. Đán tao nhé".

- Chuyện gì thế? Hải nằm sấp trên nệm, nghếch đầu vẻ sốt ruột.

- Cái Đào về. Nó muốn em đón. Không biết bây giờ nó thế nào? Mười năm rồi bọn em không gặp nhau.

Hải vòng tay qua người Hạnh, kéo cô vào lòng. Người Hạnh ngây đuỗn, lạnh dần. "Em sao vậy?". Tự nhiên em chẳng thấy hứng thú gì nữa. Cho em nợ được không?". Hạnh dụi dụi đầu vào ngực Hải, nũng nịu. Cô vẫn làm như thế với Hải mỗi khi trong người không được khỏe và lần nào Hải cũng nhường cô. Lần này cũng vậy. Anh "ừ" khẽ trong cổ họng, vỗ nhẹ tay vào lưng Hạnh như ru trẻ con ngủ: "Em ngủ đi".

Hạnh nằm nép vào người chồng. Hải thở đều đều. Giấc ngủ đến với anh nhanh chóng. Căn phòng như rộng ra, tĩnh lặng. Có mùi hoa dạ hương lãng đãng đến từ rất xa. Trời đang chuyển mùa. Sâu thẳm trong tiềm thức chợt trỗi dậy trong Hnạh những cảm giác rón rén của thời khắc giao mùa từ thu sang đông. Một cảm giác mong manh, yên bình và vời vợi nỗi nhớ.

Những đêm như thế, thời còn sinh viên chẳng bao giờ Hạnh ngủ yên giấc. Nhớ nhà kinh khủng. Ký túc xá sáng đèn suốt đêm. Nhộn nhạo mất ngủ. Bụng réo ùng ục. Quán xá đóng cửa. Những giọng hát bớt đi vẻ sôi nổi, bay từ khuôn cửa sổ của khu nhà dành cho nam sinh viên sang khu nữ, rơi rớt, mắc trên những ngọn nhãn um tùm, đen thẫm.

Đào kéo Hạnh và đám bạn cùng phòng xuống sân ký túc. Giữa sân có một cây bằng lăng cụt ngọn, lùn tịt, chỉ ngang cửa sổ tầng hai khu nhà, cành ưỡn ra các phía trông như một chiếc ghế bành. Những đêm ký túc mất ngủ, cây bằng lăng trở nên đắt khách. Ai cũng muốn giành được một chỗ ngồi trên chiếc ghế bành khổng lồ ấy. Nhưng kết cục cây chỉ có thể cõng được bốn, năm người.

Hạnh và đám bạn ra muộn. Trên cây đã có một tốp khác. Một giọng nam đang độ cao hứng, dằn vặt ném xuống mặt đất những vần thơ yêu đương. Đào chỉ lên cây, rỉ tai Hạnh: "Kiểu đọc thơ như làm tội thơ thế này chỉ bọn khoa văn mới có. Bọn nó dám giành chỗ của mình. Mai tao cho ít mắm tôm lên đấy xem còn đứa nào thích mang thơ lên đó "dằn vặt" nữa không?". Hạnh bịt mồm Đào: "Bé thôi, kẻo có đứa mang mắm tôm trát vào cửa phòng mình trước đấy".

- Mày sợ hả? Sợ thì về nhà mà ngủ. Đứa nào không sợ ra vườn hoa trồng chuối.

Đào chạy phăm phăm về phía vườn hoa trước cửa thư viện ký túc. Thoắt một cái nó đã trèo lên đỉnh cột cờ bằng sắt. Đám sinh viên gọi đó là cột mỡ vì nó đen trũi, trơn nhẫy, không có điểm bám để leo lên. Huỵch. Đào nhảy xuống đất từ độ cao 2 mét, rồi chỉ một phút sau nó đã chổng ngược chân lên trời, trồng chuối, đi bằng hai tay: Đám bạn lắc đầu quầy quậy. Hạnh nài nỉ: "Thôi. Bọn con trai đang nhìn kia kìa".

- Nhìn cái gì. Một lũ thộn. Giá có rượu uống lúc này thì tốt.

Đào đưa chân đá qua đá lại đám cỏ, rồi ngồi phệt xuống. Hạnh thở dài: "Giá mà có bát phở thì hơn". Cái Thu cùng phòng Hạnh chép miệng: "Bây giờ có cốm mà ăn nhỉ?". Cái Phương ngáp đến rách cả miệng, ngái ngủ: "Mùa này chuối ngon lắm. Sáng nào đi chợ, bà tao cũng mua cả thúng chuối về bán. Quả nào quả nấy nần nẫn, vàng rượi, lốm đốm những chấm tiêu đen. Chuối đấy mới thơm, mới ngon. ở thành phố người ta toàn dấm chuối bằng đất đèn, đẹp mã, không có chấm tiêu nhưng ăn chua, không thơm". Đào dẩu môi: "Lý sự vớ vẩn. Chuối nào chẳng là chuối. Giá có cút rượu thì vui. Tao sẽ cho chúng mày biết thế nào là phê". Cả đám lặng đi. Đào ngồi lặng phắc như bức tượng. Rồi nó òa khóc. Cả đám dấm dứt khóc theo. Bụng rỗng tuếch. Réo ùng cục. Nhớ nhà quá. Không biết giờ này mẹ đã ngủ chưa. Hạnh đặt tay vào vai Đào. Vai nó rung từng chặp. Bặm trợn như nó cũng chẳng cưỡng được cơn nhớ nhà.

***

Hạnh đặt bó hoa xuống ghế, kéo Hải ngồi xuống chiếc ghế đối diện:

- Máy bay xuống chậm một tiếng. Anh ra ngoài cho thoáng hay vào căng tin uống cà phê cho tỉnh?

- Đêm qua em mất ngủ phải không? Mắt quầng đen cả. Anh đọc ở đâu đó, thấy nói lấy bã chè nóng chườm mắt sẽ bớt thâm. Em thử xem.

- Em già lắm phải không?

- Anh không có ý đấy.

Hạnh cù vào sườn chồng. Khúc khích cười. Những người xung quanh nhìn Hạnh, xét nét. Hải nắm tay vợ, bóp nhẹ:

- Nhìn qua ảnh, Đào cũng thuộc loại xinh. Nhưng anh không thích phụ nữ táo tợn. Cũng không thích em chơi với những người có cá tính như vậy.

- Tính nó bỗ bã nhưng trung thực. Chúng em thân nhau từ bé. Nhà em ở trên phố chính của thị trấn còn nhà nó ở trong ngõ chợ. Bố mẹ nó làm nghề bán lòng lợn. Từ bé nó đã tiếp xúc với những người buôn bán trong chợ, chứng kiến nhiều cuộc cãi vã, đánh lộn giành giật chỗ bán hàng của những người kinh doanh có gốc gác trong thị trấn với những người ở các xã lân cận đến chợ bán hàng.

Bố mẹ nó cũng tham gia những cuộc cãi vã, giành giật ấy. Những lúc như vậy, nó thường đến nhà em, lặng lẽ khóc, rồi móc từ trong túi quần miếng tiết luộc gói trong mảnh nilon. Em và nó chia nhau miếng tiết lợn. Lặng lẽ nhấm nháp vị bùi bùi, ươn ướt, lành lạnh của thứ tiết lợn luộc từ sáng sớm. Cũng có lần nó chẳng mang tiết đến. Em và nó ra vườn sau nhà cậy nắp hầm dấm chuối, vần sang một bên. Cái nắp hầm làm bằng đất trộn rơm, to bằng cái mâm, ì ạch mãi mới vần được sang bên cạnh. Từ dưới hầm, hơi nóng bốc lên nồng nồng mùi đất, mùi hương và mùi chuối bắt đầu chín. Em nhấc nải chuối phía trên mặt, bẻ những quả chín, nhét đầy vòng tay ôm trước ngực của nó, rồi vứt những quả xanh còn lại xuống hầm.

Một lần, đang vần nắp hầm thì bà em bắt gặp. Bà đánh em bằng sống quạt. Cái Đào nhào vào đỡ sống quạt thay em. Nó bị bà vụt hai cái. Mắt nó ráo hoảnh, luôn miệng nói: "Bà đừng đánh Hạnh, cháu xui nó đấy!". Bà xoa vào mông nó, dân dấn nước mắt: "Bà không tiếc mấy quả ch.uối. Bà chỉ muốn các cháu thật thà. Không phải ai sinh ra đã thành người xấu nhưng nếu liên tục làm điều xấu thì sẽ không trở thành người tốt được. Quả chuối là chuyện nhỏ nhưng giấu người lớn lấy trộm chuối lại là chuyện lớn..."

Lúc đó, em chẳng hiểu hết những điều bà nói. Chỉ thấy buồn và xấu hổ. Đào rủ em ra suối nhặt đá kỳ. Con suối chảy qua thị trấn, cách nhà em độ trăm mét. Ngày ấy, nhìn suối cứ ngỡ đó là sông vì nó rất rộng, hai bên bờ đầy cỏ may. Em và Đào lội xuống suối, cứ lội ngược dòng ra khỏi thị trấn. Đào cầm tay em. Nó bảo: "Tao muốn thoát khỏi cái thị trấn nghèo nàn này. Mẹ tao bảo, muốn giàu chỉ có đi buôn. Tao cũng nghĩ như vậy nhưng buôn c ũng có trăm kiểu buôn. Buôn kiểu của bố mẹ tao, chỉ đủ tiết lợn để ăn thôi". Em nhìn nó. Mặt nó sọm lại, cái cằm nhô ra nhọn hoắt.

Trông nó giống một bà già hơn là một đứa trẻ 14 tuổi. Đêm đó, em kể chuyện với mẹ. Mẹ bảo: "Muốn khỏi khổ, chỉ có cách học. Càng học lên cao tầm mắt càng mở rộng và con sẽ biết cách làm thế nào để được hạnh phúc". Em tin mẹ nói đúng. Trong thị trấn, nhà em thuộc dạng nghèo. Ngoài giờ lên lớp, mẹ vẫn phải xay bột, nặn bánh rán giúp bà. Bố dạy học ở tỉnh khác, tháng đảo qua nhà một lần. Nhà chỉ có bà, mẹ, anh Thắng và em. Bữa cơm, mâm chỏng chơ chỉ có đĩa rau luộc và đĩa mắm tôm. Cơm xới lên, hai phần ba là sắn lát. Nhưng vẫn vui. Vẫn đầy ắp tiếng cười. Mẹ bảo: "Đó là hạnh phúc". Em cũng tin là vậy.

Cái Đào không đồng ý với em điều đó. Nó vẫn nghĩ muốn giàu phải đi buôn nhưng cũng từ đấy nó chịu khó học. Nó nói: "Có học buôn dễ hơn". Thế rồi cả em và Đào đều đỗ đại học. Ngày nhập trường, chỉ có mình nó làm thủ tục vào ký túc xá. Me muốn em ở nhà anh Thắng. Lúc đó anh Thắng đã tốt nghiệp Đại học Bách Khoa, làm việc ở Bộ Công nghiệp, lấy vợ và có một căn hộ tập thể ở khu Giáp Bát. Anh Thắng thương em nhưng sợ vợ.

Nhà chỉ có hai phòng, một phòng khách và một phòng của vợ chồng anh Thắng. Khi mẹ đưa em đến, chị dâu em không vui. Mẹ dân dấn nước mắt khi anh Thắng bảo em sẽ ở trong chiếc lồng sắt ngoài ban công. Chiếc lồng sắt rộng hơn một mét, mái lợp tôn, quây ba mặt bằng cót ép quét sơn chống rỉ, trông như một chiếc chạn khống lồ bám hờ hững vào thân toà nhà năm tầng. Ngồi trên đó, nhìn xuống phía dưới là hai chiếc chuồng gà. Có tới năm con gà công nghiệp, con nào con nấy to vật vã. Chúng nhìn em qua khẽ hở của chiếc giát giường, gà ỉa xoèn xoẹt. Mùi phân bốc lên. Em thấy cổ họng lờm lợm. Cả đêm ấy em không ngủ được.

Gần sáng trời mưa. Sấm chớp ầm ầm ngay bên tai. Em thấy mình lơ lửng giữa trời. Gió thông thốc thối qua những kẽ hở của cót, nước bắn tung tóe vào chỗ em nằm. Em mở túi lấy tấm vải mưa khoác lên người, ngồi chờ sáng. Muốn vào nhà phải gọi cửa đi qua phòng ngủ của vợ chồng anh Thắng. Em không dám. Em sợ sự khó chịu trong đôi mắt của chị dâu.

Em đã sống ở trong cái chạn ấy được ba tháng thì cái Đào đến thăm. Nó hét vào mặt em, giọng lạc đi: "Vào ký túc ở. Sống thế này mà cũng gọi là sống. Người sống với vật. Kinh khủng". Chị dâu hậm hực: "Cô bé cái mồm thôi. Đây là đâu hứ. Nhà tôi chứ không phải ký túc xá của cô nhé". Rồi chị hạ giọng: "Thành phố nhà ai chẳng thế.

Chị cũng đang đợi vài năm nữa anh Thắng lên chức, cơ quan phân cho chỗ rộng hơn sẽ chuyển đổi chỗ ở cho cô Hạnh. Anh Thắng rít thuốc lá, phả khói mù mịt. Anh không nói, mắt nhìn xuống nền nhà, cứ như thể mọi tội lỗi đều từ cái nền nhà mà ra. Cái Đào nguýt chị dâu một cái rõ dài rồi rút quần áo của em trên dây ấn vào túi, lôi tuột em ra khỏi nhà. Ra đến cửa. Nó quay lại: "Em đưa Hạnh vào ký túc xá. Chắc chắn sẽ sướng gấp 100 lần ở đây. Anh khỏi lo. Em sẽ viết thư cho bác."

Ngày em gặp anh, em đã nói với anh về chuyện của chị dâu. Về những ngày em sống trên cái chạn đầy mùi phân gà. Anh bảo: "Tha thứ cho chị ấy. Đừng thù hận làm gì. Khi người ta nghèo thì tính nết cũng trở nên nhỏ nhặt vì tính toán". Em đã nghe lời anh. Nhưng còn Đào thì nó chẳng bao giờ tha thứ cho chị ấy.

Hạnh nói như mê ngủ. Mặt đỏ bừng như lên cơn sốt. Cô đang xúc động mạnh, Hải vỗ nhẹ vào lưng Hạnh. Anh vẫn có động tác này khi cần an ủi, vỗ về cô. Có lẽ vậy mà Hạnh luôn thấy mình bé nhỏ, mặc dù cô đã bước qua tuổi 35.

Tiếng động cơ ầm ì ngày càng rõ. Xung quanh Hạnh mọi người đi lại náo nhiệt. Hạnh vén lại mớ tóc để hờ kiểu tóc thề thời sinh viên, cầm bó hoa đứng lên: "Anh tự tìm Đào trong đám đông nhé". "ừ" - Hải trả lời hiền lành. Chẳng bao giờ anh làm mếch lòng Hạnh. Ngay cả lúc cầm phải tranh cãi và trái nhau về quan điểm, Hải vẫn tìm được cách thuyết phục Hạnh, khiến cô phải ngoan ngoãn nghe theo sau khi đã dốc kiệt sự hiểu biết của mình để giành chiến thắng với chồng.

Chẳng biết từ khi nào trong Hạnh nảy sinh sự hiếu thắng. Có lẽ, bắt đầu từ khi ra trường, đi làm, hàng ngày phải đối mặt với vị trưởng phòng có cái đầu hói. Người ta bảo, chỉ những người học rộng, hiểu nhiều, cỡ như giáo sư mới hói đầu nhưng trưởng phòng của Hạnh thì ngược lại. Mọi ý nghĩ của ông luôn trì trệ, ù lì như một vật cản trước sức vươn lên của xã hội. Trong những lần hội họp, ông là người phát biểu tích cực ủng hộ quan điểm bê tông hóa di tích, đá hóa những cây cầu gỗ có niên đại hàng ngàn năm. Theo ông, chỉ cần giữ lại vóc dáng của di tích, còn chất liệu có thể đập đi làm mới, càng kiên cố càng tết, giống như kiểu "mái bằng hóa nông thôn" vậy. Đám nhân viên trong phòng không phục ông. Sểnh ra một chút là họ quây vào chỉ trích ông. Hạnh cũng tham gia những cuộc chỉ trích ấy.

Nhưng Hạnh khác họ. Hạnh không chỉ trích lãnh đạo sau lưng, mà đấu tranh trực diện. Nhiều lần to tiếng. Nhiều lần Hạnh đỏ mặt tía tái để bảo vệ quan điểm của mình. Làm bảo tàng mà không hiểu

về cổ vật thì giá trì văn hóa ngàn đời của dân tộc chỉ còn là những mảnh bát vỡ.

Năm năm học ở trường đại học, Hạnh đã học đến vẹt những cuốn sách về khảo cổ. Đã nắm vững những nguyên lý về bảo tàng. Thế mà trưởng phòng của Hạnh chẳng quan tâm đến những điều Hạnh nói. ông ta gọi đó là mớ lý thuyết phi thực tế. Hạnh buồn nhưng không nản. Mười lần đấu tranh, Hạnh cũng thắng được hai, ba lần. Những lần thất bại, Hạnh trút tức giận vào đầu Hải, buộc anh phải nghe cô tường thuật lại cuộc cãi vã. Cũng có lần Hải không đồng ý với Hạnh, anh cho rằng ở trường hợp đó trưởng phòng của Hạnh đúng. Nhưng đa số lần, anh ủng hộ Hạnh.

- Đào kia phải không ? - Hải giật mạnh tay vợ.

- Đâu?

- Mặc váy đầm màu đen, đẩy chiếc valy màu tím.

Hạnh nhìn xăm xoi vào đám đông.

Người phụ nữ mà Hải chỉ có vóc dáng khá đẹp, mái lóc tỉa ngắn hiện đại, làm nổi gương mặt trắng hồng, có chiếc mũi khá cao. Hạnh chớp chớp. "Không phải Đào. Đào không hiền như thế".

- Ối giời! Con nỡm. Có phải mày không hở Hạnh?" -Một bàn tay nắm lấy vai Hạnh xoay mạnh, lắc lắc. Hạnh và Hải cùng quay lại. Ngay lập tức Hải lùi lại phía sau. Hạnh trân trối nhìn người đàn bà đứng trước mặt, miệng mấp máy: "Đào". Đúng là Đào thật. Đôi dép cao ngất ngưởng khiến Đào cao hơn Hạnh một nửa cái đầu. Cả người Đào toát ra một thứ ánh sáng nhễ nhại. Hạnh không dám nhìn vào một nửa bầu vú để lộ của Đào. Chiếc áo của Đào mặc giống như một mảnh vải hình ống quấn lấy một phần thân thể của Đào để lộ nửa ngực trên, vai, lưng và tay. Đào cười bả lả, đôi môi đỏ chót, mái tóc nửa vàng nửa hung. Tay, tai, cổ, chân... tất thảy đều đeo vàng. Lại là thứ vàng ta, rực lên như chuối chín. Càng nhìn càng chói gắt, khiến Đào chăng khác gì một manơcanh trong các tiệm vàng.

Hạnh kéo Đào về phía chiếc taxi chờ sẵn. Hải lúi húi nhấc chiếc valy của Đào đặt vào cốp xe. Đào nháy mắt: "Hải đấy hả. Điển trai ra phết".

Ngồi trong xe, vượt qua cầu Thăng Long, Hạnh không nhìn Đào, mặt chếch ra ngoài, lơ đãng nhìn cảnh vật trôi lướt theo tốc độ của xe. Hải ngồi ở ghế phía trên, cạnh lái xe, lặng thinh. Đào có vẻ ngượng. Không khí trong xe chùng xuống. Xe vào thành phố, Đào khịt mũi. Nhiệt độ trong xe có vẻ hơi lạnh. Hải đưa tay giảm nấc nhiệt độ, cho gió hất ngược lên trần xe. Đào lay vai Hạnh: "Sao không nói gì?". "Đang tính để cậu ở đâu cho tiện". "Hà Nội bây giờ khách sạn nào xịn nhất?". "Có lẽ về nhà mình...". "Xin. Cứ cho tao ra khách sạn. Đáng bao nhiêu mà phải tiết kiệm. ở đó có người phục vụ. ở nhà mày, hai vợ chồng đi làm hết, tao chơi với bốn bức tường à? Với lại còn hẹn vài mối làm ăn. Xong việc là tao về quê. Đận này làm thủ tục cho hai cụ sang đó chơi vài tháng giối già".. Đào nghển cổ qua thành ghế: "Chiều nay em mời cơm. Anh Hải xem ở Hà Nội có quán nào xịn nhất thì dẫn đường nhé". Hải quay lại: "Anh bận rồi. Em và Hạnh đi ăn với nhau". "Cho Hạnh ở với em một đêm được không?". "ừ'. Xe dừng lại trước cửa khách sạn Deawoo. Hai thanh niên mặc đồng phục lễ tân khách sạn ào ra, mở cốp nhấc valy xuống. Đào nắc nỏm: "Cũng giống Tây ra phết".

Hải mở cửa cho Đào, rồi bước về phía Hạnh dặn nhỏ: "Em ở lại với Đào. Đừng nói chuyện khuya quá, mất ngủ, sẽ đau đầu đấy". "Anh đâu có bận gì chiều nay?". "Bọn em cần có thời gian để hàn huyên. Chuyện ăn uống, không ăn lúc này thì lúc khác". "Anh không thích Đào phải không?". "Em đừng để Đào nghĩ ngợi về vợ chồng mình".

Đào xốc lại chiếc áo ngực: "Hai vợ chồng nói xấu tôi đấy phỏng? Đọc thư Hạnh, em hình dung anh Hải khác cơ, cỡ như "Anh là cây đại thụ, bên cạnh một ngọn cỏ mềm ấy". "Thất vọng hả?". "Mê thì có". Hạnh ẩy Đào "Con nỡm. Để anh ấy đi kẻo muộn...". Xe rồ máy, vọt đi. Đào kéo tay Hạnh bước vào quầy lễ tân: "Mày thật sướng".

***
Kim đồng hồ chỉ con số 12. Đêm sâu dần. Hạnh nằm sấp trên nệm nhìn sang giường đối diện. Đào nằm thẳng. Cả người Đào gần như phô ra hết qua làn váy mỏng và ngắn. Chẳng còn bóng dáng của cái Đào xanh bủng, gáy quắt của hơn chục năm trước. Đào bây giờ phốp pháp, gợi cảm, khiêu khích mắt thiên hạ bằng sự mây mẩy, tròn đầy của thân thể và cả những chiếc lắc, chiếc vòng vàng đến nhức mắt. "Cậu thật sướng". "Sướng cái gì?" - Đào nhỏm dậy. "Xinh đẹp. Giàu có". "Nhưng tâm hồn rỗng tuếch". "Mình không nói thể'. "Nhưng đúng là thế. Suốt ngày chỉ có đếm và... đếm. Nhiều lúc thấy đời vô vị hết sức. Hồi còn bé, tao nói với mày muốn giàu phải đi buôn.

Bây giờ tao đã là một cơn buôn nổi tiếng ở cái xứ bên đó. Đến Thủ đô, hỏi dân mình, đứa nào cũng biết tao. Khi mới sang, ngoài giờ làm việc trong nhà máy, tao lăn lộn kiếm liền bằng mọi cách. Lúc rửa bát thuê trong một quán phở của một chủ người Việt. Khi làm bốc vác cho một cửa hàng đại lý bán quần áo. Kể cả những lúc làm con sen, con ở cho người ta, tao vẫn không quên được giấc mơ làm bà chủ.

Thế rồi tao gặp Nam. Trước Nam ở Matxcơva đã hết hạn từ nửa năm trước nên Nam chẳng bao giờ dám bén mảng ra ngoài: Thế rồi chẳng biết bọn nào ghen ăn tức ở tố cáo với cảnh sát. Căn hộ mà Nam đang sống cùng vợ chồng người bạn bị cảnh sát ập đến kiểm tra. Nam tống số vàng vừa phân tích và một số hóa chất dùng cho việc phân tích vào toa lét. Không tìm được chứng cứ, nhưng Nam vẫn bị trục xuất về nước vì hộ chiếu hết thời hạn. Một năm sau Nam chạy được sang Slovakia làm cùng nhà máy với tao. Bọn tao kết thành một đôi và bắt đầu những phi vụ làm ăn. Mày còn nhớ thằng Đài không? Cái thằng học khoa văn, chuyên trèo lên cây bằng lăng cụt đọc thơ như dằn vặt mình ấy? Bây giờ nó là ông chủ lớn rồi. Anh nó làm bên ngoại giao móc cho nó đường dây chuyển hàng may mặc từ trong nước sang. Lúc đầu bọn tao làm đại lý cho nó. Sau thấy mặt hàng này ăn quá, tao và Nam trộm mánh lới của nó, điện về nước lập một đường dây khác. Lô hàng đầu tiên vận chuyển trót lọt. Cầm mười ngàn đô trong tay tao khóc nức nở. Lúc đó trong đầu tao chợt hiện lên mẹt lòng lợn của bố mẹ tao ở nhà. Tao nhớ vị tiết lợn. Nhớ những cơn đói cồn cào đến rách ruột thời sinh viên và nhớ những ngón tay sưng đỏ vì cước những ngày rửa bát thuê đận mới sang. Sau này, quen dần, chai đi, tao chẳng còn cảm giác khi đếm tiền nữa. Năm ngoái tao bị mất hai lô hàng, thiệt hại vài trăm triệu, chỉ thấy tiếng tiếc chút đỉnh. Hình như bây giờ tao mất cảm giác rồi Hạnh ạ. Mà chẳng phải tao, nhiều đứa làm ăn xa đất nước đều có cảm giác ấy.

Tiền giống như viên gạch lát đường, khiến người ta cứ mê mải bước hết viên nọ đến viên kia. Ngoảnh đầu lại thấy đồng hào lẻ, nhìn về phía trước thấy đồng bạc lớn. Lùi lại thì tiếc, đi lên thì thấy mọi cái đều vô định, hút hắt. Nhiều lúc mệt mỏi quá, lại nghĩ: Kiếm tiền làm chó gì. Tiền có giúp mình lấy lại được tuổi thơ ngày xưa, có giúp mình tìm lại những khoảng thời gian đẹp đẽ thời sinh viên đâu. Lúc nghèo thì mơ có tiền. Có tiền rồi muốn được gần bạn bè, gần bố mẹ cũng khó, cũng phải tính toán đến nát óc mới có thể về được.

Ngay đến quan hệ vợ chồng cũng có những hố ngăn bằng tiền. Nhiều lúc nhớ nhà, nhớ bè bạn cũ, rủ nhau vào nhà hàng ném vài trăm đô vào bàn tiệc chỉ để mua một trận cười để rồi vài ngày sau đó vẫn ngậm ngùi, tiếc nuối những kỷ niệm trong quá khứ. Tao không thể tìm lại mình ở cái chốn ấy mày ạ.

Tất cả quay cuồng trong cơn kiếm tiền. Tao muốn dừng lại cũng khó. Dừng lại là lạc lõng. Là chấp nhận văng ra khỏi guồng quay. Là đói. Mà có phải ai cũng làm ăn được như bọn tao đâu. ở bên ấy bây giờ ối đứa còn đi làm thuê, làm bốc vác, rải hàng thuê cho các đại lý. Những đứa khá hơn có một quầy bán quần áo trong chợ. Nghĩ mà kinh, chẳng khác cái thời bố mẹ tao bán lòng lợn là mấy. Nhiều lúc tao cũng muốn về nước sống nhưng Nam sợ. Hắn bảo, ở bên đó quen rồi, kiếm tiền cũng dễ. Về nước bây giờ thua chị, kém em. Mấy đứa bạn thời đại học của Nam giờ đã thành ông nọ, bà kia. ở bên đó đi buôn chẳng ai biết, nhục nhã một chút, luồn cúi một chút cũng chẳng ai hay, chứ về nước mà đi buôn thì xấu hổ với bạn bè. Tao không ngại điều ấy nhưng thấy Nam nói cũng có lý. Cỡ như tao bây giờ về nước cơ quan nào nhận. Kiến thức quên mẹ nó hết rồi. Có cơ quan nào nhận cũng chẳng "bơi" được, coi như học lại từ đầu. Đi đây đi đó bao nhiêu năm, cứ tưởng mình vượt xa bạn bè cỡ nào, té ra vẫn ở vạch xuất phát.

Đào nhỏm dậy, ra khỏi giường đi vào toalet, súc miệng sùng sục, nhổ toèn toẹt, xối nước, ầm ào như muốn thoát khỏi giấc mơ phù phiếm của chính mình. Hạnh đã ngồi dậy từ lúc nào. Cô ngụp lặn trong câu chuyện của Đào với cảm giác lạ lẫm, mới mẻ.

Lâu lắm rồi Hạnh mới thấy mình đi trong một thế giới khác, một thế giới không tù túng, chật hẹp như căn phòng nơi cô làm việc ở bảo tàng; cũng không dịu êm, lãng mạn như căn phòng có chiếc giường ngủ của gia đình cô. Đây là một thế giới khác, thế giới của sự đan xen giữa thực và ảo, giữa sự phù phiếm của bề mặt cuộc sống và những quẫy đạp mãnh liệt của một thực tại đa vẻ. Rất lãng mạn, viên mãn. Nhưng cũng vô cùng dữ dội, chát chúa. Thế giới ấy đồng tiền lên ngôi nhưng cũng thế giới ấy đang chứng kiến sự suy sụp về tinh thần của một bộ phận người trước một thực tại dư thừa. Đào là một mảnh hiện thân của thế giới ấy.

- Tao thuê hai con Tây giúp việc nhà. Một đứa trông hai đứa trẻ. Đứa kia cơm nước, chợ búa. Có bao giờ mày nghĩ người giúp việc của mày là Tây không? Lương trả cho chúng nó mỗi tháng gần một ngàn đô. Hai đứa con tao bây giờ nó thạo tiếng Slovakia hơn tiếng Việt. Tao không muốn như vậy nhưng chẳng có thời gian mà dậy dỗ chúng. Đào mở valy, ném chiếc váy mềm sượt sang giường Hạnh: "Thay đồ này mà ngủ cho dễ chịu. Tẩm bỏ mẹ lên được, mặc quần áo của mày mà ngủ thế chó nào được". Hạnh thẹn thùng: "Lúc đi đón cậu, nếu biết ngủ lại đêm tại khách sạn mình sẽ mang quần áo theo". "Vẽ. Thay đi". Hạnh trút bỏ lớp quần áo dài, khoác chiếc váy màu hồng nhạt vào người. Chiếc váy hơi rộng, làm người Hạnh như dài ra, thon cao.

- Ôi giời ơi, đẹp kinh khủng. Tao cho mày luôn cái váy này đấy. Lão Hải lấy được mày chẳng khác gì mèo mù vớ cá rán. Chuyện con cái của bọn mày thế nào rồi? Tại mày hay tại lão Hải? Vào mẹ nó "Từ Dũ" làm cái thụ thai trong ống nghiệm. Thiếu tiền tao cho.

- Cũng chẳng biết là tại ai. Một lần mình và Hải đi khám bác sĩ. Bà bác sĩ là bạn của chị dâu mình. Chẳng hiểu sao không ai nói cho mình biết kết quả. Sau đó mình rủ Hải đi khám vài lần nhưng anh ấy không chịu. Hải bảo, sống thế này cũng vui. Con cái là lộc trời cho. Trời cho được thì được. Trời bắt không đành không. Những lúc ấy, thái độ của Hải lạ lắm, hình như Hải giấu mình điều gì thì phải.

- Sao mày không làm cho ra nhẽ.- Mình cũng định làm như cậu nói, nhưng mấy đứa cùng cơ quan khuyên: "Khi người ta mời mày ăn món thịt lợn rừng thì mày cứ tin rằng mày đang ăn món thịt lợn rừng. Đừng tìm hiểu làm gì. Nếu xuống bếp, xem đầu bếp nấu nướng, biết món thịt lợn rừng mày đang ăn chỉ là món lợn xề được sơ chế, mày sẽ đau khổ". Hải rất yêu trẻ con, mình biết điều đó khi nhiều lần bắt gặp Hải nhìn theo những đứa trẻ trong khu tập thể. Nhưng rất ít khi Hải nói với mình về những đứa trẻ. Hải sợ chạm phải nỗi đau nào đó đang hiện hữu giữa chúng mình. Mình linh cảm chính mình là người không thể sinh đẻ. Chỉ có vậy Hải mới cương quyết không cho mình đi khám bác sĩ.

- Hải khác với Nam của tao. Nam thích sự sòng phẳng và sòng phẳng ngay cả với vợ. Chúng tao chia nhau các khoản chi trong tháng. Tiền nhà, tiền trả lương người giúp việc là của Nam, còn tao chi ăn uống hàng tháng. Khách của ai, người ấy bỏ tiền ra mà đãi. Hàng và tiền gửi về nước cũng được chia sòng phẳng như thế: Một contecnơ bên ngoài, một contecnơ bên nội. Nam bảo: "Lỡ có chuyện gì. Sau ly dị chẳng ai có thể trách ai được. Tao ghét kiểu sòng phẳng của Nam nhưng đã trót buộc vào nhau thì cứ phải đâm lao cho đến khi nào lao gãy mới thôi. Mày hơn tao mọi điểm: Xinh đẹp, tài năng, công việc... Ngay đến cái chuyện cỏn con là "lấy chồng" mày cũng hơn tao.

- Cậu nói quá. Nói cho đúng, Hải là cái phao trong cuộc chạy trốn của mình. Chạy trốn những lo lắng của mẹ. Chạy trốn tháng cái ngấm nguýt của chị dâu. Và chạy trốn những tiếng thở dài của anh Thắng. Mẹ muốn anh Thắng xin việc cho mình nhưng chị dâu khó chịu ra mặt. Căn hộ vẫn chỉ có hai phòng, giờ đã có thêm hai cháu bé. Mình mà về đấy, chỗ nằm trên chuồng gà cũng chẳng còn. Thế là mình quyết định chạy trốn vào Hải. Nhưng Hải không phải chỗ để mình dìm chết cuộc đời cho hả giận. Hải đã giúp mình ngoi lên, vào bờ và sống đúng với những gì mình có.

- Nghề tòa án của Hải chắc kiếm được?

- Lương cơ bản vài trăm, tiền ăn trưa năm chục, thêm vài chục bồi dưỡng nếu có phiên tòa...

- Mày học nói phét từ bao giờ thế? ở bên ấy, đọc báo, thấy liên tục có những vụ án lớn. Bị cáo toàn là vua ma tuý nọ, trùm ma tuý kia. Họ hàng nhà chúng nó không biết cách chạy à. Cứ hạ cho chúng nó một nấc án, là mình sống cả đời đấy.

- Hải không thuộc loại người như vậy. Anh ấy có thể chết nếu biết mình đã tiêu một đồng tiền của ai đó liên quan đến vụ án, bị cáo cũng vậy, bị hại cũng vậy...

- Hâm.

Hạnh đỏ mặt, hai thái dương nóng bừng. Cô thấy mình bị tổn thương. Không nhải vì thái độ bổ bã của Đào mà bởi sự trong sạch của Hải đã trở thành lạc lõng đến khó tin trong mắt người khác. Nhiều người không tin. Họ không tin cũng chẳng sao. Cuộc đời là một bàn cờ với những thế trận ma quỷ, làm sao có thể thanh minh cho mình khi mà cái tốt và cái xấu cách nhau chỉ gang tấc, thậm chí ẩn bóng trong nhau. Nhưng Đào là bạn của cô, Đào hiểu hơn ai hết những gì cô yêu quý và căm ghét. Hai chiếc sống quạt bà cô quất vào mông Đào năm nào giờ vẫn còn táy đỏ trong ký ức của cô. Bao nhiêu năm trôi qua, nhưng cứ nghĩ đến cảnh Đào nhào vào đỡ đòn thay cô, cô lại thương Đào quay quắt. Thương rồi phục. Đào bướng bỉnh, nghịch ngợm nhưng suy nghĩ già dặn, rành rẽ đâu ra đấy. Lẽ nào bây giờ Đào không phân biệt được đâu là lời nói thật? Phải chăng giữa cô và Đào đã có một hố ngăn cách bằng chữ Tiền viết hoa như Đào nói về quan hệ vợ chồng giữa Đào và Nam.

Đào trườn khỏi giường, sang giường Hạnh. Cô áp bờ vai trần vào người Hạnh, khẽ thọt: "Giận đấy à. Tính tao nghĩ gì nói nấy. Nhiều lúc chẳng đúng. Mày biết rồi còn gì. Người như Hải hiếm thật. Người như mày cũng hiếm. Nếu mày không chê, tao biếu vợ chồng mày năm ngàn đô làm vốn. Không kinh doanh thì gởi tiết kiệm phòng khi cần đến".

Hạnh lắc đầu: "Đừng. Hải chẳng bao giờ đồng ý. Mình cũng vậy. Ngày trước, mình và cậu tranh cãi với nhau mãi về lời khuyên của mẹ, rằng phải học lên cao, càng cao thì tầm mắt càng mở rộng và con người ta sẽ biết làm thế nào để có hạnh phúc. Cậu bảo, muốn giàu, muốn hạnh phúc phải có tiền, phải đi buôn. Lúc đó mình không nghĩ được rõ ràng như cậu, mọi ý nghĩ trong mình mơ hồ lắm. Bây giờ thì mình hiểu. Hạnh phúc đối với mình cũng giản dị như chính mình vậy. Mình được sống đúng với mình. Hải cũng vậy. Cuộc sống không đơn giản. Bài toán cơm áo gạo tiền luôn gây áp lực với tất cả mọi người nhưng không phải ai cũng dễ dàng bị nó khuất phục".

Đào đứng dậy đi về phía cửa sổ. Vòm trời sáng dần, nhìn rõ những đám mây trắng nhòa nhòa sau cửa kính. Phía dưới đường, vài chiếc xe thồ kĩu kịt chở rau từ ngoại ô ngược vào thành phố. "Đói kinh khủng. Hệt như những cơn đói rách ruột thời sinh viên" - Đào vươn vai, ngáp trèo trẹo: "Lâu lắm rồi mới có một đêm thức trắng. Xuống đường dạo lấy tí không khí, đi ăn, uống cà phê, rồi tao phôn cho mấy đứa bạn làm ăn đến bàn chút công chuyện". "ừ". "Trưa chờ tao ở cơ quan. Xong việc với mấy đứa bạn, tao đón taxi đến chỗ mày. Chúng mình đi ăn cơm". "Sao khẩu khí như bánh mì gặp nước thế. Ăn cơm xong, tao với mày đi vào hiệu sắm ít quần áo. Mày thích cái gì tao tân trang đến tận răng". "Đừng. Mình chỉ cần tình bạn của cậu. Cần những kỷ niệm trong quá khứ. Cần cậu nhớ đến những điều đó khi xa quê". "Chuyện tiền chưa nói, chuyến này đừng có chối. Mày cho tao được làm một cái gì đó cho mày, Hạnh nhé". Giọng Đào nhỏ hẳn, ướt nhoẻn: "Khi đặt chân lên máy bay về nước tao tự hào lắm. Cứ nghĩ, tiền bạc sẽ làm tao cao hơn người khác, oai vệ hơn, phi thường hơn. Nhưng bây giờ mới biết không phải như vậy. Trong hai đứa mình, mày thực sự tìm thấy hạnh phúc, tìm thấy giấc mơ ngày bé của mình. Tao đã tưởng tìm thấy, đã tưởng nắm giữ được nó, làm chủ được nó hóa ra nó vẫn ở tận đẩu đâu".

Reng. Reng...

- Alô. Anh Hải hả. Bọn em xuống ngay đây. -Đào đưa tay quệt nước mắt. Đó là kiểu quệt tay của cái Đào con nhà bán lòng lợn ở thị trấn trung đu ngày xưa chứ không phải kiểu làm duyên của một người đàn bà giàu có. "Hải đang đợi ở lễ tân. Mặc quần áo nhanh lên. Sáng nay Hải khao. Hải nói thế - Đào liến láu, dốc ngược chiếc túi da đựng đồ trang điểm ra giường. Rồi ôm cả sấp váy trong valy ra chọn, ướm, mặc vào cởi ra. Hạnh vừa thay quần áo vừa lo lắng, "Không biết hôm nay Đào mặc đồ hở như thế nào?"...

***

Vừa bước ra khỏi thang máy, Hạnh khựng lại khi thấy Hải đứng sát lối vào thang máy. Bộ đồ màu sáng- làm Hải nổi bật trong buổi sáng nơi khách sạn vừa được đánh thức. Nhưng da mặt sạm lại, mắt đo đỏ. "Anh không ngủ được phải không?". "Nhìn em kìa. Chắc cả hai thức trắng đêm...". "Bọn em vui chuyện. Còn anh" - Đào ngúng nguẩy, bật "quả bóng" sang Hải. - "Thì nhớ các cô chứ sao" - Hải cười, nụ cười gần gặn, độ lượng: "Hôm nay anh quyết định nghỉ việc đưa các cô đi Suối Tiên chơi. Đào chưa biết Suối Tiên phải không?". "Thật đấy nhé" - Đào cười tưng bừng. Hạnh quay sang Đào: "Sao bảo hẹn mấy người bạn làm ăn". "Kệ họ. Không gặp hôm nay thì gặp ngày mai...". - Hạnh cầm tay Hải, dò xét: "Anh không bận sao?". "Anh

muốn em vui. Đào là bạn em, cũng là bạn anh. Anh cần phải làm quen và thừa nhận một tình bạn giữa em và Đào".

Hạnh khoác tay Hải, nắm tay Đào bước ra cửa. Trời lạnh lạnh, mờ mờ hơi nước. Đường phố tấp nập, người vào thành phố, kẻ ngược ra ngoại ô. Những cặp môi đỏ. Những đôi mắt có quầng thâm. Những nụ cười tươi. Những gương mặt căng thẳng như đang thực thi một cuộc chạy trốn... lướt qua, lướt lại bên ngoài cửa kính xe.

Hải ngồi phía sau Hạnh và Đào. Câu chuyện của anh bắt đầu từ cái hầm chuối bị Hạnh và Đào khui nắp gần hai chục năm về trước. Hạnh nghiêng đầu vào vai Đào. Chiếc áo Đào mặc hôm nay thật đẹp. Cổ cao, tay lỡ. Màu áo vàng dịu. Những chiếc vòng vàng cũng được cất đi. Đào giản dị như một chùm nắng, có chói gắt nhưng dễ nhìn. Dường như có một sự thay đổi đang diễn ra ở Đào. Có vẻ Đào đang cố lội ngược dòng để tìm lại mình trong quá khứ.

Chiếc lá hình giọt lệ

Quế Hương

Suốt thời niên thiếu, tôi nghiện hương vị Tết phả ra từ căn bếp chị Thời. Hương vi ấy bám mãi trong lòng tôi, dai dẳng, da diết mỗi độ xuân về.

Sau tiết Đại hàn, khi mưa chỉ còn lất phất lâm thâm và rét đã đằm đi, dịu lại cây mai vàng trảy lá sớm của chú Tâm lác đác vài nụ chúm chím, chị Thời bắt tay chuẩn bị Tết.  Từ bên ni hàng rào chè tàu ngăn hai nhà tôi thấy chị tất bật đi về với những giỏ xách năng trĩu. Mẹ nhìn qua lẩm bẩm: "Cái con giỏi thiệt, tau mà là thằng Tâm..." - Mẹ bỏ lửng câu nói nhìn chú Tâm ngồi thẫn thờ ngắm nắng, lắc đầu.

"Mai nắng to không anh Tâm?" - Chị Thời nhìn chú, hỏi qua rào. Chú Tâm nhìn trời ngâm nga: "Trời mưa thì mặc trời mưa, Tôi phơi dưa món... trời chừa tôi ra!". Chị tủm tỉm cười bắt tay làm dưa món. Nhìn chị tỉ mỉ tỉa dưa mà không nỡ ăn. Ngọn lá, cây thông, hoa đào, trái lựu bằng đu đủ đẹp như ngọc, những con thú bằng cà rốt, su hào xinh như đồ chơi. Có một năm chú Tâm dự báo thời tiết không đúng, chị phơi dưa vào ngày không được nắng. Dưa thiu, chị ỉu xìu

còn chú Tâm quạt lửa than cho chị ngồi hong đến nửa đêm. Cái thẩu dưa món ấy chị gọi là "dưa - nắng - ốm".

Cái Tết đối với tôi không chỉ ba ngày. Nó dài ra theo những ngày làm mứt và ăn mứt nếm của chị. Đi học về là tôi chạy bổ sang nhà chị. Bao giờ cũng thấy chị ngồi trong bếp gọt me, gọi quất, gọt gừng, rim mứt... tóc rối ren, người sực nức mùi mứt ngào ngạt. Học xong, tôi lại qua ngồi canh mứt với chị, đợi chị cho ăn mứt vét. Đối với tôi, không có thứ mứt nào trên đời lại ngon lạ ngon lùng như thế. Tinh tuý cả thau mứt dường như lắng lại trong những vụn đường, vụn mứt dưới đáy thau. Có khi đợi không nổi, tôi ngủ gục trên vai chị. Cả trong giấc ngù tôi vẫn cảm nhận được sự ấm áp, thơm tho không bờ bến vây bọc lấy mình trong đêm cuối đông.

Chú út Tâm của tôi mắc bênh thất tình từ khi chị Hà, người yêu chú đột ngột đi lấy chồng. Chú hay lẩm bẩm đọc thơ hoặc ngồi im như Bụt. Nhưng chớ dại học chú nói. Chú sẽ tuôn ra như nước chảy miên man câu chuyện tình đầy ắp ký ức của chú đến lần thứ một ngàn lẻ một. Chỉ có một người lắng nghe lần thứ một ngàn lẻ một chuyện tình của chú mà không trêu chọc, đó là chị Thời.

Nhà chị Thời có ba cô con gái. Chị là con đầu, không đẹp nhưng có mái tóc đẹp còn hơn tóc người mẫu quảng cáo dầu gội đầu. Tôi thích nhìn chị mặc áo lụa, túm hờ hai lọn tóc mái bằng chiếc nơ nhung đen đằng sau. Nghe nói hồi đi học có nhiều người chết đuối trên suối tóc chị không không biểu sao chị vẫn chưa có chồng. Mái tóc ấy luôn gội bằng bồ kết, hong khô bằng gió trời.

Tôi hay nhìn chị hong tóc qua bờ rào. Cả chú Tâm cũng nhìn nhưng khi tôi hỏi chú cô đẹp không thì chú lại lạc đề về một mái tóc khác. Rồi không hiểu vì cớ gì chị cắt phăng mái tóc mái tóc dài đẹp nhất xứ Huế. Tôi tiếc ngẩn ngơ, nhặt chiếc nơ nhung đen chị quẳng ép vào cuốn tự điển chẳng biết để làm gì. Tết năm ấy, tôi không còn được ngủ gục trên mớ tóc dài ngan ngát hương mứt của chị nữa. Chị ngồi bó gối, mái tóc ngắn lạ hoắc lạ huơ, lẩm ba lẩm bẩm: "Tôi là người vô hình. Không ai thấy tôi. Tôi là người vô hình. Không ai thấy tôi". Mái tóc nhẹ bớt mà có lẽ đầu chị nặng thêm, cứ gục xuống gối hoài. Năm ấy vụn mứt đượm mùi khét đắng.

Mẹ rủ chị Thời lên chùa Linh Mụ cúng giải lời thề cho chú Tâm vì bệnh chú mỗi ngày một nặng. Chú cứ lang thang dọc đường Lê Lợi để đón chị Hà tan trường dù chị Hà đã theo chồng tận đẩu đầu đâu. Những cặp tình nhân ở Huế không mấy ai chọn chùa Linh Mụ làm chứng cho sự thề nguyền vì sợ nữ thần áo đỏ của chùa nồi cơn ghen giáng xuống bất hạnh. Thế mà chú và chị Hà lên chùa học thi, dại dột thề nguyền chi nơi đó... Rồi không phải nữ thần giải lời thề mà chính chị Hà về lôi chú ra khỏi cơn mê hoang tưởng về một mối tình vĩnh cửu.

Tôi không nhận ra chị vì chị như một quý bà béo ra, đầy trang sức và son phấn. Chị thương hại nhìn chú Tâm gầy gò, xơ xác lầm bầm đọc những câu thơ dành cho chị và chợt rùng mình vì không gắn kết số phận với một người như thế. Chú Tâm dường như tỉnh lại bởi cái rùng mình của người chú yêu điên dại cả tuổi thanh xuân. Chiều ấy, những bài thơ tình chép bằng mực tím lả tả bay trong gió. Tôi tiếc chạy theo lượm đem cho chị Thời. Chị ngồi đọc, chậm rãi như uống từng giọt ngọt giọt đắng trong bóng hoàng hôn.

Hai cô em song sinh của chị Thời thua chị mười tuổi, học cùng lớp với tôi hoàn toàn trái ngược với chị như nước và lửa. Hai đứa giống nhau như đúc, đẹp đến phát sợ, nổi tiếng từ ngày còn măc áo đầm đi hoc mẫu giáo qua các kỳ thi bé khoẻ bé đẹp, hoa hậu nhí... Một đứa mặc đầm vàng, một đứa đầm xanh để dễ phân biệt. Hai sắc màu ấy trở thành tên thường gọi của chúng - con Vàng, con Xanh.

Con Vàng dễ ghét lại ngồi gần tôi. Hễ tôi chạm vào cái áo đầm xoè to như cái hoa hướng dương của hắn thế nào cũng bị hắn véo. Có cái gì khoe, hắn cướp ngay. Nắm đấm chưa chạm v ào người, hắn đã bù lu bù loa nằm vạ. Con Xanh hiền hơn dẫu vẫn khuôn mặt búp bê giống hệt con Vàng. Tôi và hắn hay chơi trò nấu ăn, trò vợ chồng. Cơm nấu trong cái nồi đất nhỏ xíu, chưa kịp xới ra những cái chén bằng lá mít đã bị con Vàng ném đá bể nồi. Con diều cắt dán cả tuần chưa kịp thỏa khát vọng trời xanh đã bị hắn xé toang rồi lấy chân dẫm lên. Tôi nắtn áo bắt đền, hắn nắm tóc tôi tru tréo. Tôi gọi chú Tâm. Hắn gọi chị Thời. Kết cục mỗi đứa bị đét vào mông một roi mới yên chuyện.

***

Tôi càng lớn, chị Thời càng làm mứt Tết ít đi. Bánh hộp, kẹo hộp, mứt công nghiệp ê hề ra đó, vừa đẹp vừa rẻ chỉ cần một giờ ra chợ là có ngay cái Tết nên chẳng mấy ai bỏ cả chục ngày dài để làm như chị ngày ấy. Mốt mứt đã tàn lụi. Món mặn và đồ nhắm lên ngôi. Đi nhà nào cũng thấy giò chả, nem trẻ, thịt nguội, đồ nhắm đưa cay. Tôi đi học xa về, sà vào bếp chị.

Ông Táo về trời mấy hôm rồi mà bếp vẫn lạnh tanh, chỉ mấy thẩu đồ chua trên kệ. Chị bảo nhà không cho làm. Bạn con Vàng, con Xanh thì nhai chewing gum, chocolate, hạt điều. Bạn bố thì thưởng thức đồ nhắm nguội mua sẵn. Mứt ế phải đem cho bọn con nít nghèo trong xóm. Không có cái bếp sực nức mùi mứt của chị Thời, hương vị Tết đối với tôi bỗng nhạt hẳn. Tôi bỏ đi chợ Tết với bạn gái. Cô ấy không biết làm mứt và cũng không cần biết, chỉ mặc thật đẹp ra phố, dạo qua hàng mứt bánh nhón nếm và chọn mỗi thứ một ít. Thế mà hồi nhỏ, tôi bảo với chị Thời lớn lên em chỉ lấy cô nào làm mứt ngon như chị.

Tết năm nay về nhà, tôi lại thấy bếp chị rộn ràng. Những trái me dầm đẹp như ngọc xúm xít nhau trong thấu. Những trái quất rim vàng óng gối đầu lên nhau. Rồi mứt hạt sen đài các, mứt khoai dân dã, mứt khế như cô bé lọ lem mà tôi mê mẩn cũng có mặt. Trên lò than âm ỉ nóng lại là thau mứt dẻo rối lòng dạ bởi sự hòa quện màu sắc hương vị, cay chua, ngọt đắng như đời... Người chị lại sực nức mùi mứt, ấm nồng hơi lửa, má đỏ hồng, tóc rối ren... Chị giải thích năm nay có khách xa về ăn Tết. Con Xanh lấy chồng ở nước ngoài về thăm nhà sẽ đem theo một ông Việt kiều về giới thiệu cho con Vàng. Vả lại có em và anh Tâm về...

Chị nhìn tôi rồi nhìn ra cửa, ánh mắt đợi mong. Tỉnh giấc mộng tình, chú Tâm cầm cái bằng tốt nghiệp trường Sư phạm tình nguyện về nơi cuối đất, làm thầy giáo ở đất rừng U Minh. Chú hẹn năm nay về ăn Tết.

Con Xanh trở về đúng lúc chị Thời vừa hoàn thành món bánh bò mứt. Tôi đứng nhìn chị trộn các loại mứt quất, gừng, cam, bí... đã cắt mỏng vào chảo đường bột đánh nhuyễn trên bếp sau đó bưng cả chảo trút lên cái mâm rải sẵn bột nếp khô, lấy tay nắm thành đòn dài. Con Xanh lao vào bếp, hôn tới tấp lên đôi má dính bột nếp của chị Thời, rên lên: "Em nhớ nhất là cái bếp của chị!". Nó quay qua tôi hôn đánh chụt vào trán ông chồng thời thơ ấu rồi ngắt đại một miếng bánh trên mâm cho vào miệng nhai ngấu nghiến như kẻ đói khát hương nhà. Nó vẫn như ngày nào, đẹp rực rỡ và không để cho người khác yên.

Con Vàng hơi thất vọng vì ông Việt kiều con Xanh đẫn về đã già nhưng con Xanh bảo chỉ hơn chồng nó năm tuổi. Nhiều lắm là như bài hát "Năm anh hai mươi, em mới sinh ra đời. Năm anh bốn mươi, em vừa tròn đôi mươi... "

Đó là một kẻ tha hương bị lưu đày trong nỗi nhớ quay quắt trở lại quê nhà thì đúng hơn! Con Vàng không hợp gu với ông Việt kiều đẫm hương đồng nội này. Những bộ váy cực kỳ thời trang phô thân thể son trẻ của nó không tác dụng. Vẻ đẹp từng quyến rũ bao hội đồng chấm thi thời trang, sắc đẹp từ bé đến giờ không lọt qua cửa sổ tâm hồn của người đàn ông đang là đối tượng săn đuổi của nó.

Ông ta thích lang thang một mình theo những lối mòn của ký ức để tìm lại thời gian đã mất hơn là đi nhót với nó. Ông ta mê mải nhặt những từ cổ lỗ sĩ, quê bỏ xừ của các mụ nhà quê, các gánh bún bò cơm hến hơn là ngôn ngữ thời thượng của nó. Một lần nghe chị Thời mắng yêu tôi "ăn như thúng lủng khu" ông hớn hở nhặt ngay như nhặt được cục vàng, cám ơn chị rối rít làm chị ngỡ ngàng.

Ông bảo hồi nhỏ ông bị mạ ông mắng như rứa khi ăn một lần ba tô cơm hến. Nghe lại nhớ quá! Nhà chị Thời mới đi ăn cơm vua ở khách sạn Hương Giang, ông lại xin ăn một bữa cơm dân tại gia. Chị Thời phụ trách trong bóng tối bữa cơm ấy để con Vàng được là tác giả ngoài ánh sáng. Cá bống thệ kho tiêu kiểu Huế cứng ngắc, cong vòng, canh rau dền nấu tôm, chột nưa kho, thịt phay chấm tôm chua kèm đĩa chuối chát, vả, khế, rau thơm trình bày đẹp như một tác phẩm nghệ thuật và chè khoai tía tráng miệng.

Bữa cơm nhà bình thường ấy đem lại kết quả mỹ mãn: ông Việt kiều ăn như mở toang cảm giác đón nhận hương vị, ăn chầm chậm như ngậm mà nghe mùi vị nhung nhớ trào về rồi thở hắt ra lời khen rất Huế: "Răng mà ngon dễ sợ!". Ông nhắp đắm say từng ngụm nước chè tươi thơm nức mùi gừng và bảo hai mươi năm rồi ông mới lại được ăn một bữa cơm đượm khí vị quê nhà như thế. Mẹ chị Thời được dịp khoe con Vàng nấu nướng giỏi, coi bộ chịu chơi vậy chứ nếu cần cũng đảm đang lắm. Còn con Vàng bảo chuyện đó đối với hắn dễ dàng như ngồi sơn móng tay.

Hai mươi tám Tết, chú Tâm vẫn chưa về. Tôi phải thay chú canh nồi bánh tét. Nhà chị Thời cũng nấu. Hai bếp lửa chụm đầu nhau bên rào. Cây mai nở rộ, toàn thân như tỏa ánh vàng trong bóng đêm, phả một mùi hương nhớ. Chị Thời kể cho tôi hồi bé chị hay trèo lên cây mai mở to mắt không chớp để rình coi mai nở. Thế nhưng chẳng bao giờ chị chộp được khoảnh khắc ấy vì chú Tâm ác lắm cứ nắm áo kéo chị xuống. Có lần kéo chị té gãy chân phải bó bột, còn chú chuộc lỗi bằng cách cõng chị đi chơi cả tháng... Chị phụ mẹ làm mứt bán Tết từ thuở mười ba. Khi mẹ đẻ con Xanh con Vàng chị làm một mình, tay sứt sẹo, nớt ra vì gọt me, gọt quất... Chú Tâm thấy tội hay qua gọt giùm. Chú gọt me giỏi vì thế...

Chị ngồi bó gối, giấu ánh mắt trong ngọn lửa bập bùng, gương mặt buồn và kiêu hãnh có phần héo hon bởi năm tháng, mái tóc đề dài lại gói trong chiếc kẹp cứng ngắt. Tôi lục tung đống sách cũ tìm chiếc nơ nhung đen bị gián gặm lỗ chỗ đưa cho chị. Chị cài lên tóc, cười mà mắt như có nước.

Chú Tâm về vào chiều 30 Tết. Nghe tiếng reo mừng chú bên kia rào, chị Thời luống cuống suýt đổ cả nồi chè đậu xanh đang nấu cúng giao thừa. Mặt chị tái đi nhưng đôi mắt ngời ngợi niềm vui không tả nổi, xôn xao chảy tràn trên khuôn mặt vốn trầm tĩnh của chị. Môi chị run run nửa cười nửa mếu. Dưới thứ ánh sáng kỳ diệu của tình yêu mãnh liệt mà câm nín ấy trông chị đẹp lạ lùng. Tôi và chị chạy ào ra cửa bếp. Chị nhìn sững chú Tâm còn tôi nhìn sững một bóng người đứng dưới cội hoàng mai. Đó là bóng một cô gái. Trái tim tôi bỗng thắt lại bởi một linh cảm vừa ào tới. Tôi quay lại nhìn chị Thời như cố khắc ghi thoáng hạnh phúc mong manh rờ rỡ trên mặt chị trước khi nó lịm tắt.

***

Mứt của chị Thời năm nay không ế. Chị bỏ bùa trong những món mứt khiến ông Việt kiều quanh quẩn mãi bên nhà con Vàng nhấm nháp mứt với nước trà. Hắn khoe cá sắp cắn câu vì ổng tưởng hắn làm. Ông khen món ăn nhà hắn đậm hương vị quê hương, có mùi văn hóa, ăn ngậm mà nghe. "Kiểu này lấy ổng, tau phải đem theo bà Lạc Thời!" - Con Vàng cười. "Rồi ổng biết mi không nấu được nước sôi thì mần răng?" - "Dễ ợt. Qua đó không hợp thì ly dị. Khối người rứa. Chết ai mô!". Tôi ngắm đôi môi tô son màu tím lịm mốt Hàn Quốc của nó đang dẩu ra và không hiểu tại sao nó là em ruột chị Thời.

Ông Việt kiều chính thức ngỏ lời với nhà chị Thời nhưng không phải xin cưới con Vàng mà là chị Thời. Đúng là một quả bom nổ! Mẹ chị ngồi sững không biết nói thế nào. Con nào cũng là con. Con Vàng há hốc miệng rồi sực tỉnh nanh nọc: "Tân thời không ưa, lại ưa lạc thời. Dắt nhau về thế kỷ Mười chín mà sống, đây đi lấy chồng Hồng Kông!". Nó nguýt ông Việt kiều cổ lỗ sĩ một cái tưởng như cắt ông ta lần mấy mảnh rồi rú xe khỏi cổng, chấm dứt những ngày đóng vai yểu điệu thục nữ, công dung ngôn hạnh.

Chị Thời không nhận lời cầu hôn lại được xem là quả bom nổ thứ hai trong vòng một ngày: Không đẹp, lớn tuổi, coi như thuộc loại ế thế mà chị từ chối không luyến tiếc cơ may vừa có chồng giàu vừa được xuất ngoại. Mặc cha mẹ và con Xanh phân tích hơn thiệt, cả chú Tâm cũng khuyên vào, chị ngồi im, lặng lẽ ngó qua bên kia hàng chè tàu, nơi trước kia chú thường thờ thẫn đ i lui đi tới lẩm bẩm mấy câu thơ:

Tình thơ dại ai ngờ sâu nặng thêm

Năm tháng đi mà tình yêu vẫn ở

Mai cho dù tóc trắng với ngàn lau (*)

Nắng hoàng mai vừa tắt, chú Tâm đã bàn chuyện hôn nhân của chú. Cô kia cũng đi dạy, mồ côi, neo đơn nên cưới hỏi một lần cho tiện sau đó dắt nhau vào lập nghiệp ở quê người. Chú bảo trong đó dân tình ám áp, đơn giản, dễ sống lắm.

Mấy mâm cỗ cưới chú trông cậy vào đôi tay khéo léo đảm đang của chị dâu tức là mẹ tôi và cô bạn thân từ thuở thơ ấu. Chị Thời nhận lời và bắt tay vào việc chuẩn bị. Tôi hay xót xa nhìn trộm chị nhưng chỉ gặp một chị Thời lặng lẽ khép kín không thề thấm qua. Ngày cưới càng kề, chị càng bận rộn như thể đám cưới chị. ánh đèn trong bếp vẫn đỏ cho đến nửa đêm. Chị thức làm bánh ga-tô phu thê... Thấy chị ngồi tỉ mỉ tỉa dưa chua, tôi bỗng cáu:

- Kệ họ! Đi ngủ cho khỏe!

- Em cưới vợ, chị còn thức hơn thế nữa.

- Em dọn nhà hàng. Đã rứa... còn hành người ta!

- Làm việc luôn tay... khỏi nghĩ trong đầu.

Chị cười ngu ngơ rồi lại cắm cúi tỉa dưa. Chẳng biết làm gì tôi xúm vào giúp chị cho mau xong việc. Chị vẫn tỉ mỉ như ngày nào làm dưa món. Tôi chợt thấy trên tay chị rơi xuống những chiếc lá mất cuống, thiếu răng cưa, thuôn thuôn hình giọt lệ cà rốt hồng tươi như máu. Tôi nhận ra chị Thời đang khóc.

Khổ quá

Trung Trung Đỉnh

Thông nhận được tin con gái đỗ đại học sớm nhất nhà, bởi mấy ngày nay anh không thể làm gì. Làm gì cũng chỉ tưởng tượng ra cảnh nghe tin con bé trượt. Nó trượt thì anh là người phải có thái độ thế nào để cả nhà khỏi căng thẳng. Hồi con bé chưa đi thi anh vẫn khích lệ nó bằng câu chuyện "bác Bình bạn bố". Rằng con vào đại học, ở Hà Nội đã có bác Bình lo.

Nhà bác rộng, vợ bác cũng làm cô giáo như mẹ con, lại chỉ có mỗi anh Tũn, tức là anh Trung đấy. Anh Trung học năm thứ tư trường Y, còn bác Bình làm phóng viên nhà báo, tính tình phóng khoáng, dễ gần, lại quan hệ rộng, lúc nào nhà cũng cồ khách, tuyền khách sang trọng, con mà ở đấy thì học hỏi được nhiều.

Ngày xưa bố với bác Bình cùng tiểu đội, từng ra sống vào chết với nhau. Bác vẫn bảo bố, anh em mình sống dược qua khỏi chiến tranh là may rồi, hơn thế, lại có vợ đẹp con khôn, nhà cao cửa rộng, hỏi còn mong gì hơn? Bao giờ con mày vào đại học thì ra đây, tao lo cho một đứa, như lo cho con tao vậy. Cánh mình con cái ít, nhất thiết phải lo cho chúng nó học hành chu đáo.

Cứ tưởng câu nói ấy chả biết đến bao giờ mới thành, thì nhoáng một cái, đúng là nó đã đến đây rồi. Con cái Thơm nhà tao ú ớ thế mà đỗ cả hai trường, theo mày nên cho nó học trường nào? Trường Khoa học xã hội nhân văn để sau này trở thành nữ ký giả, nữ văn sĩ hay trường Ngoại thương thành nhà kinh tế, doanh nhân, đối ngoại. Tuỳ mày đấy Bình ạ. Bác cháu mày bàn bạc với nhau rồi quyết. Tao chỉ việc đem con bé ra "nộp" cho mày, mày đừng lo thiếu gạo. Gạo nhà tao có mà cả nhà mày ăn nữa cũng thừa sức. Phải đấy, tao sẽ "cống" cho mày một đôi gà trống thiến, một yến cá và một lô đu đủ, chuối, mít, vườn nhà tao mùa nào thức nấy, mày cứ mời nhóm bạn cũ chúng mình đến đánh chén linh đình một bữa, đâu có đó. Rồi thì hàng tháng tao lo khoản nào mày cứ nói thẳng. Tao bảo con bé, ở nhà bác Bình coi như ở nhà mình. Sáng ngày ra, con gái con lứa phải biết ý mà dậy trước, cơm cháo thế nào có bác gái hướng dẫn, kẻo rồi mày mà ngủ trưa như dưa khú, như chè hâm lại. Tính bác Bình ít nói, nhưng rất nghiêm. Con mà lơ tơ mơ, bác ấy rèn cho ra bã! ra bã cũng được Bình ạ. Con cái chúng mình phải rèn mới nên người. Nó mà hư, mày cứ rèn cho tóe khói, cho lên bờ xuống ruộng hộ tao. Tao đứng về phía mày. Cả vợ tao nữa, tao cũng bảo với cô ấy. Con cái Thơm nhà mình được ở với bác Bình coi như quá yên tâm. Coi như nó ở với bố mẹ. Hơn cả bố mẹ, vì bác áy có thể làm thầy nó chứ như mình đây, chỉ có công đẻ chứ dạy dỗ cái khoản văn hoá là hơi bị khó rồi. Nó trình độ hơn mình thì còn dạy dỗ cái gì? Nhưng không sao, các cụ chả bảo, con hơn cha là nhà có phúc đấy thôi? Rõ ràng là nó hơn đứt mình!

Anh đã đôi lần ra Hà Nội, tới nhà Bình cùng mấy bạn đồng ngũ thời đánh Mỹ "tụ tập". Có thể nói không còn chê vào đâu được. Vợ Bình tên là Thuý Sinh, cô giáo dạy giỏi vặn cấp Quốc gia, mới được phong nhà giáo ưu tú, lại con một vị tướng, tất nhiên "cụ" đã nghỉ hưu và tất nhiên, "các cụ" ở nơi biệt thự của "các cụ", bọn thằng Bình cái Sinh ở nhà riêng của chúng nó. Những trận ăn nhậu ở nhà Bình của nhóm bạn bè thời chiến tranh bao giờ cũng được Sinh chuẩn bị cực kỳ cầu kỳ, cực kỳ chu đáo. Nem công, chả phượng thì không có chứ nem gà, dò gà, chim quay, chim cu xanh nướng, gà tần, yến xào, nộm ngó sen, thịt đùi, thịt hoẵng, thịt nai, thịt hươu, muốn là có ngay. Cá chim, cá thu, cá gì cũng có. Tôm hùm, tôm he, tôm sú, kính thưa các loại tôm. Rượu Tây, rượu Tầu: rượu cao hổ cốt, cao trăn, chân gấu, mật gấu, chao ôi là trân trọng kính mời các loại rượu!

Nhưng cái cách đón liếp anh em thì phải nói là Sinh rất dễ dãi và thoải mái, không hề có cảm giác ngăn cách gì. Cánh bạn bè lính tráng lâu ngày gặp nhau bất kể sang hèn, giầu nghèo, cấp trên, cấp dưới, mày tao búa xua, ăn to, nói lớn, cười vỡ nhà, đi lại huỳnh huỵch, thuốc lào rít xoe xoé, nhổ phì phì. Nhà mày nền đá hoa bóng loáng hả? Cánh tao sống nhà quê tự nhiên nó quen rồi, có gì thông cảm, mai cô chú dọn dẹp. Được phục vụ các anh là vinh dự tự hào lớn, hiểu chưa? Cả năm quấy nhau một trận cho ra quấy, ăn thua mẹ gì!

Tóm lại là tụ tập ở nhà Thông hay nhà Bình, hay nhà đứa nào cũng thế, anh em đều được đón tiếp tự do, vui vẻ. ở chốn quê như nhà Thông thì "các con giời thành phố" tha hồ ra ao câu cá, đứa leo dừa, trèo ổi, đứa theo mẹ Thơm ra chợ quê khuân về đủ thứ, ầm cả làng, rộn cả xóm một đêm, một ngày, mãi trưa hôm sau mới rút. Cả hội làm hẳn một chú cầy tơ, Thông ra tay trổ tài cùng cậu Phong em vợ, cũng lính tráng một thời, một thời ba lô lộn ngược xuôi tầu Bắc Nam, nay trụ lại được vững chãi trên bốn chân của cái "quán cây còn", nổi danh nhất vùng.

Cậu Phong nó có nghề chuyên nghiệp bày biện tinh tươm bẩy món, rượu nút lá chuối nhá. Cơm gạo tám xoan nhá. Cá chép rán vàng khươm nhá. Mắm tôm, mắm tép mẹ Thơm nó làm, mở nắp âu ra thơm lừng nhá. Các chú thích gì nữa nào? Lá mơ lông đầy dậu. Rau nhà anh là rau sạch cỡ quốc tế nhổ ở vườn về, giũ giũ ba cái dưới cầu ao, lên giếng tráng đi ba lần nữa là có thể luộc, xào hay ăn sống vô tư, không phải lo thuốc sâu thuốc rầy, nếu chú nào thích anh bảo mẹ Thơm buộc vào xe cho mỗi chú vài cân khoai sọ.

Gớm, ở thành phố kiếm đâu ra loại khoai sọ tiến vua, củ nhỏ mà tròn vo, vỏ khô, ruột vàng, ăn vào đến đâu biết đến đấy. Lại còn rượn hũ, nếp cái hoa vàng, trứng gà ri hai chục hạ thổ sáu tháng, vừa moi lên, mở nút đã nghe thơm lừng, uống rượu này có say mới gọi là say, cứ êm ru, quắc cần câu, nói thật, rượu Tây chỉ quý hơn mỗi cái đắt tiền chứ còn chất lượng ấy à, nhất định phải gọi khoản này của Thông bằng cụ. Cả vùng bây giờ chỉ còn có Thông và Hàn bên Phù Đổng là làm được. Bí quyết gia truyền chứ đâu phải chuyện đùa? Nhiều người tưởng đơn giản, khi ủ rượu, cứ cho trứng vào rồi hạ thổ. Đến ngày bới lên, mở nút mới hoảng tâm tinh vì mùi trứng thối!

Nghĩ đến cái ngày còn ở trên rừng với nhau, nhiều lúc Thông lại muốn bỏ hết mọi việc đi tìm chúng nó, cùng nhau chén chú chén anh cho thoả. Cái hội lính tráng vô sừng vô sẹo của Thông kể cũng buồn cười. Cấm anh nào chịu làm em. Xưng hô với nhau tuyền anh anh chú chú. Vậy mà con anh nọ đều phải gọi anh kia là bác.

Thực ra đâu có ai quy định gì, nhưng nó cứ tự nhiên như thế. Đối với Thông, những lúc gặp chuyện gì buồn, chuyện gì khó chịu, chỉ muốn có chúng nó ở bên, để cùng bàn bạc, giải quyết. Năm ngoái vợ thằng Hiệp trên Lào Cai bị mấy con buôn chuyến lừa ba chục triệu, điện xuống, lập tức Thông Hàn Bình Trưởng có mặt. Công nhận thằng Bình nhà mình giỏi. Nó quen cả công an tỉnh người ta, rồi đến tận đồn biên phòng heo hút nó cũng có bạn quen giúp đỡ, không những lấy được tiền về cho thằng Hiệp mà anh em còn được người ta cám ơn chiêu đãi, cho xe con đưa đi tham quan.

Kể ở đời cũng lắm chuyện không ngờ. Ai ngờ cái thằng Bình vật vờ ốm yếu nhất tiểu đội, sốt rét lên sốt rét xuống, ăn không nên đọi, nói không nên lời, đánh chác thì cũng vào loại bình thường, nhưng được cái không có biểu hiện gì sợ chết. Tất nhiên, sợ chết như tay Điệp, nghe pháo nổ nhảy vô bụi le, đến lúc hết pháo bị kẹt, ra không được thì nói làm gì. Đằng này thằng Bình chỉ mỗi tội chậm như rùa. Làm gì nó cũng rờ rẫm, tỉ mẩn. Đi phục kích với nó nhiều khi phát cáu vì cái thói rù rờ ngắm lên, ngắm xuống của nó.

Chạy địch càn, địch đuổi sát đít, nó vẫn cứ đuỳnh huỳnh buộc lại quai bồng, sửa lại quai dép, rồi còn lau báng súng bóng lộn. Thúc nó, nó lại còn lý sự, rằng chết có số, vội mà làm gì? Đánh nhau với bọn Mỹ bom đạn nhiều, ta vội là mắc lừa chúng đấy. Cứ túc tắc đì đọp là nó sợ! Tóm lại không hiểu vì sao cái thằng Bình hâm lại hoá ra tay đắc dụng nhất trong số anh em sống sót trở về. Tất nhiên hồi ấy ai cũng quý nó vì nó là thằng duy nhất có bằng tốt nghiệp phổ thông. Té ra cu cậu cũng là tay có chí, mơ trở thành nhà văn đấy ạ!

Hồi ấy nó cứ tẩm ngẩm tầm ngầm ghi nhật ký suốt từ năm sáu tám đến tận bẩy nhăm, được đúng một hòm đại liên chữ li nhi lít nhít, bố thằng Tây tra từ điển cũng không đoán ra được. Anh em gọi nó là Bình hâm, hoá ra chính cái "hâm" của nó đã làm nên nó bây giờ. Không có cái hòm chữ "hâm tỉ độ" ấy thì nó không thể thành nhà báo, nhà văn Quốc Bình, lại càng không thể lấy được nàng Thuý Sinh con gái cưng của vị tướng lừng danh, Tư lệnh trưởng Quân khu. Nó bảo số nó may. Anh em nhất trí, mừng cho mày!

***

"Không bốn, tám bẩy bốn ba bốn một bốn", đó là số điện thoại nhà riêng của Bình. Thông thuộc làu. Anh tạt vào bưu điện xã, gọi ngay cho các bạn, báo tin vui. Thằng Trưởng, thằng Hàn, thằng Hiệp, thằng Phi ở thành phố có điện thoại thậm chí có cả di động. Mấy tướng nhà quê như Thông đây thì xin chào thua.

Thông gọi cho Bình trước tiên. Quái lạ, người ta thông báo số máy này không có thật. Một lần, hai lần, ba lần vẫn thế. Thông gọi cho Hàn, mới biết nhà Bình đã bán và mua chỗ khác. "Không bốn, chín ba, chín ba, bảy một ba". Thì "không bốn, chín ba, chín ba, bảy một ba". Chuông reo. Một lần. Hai lần. Ba lần. Có người nhấc máy. Thông vội Alô ai đấy ngay! Đằng kia cũng alô tôi đây. Bình đấy à? Bình đây, ai đấy? Còn ai nữa tao đây, Thông đây. Thông đấy à, có chuyện gì mà mày gọi vào giờ này? Giờ này là giờ nào? Một giờ trưa. Một giờ trưa thì sao? Giờ nghỉ trưa. Mày đang ở đâu? ở đâu kệ tao,

Thông thấy cáu với thái độ lạnh nhạt của Bình, nói. Con cái Thơm nhà tao đỗ cả hai trường rồi. Thế à? Số máy bưu điện chỗ mày gọi là bao nhiêu để tao gọi lại. Không cần! Nói lằng nhằng mấy chục ngàn đấy bố ạ. Mày khinh tao không có tiền à? Không phải. Tao muốn tiết kiệm cho mày. Quên ông đi, ông khinh bọn nhà quê chúng tôi không có tiền chứ gì? Thông! Mày làm sao thế Chả làm sao cả. Tin vui con tao đỗ đại học mà "thế à" như chằn có gì xả ra. Thôi vậy!

Thông buông máy, người giận run lên. Anh đứng tựa vào tường, thở! Khỉ thật, tại sao mình lại đi gọi điện cho thằng chó ấy nhỉ? Hắn tưởng hắn làm to, nghe nói lên đến chức phó tổng biên tập gì đó, anh em ai cũng mừng cũng vui cho hắn. Nhưng hắn lại nghĩ hắn to quá, dám hạch sách anh em? "Có chuyện gì mà mày gọi vào giờ này?". Một giờ trưa! Giờ nghỉ trưa! Nghe mới ngứa tai làm sao. Mày có làm tướng thì dưới mắt cánh tao mày vẫn chỉ là thằng Bình hâm Bình hấp thôi, hiểu chưa? Mày tưởng không có mày thì con tao chết dúi ở chốn quê mùa heo hút chắc? Còn lâu em ạ. Hãy chờ đấy! Mới hơn nhau một tý mà mày đã vênh mặt lên, chưa biết hậu vận ra sao đâu. Đùa!

Thông lụi hụi móc túi lầy tiền trả cho cô bưu điện. Cô ta nhìn anh có vẻ sợ sệt tò mò, nhưng không dám hé răng hỏi. Anh cảm thấy có phần áy náy hến nói: Công nhận ở đời không ai học được chữ ngờ!

Cơn giận đến bột phát tưởng rồi nó cũng qua nhanh, không ngờ, thỉnh thoảng cứ chợt nghĩ đến cái giọng ngái ngủ thờ ơ ấy, Thông lại cảm thấy trong đầu anh có cơn xoáy lốc, chỉ muốn gặp mặt thằng chó ấy, ngay, cho hắn một chưởng! Ngày xưa nói như đinh đóng cột là tao lo cho mày một đứa, cứ làm như sẵn sàng sẻ nửa cơ ngơi, nay mới báo tin mà hắn đã nói với cái giọng xa lạ thế. Đúng là vật đổi sao dời, lòng con người ta không đáy, lưỡi con người ta không xương thật? Tuy nhiên anh vẫn nén lòng, tự mình để mình biết, mình nuôi cái cục ấm ức ấy trồi lên tụt xuống, không kể ra cho vợ con bạn bè biết. Kể lể mà làm qué gì, kẻ thất phu ấy. Nó có lên đến giời thì cũng vẫn chỉ là tép riu trong đầu anh. Được! Anh nghĩ. Tao đưa con bé lên Hà Nội lo lắng cho nó "đoàng hoàng" đâu vào đấy rồi, sẽ nói chuyện" với chú mày?

***

Quả thật, Thông còn mấy người bạn nữa, nhưng anh không báo cho ai biết khi dẫn bé Thơm ra Thủ đô. "Bố! Sao bố vẫn bảo ra Hà Nội con được đến ở nhà bác Bình, bạn chiến đấu của bố?". Bé Thơm lo lắng hỏi khi thấy anh dẫn nó đi theo mấy người mách mối tìm nhà trọ. Anh bảo Bình với lọ gì, việc mình mình lo, con ạ.

Có chỗ ăn ở ổn thoả, đoàng hoàng cho con bé rồi, anh dặn dò con đâu vào đấy từng việc, may mà nó gặp được con bạn cũng nhà quê lớ ngớ lần đầu lên Hà Nội trọ học, tuy học ở trường khác, nhưng hai trường gần sát bên nhau, nên hai đứa quyết định thuê chung một phòng làm anh yên tâm hẳn.

Anh nhớ có lần đi buôn chè Thái thời bao cấp, anh đã nghỉ trọ ở nhà trọ gần ga, suýt nữa mất toi ba cân chè nếu không tình cờ gặp người kiểm soát hàng hôm ấy là tay sành uống loại chè tuyết. Anh biếu hắn ba lạng để cứu ba cân. Hôm nay ta lại tới đó trọ, anh p hấn chấn nghĩ. Đúng là anh mải theo ý nghĩ thời quá vãng, nên đã quên mất rằng, anh đang sống trong thời đại mới. Cái góc phố gần ga chật chội hôi hám ngày ấy, bây giờ là một toà nhà dựng đứng lộng lẫy. Anh tất nhiên không phải hạng người ú ớ, nên sau khi xuống xe ôm, dù rất xót tiền, anh vẫn rút ra mười ngàn trả cho chú "xế", sau đó vào ngay một quán bia hơi Hà Nội gần đó, tự thưởng cho mình vài ly.

Đúng là dân thành phố sướng gấp vạn lần dân nhà quê thật. Quê anh bao giờ có được một quán bia thế này. Anh tính thôi, không trọ triếc gì nữa, vì vừa nghe mấy người gọi điện thoại di động cho nhau ở bàn bên, thông báo giờ tàu. Anh sẽ ngồi đây mấy tiếng, uống vài vại, sau đó lên tàu, ngủ.

Anh vừa ngồi uống bia vừa nghe chuyện ở bàn bên. Bàn bên cũng là mấy tay bạn cũ thời chiến tranh, tuyền nhắc chuyện sơ tán. Một người khách mới vào ngồi ghé bàn anh, uống vội một ly rồi đi. Một người nữa. Hình như cái bàn này là bàn dành riêng cho khách uống ghé, uống nhanh. Mặc, anh cứ ngồi. Chợt anh thấy cái máy điện thoại trên giá đồ của quầy hàng, một người khách tự tiện vào gọi. Một người nữa. Rồi một người nũa. Con số "không bốn, chín ba, chín ba, bẩy một ba" chợt loé lên trong đầu anh. Thì gọi, anh nghĩ và đứng lên, lại chỗ máy điện thoại, tự nhiên như nhiên, cứ bấm: "không bốn, chín ba, chín ba, bẩy một ba".

Nhưng đầu dây bên kia người ta lại bảo số máy này không có thật. Anh bấm lại lần nữa. Cô bán bia nhìn thấy liền bảo, anh đừng bấm số không bốn nữa, ở đây là Hà Nội là không bốn rồi. Anh giật mình nhớ ra liền gọi lại. Alô, tôi Bình đây. Tự nhiên anh cảm thấy run, không phải giận mà là run? Alô, anh hắng giọng và nói. Tao định không gọi cho mày, nhưng... Mày đang ở đâu? Tao đang ở Hà Nội. Thế mày thuê tắc xi hay xe thồ tới tao đi, hết bao nhiêu để tao chịu. Cứ bảo lái xe đưa tới Ngã Tư Sở, tao ra đón, vì đường vào nhà tao lắt léo lắm. Thôi, khỏi phiền, mày làm gì cứ làm, tí nữa tao về quê rồi. Thế mày đang ở đâu tao đến đón vậy. Nói thật xe máy không có. Mà ô tô thì phiền chú lái xe, để nó nghỉ. Tao đang ở quán bia hơi Hà Nội. Chỗ nào? Chỗ A Một, sau ga. Được, tao đến ngay bây giờ.

Thông gọi hai ly bia, ngồi chờ. Tóm lại là vẫn không thể khác. Anh cảm thấy không vui cũng không buồn. Để xem thái độ của mày thế nào, anh nghĩ. Mày cậy mày lắm tiền hả? Mày khoe mày có tiêu chuẩn xe con chứ gì? Được. Tao là tao cứ ngồi đây, thằng nào tử tế thì tao chơi, vớ vẩn tao quên khẩn trương? Nào, vào đây! Anh đứng dậy, hơi ưỡn ngực khi thấy Bình tới. Bình đi xe ôm. Thế chứ, anh nghĩ và chìa tay ra khi Bình hồ hởi chạy lại. Hai người uống cạn ly. Gọi tiếp ly nữa, anh nói. Lại cạn. Mày tệ quá, Bình trách. Tại sao lên Hà Nội mà giờ này mới báo tao? Thì báo đấy thôi, Thông nói và gọi thêm lạc rang. Mày thế nào? Ôi giời, bận mù mịt suốt ngày. May hôm nay tao ở nhà, vì là thứ ba không phải duyệt bài trước khi đi in đấy. Mày thích ăn gì tao đãi? Tao ấy à? Tao lên đây không phải để xin ăn, Thông nói, cảm thấy trong người bắt đầu có cơn xoáy lốc! Mày nói cái gì thế Bình ngạc nhiên hỏi lại. Hay là mình về nhà tao có rượu ngon, có phòng riêng cho mày nghỉ, Thông đứng đậy, mặt sần sần:

- Tao biết mày giầu có rồi, Bình ạ. Không phải tao say, nhưng tao hỏi thật, động cái gì là mày cũng khoe tiền. Mày cậy mày có tiền mua tiên cũng được phỏng? Mua tiên được, nhưng chưa chắc đã mua được tình xưa nghĩa cũ đâu em ạ.

Bình sững sờ nhìn bạn. Rồi anh chợt nhận ra điều gì đó. Anh bình tĩnh lại, không cảm thấy giận mà lại thấy thương cho cái thằng Thông gàn này quá. Nó luôn luôn nói, anh em mình phải thương nhau, thằng nào làm được gì tốt thì phải biết mừng cho nhau. Vậy mà hôm nay nó trở chứng? Cho mày nói chán, Thông ạ. Rồi tao thế nào mày sẽ hiểu.

- Uống!

Thông đặt ly bia mới trước mặt Bình. Bình nghĩ nhanh, nếu cứ đà này nó sẽ say. Say sưa thì còn ra cái gì? Thôi ta đấu dịu.

- Uống thì uống, Bình nói. Uống xong ly này tao mời mày về nhà tao nghỉ, anh em mình uống với nhau cả đêm cũng được.

- Tao ra Hà Nội không phải để uống, Thông nói. Mày biết tao ra đây làm gì rồi, vậy mà mày lảng tránh, không hỏi han con bé lấy một nhời. Mày sợ tao gởi nó, phó thác cho mày chứ gì?

- Xin lỗi, Bình khoác vai Thông. Tao đúng là vô tâm. Thế cháu đâu rồi?

- Được mày hỏi đến thì nó đã ra trường đến nơi rồi.

Thông có vẻ thoả mãn khi nói được câu ấy.

- Tuỳ mày, Bình nhỏ nhẹ. Mày muốn nghĩ về tao thế nào cũng được.

Thông tự mãn:

- Đùa! Nhà quê chúng tao nghèo thì nghèo thật nhưng...

- Thôi, thôi, tao xin mày. Để tao gọi tắc xi, hai anh em mình về nhà tao chơi, mày muốn nâng lên quan điểm thế nào cũng được.

Quán bia đã vãn khách. Thông móc túi trả liền. Bình định ngăn lại, nhưng không dám, đành lấy điện thoại di động ra gọi xe.

-         Được Thông nói. Về thì về. Nhưng đi bộ.

Lại thế nữa, Bình nghĩ. Thằng này điên rồi hay sao ấy nhỉ?
- Say thì uống thế chưa thể say, Thông nói rành rọt. Nhưng mày thích đi tắc xi, tao thích đi bộ. Chú chiều anh hay anh chiều chú, tùy! Cho chú chọn.

Cô bán bia thấy đôi bạn này có vẻ ngồ ngộ, liền tham gia:

- Tắc xi đến rồi kìa! Đừng sĩ hão, thiệt đó anh.

- Đến thì đến, Thông nói. Chị rót cho tôi một can đem về.

Bình ngăn lại. Cô bán hàng biết ý bảo em không có can. Hàng chúng em chỉ bán trong vài tiếng tại quầy.

Thông đành xách ba lô ngoan ngoãn theo Bình lên xe. Xe chạy vào rừng đèn đêm của thành phố.

***

Thông đang nghĩ tới con gái. Chắc giờ này nó chưa ngủ. Chắc nó nhớ mẹ. Lần đầu xa quê là nhớ mẹ lắm. Có khi nó tưởng anh đã sắp về đến nhà rồi. Con bé bạn nó nom còn tồ hơn nó, ấy thế mà dám ra Hà Nội một mình. Cái ngày mẹ nó sinh nó xong, người ta bảo phải cắt dạ con, anh buồn đến ung nhọt mất cả tháng. Nhưng rồi thấy mẹ con nó phổng phao, bọn bạn cũ tới, đứa nào cũng mừng cho vợ anh "vượt cạn" an toàn. Con gái con trai đứa nào chả là con. Nhà thằng Bình đây được mỗi thằng con trai, vợ nó thừa sức đẻ mà nó đâu có đẻ nữa. Thằng Trưởng thì luôn mồm động viên anh: Trong rủi có may, trong may có rủi, ông ạ.

Cái thằng Trưởng ấy mới là thằng chân thành. Chân thành cho lắm nên mới chẳng leo được lên cái thang danh vọng nào. Nhưng mà chẳng danh lợi nào bằng được con ngoan, học giỏi, ra trường có nơi xin về làm việc ngay như hai đứa con gái nó. ở đời khôn ngoan chẳng lọ thật thà. Nhưng thật thà lại là cha mách qué...

- Nào, xin mời chú xuống xe, bây giờ thì tha hồ đi bộ.

Bình khoác tay Thông dẫn vào một cái ngõ nhỏ um tùm cây. Lại rẽ một cái ngõ sâu hun hút toàn những nhà hai ba tầng. Lại rẽ một cái bờ ao, vào một khoảng rộng đất trống vắng hoe rồi mới chui thêm một con hẻm nữa.

- Đây rồi, Bình vừa nói vừa mở khoá phía trong cánh cổng. Mày vào đây. Nhà tao coi như ở vùng sâu vùng xa của Hà Nội.

Thông theo Bình vào. Có một bóng điện mờ rnờ trong một khoảng rộng. Bình ghé tai nói nhỏ: Đây là phòng khách. Thông cảm thấy khó chịu vì thái độ rón rén của Bình. Tại sao nó dẫn bạn về mà lại cứ rón rén sợ vợ mất ngủ nhỉ? Đúng lúc Thông đang nghĩ thế thì Bình lại ghé tai bảo, bây giờ muộn rồi, nhà tao cô ấy ngủ để mai lên lớp. Còn thằng Trung thì nó đang đi thực tập. Vào đây!

- Đây là giang sơn riêng của tao, Bình khẽ khàng đóng kín cửa sau khi dẫn Thông vào một căn phòng hẹp. Và bật điện.

Thông bỏ ba lô, nhìn một lượt. Chỉ thấy toàn sách báo và sách báo. Đọc lắm thế này mà đầu óc vẫn ngu? Anh chua chát nghĩ mà cáu cho bạn. Lẽ ra nó phải dắt vợ xuống chào anh. Vợ nó phải vồn vã đón tiếp ngay từ cống, nếu nó điện thoại về, báo tin trước. Muộn thì muộn, chào nhau một câu, mời nhau chén nước, điếu thuốc, rồi ngủ, ai bắt tội phải thức khuya đâu mà nó cứ len lét như rắn mùng Năm thế?

- Nào, bây giờ thì tha hồ, Bình hồ hởi. Mày vào tắm một cái. Tao chuẩn bị đồ nhắm rồi anh em mình nhậu.

- Tao đến đây không phải để tắm! Thông bắt đầu gây sự. Mày sợ tao bẩn thì mày nói thẳng vào mặt tao, việc gì phải làm thế?

Bình hoàn toàn bị bất ngờ. Anh nắm tay bạn, kéo Thông ngồi xuống ghế:

- Không tắm thì thôi, Bình đấu dịu. Bây giờ mày thích uống rượu Tây hay rượu ta? Bia chai bia lon nhà tao lúc nào cũng có sẵn, tuỳ mày.

- Nếu mày nói tuỳ tao thì tao nói thật, Thông cầm quai ba lô đứng lên. Gặp nhau thế này là đủ rồi. Mày cho tao về!

- Ô kìa! Bình kêu lên. Về là thế nào? Mày phải ở đây với tao. Tao đã bảo mày thích gì tao cũng chiều.

- Tao chỉ thích về!

Bình cầm ba lô của Thông nhét vào trong tủ khoá lại:

- Mày điên à? Nửa đêm đến nhà bạn, chưa kịp hỏi han trò chuyện gì, mày đã đòi về là nghĩa làm sao? -Tao kinh mày! Thông nói thong thả.

Bình ngớ người ra.

Thông hạ giọng, năn nỉ:

- Tóm lại là bây giờ tao chỉ còn xin mày một đặc ân.

- Đặc ân gì?

- Đưa ba lô cho lao và ra mở cổng cho tao về. Tao cám ơn tấm lòng vàng của mày!

Bình bắt đầu nóng mặt. Anh nắm vai Thông, ấn Thông ngồi xuống, nói:

- Tao hỏi thật, mày định đến đây để chơi với tao hay để hành hạ tao?

Im lặng.

- Tao cấm mày bây giờ không được đòi về. Bình tiếp. Còn nếu có gì không vừa lòng thì mày nói thẳng: Mày có phải là thằng hèn không?

- Vâng, tao nhà quê, tao hèn. Nhưng theo tao, mày nên lấy ba lô cho tao, mở cổng cho tao về!

- Mày là một thằng đểu! Bình giận run người. Tao tưởng lôi được mày về đây cho vui, nào ngờ mày cố chấp. Việc gì thì cũng phải nói ra người ta mới biết chứ?

- Thôi Bình ạ, tao đểu, tao hèn, tao ngu nữa, đủ chưa? Đấy, tao nói ra rồi đấy! Mày có mở cổng cho tao về không?

- Tao không cho mày về, Bình dằn chai rượu xuống bàn. Mày phải uống hết chai này với tao, rồi muốn ra sao thì ra.

Thông ngả người trên cái nệm Bình trải dưới đất. Bình rót rượu ra ly. Anh đưa cho Thông. Thông quay mặt vào giá sách. Bình uống cạn luôn cả hai suất.

- Mày khinh tao đến thế là cùng, Bình nói.

Thông chăm chú nhìn cái máy điện thoại để trên chiếc đôn gỗ ngay đầu nệm. Bình bảo:

- Mày gọi về cho bà xã đi.

Thông đủng đỉnh:

- Nhà tao làm gì có điện thoại.

- Thế mày thích gọi cho ai thì cứ gọi.

Thông nhớ ra nhà chú Bật hàng xóm có em bên Tây mới về, gắn điện thoại cho. Chú ấy chả ghi số vào tờ lịch bốc hôm sang chúc mừng con bé trúng đại học, đưa cho anh, và còn bảo bố con anh cứ tự nhiên, chú ấy phục vụ hai bốn trên hai bốn là gì? Chú ấy còn nhắc đi nhắc lại rằng: gọi đi trả theo giá cước bưu điện. Người ở xa gọi về miễn phí.

- Được. Mày lấy ba lô cho tao, tao có số.

Bình mừng vì bạn đã dịu. Anh mở lủ lấy ba lô đưa cho Thông.

Thông lấy ra mảnh giấy lịch ghi số, rồi cầm ống nghe, bấm máy. Bình nghe rõ cả hai đầu đây:

- Alô. Ai đấy? Thông đây. Thông nào? Thông tôi chứ còn Thông nào? Chú Bật hay chú Kê đấy? Kê! Kê sang gọi mẹ Thơm hộ anh với. Hôm nào về trả lôi hai ngàn công gọi nhé. Mẹ mày, thì cứ đi gọi đi, ông cho rõ ba ngàn.

Im lặng. Thông cầm ống nghe ngửa mặt nhìn lên trần nhà. Hai con thạch sùng đang đuổi bắt nhau? Bình đưa cho Thông ly rượu. Thông xua tay.

Bình làm thân:

- Tí mày cho tao nói chuyện với mẹ Thơm nhà mày tí nhé. Thông gật đầu.

- Từ chỗ máy này tới nhà mày bao xa?

- Độ nửa cây. Gần thôi mà.

- Hay mày cứ bỏ máy, tí gọi lại.

- Mày sợ tốn tiền à? Thông đốp lại ngay.

- Không. Nhưng để chờ máy như thế...

- Thì sao. Tao sẽ thanh toán, Thông nói.

- Vấn đề không phái ai thanh toán mà là lãng phí không cần thiết.

Thông đặt máy, xách quai ba lô, đứng lên:

Tao nghĩ một cú chờ bất quá mười lăm hai chục phút có đáng là bao. Mày tiếc với bạn thì bạn trả.

Anh lấy hai tờ mười ngàn từ trong cái ví da ra, để lên bàn, rồi nói:

- Thôi cũng gần sáng rồi. Mày mở cổng cho tao về. Kể từ nay coi như hai chúng mình không có nhau.

Bình nằm vật trên nệm. Anh cảm thấy đầu anh đang bốc hoả u u ong ong. Chợt anh vùng dậy, quỳ xuống chắp hai tay vào nhau vái lia lịa:

- Thôi tao chịu mày. Tao trăm ngàn lạy, tao lạy mày. Mày tha cho tao. Thông ạ. Mày đúng, tao sai. Tao nhận hết lỗi về tao. Tao mong mày ngồi xuống đây uống với tao một chén, rồi ngủ.

Có tiếng chân bước xuống cầu thang. Tất nhiên chỉ mình Bình là nghe thấy. Thông đứng tựa lưng vào tường. Có liếng gõ cửa. Bình vội mở:

- Em đấy à? Có anh Thông về chơi, khuya quá, anh không tiện gọi.

- Úi giời anh Thông! Sinh vồn vã. Thế mà em cứ tưởng mấy ông ở cơ quan anh ấy tới nhậu nhẹt văn thơ nên mới mặc kệ.

Rồi Sinh quay sang trách chồng:

- Lần sau có khách quý thế này, khuya thì khuya, anh cứ gọi em, em nấu nướng cho mà đánh chén với nhau.

Thông cảm thấy dịu lại:

- Bọn anh ăn ngoài quán rồi mà.

- Thế bây giờ hai ông ăn gì, tôi làm cho? Sinh săm sắn. Phở hay mì? Hay để em xào cho một đĩa mướp đắng với thịt bò mà uống rượu.

- Đúng rồi, Thông buột thốt. Mướp đắng. Miền Nam gọi là khổ qua đấy.

Tạo hoá dưới trần gian

Nguyễn Quang Sáng

Thằng bạn của tôi, Trần Chính là nhà quay phim chiến trường, suýt chết không biết bao nhiêu lần, một con người dày dạn. Sau ngày Giải phóng anh được đưa đi học nghề dạo diễn ở nước ngoài. Trở về, hai đứa.gặp lại nhau tại quán cà phê vỉa hè dưới gốc một hàng me. ấn tượng đầu tiên khi tôi gặp lại anh: anh trẻ hơn nhiều! Trước, anh vừa gầy vừa đen, cái màu đen của nắng, của bụi, của cả khói đạn.

Năm năm ở nhà trường nước ngoài, màu da anh như được rửa sạch. Da mặt vừa hồng vừa mơn mởn. Không phải đẹp trai mà ngon trai, mái tóc dợn sóng, đôi mắt trong, đôi mắt lúc nào cũng quan sát, liếc nhìn người qua lại, ngước nhìn cây, cúi xuống nhìn những lá me vừa rụng xuống bàn, thật linh động.

Chiếc áo khoác ngoài màu xám tro, không có tay nhưng rất nhiều túi. Trước ngực lủng lẳng chiếc máy ảnh Nicon, đúng phong cách con nhà điện ảnh. Anh có danh xưng mới: "đạo diễn trẻ", trẻ thật, mới hơn ba mươi - nhiều mối tình nhưng chưa có vợ. Trong nhiều chuyện trao đổi qua lại, có một câu nói của anh tôi nghe lạ -Anh đưa tay chỉ lên trời, ngón tay múp míp:

- Trên trời có tạo hóa dưới trần gian thì có đạo diễn.

- Mầy nói sao tao nghe không rõ?

Trần Chính nhắc lại kèm theo lời giải thích:

Trên trời có tạo hóa, tạo hóa sanh ra muôn loài và quyết định cả sinh mạng của muôn loài, trong đó có con người. Dưới trần gian thì có đạo diễn, đạo diễn đẻ ra nhân vật, đạo diễn điều khiển nhân vật của mình, có thể biến cải nhân vật của mình từ giàu đến nghèo, từ nghèo đến giàu, từ xấu đến tốt, từ tốt đến xấu và quyết định cả số phận của họ.

Tôi nghe cũng có lý, nhưng chưa thật sự được thuyết phục. Tôi muốn tranh luận nhưng thôi, một người dốt lý luận không thể tranh luận với một người dược trang bị lý luận suốt năm năm, lại là năm trăm ở nước ngoài.

Để xem?

***

Đạo diễn Trần Chính nhận kịch bản "Mặt trận thầm lặng", trong kịch bản có một vai phụ, nữ tình báo - rất nhiều đất diễn. Trần Chính tiếp xúc cả chục cô gái, nhưng chẳng ưng ý cô nào - Các cô ở Sài Gòn cô nào cũng đẹp cũng đều hợp với vai khi hoạt động ở thành phố.

Nhưng nhân vật nữ tình báo Cẩm Thiên lại là cô gái gốc gác ở miền Tây, một cô gái nông dân, biết mò cua bắt ốc, biết chèo, chống. Dạy cho các cô gái này cũng được, nhưng không thể nhuần nhuyễn, dễ giả tạo. Đã có một trường hợp như vậy. Khi anh còn ở miền Bắc kịch bản "Sóng to gió cả" mà anh là người quay lùm có nhân vật là một cô gái Nam bộ, biết chèo xuồng ba lá - Cô diễn viên Hà Nội lại không biết chèo - Đành phải đóng giả. Đồng nước là hồ Bảy Mẫu, nước cũng mênh mông như đồng nước của Nam bộ, coi như được. Nhưng cô diễn viên đẹp gái của Hà Nội lại không biết chèo, dành phải chơi kỹ xảo. Trước mũi xuồng có một cái khoeo, móc vào một sợi dây chìm dưới nước nối lên bến. Người trên bờ kéo chiếc xuồng lướt tới - Đúng là mỗi lần hai mái chèo đập xuống, nước quẫy lên thì mũi xuồng mới cất lên, lướt tới. Đằng này, người kéo và người chèo chẳng biết ý nhau. Hai mái chèo chưa đập xuống thì mũi xuồng đã cất lên lướt tới ào ào.

Khán giả chẳng mấy ai để ý, còn anh, với lương tâm nghề nghiệp, anh xấu hổ quá -Là đạo diễn của bộ phim đầu tay, anh phải tự chứng tỏ mình, không được trật văn phạm.

Một buổi chiều lang thang, có xe honda nhưng anh thích đi xe đạp, đi xe đạp nhìn người rõ hơn. Chiều mưa lất phất, mưa như bụi, mát mặt mà không ướt người, anh đi qua hàng trái cây. Anh giật mình thấy một cô gái dong dỏng, mái tóc dài, mặt xương sắc nét, mũi dọc dừa, mày lưỡi liềm, môi chúm chím, khoác hờ trên vai chiếc áo bờ lu dông màu gạch non. Đạo diễn Trần Chính vừa xúc dộng vừa bối rối, vừa vui mừng, anh dừng xe vào lề, bước thẳng đến cô gái:

- Cô chọn cho tôi một trái xoài riêng.

- Bao ăn, anh khỏi lo.

Cô gái cầm cái cuống trái xoài riêng để lên bàn cân, nói giá tiền, trao cho anh.

- Tôi muốn ăn tại đây, cô tách dùm.

Cô gái nhanh nhẹn đặt một cái ghế đẩu trước mặt anh. Trong túi của anh luôn có một chai rượu nhỏ. Trước mắt cô gái, anh là một người khách kỳ lạ, ăn một múi xong anh lại ngửa cổ tu một hớp rượu.

- Anh nhậu à?

- Nhậu, không có mồi nào ngon bằng xoài riêng. Cô tên gì?

- Thiều.

- Quê cô ở đâu?

- Miền Tây.

- Cô lên Sài Gòn lâu chưa?

- Dạ mới vài năm.

- Cô có biết chèo, chống không.

- Bơi, chèo, chống, mò cua bắt ốc, con gái miền Tây ai cũng biết.

- Nhà cô ở đây.

- Dạ không, em thuê vỉa hè, nhà hẻm, xa lắm.

- Lúc nào cô có mặt ở đây.

- Dọn hàng từ năm giờ sáng, tối mười một giờ dọn hàng nghỉ.

- Cực quá ha?

- Kiếm miếng cơm đâu có dễ anh.

Qua vài câu dối thoại, anh nắm được sơ bộ lai lịch của cô, anh hài lòng.

Qua chiều hôm sau, anh đưa phó đạo diễn chỉ đạo diễn xuất cùng nhà quay phim chính - Cả ba cùng ngồi ăn xoài riêng, uống rượu, mỗi người mỗi câu thay nhau hỏi chuyện.

- Cô thích xem phim không?

- Phim thì ai mà hổng thích.

- Tên cô là Thiều, Thiều có nghĩa là gì?

- Nhà em đều đặt tên cá - Anh hai em là Rô, cá rô. Chị ba em là Ngát, cá ngát, em tên Thiều là khô Thiều.

Cả ba đều cười qua cách đối đáp vừa mộc mạc vừa duyên dáng của cô Đạo diễn Trần Chính đi thẳng vào đề:

- Ba anh em tụi tôi đều làm điện ảnh, tụi tôi muốn mời cô đóng phim.

- Trời đất? - Cô trố mắt rồi cười rũ xuống, cười chảy cả nước mắt

- Thôi đừng phá em.

Thế là cô Thiều bán trái cây nhập vai Cẩm Thiên, nữ trinh sát đặc công - Cẩm Thiên khi ở nội thành, khi ở bưng biền, ra vào như con thoi. ở bưng biền, Cẩm Thiên với bộ đồ bà ba màu lá cây chống xuồng trên cánh đồng nước trong tầm pháo của địch, từng cột nước dựng lên trước mũi xuồng thật hấp dẫn. Lại thêm một cảnh cô chèo chiếc xuồng ba lá len lỏi qua kinh rạch dưới tầm bay của trực thăng, một viên đạn rocket nổ trước mũi xuồng, cô lao xuống nước, lặn mất, tưởng cô chết, không ngờ cô trồi đầu lên từ giề lục bình.

Trở lại nội thành, Cẩm Thiên ăn mặc rất mốt: áo hở ngực, jup ngắn, hai đùi như hai cái đùi ếch, vàng vòng đỏ ngực, đỏ tay. Khi đi xe honda, khi ngồi trong một chiếc xe hơi sang trọng. Đêm, Cẩm Thiên đến vũ trường, nhảy với sĩ quan ngụy, và chỉ có một điệu, điệu "sì lô", ôm nhau đưa đẩy trong ánh đèn mờ nhịp nhàng với điệu nhạc gợi tình, thật mùi mẫn. Có đêm cô ngồi uống rượu với lính Mỹ - (cô Thiều không biết tiếng Anh nhưng Cẩm Thiên nói tiếng Anh như gió nhờ lồng tiếng). Nữ trinh sát Cẩm Thiên nắm hết qui luật của khách sạn, nhờ đó đặc công đặt mìn đánh sập khách sạn, giết không biết bao nhiêu lính Mỹ.

Bộ phim ra đời, cô nổi tiếng -Hình ảnh Cẩm Thiên được phóng to, rạp chiếu bóng nào cũng có - Hình ảnh cô lên lịch, bán khắp nơi. Cô ra đường, con nít chạy theo coi mặt, lại có khán giả đón đường xin chữ ký.

Trong thời gian làm phim, đạo diễn Trần Chính và cô diễn viên là đôi tình nhân. Ai cũng nghĩ, sau ngày làm phim, họ sẽ làm dám cưới, thật đẹp đôi vừa lứa. Nhưng sự đời lại khác, cô diễn viên Thiều -Cẩm Thiên tuột dần ra khỏi tầm tay của đạo diễn Trần Chính.

Những đêm hẹn hò ngày càng thưa, đêm đến vũ trường của Thiều Cẩm Thiên càng ngày càng nhặt và rồi đêm nào cô cũng có mặt ở vũ trường - Khác hơn cảnh trong phim, cô không chỉ biết nhảy "sì lô", mà điệu nào cô cũng rành. Cô có một cái tên mới, tên cúng cơm ghép với tên nhân vật - Thiều Cẩm Thiên, tên Thiều trở thành cái họ, cái họ độc đáo chưa ai nghe thấy bao giờ.

Thiều Cẩm Thiên bước vào vũ trường như một hiện tượng, thật lộng lẫy, tất cả cặp mắt dều đổ dồn lên tóc tai mặt mũi và thân thể của cô. Nhạc của vũ trường trỗi lên như để chào đón cô. Dân chơi vũ trường không ai không muốn nhảy với cô, có người ghiền cô vì thêm một lẽ "mùi hương phấn người" từ người cô tỏa ra.

Cô tâm sự với một diễn viên của đoàn, cô vẫn mến, vẫn mang ơn đạo diễn Trần Chính, nhưng Trần Chính không thể bảo đảm đời sống của cô. Từ khi cô nổi tiếng thì bà con dòng họ cô từ quê kéo lên, người nào cũng mong được cô giúp đỡ. Không ai biết và cũng không ai tin là tiền thù lao cho diễn viên như cô chỉ đủ tiêu xài trong những ngày làm phim, người ta tưởng cô đã trở thành tỉ phú.

Trong phim có cảnh giặc càn, chủ nhiệm xuất tiền dựng lên cái chòi để đốt, tiền của mấy cái chòi được nâng lên thù lao trên một người một ít. Giặc đi càn, người bị bắn chết là lẽ tất nhiên, nhưng cũng phải bắn chết con bò - Người chết chết giả, bò thì chết thật. Cả đoàn làm phim được một bữa bồi dưỡng, nghĩ lại thật buồn cười.

Còn đạo diễn Trần Chính anh vẫn sống tập thể không quá hai mươi mét vuông, toilet thì toilet tập thể. Có duyên mà không có nợ! Đành phải chia tay.

Đạo diễn Trần Chính đâu phải lúc nào cũng được làm phim. Đạo diễn thì nhiều mà kịch bản thì ít, Trần Chính phải vác máy đi quay đám ma, đám cưới kiếm miếng ăn. Có người nhìn anh bằng con mắt xem thường, nhưng anh phớt lờ - Anh tìm ra ý nghĩa của việc làm - Thời chiến tranh, anh ghi lại hình ảnh xông pha ngoài mặt trận, hình ảnh người chiến sĩ ngã xuống. Bây giờ anh ghi lại hình ảnh hạnh phúc của lứa đôi. Với anh đây là sự chuyển tiếp của đời sống, cần phải giữ lại cho mai sau.

Nghĩ ngợi, toan tính, Cẩm Thiên bước vào con đường kinh doanh bằng cái thời tiếng tăm của mình. Qua một năm lựa chọn, cuối cùng cô làm vợ bé cho một ông giám dốc công ty xuất nhập khẩu. Ông giám đốc liền tặng cho cô một ngôi nhà, một căn nhà hai lầu, tám phòng ở một con hẻm. Nhà trong hẻm nhưng ô tô ra vào thông thống. Sau một năm, người chồng không hôn thú của cô ra tòa, tòa kêu án hai mươi năm tù giam vì tội tham nhũng.

Bị hụt hẫng một lúc, cô lấy căn nhà mở quán karaoke. Nữ tiếp viên của quán cô không ai được quá hai mươi làm tuổi, tuổi hai mươi lăm bị gọi là ngoại - Nữ tiếp viên của cô là đội tuyển U 18 - 20. Cô là chủ nhưng khách nào cũng muốn ngồi riêng với cô. Khách của cô không phải là dân giàu, giàu thì sang, còn khách của cô là dân nghèo có tiền, họ thích chơi, ngông. Cô không hề đi thăm người chồng không giá thú của cô. Có ai hỏi, cô bảo "quên đi" - Rồi cô cặp một ông Việt kiều. Ông Việt kiều về nước, cô cặp ông giám đốc. Cô thay tình nhân như thay áo.

Khách hâm mộ điện ảnh như quên cô thì bất thình lình cô trở lại trên mặt báo. Quán karaoke Thiều Cẩm Thiên bị ngưng hoạt động. Sau khi nộp phạt hành chính, một tuần sau, quán lại khai trương. Cô bịa ra là ngày sinh nhật của cô, khách lại nườm nượp, đâu lại vào đấy.

Lại nói về dạo diễn Trần Chính -Mối tình của anh với diễn viên Thiều như một ngọn gió thoảng qua, một chút choáng váng, chẳng có gì phải vương vấn. Đôi lúc anh cảm thấy may, có một người vợ như Thiều Cẩm Thiên thì sự nghiệp anh còn gì.

Anh đi lấy vợ, vợ anh là cô giáo dạy văn, mẫu mực và hiền từ, là "hậu phương" vững chắc cho anh. Cô giúp cho anh một việc mà anh không ngờ tới - Kịch bản phân cảnh của anh, cô vừa đánh máy sạch sẽ vừa sửa tất cả lỗi chính tả cho anh. Anh chẳng bao giờ phân biệt dấu hỏi ngã, một số từ ở chữ cuối có "g" hay không có "g" anh cũng quên béng. Cầm kịch bản của anh, chưa đọc nhưng đã vui mắt rồi, có người khen anh tiến bộ.

Nghĩ đến cuộc đời Thiều Cẩm Thiên có người tổng kết: "Người đàn ông nào đụng đến nó, trước sau gì đời cũng tàn. Không đi tù thì cũng bị cách chức". Đúng như vậy thật. nhưng với Trần Chính, anh không có gì để tàn mà ngược lại ngày càng vững bước trên con đường nghệ thuật. Vợ chồng anh đã có ngôi nhà nhỏ, một mảnh vườn xinh xinh, có chậu hoa hồng, có giò phong lan, có giàn hoa lý, đẹp như lời hát của một ca khúc trữ tình.

Một hôm gặp lại Trần Chính, tôi đùa:

- Hồi đó mày có nói đạo diễn là tạo hóa dưới trần gian phải không?

- Phải, đó là chức năng của đạo diễn.

- Mày nói đạo diễn đẻ ra nhân vật, điều khiển và quyết định cả thân phận của nhân vật?

- Chớ sao.

- Bây giờ tao hỏi mày, mày có thể điều khiển Thiều Cẩm Thiên trở về một cô gái chân chất, mộc mạc như trước đây không?

Đạo diễn Trần Chính ngửa mặt cười ngất và đưa hai tay lên trời:

- Xin thua.

Trung quân

N.M

Nắng hừng hực đổ lửa trên cánh rừng, nắng tràn qua các tàn lá cây rọi lổ đổ lên cánh võng mắc giữa hai cây sao lớn. Thái mỉm cười khi nhớ lời K'Rin nói với anh: "Những đốm nắng ấy là mắt của lá rừng!". Thái dõi theo những mắt lá đung đưa trên cơ thể của cặp vượn đang âu yếm nhau trên ngọn cây. Hình ảnh ấy tạo ra không gian bình yên như chưa có chuyện máy bay Mỹ gầm rú quanh bầu trời chiến khu Đ, một giờ trước đó. Hai con vượn càng lúc càng táo tợn, Thái nghe người nóng hừng hực, anh xấu hổ bởi đòi hỏi khó chịu của thể xác. Dù cố xua đuổi, nhưng hình ảnh bộ ngực trần của cô gái người Chơ ro trên dòng suối, tình cờ anh bắt gặp trong một buổi chiều đẹp trời, cứ mãi ám ảnh anh. Thái sững người trước cơ thể trinh nữ săn chắc của cô gái. K'Rin té nước lên bộ ngực trần hồn nhiên hát bài "tapớt" quen thuộc của dân tộc cô, bài hát ca ngợi núi rừng và tổ tiên của người Chơ Ro. Bất chợt nhìn thấy anh bộ đội xuất hiện, K'Rin đưa tay ôm mặt. Thái ngạc nhiên trước hành động kỳ lạ của cô gái, theo thói thường cô phải che các bộ phận khác của cơ thể, đàng này cô lại che mặt? Anh quay lưng vội vã bỏ đi, chỉ một thoáng thôi, bộ ngực tràn đầy sức sống cứ bám theo anh mãi...

Thái không phải người miền đông, anh sinh ra trên một vùng đất nghèo miền trung. Tuổi thơ của anh chứng kiến nhiều cảnh h ãi hùng.

Năm Thái mười lăm tuổi, quân đội Ngô Đình Diệm xâu tay hàng trăm người mà họ gọi là "cộng sản" ném xuống đập Vĩnh Trinh, trong đoàn nguời ấy có cha của anh. Anh luôn mơ thấy cảnh hàng chục con người chìm trong nước, vùng vẫy tuyệt vọng. Từ khi bất ngờ gặp K' Rin những giấc mơ trở nên dịu dàng hơn, hình ảnh chết chóc thay bằng đôi bầu vú màu nâu sậm... Giấc mơ làm anh thấy dễ chịu hơn, sau những giờ vật lộn mệt mỏi với những quả bom nổ chậm. Anh không thể chia xẻ cùng bạn bè, đó là giấc mơ làm nhụt ý chí chiến đấu!

Ngày cha anh mất, ông ngoại ôm anh khóc như mưa, ông cõng anh trên lưng và xỉa cho bọn lính hàng đống tiền để đưa anh ra thành phố ăn học. Xong tú tài, anh  quay về quê trốn quân dịch, ông đã động viên anh nhảy núi theo cách mạng. Bằng kiến thức đã học anh tự chế hàng chục quả mìn từ bom nổ chậm của Mỹ, diệt hàng trăm tên giặc. Những đêm ôm bộc phá chờ đột nhập vào đồn địch, giữa lằn ranh của sự sống chết, đôi mắt hiền từ và cương nghị của ông đã giúp anh bình thản nằm ngữa trên bãi cỏ, thả hồn lên các vì sao và mơ ước một ngày đất nước thanh bình để về sống cùng ông.

Cuối năm bảy mươi, anh gặp Đại tá Hai Xê trên đường vào miền nam chiến đấu, không hiểu sao ông biết anh có khả năng chế tạo mìn, ông làm việc với đơn vị du kích địa phương, tuyển anh vào quân chủ lực.Gương mặt rắn rỏi, giọng nam bộ, ông vỗ vai anh bảo:

- Chú có muốn theo anh vào chiến trường miền nam không? Có tài như chú, trong ấy rất cần.

Quá vui sướng và bất ngờ anh lí nhí:

- Dạ sao thủ trưởng biết em?

Ông bật cười ha ha, nụ cười vang khắp núi rừng, như thế hèn gì ông không làm lớn, ông ngoại anh bảo "nam thanh nữ sắc" mà. Người có giọng nói nhỏ nhẹ như anh có đức tính thủy chung, chứ không nên quan, nên tướng được. Cười xong, tư lệnh vỗ vai anh:

- Cứ đi theo anh rồi sẽ biết!

Thái cùng ông băng rừng hơn một tháng mới vào được chiến khu Đ, anh được điều về xưởng công binh cùng anh em chế tạo mìn. Trên đường hành quân hai thầy trò thương nhau như cha con. Hoá ra ông là người quen cũ của ông ngoại anh.

- Ngày trước ông của chú vào Ban Mê Thuột làm đường ray cho Pháp, có lần cứu anh thoát chết. Nhà anh dưới chân núi, nơi có đường tàu chạy qua, ngày đầu tiên khi chuyến tàu chạy thử, anh ra đứng dang tay chặn đoàn tàu chơi, con nít thời bấy giờ khờ lắm! May ông ngoại của chú lao ra nhấc anh khỏi đường tàu.

Ngày đầu vào chiến khu Đ, ông ra lệnh cho quân lính dùng loại lá dây leo dài như lá dong quê anh, để lợp nhà. Loại lá này rất lạ, nó không hề bắt lửa như tranh hay dừa nước, hễ pháo trúng chỗ nào chỉ cháy chỗ ấy không lan ra. Chúng mọc đầy trong rừng chiến khu Đ, dân địa phương gọi là lá Trung Quân. Anh khâm phục kiến thức của ông, sống bên ông anh mới thấy cái "tú tài một" của mình chẳng là gì so với ông. Sĩ quan "cộng sản" mà ông rành kinh thánh lẫn kinh dịch và cả thuật phong thủy . Ông chỉ huy quân đào hàng chục km địa đạo và hầm trú ẩn, dù trời mưa hàng tháng vẫn không ngập nước, mùa nào ở trong hang cũng mát rười rượi.

Không phụ lòng ông, anh đã nảy ra sáng kiến dùng thuốc nổ từ mìn nổ chậm của bọn Mỹ để chế loại mìn chống tăng trang bị cho bộ đội địa phương vùng Định Quán, Tân Phú. Nhờ loại mìn này bộ đội địa phương ngăn chặn được những cuộc càn quét bằng xe tăng của bọn Mỹ...

***
Ở chiến khu Đ thịt rừng nhiều vô kể, ngày mới vào anh săn bắn say sưa, những chú thỏ mập ú lột da nướng tại chỗ chấm muối ớt ăn ngọt tận chân răng. Bây giờ thịt rừng chẳng còn hấp dẫn đám lính trẻ, nỗi khao khát đàn bà cháy bỏng cơ thể. Đó là sự đớn hèn mà ai cũng cố giấu. Thời chiến tranh, tội hủ hoá ngang tội phản quốc! Chị Năm đầu bếp có lần cởi áo chạy khắp rừng, tư lệnh bảo chị bị bệnh cà hước, căn bệnh thiếu đàn ông! Tội nghiệp ở nơi nhan nhản đàn ông mà "thiếu "mới khổ!

Mùa khô năm trước giặc bao vây chiến khu hơn một tháng, nhân dân không tiếp tế được, cả đơn vị thiếu muối vàng  mắt, khổ nhất là anh em thương binh, người họ cứ phù lên, vết thương không chịu lành miệng. Chị Năm đã lặn lội hàng trăm cây số đường rừng về tận Xuyên Mộc vượt qua bao hiểm nguy cõng muối về cho anh em.

Giặc rút đi, chị mò về làng, đêm trở lại rừng, chị say khướt nằm sóng soài bên bờ suối. Thấy chị hớ hênh một anh lính trẻ sàm sỡ với chị. Lúc tỉnh dậy chị nắm cổ áo anh ta vặn hỏi, anh này sợ chị nên chối đây đẩy. Biết chuyện, Tư Lệnh kỷ luật nặng anh lính trẻ, chị chạy đến vừa khóc vừa xin, lời can xin rất thật tình của chị khiến mọi người cười mà ràn rụa nước mắt: "Báo cáo thủ trưởng xin thủ trưởng tha cho chú ấy, em giận là vì chú ấy thiếu can đảm dám làm mà không dám chịu. Chứ đối với em chuyện ấy nhằm nhò gì!". Anh lính trẻ lạy chị như tế sao.

Thái nhớ K'Rin cồn cào, sau lần gặp gỡ tình cờ ấy, Thái có dịp gặp lại K'Rin trong lần anh đi nhổ mì cho đơn vị. Rẫy mì bên bờ suối, rộng bạt ngàn. Khi vừa đến anh bắt gặp K'Rin đang nhổ mì, cô nhìn anh cười tự nhiên như chưa hề có lần gặp gỡ oái ăm ấy. Nhổ đầy gùi, K'Rin bẻ cây tro lại vùng đất trống. Ở đây, có qui định ai nhổ mì cũng được, nhưng phải tro lại để người đến sau có cái ăn, vì vậy mà rẫy mì

ngày càng rộng. Cô giúp Thái nhổ mì và tro lại. K'Rin nói tiếng kinh rất sõi.

Anh và cô nhanh chóng thân nhau. Từ đó, rẫy mì là nơi hò hẹn của hai người. Hơn  một tuần nay, đơn vị giao cho anh nghiên cứu hạn chế tác hại của loại mìn mới mà bọn Mỹ rải xuống rừng chiến khu Đ, nên anh không có dịp gặp K'Rin. Loại mìn nhỏ, khi được rải xuống đất nó xoè ra như cánh bướm, bung ra hết cỡ, khi bộ đội và nhân dân vướng phải, kích nổ ngay. Loại mìn này gây thương vong rất lớn, anh vò đầu bứt tai gần mười ngày mà chưa nghĩ ra cách phá giải.

Gần cả năm trời yêu nhau, chưa lần nào anh được nhìn lại bầu ngực trinh nữ của K'Rin.  Anh cũng không đủ can đảm chạm vào người cô. Anh mong cho trời mau tối để đến với cô. K' Rin sống với cha giữa rừng bên cạnh rẫy mì của bộ đội, K' Rin bảo anh: "Cha em là người đặt ra qui định ai nhổ mì xong phải tro lại, không kể dân hay bộ đội". Chưa bao giờ anh dám tiếp cận ông già thượng ấy. Trên tay ông lúc nào cũng có cây chà gạc sắc lạnh người. Chưa thấy ông mở miệng ra với ai, ngoài con gái mình. Trời sụp tối chị Năm lại gặp anh nói nhỏ:

- Cậu biến đi một bữa cho đầu óc sáng suốt rồi sẽ có cách trị loại mìn này, suốt ngày ngồi trong xưởng ích gì, có chuyện gì chị lo cho!

- Cám ơn chị.-Thái lí nhí rồi vọt chạy. Chị Năm nhìn theo chép miệng: - Tội nghiệp ! Nếu không có chiến tranh thì đâu đến nỗi!

Trăng sáng như ban ngày, đám lá mì lấp lánh như muôn ngàn con mắt lúng liếng dưới trăng. Nghe tiếng động bầy chim chiền chiện đang ngũ vụt bay lên rợp cả cánh rừng. K'Rin chờ anh bên bờ suối; ngã đầu vào vai anh, cô nũng nịu:

- Em chờ anh cả tuần nay!

Anh yên lặng ôm cô vào lòng, mùi thơm núi rừng toát ra từ cơ thể trinh nữ của cô, làm anh ngây ngất. Khác với sự ngộ nhận của nhiều người. K'Rin không có vẻ gì là người dân tộc thiểu số.Nếu không có đôi mắt đẹp một cách man dại và bộ trang phục dân tộc trên người hẳn anh đã nghĩ cô là người kinh. Anh thổ lộ ý nghĩ của mình, cô cười và bảo:

- Anh đừng nghĩ người dân tộc chúng em ai cũng ngây ngô. Lúc ở làng em đã được đi học như người kinh. Từ ngày mẹ em bị giặc hãm hại, ba em đoạn tuyệt với thế giới bên ngoài đưa em vào rừng, buồn muốn chết, may mà gặp anh.

- Hết chiến tranh anh sẽ cưới em.

- Anh nói thật không?

- Anh thề!

K'Rin đưa tay lên bịt miệng Thái:

-Đừng anh, núi rừng linh thiêng lắm! Mắt lá đang nhìn...

Bục ...hú..h...ú...a..Một loạt pháo bắn vào rừng, đám rẫy mì bị cày tung, Thái ôm K'Rin lăn tròn xuống chiến hào bên bờ suối, hai cơ thể trẻ trung gắn chặt vào nhau. Đạn pháo vẫn ì ầm nổ. Bóng trăng vẩn đục bởi bụi và khói, miểng bay rào rào. Dưới lòng đất họ tan vào nhau.... Khi trận pháo kích ngưng, trả sự bình yên cho núi rừng, mặt mũi lấm lem bùn đất, họ ngồi ôm nhau cười.....Mãi sau này mỗi khi nhớ lại Thái vẫn không thể tin được là họ đã thuộc về nhau trong cái khung cảnh lạ lùng ấy...Thái tháo sợi dây xà tích đeo vào cổ tay tròn lẳn của K' Rin...

Ba tháng sau, ông Điểu Mân đến tìm tư lệnh ,cắm phập lưỡi dao rừng trứơc mặt vị chỉ huy:

- Lính của mày đã làm cho con K'Rin có mang, mày phải cho nó nghỉ làm bộ đội về sống với con K' Rin.

Nói xong ông rút lưỡi dao và bỏ đi, lời của ông như một mệnh lệnh không thể thay đổi được. Dù rất thương Thái, ông cũng buộc phải kỷ luật cậu. Thái đã kể cho ông nghe chuyện này, chính ông cũng không tin điều ấy đã xảy ra ngay trong lúc ông ngồi trong hang nhìn về phía rẫy mì, lo cho tính mạng của người lính mà ông thương như con ruột. Ông gọi Thái về ban chỉ huy và bảo:

- Cậu hãy rời khỏi đơn vị về sống với K'Rin, dám làm, dám chịu, không khóc lóc gì cả. Tôi sẽ không cho ông ngoại cậu biết chuyện này đâu. Thái lầm lũi đi khỏi rừng, chị Năm chạy theo dúi vào tay Thái gói quần áo trẻ con. Ngân ngấn nước mắt chị nói:

- Sau cái đêm say rượu bên bờ suối chị tưởng mình đã có diễm phúc làm mẹ, nào ngờ... cậu lính trẻ ấy nhát quá...! Hãy cố lo cho mẹ con cô ấy.

***

Câu chuyện được chị Năm đầu bếp kể lại cho tôi nghe bên lề cuộc họp mặt các doanh nghiệp thành đạt trên địa bàn thành phố. Sau giải phóng chị về làm cửa hàng trưởng cửa hàng ăn uống, bây giờ chị là giám đốc công ty tư nhân chuyên sản xuất bánh ngọt nổi tiếng.

Tất nhiên tôi dễ dàng tưởng tượng ra cảnh vợ cho Thái sống hạnh phúc trong khu rừng xinh đẹp ấy. Theo lời chị Năm thì lúc Thái bị đuổi khỏi đơn vị, đêm hôm ấy, chị bị thương được đưa về hậu phương chữa trị, vài năm sau, đất nước hoàn toàn giải phóng. Trong không khí hồ hởi, ít ai nhớ người lính yếu đuối bị trục xuất khỏi quân ngũ vì tội "quan hệ bất chính". Bây giờ người ta dễ thông cảm cho chuyện vụng dại ấy, thậm chí người ta nói về chuyện trai gái như một chuyện vui. Tôi nghĩ con của Thái cũng đã lớn và Thái có thể trở thành ông già Thượng như bao ông già khác, ban ngày đi săn, đêm đêm uống rượu cần và kể khan cho con cháu nghe. Biết đâu ông còn sáng tác ra bài Khan về câu chuyện có một người con của núi rừng được thụ thai dưới lằn đạn của quân xâm lăng.

Còn một thắc mắc mà tôi không thể không hỏi chị Năm:

- Nè chị Năm vì sao mà các cô gái dân tộc bị bắt gặp lúc họ tắm, họ lại che mặt mà không che chỗ khác, họ khờ quá chị nhỉ?

Chị Năm cười ha hả, nụ cười sảng khoái của người đàn bà thành đạt:

- Có mình mới khờ chú ạ, chú nghĩ thử xem đàn bà thì "chỗ ấy" ai mà chả giống nhau, chỉ có cái mặt là khác thôi, nên các cô che mặt để đàn ông không nhận ra, nếu có gặp lại khỏi mắc cỡ.

-À ra thế!

Sau lần gặp gỡ chị Năm, tôi lao vào viết những bài báo ca ngợi chiến công trong quá khứ của các chiến sĩ hết lòng vì tổ quốc, tôi không có ý định viết lại chuyện này vì nó chẳng vẻ vang gì; nếu không có lần tôi về dự lễ kỷ niệm năm mươi năm thành lập chiến khu Đ.

Giữa rừng cờ hoa và nườm nượp người, tôi chú ý đến vị tướng già lẳng lặng tách khỏi đám đông đi về phía bờ suối. Tôi đi theo ông vì máu nghề nghiệp, may ra có thể gặp riêng ông để làm bài "phỏng vấn tướng lĩnh"cho đặc san của Hội cựu chiến binh. Vị tướng già dừng lại bên bờ suối, rút thẻ hương cắm lên ngôi mộ giữa rừng và lầm rầm khấn:

- Thái ơi chú đã về thăm cháu đây!

Tôi giật mình đánh thót khi nghe ông nhắc đến tên Thái. Hoá ra sự tưởng tượng của tôi sai bét. Tôi lân la trò chuyện cùng ông và ông đã kể lại chuyện của Thái như sau:

Thái sống với K'Rin thật hạnh phúc, ngôi nhà nhỏ lợp bằng lá Trung Quân bên bờ suối đã tạo ra cảm giác thanh bình giữa những ngày bom đạn. Tuy vậy người lính trẻ vẫn ray rứt khôn nguôi bởi tội lỗi của mình. Suốt ngày anh mày mò nghiên cứu phương pháp chế tạo bom mìn. Không được phục vụ cho đơn vị, anh chế mìn cài quanh vành đai bảo vệ chiến khu.

Gần ngày giải phóng chiến sự càng ác liệt, biết được Sở chỉ huy chiến dịch nằm trong rừng, Mỹ tung thám báo lùng sục. Không hiểu cách nào mà bọn thám báo đặc biệt của quân chư hầu lẻn vào tận mật khu. Thái kịp phát hiện bọn này lúc chúng vướng mìn do Thái cài bên bờ suối. Biết không thể báo kịp cho sở chỉ huy, Thái ôm khẩu súng săn và quả lựu đạn, để chặn đánh. Nghe tiếng mìn nổ và tiếng súng, bộ đội kịp thời xuất hiện tiêu diệt bọn thám báo. Xong việc, người Thái nát không còn nhận diện được bởi hàng chục họng súng tiểu liên cực nhanh trút lên người anh.

K'Rin ôm xác chồng khóc không thành tiếng. Bỗng có tiếng máy bay gầm rú hướng về bầu trời chiến khu Đ, kịp thời nhận định tình hình diễn biến xấu, ông ra lệnh rút quân ngay trong đêm. Bất ngờ K' Rin hú một tiếng dài như điên dại và vác xác chồng trên vai chạy biến vào khu rừng âm u.

Chỉ hơn mười phút sau, bọn Mỹ đem bom cày xới khu Bà Hào, nơi bọn thám báo bị tiêu diệt. Điều ân hận nhất trong cuộc đời binh nghiệp của ông là đã không kịp buộc K' Rin cùng đơn vị rời nơi cư trú. Đất nước thống nhất ông quay lại đây tìm họ, sau nhiều ngày đào bới, quân lính của ông tìm được sợi dây xà tích bằng vàng của Thái. Sợi dây này ông rất quen thuộc, có lần ông phê bình Thái chuyện đeo vàng trong hoàn cảnh chiến tranh là không phù hợp. Thái giải thích đây là kỷ vật của ông  ngoại tặng cho anh, ngày anh nhảy núi, ông dặn sau này hoà bình mà ông không còn sống thì có cái mà cưới vợ. Khi K' Rin trao thân cho anh, anh đã dùng nó làm lễ vật cầu hôn.

Mặt trời khuất dần sau những tàng cây đại thụ, bầy chim bohao tìm chỗ ngũ cãi nhau inh ỏi. Trong khung cảnh không mấy thơ mộng ấy ông nhìn ngôi mộ và nói với tôi:

- Ngôi mộ này là nơi chôn cất kỷ vật tình yêu của hai người trẻ tuổi! Thái đã được công nhận liệt sĩ, nhưng Thái đã không còn hài cốt để mang về nghĩa trang, thôi để chúng nó nằm đây vậy, nằm đây cùng nhiều đồng đội chưa tìm được hài cốt trong khu rừng này.

Hoàng hôn trong rừng buồn quá! Ánh chiều vàng vọt xuyên qua kẽ lá như hàng trăm con mắt rọi lên ngôi mộ.

Câu chuyện đến đây có thể kết thúc được rồi dù đó là một kết thúc buồn nhưng biết làm sao, chiến tranh mang lại cho dân tộc Việt Nam hàng triệu triệu nỗi bất hạnh chứ đâu riêng gì Thái! Nhưng vợ tôi vô tình đọc được bản thảo cứ mãi băn khoăn về số phận đứa bé con của "Chú Thái và cô K'Rin".

Với linh cảm của phụ nữ, nàng tin chắc đứa bé còn sống. Nghe lời vợ, tôi lặn lội vếp Lý Lịch ven rừng chiến khu Đ để tìm kiếm đứa con đã được "thụ thai dưới lằn đạn của quân xâm lăng". May mắn, tôi gặp già làng Điểu Mân, ông già sống hơn thế kỷ mà vẫn còn rắn chắc sừng sững như cây gỗ lim. Nghe tôi hỏi chuyện, ông già chậm rãi nâng tẩu rít một hơi thuốc dài, nhả khói mờ mịt, trong làn khói ông đưa mắt nhìn tấm hình chàng trai trẻ oai vệ trong bộ trang phục kiểm lâm, anh bo súng đứng trên tảng đá lớn, hiên ngang nhìn về phía thượng nguồn dòng sông Đo Nai, rồi ông từ tốn nói:

-Nó đấy, thằng Trần Trung Quân đấy, đêm ấy ông Tướng giằng thằng bé khỏi tay tôi và buộc tôi đi theo đoàn quân của ông. Tôi cho nó mang họ cha nó để nối dõi tông đường theo tục lệ người kinh, nó lớn lên từ núi rừng nên mạnh mẽ lắm, không yếu đuối như cha nó. Bây giờ nó là sỹ quan kiểm lâm bảo vệ rừng quốc gia Cát Tiên đấy. Lâu lâu nó lại băng rừng về thăm tôi. Nó không cho tôi bẫy thú nữa, chỉ ở nhà thôi. Ở nhà kể khan cho con cháu trong làng nghe.

Đêm ấy, tôi ở lại cùng ông, ông đưa tôi ra rừng đốt lửa mời tôi uống rượu cần. Ông già nhìn đăm đăm vào đống lửa. Rừng âm u, lâu lâu rộ lên vài tiếng chim lạ, xen lẫn trong bản hoà tấu của bầy côn trùng và tiếng reo rào rạt của lá cây nghe rợn cả người. Trên cái nền nhạc rừng rú ấy, lời khan bay lên, dường như nó phát ra từ lồng ngực vạm vỡ, chứ không phải từ cái miệng được che kín bằng bộ râu trắng như cước của ông già:

Yang K'Bôông đi tìm phía bên kia mặt đất, nơi ấy bị tối tăm mặt trời bị che lấp.

Yang K'Bôông đem về đây một trái ba một chiếc gùi nhỏ, cho trẻ em đi hái nấm, một chiếc gùi dài cho đàn bà đi lấy nước...

....Hỡi các con yêu quý của ta hãy cà hàm răng để đừng giống răng con cọp trong rừng, răng con cá sấu dưới suối. Các con chỉ nên ăn cơm gạo của Yang Kô-ê, ăn cá suối của Yang K' Yết , đừng bao giờ ăn thịt con người... (*)

Tôi đưa tay kéo cần rượu, nhắm mắt rít một hơi dài, chưa bao giờ tôi phấn khích đến vậy, tôi uống say khướt, rồi leo lên cái võng dù treo giữa rừng ngũ một giấc dài...

Về đến nhà, nhìn nét mặt rạng rỡ của vợ lúc tôi báo tin cho nàng biết về người con trai của họ, nên tôi không thể không viết thêm đoạn kết rất "có hậu" này. Kính mong bạn đọc lượng thứ cho tôi cái tội dông dài.

Bến đợi

Phan Đình Minh

Nhà máy nơi Tuyền làm việc kề bên một con sông nước lúc nàocũng ngầu đỏ và chảy dốc. Mấy đứa con gái ở tập thể cứ sáng vào catíu tít rồng rắn nhau theo triền đê để đi làm, đi nhiều, lâu dần cỏ dạt thành đường, thành rãnh.

Phân xưởng tiện có ba mươi người toàn nữ, chỉ có một mình Sinh là nam, quản đốc kiêm tổ trưởng công đoàn. Là kỹ sư cơ khí mà trông anh như một thầy giáo: nước da trắng trẻo, dáng người cao, mái tóc lúc nào cũng vào nếp. Không hiểu nó tự nhiên hay anh thường chăm chút, mà từng sợi luôn lề lối như tính tình của anh vậy.

Tập thể nữ nhiều cô xinh, đẹp người đẹp nết, sao Sinh chẳng màng ai mà cứ theo đuổi cô gái có má lúm đồng tiền một bên, hàm răng khi cười trắng loá là Tuyền. Tuyền cũng không biết tình cảm của mình nữa. Người như anh thì ưng quá đi rồi. Nhưng khi gần Sinh, Tuyền chẳng thấy gì, không thấy có cái cảm giác mà mấy đứa đã có người yêu kể lại. Từ khi cô còn là công nhân học việc mới ra trường cơ.

Sinh chăm chút kèm cặp từng ly từng tí, chỉ bảo cặn kẽ như một người thầy, người anh và những ngày đó Tuyền luôn xem Sinh như vậy. Có lúc Sinh còn bị cô bắt nạt. Nghĩ lại Tuyền thấy mình quá đáng, quá đáng kiểu con gái biết có chút nhan sắc muốn làm khổ người khác một tý và tỏ ra vô tình với những gì mình có được. Cô lý lắc, trẻ trung mà đâu có để ý tới tình cảm của anh. Các buổi tối Sinh thường đến phòng Tuyền chơi. Anh cũng ở tập thể.

Mấy cô gái gọi anh là hộ độc thân vì Sinh đã ngoài ba mươi tuổi, cái tuổi đáng nhẽ yên bề gia thất lâu rồi... vậy mà. Những hôm trăng sáng, Sinh cùng mọi người kéo nhau lên đê hóng mát, rồi nhìn xuống dòng sông trắng bạc. Mặt sông ánh lên đẹp vô cùng. Các cô gái... tha hồ mà mơ mộng.

Yêu, Sinh ướm hỏi nhưng Tuyền chưa nhận lời. Cũng chẳng hiểu vì sao nữa. ở anh cái gì cũng hoàn hảo, hoàn hảo từ công việc đến tính cách, hoàn hảo từng câu nói. Giá kể anh thiếu hụt điều gì, giá kể anh xấu người một tý thì có lẽ Tuyền đã bằng lòng ngay mà không phải để anh theo đuổi ba bốn năm trời.

Vào một ngày thứ bẩy khi tạo điều kiện để cho cái Mận, cái Oanh về quê thăm mẹ, Sinh chính thức đặt vấn đề với Tuyền: "Anh không nói chắc em cũng hiểu. Mong em suy nghĩ kỹ, chưa trả lời anh vội. Anh yêu em và định chọn em làm vợ". Tuyền nghe rõ từng lời của Sinh mà không hiểu sao nó chẳng đọng lại điều gì. Cô mường tượng đến cái máng hứng nước mưa của thầy cô ở quê. Nước rót vào miệng máng rồi rơi ngay xuống bể, chẳng kịp đọng lại thành dòng. Cô bật cười với ý nghĩ của mình. Rồi lặng im, Tuyền kéo tay Sinh sang hội trường nhà máy để xem phim.

Lần thứ hai cũng vậy, cô tìm cách khoả lấp và tránh né. Tuyền chẳng biết nói sao cho anh hiểu, từ chối thì không muốn, bằng lòng cũng chẳng xong. Thế rồi ngày tháng qua đi. Bọn con gái ở tập thể dần dần đứa nào cũng có người yêu và lần lượt lấy chồng. Cái Mận cái Oanh tổ chức đám cưới cùng một tháng. Gian phòng ba đứa giờ còn lại mình Tuyền. Mỗi lần tề tịu... rúc rích với nhau, xong, cái Mận, cái Oanh lại trách cô: "Chẳng hiểu mày còn mong gì hơn nữa. Chúng tao nằm mơ cũng không có được người như ông Sinh. Cẩn thận rồi già kén kẹn hom". Tuyền có già kén gì đâu, cô chỉ nghĩ: chưa gặp được người mình mong muốn mà thôi. Mẹ Tuyền cũng lo lắng, mỗi lần về nhà bà lại rầu rĩ "Con gái có thì. Con xem con cái Dung (em gái Tuyền) đã lớn thế mà mày vẫn chưa có chốn có nơi". Thày thì tặc lưỡi, bảo: "Nó cao số".

Sinh vẫn kiên trì chờ đợi và quan tâm chăm sóc Tuyền như xưa. Cái tính đỏng đảnh lí lắc của cô cũng giảm dần. Rồi, Tuyền cũng phải nghiêm túc nghĩ lại tình cảm của mình đối với anh. Cô cứ muốn bằng lòng nhưng mọi điều trong cô dường như chẳng rõ ràng. Cái Mận, cái Oanh chừng cũng hiểu. Chúng nó bảo: "Mày thử đi xa một chuyến xem có nhớ ông ấy không, nếu có thì về đồng ý phắt cho rồi". Tuyền nghĩ: Cũng có khi phải làm như vậy? Thế là cô xin nghỉ phép, cùng mẹ vào Đà Lạt thăm bà thím với ý định một công... đôi việc.

Không thể ngờ được lần đi xa đó lại đem đến cho cô nhiều mối tơ vò, lại là bước ngoặt tình cảm của cuộc đời cô. Bắt đầu từ chuyến tàu. Chuyến tàu cho Tuyền nhiều niềm vui, nỗi buồn... không dứt.

Khoang ghế cô ngồi, hai bên toàn là phụ nữ. Một chị có cháu nhỏ, cậu bé Quỳnh nghịch luôn tay. Anh bộ đội tên Nam, trẻ trung, rắn rỏi, ngồi ở ghế bên có đôi mắt thật là đẹp, trong, sâu thẳm, ánh nhìn mạnh mẽ như những con sóng. Lần đầu bắt gặp ánh mắt anh, cô thấy mình bối rối. Cứ nghĩ, có lẽ vì gặp chàng trai lạ. Nhưng sau này, mỗi khi Nam nhìn cô chăm chú, cô lại có cảm giác như vậy. Cả khi nghĩ đến anh thì đôi mắt ấy cũng làm cô nhột nhạt và bối rối.

Cầm quyền sách: "Đến bến bờ mới" của nhà văn Nga mà cả ngày Tuyền chỉ đọc được vài trang. Thỉnh thoảng liếc nhìn sang, cô lại bắt gặp anh nhìn mình. Tối đến anh không ngủ vì phải trông đồ đạc cho mọi người, còn Tuyền muốn mẹ nghỉ trên ghế nên cô thức, ngồi thu lu bên cạnh.

Anh chủ động bắt chuyện.

- Mẹ em nói em nhỏ hơn anh hai tuổi.

(Lém lỉnh thật, không biết hỏi mẹ cô lúc nào? Chắc anh chàng này ở miền Nam lâu nên ngôn từ pha lẫn lộn).

- Mẹ em nói đùa đấy. Anh vào Sài Gòn rồi còn đi đâu nữa?

- Còn phải đi hai trăm cây số. Anh là bộ đội tình nguyện mà.

- Tình nguyện mấy năm hay tình nguyện... ở luôn!

- Sao mà luôn được, anh nghiền dân ca quan họ Bắc Ninh nên không thể nào... xa được.

(Khiếp, lưỡi thật là nhọn). Quê Tuyền ở Bắc Ninh. Anh chàng này láu thật.

Khuya. Mọi người ngủ hết. Trong toa thật im ắng. Con tàu vẫn miệt mài lao đi trong đêm, thỉnh thoảng lại vặn mình răng rắc...

Anh kể cho cô nghe nhiều chuyện. Chuyện quê anh, chuyện thời chăn trâu của anh. Chuyện chiến trường ác liệt với những trận đánh chống quân phiến loạn, đến chuyện ngủ rừng gối đầu lên lưng con trăn đất mà không biết. Chuyện sốt rét với những ngày buồn nhớ nhà da diết. Chuyện sáu tháng mùa mưa, mưa đổ cây, mưa thối đất. Giọng anh ấm, đều đều. Cô chăm chú nghe, chốc chốc lại vén mấy lọn tóc xoà xuống bên má lúm đồng tiền. Chuyện về anh, chuyện đời thường mà cô như như đắm chìm, ngơ ngẩn. Đêm dường như... ngắn lại.

Quê Nam ở một vùng chiêm trũng, quanh làng là năm bảy cái đầm sen nối nhau ngát hương thơm. Bà mẹ hiền tần tảo. Ông bố là thương binh, quanh năm quanh quẩn với cái vó bè. Mấy đứa em ngoan học giỏi. Anh là con lớn trong nhà, siêng năng vất vả nhưng cũng nghịch ngợm nhất làng. Hồi bé có lần đi xem văn công về khuya anh giả làm tiếng gà gáy thế là gà trống cả làng thi nhau gáy. Mọi người lục tục dậy, chấp cơm chuẩn bị ra đồng... mãi trời không sáng.

Mẹ bảo chăn trâu thì giấu nhà quấn ba cái thừng vào bụng, nối với nhau buộc giữa bãi. Con trâu cứ ăn vòng tròn từ sáng đến trưa, no căng, còn mình thì ngụp vào luỹ cố rình bẫy bằng được con sáo đá để cho con cô giáo. Nhà anh nghèo mãi, đến khi anh lớn làm đồng đỡ được thầy mẹ thì lại đi bộ đội. Anh nói sau này xuất ngũ sẽ về quê đóng gạch xây cho thầy mẹ anh một cái nhà thật to rồi mới tính chuyện vợ con.

Ngoài trời, đêm trăng sáng vằng vặc. Những triền đồi tròn xoay, những cây thông lúp xúp đẹp như trong tranh cứ nối tiếp trôi qua. Nam và Tuyền lặng im ngắm nhìn. Thỉnh thoảng một vài đọn tóc của Tuyền tạt sang vương vào má anh. Cô thấy anh rùng mình. Chắc anh chưa gần con gái bao giờ. Nam buột miệng nói nhỏ dường như chỉ để mình Tuyền nghe thấy: "Ước gì cứ mãi thế này". Chẳng hiểu sao lúc đó Tuyền cũng... mong như vậy. Cô tựa đầu vào vai anh, mắt nhắm mà không hề biết mình đang làm gì. Bất giác Nam hôn nhẹ lên trán cô. Tuyền giật mình so người lại. Cảm giác châng nâng như muốn tan đi, loãng ra...

Sáng, họ không dám nhìn nhau, không dám nói với nhau câu nào. Tuyền muốn đi xa để tìm một điều rõ ràng, để cố nhớ một người thì lại gặp Nam. Nếu như trên chuyến tàu ấy, Tuyền không gặp anh thì có lẽ những ngày xa nhà này cô sẽ... nhớ Sinh?

Tuyền xuống ga Nha Trang để đi ô tô lên Đà Lạt. Lúc chia tay, cô bịn rịn chẳng biết nói gì và bỗng buồn. Cô nghĩ chắc chẳng còn gặp lại được anh!. Thời gian gấp gáp và ngắn ngủi. Tầu chuyển bánh. Nam nói vội: "Anh đi... nhé, khi nào về anh sẽ tìm em". Tuyền quáng quàng chạy theo. Vừa chạy vừa hét to: "Nhà máy em ở bên Cầu Đuống". Không biết anh có nghe được? Cô cứ tự trách, sao mình lại quên chưa nói địa chỉ cho anh. Cả chuyến đi Đà Lạt, Tuyền chẳng vui. Cô thẫn thờ, luôn nhớ Nam và không hiểu sao, cô... không mảy may nghĩ đến Sinh. Tuyền chỉ mong chóng về nhà. Về nhà để... mung lung, mung lung chờ đợi!.

Rồi hơn một năm sau Nam về thật. Anh xuất hiện đột ngột làm cho tim cô như muốn nhảy ra ngoài. Vẫn đôi mắt biết nói, dáng người rắn rỏi. Đặt chiếc ba lô xuống, Nam đưa cho Tuyền chiếc bình cắm hoa gọt thật khéo bằng gỗ hương thơm phức. Chiếc bình nhỏ xinh. Nam nói với Tuyền:

- Tặng em. ở bên đó tháng nào anh cũng viết thư nhưng không gửi được. Không có lẽ đề là: "Gửi Tuyền, nhà máy gần Cầu Đuống".

Cô bật cười. Không hiểu vì câu nói của anh, hay vì vui như tìm lại được điều mình mong ngóng.

- Anh hỏi em có khó không?

- Anh là lính trinh sát mà.

Cái Mận, cái Oanh cũng đến chơi. Chúng cốt để xem anh bộ đội này thế nào mà làm cho Tuyền nhớ đứng, nhớ ngồi bấy lâu nay. Cái chất lính cởi mở, dễ gần cũng làm hai đứa cảm tình. Với cái Oanh suy nghĩ chỉ là như vậy. Còn cái Mận, nói ngay: "Nếu so sánh sơ sơ thì anh chàng bộ đội không thể bằng Sinh được. Nhưng... tình cảm thì có trời mà biết. Tuỳ mày".

Tối hôm đó, Tuyền cũng tế nhị mời Sinh đến phòng cô chơi vì từ trước tới nay Sinh và mấy đứa con gái trong phân xưởng đã là bạn, mọi điều trong sinh hoạt họ đều có nhau. Tuyền ngồi nghe hai người đàn ông nói chuyện mà tâm trạng thật là khó tả. Sinh nói nhiều. Anh như cố chứng tỏ mình hiểu biết. Còn Nam chỉ chăm chú ngồi nghe, thỉnh thoảng lại góp vài câu nhận xét. Anh là bộ đội, chuyện đời thường, chuyện xã hội anh chẳng rành nhiều. Thế rồi tối muộn, Sinh bảo với Tuyền để Nam sang phòng mình nghỉ, vì sáng mai Nam phải về quê sớm (không biết anh thật lòng hay khéo léo không muốn Tuyền và Nam có thời gian tâm sự).

Cả đêm Tuyền trằn trọc. Sáng dậy cô đi sắm mấy thứ cho Nam mang về quê làm quà vì cô biết bộ đội thường đơn giản.

Lúc đưa anh ra bến xe, Tuyền ướm hỏi:

- Hôm qua anh có ngủ được không?

- Sang đấy hai người còn nói chuyện mãi. Anh Sinh bảo: "Nếu muốn làm rể nhà máy anh ấy giới thiệu cho. Nhà máy còn khối cô xinh đáo để".

Nam không hề hay biết chuyện giữa Sinh và Tuyền, vả lại cũng không hiểu được nguyên cớ chuyến đi xa của cô. Chuyến đi anh đã gặp cô. Anh khen Sinh có tài và hiểu biết. Mà cứ thắc mắc: "Sao nhiều tuổi, anh ấy vẫn chưa có vợ". Tuyền tủm tỉm cười: đàn ông con trai thật là... hay, có lẽ họ chỉ bộc lộ mình khi đứng trước khó khăn. Bình thường thì ai cũng giống ai, đều dễ gần... dễ ghét.

Nam về quê được năm ngày thì Tuyền bệnh nặng. Tuyền sang Hà Nội điều trị. Cô phải mổ để lấy khối u. Bác sĩ nói còn phải theo dõi xem u lành hay u ác. (Thời bấy giờ bệnh viện chưa đủ điều kiện xét nghiệm biết kết quả ngay). Nam lên chơi không gặp, tất bật tới bệnh viện, tìm cả tiếng đồng hồ mới thấy. Tuyền gầy rộc và xanh. Nhà xa mà cũng chẳng còn ai nên ở bệnh viện Tuyền thường xuyên chỉ có một mình. Cứ ba ngày Nam lại đi tàu lên thăm. Anh mang nhiều hoa quả, toàn hái ở vườn nhà, quả thì quá chín, quả thì hãy còn ương. Hôm nào Nam cũng nói một câu: "Em có phân công gì anh làm cho". Tuyền phì cười: "Đúng là bộ đội chăm người ốm".

Sinh thì ngược lại, anh biết Tuyền cần gì, thiếu gì. Lần nào sang, anh cũng xách lỉnh kỉnh đủ thứ đắt tiền: nào sữa nước ngoài, pa-tê gan đóng hộp, pho-mát Liên Xô... Anh thật chu đáo và tự tin mình vượt trội anh chàng bộ đội. Thể nào Tuyền cũng nghĩ lại mà dành chọn tình cảm cho mình. Nhưng thật trớ trêu. Anh như bị gáo nước lạnh khi bác sỹ cho biết: "Những trường hợp như cô Tuyền, chỉ một phần trăm là sinh đẻ bình thường". Từ hôm đó Sinh ít sang thăm.

Còn Nam, một vài lần chứng kiến những cử chỉ ân cần, rồi cả sự chu đáo của Sinh, nghĩ mình đã đến muộn, anh thật buồn nhưng chẳng biết làm sao được. Phép sắp hết, anh sắp trở lại chiến trường.

Tuyền dần bình phục và khoẻ lại. Thời gian nằm viện, cô hiểu thêm về Sinh, hiểu đúng về con người thật của anh. Đối với Nam, cô dường như cảm thấy không thể xa anh, không thể thiếu được anh. Cô tự hỏi: "Sao anh ấy chưa nói gì". Thời bấy giờ trai gái dẫu biết phải lòng nhau mà chưa nói thì cũng coi như chẳng có gì. Cô định lần này ra viện, nếu Nam không ngỏ lời thì cô sẽ chủ động. Cô thực sự yêu anh, thứ tình yêu đã chín trong nhớ mong chờ đợi.

Sau khi rào trước đón sau, tần ngần mãi cái Oanh mới nói: "Anh Nam lên tàu hôm qua rồi. Anh ấy buồn lắm. Trước khi đi anh đưa cho tao lá thư để chuyển cho mày". Tuyền biết chuyện chẳng lành xảy ra. Mắt cô hoa lên. Cô vô thức mở phong bì. Mấy dòng chữ như đang nhẩy múa trước mắt cô: "... Chắc khi Tuyền nhận được mấy dòng này thì anh đã đi xa. Anh xin lỗi. Anh thật hồ đồ và không tự biết mình, mong em thông cảm. Chúc em hạnh phúc. Cầu mong mọi điều tốt lành đến với Tuyền. Người đến muộn...!

Tuyền cảm thấy đất trời dưới chân mình đang sụt lở. Mọi điều dường như chấm dứt. Cô không thể, không làm gì được nữa. Tuyền chẳng có địa chỉ của Nam để viết thư. Chiến trường xa xôi và ác liệt... Trái tim Tuyền như vỡ vụn. Cô khóc ròng mấy ngày. Cái Mận, cái Oanh thì chỉ biết động viên: "Nếu đã yêu anh ấy như thế thì gắng mà chờ, không có lẽ sau này về, ông ấy từ chối mày".

Tối tối Sinh không đến thăm Tuyền nữa, nếu có chỉ qua loa chiếu lệ. Tuyền tự hiểu chuyện đó cũng bình thường. Rồi một thời gian sau nghe đâu anh có người yêu ngoài phố, nhà mặt đường.

Nửa năm kể từ khi Tuyền khỏi bệnh, cô được nhà máy chọn cùng tám người sang Đức học. Cô cứ phân vân, rồi hỏi ý kiến bạn bè. Tuyền quyết định. Trước khi đi, cô về quê Nam chơi và tự giới thiệu mình là bạn. Cô cũng chẳng biết nói chuyện gì với bố mẹ anh vì ông bà cụ đâu có biết Tuyền là ai.

Ngày Tuyền lên đường vui buồn lẫn lộn. Vui vì từ nay sự nghiệp đã mở ra trước mắt, buồn vì chuyện tình duyên lại chim trời cá bể. Tuyền mang theo cái bình cắm hoa Nam tặng, lúc nào cũng có vài bông hoa tươi. Chẳng biết cô nghiện mùi thơm của nó, hay vì nỗi nhớ Nam không thể nào nguôi. Những ngày tháng học tập ở xa Tuyền dồn tâm trí vào việc đèn sách mong sao chóng xong để được về nhà.

Kết thúc khoá học cô đạt loại ưu và nhà trường giữ lại làm nghiên cứu sinh, hoàn thành chương trình trên đại học. Những năm tháng ấy, nhiều người đến với cô và nhiều người trong số họ, như bạn cô bảo, thật là lý tưởng, không hiểu sao Tuyền chẳng thể yêu ai. Trong lòng cô chỉ có một người. Chỉ có đôi mắt với những con sóng xanh. Và cô đợi... Ngày về, nhà máy, gia đình, bạn bè ra đón thật là đông, đủ, nhưng cô vẫn cảm thấy thiếu. Bây giờ Tuyền đã trở thành một phụ nữ chững chạc và hiểu biết. Cô được bầu làm phó giám đốc kiêm quản đốc phân xưởng tiện.

Còn Sinh đã cưới vợ, vẫn cô gái bố mẹ có nhà mặt phố. Ông bà cho hai vợ chồng cả tầng một để kinh doanh. Anh đã xin nghỉ việc ở nhà giúp vợ. Anh nói: lương kỹ sư không đủ tiêu vặt và ăn quà sáng. Tiếp xúc với ai anh cũng luôn tự hào cho mình là thức thời, ví mình là con chim, con chim khôn biết chọn hạt!.

Công việc bộn bề, nhà máy mở rộng với quy mô lớn. Tuyền bận lắm, những ngày nghỉ của cô dường như không có. Nhưng cái ý nghĩ về quê thăm thầy mẹ Nam hay cũng muốn tìm lại bóng hình xưa trong cô cứ thôi thúc đau đáu, dẫu biết phong phanh Nam hết nghĩa vụ và đã yên bề gia thất.

Nhà anh vắng teo, ngôi nhà anh và mấy anh chị em xây cho bố mẹ. Mẹ Nam đã yếu, đang lần sờ hái mấy thứ rau tập tàng ngoài vườn, bên cạnh là cô cháu gái hơn hai tuổi, lẫm chẫm, ngọng líu lô.

Sau khi giới thiệu, Tuyền hỏi tin tức của Nam. Mẹ anh kể: "... Ở chiến trường về, định xuất ngũ nhưng đơn vị thấy nó có triển vọng nên giữ lại làm sĩ quan chuyên nghiệp. Sau đó Nam chuyển về thị xã Hoà bình, rồi cưới vợ. Nghe đâu nó yêu một cô trên Hà Nội, nhưng chuyện tình duyên lỡ dở. Nhà vợ nó giàu có, bố là thủ trưởng cũ. Ông bà ấy thương cho ở rể. Cưới nhau rồi sinh con. Rồi không hiểu sao vợ nó đốc tính, coi thường, chê trách nó không thức thời, không biết làm kinh tế. Va chạm, giải quyết mãi không được. Chúng nó ly dị và đưa con về đây gửi ông bà. Tội nghiệp con bé, ngoan, giống bố y đặt".

Lòng Tuyền quặn đau, buồn se sắt. Cô cảm thấy một phần những ngang trái đến với anh cũng có lỗi của cô. ở chơi với bé Nga một buổi, Tuyền xin mẹ Nam địa chỉ nơi anh đóng quân. Cô trở về nhà máy.

Lần đầu tiên ở tuổi ba mươi, Tuyền cầm bút viết thư cho một người con trai mà không biết bắt đầu từ đâu. Chẳng lẽ bắt đầu từ tình yêu của cô với bé Nga, cái con bé nét nào ở nó cũng gợi cho cô nỗi nhớ anh. Hay bắt đầu từ nỗi nhớ đôi mắt mạnh mẽ thủa xa xưa, hoặc sự chờ đợi thật lâu lắm rồi để mong manh hy vọng có anh...? Tất cả cảm xúc ào ạt dâng lên đầu cây bút. Khi cô bắt đầu viết được tiếng anh ngọt ngào thì cũng là lúc từ nhà máy của cô có thể nhìn thấy ánh hồng buổi sớm bừng lên, toả rộng, báo hiệu một ngày nắng đẹp.

Nỗi đau

Mai Bửu Minh

Suốt buổi sáng trời oi bức, nóng nực. Nắng như dội lửa từ trên không phủ trùm xuống thị trấn miền quê không một tán cây xanh, chỉ toàn dàn ăng-ten như đám chuồn chuồn bay là đà trên những nóc phố nhấp nhô cao thấp không đều.

Ông Năm cố và hết chén cơm chan nước canh bầu rồi gác đũa đi uống nước. Dũng, con trai ông cùng vợ nó là Thảo vẫn mải mê vừa ăn vừa bàn tính chuyện mua bán các mặt hàng nông sản, thực phẩm mà tiệm tạp hóa của ông đã và đang kinh doanh. Dũng nhắc lại cho Thảo nhớ giá thu vô một số mặt hàng như: Đậu trắng, đậu xanh, đậu nành, mè, bắp nhưng Thảo hình như không chú tâm lắm. Thảo lộ rõ điều đang bận tâm là sẽ phải đi dự lễ tân gia nhà ông chi cục trưởng chi cục thuế của Huyện như thế nào. Thảo ngưng nhai và nhìn chồng nói:

- Anh thấy mình tặng cái đồng hồ vừa có tranh có nhạc đó được không? Hình như bên con Xuân "chơi" cả cặp quạt máy Nhật. ..

- Hứ, hơi đâu bì với người ta. Con Xuân mua bán hàng điện máy, vả lại hôm rồi nó nhờ ổng xin dùm lô hàng biên giới, đền ơn vậy  có là bao; còn mình mua bán hàng nội địa, đóng thuế đầy đủ, lời lõm bao nhiêu... cả trăm ngàn cho hai phần cũng vừa rồi, lỗ lãi gì...

- Vậy đó coi chừng sang năm họ đòi nâng mức thuế à...

- Xí cóc sợ. Nâng là nâng hàng loạt tất cả các tiệm mua bán như mình, chớ chơi cá nhân mình được sao.

Ông Năm bật lên tràng ho sặc sụa, ran cả ngực. Con Tư đang ăn cũng ngưng đũa nhìn ông với ánh mắt lo lắng:

- Sao vậy ông? Hay chút con đi kêu ông y tá Hưng tới...

- Không sao... Già rồi, người tao nhạy với thời tiết lắm... Chút mày chạy ra quầy thuốc mua cho tao hai ba lẳn uống thuốc cảm ho được roi...

Ông uống tiếp ly nước trà nóng và nghe lòng buồn mênh mang khi thấy con Ngọc, đứa cháu nội của mình cùng cha mẹ nó bàn chuyện:

- ăn tân gia có quay phim, mẹ mặc đầm cho đẹp...

Ôi, cái đầm đó mới bận án đám cưới tuần rồi, mặc nữa quê lắm. Mẹ mới lấy bộ khác , chút con sẽ thấy, hết ý luôn...

- Hết ý... Cái con nhỏ Ngọc đòi được như em thì anh hết tiền... Mệt quá

Phụ nữ mà ba... Vợ con ba đẹp, sang... ba tự hào chớ. Chút ba nhớ cho con tiền học thêm môn Sinh, để lúc con đi, ba mẹ ngủ trưa kêu dậy mất công.

- Sao mày nói môn Sinh là môn phụ, khỏi học thêm mà... Nghỉ hè mà ngày nào cũng đi học, sao không nói thầy cô mày dạy luôn mấy môn Văn, Sử, Địa cho đủ hết các môn...

- Cái anh này... Con nó muốn học thì lo cho nó học, than gì. Em nghe mấy chị bạn nói, con mấy chỉ không học thêm, vô học chính khóa hay bị thầy cô... "đì"... lắm... Tiền mẹ để sẵn trên hộc tủ con cứ lấy khỏi kêu ba mẹ dậy...

Nghe vợ chồng con cái nó nói chuyện với nhau mà ông Năm phát tức, nhưng ông không muốn nói nữa. Tụi nó đâu có ưa ông xía vô chuyện gia đình này từ khi ông chính thức giao hết chuyện cai quản cái tiệm tạp hóa này cho vợ chồng nó. Cái tiệm đã tồn tại hơn bốn mươi năm qua, từ lúc thị trấn này chỉ loe hoe có mấy cái quán lá lụp xụp ông mở miệng là tụi nó bảo cái thời của ông khác, thời bây giờ khác, ông không theo nổi đâu. Ông thừa biết con Ngọc ngại ở nhà phải phụ tiếp con Tư, đứa giúp việc trong nhà mua bán hàng ngày nên đòi đi học thêm, chớ lúc học chính khóa nó còn bỏ học đi chơi, cô giáo chủ nhiệm đến mắng vốn, huống chi học hè...

Con Tư đang ăn vội vàng buông đũa chạy ra cân đường cho khách hàng rồi quay vô ăn tiếp. Tội nghiệp con nhỏ, siêng năng, thật thà, hiền lành, vất vả suốt ngày. Hết dọn hàng ra để đó cho vợ chồng thằng Dũng coi bán, nó quay ra giặt giũ, phơi đồ xong là ra chợ mua thức ăn về nấu cơm trưa. ăn cơm trưa xong, coi bán hàng thay vợ chồng thằng Dũng, con Tư đâu được ngủ trưa như những người trong nhà này. Thấy tội nghiệp, ông già rồi đâu ngủ nghê gì, trực bán hàng thay cho nó, nó lại lo lau dọn, rửa chén... không nghỉ tay... Loay hoay tới dọn hàng vô, nấu cơm tối, rửa chén, tắm rửa xong xuôi đã hết chương trình thời sự của ti vi.

Con Tư chỉ rảnh rỗi coi phim, coi cải lương... nhưng gặp bữa con Ngọc, thằng Thành hứng mê chơi điện tử, coi như con nhỏ khỏi giải trí... Nhà này chỉ có con Tư quan tâm chăm sóc tới ông chớ hai vợ chồng thằng Dũng và hai đứa cháu nội Ngọc, Thành chàng đứa nào để mắt tới. Đó, nghe ông ho hen như vậy đó, chớ có đứa nào hỏi tới một tiếng, ăn xong, tụi nó rút vô phòng ngủ trưa. Con Tư dọn chén đũa ra bếp, quay ra tới bên ông nói:

- Ông coi bán hàng, con đi mua thuốc cho ông nghẹn...

- ừa... tiền này. Mày cứ nói mua cho ông thuốc cảm ho là họ biết lấy thứ gì cho ông... Nắng quá, sao không lấy cái nón...

Con Tư đi rồi, ông ngồi trên cái ghế dài giữa hai kệ hàng hóa mà nghĩ ngợi mông lung. Buôn bán bây giờ cũng hay, cạnh tranh nhau, hàng hóa công khai bảng giá, cân đong đầy đủ và cởi mở lấy lòng khách, giữ mối quen... Lời nhiều hay ít là biết vô hàng tốt, đúng lúc giá rẻ nhất, biết cách bảo quản không bị hư là tồn tại.

Mấy chục năm qua, người ta quen với cái tiệm tạp hóa Năm Hên của ông cũng nhờ chữ tín trong buôn bán. Hàng mất phẩm chất ông thà dỗ bỏ chớ không chịu trộn gạt khách hàng. Có nhiều mối quen trong vùng sâu hàng tuần viết giấy gởi ghe, gởi xe ra ông, ông gởi hàng vô, họ gởi tiền ra, không phải sợ gì.

Con Tư mang thuốc về, đi rót nước cho ông uống thuốc, xong ra sau bếp rửa chén. Rửa xong, nó quay ra nói: ông ngủ đi, để con coi. Ông nhớ đóng cái cửa sổ, trời này gió bên ngoài thổi vô hừng hực như gió độc...

- ừa... mày coi bán hàng, tao uống thuốc này hay buồn ngủ lắm... Vừa bán vừa coi sách hả... Trời đất, lớn tồng ngồng rồi mà còn đọc truyện tranh thiếu nhi, sao không mượn sách con Ngọc coi, mướn chi tốn tiền.

- Dạ... Con ít học, coi truyện tranh không ngán... Nhỏ Ngọc đọc sách bộ hai ba tập, hay sách dạy làm đẹp không hà...

- Mày không ham làm đẹp à?

- Đẹp gì con... Tiền đâu mà mua sắm các thứ họ quảng cáo mô đen, mô điếc... Con còn con nít mà...

- Mày hơn con Ngọc hai tuổi mà bảo còn con nít, còn nó, hứ mới mười bốn, mười lăm đã ham làm dáng, làm duyên, tối ngày chỉ lo ăn, mặc, đua đòi theo bạn bè... Đừng có bắt chước theo nó, không nên đâu... Tao đi ngủ đây.

Ông Năm nói xong, cố nén cơn ho khi đi ngang cửa buồng thằng Dũng, sợ vợ chồng nó giật mình. Ông lên gác, ngang phòng con Ngọc, còn thấy nó đứng uốn éo trước cái gương lớn gắn trên cánh cửa tủ đứng. Lại một bộ đồ mới... Hứ, đi học mà như đi ăn tiệc...

- Nội chưa ngủ sao? Nội coi con mặc vầy có đẹp không? Tiền may không đã năm chục ngàn đó, cả tiền vải nữa hết hai phân...

Ông Năm dừng lại trước cửa phòng nhìn vô, muốn đi luôn nhưng ông thấy xốn con mắt quá, phải nói. Ông biết nó hỏi ông vì vui miệng, chớ cần gì ý kiến của ông già cổ lỗ sĩ này.

- Mày đi học hay đi thi hoa hậu vậy? Quần áo gì mà cũn ca cũn cỡn thế?

Không nói, không được dù ông nói xong đã thấy nó nguýt ông với cặp mắt tô màu xanh xanh như bị té bầm, chân mày cong tỉa mỏng như vẽ bằng viết chì, còn đôi môi tô son chu chu lại phụng phịu. Nó lớn rồi và biết mình đang lớn nhưng nó không được dạy dỗ cẩn thận sẽ khổ thôi. Đó, cái áo may bằng thứ vải mỏng tang, đã vậy cổ áo còn rộng, cái nút như cái nơ để hững hờ trên ngực. Còn vạt áo thì ngắn cũn cỡn chỉ tới lưng quần, nếu giơ tay lên sẽ hở cả mảng thịt.

- Ông nội thì cứ vậy... Nghe nói ông cố để búi tóc, sao không để... không mặc áo dài khăn đóng? Con ở quê, nhưng không thể ăn mặc quê mùa được. Thời bây giờ khác rồi ông ơi...

Ông Năm nghe mà không dằn được cơn tức giận, nhất là cái giọng con Ngọc như ta đây văn minh, lịch sự, châm biếm ông cổ lỗ. Nhưng cơn ho kéo đến làm ông phải gập người nghe ran cả lồng ngực và đờm như kéo nhau lên cổ. Ông lắc đầu và đi về phòng mình sát vách đó. Cái giường của thằng Thành trống trơn. Đứa cháu nội trai thì về ngoại đi nghỉ mát ở Đà Lạt cả tuần nay khiến căn phòng của ông càng thêm trống vắng, lạnh lẽo.

Mà cả cuộc đời ông có lúc nào dược sống hạnh phúc gia đình ấm cúng đâu. Hai vợ chồng vật lộn với cuộc sống trong những năm đầu mới ra riêng tiếng. Một cái quán bán bánh kẹo cho con nít ăn. Vợ ông phải thức khuya dậy sớm, ông phải đi chở hàng thuê cho người ta. Thằng Dũng được hai tuổi thì bà ấy sinh con Linh, sinh xong, sót nhau, cứu không kịp để lại ông hai đứa nhỏ. Ông thuê người ở vú đang có con nhỏ để có sữa cho con Linh bú.

Đứa lên năm, đứa lên ba tối ngày thơ thẩn, chơi bẩn với đám con nít quanh chợ hành hạ bà vú Bình đủ điều, lại còn đòi có má như bạn bè cùng lứa. Ông đã vì tụi nó mà chấp nối với người phụ nữ thứ hai. Cô này trước khi lấy ông thì tỏ ra yêu mến hai đứa nhỏ lắm, nhưng ở với ông được hai năm, không sinh đẻ được, đâm ra ganh tị với hai đứa nhỏ để cảnh mẹ ghẻ con chồng làm ông điên lên. Ông đã phải đưa hai đứa con về ở với người anh ở thị xã, lo cho tụi nó ăn học dàng hoàng và cũng để chúng thoát khỏi hoàn cảnh không sung sướng gì.

Hàng tháng, ông đi thăm con, dắt con đi mua sắm đủ thứ không để hai đứa con thua sút chúng bạn và anh em con người bác. Ông tưởng đâu như vậy chúng sẽ hiểu ông thương chúng tới mức nào, nhất là lúc gia đình khốn đốn khi bà vợ sau ôm hết của cải trốn đi, ông phải khổ sở làm lại từ đầu và cố hết sức làm để nuôi con ăn học nên người. Chúng được ăn học đến nơi đến chốn, nhưng có nên người hay không? Dần dần ông nhận ra hai đứa con của mình không thích về quê, không buồn phải xa ông, không sợ mất ông, chỉ sợ mất nguồn viện trợ cho chúng ăn học, đua đòi cùng bạn bè thôi (?).

Con Linh lấy chồng theo chồng, thằng Dũng cưới vợ. Ông già rồi, muốn được nghỉ ngơi, hưởng phúc bên con cháu nên chia cho con Linh một ít vốn, còn lại giao hết cho thằng Dũng khi thấy nó đã đủ sức đảm đương vai trò người chủ gia đình... ờ, khi nó đã là chủ gia đình thì ông là gì... dần dần lộ rõ vai trò của một người thừa, là gánh nặng, là sự phiền toái cho tụi nó... Những ý kiến của ông dần dần tụi nó không thèm nghe, không thèm làm theo, có lúc chúng bác bỏ bằng giọng điệu biếm nhẽ: Ba già rồi, cái thời của ba hết rồi...

Hàng tuần nó giúi vào túi của ông vài chục ngàn tiền cà phê, thuốc hút. Nó căn dặn ông muốn ăn gì, mua sắm gì thì sai con Tư, đứa giúp việc lo cho ông. Nó tưởng như vậy là hiếu thảo với ông quá rồi. Nó chẳng cần biết ông ăn có được ngủ không, ngủ có nhiều không, sức khỏe có gì đáng lo không? Ông biết mình có quyền đòi hỏi con cháu chăm sóc mình, nhưng lại tự nhủ mình còn đủ sức lo cho mình như đã từng lo suốt mấy chục năm qua. ông không muốn làm phiền tụi nó để đón nhận mặc cảm là người thừa, là kẻ ăn bám, là gánh nặng cho gia đình...

Những gì ông nói chúng không quan tâm tới, thì ông nói làm chi. Ông lân la với những người bạn già đàm đạo, trà nước, chuyện trò và giải khuây bằng thú chơi cờ tướng. Nó muốn ông ở nhà, giữ nhà khi cần thiết nên mua băng điện tử có trò chơi cờ tướng và kêu ông chơi với... máy... Chơi, vui, hứng thú được vài ngày rồi cũng chán...

Cái ông cần đâu phải là chơi hơn thua với máy điện tử, chơi tự động... Ông muốn đi thăm bà con họ hàng ở xa, tụi nó không cho đi sợ chết bờ, chết bụi. Mà đưa ông đi thì tụi nó đâu có rảnh. Riết rồi, ông co mình trong sự cô đơn... Một người cô đơn sống giữa con cháu, trong mái ấm gia đình của mình, thế mới khó tin nổi. Thằng Dũng cùng vợ con nó thường lớn tiếng khoe với bạn bè, lối xóm là chúng đã lo cho ông cuộc sống quá ư dầy đủ, đã tròn phận làm con. Ông trách sao đây... Thời của ông xa xưa rồi...

- Ơ. Ông thức rồi... Ông ơi, bà Ba Bình mất rồi. Con bà ra cho hay, bốn giờ chiều nay liệm, tám giờ sáng mai chôn...

- Trời ơi... Chỉ còn khỏe trân mà... đâu nghe chỉ bệnh hoạn gì...

Ông bật người ngồi dậy ngay khi con Tư đứng trước cửa phòng của ông báo tin. Chị Ba Bình chính là người vú nuôi hai đứa con của ông. Thằng Dũng, con Linh một tay chị chăm sóc, bú mớm suốt sáu năm trời. Tính chị thật thà, chất phác lại siêng năng, tháo vát, ông quý mến, tin tưởng như họ hàng thân thiết. Ông vội đi xuống nhà dưới và gặp ngay thằng Dũng đang rửa mặt. ông hỏi:

- Mày hay chị Ba mất chưa?

- Con có gởi hai trăm ngàn cho con của vú rồi...

- Mày để con Thảo đi tân gia. Mày với tao đi đám ma chị ba nghe...

Ông cảm thấy hài lòng trước sự lẹ làng của Dũng. Mới nghe tin nó gởi tiền lo đám ma, vậy mới trọn tình, trọn nghĩa chớ. Hồi đó, chị ẵm nó hến trên tay, nách miết bên hông. ăn, uống, tắm, ỉa, thay đồ v.v... cũng đòi vú Bình làm, không chịu cho ông rớ tới. Còn con Linh thì nhờ sữa của chị mà lớn lên, phổng phao, đẹp đẽ. Vú Bình chẳng khác chi mẹ chúng nó. Dũng lau mặt và nói:

- Ba đi đi... Con gởi tiền rồi... Một mình vợ con đi đâu được. Vả lại, đám gì, chớ đám ma con ngán lắm...

- Mày... mày nói sao? Mày...

- Thôi đi... ba lại tính nói tình, nói nghĩa, làm như hồi đó bả ở nhà mình không công vậy. ở nhà mình, vú hưởng công gấp đôi. Vú thôi ở rồi mà năm nào ba cũng gởi tiền lì xì tết. Cưới hỏi đám con của bả ba cũng không bỏ đám nào, giỗ quải chồng của bả, ba cũng góp phần... Có người ở nào được chủ đối xử như vậy?

- Nói bậy... bởi vì chưa bao giờ tao coi chỉ như người ăn kẻ ở hết. Chỉ là vú nuôi tụi bay, thay mẹ tụi bay, nuôi dưỡng tụi bay sáu năm trời, không có chỉ thì...

- Thì có người khác chớ tụi con chết được à...

- Cái dỗ mất dạy, đừng có nói nữa... Mày lo mà đi hầu những người mà mày nhờ cậy đi. Hứ, cái thứ đồ vô ơn, bạc nghĩa sao mà còn có đức cho con, con cháu...

Ông Năm giận dữ quay lại phòng mình, thay đồ rồi ra chợ kêu xe lôi đi vô gia đình chị Ba. Ông vẫn chưa nguôi cơn tức, ước sức ông còn khỏe mạnh, dám ông đã phang cho nó một cái ghế... Đúng ra, nó phải vô dám ma cho tới lúc chị ấy nằm yên dưới mồ như một đứa con nuôi mới phải. Đồ mất dạy... Mà ông có dạy bảo nó chi đâu... Đẻ nó ra, ông đã gần gũi với nó được bao nhiêu mà dạy bảo. Đời ông đã phạm sai lầm khi cưới cô vợ sau chẳng ra gì, kéo theo sai lầm đưa hai đứa con đi xa mình, rồi sai lầm giao hết sản nghiệp cho nó, để nó coi ông như... gánh nặng, như món nợ...

Liệm xong bà Ba, con bà Ba thấy ông đang bệnh, sợ ông mệt nên đưa về nhà, hẹn sáng hôm sau ra rước vô dự lễ động quan. Ông thấy mệt thật phần vì bệnh hoạn, phần vì cảnh chia ly trong thân quyến người chết, ông không muốn phiền đám con chị Ba nữa. Về nhà, trời đổ mưa, ông thấy chỉ có chiếc xe Dream II của thằng Dũng, không thấy chiếc xe mini của con Ngọc đâu nên hỏi nhỏ Tư:

- Giờ này mà con Ngọc chưa về à?

- Dạ... Con Tư vừa trả lời vừa dọn hàng vô phía trong cánh cửa nhà. Ông bưng tiếp nó mấy thau hàng, nó can:

- Ông đang bệnh, ông vô nghỉ đi, ông làm con bị la à...

- La gì... à, Thảo à, đã năm giờ rồi mà con Ngọc học chưa về, sao tụi bay không la rầy gì hết. Lớn rồi mà la cà cùng bạn bè ngày ngày...

- Ôi, ai cũng có bạn bè... Già có bạn già, trẻ có bạn trẻ. Học xong, chắc lại kéo bầy đi ăn chè, ăn kem đâu đó, bị mưa không về nhà được mà... Ba đói thì ăn trước, đừng chờ nó mất công. Con với anh Dũng no rồi... Thảo vừa vo mái tóc xù lông nhím bằng cái khăn bông thấm nước vừa trả lời ông với giọng bênh con. ông Năm lắc đầu, thở dài:

- Đói khát gì... là tao muốn nhắc bay giữ nếp nhà trong việc dạy dỗ con cái. Dễ dãi quá, nó sinh hư...

- Ông ăn thêm chén cơm rồi uống thuốc nghe ông. Ông lau mình đi con dọn cơm. Nước sôi con còn để trên bếp...

Con Tư dọn hàng xong, đi vô nhắc ông. Ông Năm làm theo lời nó, dù sao cũng còn có nó quan tâm tới ông. ăn cơm xong, trời đã tạnh mưa, thằng Dũng bước ra mở ti vi, đón dò kết quả xổ số. Ông nhắc:

- Tạnh mưa nãy giờ rồi, sao con nhỏ chưa về. Hay là mày lấy xe đi kiếm nó coi Dũng.

- Trời ơi, ba khéo lo. Con Ngọc lớn rồi chớ còn nhỏ sao mà sợ lạc, không biết đường về nhà.

- Nó lớn, tao mới lo... Con gái lớn mà la cà với bạn bè không biết giờ về còn tụi bay thì không thèm la rầy gì. Tối rồi...

- Ba này... già rồi khó khăn, cằn nhằn hoài chuyện con nhỏ. Thây kệ nó, nên hư nó chịu, hơi đâu lo. Nghe ba nói riết con phát mệt...

Dũng phát quạu, quay lại nói với ông bằng cái giọng thật chướng tai và một lần nữa, ông trào lên cơn tức. Ông lại ho một tràng dài ran cả phổi. Con Tư rót nước trà mang đến cho ông:

- Ông uống thuốc chưa ông? Chú Hưng nói ông uống thuốc này không bào bọt ruột đâu. Chú biết ông bị đau bao tử mà.

Lời lẽ của con nhỏ ở xen vô làm dịu cơn tức ở trong lòng ông. Ông Năm móc túi ra lấy thuốc uống và không thèm ngó vợ chồng thằng Dũng nữa. Hai đứa nó đang mải mê dò cả sấp vé số, mong ước vận may đến với mình một cách bất chợt... Hứ, cái trò này nếu đã đam mê thì còn mê hơn cả cờ bạc nữa. Cứ an tủ, cứ lộn ngược lộn xuôi càng thêm hy vọng... Mà dù ông đã ăn cơm no, dù thứ thuốc con Tư nói không ảnh hưởng tới bao tử nhưng ông lại thấy nôn nao trong bụng, thấy bồn chồn đứng ngồi không yên, lạ kỳ... Hay con Ngọc có chuyện gì Không hiểu sao bữa nay ông linh cảm thấy có chuyện

không may đến với mình... Không đâu, chị ba Bình vừa chết là chuyện buồn rồi...

Nhưng ông không thể im lặng nổi và ông quên ngay thái độ của vợ chồng thằng Dũng. Ông lại nhắc:

- Dũng à, mà lấy xe đi kiếm con nhỏ coi...

- Biết đâu mà kiếm... Có chết bờ, chết bụi đâu thì chết...

Dũng vo tròn cả sấp vé số quăng vô sọt rác trong góc phòng, tắt ti vi đi vô buồng mình. Thảo bước ra. Ông Năm ra hiên, kéo ghế ngồi.

Trời tối lắm rồi. Khu phố bừng sáng nhờ những ngọn đèn dường. Phố chợ nhà nhà đóng cửa, dù bên trong vang vang tiếng nhạc Karaoke, tiếng vũ khí chạm nhau trong phim võ hiệp. Khu ngoài chợ, mấy quán cà phê đang mở to âm thanh xập xình tiếng nhạc. Ông Năm bồn chồn đứng ên ngồi xuống. Ông quay vô bắt ti vi khi con Tư rửa chén, tắm xong. Ông lại đứng trước cửa buồng Dũng mà nói:

- Dũng à... Tới giờ con Ngọc còn chưa về...

- Trời ơi... ba lầm cẩm quá rồi... Từ chiều tới giờ... Kìa nó về kìa... - Dũng đẩy cửa buồng, bước ra nói với ông chưa dứt đã thấy con Ngọc dẫn xe vô cửa. Thảo cũng đã bước ra, miệng cười chế giễu ông. Hứ... Nhưng, không phải chỉ riêng ông mà cả nhà cùng thấy con Ngọc rất khác lạ. Nó uể oải nhấc chiếc xe đạp bước lên bực thềm. Gương mặt tái tái xụ xuống không dám nhìn ai. Đôi môi... ơ, hình như bị sưng lên chớ không phải tô son quá đậm. Hai cái nút như hai cái nơ trước ngực mất đâu, thế vô đó là hai sợ dây thun buộc túm. Nó dựa xe vô tường, hai cánh tay trầy trụa và lưng áo đầy bụi đất. Nhận ra diều không may rồi, nhưng Dũng còn hờ hệch.

- Đi không về cho sớm, để nội lo... chạy té ở đâu vậy...

- Té... té...

Con Ngọc ấp úng, tránh không nhìn ai, đi nhanh ra sau, nhưng dáng đi rất lạ và Thảo nhận ra bằng ánh mắt người phụ nữ. Thảo nắm lấy cườm tay con Ngọc lôi vô buồng mình:

- Vô...vô đây... Anh khỏi vô...

Thảo đóng cửa không cho Dũng bước theo. Cô đã gài chốt trong, và ông Năm nghe rõ:

- Cái này đâu rồi, sao đứt hết trơn vậy... Trời ơi, cả đồ lót... cũng...

Mẹ... mẹ ơi... con... con bị...

- Bị... bị cái gì... hả... Trời... bị ai... Mày đi đâu để bị...

- Con theo bạn Trung vô vườn ổi nó chơi...

- Cái thằng Trung chiều hôm qua tới rủ mày đi chơi đó hả?

-Dạ... Nhưng hôm qua chỉ có mình Trung... bữa nay trong chòi ở vườn ổi còn... còn có anh... của Trung... ảnh cũng đòi làm như bạn Trung... với con... Con hổng chịu nên hai anh em...

Ông Năm xỉu xuống nền gạch khi nghe con Ngọc vừa nói vừa khóc nấc trong phòng. Dũng gầm lên và tông mạnh vô cửa. Cánh cửa buồng bật tung, trong khi ông được con Tư kè lại ngồi trên ghế. Ông nghe tiếng khóc thét của nhỏ Ngọc. Tiếng Dũng chửi thề kèm với tiếng tát tay vang lên rất mạnh. Tiếng khóc của con Thảo cùng với lời can. Ông Năm thấy thằng Dũng nắm mái tóc xù lông nhím của con Ngọc lôi ra trước với giọng gầm lên:

- Mày theo tao ra công an... Cho tụi nó tù rục xương luôn...

- Trời ơi... ngu ơi là ngu... Còn gì đời con nữa Ngọc...

Thảo chạy theo ôm lấy con Ngọc dằn lại, không cho Dũng lôi đi. Con Tư run rẩy nói với giọng lập cập:

- Ngọc... Ngọc nó... xỉu rồi... đưa nó đi bác sĩ...

Dũng buông tóc con Ngọc ra và Thảo đã xốc nách con nhỏ cùng với con Tư kè vô sau. Giọng Thảo run run:

- Tư, mày đi kiếm y tá Hưng... đừng um sùm nghe.

Ông Năm ho lên từng cơn kéo dài. Ông gượng đứng dậy lần đi gác, ông không đủ can đảm nhìn, nghe con cháu mình đang đau khổ trước chuyện không may này. Thảo dã chạy lên phòng con Ngọc lấy đồ thay, lau mình cho nó. Ông Năm ngã vật xuống giường, nghe đau nhói trong lòng, đau đến rã rời cả tay chân tưởng như đã cạn kiệt không còn chút sinh lực nào nữa. Con Tư dã về và lót tót chạy lên thsờnắhấ

m ông. Non ngươi ông vat hoang lây cai chai dâu nươc xanh giựt gió cho ông.

- Có sao không ông? Chú Hưng khám cho con Ngọc xong sẽ lên thăm bệnh cho ông... Ông có đau lắm không?

Con nhỏ hỏi với giọng sợ sệt và tay không ngừng giật bựt bựt miếng da giữa hai chân mày của ông. Hình như ông không thấy dau... Bình thường ông hay than đau mỗi khi con nhỏ cạo gió cho ông, nhưng bữa nay, lúc này, nỗi đau thể xác chả ra gì so với nỗi đau trong tâm hồn của ông. Một nỗi đau không dễ gì tìm phương thuốc chữa khỏi...

Tình thừa

Hà Hương Anh

"Vấn vương với sợi tơ trời

Tình riêng bỏ chợ, tình người đa đoan"

Những dòng thơ khiến tôi khắc khoải hàng đêm không ngủ được. Phải chăng có sợi tơ trời? Tôi ngồi dậy chong đèn viết lên câu chuyện về chị - bông hoa gạo đỏ thắm đã vĩnh viễn lìa cành.

***

Ngày nhập trường Đại học đã trở thành ngày định mệnh trong cuộc đời Thùy Lan. Lần đầu tiên lên Hà Nội, Lan vô cùng bỡ ngỡ. May mà trường Lan cứ thẳng đường tàu điện là đến. Cầm tờ giấy nhập trường, Lan ngập ngừng trước cổng, đọc hàng chữ "Trường Đại học Tổng hợp" và chưa biết đi hướng nào vì cái nhà tầng trước mắt kia có nhiều cửa quá. Bỗng có tiếng nói ngay bên cạnh:

- Bạn đến nhập trường phải không? Đưa giấy tôi coi giúp nào!

Đó là một người con trai cao lớn, có giọng nói đặc biệt trầm ấm và phong thái đĩnh đạc, đàng hoàng.

- Chúng ta cùng khoa rồi - Anh reo lên và hướng dẫn Lan đi làm các thủ tục nhập trường, cho đến khi Lan nhận được phòng ở anh mới ra về. Lan lí nhí chào lại, cũng quên không hỏi anh tên gì, học lớp nào.

Cho đến hôm tập trung toàn khoa nghe thầy chủ nhiệm khoa giới thiệu, Lan mới biết anh là Bí thư đoàn trường. Sau này, bọn bạn cùng khóa cứ bảo Lan sao hên thế, mới vào đã quen ngay được anh cán bộ to của khoa. Lan thì chẳng nghĩ thế. Anh có là cán bộ hay sinh viên, với Lan cũng vậy thôi. Mà điều quan trọng hơn - cũng là bí mật của riêng Lan: Anh chính là người trong mơ Lan gặp trước hôm nhập trường.

Tối đó, Lan nằm mơ thấy một người con trai cao lớn, có giọng nói trầm ấm, chỉ có điều Lan không nhìn rõ mặt. Người ấy cầm tờ quyết định của Lan nhưng không đưa Lan vào trường mà đưa nàng đến một nơi như không phải ở trần gian này, một nơi như là trong truyện cổ tích. Nàng giật mình tỉnh dậy, không hiểu mình mơ hay thực. Nàng phải lại bàn xem tờ quyết định có còn không? Thấy nó vẫn nằm nguyên trong cặp, nàng mới yên tâm ngủ lại. Nàng tự nhủ sẽ không bao giờ thổ lộ cho ai biết điều bí mật ấy. Kể cả anh.

Cuộc sống ở trường đại học đã làm cho nàng lớn khôn rất nhiều. Những ngày tháng vô tư thời phổ thông trung học đã qua rồi. Những ngày thơ ấu bên cạnh gia đình cũng qua rồi. ở đây, nàng nhìn thấy người ta kết giao rất nhiều mối quan hệ: nào là bạn cùng phòng, cùng khoa, cùng khóa rồi đồng hương. Và nàng cũng không ở ngoài cái quy quật quan hệ ấy. Giữa anh và nàng là quan hệ cùng khoa. Hàng tuần, hai anh em gặp nhau một, hai lần chủ yếu vào sau lúc ăn chiều, anh ghé qua xem cả phòng con gái có việc gì cần nhờ không. Lũ con gái là chúa hay nhờ vả. Thấy bóng anh ngoài cửa là cả phòng mười hai cô nhí nhéo:

- Anh Thịnh ơi, cái đinh móc màn của em bị mất rồi, tối nay biết móc vào đâu đây!

- Anh Thịnh ơi, căng cho em cái dây phơi đi...

Anh làm xong, bọn chúng còn trêu:

- Anh Thịnh khéo tay thật, cứ như thợ lành nghề ấy. Chúng em cảm ơn nhé.

Anh cười:

- Thì anh là thợ riêng của phòng các cô mà. Chỉ cảm ơn suông thôi à? Phải ôm hôn thắm thiết để bày tỏ chứ!

Những lúc đó, anh chẳng giận mà cũng chẳng xấu hổ. Anh còn cười bảo:

-         Hay là để anh hôn trước vậy?

Anh làm bộ như xáp lại thật. Cả bọn cười ré lên, chạy mất.

Có lúc làm xong, anh bảo:

-         Này các cô? Mỗi cô hãy kiếm lấy một "thằng" cho nó hầu hạ, chẳng nhẽ cứ bắt ông anh phải hầu mãi, không thấy xấu hổ à?

Cả phòng lại nhao nhao lên:

Vậy anh kiếm cho bọn em đi, để khỏi vất vả!

Con Oanh nháy mắt hóm hỉnh:

- Nhưng mà chỉ kiếm mười một anh thôi nhé, kẻo thừa một bọn em không có người để thế vào đâu.

Cả phòng bỗng đổ dồn con mắt vào Lan và tất cả bỗng reo lên:

- Phải rồi. Tại sao người ở ngay trước mặt mà lại phải lặn lội đi đâu anh Thịnh ơi. Bọn em chọn mặt gửi vàng, gửi cái Lan cho anh đấy. Thôi anh bỏ quách cái cô bạn gái quê của anh đi, vĩnh biệt mối tình đầu thơ mộng đi?

Lan tức quá gào lên:

- Im đi, hôm nay chúng mày "chập mạch" hết cả hay sao! Có còn sĩ diện nữa không đấy?

Thấy Lan khóc thật, cả bọn tỏ vẻ hối lỗi:

- Đùa tí cho vui thôi, cứ tưởng thật. Anh Thịnh là cán bộ kia mà. Đừng đưa bọn em ra kỷ luật nhé.

Đúng là tuổi trẻ. Lại đàn hòa, lại vui vẻ ngay như chưa hề xảy ra chuyện gì.

Nhưng với Lan thì không. Có cái gì đó xao động trong tâm hồn thiếu nữ của nàng. Có lúc Lan tự hỏi: Có phải anh chơi với Lan chỉ do sự tình cờ là anh gặp Lan hôm nhập trường? Đấy, anh chơi với cả phòng mười hai đứa, công bằng như nhau. Có lẽ anh ấy là cán bộ, là người lớn thì coi mình như một đứa em. Lúc khác Lan tự hỏi: "Nhưng có lần anh nhìn mình lạ lắm. Mình đã phải tránh né ánh mắt của anh. Vì sao không thấy anh xuống chơi, giúp đỡ phòng nữ khác?". Lan bối rối. Câu trả lời ở đâu đấy?

Một sáng chủ nhật, cả phòng Lan đang ngủ tít, anh gõ cửa rồi ném một túi gì đó trước cửa:

- Này các cô lười biếng, anh khao đúng mười hai chiếc bánh giò nóng hổi. Không có hơn nữa đâu. Không được đòi thêm gì nữa đấy, hết tiền rồi!

Chẳng là hôm trước, anh được lĩnh học bổng sinh viên xuất sắc. Đứa nào cũng đòi khao.

Cả bọn vừa ăn vừa xuýt xoa khen ngon, khen anh Thịnh tốt và hào phóng. Con Oanh lại dẩu mỏ:

- Thôi đi, chúng mày phải cảm ơn cái Lan mới đúng chứ!

Dường như nó sợ Lan giận nên chữa lại ngay:

- A, hơn nữa tại phòng chúng mình đứa nào cũng ngoan, cũng xinh thì anh Thịnh mới ưu ái. này, tao tiết lộ bí mật nhé: Bọn con trai bình luận là bọn mình được giải nhất đồng đội đấy. Mười hai đứa như mười hai bông hoa ấy.

- Xì nếu thế thì phải có người yêu hết thảy rồi chứ? Sao chẳng có cây si nào trước phòng cả.

- Ấy, tao chưa nói hết. Phòng mình còn được giải đồng đội về đanh đá nữa!

- Này, cả duyên dáng thanh lịch và thông minh học giỏi nữa!

- Trời ơi, có gì thì kể ra hết đi, ghép hết vào mình đi!

Cứ thế tràng giang đại hải, toi cả buổi sáng chủ nhật.

Rồi những buổi tiếp đón đồng hương. Nào là đống hương Việt Bắc, Tây Bắc, đồng hương miền Nam, đống hương Thái Bình, Nam Định, Thanh Hoá, Nghệ Tĩnh... Riêng Nghệ Tĩnh, hội đồng hương to và đoàn kết nhất. Lan cũng có hội đồng hương. Nhưng với nàng, đồng hương không quan trọng lắm. Bởi vì mấy người con trai cùng quê với nàng, sao nàng thấy chán ngấy. Con trai gì mà cầu kỳ và sáo rỗng. Lan chỉ phát hiện ra điều ấy khi nàng sống trong ký túc xá, giữa vô vàn những con người khác. Mặc dù dưới con mắt của bạn gái Lan, họ là những chàng trai rất thanh lịch!

Lại nói về anh. Thi thoảng Lan vẫn tự hỏi: "Tại sao mình lại có giấc mơ trước hôm nhập trường, tại sao lại gặp đúng anh? Và tại sao mình hay nghĩ về anh?". Chịu, Lan không cắt nghĩa nổi. Nhưng có một điều chắc chắn là... Lan chưa có ý định yêu. Đúng hơn, Lan chưa biết thế nào gọi là tình yêu. Tuổi mười bảy của Lan còn trẻ lắm. Mẹ Lan luôn nói: "Mẹ muốn con sống thật thoải mái, vô tư, đúng với tuổi của con. Và Lan đã sống đúng như thế -nghĩa là không ràng buộc với ai cả. Lan đã phải từ chối những bức thư hoặc lởi tỏ tình từ những mối quan hệ đồng khoa, đồng hương ấy. Từ chối xong là vô tư, không hề vương vấn, giận dỗi gì cả. Ôi, khoảng thời gian trong sáng của đời thiếu nữ thật vô cùng ngắn ngủi. Cái gì mình chưa chuẩn bị, thì chưa thề tiếp nhận được. Chỉ đơn giản thế thôi.

Để tự giải đáp, Lan đã từng viết trong nhật ký: "Chơi với anh, mình bỗng ước có được một người anh trai như thể". Có lẽ vì Lan không có anh trai, nên nàng ước như vậy chăng? Còn tình yêu? Nàng mường tượng chắc là phải dữ dội và bay bổng lắm, ít ra phải như trong các tiểu thuyết mà nàng đã được đọc vậy.

Sau này, một mùa phượng đã qua, anh em đã thân hơn và nàng cũng lớn hơn, anh đã kề cho nàng nghe mối tình của anh với cô bạn học trường làng. Anh nói là cô ấy đã để ý đến anh từ khi mới mười lăm tuổi! Nàng tròn mắt bảo anh chỉ giỏi tưởng tượng. Anh nghiêm trang nói: "Thật đấy! Con gái làng anh biết yêu sớm lắm. Chỉ có anh là dại, chẳng biết gì. Mãi khi học hết lớp 10, đi bộ đội, cô ấy viết thư nói thẳng là yêu anh, sẽ chờ anh, lúc đó anh mới biết. Và trong nỗi cô đơn xa nhà, anh đã trả lời là yêu cô ấy suốt đời".

Lan phục quá. Vậy là hai người đã yêu nhau mấy năm lời rồi. Cô đã nhẫn nại chờ anh giải ngũ, lại tiếp tục chờ anh học xong. Nàng cười bảo:

- Sao anh đào hoa thế? Chẳng mất công tán mà lại có người yêu!

Anh cười:

- Em nhầm rồi! Đào hoa nghĩa là được nhiều người yêu chứ. Còn anh, mới chỉ có một, chưa tán đã được yêu rồi, còn đâu cơ hội nữa.

- Nếu anh muốn, vẫn có cơ hội để tán mà.

- Chẳng có ai thèm yêu anh nữa mà tán! Anh là lính cụ, già nua, lạc hậu, lại có người yêu rồi.

- Eo ôi, anh là cán bộ mà nói năng mất lập trường thế. Không sợ em kỷ luật à?

Anh gõ nhẹ lên đầu nàng:

- Chờ đấy ? Nếu em yêu ai, có cho anh biết không? Còn anh đã khai hết với em rồi đấy.

- Anh yên tâm đi, nếu yêu được ai là em báo cáo anh ngay.

- Này, hứa thì phải giữ lời đấy nhé.

Chỉ là nói vui, nhưng Lan tự hứa rằng, nếu định yêu ai, nhất định sẽ phải hỏi anh trước. Bởi vì trong thâm tâm, Lan đã coi anh như anh trai của mình. Có cái gì đó còn thiêng liêng, quý báu hơn cả tình anh em nữa. Nhưng nàng vẫn không cắt nghĩa được đó là tình cảm gì.

Cho đến một hôm, cả phòng Lan xôn xao cái tin người yêu anh Thịnh lên trường thăm anh. Cả bọn rủ nhau đi xem mặt. Nhưng bằng cách nào? Chẳng lẽ cả mười hai đứa xếp hàng vào phòng anh, lố bịch quá. Bỗng cái Oanh nghĩ ra diệu kế:

- Này chúng mày ơi, mình làm bữa cơm mời anh chị ấy xuống gọi là họp mặt cho vui. Với lại, tối nay, thế nào anh Thịnh cũng phải gửi chị ấy xuống phòng mình ngủ.

- Đúng rồi, phải có bữa cơm thân mật chứ. Chúng mình quý anh Thịnh thì phải quý cả người yêu của anh ấy chứ.

- Nhưng đứa nào sẽ đi mời?

- Cái Lan chứ còn ai nữa!

- Lan lên phòng anh ấy mời ngay đi!

"Gì thế? Bọn chúng vừa nói gì? Nói nàng sẽ đi mời anh và người yêu của anh à..." Bỗng dưng có một cái gì đó nghẹn nghẹn ở cổ. Lan bực tức:

- Tại sao lại là tao! Tại sao chỉ mình tao kia chứ? Chúng mày tự nghĩ ra phải tự làm lấy?

"Mình cáu giận thật vô lý". -Lan nghĩ. Nhưng tại sao có cái vô lý đó thì Lan không thể nào cắt nghĩa được. Và ngay chiều hôm đó, lấy cớ là ra chơi bà con ngoài phố, Lan đã không về ăn tối.

Ngồi trên tàu điện, nước mắt nàng ứa ra. Lan thấy giận một cái gì đấy. Nhưng giận ai, giận cái gì, Lan cũng không biết nữa. Chỉ biết là nàng thấy tủi thân, muốn khóc. Nàng tự hỏi: "Tại sao mình quý anh mà không quý được người yêu của anh? Thậm chí mình còn có tình cảm ngược lại. Rồi nàng lại tự mắng mình: "à, hóa ra mày là kẻ ích kỷ. Thấy người con gái kia hạnh phúc, mày lại ghen tị sao? Mày ghen với cô ta sao? Nhưng mày có yêu anh và anh cũng có yêu mày đâu? Vậy tại sao mày lại buồn khổ thế?". Những cảm giác buồn tủi không biết từ đâu cứ ập đến, bóp nát tim nàng. Lần đầu tiên trong đời, tình cảm của nàng trào dâng đến mức không kìm chế được. Thôi rồi, thời thiếu nữ trong sáng ngắn ngủi đã qua, nhanh như một thoáng mùa thu. Đã thấy gió heo may lẩn khuất đâu làm biốt giá trái tim nàng.

Mùa đông năm đó, nàng nhận lời yêu một chàng trai Nghệ Tĩnh. Ai cũng khen nàng khéo chọn, vì đó là chàng trai học giỏi, lại đẹp trai vào loại nhất nhì khoa.

Từ khi nàng có người yêu, những lúc gặp nhau, anh không gõ nhẹ lên đầu nàng nữa. Anh cũng không nhìn sâu vào mắt nàng nữa. ánh mắt anh cứ phiêu diêu một nơi nào xa lắm. Tất nhiên, chỉ mình nàng nhận ra điều ấy. Anh vẫn thân với cả phòng nàng. Rồi cái phòng con gái mười hai đứa của nàng cũng lần lượt có người yêu. Nhưng chúng vẫn quý anh, vẫn ríu rít với anh, coi anh như một ông anh cả tốt bụng.

Lại một mùa phượng nữa trôi qua. Anh đã sắp ra trường. Mãi đến hôm gần chia tay anh mới cười bảo nàng:

- Em có nhớ là đã không giữ lời hứa với anh điều gì không?

Nàng trả lời, không mảy may suy nghĩ:

- Em chẳng có gì thất hứa với anh cả?

- Nào, em nghĩ lại đi! Em đã từng hứa là trước khi yêu ai phải báo cáo anh kia mà.

Có cái gì nghẹn lại, bóp nát trái tim nàng lần nữa. Nàng quay đi thật thanh để anh khỏi nhìn thấy mình sắp bật khóc.

Anh hốt hoảng kéo nàng lại. Và đã lâu lắm rồi, anh mới lại gõ nhẹ lên đầu nàng, giọng âu yếm:

- Kìa, em giận anh đấy à. Anh nói đùa thôi mà. Hôm anh bảo vệ, em nhất thiết phải đến dự nhé.

- Em quan trọng thế cơ à? Đằng nào anh cũng sắp ra trường rồi, sẽ chẳng bao giờ gặp nhau nữa.

- Sao bi quan đến thế! Chỉ khác là sau khi ra trường, anh sẽ phải đi làm. Rỗi rãi, anh vẫn đến phòng em chơi được chứ?

- Nhưng rồi anh sẽ lấy vợ. Gia đình níu kéo, anh còn đâu thời gian để đi chơi? - Giọng nàng nói như hụt hẫng.

- Ồ chỉ sợ em bị chồng quản thúc, anh không gặp được thôi -Giọng anh bỗng nhiên lắng xuống. Thật lâu, anh mới ngập ngừng Em này, nếu em bảo anh đừng lấy vợ, anh sẽ không lấy nữa!

- Nhưng em lại yêu cầu anh phải lấy vợ đấy? Chị ấy chờ anh đã bao nhiêu năm rồi. Anh có nhẫn tâm được không? - Giọng nàng run run.

Anh thở dài:

- Thôi nói chuyện xa xôi làm gì. Anh chỉ cần biết là hôm anh bảo vệ, em phải đến dự và là người đầu tiên tặng hoa đấy. Hôm ấy, em cho anh hôn một cái nhé - Giọng anh đã trở lại hài hước như mọi ngày - Nhưng em phải nhanh kẻo bọn em ai lên tặng hoa trước anh sẽ hôn người ta mất.

- Thì anh hôn ai mà chẳng được. Bọn em ai mà anh chẳng quý như nhau?

- Thật không? Hôm ấy riêng em anh sẽ không hôn đâu nhé!

***

Thùy Lan nhắm mắt lại. Những dòng hồi tưởng của mười năm trước ào ạt kéo về. Lẽ ra, nó mãi mãi là ký ức, nàng không bao giờ muốn nó trở lại nữa.

Mười năm trước. Anh và nàng. Cả hai đã thắng hay bại trận? Thuở ấy anh và nàng đều kiêu hãnh. Ai cũng nghĩ rằng mình là kẻ chiến thắng. Cả hai đều muốn chứng minh rằng, giữa hai người còn có một tình cảm, cao hơn cả tình yêu đôi lứa.

Thực tế, anh ấy đã vượt qua và lấy được người con gái đã yêu và chờ đợi anh sáu bảy năm trời. Còn nàng, nàng vẫn quý trọng anh vì mối tình chung thủy đó. Thế là cuộc đời vẫn đâu vào đấy. Nhưng chỉ có điều sau khi anh có gia đình riêng, hai người không còn thường gặp nhau nữa. Anh và nàng, cả hai đều sợ gặp nhau. Và may thay, thời gian đã đẩy tất cả vào dĩ vãng. Cuộc sống thường nhật đã biến mọi quá khứ thành kỷ niệm. Và giờ đây, ai cũng có một mái ấm hạnh phúc. Hai con trai anh đều thông minh. Còn anh, đang làm luận án tiến sĩ ở một nước Đông Âu. Nàng chỉ nghe nói về anh như thế. Còn nàng, có hai cô con gái xinh như hai bông hoa. Nàng cũng sắp sang nước ngoài làm luận án tiến sĩ. Đúng là những gia đình lý tưởng. Đặt chân tới sân bay, nàng đang ngỡ ngàng tự hỏi nếu không có người ra đón thì với vốn tiếng ít ỏi của mình, nàng có thể về đúng địa chỉ trường không?

Bỗng có giọng trầm ấm bằng tiếng Việt:

- Thùy Lan?

Chỉ có hai tiếng thôi. Nàng mừng quá, ngẩng đầu tìm kiếm và trái tim nàng bỗng nhói lên

- Anh! - Nàng chỉ nói được có thế.

Về đến căn phòng riêng của mình rồi, nàng vẫn còn bàng hoàng. Là anh sao? Sao lại có sự trùng lặp này? Số phận ơi, sao lại bày đặt con người đến mức thế này?

Nàng cố gắng trấn tĩnh, tự nhủ lòng: "Thùy Lan ơi, mày không còn là cô bé hai mươi tuổi nữa. Bên cạnh mày còn có một người chồng tài hoa và hai đứa con xinh đẹp. Viện anh ấy năm tới cũng có chỉ tiêu thi nghiên cứu sinh. Chắc chắn là anh sẽ đỗ và chỉ sau một năm thôi, anh sẽ ở cạnh mày. Ngày xưa, chơi vơi thế mà mày còn vượt qua được, còn bây giờ mày đã có điểm tựa, mày cần phải chiến thắng" -Nàng tự ra lệnh với bản thân mình...

Còn anh, cả đêm đó đất thuốc lá, trầm ngâm dưới ánh đèn...

Mười năm trước, anh tưởng rằng mình đã thắng trận. Nhưng thực ra, anh chính là kẻ thất bại. Chỉ vì lòng tự trọng. Ô, con người ta có khi là thế. Anh đã không vượt qua được bản thân mình. Lòng tự trọng trong con người anh cao quá. Anh không dám giành lấy Thùy Lan cho mình. Để bây giờ số phận lại đùa giỡn với anh, hay để thử thách anh?

Đó là cơn bão lòng của họ. Còn bên ngoài, cả hai tỏ ra rất bình thản.

Mùa đông năm đó, tuyết rơi nhiều. Cái lạnh giá chưa quen làm cho nàng nhớ đến da diết tổ ấm nơi quê nhà. Năm đầu, bài vở chưa có mấy nhưng để lấp nỗi trống vắng nàng thường vùi đầu vào sách vở cho đến tận khuya. Còn anh thì bù đầu vào luận án, chuẩn bị cho kỳ bảo vệ cuối cùng. Một hôm anh nhờ nàng:

- Cuối tuần này, em giúp anh hoàn thiện mấy bản vẽ nhé. Sẽ trả đông xá đoàng hoàng - Giọng anh trầm ấm và hóm hỉnh như xưa.

Tối đó, anh gõ cửa phòng nàng. Hồi lâu mới thấy nàng mở. Nhìn lấy mắt nàng đỏ hoe, anh trêu:

- Sao, lại nhớ nhà khóc nhè phải không? Sắp làm bà ngoại đến nơi rồi mà còn như trẻ nhỏ? Cho anh xin ít nước mắt nào?

Nàng ấm ức:

- Anh thì lúc nào cũng thích chê bai, coi thường em. Em khóc thì đã sao. Đâu như anh, người gì mà như gỗ đá ấy!

Anh bật cười lớn:

- Em bảo anh là người gỗ à?

- Còn hơn cả gỗ nữa?

- Thật sao? Em xem này!

Bỗng nhiên, anh cầm tay nàng đặt lên ngực mình.

Thôi rồi Vậy là tiêu tan tất cả: mọi cố gắng của mười năm trời, cả những tháng năm trước đó nữa. Như sóng vỡ bờ, không gì cản được hai trái tim từng bị dồn nén, đầy ắp kỷ niệm nhung nhớ, khát khao. Họ đã thấy rõ họ là của nhau. Vậy mà lòng tự trọng đã ngăn không cho hai người cất lên lời, đã đẩy hộ ra xa nhau đến cực điểm để rồi bây giờ...

Lúc họ tỉnh dậy thì đêm đã khuya lắm. Gió đã thôi gào thét. Tuyết ngừng rơi. Trời đêm sáng trắng. Không gian tĩnh lặng. Bên ngoài cửa sổ, những dải tuyết mịn màng, những cây thông tuyết phủ sáng óng ánh...

Họ quờ tìm mặt nhau, thân thể của nhau, không muốn tin rằng đây chỉ là giấc mơ. Nàng ôm chặt lấy anh, nước mắt giàn giụa. Rồi không kìm nén được nữa, nàng khóc mỗi lúc một to hơn. Nàng khóc vì hối hận? Người phụ nữ trong nàng đã không giữ được mình, đã phản bộ tổ ấm gia đình mình? Đằng đẵng hơn mười năm trời, nàng ép nó vào tận trong cùng của ký ức, không cho nó cựa quậy, làm tan nát trái tim nàng. Vậy mà giới hạn thật mong manh! Hay nàng khóc vì phút giây hạnh phúc có thật này? Nàng đã cố tình chạy trốn, lừa dối bản thân mình. Bây giờ số phận đã trao hạnh phúc đến tận tay nàng? Không, nàng không biết. Nàng khóc vì tất cả mọi điều trên đời này.

Còn anh, lòng thanh thản như vừa chứng minh được một định lý: Thì ra anh đã bỏ rơi hạnh phúc, để hạnh phúc của mình lưu lạc hơn mười năm. Anh yên lặng để nàng khóc - dòng nước mắt của mười năm trời dồn lại. Anh yên lặng xoa nhẹ lên đôi bờ vai thon, xoa tấm lưng mềm mại của nàng. Anh yên lặng hôn lên đôi mắt sưng mọng, lên đôi môi hơi bị tấy đỏ của nàng. Rồi như con chiên của Chúa, họ xưng tội với nhau.

- Chỉ lại anh ngốc nghếch quá, anh đã không dám nói thật lòng mình. Anh sợ nói ra em từ chối, cho rằng anh không trong sáng, lợi dụng em...

- Em còn ngốc hơn. Em chạy trốn anh bằng cách nhận lời yêu một người khác. Em cứ nghĩ đó là giải pháp tối nhất cho cả anh và em.

Thời gian, không gian như ngưng lại trong căn phòng đầy ắp tình ái. Nàng thấy anh đưa nàng đến một nơi như trong truyện cổ tích. Tất cả đều một màu xanh: Mặt hồ xanh, con đường xanh, hàng dương liễu xanh, xa xa là rặng núi xanh lam...

Quan hệ của họ không qua khỏi con mắt của bạn bè. Lắm lời bàn ra tán vào:

- Ông Thịnh lạ thật! Ba bốn năm trời phụ nữ lăn vào chả "chết" cô nào. Tự nhiên lại "chết" cô Lan mới sang.

- Cô Lan chẳng biết có ma lực gì mà hút hồn anh Thịnh. Tớ thấy thật đáng ngờ!

Anh và Lan biết cả. Anh và nàng đang sai lầm. Họ đang bị phản đối. Họ là những con người tội lỗi của đời thường, là những con chiên ghẻ của Chúa.

Sắp tới năm mới, nàng nhận được thư chồng. Anh thông báo anh đã thi đỗ nghiên cứu sinh. Nhưng anh cũng báo cho nàng biết là anh đăng ký sang học ở một nước khác chứ không phải sang với nàng.

Quyết.định của chồng như gáo nước lạnh dội vào nàng. Nàng bồn chồn, lo lắng. Hay là chồng nàng đã biết chuyện, trừng phạt nàng? Nhưng nàng hiểu biết tính chồng. Anh ấy làm gì cũng có suy nghĩ riêng. Anh rất thông minh, tài năng. Nhưng đi đôi với nó là tính kiêu căng và gia trưởng. Trong nhà, anh đã quyết điều gì là cả nhà phải theo. Nay anh giải thích với nàng rằng: Sở dĩ anh chọn nước khác, vì nó sẽ tạo cơ hội cho anh cả về khoa học và kinh tế hơn là cái nước mà nàng đang ở. Anh bảo đó là nông thôn của châu Âu. Đàn ông là thế. Họ đi theo tiếng gọi của danh vọng và tiền tài hơn vì một người phụ nữ, dù đó là vợ mình. Nàng hiểu chồng, hiểu điều đó. Nhưng nàng vẫn thấy thất vọng và buồn tủi. Rồi ngày mai nàng sẽ về đâu?

Còn anh, chỉ còn hai tháng nữa anh sẽ bảo vệ luận án và về nước. Thời gian này, anh suy nghĩ lung lắm. Có hôm anh nói với nàng:

- Em ạ, hay bảo vệ xong anh ở lại một thời gian và làm như người ta ấy: Lập công ty và buôn bán gì đó vài năm.

Lan hoảng hốt:

- Anh ơi, em xin anh. Đã bao lần em nói rằng, điều đó không thích hợp với anh. Anh phải về nước ngay sau khi bảo vệ xong. Anh hãy làm đúng chuyên môn của anh. Đó mới là chỗ đúng nhất của  anh. Đừng để thời gian vô ích. Duy có một điều em mong ở anh: dù ở nhà có khó khăn thế nào anh cũng đừng nản lòng nhé. Em tin anh sẽ thành đạt. Này, em biết nhìn tướng đấy. Lúc nào anh trở thành ông Bộ trưởng, em sẽ tìm gặp anh!

Anh ôm nàng vào lòng:

- Em tin đến thế sao? Tại sao em lại có lòng tin với anh như vậy? Nhưng anh vẫn muốn ở lại thêm một thời gian. Anh muốn được gần em. Và anh cũng muốn nhìn lại mình...

Nàng lắc đầu buồn bã:

- Sẽ chẳng thay đổi được gì đâu. Em đã nghĩ kỹ rồi anh ạ. Tất cả đều đã muộn. Chúng mình còn sống với bao quan hệ xã hội. Chỉ cần được gặp anh như thế này là em đã mãn nguyện lắm rồi. Anh hãy về với những gì anh đã có. Và anh sẽ có thêm nhiều điều nữa. Hạnh phúc của em là được thấy anh thành đạt.

- Thùy Lan, thế là anh hai lần phụ em rồi?

- Vậy thì anh phấn đấu thành "ông lớn" đi để em nhờ vả.

Đấy là nàng động viên, khuyến khích anh. Chứ thực sự trong lòng nàng, anh có là ông nọ, bà kia đi chăng nữa đối với nàng cũng thế thôi. Cũng như ngày xưa, đâu phải anh là Bí thư đoàn trường mà nàng kết thân đâu?

Thực ra, lòng nàng đang tan nát khi biết rằng mình sẽ vĩnh viễn mất đi người yêu dấu. Nhưng nàng không muốn anh phải đau khổ. Kể cả bao nhiêu con người nữa trong cái vòng quan hệ này. Đó là những người thân của nàng, hai đứa con gái nàng, người chồng đẹp trai tài năng, tin nàng nhưng không hiểu nàng, lúc nào cũng muôn nàng là cái bóng của mình. Nàng càng không muốn người vợ hiền của anh phải đau khổ. Người phụ nữ đó đã phải trả giá. Chị đã nhẫn nại chịu đựng, chịu mọi thiệt thòi về mình, không hề than

phiền, chịu làm điểm tựa để anh dù đi đến đâu, xa cách bao lâu rồi cũng quay về với chị như là định mệnh vậy.

Phải, nàng chỉ là kẻ hưởng chút tình thừa của người ta thôi. Như thể nàng đã đánh cắp anh và đến lúc phải trả anh lại. Nàng cay đắng nhận ra điều đó.

Trước giờ ra sân bay về nước, anh hứa với nàng sẽ thuyết phục được chồng nàng sang với nàng. Nàng chỉ lắc đầu buồn bã:

- Đừng anh ạ. Tình cảm không nên miễn cưỡng. Em biết tự làm gì cho bản thân mình mà...

Từ đó đến nay đã năm năm trôi qua. Hai người từng hứa sẽ cắt mọi sợi dây liên lạc để tránh phiền phức và họ đã thực hiện được. Nhưng chồng nàng không sang với nàng. Anh chỉ gọi điện yêu cầu nàng bỏ công việc và sang với anh, nếu muốn sum họp gia đình. Nàng không biết phải quyết định như thế nào. Nàng có thề làm gì được ngoài những lá thư đẫm nước mắt gởi cho chồng, những dòng nước mắt nóng hổi hàng đêm, lăn tràn trên gối tưởng chừng làm tan cả đất trời băng giá. Nàng xin chồng cho nàng ở lại làm xong luận án rồi sẽ tính sau. Anh không làm phiền nàng hơn nữa. Nhưng nàng biết rằng, anh không bao giờ tha thứ, anh sẽ tính vào một lần nàng không biết nghe lời anh và sẽ nhớ mãi.

Rồi cũng đến ngày bảo vệ. Nàng đang cầm trong tay hai chiếc vé khác nhau: Một vé máy bay từ bên chồng gửi sang, một vé bay khác cùng quyết định của Đại sứ quán về nước công tác. Đi hay về? Câu hỏi đó cứ quay cuồng trong đầu nàng. Đi sang với chồng ư? Có nghĩa là nàng sẽ vĩnh viễn từ bỏ công việc chuyên môn, là ước mơ của cuộc đời nàng. Còn về nước? Tương lai và sự nghiệp sẽ mở ra trước mắt nàng. Nhưng thân phận đàn bà, sự nghiệp có ý nghĩa gì khi gia đình tan vỡ? Vậy chọn thế nào đây? Phải rồi, vé máy bay có thời hạn trong ba tháng. Mình sẽ về nước xem tình hình ra sao và nàng hy vọng: Biết đâu khi sang với chồng, nàng sẽ thuyết phục được cả anh về nước. Chồng nàng là một người tài năng, trước kia anh rất say mê khoa học mà.

Trong lòng thấy nhẹ nhõm như trút được gánh nặng, nàng từ biệt đất nước đã năm năm gắn bó với nàng trong một ngày tuyết rơi trắng cả đất trời.

Nàng lập trình cho mình ngay từ bây giờ. Trước thết nàng sẽ đưa con về thăm hai quê. Sau đó ở Hà Nội nàng đi thăm các bạn cũ, rồi về trường nộp giấy tờ, cuối cùng là sang thuyết phục chồng về nước cùng nàng.

Đêm giao thừa ở quê nhà sao mà thiêng liêng! Nàng cùng gia đình quây quần bên chiếc ti vi đón chương trình năm mới. Đến mục cầu truyền hình, tiếng phát thanh viên ấm áp: "Bây giờ chúng tôi xin giới thiệu với các bạn, đồng chí Hoàng Phúc Thịnh, Bộ trưởng trẻ nhất và là người có nhiều đóng góp nhất trong năm qua cho ngành...".

Nàng thấy ngực mình nghẹt thở, tai ù lên, không nghe rõ được gì. Niềm vui đến với nàng bất ngờ quá.

Nàng về thăm quê ngoại. Một vùng đất xanh tươi, nổi tiếng với những câu hát chầu văn. Tình làng nghĩa xóm thật đậm đà. Ông lão hàng xóm già nhất làng, râu tóc bạc phơ như ông tiên trong truyện cổ tích, bước vào cổng cười khà khà:

- Nào, cho già này sang chào "bà tiến sĩ". Giá là ngày trước thì làng mình phải mang võng đi đón rước ấy chứ.

Các con nàng bụm miệng cười khúc khích. Còn nàng vội đứng lên đỡ lời:

- Con xin chào ông. Không dám, ông đừng nói thế phải tội cho con ạ.

- Ông nói vui thôi, chứ đi học xa mà con vẫn còn nhớ đến tổ tiên hàng xóm là quý lắm rồi.

Ông cụ bỗng chăm chú nhìn nàng:

- Này con, nếu không chê già cổ lỗ thì để già xem tử vi cho con nhé.

Nàng hồ hởi:

- Ôi may quá, con cũng đang muốn xem số phận mình ra sao đây. Ông xem cho con đi.

Ông nhìn sắc mặt nàng, đắn đo một lát rồi quả quyết:

- Năm nay con có điều xấu, cần cẩn thận. Con sẽ quyết định một vấn đề lớn về tình cảm. Có một người đàn ông lớn tuổi luôn nghĩ đến con, luôn đi bên cạnh cuộc đời con, che chở cho con. Nếu người ấy vẫn còn nghĩ đến con và năm nay con qua được hạn thì sau này con sống rất hạnh phúc và thành đạt cho đến cuối đời.

Đã cuối xuân. Cây gạo đầu làng đã bập bùng hoa đỏ. Những bông hoa như những chiếc đèn lồng báo hiệu mùa hè đang tới. Nhìn bông hoa với những cánh đỏ thắm mịn như nhung nằm trên mặt đất mát dịu, nàng nghĩ ngợi mông lung: "Thì ra, đời hoa nào cũng ngắn ngủi, cũng sớm nở tối tàn mà thôi. Nhưng sao bông hoa gạo đã lìa cành rồi mà vẫn chưa chịu úa tàn, vẫn còn tươi thắm?". Lặng lẽ nhặt một bông, nàng ngắm mãi cái sắc đỏ kỳ lạ đó: "Hoa gạo ơi, đã lìa cành rồi thôi đừng thắm đỏ nữa cho day dứt lòng người yêu hoa". Nàng thì thầm.

Trở về Hà Nội, đêm đêm nàng cứ trăn trở mãi về những lời nói của cụ già. Tại sao ông lại biết mình có một người đàn ông nữa trong cuộc đời. Phải chăng đó là định mệnh? Và anh vẫn nghĩ đến mình sao? Nàng thường thức giấc giữa đêm vì nàng mơ thấy toàn điềm gở thật hãi hùng. Nàng cố trấn tĩnh mình: "Chẳng qua vì xem bói rồi mình nghĩ lung tung như vậy thôi".

Thời gian trôi nhanh quá. Đã sắp đến ngày nàng phải đi. Nàng đấu tranh tư tưởng xem có nên gặp anh không? Thế rồi, một ngày trước khi bay, nàng quyết định tìm gặp anh. Tìm địa chỉ ông Bộ trưởng thì dễ nhưng tìm gặp được người mới khó. Cô em gái bảo nàng:

- Chị tưởng gặp Bộ trưởng dễ lắm sao? Phải đăng ký trước hàng tuần đấy!

Nàng gọi điện đến cơ quan Bộ. Nhấc máy là một cô gái có giọng nói dễ thương. Lẽ ra phải thật tế nhị: "Văn phòng cơ quan Bộ phải không ạ" thì nàng lại hấp tấp hỏi ngay: "Xin lỗi, cho tôi gặp anh Thịnh"!

Cô gái đầu dây bên kia nhẹ nhàng hỏi lại:

- Xin chị cho biết quý danh?

- Dạ, tôi... tôi là bạn anh Thịnh.

- Đồng chí Bộ trưởng đi họp vắng cả ngày chị ạ.

Nàng vội năn nỉ:

- Chị làm ơn cho biết anh ấy họp ở đâu?

- Đồng chí ấy đi họp hội nghị xóa đói giảm nghèo ở 11 Lê Hồng Phong.

Nàng vội vàng gọi xe ôm đến địa chỉ cô gái nói. May quá, đúng giờ nghỉ trưa. Các đại biểu ăn cơm trưa về sẽ qua cổng này để vào hội trường. Nàng hỏi bác bảo vệ và được biết thế. "Vậy thì mình đứng ở đây thế nào cũng thấy anh". Nàng đứng chéo bên kia đường nhìn sang. Ba mươi phút trôi qua. Mọi người lần lượt vào hội trường. Kia rồi, nàng đã nhìn thấy anh. "Anh vẫn thế, không thay đổi mấy, có chăng chỉ mập hơn một chút". Nàng định chạy sang đường và gọi anh, nhưng chợt nghĩ lại: "Thôi chờ anh họp xong, mình gặp cũng không sao. Như thế đỡ phiền cho anh hơn".

Buổi chiều, nàng đến sớm lại phải chờ đợi. Lần này nàng đứng ngay sát cổng, cạnh phòng bảo vệ. Nàng sợ một trong những chiếc xe tô đời mới đang đậu san sát đằng xa kia sẽ đưa anh đi mất. Và kìa, nàng đã nhìn thấy anh từ lúc anh bước xuống bậc thang của hội trường và đang tiến thẳng ra cổng chính về phía nàng. Nàng hoan hỉ. Nàng nhắm mắt lại một giây thôi. Kìa, anh đã đến rất gần. Nàng giơ tay ra, nhìn thẳng vào anh. Chẳng biết anh có nhìn thấy nàng không mà anh vội bước ngoặt sang phía khác, chân hơi hụt hẫng. Song chỉ mấy bước thôi, anh đã lấy lại phong thái đĩnh đạc. Anh vượt qua mấy người và bước vào chiếc ôtô đen bóng bên vỉa hè. Chạy lại giữ lấy cửa xe, níu lấy anh, hay kêu lên? Không, không thể được. Chân tay nàng cứng lại, miệng nàng cũng vậy. Rồi nước mắt nàng cứ thế trào ra. May mà nàng có mang theo chiếc kính để đeo vào. Bác bảo vệ bỗng hỏi:

-Chị đã tìm thấy người nhà chưa? Sắp ra hết rồi đấy. à mà chị tìm ai vậy?

Nàng gắng gượng nói:

- Không, tôi định xin đi nhờ xe về quê thôi. Cảm ơn bác nhé.

Người nàng chòng chành như đang đi trên sóng. Đầu óc quay cuồng, nàng lẩm bẩm: "Thôi, vĩnh biệt mọi dự định tốt đẹp đối với anh. Mình sẽ mãi mãi là cái bóng của chồng".

Và ngay ngày hôm sau, nàng từ biệt gia đình để sang với chồng.

Những ngày đầu lạ lắm, nàng chẳng giúp được gì cho chồng trong công việc buôn bán. Anh bảo nàng:

- Hay là em tranh thủ tập lái xe để có thể tự lái mà không cần đến anh?

Nàng thấy anh nói có lý .

Ngày đầu tiên được cấp bằng, nàng lái xe chạy quanh thành phố, rồi ra ngoại ô, nơi nàng yêu thích nhất. Chiếc xe bon bon trên con đường quanh co, chẳng biết chạy về đâu. Nhớ lời chồng dặn không nên đi đoạn đường khó, nhưng hôm nay nàng muốn hít thở không khí trong lành và muốn suy ngẫm lại mình. Bởi vì kể từ khi sang với chồng, nàng đã không cho phép mình có lúc nào rảnh rỗi để nghĩ đến những gì xảy ra ở Việt Nam, nhất là đối với ngày cuối cùng trước khi nàng bay sang đây. Cho xe chạy từ từ quanh sườn núi nàng chau mày tự hỏi: "Tại sao anh lại tránh mình? Anh đã thay đổi rồi, không còn nhớ đến mình nữa? Mà mình có làm điều gì phiền đến anh đâu? Mình chỉ muốn gặp để biết anh sống ra sao thôi và nói cho anh biết dự định về tương lai của mình. Thế mà anh đã quay lưng lại? Hay anh nghĩ mình đến với anh chỉ để nhờ vả, xin xỏ anh điều này, điều nọ. Có bao giờ anh cho rằng mình là mối đe doạ đối với cái ghế của anh? Ôi, thật bẽ bàng cho mình quá? Nàng bỗng thảng thốt:

"Còn một điều nữa em muốn nói với anh rằng: Năm nay anh cần giữ gìn sức khỏe. Có thể anh sẽ bị ốm đấy. Em đã xem "lá số" cho anh mà. Trời ơi, cầu mong không có việc gì xảy ra với anh". Nhưng, như có dòng điện chạy suốt người, nàng bỗng thấy bồn chồn khó tả, đầu nàng ong ong, nhức nhối. Nàng hạ cửa kính xuống. Một làn gió mát lạnh thổi vào. Nàng cảm thấy dễ chịu hơn. Nàng thầm nghĩ: "Sao đoạn đường này mình thấy quen thế à, đúng rồi. Có lần anh kể cho mình nghe về quê anh phải qua đèo Gà. Đoạn đường ấy đẹp lắm.

Vào mùa xuân cũng một bên núi hoa nở trắng xóa thế này. Nhưng thôi, nghĩ làm gì. Sẽ chẳng bao giờ mình được đến đèo Gà. Và nàng chợt thổn thức, cay đắng nhận ra rằng trên đời này, nàng chẳng là gì đối với ai cả. Là vợ, nàng không thuyết phục được chồng. Rồi lại còn đi nhận chút tình thừa của người ta. Còn có ai trên đời này bẽ bàng hơn nàng nữa. Nàng phải đi về đâu đây? Đầu óc nàng mông lung, hoảng loạn. Bỗng nàng thèm khát muốn xuống thung lũng đầy hoa dưới kia cho lòng thanh thản hơn. Thế là chiếc xe lao nhanh xuống vực ở vào đoạn cuối con đường vòng Và nàng đã không kìm giữ được nó nữa...

Chao đảo, ánh mặt trời lấp lóe, hoa muôn sắc màu lẫn lộn và cả hình bóng của anh nữa... Đó là tất cả những gì cuối cùng mà nàng cảm thấy.

Thầy giáo dạy viết

Lê Minh Khuê

Thanh Hà! Ở một vùng quê xa tít tắp gần biển, giữa những cái tên nôm na, ông giáo làng ước ao con gái mình sau này có thể vươn ra khỏi lũy tre, đi đến đâu cũng hòa nhập được. Ước mơ của cha gửi vào tên khai sinh cho con - Thanh Hà.

Vào đến trường đại học, ngoảnh đi ngoảnh lại chỗ nào cũng thấy Thanh Hà. Thậm chí hai cậu con trai cùng lớp cũng tên là Hà. Thày giáo dạy môn triết năm cuối của trường đại học kỹ thuật mà Hà đang học, cũng tên là Dương Hà.

***

Cứ đúng mười giờ mười sáng, Hà lên bến xe buýt từ phía Nam thành phố để đến trường đại học ở phía Bắc thành phố. Đứng ở nhà chờ xe vốn là nhà ngủ của cánh lang thang, Hà nhìn sang bên kia đường nơi ngồi chờ việc của một toán đàn ông khỏe mạnh. Trong đám chờ việc đó có cả những anh chàng đã tốt nghiệp đại học. Chỗ nào cũng có sinh viên tốt nghiệp đại học mà chưa biết đi đâu. Chị Thế bảo: thì phải có nhiều người đi học mới có việc cho thầy chứ. Thầy đông lắm. Chị Thu cũng bảo ở lớp chị có anh chàng tốt nghiệp đại học mà viết thư cho chị toàn lỗi chính tả?

Chị Thu, chị Thế người cùng làng, đều đỗ thủ khoa đại học giờ đi làm tiếp viên nhà hàng, cho Hà ở nhờ, không phải trả tiền nhà. Chị Thế thường ngồi đánh phấn rất dày trước khi màn đêm xuống -Chị làm ở nhà hàng gần ga. Chị nhìn Hà bình thản: cứ học đi em ạ, đằng nào cũng nên có cái bằng.

Nửa đêm về sáng hai chị đèo nhau về, nằm ngủ trên cái giường một. Hà kê ghế băng ngủ lối ra vào. Phòng mười hai mét. Muỗi tấu nhạc inh tai. Cái ao trước nhà. Nhà chủ đã bán cho một ông trên phố. Người ta sẽ lấy cái ao. Loáng một cái, sẽ nghễu nghện một cái nhà bốn tầng như cái đinh chọc lên một cách chướng mắt giữa đám nhà thấp mái, lồi lõm như hàm răng sâu. Chỗ nào cũng thấy những cái đinh. Ghê quá!

Chiếc xe buýt to kềnh càng, chạy nối nam và bắc thành phố. Nhân viên nhà xe mặc đồng phục nhưng không thể nào đồng phục nổi sự lởm chởm của đám đông đi xe. Những cái ghế bị lột trần. Sàn xe như có cái xe rác đi qua mà đánh rơi rác. Vỏ bưởi lẫn với bùn đất, mẩu thuốc lá. Hà lặng lẽ rời ghế lên đứng cạnh anh tài. Nhìn cái cách anh ta lái xe, Hà thấy phục sát đất. Làm sao có thể giữ cho cái xe đi được khi bao nhiêu người đi dưới đường kia đều có vẻ muốn tự sát. Những cái xe máy lạng vào sườn xe buýt. Những kẻ đi bộ thản nhiên coi khinh tiếng còi. Mặt anh tài lạnh tanh. Có lẽ phải có máu lạnh mới làm được nghề này, giữa những đường phố ven đô mù mịt nhễ nhại những người. Một ông lạc quan đứng cạnh Hà, bắt chuyện với anh tài: xe máy nhiều thật! Vâng? "Ri di pi" của thành phố năm nay tăng bất ngờ! Vâng! Chà, chà, ta nằm trên đất tiên mà không biết, chú ạ!

Vâng! Anh tài vâng vâng, mặt lạnh tanh. Ông lạc quan im dần.

Xe buýt chết cứng trước cổng trường giao thông. Như mọi thứ trớ trêu ở đời, đoạn đường trước trường giao thông hôm nào cũng tắc. Sáng. Trưa. Chiều! Nửa tiếng đồng hồ. Hà lấy vở xem lại bài mà chẳng chữ nào vào nổi. Mọi thứ rối tinh rối mù.

***

Lại có một người bình thản đi từ khu nhà ở giáo viên ra cổng trường. Thầy giáo dạy triết. Giữa những ông thầy dạy các môn thiết thực bận tối mịt tối mũi vì chỗ này vời chỗ kia gọi, thầy dạy triết rỗi rãi đến độ lười biếng, áo sơ mi nhàu nát khoác ngoài may ô màu cháo lòng, tóc đã lơ thơ bạc. Chẳng có vợ con, thầy không thiếu tiền.

Nhưng cái vẻ buông xuôi của thầy nhắc tới sự nghèo hèn. Thường khi Hà tới trường chuẩn bị học cua chiều, thày đi ra quán cơm bụi. Tóc bù xù, mặt như chưa rửa, thầy lùi lũi vào quán ăn. Như đã thửa riêng một chỗ. Hôm nào thày cũng ngồi chỗ đấy, với một suất cơm thửa sẵn. Chẳng hiểu sao Hà hay quan sát thầy.

Có lẽ do tâm trạng: một kẻ như Hà giữa chốn thị thành - Không muốn quay về gốc. Lại chẳng biết bám vào đâu ở cái ngọn này? Và do cả cái cách chẳng giống ai của thầy. Khi lên lớp, thày gọn gàng hơn nhưng trông vẫn là người chẳng thiết gì. Thầy nói, lúc đầu còn rời rạc, sau cứ hay dần lên. Về những điều mà bọn trẻ chằng còn mấy quan tâm nữa. Thầy nói cứ nói. Trò nghe thì nghe. Dù sao cũng phải nghe vì không đạt điểm môn của thày, có mã húp cháo. Thầy nói. Nói mà biết là người ta thờ ơ. Hà cũng đá từng ở vào số thờ ơ với thầy.

***

Thế sao nghe được. - Chị Thu nghe Hà tả về thầy, bỗng như giật nảy người. Làm sao để một ông như vậy ở một mình?

- Cũng có nhiều đứa đến với thầy rồi. Nhưng đến lại đi. Chúng nó bảo thầy vẫn chẳng khác gì thời thày còn là lính.

Hà trầm ngâm ngồi bó gối trên cái giường một của hai chị, nhìn mưa rơi xuống ao, nền tảng của cái đinh tương lai. Tâm trí Hà hỗn loạn: sắp thi. Sắp ra trường. Việc làm...

Hai cựu sinh viên, hai tân tiếp viên nhà hàng bỗng nhìn Hà chằm chằm. Chị Thế tỉnh táo hỏi: Phòng thày ở bao nhiêu mét?

- Em chỉ đi qua. Nhưng có vẻ rộng lắm. Phòng khách độ hơn mười mét. Còn phòng trong không rõ.

Chị Thế nhướn cao đôi lông mày đã sửa gáy gọn như lông mày người mẫu: - Nghe các chị ra lệnh này. Em phải vào ở trong căn hộ của ông giáo triết.

- Không. Em chịu thôi. Thầy già khú.

- Hơn mày bốn mươi tuổi là cùng chứ gì? Tao sẵn sàng lấy một ông tám mươi miễn là có việc làm...

- Các chị nói vớ vẩn. Em gái quê. Thầy chả chịu đâu.

- Lại tự ti rồi. Soi gương mà xem. Nếu thày như em mô tả thì em là hợp đấy. Nền nã, hơi rụt rè. Lại có vẻ hơi ngô ngố. Cứ thử xem?

Chị Thu cười khanh khách:

- Mất gì của bọ? Em nên ở lại thành phố này?

Lời qua tiếng lại. Câu nọ câu kia đùn đẩy. Cuối cùng, hai chị ra một nghị quyết: Hà phải đi tới trường sớm hơn. Và phải ăn cơm bụi...

***

Quán cơm làm thấp hơn mặt đường. Nhưng cái bàn phủ ni lông kẻ ka rô đỏ. Hà nhìn đồng hồ và ngồi vào chiếc ghế thày vẫn ngồi, một cái ghế băng dài hơi cập kênh. Hà gọi món đậu rán, món canh, hai lát thịt. Suất cơm ba ngàn đồng. Suất cơm tươm tất của sinh viên.

Thầy không nhớ Hà là sinh viên của khoa nào. Trường hàng ngàn sinh viên. Môn dạy của thầy hiu hắt, tháng một tiết học. Nhưng một cô sinh viên cứ ngày nào cũng vậy, vào đúng giờ thầy đi ăn đâ thấy ngồi ăn ở đó, ít nói, ý tứ và rụt rè... bỗng làm thầy chú ý. Rồi một hôm thầy hỏi tên. Em tên Hà. Trùng tên với thầy rồi. Thú vị nhỉ. Quê em ở đâu? à nói vậy thì thày nhớ ra em rồi. Tháng tới này thầy có tiết ở lớp em!

Rồi một hôm nữa thầy bảo: "Ngồi lại gần đây. Thầy ăn một mình cũng buồn".

Thầy gọi thêm món ăn. Thầy gắp sang bát cho Hà. Thầy ăn ít. Chỉ thú vị nhất là món đậu sốt cà chua ăn với dưa muối. Thầy nhâm nhi một li rượu trắng. Thầy bắt đầu nói chuyện. Bát đầu là nhưng trận bom B52 của Mỹ. Rồi những lần "có ai đó cứu thầy" khi thầy chiến đấu ở đường Chín năm sáu mươi chín. Rồi chuyện quê thầy mùa này chỉ thấy lụt là lụt. Thầy ở một mình nhưng mỗi khi có khách là rộn cả nhà. Thầy phải tiếp tế cho trẻ con trong nhà, cũng bở hơi tai. Người ta thấy thầy có một mình, cho là giàu. Người ta cứ nhận của mình mà chẳng ơn huệ gì sất.

Hà kể chuyện quê. Chuyện đi xe buýt. Chuyện cái áo chỗ trọ. Vào buổi trưa nóng như hắt lửa vào mặt, thầy và trò bỏ dở cả cơm. Thầy rủ: vào nhà thày uống nước!

Phòng khách phía ngoài, thầy để đầy sách. Những ông thầy dạy triết lúc nào cũng đọc nhiều sách. Các ông cũng hay viết. Nhưng thày

Dương Hà không viết lách gì. Thày bỏ quân phục, đi học triết ở nước ngoài, học nhiều vẫn thấy mình như ếch ngồi đáy giếng. Thầy đọc sách cho đỡ buồn. Có thì giờ thầy đánh cờ với thầy giáo dạy sử, trường trung học, nhà ở ngoài phố gần trường. Hai ông đánh cờ miệt mài. Cứ thế rồi tuổi trẻ đi qua. Bây giờ thày đã "đầu bốn đít vô tư" -Bốn chín tuổi còn gì?

Thầy cười buồn. Hàm râu có vẻ được thầy mất công săn sóc nhất. Vì cứ năm ngày không cạo râu, chắc chẳng ai nhận ra thầy. Hà pha nước trà. Cái tủ lạnh thầy để cóc cáy, trống không, được cái đá là nhiều. Sờ đến cái gì cũng thiếu. Thực ra thầy chăm cũng chẳng để làm gì?

Thầy chưa uống nước đã ngả ra thành ghế ngủ la đà. Do nóng quá. Cái quạt phả ra toàn hơi lửa hầm hập. Hà nghe phảng phất trong nóng bức cái mùi nằng nặng của một người đàn ông lớn tuổi, ít tắm rửa. Cái mùi đặc trưng. Mùi già. Nhưng đã phiêu lưu, nhảy xuống hố vôi cũng phải nhảy.

Trong khi thầy ngủ, Hà ước lượng diện tích căn hộ. Dự định sẽ kê cái giường ngủ vào giữa phòng, một bên kê bàn viết, một bên để cái đèn chụp chân cao. Có đèn chụp, căn phòng trông khác ngay. Sẽ quét màu vôi xanh. Treo vài bức tranh thiếu nữ. Bếp không thể kê thế này... Nói tóm, phải làm lại tất cả.

***

Chị Thu, chị Thế cười sằng sặc khi Hà nói tới bàn chân thầy. Móng dài. Đen sì. Đôi dép nhựa của thầy cũng đen sì. Cổ áo của thầy mới khủng khiếp. Thầy chả thiết...

Còn mọi chuyện thì tiến triển khá tốt. Em định tháng tới đây đỡ nóng, rủ thầy nấu cơm ăn. Em chỉ ăn cơm, chưa nên tính gì vội.

Phải không? - Cũng được. Mày nên nhớ năm nay ra trường rồi. Bọn học cùng môn như mày đông như lợn con. Hay đi làm tiếp viên như bọn chị?

Chị Thu hỏi. Chị Thế nhăn mặt:

- Tiếp viên bây giở cũng bèo lắm em ơi. Cái thời các sếp nhà quê lấy tiền công đi chơi đã qua rồi. Thời bây giờ nhiều sếp phải móc túi uống cà phê đã đau hơn hoạn. Đi hát đi hò tiền túi móc ra đâu có rộng rãi được. Xem bọn chị đây này, vẫn chưa thuê nổi cái nhà ra hồn để chui rúc. Dành dụm vài trăm một tháng gửi thày u đã thấy xiêu vẹo rồi. Em phải tính cách khác thôi. Bắt cho được thầy!

Hà bần thần lên xe buýt. Bần thần tính toán. Ngày lại ngày. Nóng và bụi. Hà kiên nhẫn chờ thày ở quán cơm. Thầy đưa tiền cho Hà tiện thanh toán phần thày. Hà sòng phẳng đưa tiền thửa cho thầy cuối mỗi tuần. Trong câu chuyện cơm bụi, thầy cũng hé mở cái bí mật đời thầy. Cũng có một mối tình thời chiến tranh, yêu một cô lính thông tin. Lính pháo yêu lính thông tin thì đẹp quá. Nhưng cô ấy chuyển ngành, chê thầy cái gì cũng chẳng nói ra.

Kồi từ đấy, như cái dớp, chẳng hiểu sao thầy không giữ nổi một cô nào. Họ cứ đến nhà thầy ríu rít được ít lâu lại chuồn mất. Có lẽ do cái vía của thày nó dữ sao đó. Hơn ba mươi tuổi thày cũng cố như người ta. Cố chẳng được. Thôi thì đánh cờ cho qua ngày!

Thầy cười buồn buồn. Trong những bữa cơm ngày nào cũng lập lại đúng giờ, Hà thấy thầy hình như cứ mới dần lên. Mỗi ngày một chút. Thầy đã đi giày. Và tóc thì cắt ngắn. Dường như thày đã chăm tắm.

Chị Thu bình: Cá đang lừ đừ bơi gần mũi lưỡi câu? Chẳng hiểu sao Hà không thích các chị nói như thế nữa. Hà quay ra làm việc khác...

***
Gặp thầy ngay ở chỗ xe buýt đỗ. Thày đi xe máy mượn của ai. Nhìn thấy Hà, thầy vui vẻ gọi: Hôm nay ăn cơm một mình nhé, thầy "nỏ ăn mô"!

- Thầy đi đâu đấy?

- Ra ga - Thầy cười hóm hỉnh - Đón "chùm khế ngọt". Đợt này có thằng cháu gọi bằng bác sắp cưới. Thầy phải dẫn "chùm khế ngọt" đi mua sắm. Rồi về quê. Ở quê cưới xin cả vào mùa nóng.

Thầy vừa nói vừa cười. Hà nhìn thấy trong mắt thầy có cái gì như ngọn lửa.

Nó lấp lánh, hồn nhiên. Cái áo sơ mi của thầy hôm nay trông cũng tươm tất.

Có một vẻ mới lạ làm Hà hoang mang. Hay là thầy có ai?

Hà chào thầy, quay đi một lúc thì nghe tiếng thày gọi: Hà? Quay lại, Hà thấy thầy vẫn đứng chỗ cũ. Khuôn mặt thày có vẻ trầm ngâm, trầm ngâm chứ không phải cái vẻ "thây kệ sự đời" như trước. Hà bỗng thấy bước chân ngập ngừng.

- Ngày mai thày về quê mấy ngày. Em ở xa, đi học vất vả quá. Em tới nhà thầy quét dọn hộ. Nhân thể cho con mèo nó ăn hộ thầy. Cứ ngủ lại. Tự nhiên!

Thầy đưa chìa khóa, Hà nhận và tự hỏi: đến nhà thầy mấy lần rồi, đâu có thấy mèo chuột gì?

Hóa ra con mèo chứng y như chủ, chẳng mấy động cựa. Đi loanh quanh đâu đó ở ngoài, lúc về chui vào cái thùng thầy lót vỏ chăn, yên phận nằm ở đó. Thấy Hà mở cái thùng, nó rụt đầu nhìn ra. Cũng chả thèm có một tiếng meo!

Những ngày thày về quê, sàn gạch được lau, đầu tiên phải cạo đất đi, lau bằng bao tải gai nhúng ướt dội nước cho trôi bớt đất. Và lau đi lau lại cho đến khi màu men nâu sẫm chói ngời lên. Thứ gạch men nâu cũ kỹ này người ta lát nền nhà từ những năm bảy mươi. Từ đó đến nay nó chưa hề biết đến mùi nước. Nhìn cái màu gạch tự dưng Hà xúc động. Nó cũng quá bụi, cũng tự nó lẩn đi giữa cuộc đời, y như thầy.

Trên tường thầy còn treo một cái thắt lưng của lính. Có lẽ đó là kỷ vật hợp với thầy nhất. Nó không mới, cũng chẳng bao giờ cũ. Còn mọi thứ đồ đạc khác, cứ như rời rạc với thầy. Hà lôi cái bình gốm đẹp thầy dùng đổ bã chè, lau rửa xong, cắm mấy bông sen tươi. Tấm màn cửa mới tinh lay động khi cái quạt cây quay tới nơi. Dọn dẹp mất đứt ba buổi chiều. Chăn chiếu đã khô, Hà làm giường cho thầy. Nhìn cái gối đơn côi trên chiếu, lại thấy mình ctĩng thật vớ vẩn. Sợ gì chứ? Nghiễm nhiên căn hộ đã là của mình. Cứ ở lại với thày. Có sao?

Con mèo rón rén đi dưới chân Hà. Cái vẻ khinh khỉnh của nó lảm Hà chột dạ.

Chị Thế lại cười khanh khách: Tao như mày, giặt giũ chăn màn xong tao chui vào nằm ngủ. Cứ thế mà chờ!

Các chị chằng phải chai sạn gì. Các chị thích đùa với mọi chuyện. Xem nhẹ mọi chuyện ở đời. Đơn giản thế thôi. Thầy gật thì ở. Thầy lắc thì đi. Nhưng trái tim Hà bắt đầu bướng bỉnh. Nó thức từ từ chầm chậm. Có lẽ cái hôm đầu tiên thày rủ về nhà uống nước. Nước chẳng có phải tự mình tìm lấy. Quay ra thày đã ngả mái đầu lốm đốm trắng đen lên thành ghế ngủ gà gật. Trong cái dáng ngồi ngủ của thầy có gì đó như một đứa trẻ thất vọng.

Rồi hôm Hà nhìn thấy cái cổ sơ mi đen sì thầy mặc ở nhả? Hay là hôm nào nữa nhỉ, đến đúng lúc thầy dùng cái que gẩy đất ở móng chân. Cuộc đời thầy lẻ loi như quả trứng luộc thầy hay ăn trong quán cơm bụi... Hà đã tính bẫy thầy, tìm cách vào nhà thầy còn đời thầy

không đáng kể. Nhưng lâu dần mọi chuyện lại khác đi mất rồi. Hà thổn thức khi thấy đã năm ngày mà thầy chưa về. Hay thầy đã có ai?

Chị Thu chị Thế nháy mắt cho nhau, cả hai nhìn Hà

- Mày đến nhà thầy ngủ đi chứ. Thầy nhờ trông nhà cơ mà. Quái nhỉ? Dọn dẹp xong khóa cửa để đấy!

- Nhà thầy chẳng có gì để mất đâu. Thời buổi này ai lấy trộm sánh?

- Nhưng mọi thứ đang tiến triển cơ mà!

- Em không đến nhà thầy nữa đâu. Em gửi chìa khóa cho thày rồi.

- Con điên! - Hai chị cùng thốt lên.

Hà đi ra cửa, nhìn sang cái ao. Hóa ra họ đã đổ cát lấp gần hết cái ao. Giá như đời mình cũng được thu xếp nhanh chóng như thế nhỉ. Thôi vậy. Hôm qua vừa nhận được thư cha. Cha bảo thi xong thì về quê giúp cha là nấm rơm.

Đang có mối lấy nấm của nhà mình. Thôi thế cũng được. Càng đỡ phải gặp thầy.

- Em ơi. Ky cóp cho cọp nó xơi. Mày dọn nhà dọn cửa cho thầy, mày giặt giũ cho thầy mới tinh lên để cho đứa khác nó về. Ngu vừa vừa thôi em ạ?

Chị Thế vừa bôi phấn vừa ngân nga như hát.

Tình yêu cũng bất ngờ như nỗi đau. Nó len lén, êm dịu rồi bóp nghẹt lấy tim ta. Hà đứng dựa vào thành xe buýt, chẳng cảm xúc gì khi anh chàng phụ xe mặc đồng phục cứ chốc chốc lại nhổ toẹt xuống sàn xe. Ngang nhiên như đứng trên bãi rác... Hà đi lối khác vào trường. Chắc hôm nay thày đã ra. Đã mở khóa vào nhà. Có lẽ cốc sữa đầy Hà để cho con mèo chưa hết. Hà đã làm đúng lời thầy nhờ...

Một bọn cùng lớp lao nhao gọi Hà ở lối đi.

- Này Hà ơi, thầy triết cứ đi tìm mày như lính cứu hỏa tìm vòi phun ấy. Thầy dặn mày đến thì về chỗ thầy ngay.

- Hà ơi, mày mua sơ mi cho thầy đấy hả?

- Sao em mua cho thầy cái "thắt cổ" đẹp thế em ơi. Học với nhau mấy năm rồi, anh không ngờ em lại chọn màu siêu thế...

Cả lũ thi nhau nói, thi nhau cười. Như một lũ khướu! Hà như say rượu, cứ là đà nứa tỉnh nửa không. Nói với lớp trưởng xin nghỉ học hôm nay, ngày cuối tuần, Hà ra cổng sang bên kia đường chờ xe buýt. Hà không đi thẳng về phía nam thành phố. Hà cắp cặp đi dọc con đường vắng ở khu phố trung tâm. Hàng cây đẹp nhất thảnh phố như có một bầu trời riêng ở bên trên. Không khí xanh sẫm vì màu lá trong sạch. Những biệt thự nằm sâu bên trong hàng rào sắt với nhưng vườn toàn cây... Thế giới ấy cũng chẳng bao giờ mình được biết... Hà nghĩ vẩn vơ, tự dưng buồn muốn khóc. Oái oăm thay khi người đàn ông Hà yêu đầu tiên lại là thầy. Nói cho cùng chẳng nên thử vận may kiểu này!

Lang thang trong phố tới chiều tối. Hà lên chuyến xe buýt đã vắng người trở về nơi ngủ trọ. Cái ao trước sân lấp xong. Nhiều người đứng lố nhố bàn bạc. Có đèn trong phòng của mấy chị em. Quái. Có lẽ khách của chị Thu. Giờ này đáng lẽ các chị đã khóa cửa đi làm rồi chứ. Chị Thu ngồi quay lưng ra cửa. Trên cái ghế băng Hà vẫn ngủ, một người đàn ông lạ lẫm ngồi nói chuyện với chị Thu. Một người đàn ông phong trần tóc cắt cao, áo sơ mi sắn cao tay. Cái áo sơ mi Hà đi chọn mua, để sẵn trên giường giữa những chăn chiếu được Hà giặt giũ với bao nhiêu trìu mến.

Chị Thu quay lại cười xòa: - Đây rồi!

***

Hóa ra cốc sữa con mèo ăn hết nhẵn. Thầy về muộn một vài ngày nữa chắc cu cậu phải đi tìm chuột mà chén.

Trời hôm nay mát dịu. Giữa mùa hè thỉnh thoảng có một hôm khác lạ. Trăng trắng xanh trên bầu trời phảng phất mùi hoa lan. Hai người đoán xem mùi hoa lan ấy từ đâu. Và rồi ngạc nhiên quá khi tự dưng cứ muốn nói thầm thì.

Hà ngồi vào cái ghế mây thầy mới mua, có lưng tựa. Một cái gì tròn tròn âm ấm rúc vào chân cô. Ô, con mèo? Lên đây nào? Thế, ngồi yên. Thầy ơi, con mèo y như thầy, nó đã hoạt động rồi này?

Hà đùa. Tiếng cười trong trẻo như tiếng những hạt thủy tinh va vào nhau. Thầy im lặng đứng ở phía cửa nhìn vào căn phòng sáng trưng, thấy lạ như nhìn vào nhà ai. Đời thày tưởng là ngổn ngang nhưng rồi lại thu xếp được.

Thôi. Cũng cố mà sống như người ta.

Cú điện thoại lúc quá nửa đêm

Nguyễn Quốc Trung

Dễ chừng đã quá nửa đêm, điện thoại nhà tôi đổ chuông. Tôi giật mình, điện thoại vào giờ này thường là tin dữ, vội nhấc cái máy cầm tay đặt ở đầu giường. Tiếng người con gái sụt sùi :

- Vợ chồng em ly hôn rồi!

Có lẽ người này gọi nhầm chăng? Tôi hỏi lại:

- Cô là ai, liên quan gì đến tôi mà thông báo vậy?

Tiếng người con gái giận dỗi:

- Vì anh mà vợ chồng người ta chia tay. Mặc kệ anh đấy. Nhận ra tiếng Phương, từ Hà Nội gọi vào, tôi chống đỡ yếu ớt:

- Ờ thì vợ chồng bạn không muốn chung sống với nhau nữa thì chia tay, thằng tôi làm sao phải gánh chịu hậu quả ấy được.

- Anh đừng chối nữa, tội của anh lớn lắm, có lẽ anh chưa quên câu nói của anh ở quán ốc hấp thuốc bắc bên Hồ Tây?

Tôi ấp úng tìm lời lẽ thanh minh nhưng đầu kia đã cúp máy thật mạnh, dội đến tôi một tiếng khô khốc như chấm dứt lời phán quyết đanh thép.

Tôi ân hận thật sự, đâu dè một câu nói của mình để rồi khi gia đình ấy tan vỡ họ vận vào. Hai người là bạn của tôi từ thuở gạo bài trên giảng đường đại học.

Cũng như tôi Mau từng là lính chiến trường nhiều năm, anh học nông nghiệp, rất say mê nghiên cứu các giống lúa mới, dân nước mình chỉ cần có đủ ngày ba bữa cơm là mọi việc ổn cả, anh bảo vậy. Mà đúng thế, anh sinh ra ở vùng quê gió lào nung nấu đến đất đai tưởng hoá sành, những trái núi, quá đồi cằn trơ như không chum vại khổng lồ úp ngược, và những nồng cát trắng loá mất hắt hơi nóng khiến thân chuối trong làng khô xác, dân phải lấy khoai làm lương thực chính, gạo là tối quan trọng.

Bên cái bàn ăn ở ký túc xá, Mau thường kể, bố anh làm nghề chống đò ngang, đến mùa lũ mới có khách và gia đình anh mới có tiền đong gạo, còn mùa nắng nước cạn người ta lội qua được, đành neo đò, cho nên anh thường mong mưa, mưa thật lớn, có lũ càng hay, để có cơm ăn. Nhưng câu chuyện ôn nghèo,.kể khổ ấy của Mau khiến một cô sinh viên cùng lớp người Hà Nội động lòng: đó là Phương, hoa khôi của trường.

Phương có vóc người mềm mại, mắt sắc nhưng vẫn toát ra vẻ đôn hậu. Trong những bữa liên hoan có bia, có rượu, tất nhiên ngày ấy chỉ là bia hơi, rượu đế, khi xỉn vì hơn men Mau đập vỡ ly chén. Uống dứt là ném thật mạnh uống nền gạch, tiếng thuỷ tinh, tiếng sành sứ vang lên làm hắn bừng tỉnh. Rồi Mau hối hận, lắm khi khóc như đứa trẻ.

Dần dà, bạn bè mới hiểu đó là do tác hại của chiến tranh, Mau đã từng sống nhiều năm dưới bom đạn, chắc ảnh hưởng đến tâm lý hay do anh ám ảnh điều gì đó? Cũng là phỏng đoán thế thôi, chỉ biết rằng cứ sau mỗi bận liên hoan, lớp phải góp tiền để bồi thường ly chén cho bà bán quán. Nhưng có người thương Mau, muốn cùng chia sẻ nỗi đau đó với anh, là Phương chớ ai. Những chiều cuối tuần, hai người thường đến chỗ tôi ở là nhà khách Bộ Quốc phòng, chúng tôi cùng đi chợ, nấu nướng, Phương làm bếp khéo, Mau và tôi phụ nhặt rửa rau, nhưng rồi Phương phải làm lại. Tôi chưa thấy ai chế biến các món ăn cẩn thận như cô gái Hà Nội này.

Nhận bằng tốt nghiệp, họ tổ chức cưới. Bố Phương hồi môn c.ho con gái căn hộ gồm một phòng khách lớn, một phòng ngủ và một phòng ăn. Ngoài ra còn có một cái bàn ăn bằng gỗ lim, đường kính rộng hơn một mét, dày đến ba bốn tấc, mặt liền, lên nước bóng loáng. Cái bàn này sẽ gắn chặt vợ chồng, con cái chúng nó với nhau. Dù xã hội có thay đổi chúng bay cũng phải giữ cái bàn ăn này, ông già nói. Nhưng rồi thời thế thay đổi, họ đã làm trái điều ông già dặn. Và, tôi đã mạo muội nói cái điều không đáng nói để cho họ buộc tội phá hạnh phúc vợ chồng họ.

***

Cú điện thoại lúc quá nửa đêm ấy khiến tôi choáng cả tuần. Không chừng mình đã mất một lúc hai người bạn. Kiếm được bạn đã khó, để mất một lúc hai người, đau quá.

Đối với gia đình ấy còn là chỗ dựa tinh thần của tôi. Sống ở phương Nam những lúc buồn tôi lại gọi điện thoại ra, lắm lúc cũng chả có việc gì quan trọng, chỉ để nghe họ nói vài câu. Lần nào tôi ra Hà Nội họ cũng kéo bằng được về nhà ăn một bữa cơm gia đình. Chúng tôi cùng đi chợ, lang thang từ đầu đến cuối chợ để sắm các món.

Phương là người Hà Nội, tính đến cô, dòng họ Phạm ấy đã có mười hai đời dựng nghiệp ở đất Tràng An, người Hà Nội gốc chớ gì nữa. Phượng chế biến được nhiều món tôi đặc biệt khoái món bún chả. Nhưng miếng chả do cô nướng chín đều, thơm dậy. Chén nước mắm do cô chế biến cũng rất tuyệt. Tôi thích nhìn cô bên dàn bếp có ngọn lứa bện lấy đáy nồi, vẻ mặt thanh tú của cô ửng lên thật đẹp.

Bữa cơm gia đình thật ấm cúng, chúng tôi nhắc lại thời sinh viên lúc nào cũng thèm ăn, rồi đùa bỡn, trêu chọc nhau, người như trẻ lại. Ngắm vợ chồng họ, tôi như thấy sự vững chãi bên trong. Bẵng đi hai năm, tôi mới được ra Hà Nội. Hai vợ chồng tới cơ quan tôi mời tôi đến nhà dùng cơm vào chiều thứ bảy. Tôi đồng ý cấp kỳ và tưởng tượng đã có một bữa cơm thật đầm ấm quanh cái bàn tròn gỗ lim lên nước bóng loáng.

Tôi đến sớm để cùng được vợ chồng họ đi chợ. Cũng như nhiều gia đình ở Hà Nội, căn nhà này đã thay đổi nhiều, đồ đạc, tiện nghi sang trọng như ở nước ngoài mà tôi được thấy qua phim ảnh. Mau đã mập và có bụng, mặc đồ bộ sọc xanh, tay không rời máy điện thoại, như một ông chủ xí nghiệp hoặc là giám đốc, chớ đâu phải là tay môi giới xây dựng. Phương mặc áo ngắn, váy hoa, tay ôm con mèo tam thể, cũng là cách học đòi quí phái và mùi phấn sáp, mùi nước hoa dậy lên, nhà ở mà tưởng như là khách sạn.

Ngồi trò chuyện với tôi hai người cứ nói về giá đô la, giá các tiện nghi, cuối chiều vẫn không thấy chợ búa gì cả. Đến khi đồng hồ chỉ vào con số năm giờ, chồng mới đứng lên : "Mời cậu đi nhà hàng với vợ chồng tôi". "Sao không nấu ăn ở nhà cho ấm cúng". "Nhà này bây giờ còn bếp nữa đâu, ăn ở hàng quán". Người vợ nói thêm : "Sáng trên đường tới cơ quan ai thích gì vào quán ấy, trưa, dùng cơm hộp ở cơ quan; chiều anh Mau thường nhậu nhẹt với bạn bè thường khuya mới về, nếu không hai vợ chồng ăn hàng, cơm bụi hoặc gà tần, bún thang, tuỳ thích. Tôi tò mò: còn cái bàn ăn gỗ lim ấy? . Anh chồng đã thay xong đồ, bộ com lê vừa khoác vào người thật đẹp vải xám sáng, nói: "Khen cho trí nhớ của cậu còn nhớ cái bàn cổ lỗ ấy, tôi đã thảy nó ra bãi rắc từ năm ngoài rồi, căn nhà bếp và phòng ăn đã được tân trang lại để làm phòng vi tính".

Anh chồng đẩy cánh cứa vào phòng bếp dạo nào. Tôi sững sờ, một căn phòng trát sơn nước màu kem, gắn máy điều hoà nhiệt độ, hai giàn mày vi tính hiện đại đặt song song nhau, vợ chồng tôi mỗi người một cỗ, tất cả số liệu được đưa vào bộ nhớ của máy, nói về vi tính thì đây là loại mới nhất, có thể nghe nhạc, hỏi về tỉ giá hối đoái trên thị trường thế giới, các sự kiện nổi bật trong tháng, trong tuần, trong ngày. Giá mỗi giàn hơn hai ngàn đô đó cậu. Bằng giọng hào hứng anh ta nói với tôi như thế. Họ gọi tắc xi cùng tôi lên quán ốc Bố già bên Hồ Tây. Món ốc hấp thuốc bắc này bổ dương lắm, mỗi tuần nên thưởng thức một lần thì chuyện chăn gối của vợ chồng quyết liệt lắm, Mau rủ rỉ với tôi. Nhìn bộ mặt mãn nguyện có phần hãnh đời của Mau tôi tưởng như gặp anh ta trên chuyến đò ngang nào đó.

Bữa ốc hấp thuốc bắc ngon vì lạ miệng. Cuối bữa tôi nói ra cái điều đúng ra không nên nói, trong đời đâu phải các dự báo về sự thật đều được chấp nhận. Tôi nhớ lúc ấy cả hai vợ chồng nhìn nhau âu yếm cười giễu tôi. Anh chồng rút tiền thanh toán, miệng càu nhàu: "Đến kiếp sau chúng tôi vẫn cứ là vợ chồng. Cứ đợi đấy. Đâu dè, lời nói của tôi đã thành sự thật để rước hoạ vào thân.

***

Tôi đâm ra sợ những cú điện thoại lúc nửa đêm về sáng. Thôi thì, trước lúc đi ngủ rút phích ra khỏi máy là hơn, ai có việc gì mai liên hệ. Nhưng từ khi có cú điện thoại của Phương tôi thấy khó ngủ. Tôi lấy sách ra đọc và bỗng nghĩ lẩn thẩn, giá như có đứa bạn nào không ngủ muốn gọi điện cho mình thì sao? ờ, giá bây giờ có thằng bạn nào kêu điện đến tán dóc thì đỡ quá. Tôi đành cắm phích vào.

Lướt được dăm trang sách mắt tôi trĩu xuống và trong lúc mơ mơ màng màng chuông điện thoại đột ngột reo. Tôi choàng dậy nhấc máy. Đằng kia là tiếng Mau:

- Vì cậu mà vợ chồng tôi ly hôn?

- Thì... thì tôi cảnh báo vậy thôi... à, mà hiện nay cô Phương vẫn ở đấy chớ.

- Cô ấy về nhà bố mẹ đẻ rồi. Chúng tôi đang chờ toà án chia tài sản. Trước mắt căn nhà này phải ngăn đôi. Sau này cô ấy đền bù để tôi mua căn hộ khác.

Tôi cảm thấy nhói ở ngực. Tiếng Mau trầm xuống, ngắt quãng:

- Cậu biết đấy, đời sống vợ chồng tôi đâu phải nghèo, giàu có là đằng khác, vậy mà sao lúc nào cũng bức bối và dẫn tới tan vỡ.

Mau nói rất thật, so với những cặp vợ chồng cùng trang lứa ở Hà Nội, vợ chồng anh thuộc loại khá giả. Mau tháo vát, khi thấy công việc nghiên cứu cây lúa không kiếm được nhiều tiền và vất vả vì phải đến với đồng ruộng, tiếp xúc với nông dân, anh quay sang nghề mối giới xây dựng, nghĩa là chạy đi xin thầu những công trình lớn rồi sang lại cho người khác để hưởng phần trăm. Nhờ tôi ăn nói anh kiếm được khá nhiều công trình, nào là xây dựng trụ sở làm việc, rải nhựa cho các đường.

Có nhiều tiền Mau muốn xoá đi cái gốc gác nông dân của mình. Và anh nhập cuộc sống trưởng giả. Tháng tư năm ngoái, tôi gọi điện ra, Mau trả lời và nói: "Cậu gọi chậm một chút nua là không có ai ở nhà". "Thế vợ chồng ông chuẩn bị đi đâu đấy?". "Cậu không biết hôm nay là ngày gì sao?" "Ngày 14 tháng 2" "Cũng có nghĩa là ngày Valentin, ngày tình yêu". "Ngày tình yêu là gì vậy cha nội?". "Nó bắt nguồn từ ý, thời trung cổ, xã hội còn ngăn cấm trai gái yêu nhau, có vị thánh tên là Valentin đã phá vỡ mọi luật lệ cho tình yêu được tự do, và vị thánh bị hành hình, tứ đó có Valentine Day - ngày tình yêu. Bây giờ mình đi đón vợ mình ở tiệm uốn tóc về rồi đi mua hồng về tặng, phải kiếm bằng được hai mười sáu bông hồng nhung. Thôi, mình đặt máy để đi đây".

Sự thật là tôi mừng cho họ, đất nước đã thanh bình, mọi người có quyền sống theo nhu cầu ý thích của mình chớ. Còn Phương tỏ ra hãnh diện, có lần, qua điện thoại cô cho tôi hay, anh Mau của em bây giờ đã đổi khác rồi, mỗi khi say xỉn anh ấy không đập vỡ ly chén nữa. Tôi thật sự mừng cho họ, ngờ đâu giờ đây hai người đã ly dị.

Ra Hà Nội là tôi tìm đến nhà họ. Phía ngoài cửa đã có hai nút chuông, một đề Phương, một cái đề Mau. Tôi bấm gọi Mau nhưng không có người đành gọi Phương.

Phương mở cửa, người cô gầy, da xanh, mắt vẩn lên nét u buồn. Tôi hỏi để xua đi im lặng.

- Bây giờ tôi là khách của ai đây?

Phương nhìn tôi rồi quay mặt:

- Tội của anh lớn lắm.

Tôi vào nhà, căn phòng rộng đã được ngăn đôi bằng ván ép mỏng. Mà sao buồn và lạnh tanh như nhà trọ. Trước đây, căn nhà đầy ắp tiếng cười nói, rồi những ánh mắt âu yếm nhìn nhau, đùa bỡn, nịnh nhau, nào ngờ giờ đây vắng đến thế. Mà phải thôi một gia đình vừa rữa ra làm sao vui được.

- Anh chàng hôm nay đi đâu nhỉ?

- Không biết. Tôi không phải là người quản lý ông ấy.

- Phải có mâu thuẫn thế nào mới dẫn đến cơ sự này chớ.

- Anh xem, ngày nào anh ấy cũng đi từ sáng đến gần khuya mới về, người nồng hơi rượu và đánh em.

- Đánh cô?

- Vâng, em khuyên anh ấy đừng nhậu say là anh ấy đánh. Rồi anh ấy cặp bồ với một cô đã bỏ chồng làm việc cùng cơ quan. Nhiều buổi chiều thứ bảy anh ta đến nhà cô ấy ở khu tập thể Thành Công để hai người nấu nướng bù khú với nhau. Con bạn thân của em ở cùng dãy nhà ấy nên phát hiện ra.

- Và rồi cô cũng bồ bịch để trả thù chớ gì?

- Không. Em đâu phải là người thế.

- Là hỏi vậy thôi. Cô biết không, khi ở nhà không còn bàn ăn nữa thì người đàn ông phải đi tìm nơi khác

Phương cúi xuống và bật khóc.

Tôi phải về cơ quan để thu xếp cho chuyến đi Thái Bình. Tiễn tôi ra cứa, Phương nói:

- Anh tới mà em không dám mời cơm.

- Nhớ nhắn với anh Mau là tôi đang có mặt ở ngoài này.

- Em không nói được đâu. Anh cứ viết mấy chữ nhét vô ổ khoá ấy.

***

Sau mấy ngày ở Thái Bình về, tôi được chị Lâm, tài vụ cơ quan, cho hay, có người đàn ông tên Mau tới tìm mấy lần. Tôi liền đi honđa ôm tới nhà họ ngay.

Hà Nội đang tiết mưa bụi. Lạnh đến run người. Lúc này người ta chỉ mong có một mái nhà mà chui vào. Chỉ có mình Phương ở nhà. ở góc phòng của cô đã có bếp dầu, bếp điện và dàn để bát đũa.

Tôi ngồi trò chuyện với Phương được một lúc thì có tiếng chân người lên cầu thang. Tôi nhận là Mau. Bước đi của anh vội vã và cộc

cằn đã quen thuộc với tôi từ hồi sinh viên mỗi khi anh lên cầu thang để vào phòng tôi. Bước chân cũng thể hiện được tính nết người.

Tôi bước ra:

- Mời ông qua bên này uống nước luôn.

Mau lừ đôi mắt đỏ vằn nhìn tôi. Anh ta đang bị hơi men luộc nhừ. Một lát, có tiếng cốc ly ném xuống sàn nhà. Mảnh thuỷ tinh bắn sang cả bên này. Lại một tiếng đồ sứ nữa vỡ.

Phương nói nhỏ:

- Mỗi lần anh ta say xỉn về nhà là đập vỡ một vài cái ly chén. Hình như đó là một di căn của người từng qua chiến tranh trước kia, sống với em đã mất nay lại tái phát.

- Suy diễn tầm bậy. Nếu như thế thì những nhà người từng là lính còn đâu ly chén để xài. Mà sao ngày ở với em bệnh ấy mất hẳn?

Tôi biết Mau đang sống trong bi kịch của người cô đơn. Tiếng Mau lè nhè:

- Này, các người đừng nói xấu tôi nhé.

Dứt lời, anh ta đổ vật xuống và nôn thốc. Tôi chạy qua đỡ Mau lên giường và dọn dẹp. Một hồi sau tôi qua bảo Phương nấu cho bát cháo để bón cho Mau. Phương ngần ngừ một lúc rồi nói:

- Thôi thì vì anh mà em nấu, đây là lần cuối cùng đấy nhé.

- Lại nói gở.

Tôi quát nhưng mừng lắm. Vậy là họ vẫn thương nhau, vẫn còn hàn gắn được.

Một lúc sau, Phương bưng bát cháo sang. Tôi đón lấy và đỡ Mau dậy. Mau đã tỉnh nhưng người vẫn lả đi vì mệt.

Tôi dìu Mau ra cái bàn nhỏ. Phương vẫn đứng ở góc phòng. Đâu ngờ tôi lại dại dột hỏi:

- Này, tôi chẳng còn nhớ hôm ở quán ốc bên Hồ Tây mình đã nói câu gì?

Phương nhìn tôi, cắn môi rồi ngó ra cửa sổ. Mau lừ mắt chằm chằm vào tôi và nói:

- Cậu tính chối à? Cậu đã rủa rằng: khi cái bàn ăn không còn thì tình nghĩa vợ chồng cũng thay đổi. Cứ kéo tình trạng cơm hàng, phở quán thì vợ chồng nhà này trước sau cũng ly hôn . Cậu nói vậy có ý gì?

Cả Phương và tôi đều bật cười. Phương gắt:

- Thôi, ăn cháo đi, kẻo làm vỡ bát đấy.

Khoảng cách

Nguyễn Thị Việt Nga

Lúc Huân đưa Phương nào toà án nộp đơn, chị thẩm phán có gương mặt trái xoan rất đẹp song cũng rất nghiêm nghị nhận đơn, nhìn lướt qua lẩm bẩm: "Lại ly hôn". Đoạn chị nhìn xoáy vào cả hai người: "Vì sao lại phải bỏ nhau? Nhìn đẹp đôi thế kia?".

Phương thấy rất rõ Huân nhún vai, ra chiều không biết tại sao. Cô cúi mặt thở dài khe khẽ: "Em đã trình bày cả trong đơn rồi. Liệu khi nào có giấy gọi hả chị?". "Thì cứ từ từ. Lấy nhau vội vã, bỏ nhau cũng đòi vội vã, không muốn hàn gắn hả?". Phương lầm lụi ra khỏi phòng. Hàn gắn ư? Có ai muốn rơi vào cảnh này đâu. Nhưng giữa cô và Huân, có lẽ khoảng cách bất đồng về lối sống đã quá xa rồi. Lấy gì để hàn gắn đây khi cả hai không thể thay đổi, không thể cải tạo mình.

Phương vẫn giấu gia đình, họ mạc và cả bạn bè quyết định ly hôn của mình. Cô sợ phải nghe những lời khuyên dài dằng dặc, những ánh mắt ngạc nhiên và cả những lời quát nạt: "Điên hay sao mà đòi ly hôn", "Đúng là sướng quá hoá rồ", tương tự như những gì cô đã nhận được khi thở than những điều không bằng lòng về Huân.

Công bằng mà nói, nhìn từ ngoài vào, chẳng ai dám bảo họ không hạnh phúc. Phương ba mươi sáu tuổi, rực rỡ như bông hoa đang kỳ mãn khai. Huân tròn bốn mươi, trưởng phòng kinh doanh của công ty vật tư thành phố, sự nghiệp đang trên đà như diều gặp gió, từ giờ đến cuối năm sẽ nắm chắc cái ghế phó giám đốc (nếu không có vụ ly hôn).

Thằng Tú, con trai hai người vừa tốt nghiệp cấp II với số điểm xuất sắc được tuyển thẳng vào lớp chọn của một trường cấp III danh giá trong thành phố. Căn nhà ba tầng đồ sộ của hai vợ chồng nằm ngay mặt phố chính sầm uất đông vui. Huân có tiền, có quyền nhưng chưa bao giờ sa đà, nghiện ngập thứ gì. Phương đoan trang duyên dáng và vô cùng chu đáo với chồng con. Họ không cãi nhau, không có một mảy may mâu thuẫn nào. Như thế làm sao có thể ly hôn được?

Sau mười lăm ngày hoà giải không kết quả toà gọi hai người đến. Huân cứ một mực còn yêu vợ, không chấp nhận ly hôn. Phương không biết nói gì hơn, chỉ lặng im hết nhìn Huân lại nhìn xuống chân mình. Toà bác đơn ly hôn vì lý do Phương trình bày chung chung quá, chỉ là "không hợp nhau". Không hợp nhau ở điểm nào thì Phương không nói được. Đến khi toà hỏi: "Mâu thuẫn giữa anh chị bắt đầu khi nào". Phương cũng không biết trả lời sao. Rồi "Thời gian anh chị chung sống thực sự hạnh phúc bao nhiêu năm?". Huân mau mắn: "Đến nay là đúng mười sáu năm hai tháng". Phương cũng không phủ nhận mà chỉ ngạc nhiên nhìn sang. Sao Huân nhớ dược rành rẽ thế nhỉ? Cô tưởng Huân quên lâu rồi cái khái niệm thời gian. Vẫn chị thẩm phán hôm nọ tiễn hai người ra cửa. Chị bảo nhỏ Phương: "Thực tình chị không hiểu vì sao?"

Vì sao ư?

Ở toà án ra, Huân vẫn ân cần đưa Phương về chỉ càu nhàu: "Anh đã bảo mà. Tự nhiên em cứ dở dở thế nào ấy" . Thả Phương ở cổng, anh lại phóng xe như ma đuổi với lời dặn không ăn cơm trưa, cơm tối ở nhà. Câu cuối cùng anh nói lẫn trong tiếng xe, nhưng Phương đoán là lại có bạn hàng mới nào mà anh cần tiếp. Có một mình, căn nhà trở nên rộng khủng khiếp. Phương mở toang cửa sổ, rồi bật đủ ba mươi hai công tắc đèn, vẫn chưa hết cảm giác gờn gợn, chống chếnh. Thằng Tú học bán trú, tối mịt mới về. Nó chưa hề biết bố mẹ lặng lẽ đưa nhau ra toà án mấy lần rồi. Mười lăm tuổi rưỡi, thằng bé đeo kính cận ba phẩy năm đi ốp, mặt lúc nào cũng như gà công nghiệp sổng chuồng, cứ về đến nhà là dán mất vào vi tính, chỉ nói với mẹ những câu cần thiết nhất như: "Con không ăn cơm đâu" hoặc "Bố mua mấy ổ đĩa mềm cho con chưa mẹ".

Lang thang vô định khắp mấy tầng nhà đến mỏi chân, câu hỏi của chị thẩm phán có gương mặt đẹp cứ xoáy mãi trong Phương: "Thực tình chị không hiểu vì sao?" Vì sao ư? Chính cô cũng không biết tất cả bắt đầu từ đâu.

Đành lần giở lại từ đầu, từ cái ngày họ mới quen nhau. Phương mười tám, Huân hai mươi hai. Một đứa vừa chân ướt chân ráo vào trường đại học, một đứa đang ung dung năm cuối. Trai tài gái sắc gặp nhau, tình yêu sét đánh bùng lên nhanh chóng. Hai đứa say nhau như điếu đổ, rảnh phút nào là nhào đến với nhau, bạn bè phát ghen, phát thèm. Huân tốt nghiệp, được giữ lại làm giảng viên trong trường.

Chưa dầy một năm sau cứ nằng nặc đòi cưới dù Phương mới cuối năm thứ hai. Anh bảo không thể chờ được lâu hơn nữa. Ngày ấy chuyện thầy giáo lấy sinh viên lạ lùng ghê gớm lắm. Nhưng cả trường ai cũng biết họ yêu nhau từ thuở Huân còn là sinh viên nên cuối cùng đám cưới cũng được tiến hành ngay giữa mùa hè, mặc kệ lời xì xào của bạn bè và sự ngăn cấm của họ hàng. Huân bảo: "Anh không thể đợi lâu hơn dù một phút".

Một năm sau thằng Tú ra đời. Khó khăn và vất vả, nhưng Phương vẫn không phải dừng học năm nào. Có điều tốt nghiệp, cô không thể xin ở lại Hà Nội được, đành về quê cách nơi chồng công tác bốn mươi cây số. Cô được nhận vào làm thủ thư của Thư viện tỉnh. Tuy hơi trái chuyên ngành (Phương học khoa văn) nhưng cũng còn tốt chán. Thời gian vắng chồng cô vùi đầu trong những trang sách.

Một tuần hai lần Huân đạp xe về với vợ con. Cứ nhìn thấy bóng Huân trên chiếc xe đạp Liên Xô lênh khênh từ đằng xa, dù đang làm gì hai mẹ con cũng vứt cả đấy chạy vội ra. Cả nhà xoắn xuýt, hớn hở vồ vập nhau. Khu tập thể mươi hộ ấy ai cũng vui lây với cái hạnh phúc bình dị của Phương. Có đêm hai vợ chồng thức trắng trên nhau hàn huyên đủ chuyện cà kê dê ngỗng để rồi tang tảng sáng Huân lại ăn vội bát cơm vợ rang, dạy xe bốn mươi ki lô mét ngược về Hà Nội.

Lại có đêm trăng sáng hai vợ chồng gửi con cho bà già hàng xóm, dắt díu nhau ra phía cánh đồng như một đôi tình nhân. Huân bảo: Anh thích yêu em ở giữa đất trời cây cỏ mênh mông thế này hơn ở trong căn nhà tập thể bé tí ti. Trăng giãi đầy trời. Cỏ cây ngai ngái và ướt đẫm sương đêm. Bên Huân, Phương thấy tất cả như bồng bềnh chao đảo.

Sáng sau Huân đi, Phương ngồi giặt hai cái áo găm đầy cỏ may cứ thổn thức nghĩ cuối tuần anh về, liệu trăng có tròn và sáng như đêm qua nữa không? Cái ngày mới cưới nhau trên trường hai vợ chồng ở trong căn hộ tập thể bé xíu tít trên tầng bốn. Đêm nào Huân cũng ôm chiếu gối leo lên sân thượng. Cả khu ấy chỉ có một lỗ trổ lên sân thượng duy nhất nằm trong nhà trọ.

Phương nhớ rất rõ đêm ấy không trăng nhưng sao chi chít đầy trời. Sau phút yêu nhau nồng nàn, hai đứa nằm ngửa mặt nhìn sao Huân bảo: Mình sẽ có con. Em muốn đặt tên con là gì?". Phương mơ mộng: "Con mình sẽ là một vì sao thật sáng, như thế kia kìa...". Thế thì gọi là Tinh Tú nhé". Cô phì cười "Khiếp, tên gì lại thế... Thôi cứ gọi là Phương Tú. Con trai cũng vậy mà con gái cũng vậy".

Khi thằng Tú lên năm Huân bàn với Phương sẽ bỏ trường xin vào một công ty kinh doanh có thằng bạn ngày xưa đang làm ở phòng tổ chức. Phương tiếc rẻ: không đi dạy nữa sao?". Huân tặc lưỡi: "Không, làm thầy mãi thì chết đói. Mình phải lo kinh tế cho v ững, để rồi anh còn đón mẹ con em lên nữa chứ". Hai năm sau, Huân dón được mẹ con Phương lên thật, nhập cả hộ khẩu thành phố đàng hoàng. Phương được anh xin cho đi học một lớp nghiệp vụ sư phạm ngắn ngày rồi ra dạy học trò cấp hai. Ba năm sau họ xây nhà cấp bốn, một năm rưỡi sau lại đập đi lên cái nhà ba tầng đồ sộ. Ai cũng bảo vợ chồng nhà Phương đổi đời...

Mọi chuyện còn bắt đầu từ đâu nữa? Hay là bắt đầu từ lúc nhận ra tài kinh doanh, buôn bán và tính toán của mình. Có thể nói không ngoa rằng một tay anh đã vực được cái công ty đang điêu đứng phất lên nhanh chóng.

Huân năng động hơn rất nhiều còn Phương thì đẹp hơn xưa đến nỗi có lần gặp lại dứa bạn cũ nó ngơ ngác mãi mới nhìn ra. Phương muốn sinh thêm đứa con nữa, nhưng Huân lại gạt đi. Anh bảo phải cố lo cho kinh tế vững đã. Đầu tiên là anh đi học thêm lớp kinh tế tại chức, rồi tiếng Anh, vi tính, rồi quản trị kinh doanh. Được về ở cùng nhau mà cứ như vợ chồng Ngâu, một ngày nhìn thấy nhau chỉ trong chốc lát. Thằng Tú học bán trú cũng đi suốt, về nhà là chui tọt vào phòng riêng. Năm nó mười hai, Phương chợt ngỡ ngàng nhìn thấy nó đã ra khỏi vòng tay mình thật rồi. Giá như cô có thêm đứa con nữa...

Cô giấu Huân lén đi tháo vòng. Nhưng rồi chẳng hiểu sao mãi mà cô không thể có thai. Năn nỉ Huân mãi anh mới cùng đi khám. Bác sĩ khám chỉ lắc đầu: "Không có dấu hiệu gì bất thường cả. Anh chị ở trong trường hợp vô sinh thứ phát, nghĩa là chẳng có nguyên nhân gì". Phương buồn đến hàng tháng mà Huân cứ thản nhiên. Cứ như là anh đã quên mất chuyện này ngay sau đó.

Mọi chuyện bắt đầu từ đâu nữa nhỉ? Từ những chuyến công tác dài ngày của huân chăng. Ngày xưa, quà anh mua về cho hai mẹ con chỉ là gói kẹo, là chiếc ôtô nhựa cho thằng Tú và cái cặp tóc cho Phương. Nhưng rồi những món quà ấy được thay thế bằng từng xấp tiền với lời dặn chu đáo: "Em cần gì cứ mua thoải mái. Mình không còn túng thiếu như xưa. Anh muốn vợ con anh phải đầy đủ". Hay mọi chuyện bát đầu lừ một tối mất điện, Phương mang chiếc ghế ra lan can hóng gió và bất ngờ nhận ra trăng tròn và sáng lắm. Cô rối rít gọi Huân khoe, nhưng anh hững hờ: "Thế mà em cứ làm như cháy nhà. Trăng ở đâu chả có, ở đâu chả thế", rồi ngáp dài, bỏ vào giường ngủ trước, mặc kệ Phương với những dòng hồi tưởng miên man ánh trăng.

Hay mọi chuyện bắt đầu từ lúc Huân không đủ thời gian đọc trọn vẹn một tờ báo nữa. Cầm báo lên, anh chỉ đọc mục giá vàng, giá đô-la và mấy dòng vui cười nhạt thếch. Phương có khen bài thơ hay, truyện ngắn lạ, anh chỉ cười bảo: "Em vẫn lãng mạn thế nhỉ". Có hôm quá mệt mỏi ở trường về, Phương gọi điện bảo anh về sớm, rồi cả nhà ra Hồ Tây, bồng bềnh trên sóng nước, gọi vài món ăn nhẹ nhàng, để cho gió, cho trăng cởi bỏ, đưa đẩy hết mọi vướng bận ưu phiền.

Anh về nhưng thằng Tú từ chối vì "Con nhiều bài tập lắm. Con phải học" rồi chui tọt vào phòng. Phương nghĩ "Hai vợ chồng cũng được. Càng tự nhiên" nhưng rồi trăng không thể đẹp, Hồ Tây không thể bồng bềnh khi Huân luôn miệng kêu "chán chết". Rồi điện thoại của anh cứ reo rối rít. Anh không thể biết Phương muốn một vòng tay, một nụ hôn giữa khung cảnh ấy. Trở về nhà, cô cứ thấy hẫng hụt như mất đi cái gì quý giá lắm.

Nhịp sống của cả ba người trong nhà cứ căng lên như dây đàn. Thằng Tú gồng người lên mà học. Học chính, học thêm ngốn hết sạch thời gian giải trí của nó. Có lúc Phương cảm thấy lo sợ khi tuổi thơ của con chưa một lần biết đến các trò chơi thực sự cùng bạn bè, những trò chơi nằm ngoài máy tính và những cuốn sách dày cộp.

Huân mải miết với nhĩrng bận rộn ở cơ quan, Phương cũng tất bật hết dạy sáng lại dạy chiều, về nhà còn nhoài ra với cơm nước áo quần, lau chùi, dọn dẹp dù có khi chẳng cần dọn thêm nhà cũng đủ sạch sẽ, ngăn nắp rồi. Cô sợ những phút nhàn nhã, đứng ngồi đều chống chếnh... Có lúc không thể chịu được sự ngột ngạt căng thẳng của cuộc sống, cô rủ Huân đi đây đó. Đi chơi xa, đã ngoại anh kêu không có thời gian. Đến quán cà phê với Phương một hai lần, anh kêu: "Dạo này em nghiện cà phê à?" rồi mua về tới mấy hộp, Phương buồn đến ngơ ngẩn. Cô chỉ muốn bên chồng nhiều, chỉ muốn có những giây phút thanh thản cho nhau, chứ cà phê thì cô cần gì.

Hay mọi chuyện bắt đầu từ lần Phương nằng nặc kéo Huân đi chùa. Cô muốn vãn cảnh chùa và thắp hương lễ Phật cho tâm hồn dịu lại sau những lo lắng, muộn phiền. Đến cổng chùa Huân còn lẩm bẩm: "Em mê tín từ bao giờ thế hả?". Cô chỉ bảo: "Anh chẳng hiểu gì em cả". Huân ráo hoảnh hút thuốc, ráo hoảnh nhìn mấy đứa bé con lê lết xin ăn. Khi Phương động lòng bỏ vào mê, nón của chúng ít tiền, anh cứ oang oang: "Tụi này vờ vịt thế thôi. Bố mẹ chúng nó có khi giàu nứt vách". Đã nghe, đã đọc nhiều về chuyện giả ăn mày, nhưng Phương vẫn cảm thấy cay mắt khi nhìn những hình hài tàn tạ, lê lết trên mặt đất đi xin ăn. Ngày xưa, đi xem phim cùng Phương, Huân đã từng rơm rớm nước mắt cho số phận cùng cực của chị Dậu, mà nay anh lí trí quá, lí trí đến tàn nhẫn.

Mọi chuyện có lẽ còn bắt đầu từ anh chàng Công mới chuyển về trường Phương năm ngoái. Về chưa ấm chỗ mà anh đã được mang tên Công hấp. Công cũng dạy Văn, người nhỏ, mắt sáng và khoé miệng duyên duyên. Vợ Công dạy môn Thể dục ở một trường ngoại thành.

Công thích làm thơ và đọc thơ đ ến nỗi không bỏ sót một dịp nào để thể hiện tài năng. Chỉ cần ai ới lên một câu là anh ta có mặt và sẵn sàng phục vụ văn nghệ ngay. Đám giáo viên trẻ coi Công như một trò chơi công cộng đê giải trí, còn đám giáo viên già thì chép miệng: "Hấp cho lắm, thiệt thân". Phương cũng chỉ coi Công là hấp nếu không có chuyến đi thăm quan xuyên Việt cùng trường. Công cũng đi. Đến nơi nào anh ta cũng nhặt một viên sỏi hay một vỏ ốc vỏ sò, ngắt vài nhánh cỏ bảo về kỷ niệm vợ... Phương còn nhớ lúc đứng trước mộ cụ Nguyễn Du, Công lặng người di, mắt hoe hoe dỏ, thắp hương rất thành kính. Rồi anh ta ngồi xuống thầm thì những gì chẳng rõ...

Hôm về đến thành phố, tất cả mệt phờ, bèn ở lại trường xả hơi thêm một lúc. Công mò về nhà lúc nào chẳng rõ, một lát sau phóng xe ra toe toe cười mời mọi người tối đến nhà anh xem cụm quỳnh nở đúng mười lăm bông. Anh ta ca ngợi hoa quỳnh nở dưới trăng đẹp như thế nào, rồi kể đêm nào quỳnh nở, hai vợ chồng cũng thức để xem... Tất cả cười ồ, vẻ nhạo báng, chỉ một mình Phương ước ao được như Công hấp, được như vợ anh ta. Công vô tư, kể về gia dình nhiều lắm. Mỗi lần tình cờ nghe thấy, Phương đều thấy cuộc sống của mình tẻ nhạt và tù túng cô cùng. Có hôm Công hớt hải đến lớp muộn tới mười phút, ra chơi bị hiệu trưởng hỏi, cứ gãi đầu hì hì: "Hôm qua kỷ niệm mười bốn năm ngày cưới, vợ chồng con cái liên hoan khuya, ngủ quên mất". Có hôm anh ta khoe chủ nhật, cả nhà dắt nhau ra bãi sông Hồng cắm trại, bố mẹ một trại, lũ con một trại, thi xem trại nào đẹp. Cuối cùng bố mẹ thua, bị hai đứa con "phạt" bằng một bữa kem Thuỷ Tạ. Chủ nhật tới phải dẫn chúng đi...

Mọi chuyện bắt đầu từ đâu nữa? Phương không biết, không thể biết chính xác. Nhưng cô thấy rất rõ càng ngày Huân càng trở nên xa lạ, thậm chí có lúc cô từng hoang mang tự hỏi: có đúng là ngày xưa hai đứa say đắm si mê đến phát cuồng không? Có đúng Huân đã từng là chàng trai hai mươi bốn tuổi ôm cô nghẹt thở, hổn hển: "Anh không chờ, không thể chờ, mình phải cưới nhau thôi. Đợi em học xong thì anh chết khô mất". Có đúng là Huân đã từng đạp xe đi? Có đúng là Huân đã từng dìu cô đi giữa ánh trăng, hối hả uống ánh trăng đang tràn trề, rạng rỡ trên mái tóc, gương mặt cô? Huân bây giờ bận rộn, chính xác như một cỗ máy và không còn tí ti thì giờ cho bất cứ trò "viển vông" nào (theo cách nói của anh).

Phương đã từng dằn vặt mình ghê lắm. Cô biện hộ cho chồng. Anh phải vất vả vì cô và con. Anh phải bận rộn vì công việc, cô không nên đòi hỏi quá nhiều. Nhưng rồi khoảng trống trong cô ngày một rộng hơn, sâu hơn. Có lúc cô lẩn thẩn hỏi: "Nếu phải chọn giữa em và con với công việc, sự nghiệp của anh, anh chọn cái nào". Huân không đổi sắc mặt, nói gọn: "Em diên đấy à?". Có thế thôi cũng khiến cô buồn suốt cả tuần, quyết định ly hôn được Phương nung nấu kể từ hôm Huân ngủ lại cơ quan hai tối liền, bị Phương càu nhàu anh bảo: "Ngủ  đâu chả là ngủ. Chẳng lẽ em còn sợ ma sao?".

Phương về quê ít ngày. Đang là mùa hè nên cô không phải đi đến trường. Vậy mà thằng Tú cắm đầu đi học suốt. Đáp lại lời rủ đi cùng của mẹ nó chỉ lè lưỡi: "Hai năm nữa con thi đại học rồi. Không chơi dược dâu mẹ ạ". Phương xót xa nhìn cặp kính cận dày bự của con. Cô đành đi một mình. Cô cứ cân nhắc xem lần này về, có nên tâm sự với mẹ về chuyện cô và Huân đã đưa đơn ra toà không. Toà lại hoãn xử, đề nghị tiếp tục hoà giải. Nghĩ mãi, Phương quyết định không kể. Mẹ cô cả nghĩ, biết đâu chuyện này sẽ là cú sốc với bà?

Xóm giềng họ mạc cứ hỏi sao Huân và thằng Tú không về, Phương chỉ bảo: "Bố con nó bận lắm. Bố bận làm, con bận học tối ngày". Hôm cô đi, Huân bảo: "ừ em nên về quê ít ngày cho thanh thản. Anh thấy em căng thẳng quá, khoa học gọi là strees đấy. Con người thời hiện đại hay bị thứ này". Có vẻ Huân quên khuấy chuyện ly hôn, hoặc anh coi đấy chỉ là kết quả của việc Phương bị căng thẳng thần kinh. Phương ướm: "Em về đến hết hè luôn nhé". Huân gật dầu nhẹ tênh: "ừ! Em cứ ở quê đến khi nào thấy thoải mái thì lên". Phương nghĩ: "Hơn hai tháng nữa mới hết hè... Không cần nhau thế này thì ly hôn là đúng". Cô thấy sợ khi bước ra khỏi nhà có một mình.

Nhưng Phương vừa ở quê được một tuần trong cảm giác trống trải thì Huân về. Cô hơi ngạc nhiên hỏi có chuyện gì. Anh lắc đầu: "Không! Nhưng vắng em cứ thấy thế nào ấy. Nhà cửa trống trải lắm. Đi về chỉ có hai bố con cũng buồn. Thôi, em lên Hà Nội đi". Phương ngỡ ngàng nhìn Huân. Anh vẫn còn thấy thiếu cô, vẫn còn nhận ra nỗi buồn khi căn nhà không có sự hiện diện của cô nữa. Nghĩa là Huân còn cần đến cô. Họ còn cần đến nhau. Phương nghĩ ngay đến lá đơn ly hôn còn nằm trong toà án. Có lẽ cô điên thật, như lời Huân nói. Ngay ngày mai cô sẽ đến xin nó về. Và xé đi. Hay để lại như một kỷ niệm để tự nhắc nhở mình?

Hậu thiên đường

Nguyễn Thị Thu Huệ

Tôi cứ tưởng là mình đã quên mọi chuyện từ lâu Bỗng dưng. Chiều nay. Tất cả ùa về. Đầy ắp ứ như thế có ai đó đã thu gom mọi thứ vào một cái bao tải to tướng buộc chặt nút lại. Và nay, đem mở ra trước tôi. Đủ đầy Nguyên vẹn.

Khi tôi chợt hiểu ra ở đời, mọi sự đều có thể xảy ra như thế thì cũng muộn quá rồi. Tuổi già sầm sập chạy đuổi sau lưng. Tôi thì quyết giở trò ú tim với nó bằng cách làm sao chạy trốn được nó càng lâu càng tốt.

Hôm nay sinh nhật con gái. Nó tròn mười sáu tuổi. Mặt con gái tôi giống người bố của nó. Nó không bao giờ biết điều đó vì khi hiện hữu trên đời này thì người thực sự là bố cua nó đã ở một nơi xa tít tắp. Bây giờ, khi tôi bốn mươi tuổi chợt thấy tại sao lâu nay tôi để tuổi thơ của con trôi qua trong nỗi buồn của sự cô đơn, và hứng chịu nỗi cay đắng của một người đàn bà bị phụ bạc.

Bỗng nhiên. Lâu lắm rồi, tôi lại thấy tội nghiệp nó. Ngày xưa, đã một lần tôi thấy tội nghiệp nó, khi chạy ra đón tôi đi họp về. Nó với tay đỡ lấy bó hoa của tôi, và ngã lăn xuống cầu thang. Máu trên đầu nó loang xuống mặt. Nó không khóc, chỉ mím môi lại và bảo: Không sao đâu mẹ ạ. Không sao đâu. Mẹ về, con mừng quá. Tôi đỡ nó dậy và nói: Thì đã bao giờ mẹ không về đâu. Chỉ sớm hay muộn thôi.

Nó hơi cố cười, dù tôi biết lúc ấy, nó rất đau: Mẹ về sớm, hôm nay lại là sinh nhật con. Mẹ mua hoa cho con, con sướng quá nên chạy ra đón. Tôi cay đắng nhận ra là con nói với tôi bằng tất cả tình cảm và sự mong chờ tình yêu của tôi với nó.

Còn tôi. Lúc ấy. Tôi không hề nhớ rằng hôm nay là sinh nhật nó. Bó hoa ấy cắm ở hội nghị. Tan họp, hai, ba người đàn ông loe xoe lôi nó ra khỏi những cái lọ và kính cẩn tặng tôi. Họ rất biết kết hợp những nhu cầu của bản thân và hoàn cảnh khách quan bên ngoài, làm sao vừa được lòng những người đàn bà như tôi, và họ thì chẳng mất gì. Chỉ có con tôi là khổ. Cái sự sinh nó ra trên đời này cũng vậy.

Ngày ấy. Khi sung sướng, chúng tôi chỉ nghĩ đến mình. Nhưng khi đau khổ, tôi lại hay mang nó ra mà soi mà ngắm, và nhìn nó như chướng ngại vật cản trở tôi trên bước đường đời. Nó chẳng có tội gì. Nó là sản phẩm của nỗi đam mê. Ai sướng ai hạnh phúc. Nó không biết. Chỉ được biết và được hưởng sự cô đơn, nỗi dằn vặt mà thôi.

Tôi cho con gái một trăm nghìn để làm sinh nhật. Mặt nó dại đờ đi vì sung sướng trước một hành động đẹp và hiếm hoi của tôi. Tôi nuôi nó tương đối đầy đủ bằng vật chất nhưng không mấy khi chăm sóc bằng tình cảm. Con gái lớn thì lại thích được chăm sóc. Khi ở nhà thì bố mẹ, lớn lên thì người tình và sau đó là của chồng. Nó bảo: Con sẽ được mua những gì con thích, phải không mẹ? Tôi gật: Con sẽ được mua gì tuỳ ý con. Chỉ có điều không nên làm ầm ĩ, mẹ không thích những gì lộn xộn.

Người nó run run: Vâng, tuyệt lắm mẹ ạ. Chúng con sẽ lên Hồ Tây, thuê thuyền bơi và liên hoan luôn ở đó.

Tôi ậm ừ vì thấy con vui. Lâu lắm rồi, nó mới cởi mở với tôi như vậy. Thực ra. Tôi và nó ít khi gặp nhau. Tôi đi làm. Nó đi học. Buổi chiều. Thỉnh thoảng tôi ăn cơm với nó. Buổi tối. Tôi thường vắng nhà. Nó có một khuôn mặt đợi chờ. Nó hay nhìn tôi, bằng cái vẻ đợi chờ đó. Nếu tôi lạnh lùng thì nó lảng đi. Tôi vui vẻ và tỏ ý muốn gần nó, cái vẻ mặt ấy thoắt biến đi, thay vào bằng khuôn mặt tràn trề hạnh phúc. Bao nhiêu năm, tôi luôn nhìn nó để tỉnh táo hơn trước đàn ông và mọi cạm bẫy.

Bỗng dưng hôm nay, mọi sự đó tan biến trong tôi. Con gái tôi lớn quá rồi. Sao lâu nay tôi không biết rằng ngực nó đã đội sau lớp áo và hông nó đã nở nang hơn. Khuôn mặt nó đầy đặn, loáng thoáng có cái trứng cá. Nó đang loay hoay cái áo này, mặc cái quần kia, hồi hộp như cô dâu sắp về nhà chồng.

- Hôm nay mẹ có đi nhảy không? - Nó hỏi.

- Không! Mẹ thấy mệt con ạ! - Tôi thở dài. Chợt thấy chán ngắt mọi chuyện. Nhạc dìu dật. Những ngọn đèn mờ ảo và ngào ngạt trăm nghìn loại nước hoa. Hình như nó không làm tôi đam mê nữa rồi, dù có lúc nhờ nó mà trôi đi bớt những ngày đau khổ. Tôi luôn ở ngoan ngoãn trong tay hết người đàn ông này đến người đàn ông khác nhưng của ai cụ thể thì không có. Tôi nhìn tôi trong gưong. Khuôn mặt đàn bà sang tuổi bốn mươi. Mí mắt bắt đầu sụp xuống. Biết là mình vẫn còn đẹp nhưng cũng bắt đầu nhầu nhò rồi.

Con gái chào: Con đi chơi mẹ nhé.

Tôi gật: Chúc con vui.

Hai chân nó ríu vào nhau vì quần là áo lượt. Nó đánh tý son môi, má hồng và ít quầng xanh ở mắt. Hình như nó phải chui vào đâu đó để làm những việc ấy vì tôi chưa cho phép.

Cánh cửa đóng sập lại. Tôi nằm ngả ra giường. Đắng ngắt. Thế nào nhỉ? Bốn mươi tuổi, tôi đã có cái gì cho mmh. Tiền tài thì vớ vẩn, chỉ đủ ăn và giữ một cuộc sống đạm bạc. Một vài cái váy để đi dạ hội va nhảy đầm. Công việc diễn ra đều đều và nỗi nghi ngờ đàn ông. Dù thiếu họ, nhiều khi cuộc sống của tôi cũng gay gay. Có những kẻ yêu tôi thật thì tôi không ngửi được họ. Còn một vài người tôi yêu thì họ chỉ xuê xoa "chơi" với tôi thôi. Biết làm sao được. Con cá trượt thường là con cá to. Không có cái gì trong tay mình là nhất cả. Bỗng dưng. Tôi thấy sập xuống người mình một nỗi trống trải hoang vắng khủng khiếp.

Hàng tối. Khi ông này, ông nọ đưa tôi về, con gái ra mở cửa và đỡ lấy chiếc xe cho tôi, vác qua phòng khách nó đã lau bóng loáng để cất vào bếp. Rồi nó pha cho tôi một chậu nước âm ấm và đưa lọ sữa rửa mặt để tôi rửa sạch những thứ đã bôi trát. Rồi hai mẹ con đi ngủ. Thi thoảng. Có đêm tôi ôm con gái, bàn tay sục vào gáy nó. Đến khi lùa tay vào mớ tóc dài và dầy của nó, mới chợt thảng thốt tỉnh ra đấy là con gái mình chứ không phải người đàn ông hồi tối.

Lâu lắm rồi. Tối nay tôi là người ở nhà còn con gái thì đi chơi. Người bạn nhảy của tôi cũng không đến. Anh ấy là người luôn rạch ròi mọi chuyện. Vợ con anh ấy là một cái lô cốt chắc chắn mà hàng ngày, hàng giờ anh ta cần mẫn nhặt nhạnh tí vôi, tí xi măng, xây xây trát trát. Và cái lô cốt của anh ngày càng to béo, vững chắc. Thi thoảng, để xả hơi và nạp nhiên liệu cho công việc xây dựng của mình anh đi nhảy đầm. Rất galant với phụ nữ và lúc nào cũng mang một vẻ mặt thành kính. Tác phong giống như thể anh là con chim câu đang gù gù tha những cọng rơm đi dệt tổ ấm, chỉ thiếu con chim cái thôi.

Tôi lại bàn học của con gái. Nét chữ nó tròn xoe, nắn nót, hàng lối rất nghiêm chỉnh. Con người nó chắc cũng như những dòng chữ nó viết. Một là một. Hai là hai, chớ không hai cộng hai bằng năm như tôi. Nó đã yêu hay ghét, chỉ là thế chứ không bao giờ thay đổi. Một quyển sổ con ở góc bàn. Ngoài bìa là mấy câu thơ. Sổ nhật ký. Hoá ra con gái tôi lớn hơn tôi tưởng rất nhiều. Trong sổ, nó ghi lung tung nhiều chuyện, chẳng đâu vào đâu cả. Cãi nhau với đứa này, khen đứa kia có đôi dép đẹp. Nó ao ước những cái con con vặt vãnh. "Ngày. Hôm nay đang ngồi trong lớp đợi mưa tạnh, chợt thấy cuối đường một chị che cái ô đỏ. Đẹp thế không biết. Trong mưa, màu đỏ là màu đẹp nhất. Giá mình có một chiếc nhỉ?"

"Ngày. Có một người đàn ông cởi trần, mặc quần đùi, mang một chậu tã lót đầy phân ra máy nước giặt. Mình thấy kinh kinh, thế mà ông ta vừa giặt vừa cười một mình. Lắm lúc môi nhọn ra như trêu ai, lại huýt sáo nữa. Chắc ông ta yêu vợ con lắm". "Ngày. Sao mẹ hay về khuya thế. Mình mà như mẹ, mình sẽ lấy chồng. Chọn người nào hiền lành và hơi ngu một tý để lấy. Không cần đi làm Nhà nước, chỉ cần biết một nghề gia công gì đó như ông Chiu hàn nhôm đằng trước. Mẹ sẽ sướng hơn là ở thế này. Mình thích những người thông minh, nhưng ở với họ thì sợ lắm.

Những buổi chiều chủ nhật, vợ chồng ngươi ta đi chơi, mẹ thì ở nhà. Còn đi chơi như mẹ, mình chẳng thích". "Ngày. Anh T. là giáo viên dạy văn thể mỹ ở trường bên sang dạy lớp mình qua rủ đi xem phim. Mình cũng muốn đi nhưng chưa xin phép mẹ. Hai người đi cả nhỡ hai con mèo chạy mất thì sao. Mình thích anh ấy vì anh ấy rất đẹp. Mặt thì lúc nào cũng buồn buồn như ngâm ngợi điều gì. Những người đàn ông mặt lúc nào cũng hơn hớn lên, mình cũng thích nhưng lại ngai vì họ hớn hở với mọi người như với mình, tin sao được. Không biết từ bao giờ mà mình có thói quen là cứ gặp anh ấy thì cả ngày hôm ấy vui. Hôm nào không nhìn thấy anh cứ vắng vắng thế nào ấy".

Tôi thẫn người. Lâu nay, tôi cứ trượt trên những cái dốc nào? Sao không bao giờ tôi hỏi đến cuộc sống nội tâm của c on. Lâu lắm rồi, hình như tôi chưa dừng để ngoảnh lại đằng sau để xem, chỉ tiến thôi.

Tôi đọc tiếp.

"Ngày. Tự nhiên hôm qua anh ấy đi ngang qua lớp, vẫy mình ra rồi bảo: Triệu người quen có mấy người thân. Khi lìa trần có mấy người đưa. Mình nóng bừng cả người. Anh ấy bỏ đi, mặt buồn rũ rượi. Cả ngày, chẳng vào đầu mình được chữ nào."

"Ngày. Con Cúc xoe thi thầm: Tao hôn rồi đấy. Mình hỏi: Nó thế nào? Cúc bảo: Lúc ấy, tao cảm giác như rơi tõm xuống ao, chìm chìm đi. Vừa nói, nó vừa nhắm nghiền mắt lại, xuôi hai tay và lăn huỵch xuống sàn nhà. Rồi nó lại vùng phắt dậy, mắt tít lên. Hôn hay lắm mày à. Thử đi, không chết đâu mà sợ, chỉ sợ rồi nghiện thôi. Thử đi.

Mình cười ngượng: Thử thì thử với ai? Tự nhiên đang yên đang lành đè người ta mà hỏi: ông làm ơn cho tôi hôn thử ông một cái xem hôn nó mồm ngang mũi dọc thế nào à? Họ lại chả tát cho vào mặt ấy và bảo rằng: Đấy, hôn nó thế đấy.

Rồi mình và Cúc cười lăn. Kể ra, nếu biết hôn nó thế nào cũng hay".

Tôi lặng người. Con tôi lớn thật rồi. Sao đến bây giờ tôi mới biết điều đó nhỉ? Những người đàn ông đi qua đời tôi như thể bất chợt họ gặp cơn mưa rào mà họ thì không mang vải nhựa để che. Tôi là một cái hiên rộng để họ có thể chạy vào đó, yên tâm, tưng tửng chờ cho qua cơn mưa. Rồi về nhà. Hoá ra lâu nay, tôi đi đường tôi, còn con gái thì tự tìm một đường mà đi. Liệu nó có đi lại con đường của tôi không?

"Ngày. Mình nhớ anh ấy quá. Hai ngày không thấy anh ấy đâu. Hay anh ấy ốm rồi. Đi học về, mình cứ thấy ngơ ngác thế nào ấy. Bỗng anh hiện ra ở đầu đường: Bé con, mấy ngày vừa rồi anh phải có phi vụ làm ăn. Nhớ em quá phải đón em đây. Ôi giời ơi, sao mình sung sướng thế. Mình yêu anh ấy mất rồi. Lúc ấy, mình không còn thấy cái gì ở trên đời này quan trọng bằng anh ấy. Thế là mình và anh ấy đi chơi với nhau. Bây giờ, mình mới thấy việc mẹ cứ suốt ngày đi vắng là rất hay. Nếu mẹ ở nhà, có lẽ sẽ chẳng bao giờ mình đi chơi với anh ấy được như thế. Mẹ mắng chết vì mẹ bảo cái bọn đàn ông rặt

một loại đều cả, đừng nên tin ai. Mình thì thấy ai cũng đáng tin hết, nhất là anh".

"Ngày. Cái Cúc xoe bảo: Anh chàng của cậu được đấy. Trông giống chàng Luit lắm. Tớ thích đàn ông phải như Hoan Manuane, vừa bàn nhau tống tiền người ta xong, lại mê đắm bên cái đàn piano ngay. Đàn ông phải có hai bộ mặt, vừa tử tế vừa đều giả, thế mới quyến rũ. Chàng Luit của cậu thì tớ thấy gian gian. Mình chẳng nói gì. Gian, đểu hay tốt, mình không quan tâm nữa, chỉ biết rằng anh ấy là người hay nhất trần gian".

Tôi lặng người. Đầu bỗng đau nhói. Bỏ quyển nhật ký của con ở đó, tôi ra sân. Mùa đông năm nay lạ lắm, ban ngày thì nắng hoe hoe vàng, tối đến thì gió lộng như mùa hè. Tôi cảm giác như mình đang bắt đầu đứng ở cuối con đường, nhìn thấy con mình đang dẫm chân lên những nơi mà mình đã đi qua, nhưng không ngăn nó dừng lại được.

Thời gian trôi đi nhanh thật. Thoáng cái. Con gái đã biết yêu. Mới ngày nó có còn lẫm chẫm chạy đi chạy lại bằng đôi giầy đỏ. Ra khỏi bệnh viện khi con bị viêm ruột thừa, bà kế toán cùng phòng bảo tôi: Thương lấy nó một tí em ạ. Dù sao nó cũng là con mình. Bây giờ thì em chưa thấy cần nó đâu, nhưng sau này, lúc nào đó, nó sẽ là cái gậy cho em chống đấy.

Lúc ấy, tôi cười nhạt và không buồn tranh cãi với bà ta. Hoá ra bây giờ, cái sự nó cũng gần gần đến rồi.

Mười một giờ. Đồng hồ nhà hàng xóm đong đưa thả nhịp. Con gái vẫn chưa về. Thì ra lâu nay nó đã đi và thường xuyên về muộn, tôi không hề biết vì tôi về muộn hơn nó. Lòng tôi nóng như lửa đốt. Chẳng có một lý do gì để nó có thể về khuya đến như vậy. Sinh nhật từ chiều cơ mà. Xung quanh, hàng xóm ngủ im thin thít. Đường vắng hoe hoắt. Tôi quay vào nhà. Đến gần bàn học của con gái định ngồi xuống nhưng tự nhiên cảm thấy hãi hãi trước những gì con ghi trong sổ. Thôi, thà không đọc còn hơn là phải biết những gì khủng khiếp đang xảy ra với con mình. Tôi hồi hộp đợi nó về gần như hồi hộp chờ người tình giờ hò hẹn.

Mười một giờ ba mươi. Con về. Mặt nó nhợt nhạt phấn son. Tóc nó bồng lên sau vai chứng tỏ có bàn tay xới vào đó. Nó cụp mắt xuống tránh ánh mắt tôi. Thôi. Xong rồi con ơi. Mẹ đã qua những gì mà con đang đến. Không bao giờ chỉ nói chuyện và đùa cười lại nhạt cả phấn ở má và quầng xanh ở mi mắt. Tóc lại rối lên thế kia. Tôi cay đắng nghĩ và nhìn con. Sao tôi thương nó thế không biết. Vội vã thế con. Cuộc đời dài lắm, mà những cái hoan lạc mà con người ai cũng trải qua thì ngắn. Vội mà làm gì. Hai mươi tư tuổi, mẹ mới biết thế nào là hạnh phúc thì lập tức một chuỗi đau khổ kéo theo. Thế mới hay, ai cũng nhem nhẻm nói rằng mọi thứ ở đời đều có giá của nó. Hoặc trồng cây gì thì ăn quả đấy, hay gieo gì gặt đấy. Nhưng tôi. Tôi có gieo gì đâu mà sao đời tôi gặp toàn cỏ dại? Chẳng lẽ, một phút xiêu lòng mà lại khốn khổ đến thế này sao?

- Con xin lỗi mẹ. Con đã để mẹ phải chờ? - Nó lúng búng trong mồm

- Vui không con? - Tôi hỏi và chỉ muốn ôm nó vào lòng. Bỗng nhiên, nước mắt dâng ấp ứ trên mắt tôi.

- Cũng vui mẹ ạ! - Nó trèo lên giường chui vào chăn. Và quay mặt vào tường.

- Sao lại cũng vui? Phải rất vui chứ?

Im lặng. Rồi tôi hỏi thêm vài câu nữa, nó đều không trả lời. Tôi lại giường, đập tay vào vai nó. Nó quay phắt ra, ngơ ngác. Chứng tỏ từ nãy đến giờ nó không hề nghe câu hỏi của tôi.

- Gì đấy mẹ? - Nó hỏi, mắt tròn xoe.

Tôi lặng người nhìn nó. Thôi, xong rồi. Con gái tôi thành đàn bà mất rồi. Cái mặt nó ngây dại vì hạnh phúc, và ánh mắt nó như người có lỗi, ngượng ngùng và đờ đẫn. Đấy là ánh mắt của tôi mười mấy năm về trước. Lúc ấy, tôi như đi trên chín tầng mây, mười tầng gió. Tôi không nhìn thấy ai hết, không biết gì hết ngoài việc là tôi đang hạnh phúc. Tôi vừa bước vào một thiên đường của đời người mà anh người đàn ông đầu tiên trong đời đã mở và dìu tôi vào đó. Người đàn ông đó, vừa mở cửa để cho tôi kịp nhìn thấy những vòng hào quang của nỗi đam mê thì lập tức, sau đó sáu tháng, anh ta dẫn tôi đến một cái hang sâu hun hút và đẩy tôi vào. Đến tận bây giờ.

Đứa nào nhỉ? Đứa nào mang khuôn mặt đợi chờ của con gái tôi đi mất và trả cho nó khuôn mặt đàn bà, vừa đằm thắm vừa non nớt của cô bé tuổi mười sáu? Nó đã đến tuổi thành niên đâu cơ chứ. Tôi đau đớn nhìn con và nước mắt chảy dài xuống má.

- Mẹ làm sao thế? - Nó hốt hoảng, khuôn mặt đã trở lại bình thường.

- Không sao cả con ạ! - Tôi quay đi, không muốn con gái nhìn thấy mình khóc trước mặt nó, đấy là một hành động hiếm hoi của tôi.

Tôi lặng lẽ ra sân. Trăng mùa đông lạnh lẽo hắt ánh sáng từ đâu đó. Người tôi thoắt lạnh thoắt nóng. Rồi bắt đầu run. Con gái đứng sau lưng.

- Vào nhà đi mẹ. - Con xin lỗi đã làm mẹ buồn.

- Con yêu người con trai ấy lắm phải không? - Tôi hỏi.

Im lặng. Rồi một lúc, nó khe khẽ trả lời: Vâng ạ!

- Con nhớ anh ấy lắm phải không?

- Vâng ạ!

- Lâu chưa?

- Gần bốn tháng mẹ ạ. - Nó có vẻ đỡ sờ hãi hơn.

- Và hai người đã gắn bó với nhau?

Im lặng. Kể ra, khi bắt đầu hỏi đến câu đó, tôi cũng nghĩ là con gái không trả lời được. Không một người đàn bà nào trả lời câu đó cả.

- Con năm nay mới mười sáu tuổi, sao vội vàng thế - Tôi cay đắng hỏi nó.

- Hai năm nữa. Chúng con sẽ cưới nhau. Khi ấy con đủ tuổi để lấy chồng rồi. - Nó hớn hở dần lên.

- Đấy chẳng lẽ là tất cả cuộc sống của con hay sao? - Tôi hỏi, tim buốt nhói vì một lần nữa, tôi lại chậm.

- Đấy là thiên đường, mẹ ạ? - Nó ngẩng nhìn tôi mắt loé sáng -Chúng con sẽ đi làm. Sẽ chỉ có nhau và những đứa con. Con sẽ không bao giờ phải buồn giống mẹ.

Tôi im lặng. Người lạnh ngắt. Con tôi bước vào cái gọi là thiên đường của tôi, cách đây mười sáu năm. Lại vẫn những vòng hào quang như tôi đã gặp. Đến lúc nào, sẽ là một cái hang sâu hun hút?

- Chúng con sẽ ở cùng mẹ? Mẹ sẽ không phải buồn vì sẽ làm bà ngoại của một lũ cháu! - Nó vẫn say sưa

Tôi có cảm giác như mình bỗng hoá thành đá. Thiên đường. Hình như ai trong đời cũng đã từng đặt chân tới đó. Chỉ khác nhau là thiên đường của họ là cái gì, và đem lại hạnh phúc cho họ ra sao. Có người thì chạy hết từ thiên đường này tới thiên đường khác, có khi lao vào rồi lại chạy tọt ra vì kinh hãi. Tôi đã từng gặp một người đàn ông từ thiên đường về.

Anh ta ngồi trước mặt tôi, bên cạnh là một người đàn bà. Mặt ông ta bạc phếch, tóc tai dựng đứng và lả lướt đi như thể bị chết đói hàng thế kỷ. Hai con mắt đang đờ dại sinh động dần lên khi bồi bàn bưng ra một đĩa phở xào. Những sợi phở xào thun thút chui vào miệng, kèm rau sống, cà chua, như thể trong bụng anh có một tảng nam châm, và các đồ ăn là cục sắt hút nhau vậy. Chui từ từ, chui dần dần, ngon lành. Người đàn bà thì ngược lại. Ngơ ngác và không đói. Bà ta chỉ ngồi ngáp vặt. Tôi hỏi, hai người đi đâu về mà mệt mỏi thế?

Người đàn bà hơi cười, nụ cười nhếch nhạc như mếu. Người đàn ông tiếp tục nhai nốt miếng dở, nuốt đánh ực rồi tớp một ngụm rượu, khà một cái và bảo: Vừa lên thiên đường về. Rồi tiếp tục ăn như thể ăn cái thiên đường ấy nó vặt trụi hết mọi sinh lực của anh ta vậy.

Tôi cười: Vừa lên thiên đường về, và bây giờ thì ở đâu?

- Địa ngục - Anh ta lẩm bẩm, mồm vẫn nhai. Đôi môi dầy bóng loáng mỡ, những vụn mì bám li ti ở hàng râu con kiến.

Về sau này. Tôi có gặp lại anh ta và người đàn bà ấy (họ ở cùng một cơ quan với nhau và tôi thì làm ở bên cạnh). Họ lấy nhau. Hai bên đều bỏ vợ, bỏ chồng vì cái gọi là hậu thiên đường nó do tần lên trong bụng người đàn bà. Người đàn ông trông nhầu nhò hơn, giống như nắm giẻ lau. Và người đàn bà thì lúc nào cũng nhăn nhúm như quả táo tàu. Rồi họ đẻ ra một đứa con, quặt quẹo vì bố mẹ chúng cũng mệt mỏi lắm rồi.

- Vào ngủ đi mẹ. Gà gáy sáng rồi đấy? - Con gái nói.

- Mẹ không ngủ được.

Con gái im lặng và quay vào. Xa xa, có tiếng gà le te gáy.

Gần sáng rồi.

***

Tôi trở thành một người khác. Hình như cái sự già nó sập xuống vai tôi. Tôi không còn chơi trò ú tim với nó nữa. Mọi tâm trí, nghị lực của sức chịu đựng, tôi dành cho con gái. Tôi sợ. Tôi không thể yên tâm ở cơ quan đến chiều và đi thông tầm đến tối như trước nữa. Lúc nào tôi cũng tưởng tượng ra cảnh con gái tôi, mười sáu tuổi, nước mắt nhoè nhoẹt trên mi "Anh ấy bỏ con rồi" hoặc "Con sắp chết rồi mẹ ơi". Lúc nào tôi cũng chỉ thấy nó, đang ở hết bờ vực này đến bờ vực khác. Những vũ trường, những ánh đèn làm tôi kinh hãi khi nghĩ rằng con mình sẽ ở trong đó.

Con gái hỏi: Sao dạo này mẹ không đi nhảy?

Tôi trả lời: Mẹ mệt.

Nó lạ lẫm và hơi khó chịu nhìn tôi. Đã đến lúc nó không cần sự có mặt của tôi nữa rồi. Nó tưởng rằng đôi chân của nó đã cứng cáp lắm đấy. Tôi đau đớn nghĩ.

"Ngày. Hôm qua mình và anh ấy đi chơi. Mình phải nói dối mẹ là đi mua xà phòng thơm. Vào cửa hàng, hoàn những bánh xà phòng tám, chín nghìn. Mình mua một bánh Zet, mùi nó hăng hắc nhưng lại dễ chịu. Anh ấy trả lại chị bán hàng và chọn cho mình cái bánh xà phòng gì ấy. Nó to hơn cả Zét, cứng đanh và không có mùi thơm. Mình chưa dùng loại đó bao giờ. Bánh xà phòng anh ấy lấy có 2.500 đồng thôi. Anh bảo: Nó to, bền lại rẻ. Chiều anh ấy, mình cũng đồng ý mua. Lúc đưa tờ 10.000 đồng, chị bán hàng trả lại 7.500 đồng, anh ấy giơ tay cầm lấy và nhét ngay vào túi. Mình hơi ngại nhưng không dám hỏi vì có thể anh ấy quên. Chỉ sợ nếu mẹ hỏi thì không biết trả lời thế nào. Rồi hai đứa ra bờ hồ ngồi. Mình thèm ăn bánh chuối rán. Anh ấy bảo ăn vặt làm gì, chua mồm. Anh ấy ôm lấy mmh. Lúc ấy, mình chẳng thấy chuyện gì quan trọng nữa".

"Ngày. Anh ấy biến đi đâu hai ngày rồi bảo: Anh cố gắng thu xếp xong công việc gia đình càng sớm càng tốt. Anh sẽ nuôi một đứa con, còn mụ vợ nuôi một đứa. Anh sẽ đấu tranh với mụ vợ để chiến thắng. Mụ ta sẽ phải bật xới khỏi nhà và tay trắng. Rồi anh ấy sẽ lấy mình. Sao anh ấy khổ thế nhỉ? ước gì mình có thể chia sẻ cho anh ấy được."

"Ngày. Sáng nay hai đứa đi ăn xôi. Bà bán xôi bảo: Hai bố con ngồi đây ăn xôi đi. Anh ấy cáu lắm mắng bà ấy là mắt chó giấy. Mình cố gắng lắm chỉ ăn được năm trăm. Mình thích ăn bún riêu cua. Anh ấy thì dứt khoát không ăn, anh ấy bảo cái giống ấy nó õng bụng và chóng đói. ăn xôi chắc dạ hơn. Mình đưa năm nghìn trả tiền xôi hai đứa ăn hết 2.500 đồng, còn lại 2.500 đồng, anh ấy bảo bà bán xôi cứ giữ lấy, mai ăn tiếp. Mình thì thế nào cũng được, miễn anh ấy vui thôi".

Tôi run rẩy đứng lên. Chống chếnh và quay cuồng. Sao lại thế hả con. Con lú lẫn mất rồi. Tôi phải làm gì bây giờ hả trời? Không phải con đang chấp chửng ở miệng vực nữa mà đang ở trong lòng vực rồi. Bao giờ thì chìm xuống đáy?

Giống như người điên. Lại giống như kẻ bị mất của. Cũng như người đánh xổ số, chỉ trệch một số cuối cùng của giải độc đắc. Cuồng điên, tiếc nuối và bất lực. Tôi lao ra đường. Những khuôn mặt chạy ngược lại tôi, nhạt nhoà. Ai cũng mang khuôn mặt con gái. Chỉ có điều, đấy không phải là khuôn mặt đợi chờ mà là khuôn mặt đàn bà. Người đàn bà mười sáu tuổi.

Những hàng cây, những nẻo phố và người đông đúc. Con tôi ở đâu? Bên những người đàn ông một vợ hai con, lại còn bòn rút từng nghìn một của đứa bé con? Hắn ta vừa được cả nó, vừa được cả năm xu một hào còn bản thân thì chẳng mất gì cả.

Mặt tôi bỗng đập vào một rừng hoa. à không, pháo hoa chứ. Còn nhớ. Năm hai mươi bốn tuổi. Tôi và người tình đầu tiên lách chiếc xe đạp từng tí một Giữa dòng người. Chân chôn chặt dưới đất nhưng ai cung ngửa cổ lên trời. Để xem pháo hoa. Từng chùm hoa lắc rắc trên bầu trời tim ngắt. Tôi ôm lấy anh, như nuốt từng vì sao rơi rụng và muốn hét lên vì hạnh phúc. Bây giờ. Những chùm hoa lại trở về. Chỉ có điều nó không rụng từ bầu  trời màu tím nữa, mà ùa thẳng vào mặt tôi.

Tôi không biết gì nữa ngoài cảm giác tất cả tan biến hết. Con gái. Người đàn ông thích ăn xôi buổi sáng cho chắc dạ. Những chùm pháo hoa. Tất tật.

Chẳng còn gì ngoài sự hư vô.

***

Tôi như bay trên chín tầng bây. Rồi qua những ngọn cày ngả nghiêng trong gió. Tôi bây giờ sung sướng hơn tôi lúc nãy. Tôi bay vi vút. Thôi. Thế cũng xong. Rồi tôi nhìn thấy con gái. Nó đang ngồi trên lòng người đàn ông. Nhờ trời, có bay lơ lửng thế này mới tìm được ra nó. Nếu chỉ lang thang ngoài phố đến hàng nghìn năm cũng

không thể trông thấy được, vì có bao nhiêu quán xá và các bờ bụi? Người đàn ông già hơn tôi, nhếch nhác trong bộ quần áo màu ghi. Hình như anh ta đang hôn nó. Tôi không nhìn thấy một bàn tay của anh ta đâu. Chỉ thấy người con bé đung đưa quằn quại. Dưới áo nó, có cái gì lục sục. Chiếc cặp sách rơi dưới chân. Trên chiếc bàn con có hai cốc cà phê đá - loại rẻ tiền - còn đầy nguyên. Đá tan ra. Cà phê loãng toét. Hai người bây giờ thì cần gì uống, vào quán chỉ là cái cớ.

Tôi lượn vèo xuống, chui vào giữa con tôi và người đàn ông. Người hắn có mùi khai. Phải rồi, hắn có con bé mà. Tôi giang hai tay, cố sức giằng họ ra. Tôi nghe tiếng người đàn ông:

- Mẹ kiếp. Sao bỗng nhiên gió to thế?

Con tôi thì thầm: Có khi trời trở gió mùa đông bắc. Mùa đông năm nay thế nào ấy anh nhỉ.

Hắn ta chép miệng: Thằng ôn con có biết đường mà mặc áo rét không. Cảm lạnh ra đấy thì rách việc. Và tiếp tục lục lọi trong áo con gái tôi. Rồi họ hôn nhau.

Tôi quay cuồng giằng giật hai người ra và hét lên: Con ơi, về đi con. Đừng ngu xuẩn thế này. Nó là thằng lừa đảo đấy. Về đi.

Con gái chẳng nghe thấy gì. Nó rùng minh và lạnh. Tôi chợt thẫn người. Phải rồi, bây giờ và mãi mãi về sau sẽ chẳng bao giờ con hiểu được tiếng mẹ nữa. Mẹ con mình sẽ gần nhau hon xưa và cũng sẽ xa nhau hơn xưa. Sợ con lạnh. Tôi lặng lẽ bay lên ngọn cây và đau đớn nấp vào tán lá. Nhìn nó.

Con gái đỡ lạnh hơn. Nó thì thầm: Ơ hay nhỉ, tự nhiên có cơn gió to rồi hết ngay như là ma ấy. Em lại thấy nóng rồi.

Tôi cay đắng nhìn con. Hai dòng nước mắt tuôn rơi. Mẹ vì con. Thôi thà để hắn ta ôm con cho ấm còn hơn là mẹ chỉ có thể thành gió để ngăn con. Cũng chẳng ngăn được mà chỉ làm lạnh con thôi. Con kêu: ơ. Có giọt nước gì rơi xuống mặt em anh ạ. Nó nói và ngước lên, hal mắt như hai vì sao. Tôi sợ hãi nấp kín vào tán lá.

Hắn tặc lưỡi: Ve đái đấy.

Con gái cãi: Mùa đông thì làm gì có ve. Hay là mưa nhỉ?

Hắn làu bàu: Sao sáng đầy trời thế kia mưa thế nào được. Rồi hắn ta lại ngốn ngấu hôn lên môi con gái như nhai kẹo cao su. Bàn tay lùng sục trong áo nó như đi tìm của quý bị mất.

Nước mắt tôi vẫn rơi. Hình như ướt hết tóc nó. Rồi hắn cũng buông con gái ra. Cả hai ngồi im. Hắn tu cà phê loãng ừng ực. Còn con gái thì say đắm vuốt ve tóc hắn mái tóc thưa mồ hôi dầu bết lại. Điệu bộ của con gái giống như ngày xưa, lâu lắm rồi tôi cũng như thế với bố nó. Hoá ra đàn bà, ai cũng có những khả năng đặc biệt giống nhau: Yêu đương, ghen tuông và cuồng si.

***

Có tiếng ti vi của nhà chủ: "Mời nhận dạng. Công an quận... thông báo. Hồi 6h40'ngày... có một vụ tai nạn xảy ra trên đường. Nạn nhân là một phụ nữ trên bốn mươi tuổi. Mặc áo màu... đi chiếc xe đạp minh... chân đi giầy... Ai là người nhà xin đến đồn công an... nhận diện".

Cô gái ngẩng mặt khẽ rùng mình.

- Anh ơi. Lại gió rồi.

Người đàn ông uống xong cốc cà phê, vẻ đã khát. Quàng tay ôm lấy cô gái.

Họ chìm đi trong những nụ hôn, mặc những cơn gió lạnh buốt đang vật vã quanh mình.

Cát đợi

Nguyễn Thị Thu Huệ

Đêm nay. Dù biết chỉ là một mình. Sẽ cô đơn và tràn mi nước mắt. Nhưng tôi vẫn ra biển. Cả một ngày tôi lang thang kiếm tìm trên bãi vắng dấu vết hôm qua. Tuyệt nhiên không có. Biển về đêm. Cát mềm và ấm, nồng nàn vị quyến luyến. Biển hùng vĩ, bao la đến vô cùng. Chẳng còn lạ gì. Cát vẫn là cát. Gió thổi bay vô tư, hào phóng. Một triền cát ráp sạo vàng trắng sáng dưới chân trời, xanh như hoá thạch. Bây giờ anh ở đâu? Bước chân thập thỏm lún chìm dưới cát. Phía xa. Trên sự vô cùng vô tận thẫm đen đó, nhay nháy sáng từ những chiếc thuyền đánh cá. Mọi vật như ngưng đọng.

Tôi bỏ giày, rón rén kiếm tìm trên cát, dấu vết ngày hôm qua, chiếc giường trong đêm tân hôn. Tôi hồi hộp chờ mong sẽ thấy cái hõm nơi tôi nằm xuống. Tuyệt nhiên không. Hôm qua. Lúc ấy. Tôi ngu ngơ thì thầm với anh: Chỗ chúng mình yêu nhau, có gần một chiếc thuyền, mai em sẽ ra đấy trồng một cây dương kỷ niệm, nghe anh. Anh cười, sáng loá: Khỉ con. Cô bé tí của anh. Ngày mai thuyền ra khơi, cát sẽ xoá mọi dấu vết. Bé biết đâu mà tìm để trồng dương?

Tôi cãi: Em sẽ ra sớm khi thuyền chưa đi biển, chịu không? Anh cười: Em nói cứ như chuyện đánh dấu mạn thuyền. Tôi hỏi: Chuyện ấy là gì? Anh trả lời tôi bằng cách khẽ khàng áp khuôn mặt trầm tĩnh lên triền cổ tôi. Rồi chúng tôi nắm tay nhau, đứng lún chân xuống cát. Đợi thuỷ triều lên. Song táp mạnh lên bờ, nước thấm qua quần mát dịu. Có một đợt sóng xô đến, anh nhấc tôi lên, quay một vòng rồi thả tùm xuống. Tôi ướt thêm áo. Anh bảo: Mai mình xa nhau, em ngoan nhé. Tôi lắc đầu quầy quậy. Không biết. Không nghe. Không nghĩ. Anh ơi, bà bảo: Hôm nay rằm tháng bảy, ngày xá tội vong nhân, nên đi thả ốc để cứu vớt các linh hồn có phải không?

Đêm nay. Trăng mười sáu. Tròn trĩnh và trinh nguyên, vàng rực tưới ánh sáng xuống sóng nước như thể lần đầu hiển hiện trên đời. Chỗ hôm qua chúng tôi nằm, giờ gió và sóng đã làm chìm đi tất. Cách đây xa xa. Ngược về phía đường vào thành phố, hàng nghìn dấu chân in hằn trên cát. Chắc về đêm, thuỷ triều sẽ lại xoá đi. Tôi ngồi xuống. Rồi nằm ra, tóc để dài trên cát. Cát chở che, trìu mến vuốt ve tôi như thể cát hiểu tôi cô đơn.

Giờ này. Hôm qua. Tôi mê đi trên chiếc giường hạnh phúc, chiếc giường có một không hai trên thế gian này. Tôi yêu và tôi được yêu. Dù biết rằng đến phút ấy, tôi vẫn chưa được gì trọn vẹn ở cuộc đời. Luôn luôn cô đơn, khát khao một cái gì cụ thể, nên chẳng bao giờ có. Rồi chợt gặp anh. Anh bình dị nhưng sang trọng. Anh dân dã, nhưng đầy ắp những gì tôi khuyết.

Có người ví tình yêu ào nhanh như cơn bão. Anh đến với tôi chẳng phải mưa dông, chớp giật. Anh êm đềm thấm vào tôi như hơi thở. Tôi không tin rằng mình lại có tình yêu bời tôi mất nó quá lâu rồi. Bà bảo: "Trong tình yêu, có lúc phải giành lấy cải để gọi như chơi bạc ấy, được thì phất, hỏng thì thôi, nhưng cứ phải cướp cái".

Chuyện tình yêu bây giờ thật cũ. Hầu như trong đời ai cũng đã xếp xó vài cuộc tình. Còn tôi. Cũng một lần. Chỉ khác là tôi không xếp xó tình yêu của mình, tình yêu của tôi không bị mạng nhện chăng bởi tôi đem nó đặt lên ban thờ, và siêng năng thờ cúng. Tôi cúng vái nó mỗi khi chiều đến sương giăng khói toả vào đông. Những vòm sấu ran ran tiếng ve ngày hè và khi một cơn mưa rào đổ vội, cả mặt đường trắng ly ty hoa.

Vài bận hương khói khi ban thờ hiện lên con đường đầy ắp kỷ mềm tôi có với người ấy. Từ chiếc lá khô chợt sa vào lòng đến bông sấu ngai ngái rơi rắc hương. Rồi tôi thờ tình yêu của mình bằng những bản nhạc dĩ vãng. Chỉ buồn và tuyệt vọng là bây giờ, những bản nhạc xưa cũ của tôi được vài nhạc sĩ tài hoa gộp lại, lấy mồi bài dăm đoạn để tạo nên một liên khúc, bài nọ đuổi bài kia, ào ạt như thể hát khoán. Khi mới nghe bản hên khúc hùng vĩ gồm những tình khúc của Vũ Thành An, Trịnh Công Sơn... tôi bật khóc bởi nó nháo nhào xáo trộn tất cả. Kỷ niệm trong tôi đuổi nhau như bắt cướp. Có bài tôi và người ấy nghe trên một con tàu đánh cá, một người dân chài đã hát mộc mạc cho tôi quên sợ hãi. Có bài tôi nghe khi anh đưa tôi về đêm, vẳng ra qua nhà ai đó... Vậy mà giờ đây. Tất cả được xâu lại như một xâu cá rô, quẫy đạp liên hồi với cái tên: Liên khúc tình yêu số...

Tuổi học trò của tôi ra đi cùng người ấy. Và tôi chờ người ấy hàng ngày, dù tôi biết họ vẫn chỉnh chu chở nhau đi làm mỗi sáng. Họ - bộ ba ấy nghễu nghện trên đường bằng một chiếc xe cúp đỏ. Đầu tiên là rổ xe muôn năm chở áo mưa, túi lưới. Đến một thằng cu kháu khỉnh. Rồi người ấy với một "nền độc tài êm ái" sau cùng. Thi thoảng giáp mặt nhau, tôi chợt thẫn người tự hỏi: Tôi thờ ai, thờ cái gì? Lâu nay tôi hương nhang cho một tình yêu quá cố, để không biết cái kẻ trước mặt tôi với cái áo mưa chung thân bên người và hàng lô bút bi cài túi kia là hai hay một với người tôi thờ cúng?

Tôi áp người xuống cát. Một cảm giác êm dịu, không mịn màng mà ram ráp xâm chiếm lấy tôi. Anh đã đi thật rồi. Ngày xưa, cái người đàn ông chăm đem áo mưa đã mang đời con gái của tôi đi không hoàn lại một câu xin lỗi. Hôm qua. Anh mang nó trả lại cho tôi. Trọn vẹn đủ đầy. Có lẽ bây giờ anh đã đến nhà. Anh bảo: Anh về. Sẽ cách xa em lắm đây. Anh sẽ tìm em. Chắc chắn sẽ gặp. Còn có gì hơn nữa thì anh không dám hứa. Anh yêu em, dù muộn màng. Anh thương em, cô bé tí của anh, khỉ con của tôi... Lúc ấy. Anh chỉ ôm tôi, chạm bờ môi anh vào môi tôi.

Còn tôi. Chợt nhận ra anh lả tất cả những gì lâu nay tôi thờ cúng, khấn vái. Tôi tự động nằm xuống cát. Tôi cần anh, đã tìm thấy anh và cần dâng hiến cho anh. Lúc ấy Có một giọt nước mắt tràn qua mi tôi. Cảm nhận được vị mặn của nó, anh thì thầm: Tin anh nhé, anh yêu và thương em. Tình thương quan trọng và lâu dài hơn tình yêu. Tôi lắc đầu, bật khóc. Tôi đâu cần anh nói thế. Khẽ rướn người.

Bản năng của người đàn bà trỗi dậy dù ai cũng tưởng tôi còn con gái. Tôi cong lưng áp sát vào anh. Dưới tôi là cát. Ngoài kia là sóng êm đềm hùng vĩ như anh bên tôi. Lúc ấy. Tôi mới thôi ám ảnh về người đàn ông đèo áo mưa trong giỏ xe giữa trời nắng và mùa khô. Mới thôi bực dọc về cái liên khúc tình yêu đánh số...

***

Sáng nay. Khỉ tỉnh dậy. Biết anh đi rồi. Tôi thẫn thờ nhìn bà đang ngồi hướng đôi mắt kèm nhèm gần loà ra xa lúc nào cũng như tâm niệm điều gì. Bà thuộc nhiều chuyện, biết nhiều cuộc đời. Tôi hỏi: Đánh dấu mạn thuyền là gì hả bà? Là: Có người đi trên thuyền giữa dòng rời cái gươm xuống nước, liền đánh dấu vào mạn thuyền. Lên bờ, cứ chỗ đánh dấu mà tìm gươm, chả bao giờ thấy. Rồi bà đứng lên, lẩm bẩm, tiếng thập thõm cùng chân bước lê vào sân... Ôi dào, ảo vọng cuối cùng của ta là tin rằng không còn ảo vọng gì sất...

***

Từ từ ngồi dậy trên chiếc giường cưới của mình, tôi để lại dưới lưng một cái hõm nông hơn hõm hôm qua một nửa. ánh trăng thanh khiết, bao dung như mẹ chở che. Giờ này, anh đang ở nhà, với mọi sự cố định mà tôi không bắt anh phải dứt bỏ. Bởi tôi là kẻ đến chậm.

Tôi đứng lên, hai tay xách giày, lầm lũi đi trên con đường để vào thành phố. Cát và biển ở lại sau lưng. Đợi chờ. Xa dần. Đêm nay. Tôi sẽ sửa lại ban thờ. Một ban thờ không có bản liên khúc đánh số.

Một ban thờ mới.

Thờ anh.

Chị Ngần

Nguyễn Minh Ngọc

Chuyến tàu chợ đi Huế khởi hành ở ga Vinh lúc 7 giờ sáng. Các toa chở khách xem chừng khá xông xênh, không còn cái cảnh người xếp lẫn gà vịt, lèn chật cứng như nêm cối của một thời chưa xa. Tới Yên Duệ, tàu đừng chỉ vỏn vẹn có vài phút.

Ga xép nằm lọt thỏm giữa một bên núi Trí đường bệ, còn bên kia là con sông Ngàn Sâu chảy lặng lờ. Nom thật heo hút và buồn tẻ. Lèo tèo mươi người xuống, dăm bảy người lên. Không khí rộ lên một lát rồi lại ắng ngắt khi con tàu lăn bánh. Vừa nhảy xuống đất, tôi vội vã khoác ba lô bon thẳng về phía đầu ghi để lần ra đường cái. Đang cắm cúi guồng thật lực, thốt nhiên tôi nghe có tiếng ai đang réo gọi tên mình từ phía sau.

- Việt ơi? Việt! Phải Việt không?

Tôi sững người, quay lại. Ai vậy ta? Giọng nói chừng quen quá, nghe mơ hồ sâu thẳm trong tận cùng ký ức "Hóa ra bao năm rồi mà ở cái chốn sơn cùng thủy tận này vẫn còn có người nhận ra mình ư? Vậy thì chuyến trở về này cũng không đến nỗi nào". Bụng nhủ thầm, tôi nán lại bên đường chờ đợi. Người đàn bà tay xách, nách mang tới gần. Ngang qua chỗ tôi, chị nhoẻn cười và bỏ nón đội đầu. Tôi dụi mắt, định thần. Rồi nhảy tới chụp nắm lấy đôi bàn tay của chị.

- Ối trời, chị Ngần?

- Không là chị còn ai đây nữa. Chú không nhận ra chị cũng phải. Thành bà lão rồi còn gì. ơ, mà chú vẫn còn nhớ đường về làng cơ à?

Chị thản nhiên cầm nón quạt, giọng mát mẻ, chì chiết.

Thú thật, tôi ngượng quá không biết trốn vào đâu. Lại càng không dám nói một lời thanh minh với chị. Nhìn người đàn bà da dẻ sạm đen, quắt lại vì nắng gió, dáng vẻ tất bật đang đứng trước mặt mình, quả thực tôi hơi bị choáng. Những giây phút đầu tiên, tôi không dám tin người đàn bà đó là chị Ngần trong tâm tưởng. "Chị đấy ư? Người hàng xóm thân cận mà tôi vẫn hằng kính trọng như chị gái mình". Thật không ngờ. Thời gian biến cải con người tàn nhẫn vậy sao?

Để trấn dịu bớt cơn xấu hổ và cả cú sốc, tôi đỡ chị một chiếc túi. Hai chị em hối hả men theo con đường dọc bờ sông. Qua được cầu treo thì phiên chợ Bồng đã vãn đi tự bao giờ. Trơ lại trên nền đất trống hoác là dãy lều cột tre, lợp bằng lá cọ xơ xác. Chợ miền sơn cước bao năm nay vẫn vậy. Họp từ lúc tối đất, mặt người chưa tỏ. Sáng ra chỉ một lúc là tan. Hai chị em nhìn quanh quất không tìm đâu ra bóng một người quen. Chị Ngần tặc lưỡi: "Thôi, đi bộ cho nó khỏe chân". Quãng đường từ đây về làng còn chục cây số nữa chớ đâu phải chơi. Bụng tuy ngán ngẩm, nhưng chẳng còn cách nào khác.

Ký ức dắt tôi trở lại quãng đời hai mươi bốn năm về trước. Ngày ấy chị đẹp nhất làng. "Mắt phượng, mày ngài. Làn môi cắn chỉ đỏ chon chót như hớp hồn cánh đàn ông. Cái miệng cười nhỏ nhắn phô hàm răng trắng nõn, đều tăm tắp như những hạt ngô non vừa ngậm sữa. Gương mặt nhẹ nhõm, tươi tắn như một nụ hoa...". ấy là những lời bình phẩm của bàn dân thiên hạ ngay buổi đầu chị Ngần mới bước chân về làm dâu ở làng. Đám trung niên sồn sồn cứ xuýt xoa:

"Cái thằng Tần thế mà son. Vớ được con vợ đã xinh thì chớ lại hiền thục, đảm đang. Đúng là lính chiến gặp may... !".

Tuy ở khác huyện, nhưng cái làng Tùng Sơn của chị Ngần lại nằm kế bên làng tôi. Hai làng chỉ cách nhau một dãy đồi lô xô như bát úp, mọc đầy sim mua và cây muồng. Dân làng tôi gốc gác mãi dưới xuôi, nơi dòng sông Lam phình ra to nhất. Dạo chiến tranh phá hoại, làng tôi nằm gọn trong tầm bom rơi đạn vãi của giặc Mỹ. Thêm vào đó là nạn lụt lội hàng năm giống như loài thủy quái tham lam cứ ngoạm sâu vào đất làng. Người mỗi lúc một đông. Đất mỗi ngày một co lại. Dân làng buộc phải phiêu đạt đi các ngả sinh sống, vừa để tránh bom, vừa tránh lụt.

Hơn hai trăm hộ dắt díu nhau ngược sông Ngàn Sâu tụ về đây vỡ đất lập nên làng mới. Đi tới đâu người làng tôi cũng mang theo nghề trồng mía, ép mật, nấu đường và đặc sản riêng là giống chanh hoàng niên, quả to mọng nước và rất thơm. Nhờ chịu khó lại biết cách làm ăn nên làng mới của tôi nổi tiếng khắp vùng. Dân sở tại thường chép miệng: "Rõ là đất cũ đãi người mới". Có lẽ nhờ vậy mà trai gái làng tôi trở nên đắt vợ, đắt chồng.

Chuyện xe duyên của chị Ngần coi vậy mà cũng lắm công phu. Khởi sự từ khi chị gái anh Tần lấy chồng về bên Tùng Sơn. Chị Hà làm cán bộ Đoàn nên có điều kiện đi làm nhiều, giao thiệp rộng. Nhờ vậy mà chị gặp và kết thân với Ngần khá dễ dàng. Khi ấy, Ngần là cô gái vừa mới lớn mà đã có bao đám xa gần rắp ranh nhòm ngó. Thấy vậy, chị Hà bèn chủ động ráo riết vào cuộc. Chị ngầm dấm sẵn đám này cho đứa em trai đương xông pha nơi trận mạc. Tận dụng ưu thế của mình, chị Hà biết cách để gần gũi chuyện trò tâm tình với Ngần.

Trong mọi câu chuyện, bao giờ chị cũng khéo gài cậu em vô cho kỳ được. Rỉ rả ít một như mưa dầm thấm lâu. Đến nỗi gần như Ngần thuộc hết mọi tâm tính, sở thích của Tần, dẫu hai người chưa một lần gặp mặt.

Mỗi bận hễ có đám trai nào mon men đến "cưa" Ngần là chị Hà cuống lên như dẫm phải tổ kiến lửa. Chị hậm hực rủa thầm "Hừ, ngữ trai thời chiến mà không ra trận là thứ trai hèn. Đồ thối!". Tự nhiên chị thấy ghét cay ghét đắng những gã trai nhởn nhơ, bẻm mép. Đã chui rúc ở hậu phương mà không biết xấu hổ, lại còn dám ngang nhiên đi tán tỉnh người yêu của lính". Chị Hà đứng ngồi không yên. Chỉ tới khi giáp mặt Ngần vào hôm sau, thấy "cô em dâu tương lai" nở nụ cười hồn nhiên, tin cậy, biết là "trời yên, biển lặng" chị mới dám thở ra. Bấy giờ chị mới cả cười cho cái sự phi lý của mình.

Hình như cuộc nhân duyên nào ít nhiều cũng có sự can dự của ông Trời thì phải. Trước Tết Quý Sửu (1973) chừng hơn tháng rưỡi, anh Tần đột ngột về thăm nhà. Trên đường ra Bắc lấy quân, Tần được cấp trên linh động cho nghỉ 15 ngày phép. Anh về hôm trước, thì hôm sau một cuộc họp gia đình tức tốc được triệu tập để trù liệu chuyện vợ con.

Thoạt đầu, Tần giãy nảy lên, nhưng rốt cuộc đành phải nghe theo cái lý của người già. Nhờ có chị Hà thu xếp tay trong nên mọi việc đều thông đồng, bén giọt. Từ việc làm quen đến chạm ngõ rồi đám cưới, tất cả chỉ diễn ra trong vòng có tuần lễ. "Thời chiến, bộ đội gian khổ lắm. Cứ phải ưu tiên số một, bà con ạ". Gặp ai, chị Hà cũng xởi lởi rào đón bằng cái câu cửa miệng ấy.

Chị Ngần cắp nón về nhà chồng, bỏ lại sau lưng bao nỗi ngẩn ngơ, tiếc nuối của đám trai tráng quanh vùng. Tuần tr

ng mât cua đôi vợ chồng trẻ trôi vèo như vệt nắng giữa ngày đông, tháng giá. Dễ họ chưa kịp bén hơi nhau đã tạm phải chia lìa đôi ngả. Từ nơi đưa tiễn anh Tần, chị Ngần đạp xe trở về với cặp mắt sưng mọng. Lắm hôm nhìn thấy chị trốn sau vườn chè ngồi khóc thút thít một mình, mẹ tôi thường gọi chị sang nhà chơi rồi tìm cách an ủi. Bà sai tôi trèo hái bưởi hoặc lấy ổi ương đãi chị. Mẹ tôi hỏi dò:

- Thấy trong người có chi khang khác chưa?

Chị đỏ mặt, lắc đầu. Nụ cười thèn thẹn. Chị thú thật là nhờ có chiếc áo của anh Tần để nhà chị mới yên giấc. Dù đông hay hè, đêm nào chị cũng lấy chiếc áo đắp lên ngực.

Về làm dâu, chị Ngần trở thành cây cột cái trong ngôi nhà ọp ẹp, tuyền những người sợ nắng sợ gió. ông Hoan vốn là thợ rèn có tiếng một thời. Nhà ông, ba đời nối nghiệp rèn. Cụ nội ông từng tham gia nghĩa quân của cụ Phan Đình Phùng, và là thợ đúc súng dưới trướng của tướng quân Cao Thắng.

Bao năm quần quật quai búa, kéo bễ, sức lực của ông Hoan dường như cũng bị nung đỏ và dát mỏng theo thời gian. Tay chân ông lòng thòng, ngực lép kẹp. Thỉnh thoảng lại nổi cơn ho rũ rượi. Bà Hoan cũng chả hơn gì ông chồng. Người bà khô quắt như con mắm lẹp. Xưa nay bà vốn nổi tiếng là người kỹ tính, hay xét nét lại lắm lời.

Hàng ngày trước lúc vào bữa cơm, bà thường có "tiết mục" cọ rửa tay (mặc dù cả ngày chẳng đụng việc gì) cho tới đỏ ửng mới thôi. Lắm hôm cơm canh nguội ngắt nhưng bà Hoan vẫn chưa xong. Gặp ai biết chuyện họ cũng lè lưỡi, tròn mắt: "Khiếp! Hãi quá đi mất!". Vậy mà chị Ngần vẫn cứ chiều chuộng được mới tài. ở cạnh nhà, tôi thường để ý tới cách đối đãi của chị với bố mẹ chồng. Một điều thầy, hai điều mẹ. Cấm thấy khi nào chị nhăn nhó hay mở miệng ca cẩm điều gì.

Người làng thường hay đem chị Ngần ra so sánh với dâu con trong nhà. "Cũng là khác máu mà còn hơn con đẻ. Cái nhà ông Hoan thật có phúc...".

Mỗi buổi sáng tôi thường dậy sớm học bài. Chưa tỏ mặt người đã nghe tiếng chổi bên hàng rào lẹt xẹt. Chị nhóm bếp chuẩn bị đồ ăn sáng, hãm một ít chè tươi thơm phức ủ vào giỏ xong đâu đấy rồi mới đi làm. Đều đặn cứ một tuần hai lần, chị Ngần lại cất chè trong vườn gánh ra chợ bán lấy tiền mua thức ăn và trang trải mọi thứ chi tiêu khác. Bên cạnh đồng quà tấm bánh, bao giờ cũng có gói thuốc lào, vài liễn trầu quế với khúc rễ chay bọc lá chuối.

Lớp học của tôi ở trong một cái lán gần đường cái. Những hôm biết chị Ngần đi chợ, giờ nghỉ giải lao tôi thường ra đường đón lõng. Vừa thấy mặt, chị đã rút một tấm bánh đa dày chi chít vừng hoặc cái bánh rán ấn vào tay tôi. Lần nào chị cũng vờ nghiêm mặt cốc vào trán tôi một cái rõ kêu: "Lần cuối nhá. Con trai ăn vặt là xấu lắm đó! Rồi chị cười xòa, quảy quả bước đi. Có hôm tôi mải học, chiều về chị hỏi liền: "Bữa nay giận chị phải không".

Thông thường sắc đẹp muốn được bền lâu phải có sự hỗ trợ của son phấn và an nhàn. Chị Ngần ngược lại. Chừng như sự vất vả cực nhọc ở chốn quê không mảy may ảnh hưởng tới dung nhan của chị. Ra đường dẫu chị ăn vận xuềnh xoàng rồi quấn khăn che mặt thì cánh đàn ông con trai vẫn cứ nhận ra. Lắm anh muốn bờm xơm cứ vờ vịt nắm tay lôi kéo rồi kiếm cớ ôm vai, ôm eo.

Chị Ngần trông vậy mà chẳng phải tay vừa. Chị du cho nhiều gã bổ chửng mới thôi. Chuyện thẻ thọt rồi cũng đến tai bà Hoan. Những tưởng bà mẹ chồng sẽ lồng lên chửi rủa, cạnh khóe, nhưng tịnh không. Bà đem chuyện tận đẩu tận đâu ra kể với ý xa xôi bóng gió. "Rằng ngày trước có một ả đàn bà đẹp nổi tiếng đức hạnh nhưng vắng chồng đã lâu. Khối kẻ dòm ngó sấn vào ve vãn nhưng đều bị dội ra. Cuối cùng ả ta đổ chổng kềnh bởi cái gã tối tối vẫn mang chỉ tới nhờ se hộ. Rõ là khôn ba năm dại một giờ...".

Nghe thế, chị Ngần chỉ cười mà rằng "Mẹ ơi, mỗi người một tâm mỗi người một tính. Mẹ lo chi cho nhọc bụng". Bà Hoan vứt miếng bã trầu vào ống nhổ rồi đưa tay lên quệt mép. "Là tao cứ nói ra. Đàn bà con gái không nói mạnh được. Có thân thì lo mà giữ. Nỏ ai lắm tay được đến tối gối tay được đến sáng...". Những chuyện ấy, chị Ngần thường kể hết cho mẹ tôi nghe.

Tôi thi đỗ vào cấp 3 đi học mãi dưới trường huyện. Nghỉ Tết, nghỉ hè mới được về thăm nhà. Nhất là dịp hè tôi về, chị Ngần thêm vững dạ bởi có một vệ sĩ trung thành. Đi đâu, làm gì chị cũng kiếm cớ rủ tôi đi cùng cho nó có chị có em, mọi công việc đã có chị bao thầu cả. Tôi chỉ loăng quăng vậy mà về nhà còn được khen.

Một lần nắng ngả về chiều, chị Ngần ới tôi đi cắt cỏ cho bò đẻ. Hai chị em rồng rắn ra rú Dài. Chị đặt liềm xuống chỉ một loáng sau đôi quang đã đầy có ngọn. Còn tôi cứ chạy cắt mỗi nơi một nắm, phồng đỏ cả tay mà chưa ăn thua gì. Ngoảnh đi ngoảnh lại không thấy chị Ngần đâu cả. Bỗng "hú... ùm" một cái, chị xuất hiện sau lưng tôi hai tay bưng chiếc nón. "Giải lao. Bồi dưỡng món chè mật cái đã. Để rồi chị giúp cho. Siêng nạo hơn bạo rông. Cắt cỏ như Việt thì có mà đến Tết Tây...". Món chè mật mà chị Ngần mời tôi chính là những quả muồng chín đen, tròn mọng to bằng h ạt sen, ăn thơm và ngọt gắt như chè mật mía.

Ngồi tựa lưng vào bụi sim rậm rạp, chị Ngần nhấm nháp từng tí một. Gương mặt thanh tú của chị đỏ bừng, đẫm mồ hôi. Chị đưa vạt áo lên thấm rồi lôi trong áo ngực ra một tờ giấy gấp làm tư. "Thư anh Tần, viết hay lắm. Chị đọc phát mệt lên được. Việt xem này...". Tôi nhúp một dúm quả muồng cho vào miệng rồi đón lấy lá thư nơi tay chị.

Đồng bằng sông Cửu Long ngày...

Ngần, vợ yêu dấu của anh.

Đơn vị anh đang hành quân vào chiến dịch. Nhiều đêm nằm ngắm sao trời, anh thầm hỏi chi Hằng: Giờ này Ngần của anh đang làm gì? Ôi giá mà có cánh anh sẽ bay về cùng em trong giây lát, để được ôm ghì em yêu trong vòng tay...

Ái chà, cái nhà anh Tần trong hiền khô vậy mà ghê thật. Nom người có vẻ cũ cũ mà văn chương tình ái ngọt quá đi mất. Tôi đọc còn thấy mê, huống nữa là chị Ngần. Gương mặt đỏ như người vừa uống rượu, chị khẽ hích tay tôi: "Hay không?". Tôi gật. Chị cười, mắt long lanh sáng lạ. Sẽ sàng nằm nghiêng cạnh bụi sim, một tay chống đầu nghển cao, chị nhìn tôi nài nỉ: "Việt, đọc lại cho chị nghe lần nữa đi, chị van em...".

Không nỡ chối từ, tôi đành ngoan ngoãn vâng lời. Lần đầu tiên trong đời can dự vào chuyện riêng tư của người khác tôi đỏ cả mặt.

Bên tôi chị Ngần đổi tư thế. Chị nằm ngửa, hai tay đan vào nhau luồn kê mái đầu. Đôi mắt chị nhắm nghiền, bộ ngực căng tròn phập phồng sau làn áo mỏng. Tôi biết chị đang uống từng câu, từng chữ của chồng qua lá thư nhàu nhĩ. Anh Tần, người hàng xóm của tôi thật là hạnh phúc. Bỗng dưng tôi thấy ghen với người lính đang chiến đấu ở dải đất phương Nam xa ngái.

Đọc xong câu cuối, tôi gấp lá thư quay sang trao chị Ngần. Bất thần chị choàng tay kéo tôi đổ ập vào lòng chị. Người chị mềm nhũn. Hơi thở hổn hển phả vào mặt tôi nóng rực. Những cái hôn tới tấp trùm lên đầu lên mặt tôi. Trong vòng tay xiết chặt của chị, đầu óc chú học trò lớp chín mụ mị, tê dại. Tớ khi môi chạm vào cặp ngực trần của chị thì tôi thực sự hoảng hốt. Giây lát chợt tỉnh, tôi vùng dậy lủi ra một góc đồi vớ cái liềm cắt lấy cắt để. Lúc sau chị bối rối bước lại bên tôi trông như người mất hồn. "Chị xin lỗi! Chị không có ý...". Đôi mắt nhìn xuống, chị nói nhỏ, giọng ấm ức như nghẹn lại.

Tôi vừa giận lại vừa thương chị: Buổi tối, từ chái nhà bên ấy vọng sang tiếng chày giã gạo hình thịch mãi tận canh khuya. Tôi đứng cạnh hàng rào râm bụt ngó qua. Ngọn đèn lung lay toả một vùng sáng nhỏ bao quanh cối gạo. Lẫn trong tiếng chày có tiếng hát khe khẽ: "Bao giờ anh đánh giặc về. Rộn ràng trai gái tràn trề...". Bài hát lạ, tôi chưa nghe bao giờ. Mẹ tôi thở dài chép miệng: "Tội nghiệp, con Ngần. Lại khát rồi!".

Hết thời kỳ nghỉ hè. Tôi khăn gói trở lại trường học mang theo bao nhiêu suy nghĩ mơ hồ về chị. Quả thực , chị xuất hiện hơi dày trong những giấc mơ của tôi. Bao lần tôi đã cố quên. Mạc cảm tội lỗi cứ ám ảnh khiến tôi hay cáu bẳn.

Đầu năm 1975. Đúng ngày quân ta nổ súng tấn công Ban Mê Thuột, tôi nhận được giấy gọi nhập ngũ. Cái đêm xã tổ chức liên hoan chia tay anh em tân binh, chị Ngần không có mặt. Tôi ngỡ chị ốm. Sáng hôm sau, tôi đi chào bà con lối xóm khắp một lượt vẫn không thấy bóng dáng chị Ngần đâu cả. Ông bà Hoan ốm. Cửa ngõ kín mít. Ra đi mà không chào chị được lấy một câu, tôi thấy lòng áy náy không yên. Tôi tách ra đi trước một mình vì dự tính còn phải tạt xuống trường tạm biệt thầy cô và bạn bè cùng lớp. Lúc qua chợ Bồng, tôi vừa bước xuống bến đò, chợt sững lại.

- Việt ơi! Việt... Từ phía đám đông người đi chợ, có tiếng gọi gấp gáp hối hả.

Tôi quay phắt lại. Trời đất, hóa ra chị Ngần quang gánh trên vai. Những tưởng không gặp chị. Mừng thôi là mừng. Chị luýnh quýnh đặt gánh, lấy vạt áo lau mồ hôi và nói như phân trần:

- Hồi đêm chị nỏ dám đến dự buổi liên hoan. Sợ người ta lại phê bình là vợ bộ đội làm mất tinh thần tân binh.

Miệng nói, mắt chị đã dân dấn nước. Lòng tôi se thắt lại. Thôi, thế là từ nay phải xa chị thật rồi. Biết chừng nào mới được gặp lại? Hai mắt tôi cay cay. Sực nhớ điều gì, chị Ngần vội lục trong gánh. Chị dúi vào tay tôi một bọc trứng gà luộc còn nóng hôi hổi.

- Chị nghèo, chẳng có chi làm quà. Việt cầm cho chị vui...

Chị khóc. Tôi cũng chảy nước mắt. Người tôi chùng xuống, chỉ muốn quay về. Chị an ủi:

- Thôi, em đi đi... chân cứng đá mềm. Gắng cho bằng người. Vô Nam có gặp anh Tần, em nhớ nói ông bà và chị vẫn bình an là được.

Tôi bước xuống đò, chới với. Con đò trườn sang tới bến, tôi vẫn thấy chị chống đòn gánh đứng như hóa đá trên bờ dốc nắng. Bóng chị chập chờn, liêu xiêu. Cầm lòng không đậu, tôi ngoái nhìn chị lần cuối rồi cắrn đầu lao đi như chạy trốn. Sau này đi được nhiều hơn, tôi vẫn thấy trên đời này không có thức gì sánh được với những quả trứng luộc chị Ngần cho ngày ấy.

Đời lính nay đây mai đó là chuyện thường. Dù ở đâu, mỗi lần viết thư về nhà tôi đều không quên hỏi thăm chị Ngần và tất nhiên là cũng nhận được thông tin khá đầy đủ về chị. Sau giải phóng ít lâu, anh Tần trở về toàn vẹn. Nghe nói chị Ngần trẻ lại như cô dâu thuở  mới về nhà chồng. Hết thời gian nghỉ "xả hơi" ba tháng, anh Tần quay về đơn vị cũ. Mình chị vò võ làm lụng, phục dịch chăm nom bố mẹ chồng. Thoạt đầu, ông Hoan ốm liệt giường, kế đến là bà Hoan.

Anh Tần chạy đi, chạy về cũng chẳng giải quyết được việc gì. Biết bệnh già chị Ngần một mặt lo thuốc thang nâng giấc người ốm, mặt khác chị nhờ người tìm mua cho được hai cỗ hậu sự bằng gỗ de hương. Cuộc đời, được tận mắt thấy hai cỗ áo, ông bà Hoan lấy làm mãn nguyện lắm. Biết chuyện, chị Hà càng nể phục đứa em dâu sát đất.

Ông Hoan quy tiên năm trước, năm sau đến lượt bà Hoan cũng theo chồng đi nốt. Phút lâm chung có đủ mặt các con, cháu, nhưng bà lão chỉ độc nắm mỗi bàn tay chị Ngần. "Mẹ thương nhất con. Ông trời ăn ở bất cân... hức... hức...". Từ trong hố mắt khô héo, lạc hết thần sắc, bỗng lăn ra hai giọt nước. Bà lão ú ớ ra dấu bảo đứa con trai đưa cái tráp gỗ bong sơn để trên trang thờ xuống. Anh Tần lập cập mở khóa. Nằm gọn giữa mấy cái yếm vải sồi, khăn nhiễu là một chiếc hộp đựng đồ trang sức nhỏ xíu. Cầm đôi xuyến bằng vàng mười óng ánh, bà lão dồn hết tàn hơi thều thào đứt quãng "Của... mẹ cho... con. Nhận... mẹ đi. Có... chi... con...dâu mẹ...". Giọng bà lão lịm dần trong tay chị Ngần.

Cái năm tôi thu xếp về quê đón bố mẹ, tôi không gặp lại chị Ngần. Chị vẫn một thân một mình, không con cái. Hỏi thì mẹ tôi chép miệng "Rõ khổ, cái thân mình không lo, toàn lo cho người khác. Nó về cả tuần nay bên ngoại lo dựng vợ cho thằng em rồi'. Chẳng còn cách nào, tôi dành viết mấy chữ nhét vội vô khe cửa nhà chị rồi ra đi. ấy vậy mà cũng ngót nghét chục năm rồi còn gì.

***

Lâu ngày không quen đi bộ, đôi chân mang giày của tôi mỏi nhừ. Chị Ngần vẫn thoăn thoắt như không. Ngần ngại mãi, cuối cùng tôi nài:

- Nghỉ một lát, chị. Em sưng hết chân rồi đây này.

Chị mỉm cười độ lượng. "ừ thì nghỉ vậy. Xem ra chú thành người hàng tỉnh mất rồi. Bộ đội chi lạ. Dân quê bọn chị cuốc thế này ăn nhằm chi".

Chị ngồi ngả nón ra quạt thốc quạt tháo. Mồ hôi ướt đẫm trên gương mặt thanh tú đầy những vết hằn của thời gian. Thật khó tìm lại những nét xuân sắc một thời của chị. Nhìn chị, tôi não lòng nghĩ đến kiếp người sao lắm nỗi oái oăm. Chị như loài hoa ngát hương nhưng không kết trái. Giờ đây, nhụy hoa đã héo, cánh hoa úa tàn.

Chị kể giọng bùi ngần. Khi biết mình không thể có con, chị chủ động làm giấy tờ cho anh Tần được tự do xây dựng hạnh phúc với người khác. Anh không chịu, cứ bàn với chị xin một đứa con nuôi. Vợ chồng ăn đời ở kiếp với nhau, cứ gì phải con cái... Nhưng chị không chấp nhận "Nhà này không lẽ mất giống". Cuối cùng, anh phải nghe theo. Anh chuyển ngành, công tác mãi tận trong Huế. Còn chị, chị vẫn ở ngôi nhà cũ lãnh phần hương khói và trông coi phần mộ bố mẹ anh Tần, sớm tối một mình chiếc bóng.

Tôi lấy mấy chiếc bánh dẻo đưa mời chị, lòng những ái ngại. Chị sẽ sàng bẻ từng miếng nhỏ, chậm rãi đưa lên miệng. Kiểu ăn lấy sự nhấm nháp làm chính. Trả lời câu hỏi về lý do của chuyến đi này, chị cười: "Ra tỉnh làm vú em, chớ còn đi đâu nữa. Chị lên chức bà trẻ lâu rồi".

Thì ra mấy đứa con chị Hà đều kéo nhau ra tỉnh làm ăn. Chúng lấy vợ lấy chồng rồi có con, đứa nào cũng về nỉ non kêu như sắp chết đến nơi. Thương tình, chị đành gửi nhà cho hàng xóm rồi khăn gói ra với lũ cháu. Đám trẻ con cứng cáp, chị lại về quê. Chưa ấm chỗ thì đám cháu chắt thúc bá nhà anh Tần lại mang con đến nhờ bà trẻ trông hộ. Vốn yêu trẻ lại mát tay nên đứa trẻ nào dù ghẻ lở ốm o đến ở với chị cũng sởn sơ như lợn sữa. Thành thử, trong nhà nuôi được ổ gà đẻ, dấm được buồng chuối chín, lắm khi chị không hề biết mùi vị ra sao nữa.

Đã có nhiều người to nhỏ khuyên chị bán quách cơ ngơi bên này kiếm ít lưng vốn quay về làng sống với anh chị em ruột nhà mình, hà cớ gì phải nai lưng ra làm "mọi" cho người ta. Rõ thân làm tội đời. Đã đành trong việc này chị được toàn quyền định đoạt, không ai cản trở. Dẫu với pháp luật chị không còn là vợ anh Tần, nhưng trước vong linh bố mẹ anh ấy thì chị vẫn là phận dâu con trong nhà. Cái nghĩa ở đời nó sâu nặng lắm. Với lại, chú tính lấy chồng trên hai chục năm rồi, không dưng lại đâm đầu về quê, coi sao tiện. Bố mẹ chị mất cả rồi. Anh em "kiến giải nhất phận", ai đầy nồi nấy. Phận gái đã có chăng thì sống gửi nạc, thác gửi xương. Chẳng qua cái số kiếp chị nó vậy không thể khác được...

Tôi nhìn chị, ngậm ngùi, thương cảm. Bây giờ thì tôi đã hiểu. Chị Ngần tiếp lời:

- Lý ra chị chưa về. Vợ chồng nhà Cương (con trai lớn của chị Hà) cứ một hai giữ lại. Nhưng chị nhận dược thư anh Tần cho biết đầu tháng này cả nhà anh ấy sẽ về sang cát, xây mộ cho các cụ. Vậy nên bằng giá nào chị cũng phải về để còn lo liệu. à, chú biết không? Hai thằng con anh Tần trông "chó" lắm, giống bố in đúc. Chị viết thư bảo cô Miên cứ đẻ thêm, mang về dây tôi nuôi tất.

- Ái chà chà, chị dám cả gan xúi người nhà nước phạm luật. Tôi cười trêu chị.

- Ừ bậy thật - Chị gật gù như người tỉnh mộng.

Nói đoạn chị đứng dậy giục tôi "Còn một khúc dao quăng nữa thôi. Có đau chân cũng phải gắng. Không đi thì không thể tới đích được".

Tôi. khoác ba lô, xách túi nhảy lò cò vài bước rồi tập tễnh bám theo chị.

Tới đầu làng, tôi rẽ về nhà ông bác ruột. Chị Ngần dặn đi dặn lại: "Mai mốt anh Tần về, chú lại chơi. ăn với chị bữa cơm rau...".

Hôm tôi ghé thăm chị, vợ chồng anh Tần cũng vừa từ Huế ra: Chị vợ, một cô giáo có dáng vẻ ưa nhìn, nét mặt phúc hậu. Chị nói năng nhỏ nhẹ, cười nhẹ. Biết tôi từng sống ở Huế những năm theo học đại học, chị Miên có vẻ mừng lắm. Anh Tần sốt sắng:

- Lâu rồi anh em mình mới có dịp gặp nhau. Việt ở lại ăn cơm cho vui. Chị Miên có món tôm chua hết ý...

Tôi nghe tứa nước bọt. Chị Ngần bận tíu tít. Nét mặt chị rạng rỡ, nom thật ngây thơ như con trẻ. Tôi hiểu chị thèm làm mẹ biết chừng nào. Hai thằng con anh Tần cứ lẵng nhẵng như cái đuôi. Đứa nào cũng muốn giành cho được má Ngần. Vai cõng, tay ôm, chị bóc trứng vừa thổi vừa bón cho từng đứa. Nhìn cảnh ấy, tôi thương chị Ngần quá. "Một đời người chỉ biết hy sinh vì hạnh phúc của người khác, chị không có chút gì cho riêng mình chăng? Là sao vậy nhỉ?".

Trong đầu tôi, bao nhiêu câu hỏi cứ đan xen, buồn vui lẫn lộn. Tôi không đành lòng nán lại để dự bữa cơm như đã hứa với chị Ngần. Một quyết định vụt đến rất nhanh.Tôi đứng lên kiếm cớ chối từ...

Bốn tháng sau, tôi đáp tàu hoả ra Huế dự ngày hội trường. Trở lại trường xưa, ngoài việc thăm thầy, thăm bạn, tôi định kỳ này này phải tìm cho được nhà anh Tần. Vừa xuống tàu, tôi đang cố lục lọi trí nhớ tìm địa chỉ thì đụng ngay vợ chồng anh Tần trên sân ga. "Bố này thiêng thật!" Suýt nữa tôi đã reo ầm lên nhưng may kìm lại được. Quái, họ đã nhận ra tôi nhưng sao vẫn đứng yên một chỗ? Vẻ mặt của anh Tần đầy âu lo hốt hoảng. Không hiểu chuyện gì đã xảy ra với họ? Tôi bước nhanh đến chào. Anh Tần liền nói ngay:

- Chị Ngần bệnh trọng, em ạ. Chuyển qua hai ba bệnh viện, giờ thì người ta trả về rồi. Vậy mà cô ấy giấu biệt. Sáng nay chị Hà vừa mới điện cho anh.

- Ngần hy sinh cả đời cho gia đình, cho dòng họ nhà tôi. Kiếp này tôi mắc nợ cô ấy quá nhiều, biết lấy gì trả được?

Chị Miên lén đưa khăn thấm mắt. Giọng anh Tần như lạc đi.

Liếc nhìn đồng hồ, tôi luống cuống lần mở cặp da rồi lại dùng dằng. Có ít tiền mang theo để góp vui trong ngày hội trường, tôi toan đưa cả cho anh Tần, nhờ anh thêm vào chút đỉnh thuốc thang cho chị Ngần. Chẳng hiểu sao tôi bỗng rụt tay lại và thần mặt như một thằng ngố. Phút chốc tôi trở thành một con người khác.

Tiếng loa phóng thanh nghèn nghẹn nhắc hành khách lên toa, ổn định chỗ ngồi. Chị Miên hối chồng: "Lẹ lên anh. Tàu chạy bây giờ".

Tôi đứng nhìn trân trối những chiếc bánh sắt hối hả nghiến ken két trên mặt đường ray cho tới khi con tàu khuất dạng. Lòng trĩu nặng cái ý nghĩ về kiếp người, về duyên phận. Sự ân hận khiến tôi chẳng còn bụng dạ nào mà nghĩ tới chuyện hội hè nữa. Bao dự định bỗng chốc tan biến như bong bóng xà phòng. Hình ảnh chị Ngần, người phụ nữ bất hạnh cứ trở đi trở lạ trong đầu, khiến tôi bàng hoàng. Không chịu nổi, ngay trong buổi chiều hôm ấy, tôi vội vã quay trở lại ga Huế...

Thói quen

Thanh Hương

Đến lúc này thì tôi hiểu rằng mọi chuyện sẽ phải kết thúc. Như sự lựa chọn cuối cùng. Thật ra tôi muốn mình có tất cả. Quân bảo tôi: "Bà tham lam quá...". Năm năm trong trường đại học với một mối tình đầu, đủ biến tôi thành một người đàn bà hãnh tiến.

Thắng, gã đàn ông học cùng lớp, bặm trợn và nhàu nát nhận xét: "Em là người nhiều tham vọng và không thiếu thủ đoạn".

Tôi ba mươi tuổi, từng làm ở ba cơ quan nhà nước. Và dừng lại ở một dự định tốt đẹp với chút danh vọng hư vô như sương khói. Tôi biết mình đã làm được nhiều điều mà khối kẻ phải ao ước. Nhưng những cái đó cũng chỉ được cấu thành bằng quyết tâm và nghị lực, thứ tôi được di truyền từ cha.

Tôi không quen dùng thủ đoạn, ngoại trừ việc lấy chồng. Anh hiền lành, ngã vào q uyết định của tôi, trong niềm hạnh phúc. Giá tôi có thể cố gắng đơn giản để yêu anh, anh chẳng có gì mà nói. Tôi tuyên bố: "Em sẽ đi học cao học! Anh im lặng sắp xếp cho tôi mọi đồ dùng cần thiết, đưa tôi lên tầu. Cẩn trọng buộc nút ba lô vào giá hàng, rồi xuống ôm con gái dưới sân ga nhìn theo tầu chạy. Đứa con là chiếc cầu nối để ba tuần tôi lại nhảy lên tầu, vượt một trăm tám mươi cây số về với anh, vội vàng như một bà buôn chuyến rồi tức tốc ra đi.

Tôi quen Thịnh trong quán cà phê. Đêm sau có tiếng gõ cửa.

Thịnh với ba bông hồng đỏ thắm đứng trước cửa phòng. Tôi quá quen những cuộc viếng thăm đột ngột như thế, thản nhiên nhận bó hoa, sửa soạn, nụ cười hết sức dịu dàng. Mùa đông năm ấy lạnh thấu xương. Tôi rất thích xuống phố vào những đêm lạnh cắt thịt da. Quân cứ nằng nặc bắt tôi phải đi bộ từ trường ra toà soạn báo, nơi chúng tôi thường tụ tập. Những đêm lang thang trở nên tuyệt diệu. Tôi kể cho Quân nghe về Thịnh. Quân bảo: "Giai nhỏ chết chị rồi. Bà yêu tôi còn hơn..."

Quân đa tình giống nhà ngoại cảm, tưởng thôi miên được tất cả các cô gái trở thành người tình. Vài hôm nó lại thì thào vào tai tôi: "Có một em ưa lắm". Khuôn mặt bừng sáng, hồn nhiên đến lạ. Đã hai năm nay, bọn tôi bao giờ cũng có bốn đứa. Hùng vừa đi Pháp được hai tháng. Lưu Ngọc, sau những lời yêu đương tưởng như rất chân thành với tôi, gã cũng bỏ chạy khỏi nhóm theo một người đàn bà khác. Chỉ còn tôi và Quân. Thằng bé thương tôi như báu vật. Đi cạnh Quân, bao giờ nó cũng lo sợ những chiếc ô tô đang phóng như bay trên đường kia có thể đè nghiến lên tôi bất cứ lúc nào. Từ khi tôi có Thịnh, Quân ý tứ hơn. Nó mong tôi tìm được niềm an ủi. Thi thoảng nó nhắc tôi ân cần về sự kín đáo.

Đêm nào Thịnh cũng tới phòng tôi, lặng lẽ với Richard Clayderman qua những bản nhạc không lời phát ra từ chiếc casset ọp ẹp. Tôi lẩn tránh ánh mắt đắm đuối của Thịnh, che giấu bối rối trong trò đùa tinh quái. Tôi yêu Thịnh bằng tâm hồn cô bé mới lớn mang hình hài một ả đàn bà từng trải. Thịnh bảo: "Tôi sợ em coi tôi như trò đùa". Phải rồi, nếu có thể coi tất cả là trò đùa thì sẽ đơn giản hơn nhiều. Tôi mong điều đó, nhưng luôn khốn khổ vì những buổi chiều mùa đông hiu quạnh, huống chi tấm chân tình của Thịnh.

Tôi bị cuốn theo cơn lốc yêu đương của Thịnh và sửng sốt nhận ra những giọt nước mắt nhớ nhung vào đêm đầu tiên Thịnh đi công tác vắng. Tôi rủ Quân xuống phố. Đêm không còn thú vị nữa. Tôi biết, tôi đã yêu Thịnh thật mất rồi. Dư luận bắt đầu xì xào. Thịnh tuyên bố: "Tôi sẽ cưới em". Tôi hốt hoảng hệt lần nghe tin em gái tôi bị băng huyết. Thịnh đánh thức niềm đam mê trong trái tim tưởng chừng chai cứng của tôi bao năm qua. Dù thế, tôi cũng không thể vứt bỏ hiện tại để có Thịnh.

Con gái tôi năm tuổi. Đó là khoảng thời gian dài dằng dặc biến chuyển một con bé ngông cuồng dưới hình hài một người đàn bà mập mạp với những tư duy chính xác là tôi bây giờ. Đời là một đường thẳng tắp, dài bất tận. Thịnh là người lữ hành quần áo xốc xếch lôi tôi đến trước ngã ba đường, và bảo hãy lựa chọn đi.

Tôi ồn ào đi từ đường thẳng ấy đến trước mênh mông ngã ba mà không biết bước sang ngả nào. Tôi cuống quýt và đau đớn khi phải lựa chọn. Tôi muốn có Thịnh, và quen câu hỏi: "Em còn tiền tiêu không?" của chồng qua điện thoại mỗi ngày. Chồng tôi tin tưởng tuyệt đối vào lòng chung thủy của tôi như phép nhân của những đồng tiền anh kiếm được. Tôi thương anh. Giá hy sinh quãng thời gian lớn lao và mọi thứ vật chất khác để làm anh vui lòng, tôi cũng chẳng từ đâu. Lấy tôi, anh thiệt thua đủ điều. Tôi quyết đoán còn anh thì nhẫn nhịn. Mẹ tôi lo sợ: "Chẳng biết chúng mày có ở được với nhau không?"

Nhiều lần cãi lộn với chồng, ý muốn nổi loạn bị đè bẹp khi con gái tôi thỏ thẻ: "Con thương bố, thương mẹ lắm..." Câu nói ấy có đủ sức không đưa chân tôi trở lại con đường cũ giữa ngã ba này? Gặp con gái tôi, Thịnh tuyệt vọng: "Khoảng cách giữa chúng mình sâu quá". Quân bảo: "Bà dừng lại thôi. Tôi lo lắm".

Đã lâu, tôi không biết khóc. Nước mắt trốn biệt mà tự dưng cứ đầy ăm ắp. Sau hôm gửi con gái về bà ngoại, chiều nào tôi cũng khóc. Tôi hình dung gương mặt con với cặp má phúng phính đỏ như trái táo chín. Tôi hôn vào đó, nó chép miệng: "Mẹ thật vẽ vời!". Số phận con gái tôi gắn chặt cùng sự lựa chọn của tôi bây giờ. Nước mắt phức tạp giống ý nghĩ. Khi tôi khóc vì thương con. Lúc tôi khóc cho mối tình với Thịnh. Nước mắt hiện hình một mùa đông năm sau, trái tim tôi co ro rét khi không còn có Thịnh. Tâm trạng bất ổn. Tôi khóc như mưa gió. Tôi cười sằng sặc. Quân bực bội: "Bà giống con điên". Chao ôi, giá tôi điên được để vô thức xéo nát hoặc nâng niu bất cứ cái gì có trên tay.

Tôi vẫn nhìn cuộc sống bằng con mắt bàng quan của những nhận thức, xem chừng khập khiễng. Tôi gom tất cả lũ mèo, chó bằng sứ Thịnh mua tặng, ném từ tầng tư xuống. Tiếng sứ vỡ vợi bớt chăng dằn vặt trong tôi? Chiều nay, tôi phóng xe một mình xuống chùa Hà. Bao giờ bế tắc và đau khổ, tôi cũng đi lễ chùa. Mùi trầm ngan ngát, vẻ u tịch và thâm nghiêm của nhà chùa làm tôi bình tĩnh lại. Tôi muốn mình thành kính được như những ni cô kia với niềm tin bất diệt vào chốn không cùng. Mọi hận thù, yêu đương, đau khổ sẽ thành vô nghĩa. Tôi cố gắng tìm lại đức tin cho mình ở tiếng rì rầm cầu nguyện. Nhưng khi về, vẫn nguyên vẹn là tôi đầy ham muốn. Thịnh nói rằng, tôi là tình yêu mà anh tìm kiếm. Tôi cãi: "Tình yêu là thói quen". Thói quen bao giờ cũng khó bỏ. Tôi quen có Thịnh hằng đêm cũng như quen có một chốn trở về sau mỗi lần mệt mỏi. Tôi nghĩ, gia đình là tài sản cố định. Thịnh bị xúc phạm nên cương quyết. Lần đầu tiên, tôi hiểu không phải mọi cái trong tầm tay là đều giữ được.

Đêm nay, tôi tập xa Thịnh, đánh vật với thói quen một cách khó nhọc. Nhìn đâu cũng thấy hơi hướng của anh. Góc bàn học, bức ký họa trên tường, tới chăn đệm cũng sực hình bóng Thịnh. Tôi rên xiết. Thịnh ơi, người ta có thể lấp đầy khoảng trống này thay vì một thói quen khác có được không? Tôi cảm thấy hoang mang cho lập luận của mình. Tôi không thể đặt lên vai Thịnh cả gánh nặng dĩ vãng của tôi, dù Thịnh sẵn sàng chấp nhận. Thịnh tìm tôi: "Tôi muốn giới thiệu em với gia đình". Tôi lắc đầu, Thịnh thở dài. Bước chân anh nặng nhọc xa dần. Anh đã đi rồi, mang theo cả tình yêu cuồng nhiệt dành cho tôi. Nhìn bóng anh lầm lụi đi dưới làn mưa bụi, tôi muốn chạy theo gọi anh trở lại. Tại sao Thịnh không thể coi tôi như một người tình? Anh vẫn lấy vợ và tôi giữ được gia đình.

Nhưng Thịnh không giống những người đàn ông tôi gặp. Anh đam mê và quyết liệt quá. Tôi sợ, dù hơn đa số đàn bà ở tính cách mạnh mẽ và tâm hồn lãng đãng, tôi vẫn không thể đi quá cái hữu hạn của một đời người. Một nửa thời tuổi trẻ của tôi đã trôi qua cùng những quyết định vội vã. Đeo đẳng, giam hãm tôi là cả mớ luân thường, đạo lý. Tôi chấp nhận mất Thịnh hôm nay để giữ lại hai điều: Nụ cười của con gái tôi và cuộc đời của Thịnh.

Đến một ngày nào đó Thịnh sẽ quên tôi, quên một thói quen cũng tự nhiên như khi nó đến. Biết đâu anh sẽ cảm ơn tôi vì sự lựa chọn này.

Tôi lại cùng Quân xuống phố hàng đêm. Mùa đông bỗng dài hơn, khắc nghiệt và lạnh lẽo quá chừng.

Những phiên bản của Đời

Hồ Thị Hải Âu

Rời toà án, tôi đi như chạy. Bộ mặt giữ nguyên vẻ đau khổ đầy kiêu hãnh. Bộ mặt ấy muốn nói với toàn nhân loại rằng, tôi đứng cao hơn tất cả: sự ô nhục (nếu có), cả sự dè bỉu (nếu có), cả sự thương hại (dĩ nhiên là nếu có).

Đạp xe trên phố, tôi quên hết mọi sự trên đời. Tôi không quan tâm đến phố đông hay vắng, áo đỏ áo xanh mấy màu, cây đã trổ hoa, nắng đã phai màu... Tôi gạt phắt cái thói quen đẹp đẽ thường ngày ấy. Bởi vì tôi đang say sưa, đang nhấm nháp nỗi đau khổ không phải của chính mình. Nhưng đấy thật là một điều kinh khủng. Sự trinh tiết đang bị tổn thương.

- Lê - Tiếng gọi.

“Không! Không được quay đầu lại. Mặc tiếng gọi! Mình đang đau khổ đây! Đau khổ lắm, đừng quấy rầy”. Tôi thầm nghĩ.

- Lê -Tiếng gọi tắt đằng sau.

- Sao?

Vác bộ mặt của kẻ mang nỗi đau đời, tôi lê bước vào nhà. Mẹ tôi đang đứng ở cửa, đôi mắt thất thần lo âu.

- Chẳng sao cả, toà xử ly dị - Giọng tôi tưng tửng. Cả thân hình người đàn bà chùng xuống, oà ra những âm thanh tức tưởi, khiến con người tôi cơ hồ chảy nhão theo.

- Trời ơi! Sao mà nhục nhã! Nó bôi gio trát trấu vào cả cái nhà này. Gái đâu có gái lộn chồng như nó. Trời ơi là trời!

Một người đàn bà đoan chính đang đau đớn, khóc than vì sự hư hỏng của một người đàn bà khác. Mẹ tôi đấy, khóc vì chị tôi đấy!

Tức tưởi, rề rà. Kể lể. Chao ôi là sốt ruột! "Việc gì mà phải đau đớn một cách ầm ĩ như thế?”. Tôi nghĩ. Người đàn ông đang ngồi đọc báo nghiêm trang và trầm tĩnh. Ông thong thả đặt tờ báo ngay ngắn lên bàn. Ông thận trọng nhấc chiếc mục kỉnh ra khỏi mắt. Chậm rãi và chắc nịch:

- Hỏng! Thế là vứt! Đưa cho nó lọ thuốc ngủ - Giọng ông cao dần - Bảo nó chết đi, sống mà nhục! Nhục cả họ.

"Rầm!" Ông đấm tay xuống bàn. Thế là đủ. Ông đã bày tỏ xong thái độ cần thiết của mình. Bố tôi đấy. Thân sinh của người đàn bà xinh đẹp trong truyện này.

Mẹ vẫn hời hỡi, não nề. Không khí trong nhà đặc quánh cái dung dịch cuồng nộ: sền sệt, bầy nhầy. Kết quả của lòng kiêu hãnh bị tổn thương. Ngột thở quá. Bẩm sinh, lá phổi tôi đau yếu. Tôi hoảng sợ, lao vụt ra khỏi nhà. Mặt đất vẫn bình yên. Trong mắt tôi, vũ trụ đảo lộn.

Chị tôi đẹp. Tôi cam đoan là thiên hạ sẽ đồng thanh nói thế.

Mà thực ra là người ta đã đọc thuộc nó rồi. Các bậc cao niên bạn của bố tôi, mẹ tôi nữa, khi đến chơi bao giờ cũng không quên nói một câu, đại loại:

- Hai bác có cô con gái đẹp như tranh vẽ - Mẹ tôi im lặng. Chị cười. Mắt lấp lánh niềm tự hào khiêm tốn. Tôi không kịp nhếch

miệng cười hưởng ứng, và biết rằng câu nói ấy chỉ dành cho chị gái tôi.

Bọn cùng lứa thì phức tạp hơn. Con gái xinh ra để đẹp. Dĩ nhiên rồi. Hiềm một nỗi trời già bất công "kẻ ăn không hết người lần chẳng ra". Nên có bao giờ họ thừa nhận nhan sắc của nhau.

Lũ con gái kín đáo nhìn trộm chị tôi trong mọi cơ hội... Thầm so sánh, thầm ước ao, thèm thuồng, và không thể quên yế u tố này: ghen tị. Họ chưa bao giờ nói chị tôi đẹp. Nhưng thảm hại thay!

Họ chăm chú nhại theo cả dáng đi, cách ngồi của chị ấy, dĩ nhiên là thất bại. Cuối cùng thì họ mạnh dạn phỉ báng: đài các rởm!

Cánh con trai thì khỏi bàn. Họ công khai tung hô chị ấy. Họ chiêm ngưỡng. Họ tôn thờ. Họ say đắm và thảm hại. Họ trở nên ngớ ngẩn khi chị bỗng nhiên xuất hiện. "Em đẹp như bông hồng pha lê", “Em đẹp như nữ hoàng", "Em đẹp như...”. Họ tán tụng chị ấy. Người ngoài cuộc duy nhất được nghe những lời đó, là tôi. Bấm bụng mà cười. Rặt một thứ vỏ âm thanh rỗng tuột.

Chỉ có tôi là đứng trên tất cả. Sự ghen ghét và si mê. Tôi có cách đánh giá của riêng mình. Và tôi tin tưởng ở sự đánh giá ấy. Đứa con gái ưa sự điều độ và chừng mực như tôi. Tôi không thừa nhận chị là một vẻ đẹp cổ điển. ở chị cái gì cũng thái quá một chút: mảnh mai quá, trắng trẻo quá, mơ màng quá, óng ả quá v.v...

Mặc mọi sự soi xét kỹ lưỡng và định giá các kiểu, chị vẫn đẹp. Vô tư và thách thức.

Năm 18 tuổi, chị tôi đã có vô vàn kẻ theo đuổi. Nhiều lắm: áo ca rô, áo kẻ; lấp loá kính râm, kính cận; nhoang nhoáng kỹ sư, bác sĩ...

Ngày ấy tôi 14 tuổi. Đi đâu chị ấy cũng rủ tôi: “Đi cùng cho đỡ ngượng”. Tôi sướng lắm, vui vẻ nhận lời. Năm tôi 20 tuổi, chị vẫn đẹp vô tư. Và dĩ nhiên, đi đâu chị vẫn rủ tôi đi cùng: "Hai chị em đi cho nó vui". Tôi chấp nhận. Sự hiện diện của tôi bên cạnh như một thành tố hữu cơ để tôn thêm nhan sắc của chị. Bố mẹ tôi chừng mực: từ công việc, lối sống đến giọng nói. Lạ thay, lại sáng tạo nên hai tác phẩm, hai phiên bản của họ trái ngược nhau, đẩy chúng đến cực đoan, và tạo nên một thể đối trọng tuyệt vời. Chị tôi đẹp từ vóc dáng, bàn tay đến cái tên: Phan Mỹ Thanh Dung. Còn tôi, thế đối trọng của chị, một thân hình thấp béo, một khuôn mặt tầm thường và cái tên quá mộc: Phan Thị Lê.

Đùng một cái, chị tôi đi lấy chồng. Chú rể cũng tuyệt vời không kém phần cô dâu. Chị - kỹ sư. Anh là viện sĩ một viện khoa học nọ. Chị xinh đẹp thông minh, anh là người tài hoa phong nhã. (Từng cặp cứ đối nhau chan chát). Sau khi tấm voan trắng lộng lẫy trên mái tóc cô dâu được gỡ ra, cuộc sống trở về nhịp điệu bình thường.

Chị tôi xuất giá, cửa nhà vắng hơn một chút. Khách khứa thưa lui tới, rồi vãn hẳn. "Càng tốt!". Tôi dành hết thời gian vào học tập, đọc sách. Tốt nghiệp đại học hạng ưu, và được giữ lại chuyển tiếp sinh - Tôi đã làm hài lòng bố mẹ. Năm năm sau, chị tôi vẫn đẹp. Vẻ đẹp không vô tư, hơi buồn và trễ nải. Mẹ tôi chép miệng:

- Con gái có chồng phải khác thời son rỗi chứ!

Bố tán thành:

- Thế là tốt.

Tôi ngoan ngoãn lĩnh hội tất cả. Chồng chị tôi có quyết định sang công tác ở một nước phương Tây. Khổ thế! Quanh đi quẩn lại tôi vẫn phải sao chụp vào đây những trạng thái tình cảm của người thân. Bố mẹ tôi hãnh diện vô cùng. Tự hào vô cùng. Chan chứa niềm mãn nguyện. Trạng thái tình cảm cũng là một chứng bệnh dễ lây. Tôi lây bố mẹ tôi một cách không tự giác. Riêng Mỹ Thanh Dung, chị tôi, chỉ im lặng. Đôi mắt không buồn không vui. Khoé miệng không cười, không mếu. Chỉ có đường chân mày đôi khi nhíu lại, thoáng nhanh như chớp sáng, rồi lại giãn ra bình lặng. Đẹp, trang nghiêm.

Tất cả những điều ấy có ảnh hưởng gì đến tôi - Phan Thị Lê người làm vật đối trọng của Mỹ Thanh Dung, chỉ là kẻ vui thay, buồn mượn. Chẳng phải của mình, tôi mau quên. Mọi xáo trộn không khiến được tôi lìa bỏ thói quen của mình là nghiến ngấu những pho sách đủ loại: triết học, chính trị, tiểu thuyết, sách hướng dẫn sinh đẻ có kế hoạch. Những quyển sách cũ mèm và sờn rách. Kiên tâm chờ đợi mọi đại diện giới mày râu đến hỏi vợ. Đấy cũng trở thành thói quen của tôi từ bao giờ chẳng rõ.

Qua cửa sổ, tôi thấy mặt trời lơ đãng trên mây. Nắng mềm mại và dĩ hoà. Gió đỏng đảnh chảy qua vòm lá. Lao xao, thời tiết ấy như xui khiến mọi người bước chân ra khỏi tổ kén của mình. Trong đó có tôi, cô gái 25 tuổi cớm nắng.

Cánh cửa khép hờ, bức mành khẽ lay.

“Lạy chúa! Đồ vật vô hồn mà đôi khi khéo ỡm ờ, khêu gợi!". Tôi khó chịu nghĩ. Bất giác, quên cả bấm chuông (tiết mục đơn giản nhất của một kẻ được coi là lịch sự). Tôi mở toang cánh cửa nhà chị.

Gì thế kia, nhập nhoè chấp chới như mê hồn trận. Trước mặt tôi, thần tình ái đang say sưa. Nàng ngồi trên đùi chàng, quấn riết lấy nhau trong cái hôn dính chặt. Tất nhiên một tình huống không nằm trong dự kiến. Ba bộ mặt chảy dài, thườn thượt. Sượng sùng. Bẽ bàng. Một dòng điện chuyển nhanh trong cơ thể tôi, choáng váng. Rồi sau đó nó biến thành sự giận dữ rất thánh thiện. Sự giận dữ của cái tốt bị xúc phạm.

- Thật kinh tởm! - Tôi rít lên khe khẽ.

Mỹ Thanh Dung với đôi mắt thảng thốt hãi hùng của một kẻ phạm trọng tội trước viên quan toà tàn nhẫn. Chị chạy đến ôm lấy vai tôi:

- Chị xin em... chị van em... chị lạy em...

Tôi vùng chạy, không ngoái lại. Kệ cho chị tôi thế nào, mặc lòng. Hoặc là kêu khóc, run rẩy vì sợ. Hoặc là diễn lại cái bức phù điêu lúc nãy. Nàng ngồi trên đùi chàng, quấn riết lấy nhau trong cái hôn dính chặt. Dầu thế nào mặc lòng, tôi không cần biết. Tôi đang đau khổ. Không vô lý, rất chính đáng. Một nỗi đau thánh thiện. Tôi quyết giữ kín một mình nỗi đau này! Không tha thứ cho chị gái mình. Không tâm sự cùng bố. Không chia sẻ với mẹ. Một mình tôi, nén chặt trong lòng, cho nó cương mủ lên, và biến thành cơn sốt bệnh lý.

Hôm sau, Mỹ Thanh Dung đến. Vẫn đôi mắt thảng thốt, hãi hùng. Chị quỳ dưới chân giường, van lơn:

- Lê ơi!

"Lê với lựu gì?". Tôi nghiến răng lại để khỏi rít lên như thế.

- Chị xin em, chị yêu anh ấy!

- Năm năm trước chị đã nói với em câu này rồi, nhưng khi ấy là một người đàn ông khác kia mà?

Một câu chì chiết thoát ra khỏi lồng ngực (với một động cơ hết sức thánh thiện), tôi hả hê, mãn nguyện. Tôi kéo chăn qua đầu, kịp nghe một tiếng nấc tuyệt vọng của Mỹ Thanh Dung. Chị khóc. Không nhìn, tôi vẫn hình dung lúc này chị đẹp hơn tất cả: một vẻ đẹp yếu đuối và đáng được nâng niu. Thế đấy, nước mắt của chị ấy cũng đẹp.

“Thác loạn! Người đàn bà có chồng, dám mở mồm nói rằng mình đang yêu say đắm một người khác! Sao mà đổ đốn! Sao mà lẳng lơ! - tôi bắt đầu tuyên án bằng những dòng suy nghĩ hùng biện - Tại sao lại như thế được? Tại sao? Tại sao?... Dẫu rằng chính tôi - Phan Thị Lê - đã trở thành người đàn bà chung chạ với biết bao nhiêu gã đàn ông trong tâm thức. Nơi cái vòng tròn cuối cùng của học thuyết Frớt, tôi là một kẻ sống thác loạn, không khác gì những kẻ đang bị lên án. Những trang tiểu thuyết lâm li, những cảnh phim khêu gợi, cứ rỉ rả chảy vào phần vô thức trong tôi, tấp đống. Hiện hình lúc này hay lúc khác. Méo mó. Rõ rệt. Mãnh liệt. Cuồng bạo. Tôi lặn ngụp trong đó. Tôi lăn lộn trong đó. Bệnh hoạn và bệnh hoạn... Nhưng tâm thức chỉ là tâm thức. Chẳng ai sờ mó được nó. Chẳng ai nắm bắt được nó để mà chì chiết, để mà lên án. Lương tâm tôi trong sạch. Cô Lê là tấm gương đạo đức và đoan chính rất mực mà các bậc cao niên chìa ra để răn dạy lũ con gái khi chúng bước vào cái tuổi khó xác định là cô bé hay là cô gái. "Cái tuổi dễ sa ngã và hư hỏng" - các bậc cao niên khẳng định như thế.

Mấy hôm sau, Mỹ Thanh Dung lại đến. Bình tĩnh và tỉnh queo. Tôi hốc hác, mỏi mệt sau những ngày đau khổ - một nỗi đau quá vĩ đại.

- Lê ơi!

(Lại Lê với lựu)

- Chị không yêu chồng chị.

Im lặng.

- Tùy em, có thể em không tin... Đêm tân hôn quả là một đêm khủng khiếp.

Im lặng.

- Anh ấy thất vọng khi biết chị không có của hồi môn: không vòng, không xuyến, không bông tai, nhẫn ngọc, ngoài chiếc xe để đi làm. Cái miệng anh trễ dài xuống. Thảm hại! Ti tiện! Chị phải quay mặt đi... Thế rồi thân thể chị bị cưỡng đoạt, bị giày vò như một chiếc áo nhàu nát. Không cảm xúc. Không gượng nhẹ! Không xót thương... Sáng mai trở thành xa lạ, tình yêu đã tắt...

- Em có tin chị nói không Lê?

- ... Tin hay không, tùy em. Những tiếng nấc thưa dần. Giọng người kể trở nên đều đặn hơn, dễ nghe hơn... Mồng 8 tháng 3 anh ta mang về một chiếc chảo Liên Xô bóng lộn.

- Tặng em - Anh ta nói - Chảo này rán cá khỏi cháy.

- Nhưng em thích hoa hơn.

- Vẽ chuyện! - Cộc lốc như tư duy anh ta vậy. Chị uất ức: - "Giả dối. Ngày chưa lấy nhau anh vẫn cần mẫn tặng hoa tôi. Sao lúc ấy anh không thấy là vẽ chuyện".

Im lặng.

"Vô lý, ngày 8 tháng 3 nào anh ấy cũng đều chúc mừng mẹ và mình. Mỗi lần vợ chồng họ đến, anh ta lịch sự và mẫn tiệp vô cùng. Trong sâu thẳm tôi ước ao một người chồng như thế. Mà có lẽ cũng chẳng riêng tôi..."

- Em vẫn nghe chị nói đấy chứ?

Im lặng.

- ... Tùy em thôi, chị không quen vu khống... Tấm hộ chiếu của anh ta được đổi bằng cuộc đời một người con gái. Anh ta dâng em gái mình cho thủ trưởng của anh ta. "Em phải giúp anh thôi, chỉ có em thôi". Anh ta dỗ dành. "Anh tha cho em, em van anh!".

"Mày phải nghe tao! Tao nuôi mày bấy nhiêu năm... từ tấm bé... không thể phủi tay thế được”.

Cô đã báo hiếu cho anh trai mình. Toại nguyện bằng bất cứ giá nào. Khủng khiếp. Chị hãi hùng bởi lẽ với người đời anh ta vẫn là một viện sĩ đáng nể. Một người chồng đáng mơ. Một đấng nam nhi lịch duyệt.

- Lê ơi! Em có nghe thấy gì không?

“Không! Không! Không!”. Tôi đang miên man trong cõi mịt mờ của lý trí, của tâm thức. Ba vòng tròn của học thuyết Frớt nhập nhoè trước mặt...

Người đàn bà đảo chính chồng đã đi từ lâu.

Vài ba ngày sau tôi khỏi ốm. Bình thường trở lại với những thói quen của mình là nghiến ngấu những pho sách đủ loại: chính trị, triết học, tiểu thuyết, sách hướng dẫn sinh đẻ có kế hoạch... những cuốn sách cũ mèm và sờn rách, kiên tâm chờ đợi một đại diện của giới mày râu đến hỏi làm vợ...

...

Tôi đã quên những gì xảy ra. Mỹ Thanh Dung vẫn đẹp. Vẻ đẹp không vô tư và trễ nải. Vài ba ngày mưa, lại một ngày khô ráo. Mặt trời lơ đễnh trên mây. Nắng mềm mại và dĩ hoà... Gió thì bao giờ cũng đỏng đảnh... Những ngày đó tôi cũng dạo chơi chút ít.

Bẵng đi một thời gian ba bốn tháng, tôi gặp lại chị gái của mình. Không thể không lặp lại rằng chị ấy vẫn đẹp, thách thức. Rờ rỡ và hấp dẫn.

Chị cười:

- Trông Lê chị liên tưởng đến nữ tu sĩ. (Im lặng). à Lê vẫn chờ anh ta đi qua đây mỗi chiều à? Người đàn ông hay mặc áo bay và đeo kính cận ấy mà (cười). Mà thôi, hy vọng gì, anh ta có vợ rồi...

Chị lại cười, hiểu biết. Tôi cau mày, quyết liệt:

- Điên à! Chị lảm nhảm gì đấy?

- Nhưng điều ấy có sao! Thậm chí em còn khao khát được ghì riết anh ta vào ngực mình, có sao?

Chị lại cười. Tôi run rẩy. Hãi hùng. (Lần này là tôi chứ không phải là chị). Rất nhanh lửa đốt cháy mặt tôi nóng bừng. Tôi nổi giận một cách chính đáng:

- Chị im đi! Đừng quen thói suy diễn

Mỹ Thanh Dung không phản đối. Chỉ một thoáng nhíu mày thông cảm.

Cảnh cuối cùng lại diễn ra ở toà án. Ly hôn - đơn giản thế. Dư luận đứng về phía người đàn ông. ái ngại, cảm thông, bênh vực, thương hại... Anh ta sắm cho mình một bộ mặt phù hợp. Đau khổ một cách cao thượng. Một bộ mặt của người chồng tốt bị phản bội.

Đôi ba người nghi hoặc. Tôi im lặng. Chị bình thản không ngờ.

Thiên hạ tha hồ phô bày phẩm hạnh chói ngời của mình bằng cách thậm thụt với nhau những gì họ nghe được, họ nghĩ được, họ tưởng tượng được về sự cố “lộn chồng” của chị tôi. Kèm theo lời phán quyết cuối cùng. Cay cú có, nghiệt ngã có, riết róng có... Giá thử, ngôn ngữ có một trọng lượng vật chất hữu hình, thì chị tôi đã bị vùi sâu chôn chặt trong bùng nhùng các kiểu bình phẩm. Giá thử các lời kia có răng, có vuốt hẳn chúng đã xông vào xâu xé cái hình hài kiều diễm của chị. Tội nghiệp Mỹ Thanh Dung! Tôi đứng ngoài mọi lời bình phẩm. Thanh thản đón nhận sự tung hô của thiên hạ về phẩm hạnh của tôi. Thêm một đối tượng mới giữa tôi và chị gái.

Lần này người được tôn vinh không phải là Mỹ Thanh Dung. Người ta đặt chân dung tôi phía sau kính lúp - Một thân hình thấp béo, một khuôn mặt tầm thường, một cô gái 25 tuổi cớm nắng - để làm gương cho lũ con gái mới lớn về đạo đức và sự đoan chính. “Điều quan trọng là ngăn chặn không cho chúng hư hỏng!”. Họ bảo thế.

Bố mẹ tôi đứng giữa hai bờ: Nhục nhã và tự hào. Tôi đứng giữa hai bờ: cao siêu và thấp hèn. Chị tôi không có hai bờ, chỉ thực và thực.

Hôm ấy, oái oăm thay là một ngày tuyệt diệu. Mặt trời lơ đễnh trên mây. Nắng mềm mại và dĩ hoà. Còn gió bao giờ cũng đỏng đảnh...

Bầy chim trở về

Nguyễn Ngọc Khánh

Năm ấy, lũ chim không về làm tổ ở khu vườn.

Bà ngoại tôi ngồi ở bậc thềm, nhìn vào khoảng không hun hút trước mắt. Trời không mưa không nắng, xám xịt một màu chì. Tôi không biết bà tôi nghĩ gì, nhưng chắc chắn là đang nghĩ. Dáng ngồi như thế, tấm lưng còn tựa vào cửa cũ, nửa như lơ đễnh, nửa như coi cánh cửa ấy là một điểm tựa.Đúng rồi, cái cánh cửa là điểm tựa của bà. Bà ngồi như thế lâu rồi, từ ngày tháng năm này qua ngày tháng năm khác. Bà tựa vào tiếng răng của lũ mọt, hình như là hoài nhớ về những ngày đã qua nhiều hơn là nghĩ đến ngày mai.

Tôi ôm con mèo cái già có bộ lông màu xám tro vào lòng, vuốt ve nó. Nó chừng như cũng đã mệt mỏi vì q uãng đời có tuổi của mình mà không chờn vờn đôi bàn tay thô kệch của tôi, bộ ria mép chỉ hơi khẽ động đậy.Nó lim dim đôi mắt. Tôi thấy thái độ của nó giống bà tôi quá. So với lũ mèo, nó cũng có tuổi, nó cũng đã là một con mèo già. Mà già rồi thì hay mệt mỏi. Chắc lúc này ở trong tay tôi, nó cũng đang suy nghĩ, suy nghĩ theo kiểu loài mèo. Nó nghĩ gì thì chỉ có trời mới biết được (có khi loài mèo biết?). Nhưng tôi thầm nghĩ, biết đâu nó cũng như bà tôi, tức là đang hoài nhớ về cái thời đã qua thì sao?

Tuổi thơ tôi là một chuỗi những ngày tháng không tên. Cứ lặng lờ lặng lờ, chẳng có gì sôi nổi. Tôi ở với bà từ ngày còn nhỏ. Ngày xưa dì Mân cũng ở với bà, nhưng dì Mân vì lý do nào đó tác động đến mà sinh mất trí, bỏ nhà đi lâu rồi. Đi, rồi từ đấy không về. Và cũng chẳng có tin tức gì, không biết còn sống hay đã chết. Thỉnh thoảng, tôi ngây ngô nhắc đến gì như một lẽ bình thường, bà tôi lại chảy nước mắt. Ông Hân, hàng xóm nhà tôi bảo: "Bà cháu đã mất hai anh con cả trong cuộc chiến. Mất cả mẹ cháu, bây giờ lại mất cô con gái ngay giữa thời bình....". Ông Hân nói thế rồi đi về nhà. Nhưng ông đã thức dậy trong tôi hình ảnh một người đàn bà bỏ con lại cho mẹ già, đi biền biệt. Người ấy là mẹ tôi, tôi chưa biết mặt mẹ bao giờ!

Suốt những năm tháng hiện diện ở bên bà, tôi ít khi thấy bà tôi cười, hay đúng hơn là chưa bao giờ thấy bà tôi cười dù chỉ khe khẽ. Và tôi như nhánh mạ non mọc trên cánh đồng bà ngoại, cánh đồng ấy là vô cùng. Tôi cũng ít cười, ít khóc. Tôi là cái gì thì lẳng lặng làm theo ý mình. Làm xong rồi mới nhớ đến việc phải hỏi bà: "Bà thấy cháu làm cái này, (hay cái kia) thế nào? Có được không?". Những lúc ấy bà im lặng gật đầu và nhìn đi đâu. Hay cũng có khi bà mải vào bếp, dáng đi lệch đầy vẻ cam chịu, mà quên cả câu trả lời dành cho tôi.

Mấy hôm nay con mèo cái gì có bộ lông màu xám tro bỏ đi đâu, không thấy về nhà.

Bà tôi vẫn ngồi ở bậc thềm, nhìn vào khoảng không hun hút trước mặt. Trời không nắng, nhưng hưng hửng hơn một chút. Tôi không có con mèo để ôm nó vào lòng vuốt ve như mọi bữa, quay ra bẻ cọng rơm chổi nghịch đĩa cơm bà để phần nhỡ nó có về thì ăn. Nghịch chán, tôi ngồi tì tay lên má nhìn đàn kiến đen hành quân. Lũ kiến thì nhỏ nhoi nhưng hạt cơm thì kềnh càng, thế mà chúng cũng tha cho được. Tôi nghĩ vớ vẩn, bây giờ cho tôi cái giò mà to hơn người tôi một chút, không biết tôi có tha nổi không? Nhưng rồi tôi lại nghĩ đến những người thợ thuyền. Nghĩ đến bà. Nỗi buồn bà mang làm gì có ranh giới. Rồi tôi lại lắc đầu. Chịu, không sao lý giải nổi.

Đêm. Trời nổi gió, nhưng mà không mưa. Tôi nằm bên bà, mắt thao láo nhìn lên những kèo, cột, giằng nhà. Bà hờ hững phe phẩy cái quạt nan, chẳng vào đâu, tôi không được mát, bà cũng không được mát! Chợt có tiếng động trên mái, tôi tập trung nhìn lên đó nhưng không thấy gì. Rồi có tiếng của con mèo già nhà tôi với tiếng của những con mèo lạ. Chúng chạy rầm rập trên mái, gào lên gọi nhau bằng những âm thanh nghe ghê rợn. Tôi dựng tóc gáy nép sát vào bên bà. Tôi nhớ ngày xưa đã có lần bà giải thích cho tôi rằng, mùa này là mùa lũ mèo tìm nhau. Loài mèo thuỷ chung lắm! Nhưng nghe tiếng kêu của chúng, tôi vẫn sợ. Tôi im lặng, nem nép, mắt mở trừng trừng. Chợt tôi nghe tiếng bà thở dài. Giữa lúc tiếng con mèo đực nào đó với tiếng con mèo cái già nhà tôi đáp lại nhau. Sau đó thì lặng im, chúng bỏ đi đâu mất...

Qua thời gian đấy, con mèo cái già trở về nhà. Nó nằm trên bậc thêm sưởi nắng. Tôi thấy người nó to hơn, và có vẻ nặng nề, bữa ăn không hết đĩa cơm. Nó trở nên lười biếng, chỉ suốt ngày cuộn mình nằm ngủ. Bà tôi ngồi tựa cửa, nhìn sang nó, thở dài. Tôi không biết bà đang nghĩ gì, chắc vẫn chỉ có thế thôi!

Có tin của cô tôi ở tỉnh nào đấy xa xa. Một buổi chiều, ông bưu điện tìm đến đưa cho bà tôi cái phong bì màu xanh xanh hồng hồng, thơm thơm mùi nước hoa. Tôi cầm nó xăm xoi. Từ bé tôi mới nhìn thấy cái phong bì đẹp như thế, cứ y như... Tây.

Tối, ông Hân sang chơi, bà tôi đưa cái thư cho ông đọc. Đọc xong ông Hân với bà tôi ngồi nói chuyện, tôi nằm ê a hát mấy bài hát trẻ con cũ rích, và ngủ quên từ lúc nào.

Hôm sau ông Hân đi đâu đấy, không ở nhà.

Ba hôm sau nữa....

Cho đến lúc trời xâm xẩm tối, ông Hân đeo lỉnh kỉnh những cái túi ở đâu đó về thẳng nhà tôi. Uống ngụm nước bà tôi đưa, còn dở dang, ông Hân đứng lên dốc ngược mấy cái túi, các thứ lăn ra giường. Tôi ngạc nhiên giương mắt nhìn. Ông Hân cầm con búp bê tóc vàng: "Con búp bê này, dì Mân gửi cho cháu. Cầm lấy mà chơi!". Tôi ôm em bé búp bê, ngỡ như là trong tưởng tượng.

Lần đầu tiên, tôi thấy bà tôi cười. Ông Hân phá bụi mây ngăn giữa hai nhà, tôi chạy loăng quăng như con loi choi mà ngồi chơi với em bé búp bê của mình: "Cháu sẽ gọi là ông ngoại".

Ông Hân nghỉ tay vào thềm ngồi hút thuốc, bà tôi ngồi bên cạnh rót nước chè cho ông. Tôi nghĩ, ông Hân như cái cột lắp cánh cửa sắp rơi ra của nhà tôi, là chỗ cho bà tôi tựa.

Năm ấy tôi mười tuổi.

Năm ấy con mèo cái già có bộ lông màu xám tro đẻ được ba con. Hai con khoang và một con tam thể.

Năm ấy bầy chim lại tìm về làm tổ, hót vang ở khu vườn.

Nỗi buồn không dám gọi tên

Nguyễn Văn Vinh

Tôi gặp em trong đêm Trung Thu, khi các cô chú thiếu niên tung tăng tiếng trống gọi bầy, tung tẩy đầu Lân, phởn phơ ông Địa, cõng chú Cuội về rôm rả phố thị.

Em cười chào tôi qua đầu các cô, chú thiếu niên; nụ cười rạng rỡ lấp loá sáng cả khuôn mặt vành vạnh, mơ hồ cái lúm đồng tiền, như nốt nhạc lẻ loi, ngân trên làn da ngà... Còn tôi? Tôi biết đời tôi chỉ ôm đầy gió, loài gió ai cũng ngại vì quen báo bão cho đời. Hơn bốn mươi tuổi với chút nghiệp bé con mà dám cả gan yêu em đang danh tiếng.

Đoàn múa lân rút qua dãy phố khác. Tôi thấy quanh tôi bỗng trống trải đến ngần ngại:

- Em đi chơi Trung Thu à?

- Vâng. Anh có đi cùng thì đi cho vui.

Tôi sung sướng vì được em mời, vội vàng dắt xe đạp tìm chỗ gởi xe để chở em bằng xe Cúp của em. Đâu đâu cũng rậm rịch vui. Đất nước càng thanh bình, người dân đón những ngày lễ, tết càng tưng bừng, náo nhiệt. ánh trăng hoà lẫn ánh đèn điện, thấm vào dòng sông, sông càng mộng mị và huyền ảo hơn.

Tôi ước có vuông lụa sông trăng này may áo tặng em. Dù cho ao ước phi lý và siêu thực, nhưng đo được tình tôi đối với em tha thiết nhường nào. Em bảo tôi tìm quán chè, chạy "hít bụi như vậy đủ rồi!". Tôi dáo dác tìm..... Chẳng có quán chè nào. Tôi đưa em vào đại quán "Cà phê tình". Quán được lập trong vườn cây lá biệt lập, gần bờ sông, càng tĩnh mịch càng đắt khách. Quán luôn trang bị thiếu sáng, thừa tối. Khách vào quán đa phần những cặp lòng thòng, hẹn hẹn, chờ chờ, lén lút. Cũng có đôi trai gái tìm chỗ vắng để tâm sự, nhưng chỉ thiểu số. Bởi vậy quán luôn có không khí bất minh!

Em rụt rè đi bên tôi.... rồi ngúng nguẩy đòi ra:

- Quán chi "dễ sợ" tối tối là, người ta đánh giá chết!

- Tốt, xấu ở tâm mình, đôi khi giữ gìn quá lại trễ nải việc đời mình. Nhà văn như em phải lao vào tận cùng để có tận cùng, sống tới mới viết tới, hoà nhập mà không hoà tan, mới có những tác phẩm đắc ý.

Khu vườn nhờ nhờ tối, sáng, những lều tranh núp dưới tán cây lá um tùm. Chỗ chúng tôi ngồi dưới ánh trăng thu, người ta chê sáng, nhưng có ưu thế nhìn được thiên hạ đang hôn nhau quên trời đất! Cảnh này xui tôi thêm phần dạn dĩ. Tôi thơm đại vào má em một cái. Đây là lần thứ hai. Lần trước, cách đây gần ba mươi năm. Lần trước vì tò mò, lần này nồng nàn và ăm ắp giới tính.

Hồi nhỏ nhà tôi ở gần nhà em. Em tên Huyên, chúng tôi đặt là "Huyên nhọn mồm" vì Huyên hay chu chu cái mỏ nhòn nhọn vào những cuộc chơi con trai chúng tôi những lời chao chát, chanh chua. Có đêm tôi và lũ bạn trai gái trong xóm chơi "Đạp mạng trốn tìm". Tôi nấp dưới gốc đào tối thui, bất ngờ Huyên hổn hển chạy đến nép sát vào tôi, tôi nghe cả mùi mồ hôi trinh trắng của Huyên làm cho tuổi mười lăm, mười sáu của tôi cũng tập tành làm người lớn. Tôi thơm dại vào má em một cái. Huyên thơ dại cũng im re. Lần hôn ấy có dư âm cho tôi nhớ suốt đời.

Huyên thanh mảnh và cứng cỏi như nhánh mai gầy guộc giữa phong sương. Chính bản lĩnh ấy đã giúp em có nghị lực, dũng cảm đi qua cuộc chiến tranh chống Mỹ muôn vàn gian khổ, hiểm nguy!

Thuở nhỏ chúng tôi thường hờn giận nhau, làm lành nhau như chuyện mưa nắng hằng ngày. Mùa hè năm ấy tôi trèo phượng bị té rạn não. Được đưa vào bệnh viện tỉnh, sau chuyển tiếp vào trung ương. Tôi xa bạn bè và Huyên không lời từ biệt.

Chiến tranh phủ chụp xuống thị xã của tôi. Trường học của tôi cũng bị chôn vùi dưới nhiều tầng bom đạn. Lớn lên bạn bè tứ tán mỗi người mỗi nơi mưu sống, những chùm kỷ niệm nhỏ dại của tôi cũng bị lấp trong dòng chảy tháng năm, miệt mài trôi mà có sức phôi phai. Thanh niên tôi lưu lạc vào nam bôn ba cơm áo, có nghe em đi bộ đội giải phóng năm bảy mươi mốt. Sau thống nhất mười năm, tôi trở về sống lặng lẽ và nguôi yên trong cái nôi thơ ấu của đời ông tôi.

Tình cờ tôi gặp lại Sơn học trường Nam Sơn nhắc cho tôi nhớ nhung lần rong chơi trên triền sông Thạch Hãn những buổi trưa hè chúng tôi bơi qua Nhan Biều bẻ trộm bắp non và những cục kẹo gừng cay ngọt của ông Cai. Chợt Sơn hỏi:

-à, cái con nhanh nhách người, nghe đi bộ đội không biết sống chết ra sao. Nó rọm rọm mà dữ tợn, cắn tao một miếng thành sẹo, tau ghét....

- Mi nói chi tệ! - Sơn e hèm tiếp - Mi bị ngã trên cây phượng xuống, không có Huyên đi chợ, thấy mi nằm chết trân, đầu vai máu, nó gọi xe lôi cho mi đi cấp cứu, hôm ni chắc chi mi còn sống mà ngồi đó ghét nó.

Sương khói ban mai và không gian lành lạnh vây quanh tôi thành cái võng tình lặng ru tôi vào nỗi nhớ xa xưa. Từ giã Sơn tôi tìm tới nhà Huyên theo lời chỉ của Sơn.

Huyên gặp tôi không giấu niềm vui lấp lánh trong mắt. Mặt hồng hào mượt mịn căng ra những chùm cười thân tình. Chúng tôi

tíu tít như trẻ thơ. Tôi ngạc nhiên khi Huyên đã gần bốn mươi tuổi mà vẫn "lính phòng không" lẻ loi chiếc bóng. Hỏi điều ấy, Huyên lại lặng lẽ và buồn xa vắng!"

Lần gặp lại ấy, tình bạn cũ giúp tôi vượt qua mặc cảm tự ti, dần thân thiết hơn cũ. Cho đến đêm Trung thu vừa qua, tôi mới can đảm đặt nụ hôn thứ hai lên má em, nối lại sợi tình tưởng đã thành xa lạ gần ba mươi năm qua.

Tôi đã có đời vợ, vợ bỏ. Tìm tới em trước hết là tình bạn. Tôi đang cần sự an ủi của bạn bè. Còn em đi làm cách mạng nhiều người thiệt thòi về chuyện chồng con. Thời thanh xuân hơ hớ của họ, thời họ cần yêu và đáng được yêu nhất, thì họ đã bị dập vùi trong bom đạn, trong mưa nguồn, nắng núi, họ đã cống hiến thanh xuân của chính họ cho sự nghiệp vẻ vang, cho hôm nay và mai sau. Hiện em đang biên tập mảng văn xuôi cho một tạp chí. Dù có uy tín, tên tuổi, nhưng em cũng khó lấy chồng. Người đồng trang lứa đa phần đã yên ấm bên vợ đẹp con ngoan, lủ khủ gia thất. Thanh niên cách biệt tuổi tác, trẻ trai mà lấy vợ gần bằng dì, thì đa phần là những thanh niên bất tài, muốn ký sinh trên sự nghiệp hoặc tiền của bà vợ già mà thôi, hiếm có tình yêu chân thật. Bởi vậy em mãi mãi cô quạnh giữa bao hạnh phúc của bạn bè.

Tôi và em đang cô đơn, cần nhau vì một lực hút. Tình tôi đối với em rất chân thành, đã thấm vào em một dòng phù sa, mà em là cánh đồng đang khô cạn, dưới nắng quái xiên khoai của số phận đang cần dòng nước mát. Em bỏ qua cho tôi một đời vợ và thông cảm với sự nghiệp bé con của tôi. Chúng tôi đi đến hôn nhân.

Sau đám cưới với em hơn nửa tháng, em không cho tôi động phòng!? Tôi cho đó là thái độ xúc phạm quyền làm chồng của tôi. Buồn đời, tôi tìm Sơn cà phê vỉa hè. Hai đứa bù khú nhậu nhẹt tâm tình. Tối mịt tôi ngất ngưởng về đòi em quyền làm chồng! Em nói:

- Em không hề ảo tưởng hay siêu thực hoá vấn đề, nhưng em dễ dị ứng với những gì thô nháp, cũng không phải có khuynh hướng

thăng hoa chay tịnh. Chúng ta vẫn yêu nhau mà không có chuyện ấy không được sao anh?

- Thôi cô đừng nguỵ biện. Hay cô không nguyên vẹn khi cô thường khoe với tôi, cô sợ tôi phát hiện rồi khinh cô chứ gì.

- Tôi chưa nói dối anh điều gì, tình yêu giúp người ta sống tốt hơn với nhau, có điều tôi chưa muốn nói ra, chưa nói không nghĩa là nói dối. Tôi vẫn nguyên vẹn, sự nguyên vẹn đáng cho anh trân trọng và tự hào.

Tôi thấm rượu, thừa hung dữ để làm những hành động thô bạo. Tôi lao vào em toan xé nát những gì em làm thành trì bảo vệ điều không quyền bảo vệ, mà phải hiến dâng. Không ngờ em như gái mười bảy, lăn thân thể tròn lẳn và chắc nịch khỏi vòng tay vũ phu của tôi và tức tốc chạy về nhà mẹ đẻ.

Sáng mai, Ngân -em gái của Huyên tới nhà tôi đưa cho tôi một lá đơn xin ly hôn có chữ ký của Huyên. Nội dung không có khả n

ng làm vợ, làm mẹ và không phù hợp nhau. Tôi thật khó hiểu, âu sầu hỏi Ngân:

- Ngân à, anh thật không hiểu nổi chị Huyên em. Lấy chồng mà không muốn sinh con. Phụ nữ được làm mẹ mới thay da đổi thịt và đẹp lộng lên chứ.

- Vì thương hoàn cảnh của anh, và vì thân quen với anh hàng chục năm trời chị Huyên mới đến với anh đó chứ. Anh biết không, dạo ở Trường Sơn chị Huyên bị thương. Vết thương đó có dạng dị hợm lắm, chị mất khả năng thiêng liêng làm mẹ, làm vợ và không thể đem lại hạnh phúc cho chồng vì thương tật! Chị Huyên rất sợ ai thấy vết thương đó. Chị đau đớn lắm anh à, một nỗi buồn không thể nói ra, nỗi buồn không dám gọi tên, dành nỗi đau riêng cho mình chị chịu, không thể chia cho ai, kể cả chồng. Thôi em xin phép anh, em về. Em nghĩ... anh nên cư xử với chị Huyên khác trước là hay hơn. Em về đây.

Tôi gục đầu vào chăn gối tân hôn nức nở...

Nghiệt ngã những mảnh đời

Thiếu Hoa

Khi đang yêu, Sĩ và Hà được hai bên gia đình cưng chiều nhất mực. Ngày cưới sắp đến, Hà cảm thấy hạnh phúc ngập lòng. Nhưng rồi thực tại không chiều lòng cô nữa. Tiếng eo xèo của đám thành niên. Không chỉ riêng thanh niên mà đủ các tầng lớp, cả trẻ, cả già xi xao xì xào. "Đẹp mà tay không, tay rỗng thì cũng chán chết".

Mãi sau này Hà mới biết cái tục lệ gọi là lệ làng. ở đây, con gái đi lấy chồng bố mẹ đẻ ai cũng phải cho không nhiều thì ít. Trung bình thì ba bốn chỉ hoặc nhiều hơn nữa. Có nghèo khó thì cũng cố vay lấy một hai chỉ để cho con làm lưng vốn. Nếu biết trước chuyện này thì Hà đâu đến nỗi. Phải chăng đây là nút khởi điểm tạo nỗi bất hạnh cho Hà.

Tuần trăng mật qua đi. Cái bề bộn sau một đám cưới vẫn đọng lại. Tiền nợ. Thóc hết. Khó khăn chồng chất khó khăn. "úi giời người đẹp ngã bẹp thúng xôi! Nếu đẹp mà mài ra ăn thay cơm nhỉ.... Đẹp mà dẹp khó khăn? Thì ai cũng cố mà chọn lấy một cô thật đẹp về làm vợ. Ôi mà thực tế thì.... Cần quái gì đẹp.... ". Sự dèm pha của gia đình họ mạc, bà con lối xóm nhiều kiểu nhiều dạng phong phú dần dần lọt vào tai Sĩ. Sĩ cảm thấy vật chất thật ghê gớm. Tiền.... Tiền. Nó là sức mạnh. Là danh dự. Nó quán xuyến được nhiều thứ, kể cả hạnh phúc gia đình. Bản lĩnh Sĩ bắt đầu chao đảo. Anh tỏ ra ngán ngẩm, tính cách cũng bắt đầu đổi khác. Khó tính hơn. Thô thiển hơn, ích kỷ hơn. Thế là hết phận gái kiêu sa. Hà ngậm ngùi buồn tủi. Trách ai? Trách ai bây giờ. Trách mình? Trách Sĩ?

Ngày còn ở nhà Hà là hoa khôi của xã. Cô đã làm bao chàng trai si mê khốn khổ. Và khi cô nhận lời yêu Sĩ, bà con láng giềng ai cũng khen thật xứng đôi. Cưới được ba tháng, Sĩ sinh chuyện đòi vào Nam làm kinh tế. Sĩ ra đi vì chán vợ hay vì cuộc sống? Thực lòng có lúc Sĩ cũng không hiểu nổi. Nhưng hiện tại tiền đi chưa có đồng nào, Sĩ lại bắt vợ đi vay. Ôi, chua chát. Sao lại chua chát thế? Mong rằng các bạn trẻ đừng nghe thấy những lời cay đắng ấy!

- Nghèo túng thì phải tìm đường làm ăn chứ ở nhà nhìn nhau để chết đói à. Mà nhìn mãi cũng chán rồi.

- Nhưng.... Em, đã đi vay mấy nơi đều không được. Hay là anh làm ở ngoài này một thời gian. Khi có ít vốn nào đó cũng không muộn. Anh không nghĩ đến con anh sao?

- Không lôi thôi lắm lời. Cô không vay hả? Tôi không cần cô nữa....

Bố Sĩ thấy vậy ngay tức khắc ông bật đèn xanh: "Tưởng vợ lo được cho chồng. Thôi để tao". Ông không muốn Sĩ ở nhà với Hà.

Hà không xứng đáng... Mặc dù Hà không làm nên tội nhưng ông vẫn thấy ghen ghét. Một cái ghét vô hình. Hà đến kỳ sinh nở. Sĩ vẫn bặt tăm. Người nhà nhiều đấy nào biết cậy ai lúc này? Hà nuôi con một mình trong cảnh thờ ơ lạnh nhạt của gia đình nhà chồng. Nhiều lúc cô thấy mệt mỏi bất cần. Nhưng rồi cô đã vượt lên và cứng cỏi hơn lên. Tới khi bé Lưu Ly tròn một tuổi thì Hà nhận được thư chồng:

Thanh Hà thương yêu và nhớ nhiều!

....Anh đã tìm được điểm dừng chân. ở đây dễ sống hơn quê mình ngoài đó. Ruộng đất không có đất mà làm. Mà làm không vất vả nhưng năng suất vẫn cao. Một sào trong này hàng nghìn mét vuông. Cấy được ba vụ lúa một năm. Ngoài cấy lúa ta có thể trồng ngô, khoai, sắn, đậu. Hiện tại anh đang mở một xưởng mộc. Anh đã quyết định ở hẳn trong này. Nhận được thư, em tranh thủ làm giấy tờ cắt khẩu rồi cho con vào ngay nhé.

Đọc thư chồng, Hà rất băn khoăn: "Không nên vội vàng cắt khẩu ngay. Phải đi thăm dò thực tế ở đó đã. Nhược bằng khó khăn thì động viên Sĩ về làm ăn ở quê. Có thể anh nói đúng. Nhưng cũng vì không có tiền mà không dám về với gia đình, vợ con đành nói dối". Hà nghĩ vậy và đem con gửi bên ngoại để đi.

Như trong thư đã hẹn. Hà tới nhà chị Vân đã một tuần mà không thấy chồng đến. Hay là Sĩ ốm? Hay là có chuyện gì? Như thế là như thế nào? Tại sao? Tại sao?....Hàng trăm câu hỏi đặt ra làm rối loạn tâm trí Hà mà không có lời giải đáp. Cô sốt ruột khăn gói nhờ chị Vân đưa đi tìm. Một nơi là chồng. Một nơi là con hỏi ai không sốt ruột?

Đường rừng khúc khuỷu lại gập ghềnh. Hà đi không quen vấp chảy máu cả chân. Hai chị em đi bộ một ngày đường vẫn còn chưa tới nơi. Cái lo lắng cứ đau đáu bám riết theo Hà:

- Trời sắp tối, tính sao hả chị.

- Yên tâm. Chúng ta sẽ đi về hướng có nhà đằng kia để kia ngủ nhờ. Dì thấy mỏi chân chưa.

- Không những mỏi mà còn mệt nữa. Nhưng em còn đi được.

Nhà dân đây rồi. May quá.

Đêm đã về khuya. Không gian im ắng. Chị Vân cũng đã ngủ. Hà rất mệt nhưng không thể nào chợp mắt được "Sĩ râu" "Sĩ râu" là ai? Không phải là anh. Không thể là anh. Lá thư của anh gửi về là minh chứng. Bà cụ già kể một người nào đó trùng tên với anh chứ không thể là anh được.

Tận chiều ngày hôm sau hai chị em mới đến bản Napáo. Tới quán nhỏ ven đường Hà đang định vào hỏi thăm. Bỗng dưng có một người ở trong chạy ào ra:

- Kìa Hà, chị Vân... Hai người có phải hỏi thăm lâu không?

- Nhiều chú ạ. Cứ đi một đoạn chị em tôi lại hỏi.

"Đây có phải là Sĩ râu?". Cách ăn mặc và râu tóc của chồng. Hà ngỡ ngàng. Cổ họng nghẹn tắc.

Nhận được thư Hà, Sĩ bắt đầu sinh sự, đe doạ Thương. Tôi đã nói với cô từ lâu. Tôi đã có vợ con ngoài Bắc rồi. Chỉ mấy hôm nữa là cô ấy vào trong này. Cô xử sự thế nào tuỳ cô. Các người nổi máu đánh ghen tôi mặc kệ". Anh vẫn còn yêu Hà? Không ai có thể hiểu nổi anh, mà chỉ thấy cái hành động điên cuồng của anh đã làm khổ hai người phụ nữ.

Lúc đó Thương mới sinh con chưa đầy tháng. Cô lo sợ. Ai là người che chở Thương. Không có. Mà duy nhất chỉ có bà dì họ xa. Làm sao đủ sức.... Thương thấy tủi thân cho số phận của mình. Cô nhớ lại ngày đầu gặp Sĩ. Một người đàn ông đẹp trai hoang dã. Anh nói chưa hề có gia đình. Hai người đã đến với nhau bằng sự khao khát cuồng nhiệt.

Khi Thương báo tin có thai thì nụ cười trên môi anh vụt tắt. Anh không tỏ thái độ gì. Thương ngờ ngợ có điều gì uẩn khúc? Nên buồn hay nên vui. Cũng là một kiếp người lẽ nào lại như vậy? Mấy tháng sau cái thai trong bụng Thương lớn dần. Anh đã thú nhận là có vợ con ngoài Bắc. Thương bàng hoàng đau đớn chấp nhận một sự thật nghiệt ngã... Phải chăng số phận sắp đặt. Hỏi rằng có bao giờ thay đổi được số kiếp? Thương tự thấy mình là kẻ có lỗi. Mình là kẻ đánh cắp hạnh phúc ư? Không. Mình sẽ trả lại chồng cho chị ấy. Nhưng đứa trẻ vô tội này sẽ ra sao? Nó sẽ ở lại với bố nó và chị ấy.

Đúng! Phải làm như thế. Thương nhìn con nước mắt tuôn trào. Đứa trẻ nhoẻn miệng cười trong cơn mộng mị. Cô ghé hôn con, nụ hôn nghẹn ngào. "Con ơi! Mẹ cho con ăn lần nữa rồi con ở nhà với bố với người mẹ khác. Tha lỗi cho mẹ nghe con". "... Đúng rồi. Đó là cách duy nhất để đổi kiếp. Có bao giờ khổ cả mấy kiếp không nhỉ? Không. Chắc rằng không có điều ấy." Thương nghĩ vậy và trốn ra sông tự vẫn. Nhưng cô không chết vì được dân chài cứu vớt. Thương nằm liệt giường hai ngày thì Hà vào.

ớt nào là ớt không cay. Gái nào là gái không hay ghen chồng. Hà thất vọng rã rời. Hà uất ức đến sôi máu. Nhưng rồi đối mặt mà lời chẳng đối lời. Cái hờn ghen chua chát đã nhường chỗ cho sự thương cảm, Hà giục chồng phải cho Thương đi viện. Nhanh lên, kẻo hối không kịp.

Trong hoàn cảnh trớ trêu của hai người phụ nữ ai là kẻ đáng thương. Ai là người đáng giận. Thương thương. Giận giận nó lẫn lộn. Chẳng ai bàn đến nữa mà chỉ tập trung cứu lấy tính mạng con người. Trước khi đến viện bà con xúm lại dặn dò.

-Chị Hà nói đúng nhưng tới viện phải nhận là chị gái của Thương hoặc Sĩ. Nếu không thì cả hai cùng bị phạt vì tội "cướp chồng" và tội "ngu".

- Dạ, cháu xin cảm ơn tấm lòng của bà con - Hà nói.

Do sức khoẻ của Thương quá kém bệnh viện yêu cầu phải bế cháu về nuôi hộ. Ngày dài kế tiếp đêm thâu. Sự quấy quả của trẻ nhỏ khiến Hà nhớ con da diết. Lưu Ly bây giờ ra sao? Nó có nhớ mẹ không? Nó có chịu ăn chịu ngủ không... Dù sao thì mình phải có trách nhiệm với đứa bé tới khi Thương bình phục. Hà luôn nghĩ vậy -Chị Vân về Nha Trang một mình Hà khi cô không còn sữa. Mọi thứ để sinh hoạt trong gia đình đều thiếu thốn. Tìm muối. Muối hết! Tìm mắm. Mắm không còn! Tìm gạo. Gạo ở đâu? Tìm... Tìm... Tìm. Cái gì cũng phải tìm. Tìm mãi cũng không thấy. Nhà dân thưa thớt.

Khoảng cách nhà nọ nhà kia đường rừng hun hút. Chưa bao giờ Hà cảm thấy vất vả như vậy.

Sức khoẻ Thương khá dần. Lấy lý do con ốm Sĩ trốn viện về nhà. Bao nỗi uất ức trong Hà được khơi dậy rồi trào dâng. Nhưng tất cả, tất cả chỉ là sự im lặng. Im lặng tính từng phút từng giây. Khi Sĩ đòi hỏi ái tình Hà từ chối. Từ chối quyết liệt. Sĩ giận dữ nói:

- Cô có phải là vợ tôi nữa hay không? Cô vào đây để làm gì?

- Khoan anh ạ, chúng ta nói chuyện với nhau một lát đã. Em xin nói trước. Thành quả em muốn nói là đứa con của anh và em nuôi dưỡng một tuổi rồi. Dạo này nó hay ốm nên không được bụ bẫm bằng con người. Kinh tế thì em đủ ăn chứ không có dư dật. Về phần anh, ngoài chiếc lán này còn những gì anh kể đi.

- Tôi chẳng có gì, cũng chẳng cần cái gì...

- Em đến đây không phải là em không cần thiết. Cần lắm chứ. Con người bằng xương bằng thịt ai mà chẳng muốn sự nâng niu ân ái. Xa một đêm cũng nhớ. Thế mà vợ chồng mình xa nhau hai n

m rồi. Phải nói rằng em nhớ lắm chứ. Cần lắm chứ. Thèm khát lắm chứ. Nhưng em nghĩ thấy sợ. Rất sợ. Đằng sau những giây phút khoái lạc ấy là cái gì. Hạnh phúc hay bất hạnh.

Sĩ cười nhạt:

- Vào đây nhìn túp lều tranh cô thất vọng hả?

- Anh ạ. Không phải em nghĩ đến của cải mà thế nọ thế kia. Với em của cải rất quí nhưng vẫn có nhiều cái còn quí hơn. Vào nhìn tháy cơ sự điêu tàn này em xót xa lắm. Nhưng đừng nhầm tưởng. Anh đừng nhầm tưởng. Em không thất vọng bởi cái túp lều rỗng tuếch mà điều làm em thất vọng và xót xa là chồng mình. Tại sao có nhà cửa vợ con đầm ấm không sống mà anh lại đi đày thể xác ở chốn rừng rú một cách vô ích. Nếu ngày xưa anh nghe em ở nhà. Tuy không giàu có nhưng cũng không đến nỗi này.

Ngừng một lát Hà nói tiếp:

-Bây giờ thì anh hiểu được sự vất vả con thơ rồi chứ. Cô Thương làm sao vất vả bằng em. Hơn nữa lại có anh bên cạnh. Em thì đằng đẵng nuôi con một mình....

Hà không thể nói thêm nữa. Cổ họng nghẹn tắc. Nước mắt tuôn trào. Sĩ như thấy ân hận.

- Hà à, anh hối hận rồi. Thương em nên anh muốn em vào đây. Vợ chồng sống bên nhau. Em không phải lam lũ một mình.

- Anh Sĩ ạ, không có nơi nào bằng quê hương. ở cái chốn rừng xanh này em sợ lắm. Đất đai nhiều thật đấy nhưng cũng khó sống lắm. Hơn nữa sống trong này vợ chồng mình chỉ làm khổ thêm cho Thương thôi. Anh ạ, nếu Thương đồng ý em sẽ mang con nhỏ về nuôi để cô ấy đi lấy chồng.

Sĩ thở dài:

- Trước sau thì em vẫn là vợ anh. Anh trót có con với Thương thì anh phải có trách nhiệm với mẹ con cô ấy. Còn chuyện ở hay không anh quyết định em phải theo. Em đã vào đây thì phải ở đây. Anh sẽ về đón con.

Phải kéo Sĩ về quê. Hà luôn tâm niệm như vậy. Cô đã dùng mọi thủ thuật khi giận hờn trách móc. Khi ngọt ngào, êm ái. Nhưng đành chịu. Vô nghĩa. Vô nghĩa hết. Một tuần lễ qua thật nặng nề. Hà cảm thấy bất lực và buồn chán. Những âm thanh hỗn độn của rừng rú. Tiếng thú kêu. Tiếng chim hót lanh lảnh khi xa khi gần giữa chốn rừng già heo hút. Cũng nữa là sự thiếu thốn đời thường trong không gian mông quạnh. Ngoảnh trước ngoảnh sau chỉ có rừng. Nhờ ai? Cậy ai? Chia xử cùng ai? Tất cả như cứ đe doạ: "Bắt cô trói cột". Không thể sống ở đây nữa.... Hà tìm cách trốn về bắc. Về tới nhà Hà ngỡ ngàng khi nhìn thấy Sĩ. Những ngày sau đó hai vợ chồng sống trong cảnh chiến tranh lạnh. Không khí gia đình ngày càng thêm ảm đạm. Hà bàng hoàng khi phát hiện mình có thai. Cô cảm thấy hoang mang sợ sợ như tội lỗi và nhớ lại lần sinh nở vừa qua. Cuộc đời đắng cay quá! Không. Dù sao thì Sĩ đã về. Chắc hẳn anh đã nghĩ tới vợ con? Nhưng... Trong hoàn cảnh này cô chịu xuống thang làm lành trước.

- Anh Sĩ. Em xin anh đừng làm khổ nhau nữa. Đã về đây rồi thì vợ chồng vui vẻ bảo nhau làm ăn. Bé Lưu Ly lại có thêm em.....

Sĩ nổi khùng:

- Thế à. Mày có mang ở dọc đường chứ gì? Giỏi lắm. Mày giỏi lắm.....

- Anh không được ăn nói hồ đồ như vậy. Nói phải nghĩ chứ.

- Mày bảo ai ăn nói hồ đồ? Hồ đồ này... Nghĩ này. Hự... Hự... Hự...

Sĩ xấn xổ đá tới tấp vào ngực, vào bụng. Hà ôm bụng lại ôm mặt. Lại ôm bụng. Hà ngã khuỵu xuống Sĩ vẫn còn đá. Cô không thể kêu khóc được thành tiếng. Mẹ chồng nhìn thấy thủng thẳng nó: "Tính trăng hoa thì thế mới phải. Thằng này thế mà cũng biết dạy vợ?.

Sự đối xử của gia đình và những trận đòn dã man của Sĩ, Hà không còn do dự. Không nuối tiếc. Cô làm đơn ly dị và bế con về nhà mẹ đẻ.

"Tiếc làm chi. Khôn hồn thì phá cái giống ác ấy đi, để c hỉ thêm khổ vào thân thôi. Giỏ nhà ai quai nhà ấy. Đừng có hy vọng cho sầu héo thêm!" Gia đình, họ mạc ai cũng khuyên Hà như vậy. Hà phân vân và nhớ lại quá khứ của mình. Những ngày tháng một mình nuôi con và chờ đợi. Chờ đợi để nhận một cái bất hạnh hơn. Thật không ngờ. Không ngờ rằng cuộc đời lại đắng cay đến như vậy. Cô rùng mình ghê rợn. Hà đặt tay lên bụng, thấy thai nhi đang giãy giụa như cầu xin được sống làm người. "Không. Tôi không thể làm điều ác. Con ơi... Con vẫn là con của mẹ. Mẹ không thể.... Con tôi không phải chết.

Con không phải chết. Ngang trái. Trái ngang là chuyện của cuộc đời". Hà thổn thức trong đau khổ. Cô chấp nhận tất cả để giữ lấy một sự sống.

Hà sinh con thấm thoắt đã được năm tháng. Sự đầm ấm của gia đình làm cô trẻ lại béo đẹp hơn xưa. Bé Hoài Lệ bụ bẫm kháu khỉnh như tranh vẽ. Phải làm gì đây để nuôi các con khôn lớn? Chỉ bám vào đồng ruộng liệu có trụ được không? Đồng ruộng cũng không có nhiều để làm. Nghề thủ công cũng chẳng ăn thua gì. Hà băn khoăn suy tính và cô quyết định gửi hai con ra nhà trẻ ngày ngày nhờ ngoại đưa đón để đi buôn. Buôn cái gì? Gặp gì buôn nấy. Khi thì hoa quả khi thì con cá mớ rau. Buổi đầu mới mẻ chẳng lời lãi là bao. Có hôm còn bị thâm vào vốn. Nhưng Hà không nản. "Người ta sống được mình cũng sống được. Buôn bán thì phải có lúc nọ lúc kia chứ".

Hà nghĩ vậy. Quả thực cô cũng đã kiếm được đồng ra đồng vào, đời sống của bố mẹ và các con được cải thiện. Công việc buôn bán thực sự đã cuốn hút Hà. Hà lấy công việc làm vui. Cứ mãi như thế này, xem chừng cũng tạm ổn. "Cô ấy thế mà giỏi. Thật là bách nghệ. Làm ruộng cũng được. Làm thủ công cũng được. Đi buôn cũng được". Bà con hàng xóm cứ tấm tắc khen Hà.

Một hôm có người bạn cũ tìm gặp cô nói: "Chị mới biết hoàn cảnh của em. Chị rất thương em muốn giới thiệu cho em việc làm để có thêm thu nhập nuôi các cháu. Chị nghĩ buôn bán cò con thế này ăn thua gì".

Nhưng mà cháu còn nhỏ quá..... Công việc ở đó thế nào hả chị?

- Công việc hơi vất vả nhưng xứng đáng với sức mình bỏ ra. Ngày ngày đun nấu và rửa bát từ sáng đến tối. Mỗi tháng trả ba trăm nghìn đồng không tính ăn uống. Tiền nong sòng phẳng vào cuối tháng. Em tính cho kỹ. Nếu bằng lòng thì ngày mai đi luôn. Để ít nữa họ sẽ lấy người khác. Bây giờ lao động dôi thừa nhiều lắm....

Vất vả thì không sợ chỉ sợ thói đời xấu xa. Hà nghĩ vậy. Đúng thật! Những ngày đầu Hà thực sự thấy vất vả. Vất vả hơn cả làm ruộng. Mệt mỏi hơn cả đi buôn. Nhiều hôm mệt mỏi không ăn được mà vẫn phải làm. Không được dừng lại. "Không được chùn bước. Phải cố gắng. Phải gắng sức để kiếm tiền về nuôi các con. ít nữa chúng còn học hành nữa chứ" - Hà luôn nghĩ vậy. Đúng là con người ta sống môi trường nào thì phải theo môi trường ấy. Sướng khổ, vất vả hay nhàn hạ tất cả rồi cũng quen. Sau một thời gian Hà trở nên hoạt bát nhanh nhẹn hơn. Cái mệt nhọc tan biến từ lúc nào cô không hay biết.

Sự tươi tắn và tháo vát của Hà làm tiệm ăn ngày càng thêm đông khách. Vợ chồng ông chủ rất quý cô, và thường xuyên thưởng tiền động viên khen thưởng. Trớ trêu thay! Cái hương sắc ấy lại hút luôn cả hồn ông chủ. Sắc đẹp sao mà vừa yêu vừa ghét? Cách ăn nói, thái độ của ông chủ bắt đầu khang khác. Linh cảm phụ nữ Hà nhận rõ điều đó. Cô hoảng sợ. Bà chủ mà biết chuyện này sẽ đuổi việc mình mất. Làm sao bây giờ. Thật là tai hoạ. Hà luôn luôn giật mình. Luôn luôn đề phòng. Cô cầu trời đừng xảy ra điều gì ngoài ý muốn. Hỏi ai là người không lo trước tình thế này? Nhưng lo cũng không được. Đề phòng cũng không nổi. Cái gì đến là nó đến. Không muốn nó cũng cứ đến. Cuối cùng thì phải chịu. Đúng là số phận. Nó đưa đẩy người ta đến đâu thì phải chịu ở đấy. Trách làm sao được.

Một hôm. Lúc nửa đêm ông chủ mò đến chỗ Hà. Cô luống cuống sợ hãi.

- Bác tìm cháu có việc gì?

- Kìa Hà.... Đừng gọi tôi là bác. Tôi đến thăm Hà thôi.

- Dạ... Nhưng... bác đến đây sẽ không tốt cho cả cháu cả bác.

- Kìa Hà. Đừng đuổi tôi.

- Dạ thưa bác, hoàn cảnh của cháu khó khăn, cháu đi làm lấy tiền nuôi con. Bác đến thiên hạ dị nghị đến tai bác gái thì khổ cho các con của cháu.

- Kìa Hà. Đừng sợ điều gì. Tôi thấy cô nhân hậu gặp nhiều éo le trắc trở. Tôi muốn giúp cô. Thực lòng tôi thương quý cô. Muốn chia xẻ với cô. Đây là sự đồng cảm chứ không phải lòng thương hại cô hiểu chứ.

-Không. Cháu không cần. Chấu vất vả quen rồi. Cháu tuổi con út của bác thôi.

- Kìa Hà. Đừng kể tuổi tác ở đây. Thực lòng tôi muốn san sẻ cho em phần nào hạnh phúc của mình. Người như em không thể khổ hạnh mãi được.

- Không. Cháu không cần.

- Tôi thương em.... Tôi sẽ san sẻ hạnh phúc cho mẹ con em.... Đừng lo.... Đừng sợ điều gì.... Hà ơi....

Ông chủ đã ôm gọn Hà ngã xuống giường. Cô không thể giãy giụa được trước tấm thân của người đàn ông ngoài sáu mươi nhưng vẫn còn cường tráng lắm. Chuyện của ông chủ và Hà bị dư luận xôn ao bàn tán. Bà chủ trực tiếp hỏi cô:

- Cháu ạ, bác nghe dư luận nói về cháu và chồng bác. Đấy là thiên hạ. Bác muốn nghe cháu nói sự thật. Ta đều là phụ nữ mà....

Bà chủ nói chưa dứt câu thì người con gái út xấn xổ vào định túm đánh Hà:

- Mẹ việc gì phải hỏi nói. Để con xử lý cho.

Bà chủ vội can ngăn:

- Bình tĩnh con ạ. Để mẹ hỏi đầu đuôi thế nào đã.

- Mẹ việc gì phải tử tế với lại gái đĩ. Đúng là nuôi cáo trong nhà.

Bà chủ vẫn nhỏ nhẹ:

- Bác không muốn đao to búa lớn. Vợ chồng bác cũng già rồi. Cháu hãy nói lên sự thật để dễ bề giải quyết.

- Dạ... Thưa bác. Cháu biết có nói sự thật bây giờ bác cũng không tin. Cháu không có ý nghĩ nào khác ngoài bổn phận của người làm thuê cho hai bác.

Trời ơi! Có phải Hà đã dối lòng bà chủ. Không. Không phải mà. Hà đã nói đúng. Thực sự nói đúng. Nhưng chưa hết, đó mới chỉ là một nửa của sự thật. Chỉ tại vì có những sự thật nhiều khi không dễ nói ra.

Sau lần gặp gỡ bà chủ, Hà thấy tủi cực. Tủi cực cùng độ. Tại đâu.... Phải chăng tất cả cũng chỉ vì cái mưu sinh của mỗi cuộc đời. Rồi cuộc đời lại xô đẩy con người ta đến cái vòng luẩn quẩn tự gieo rắc nỗi khổ cho nhau. Mặc dù trong tiềm thức con người ta không muốn thế nhưng lại làm đúng như thế.

Hà dẫn ông chủ về làng là một sự k iện hiếm. Tin đồn lan đi rất nhanh. Thế cũng là nổi tiếng? Nổi tiếng đến nhục nhã. Hàng trăm hàng nghìn con mắt đổ xô ra nhìn. Nhìn tò mò. Nhìn soi mói. Nhìn khinh miệt. Nhìn mỉa mai giễu cợt.... "úi giời tưởng gì cũng chỉ là đồ đĩ thoã. Mà đĩ thoã thì kể gì trai tơ hay ông già. Miễn là tiền. Nhiều tiền. Làm đĩ ấy vậy nhưng nhàn hạ không mất sức lao động....". Khắp các ngõ ngách đường làng, chỗ nào cũng xì xào, to to, nhỏ nhỏ. Lời ra tiếng vào. Không ai sợ uổng sức.... Quần chúng quảng đại quá!

Có ai hiểu được lòng Hà lúc này? Cô muốn điếc! Điếc trước dư luận mà không thể. Cô vẫn nghe thấy. Vẫn cảm nhận được. Thôi đành ngậm đắng nuốt cay!

"Bác đây là người tốt đã mua nhà cho các con ở, mua sách cho các con học, mua quần áo đẹp cho các con. Các con phải quí trọng và gọi bằng ba". Hà thường dạy các con như vậy. Hai đứa trẻ quen dần và cũng rất quí ông chủ.

Người ta cười ba tháng chứ có ai cười ba năm. Chuyện đi lại của ông chủ về thăm mẹ con Hà không còn lạ nữa....

Mười lăm năm sau các con của Hà đã khôn lớn. Lưu Ly, Hoài Lệ đều khoẻ mạnh, ngoan ngoãn và học giỏi. Chúng đã san lấp dần những đắng cay cho cuộc đời của mẹ, sự ăn ở của Hà được thời gian minh chứng. Hai khuôn trăng sản phẩm của Hà và Sĩ ngày càng ngời ngời hy vọng. Gia đình họ mạc và Sĩ ai cũng thấy tiếc tiếc, muốn Hà về đoàn tụ với gia đình. Nhưng không. Hà cương quyết không tha thứ. Mặc dù cô vẫn đi lại với gia đình họ mạc của Sĩ và cho hai con nhận bố đẻ của chúng.

Còn Sĩ sau khi li dị với Hà, Sĩ không vào nam nữa. Anh lấy một người vợ hơn anh bốn tuổi, nhưng vốn liếng kha khá. Cứ hai năm anh cho ra một sản phẩm. Lần lượt như thế anh đã sản xuất cả thảy được bốn thiếu nữ tí hon. Vợ vốn đã gầy yếu nay lại càng thêm gầy yếu. Bệnh tật được dịp đua nhau phát tán. Hết mẹ ốm, lại đến con ốm. Chúng nó thay nhau mà ốm. Lũ vịt giời nheo nhóc bẩn thỉu, học hành đúp lên đúp xuống. Chẳng biết mấy năm mới lên một lớp. Nghĩ về gia đình Sĩ thấy ân hận. Bố đã chết vì không có tiền chữa bệnh. Nghĩ đến mẹ con Hà, Sĩ nuối tiếc. Cả đứa con trai nữa. Bây giờ nó ở đâu? Sĩ sẽ tìm. Phải tìm bằng được Thương để gặp nó.... Sĩ ước gì được quay lại sống với quá khứ. Nhưng thực tại vẫn là thực tại. Nó đang hoành hành tra tấn Sĩ. Bi kịch đang giội xuống đầu anh.

Chiều nắng tắt ngoại ô

Nguyễn Phương Liên

Như bao lần, anh lại bắt đầu từ những chiếc khuy áo.

- Em muốn có anh - Nàng gào lên, mặt khô khốc.

Anh bịt miệng nàng bằng một nụ hôn.

- Anh đang ở bên em....

- Không, mãi mãi kia - Lệ oà vỡ, nàng rũ xuống.

Những tia nắng quái xiên qua khung cửa chiều tà, rọi lên chiếc gối vẫn còn hằn vết mái đầu anh vừa nằm đó. Tiếng xe chạy xa dần. Nàng nghiến chặt hai hàm răng, run rẩy để tự kiềm chế. Một sợi tóc còn vương trên gối, lấp lánh ánh sáng nắng. Nàng lặng lẽ nhặt lên. Sợi tóc ấy đã pha màu bạc. Những nếp nhăn mờ nơi đuôi măt anh như một vòng sóng, toả mãi, rộng mãi trong tâm trí nàng, và ánh nâu trầm tĩnh cứ lút xa dần.

Nàng ngồi câm lặng một mình, cho tới khi tắt nắng, trong cái tĩnh mịch của căn nhà ngoại ô, ngắm nghía mãi sợi tóc đã chìm trong màu tối.

Khi trở về, thành phố đã lên đèn. Hôm nay Hùng Guitare chờ đón nàng tới dự buổi ra mắt ban nhạc "Năm sao" của hắn để viết bài "lăng xê" lên Tạp chí Sân khấu. Nàng chán ngán tất thảy, nhạc nhẽo bập bùng và bia thì đắng ngoét. Nàng chỉ thích bia pha đường. Mọi người lại bảo uống thế càng say.

Còn anh? Một bữa tối chắc là ấm cúng bên người đàn bà - bằng tuổi, một con - cùng nhạc Paul Mauriat hay phim "Vòng đời".

Nàng bảo Hoàng:

- Đừng đi theo em nữa, chỉ tổ mệt xác anh thôi!

Hoàng ghì xiết nàng trong vòng tay, cái nhìn dữ dội:

- Hãy quay về với anh đi, với cuộc đời và hạnh phúc thực đang chờ em. Hắn có đáng để cho em ôm mộng mỏi mòn thế không? Địa vị ấy, gia đình, đạo đức ấy... Hắn chẳng bao giờ đem đánh đổi đâu!

- Nhưng mà tôi yêu.... - Mắt nhìn xa vắng, nàng thì thầm như nói cho riêng mình.

- Năm năm rồi, thời gian ấy đã quá đủ cho một trải nghiệm....

- Chỉ càng làm cho em thêm tha thiết mà thôi.

Nàng lặng lẽ nhìn lên bầu trời, chờ một vì sao đổi ngôi.

Đam mê và vô vọng. Đó là cuộc sống của nàng bấy lâu nay. Anh nói rằng chưa thể (và chắc là không thể) bỏ vợ - mối tình đầu chân thành sâu nặng, người bạn đồng nghiệp suốt một thuở hàn vi. Và con anh, đã mười sáu tuổi đủ để hiểu biết mọi điều. Và địa vị luật sư danh tiếng, và tuổi tác... Nhưng anh yêu nàng, điều đó là có thực. Có thực trong ánh mắt sững sờ chết lặng khi đối diện nàng trong cuộc phỏng vấn lần đầu tiên. Có thực trong vòng tay và những đam mê nồng cháy của hẹn hò. Có thực trong cái im lặng dằn vặt xót đau những khi nàng đòi hỏi tuyệt vọng hay doạ chấm dứt để đi lấy chồng....

Mưa rơi, lá rụng và nắng đã cháy trên những con đường họ từng đi qua. Anh không dám nói lời níu giữ con nàng chẳng thể quay lưng. Chỉ có thời gian vẫn miệt mài trôi chảy nơi những sợi tóc pha màu trên mái đầu anh cùng những vết chân chim nơi khoé mắt, và gót chân nàng rệu rã mỗi lúc chiều buông....

"Cha mất rồi, con hãy về đi". Bức điện của mẹ làm nàng thờ thẫn.

Xe về đến phố huyện vào lúc trời chiều. Đường thưa thớt vắng. Thỉnh thoảng một vài chiếc ô tô lao qua làm ráng chiều đỏ bụi. Những gương mặt đen đúa nhọc nhằn.

Vì cha mẹ, đã sống buồn tẻ nơi đây, suốt cả một đời.

Ký ức về cha hiện lên như những gợn sóng buồn. Người đàn ông có bộ râu quai nón và cặp mắt thăm thẳm thỉnh thoảng đến với mẹ con nàng rồi lại tất tả ra đi. Mẹ bảo vì mẹ và cha - Một cán bộ trong Thành uỷ đã từng vào sinh ra tử bao năm nơi chiến trường đạn lửa bị kỷ luật, thua thiệt nhiều điều. Mẹ đã âm thầm từ bỏ nghề diễn viên ít nhiều hứa hẹn để đi theo, làm người trông trẻ và lặng lẽ sinh nàng, lặng lẽ trốn tránh một người đàn bà và hai đứa trẻ.

Nàng cũng nhớ, những âu yếm hiếm hoi của cha và nước mắt của mẹ từng đêm trên gối, nhớ những đấu tranh cật lực của hai mẹ con một thời để giữ được cái tiếng vợ con liệt sĩ vô danh.

Những nén hương lặng lẽ cháy trên nấm mồ mới đắp. Người mẹ đứng, cặp mắt già nua câm lặng. Nước mắt ấy đã chảy vào trong.

- Con sẽ đón mẹ lên ở cùng con - Nàng bảo.

Mẹ nhìn nàng, cái nhìn mang nỗi đau của cả một kiếp người.

- Nếu con lấy chồng thì mẹ về ở với con. Còn nếu không mẹ sẽ ở đây bầu bạn cùng cha. Mẹ không muốn nhìn con lại đau đớn... Nàng ôm mẹ, xa xót. Tóc mẹ bạc quá nhiều, sợi sợi trắng tinh chứ không pha màu như tóc của anh. Nàng lại nhớ đến anh với một nỗi buồn vô hạn. Quán cà phê ấy chiều nay anh đợi, lần đầu tiên nàng không đến. Giọt giọt cà phê sẽ mãi rơi nên biển, nên hồ.

Họ ngồi bên nhau, yên lặng. Trăng tràn trề loá sáng nơi đầu sóng. Cát mênh mang không lời.

Họ hoà mình vào nhau, dữ dội, nhiệt cuồng, đớn đau giữa gió và cát, và vị mặn của nồng nàn biển khơi.

Họ nằm bên nhau, nàng nhìn trời đếm sao để không suy nghĩ. Anh lặng lẽ đốt thuốc, cặp mắt nâu trầm tĩnh âm thầm vọng vào đêm.

Anh không đến nơi hẹn. Chiều đã buông, trời đã tối. Nàng phóng xe lang thang trên những con đường ngoại ô. Căn nhà ấy sáng ánh đèn.

Nàng dừng xe, lặng lẽ đi xuyên vườn nhìn qua khe cửa.

Người đàn bà ấy không đẹp như nàng, miệng không tươi và mắt không rực rỡ như nàng. Đôi chân cũng không còn thon chắc.

Anh lại bắt đầu từ những chiếc khuy áo. Cặp mắt anh khép lại, nàng không thấy gì trong ánh mắt màu nâu. Nàng đi ngược chiều gió để trở về thành phố.

Và ngày mai, ngày kia, nàng sẽ lên xe hoa cùng Hoàng.

Mẹ sẽ về bên nàng, sống nốt những ngày thanh thản cuối đời.

Không hiểu gió và cát từ đâu mà mặn chát bờ môi....

Giường thứ 21

Tạ Nguyên Thọ

Đấy là một chiều ba mươi Tết. Phòng khám của một bệnh viện vắng tanh. Một người nữ hộ lý trẻ đang cố kiên nhẫn dùng khăn đẩy lau những viên gạch men trắng lạnh của phòng khám. Trong buồng tiểu cấp cứu chỉ có một cô y tá đang nửa nằm nửa ngồi trên chiếc giường đệm trải ga trắng, vừa nhấm nháp những miếng mứt bé, vừa nghe nhạc từ chiếc "cátxét" của bệnh viện.

Bỗng từ ngoài trời mưa rét, một người phụ nữ, trông vẫn còn dấu ấn của những nét đẹp đã phôi pha, mặt phờ phạc, đỏ bừng như đang trong một cơn sốt, bước vội vào phòng khám. Trông chị vừa hối hả vừa ngơ ngác. Chị hơi rụt rè lúng túng nhìn quanh vì như cảm thấy sự có mặt của mình lúc này, ở nơi này sao vô lý, lạc lõng thế. Chị bước tới cửa buồng cấp cứu, ngượng ngập nhìn cô y tá trực:

- Xin lỗi chị, chị trực ở đây?

- Vâng, chị cần gì ạ?

- Thế này thì không phải, nhưng chị có thể linh động phát cho tôi mấy viên seđuxen. Tôi.....

- Chị bị làm sao....?

- Tôi... Tôi đau đầu và mất ngủ....

- Chúng tôi không có seđuxen đâu. Mà hơn nữa không có đơn của bác sĩ, tôi không có quyền phát thuốc ngủ cho ai cả. Sau tết chị đến Bệnh viện tâm thần thành phố, khám bệnh rồi nhận thuốc ở đó.

- Tôi cần thuốc lắm, chị cố giúp. Hôm nay là chiều ba mươi Tết rồi, chị giúp tôi vài viên, không có tôi không chịu nổi.

Cô y tá vặn to chiếc máy hát lên, hơi nheo mắt, một tay đút túi áo blu trắng muốt, một tay khoát vào không khí, ngước khuôn mặt trẻ măng cong cong như chiếc bánh sừng bò nói với người phụ nữ:

- Thuốc thì có, nhưng tôi không có quyền phát thuốc ngủ cho chị. Chị có đứng đây nói tới đêm cũng thế thôi. Đây là quân y viện chỉ điều trị cho quân nhân thôi chị ạ.

Người phụ nữ mệt mỏi bước khỏi phòng khám và như vô tri giác, như không suy nghĩ gì, cởi chiếc khăn voan mỏng tanh màu nước biển dẫu hơi sờn, lóng lánh những giọt mưa, lau khuôn mặt nóng bừng, gần như kiệt sức vì bao nhiêu điều lo lắng và thất vọng. Rồi đột nhiên chị đi như chạy vào phòng khám, tay nắm chặt chiếc khăn bị vo lại, nói với người y tá:

- Chị ơi, chị cho tôi mấy viên thuốc nếu không tôi phát điên mất.

Vừa lúc ấy Bình - Bác sĩ trưởng phòng điều trị khoa tâm thần từ trong bệnh viện đi ra. Anh có dáng người cao, cặp vai rộng, khuôn mặt vuông vức và đôi mắt sáng chân thực. Chiếc áo blu quá ngắn so với vóc dáng Bình. Có lẽ bệnh viện không còn áo nào thích hợp với khổ người anh. Bình vừa bước những bước dài, vừa huýt sáo miệng, thỉnh thoảng lại xuýt xoa vì rét.

Mấy hôm trước khi mọi người ép nhau trực ba mươi Tết, không ai chịu nhận cả. Bình đã cười và nhận trực. Trước đây, sau khi tốt nghiệp đại học y khoa với luận án xuất sắc anh vào bộ đội. Anh đã chiến đấu như một người lính thực sự trong một binh chủng đặc biệt. Đã bao Tết với anh xa nhà. Và chính anh, anh cũng đã phải chịu đựng bao mất mát còn lớn hơn nhiều so với mất mát của những người bệnh mà anh đang khám chữa. Anh đã có lần chết đi sống lại vì những vết thương trầm trọng, nên bây giờ thêm một tối cuối năm xa vợ con để đi trực, đối với anh không có gì mất vui lắm. Anh hiểu những bệnh nhân của mình, hiểu nỗi đau khổ khó cứu vãn nổi của những người bị bệnh lâu năm và biết mình sẽ là niềm an ủi không nhỏ đối với họ trong những ngày tết này.

Ở trong khoa vắng quá và cũng hơi rỗi. Bình muốn ra cửa mua bao thuốc lá ngon, nhân tiện mượn cô y tá phòng cấp cứu chiếc "cátxét". Anh mở cửa phòng cấp cứu và nói vui vẻ:

- Chào cô bác sĩ xinh đẹp của tôi....

- Á, anh Bình, anh vào đây, em có mứt và có cả rượu nữa đây này. Trực vào đúng ngày hôm nay ớn quá, may mà có anh.

Bình nói một câu tiếng Anh gì đó và hai người cùng phá lên cười. Người phụ nữ xin thuốc ban nãy lúc đó đã đứng bên ngoài cửa sổ, nhìn đăm đắm vào phòng và bỗng bưng mặt khóc nức nở, chạy vụt đi khỏi phòng khám. Không hiểu vì lẽ gì Bình chợt nhìn ra và thấy cả. Anh ngơ ngác hỏi Dung, cô y tá trực:

- Người đàn bà kia sao lại ôm mặt khóc và chạy đi thế kia, Dung?

- Bà ấy hình như bị thần kinh, đến xin Seđuxen đấy. Em không dám cho. Tết với nhất....

- Sao cô không cho chị ấy mấy viên - Vừa nói Bình vừa chạy đuổi theo người phụ nữ - Này chị gì ơi! Vào đây tôi cấp thuốc cho.

Người phụ nữ vẫn bước đi như chạy. Bình theo kịp chị khẽ nắm lấy vai:

- Chị ốm à? Chị làm sao thế? Chị cần Seđuxen chứ gì? Vào đây tôi cấp cho cả vỉ.

Người phụ nữ bỗng ngừng khóc mặt nhợt đi:

- Không, tôi không cần thuốc nữa, tôi chán tất cả các loại thuốc rồi, tôi chán tát cả các loại bác sĩ rồi. Tôi không cần sống nữa-Và chị chợt hất tay Bình ra khỏi vai mình, nét mặt như thảng thốt, như căm giận, như hoảng loạn, quay đi...

Bình đã quá quen rồi những bệnh nhân tâm thần như thế. Nhưng trong trường hợp người phụ nữ này, anh thấy có gì hơi khác thường, không giống với những bệnh nhân khác. Hơn nữa, trước mặt một người ốm trong chiều cuối năm rét ghê gớm này, anh thấy không thể để chị bỏ đi khi chưa giúp đỡ được chị.

- Chị vào trong khoa với tôi đi! Tôi sẽ giúp chị mà, tôi là một bác sĩ quân y có kinh nghiệm, chị hãy tin tôi.

Không để người phụ nữ đồng ý, Bình nắm vai chị, vừa đỡ vừa như kéo chị vào phòng khám của khoa tâm thần trong bệnh viện.

Bình ấn nút lò sưởi, pha một ca nước chè đường rồi mời người phụ nữ:

- Chị uống nước đi đã, uống cho ấm. Chị tên gì?

Im lặng. Nước da trên khuôn mặt người phụ nữ thay đổi nhanh đến khác thường, lúc nhợt đi, lúc xám lại, lúc đỏ lừng. Chị không nhìn Bình mà nhìn đăm đăm vào bức tường lắp ghép của phòng khám. Hình như chị nhìn vào cháu bé trên bìa lịch năm mới - Bình tự nhủ và khẽ hỏi:

- Chắc cháu của chị cũng bằng độ như thế?

Người phụ nữ bật nói:

- Con tôi là con trai cơ, mà cháu đẹp hơn thế nhiều. Ôi- con trai tôi - Chị chợt khóc oà lên không giữ gìn gì nữa.

Bình đi vội ra, lên cửa phòng điều trị, gọi to:

- Mai ơi, xuống ngay nhé, có bệnh nhân cấp cứu.

Mai -cô y tá có cặp môi đẹp và ngọt như một thứ mứt dâu, dáng thon thả, nhanh nhẹn uyển chuyển và mềm mại bước vào.

-Bệnh nhân bị kích động nhẹ và quá yếu. Tiêm trợ sức Seđuxen - Bình nói nhanh rồi viết y lệnh.

- Tôi không tiêm đâu, tiêm rồi ngủ trong cái phòng này tôi sợ lắm. Biết là thuốc gì bây giờ. Các ông bác sĩ... Tôi sợ lắm....

Mai ngồi xuống cạnh người phụ nữ:

- Sao chị lại sợ! Em sẽ ngồi ở đây suốt đêm. Chị tiêm xong có thể sẽ không ngủ đâu, thuốc nhẹ đấy, mà nếu chị có ngủ em sẽ ngồi cạnh chị. Chị sợ điều gì? Nếu chị đỡ em sẽ đưa chị về nhà trước lúc giao thừa. Chị nên tin em và anh Bình. Mà chị tên là gì, để tiện cho việc em giúp chị...

Mũi tiêm vừa dứt được vài phút, người phụ nữ bỗng thấy lòng mình dịu xuống, chị như có cảm giác mình sống liền mấy tháng giữa trời mưa rét, bỗng nhiên có một tia nắng và trời hửng nắng vàng, ấm áp.

- Dễ chịu quá chị Mai ạ! Chị tên là Mai đúng không? Chị tốt quá, vừa tốt lại vừa đẹp nữa, với những người như chị cuộc sống chắc sẽ tốt đẹp lắm. Còn tôi tên là Tâm.

- Cám ơn chị Tâm, bây giờ chị ngủ đi một chút sẽ dễ chịu hơn đấy.

Tâm cởi áo khoác, Bình ý tứ lặng lẽ đi sang buồng bên cạnh, anh cũng muốn ngả lưng một chút. Trong phòng chỉ còn lại hai người phụ nữ. Không, còn một người thứ ba nữa đó là cô bé con hồng hào ôm một bé búp bê cạnh nhành hoa chĩu chịt -ảnh trên cuốn lịch năm mới của Nhà xuất bản thành phố.

Tiếng pháo giao thừa chợt bật lên vang dội, dồn dập, thôi thúc -Tất cả, tất cả cho năm mới.

Tâm tỉnh dậy, ý nghĩ đầu tiên đến với chị. Lại một năm nữa, lại tiếng pháo như tiếng pháo suốt mười lần năm mới đã trôi qua. Và bao năm rồi đời mình vẫn thế, biết làm sao bây giờ, biết làm thế nào bây giờ. Liền đó, chị nghe tiếng Mai:

- A, chị Tâm dậy rồi, dậy đón giao thừa với chúng tôi. ở góc phòng có gương đấy, chị chải đầu đi... - Mai nói tiếp trong sự ngạc nhiên - Sau giấc ngủ trông chị khoẻ hẳn ra, mà chị vẫn còn đẹp nữa cơ. Chị Tâm ạ, khác hẳn ban chiều.

Mai quay sang Bình:

- Anh Bình uống rượu hay bia nào? Uống rượu nhẹ, rượu vang Hiệp Hoà đấy, em cũng uống rượu. Còn chị Tâm, chị nên uống một chút bia, chị có uống được không? Tâm, chị nên uống một chút bia, chị có uống được không?

- Vâng cám ơn, tôi uống được.

Mặc dầu Mai và Bình rất vui, và cố làm cho không khí vui lên, khuôn mặt Tâm chỉ thoáng bừng lên giấy lát, rồi lại buồn rượi như chìm trong một suy nghĩ mệt mỏi triền miên đã lâu ngày không sao dứt nổi....

- Chị Tâm nghĩ gì thế, đừng buồn nữa, năm mới chị mong muốn điều gì nhất, tôi sẽ chúc chị điều ấy và cố giúp chị.

- Tôi muốn làm một người bình thường như những người bình thường quanh tôi. Tôi muốn mọi người đối xử với tôi, nhìn tôi, coi tôi là một người bình thường như tất cả những người khác. Tôi muốn khoẻ mạnh.

- Vậy thì xin chúc chị khoẻ mạnh - Bình và Mai cùng chúc. Ba người như vui lên một chút. Mấy phút trôi qua, với kinh nghiệm của một người đã hiểu cuộc sống với sự từng trải nghề nghiệp Bình biết rằng có cố làm cho Tâm vui bằng những lời động viên, những lời chúc tốt đẹp dù là thành thật cũng vô ích. Anh chuyển cách nói chuyện:

- Chị Tâm yếu lâu chưa?

- Tôi bị ốm gần mười năm từ tháng 3 năm 1975....

- Bây giờ chị còn đi làm không?

- Trên danh nghĩa thì tôi vẫn đi làm, nhưng một tuần tôi chỉ đến nhà máy một lần, tháng tháng lĩnh lương rồi đi chơi dài.

- Chị làm công tác gì?

- Tôi trông nom thư viện của nhà máy. Và nói anh có tin không? Trước kia hồi chưa ốm, tôi rất mê hát và hát cũng khá hay. Kể cả sau khi bị ốm tôi vẫn hát một mình. Nhưng bây giờ thì không thể hát được nữa rồi.

Khóc cũng khó mà khóc được, chứ đừng nói đến hát. Chính mọi người xung quanh tôi, kể cả chồng tôi cũng bảo do tôi mộng mị với ca hát với sách vở nhiều mà bị điên. Hồi còn ở với chồng tôi, sau khi ốm rồi ấy, thỉnh thoảng tôi vẫn lén đi xem những buổi ca nhạc. Những lúc ấy chồng tôi thường nói một câu quái ác. Câu nói ấy bao giờ cũng làm tôi uất lên và có lần vì câu ấy, tôi đã mất hết tự chủ, làm rơi chiếc lọ hoa ngày cưới. Anh có biết tôi đau đớn như nào khi nhặt những mảng gốm vỡ tan ấy không?

- Anh ấy nói câu gì mà ghê thế?

- Mỗi lần tôi đi xem ca nhạc, anh ấy lại bảo: "Em lại đi sinh hoạt hội nhà văn đấy chứ gì? Hay thật, mà cũng sắp sinh hoạt hẳn ở đấy rồi"... Sinh hoạt hội nhà văn - văn, tức là Văn Điển ấy mà. Văn Điển là nghĩa trang thành phố, có nghĩa là tôi sắp chết vì cái máu văn nghệ dở người ấy rồi. ý chồng tôi là thế.

- Bây giờ anh ấy không sống với chị nữa à?

- Anh ấy bỏ đi từ tám năm nay, nghĩa là sau khi tôi bị ốm hai năm. Anh ấy đưa đơn ra toà án với lý do tôi bị bệnh tâm thần. Toà án phải giải quyết ngay. Anh ấy xin nuôi con và trước tất cả mọi người, anh ấy coi đấy là một cử chỉ hy sinh hào hiệp. Có một lần anh ấy suýt bị chuyển công tác đi xa, nhưng lại lấy lý do rất chính đáng: vợ bị tâm thần, một mình nuôi con nhỏ và xin ở lại. Người ta đã đồng ý. Lý do ấy thì chính đáng quá đi chứ. Nhưng thực ra từ lúc ly hôn, anh ấy có quan tâm gì tới tôi đâu.

- Chị có hay đến thăm cháu không?

Mắt Tâm chợt sáng lên:

- Tôi đến thăm cháu luôn ấy chứ. Một tuần vài lần. Nhưng gia đình anh Cơ ghét tôi lắm, khinh nữa.

- Chồng tôi tên là Cơ, tôi quên chưa giới thiệu - Gia đình Cơ khinh tôi, nhưng tôi vẫn lên thăm cháu. Mỗi lần chỉ có thể ngồi với cháu vài phút cho cháu quà rồi lại về ngay. Ngồi lâu tôi không chịu được đôi mắt dài dài, mỗi lần nhìn tôi lại loé lên sự khinh miệt và căm thù của thằng em trai chồng tôi. Nó vẫn cho là tôi đã làm hại cả đời anh ấy....

Có một Tết, rằng đúng là Tết năm kia, chiều ba mươi Tết, cũng mưa rét như chiều nay, tôi nhớ con trai tôi đến phát cuồng lên, thương nó đến mức khóc không nổi nữa. Đang đi chơi với một cô bạn gái, tôi bỏ mặc nó, định lên đón cháu về ăn Tết. Trên đường, có lúc tôi bước không nổi vì hồi hộp vì không biết gia đình chồng tôi có cho đón cháu không. Bao nhiêu Tết rồi, tôi vắng cháu. Lúc ấy tôi chỉ có mơ ước duy nhất: Ôm chặt lấy cháu đưa cháu đi mua những quả bóng bay đẹp nhất. Rồi buổi tối lúc giao thừa tôi sẽ ngồi cạnh cháu nhìn nó ăn chiếc bánh chưng nhỏ mẹ tôi gói dành riêng cho nó, rồi chơi đùa với lũ trẻ nhà bà chị tôi. Cháu vui, chính là niềm vui lớn nhất của tôi. Tôi còn gì nữa đâu. Nhưng lúc tôi lên đón cháu, thằng em chồng không đồng ý. Nó bảo tôi: "Nếu chị nuôi được nó thì mang về nhà nuôi, đừng làm phiền gia đình chúng tôi nữa!".

Tôi đáp lại nó, giọng nói chẳng ra hơi:

- Tôi cũng rất muốn nuôi cháu. Nhưng tôi sợ tính tình tôi sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe và tính nết cháu. Tôi nhớ con tôi quá, chỉ muốn đón cháu về ăn Tết.

Thằng em chồng nửa sừng sộ, nửa chì chiết, cặp môi mỏng dính chìa ra, bĩu vào mặt tôi:

- Thế thì chị xưng mẹ với nó làm gì? Mẹ mà không nuôi được con thì không nên nhận là mẹ. Chị đừng phiền gia đình chúng tôi nữa, đối với chị chúng tôi coi là người dưng nước lã, thế thôi. Còn thằng Thu đấy mày khóc đòi về với mẹ mày, thì thu xếp quần áo mà về, về hẳn đừng đến đây nữa....

Hai mẹ con tôi ôm nhau đi về. Con tôi khóc rưng rức. Còn tôi lúc ấy nếu tôi có sức khỏe, tôi sẽ đánh cho thằng em chồng một trận.Vâng, nó nói đúng, tôi chưa dám nuôi con tôi thật. Tôi không sợ bận bịu, túng thiếu, hay khó khăn. Nhưng tôi sợ bệnh tôi ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý bình thường của cháu. Thằng em chồng tôi có biết đâu, sống cạnh con là niềm mơ ước đến kiệt sức của tôi, là mong muốn duy nhất. Nó lại còn bảo tôi đừng nên nhận là mẹ của thằng bé. Dù sao chăng nữa tôi vẫn là người yêu thương con trai tôi nhất. Chính tôi luôn bị một nỗi lo khủng khiếp dày vò: sợ con tôi gặp điều không may. Xin lỗi anh, tôi với anh một điều đã từng làm tôi lo lắng đến mất ăn mất ngủ, tưởng như không sống được nữa. Nhưng xin lỗi anh, đã có một hôm nào đó tôi chợt cảm thấy hai quả "trứng chim" của con tôi nhỏ quá, và tôi lo đến cồn cào: lo cháu lớn lên sẽ không phải là người đàn ông bình thường. Tôi không dám nói điều ấy với ai. Chỉ mải mốt kiên nhẫn tìm xem các sách sinh vật học và mãi sau mới hơi yên tâm. Không biết anh có hiểu tôi không, hay chỉ có làm mẹ mới biết điều ấy.

- Tôi hiểu chị, nhưng bây giờ chị thấy sức khoẻ thế nào?

- Nhìn chung nhiều lúc tôi bình thường hoàn toàn. Nhưng có một điểm tôi cho là bệnh, bệnh đó đã làm tôi đau khổ và hoàn toàn kiệt sức trong mấy năm qua. Tôi luôn luôn lo sợ mình bị một thứ bệnh hiểm nghèo nào đó và đột ngột chết đi. Tôi không sợ chết đâu, nhưng tôi thương cháu. Tôi sợ cháu phải sống bơ vơ thiếu tôi. Mặc dù sống với bố cháu, nhưng thế nào cũng có nhiều lúc cháu cần đến tôi. Tôi không sao chịu nổi khi tưởng tượng ra cảnh tôi chết. Lúc ấy gia đình chồng sẽ chẳng ai thương xót tôi cả. Nhưng chính họ, họ sẽ bắt con tôi mặc áo xơ, chống gậy, đi sau quan tài, họ sẽ chụp chiếc vòng rơm nặng trĩu tội nghiệp lên cái đầu bé bỏng, tội nghiệp nó và nó sẽ khóc....

.... Tiếng pháo giao thừa đã thưa hơn, trời gần như sắp sáng. Mai giục Tâm đi ngủ. Còn Bình, đi ra ngoài trời. Mưa đã tạnh, nhưng sương mù dày đặc. Phía xa, trong ánh đèn, trắng đục lên không biết là sương hay khói pháo, mà có lẽ là cả hai thứ quyện vào nhau.

Bình đi mãi trong sân bệnh viện rồi nhẹ chân bước qua hành lang các khoa phòng vắng tanh. Từ phòng bệnh khoa Tâm thần, mấy bệnh nhân nặng rủ nhau dậy sớm, vừa gõ ca xoang xoảng mà đồng thanh hát "Sao em lại gọi anh bằng chú...", để mừng năm mới, theo ý họ....

Trời sáng hẳn. Bình đánh thức Mai dậy:

- Cô Mai này, tôi sẽ làm mọi thủ tục nhập viện cho chị Tâm. Cô bố trí kê thêm giường thứ hai mươi mốt trong phòng bệnh nữ.

- Nhưng anh Bình này, bệnh phòng của chúng ta là bệnh phòng nghiên cứu, chỉ được phép điều trị hai mươi bệnh nhân. Đã thành nguyên tắc rồi, không phạm vi được. Hơn nữa chị ấy không phải là quân nhân.

- Cô nên hiểu tôi một chút. Trong trường hợp này, nên vượt qua nguyên tắc. Cô cứ cho kê thêm giường thứ hai mươi mốt. Lấy danh nghĩa và trách nhiệm trưởng phòng điều trị, tôi chịu trách nhiệm trước giám đốc bệnh viện về việc này....

Mai ngập ngừng:

- Nhưng mà trong trường hợp này....

Bác sĩ Bình hiểu ý, cắt ngang lời Mai:

- Chị Tâm có thể không bị bệnh gì, chỉ bị những chấn thương có tính chất tâm lý, nhưng cũng có thể là bị bệnh. Mà nếu bị bệnh thật, để chị ấy về nhỡ chị ấy buồn chán, bỏ đi mất, chúng ta sẽ khó tìm. Hơn nữa lại có thể do một lúc tuyệt vọng chán nản trong ngày Tết, chị ấy lại có ý định từ bỏ cuộc sống như vậy sẽ rất tai hại, đau đớn cho chị ấy và cho cả chúng ta nữa. Lại còn cháu bé con chị... Cô hiểu chứ. Cần tìm hiểu hết sức cặn kẽ. Cô ở lại với chị Tâm, tôi về qua nhà một chút, chiều tôi sẽ đến.

Chiều ngày mồng một Tết.

- Xin chào chị Tâm, chị có thấy dễ chịu không? - Bình bước vào buồng bệnh và hỏi.

- Từ lúc anh về, tôi buồn kinh khủng. Mà thực ra nếu có anh chăng nữa, tôi cũng không muốn ở lại bệnh viện thêm một giờ nào nữa.

- Nhìn chung bệnh nhân nào lúc mới vào viện cũng thế. Chị cảm thấy tiện nghi ở đây kém xa ở nhà, mọi q uan hệ xa lạ quá, sinh hoạt mất tự do. Và có lẽ chị bắt đầu thấy mình bị tách ra khỏi cuộc sống bình thường đúng không?

- Vâng đúng như thế. Giờ này ở nhà mọi người đang đi chúc Tết. Tôi chẳng nghĩ nhiều đến điều ấy. Bây giờ không biết con trai tôi đang làm gì? Chắc chắn là nó nhớ tôi ghê gớm và mong nữa. Mong thôi, chứ cháu biết rằng ngày mồng một Tết gia đình anh Cơ không bao giờ muốn tôi có mặt ở đấy Họ đã nhắc khéo tôi từ lâu rồi, sợ bị dông mà, tôi dù sao cũng mang tiếng là con bệnh thần kinh.

- Chị có nhớ anh Cơ không?

- Trước đây thì nhớ ghê gớm, yêu ghê gớm mỗi lần không may gặp anh ấy, người tôi thường run lên vì quá đau khổ, vì cảm thấy vẫn còn yêu anh ấy quá sức mình. Nhưng gần một năm trở lại đây thì không. Thái độ ghẻ lạnh, nét mặt lúc nào cũng gầm ghì của anh Cơ mỗi khi tôi lên thăm cháu đã giết chết, làm khô héo hết mọi tình cảm của tôi.

- Ngày trước anh chị yêu nhau có lâu không?

- Khá lâu. Chúng tôi yêu nhau ròng rã ba năm trời mới cưới. Khi cưới xong, tôi gần như kiệt sức vì những quan hệ căng thẳng trong suốt những ngày yêu nhau. Vì chúng tôi luôn có ý định bỏ nhau. Nói đúng hơn là anh ấy luôn định bỏ tôi, không muốn cưới.

- Anh Cơ không yêu chị à?

- Mới đầu thì rất yêu, nhưng về sau thì không. Về sau anh ấy quan hệ với tôi chủ yếu là do sợ trách nhiệm. Và có lẽ vì tôi bám anh ấy chặt quá....

- Biết thế sao chị còn lấy anh ấy, tình yêu có thể gượng ép được đâu.

- Vâng, bây giờ tôi mới cay đắng hiểu được điều ấy. Tôi đã mất tất cả: Tuổi trẻ, cuộc sống tối thiểu, sự yên ổn tối thiểu, mất cả danh dự và đau đớn nhức nhối, hơn tất cả là đã làm cho mẹ tôi đau buồn, mất đi sớm hơn, lúc bị ốm.... Khi đã mất tất cả tôi mới hiểu được rằng: Tình yêu, niềm tin, lòng thương, kể cả thương hại nữa.... là những điều hết sức tự nguyện, không thể cưỡng bức, mà có được.

- Khi yêu, anh Cơ có hay chê bai chị không?

- Vâng, có chứ. Chê bai, rẻ rúng. Trong khi đó, rất nhiều người con trai yêu tôi săn đón và thích tính tình vui vẻ đa cảm, cuồng nhiệt của tôi. Nhưng tôi lại chỉ yêu có anh Cơ. Hồi ấy anh Cơ là một kỹ sư trẻ, đẹp trai, vừa đi học ở nước ngoài về và phụ trách phòng kỹ thuật của nhà máy. Trong con mắt của tôi, anh Cơ là một người đàn ông  mẫu mực: Kiên nghị, điềm đạm, trẻ đẹp, có nhiều ước mơ và triển vọng. Chính vì thế hình ảnh anh Cơ luôn luôn thiêu đốt tất cả mọi tình cảm lý trí của tôi. Tôi không sao quên được chỉ sau mấy tuần yêu tôi, một hôm anh Cơ đã lỡ hẹn. Tôi đứng đợi ở góc vườn hoa, suốt một tiếng đồng hồ và đành đến nhà tìm, tưởng anh ốm hay làm sao đó. Nhưng lại được Cơ trả lời: Đi chơi với em thì cũng đến thế. Mà thực ra anh với em không hợp nhau đâu. Em đa cảm và nghệ sĩ quá. Anh không cần những phụ nữ biết chơi đàn dường cầm, thích cắm hoa và đọc sách.

Tất cả những thứ ấy lông bông, viển vông quá, không giúp gì được cho sự nghiệp của anh. Anh thích những cô gái nghiêm túc, cần mẫn, thông minh trong phòng kỹ thuật của anh. Chỉ có họ mới giúp được cho anh. Mà sự nghiệp thì em biết đấy, anh coi nó cao hơn cả cuộc đời mình. Anh không cần một người vợ biết hát hay mà cần biết nhiều điều khác, ví dụ như ngoại ngữ chẳng hạn và thế là vì muốn tất cả cho anh ấy, tôi lao vào học thêm tiếng Anh.

Cuối cùng tôi không là tôi như mọi khi nữa. Những cá tính, những ham thích của riêng tôi gần như bị uốn lại theo một hướng khác: theo những nhu cầu ý thích của anh Cơ. Có như vậy tôi mới được anh ấy yêu, ít nhất lúc bấy giờ tôi cũng đã nghĩ như vậy. Gần anh Cơ, tôi ít khi dám nói một câu nào dù là hơi mơ mộng một chút. Nếu nói như vậy, sẽ bị chế nhạo đến phát khóc. Ví dụ như: "Bắt đầu mùa hoa sữa rồi" hay "Lá sấu rụng nhiều quá, vàng thẫm mặt đường" - Tất cả những điều ấy tôi đã nói không biết bao nhiêu lần, suốt từ thuở ấu thơ, khi thấy mỗi mùa thiên nhiên thay đổi và nói với niềm hạnh phúc mê say thực sự. Nhưng khi đi cạnh anh ấy, tôi phải kìm lại, kìm lại để nói những điều mình không thích, không hiểu khiến mình trở thành một con nhóc ngớ ngẩn thực sự trước cái nìn soi mói tác quái của người yêu.

Cứ như vậy trong ba năm trời cho đến ngày cưới thì tôi kiệt sức. Nhiều lúc tôi soi gương, nhìn kỹ mình và chợt giật mình vì thấy mình hốc hoác xanh xao. Tôi lo lắng hỏi anh Cơ: em xấu đi nhiều lắm phải không? Và được trả lời: Không, em vẫn đẹp nhưng những cô thư ký của anh còn đẹp hơn em cơ. Một lần, hai lần, rồi nhiều lần nghe anh ấy nói vậy tôi nổi cơn ghen: Trong phòng kỹ thuật của anh có nhiều cô lắm, anh nói đến cô nào cơ? Anh nói: Anh muốn cô nào mà chẳng được.

Thành thực tôi ít thấy một người con trai nào tự tin đến ngạo mạn như thế. Nhưng tôi thực ngu xuẩn, tất cả những đìều ấy lại như một chất kích thích rất mạnh cuốn tôi theo gót chân anh ấy. Tuần nào tôi cũng đến rủ anh Cơ đi chơi bốn năm tối, đi chơi đến mệt nhoài. Tôi yêu và sợ rằng vắng tôi anh Cơ đi với cô khác. Nhưng càng như vậy, tôi càng phải nhận một thái độ lãnh đạm, ruồng rẫy nhiều hơn....

- Tôi không hiểu chị lắm chị Tâm ạ. Sao như vậy mà hai người vẫn lấy nhau?

- Tôi thì yêu quá mù quáng, còn a nh Cơ sợ tại hoạ sẽ trút xuống đầu mình nên tôi vì thất vọng mà phát điên phát rồ lên......

Ngày mồng hai Tết. Trời bỗng trờ nồm và hửng nắng. Bên hành lang phòng điều trị tâm thần nam, hai bệnh nhân đang chăm chú đánh cờ, trầm ngâm suy nghĩ như những bậc hiền triết.

Bình dắt xe đạp vào buồng trực rồi lên phòng điều trị thăm Tâm. Chị than phiền với anh là mình không muốn mặc quần áo bệnh viện thêm một ngày nào nữa.

- Còn đúng một tháng nữa là ngày chúng tôi cưới nhau được mười năm - Tâm nói như muốn tâm sự với Bình.

-Anh chị cưới vào dịp xuân à. Ngày cưới có vui không?

- Hình như tôi có vui lên được vài giờ. Nhưng liền sau đó là rã rời và buồn đến khủng khiếp. Lúc khách về hết rồi, trong phòng chỉ còn lại tôi và anh Cơ, tôi rất mệt, nhưng cảm thấy xúc động quá. Dù sao thì cũng là một ngày thiêng liêng, một ngày trao gửi thực sự. Tôi lúng túng, vặt vặt những cánh hoa trên mặt bàn, nhìn anh Cơ ra, chờ anh ấy nói điều gì đó.

Anh Cơ đến gần, đặt tay lên má tôi, nhìn tôi và bỗng tôi chợt hiểu rằng bàn tay anh sao hờ hững lỏng lẻo, ánh mắt lãnh đạm chán chường. Một ý nghĩ ập đến trong tôi: Anh ấy không bao giờ yêu mình, vậy mà mình đã cố ép, cố bám lấy anh. Thế là hỏng hết rồi còn gì. Tôi gỡ bàn tay anh trên má mình, đau đớn chua xót và bất giác cắn chặt ngón tay anh đến chảy máu.

Sau khi cưới được hai ngày, mặc dầu trước mặt là một tuần được nghỉ, anh Cơ vẫn bỏ đi làm, lấy cớ là đang dở công việc. Đến đêm thứ ba, anh nói với tôi là đi trực và nghỉ lại nhà máy. Đêm hôm ấy tôi thức trắng. Tôi thảng thót đau đớn không hiểu vì sao anh ấy lại có thể bỏ đi như thế, sao lại có thể vô tình đến thế.

Sáng hôm sau, anh Cơ về, tôi đem nước cho anh ấy rửa mặt kéo đầu xuống định hôn nhưng anh khẽ gạt tôi ra, nằm lên giường đi ngủ như chết. Tôi chờ mãi, chờ mãi chỉ mong anh ấy dậy để hỏi một câu mà tôi quá băn khoăn: Đêm qua anh trực cùng với cô nào trong phòng kỹ thuật?

Nghe tôi hỏi anh Cơ nhún vai cười trả lời: Trực với cô nào cũng được, hỏi làm gì và từ hôm ấy, vài ngày anh lại đi trực ca đêm một lần.

- Anh có cảm giác ghen tuông bao giờ chưa, anh Bình?

Cảm giác ấy thật hãi hùng: người run lên, mất tự chủ, cảm thấy mình bị lừa đảo, mất mát tất cả. Không còn điều gì nữa.

Bình nhìn Tâm, thành thực:

- Tôi cũng đã từng ghen tuông đôi chút chị Tâm ạ. Nhưng rõ ràng, chuyện ghen tuông bao giờ cũng làm cho quan hệ vợ chồng xấu đi.

- Vâng, đúng là ghen tuông làm cho quan hệ vợ chồng xấu đi rất nhiều, mà nhất là trước những ghen tuông của tôi và anh Cơ c hỉ cười cợt và càng tỏ ra lơ đãng, lãnh đạm. Anh Cơ là người có tính tình lạnh lẽo, đầy lý trí, khi bực tức chỉ có giễu cợt chứ ít khi nổi giận. Có một vài lần, vào trước lúc đi trực đêm, thấy anh ấy gội đầu, cạo râu, mặc một bộ com lê rất đẹp, tôi bắt đầu nổi cáu. Anh đi trực ca đêm, cần gì phải mặc đẹp đến thế. Cơ trả lời: lúc nào mà chẳng cần phải mặc đẹp, nhất là phòng kỹ thuật toàn nữ trẻ.

Nghe anh Cơ nói thế, tôi nổi cáu lên. Bắt đầu từ hôm ấy mỗi khi anh Cơ ăn mặc bảnh bao, thắt những chiếc cravát nhiều màu là tôi hoang mang nghi ngờ đến đau khổ.... Có vài lần, vì ghen quá tôi đến nhà máy nhưng thường dừng lại trước cổng mà không vào phòng kỹ thuật vì tôi cảm thấy xấu hổ và lo lắng.

Mới đầu tôi chỉ âm thầm chịu đựng nhưng về sau mỗi lẫn anh ấy diện đi đâu một mình là tôi nổi cáu, có khi làm ầm lên. Vợ chồng tôi va chạm luôn khi anh Cơ đi làm về muộn, những cơn ghen của tôi có khi quá mức. Tôi nhớ có ngày, ngày ấy đánh dấu và là sự bắt đầu chuỗi những thảm hoạ ghê gớm nhất của cuộc đời tôi.

Hôm ấy anh Cơ lại đi trực ca đêm. Anh là quần áo rất cẩn thận trước khi đi, nắn nót mãi chiếc cravát khổ to màu đỏ vằn vàng rất đẹp, thấy tôi nhìn vẻ khó chịu, anh ấy nhếch mép cười phẩy tay.Và không hiểu vô tình hay cố ý, khi rút chiếc mùi xoa sực nức mùi nước hoa trong túi áo vétstông ra, anh ấy để rơi xuống sàn nhà tấm ảnh chụp một cô gái, tôi chỉ kịp thoáng nhìn cô gái hình như rất đẹp, mặc chiếc váy ngủ hờ hững và lộng lẫy. Tôi bực quá kéo rách toạc chiếc cravát của anh. Vừa lúc ấy, anh Hiển - ông anh rể của anh Cơ đến chơi. Anh Cơ giận thì than phiền với anh Hiển và mắng nhiếc tôi thậm tệ.....

Anh Hiển là y sĩ của một trạm khám tâm thần trong một khu phố. Hiển rủ anh Cơ đi uống nước. Lát sau hai người về và anh Hiển ngồi xuống cạnh tôi hỏi rất nhiều chuyện. Cuối cùng anh ấy nói với tôi: Theo chuyên môn của anh, có lẽ em bị bệnh đấy, một thể tinh thần phân loại nhưng chỉ nhẹ thôi. Ngày mai anh và anh Cơ sẽ dẫn em đến bệnh viện chuyên khoa của thành phố để khám bệnh. Đừng sợ gì cả....

Tôi sừng sộ cắt ngang lời ông anh: vớ vẩn, tâm thần cái gì? Tôi vẫn làm việc bình thường, trí óc hoàn toàn tỉnh táo, không biết anh nói đùa hay cố tình xúc phạm tôi.

Ông anh rể vẫn sẽ sàng:

- Anh nói thật đấy, em có hội chứng của bệnh thần kinh.

Tôi quát ầm lên: anh bảo tôi điên chứ gì? Anh muốn nói gì mặc xác anh, tôi chán cái loại thầy thuốc nửa mùa như anh lắm.

Anh Hiển vẫn nhẹ nhàng đến kiên nhẫn:

- Không, tôi có bảo cô điên đâu. Ai bảo cô điên thì chính người ấy mới là điên. Cô chỉ bị suy yếu thần kinh thôi. Thế nhé, mai đi khám bệnh.....

Đêm hôm ấy anh Cơ rủ rỉ và gần như áp đặt: trông em xanh gầy lắm và hơi ngơ ngác nữa Tâm ạ. Có thể do quá trình sống c

ng thẳng, em bị suy yếu thần kinh. Em nóng nẩy quá, những ghen tuông của em hoàn toàn vô lý, anh chẳng có biểu hiện gì là không chung thuỷ, em vẫn cứ ghen. Toàn chuyện hão huyền, vớ vẩn. Hôm nọ anh xem một bài báo, bàn về "một chứng ghen bệnh lý" thấy họ kể triệu chứng như em biểu hiện. Em nên đi khám bệnh. Anh Hiển bảo chỉ uống thuốc vài tuần là khỏi. Vì hạnh phúc lâu dài, em có hiểu không?

Tôi nói yếu ớt: "Nhưng tất cả mọi suy nghĩ của em vẫn bình thường. Em vẫn làm việc, vẫn học ngoại ngữ rất tốt. Em đâu có bị thần kinh...".

- Bệnh thần kinh nhiều dạng lắm - Anh Cơ nói - Em nên đi khám, vì cuộc sống lâu dài. Em nên nghĩ đến con. Hình như chỉ vài

tháng nữa chúng ta sẽ có con - Và anh Cơ vuốt lưng tôi, vẻ rất thắm thiết.

- Sau đó chị đi khám ở bệnh viện tâm thần thành phố? - Bình hỏi.

-Vâng, bệnh viện ở ngoại thành -Tôi nhớ là bệnh viện có những dãy tường cao, vôi trắng đã loang lổ vây quanh. Chính tôi cũng rùng mình lòng se lại, khi thấy những bệnh nhân nam trông rất đáng ái ngại, chạy ra xin anh Cơ thuốc lá. Trông họ tranh nhau rít thuốc thật tội nghiệp. Và tôi không bao giờ nghĩ những ngày còn lại của tôi sẽ phải thường xuyên trông thấy họ, sẽ phải xếp cùng loại với họ trong cuộc đời, trong bệnh án và sổ y bạ.

- Bác sĩ khám cho chị?

- Y sĩ Trần Dự Định. Cái tên nghe ngộ ngĩnh vô cùng anh ạ.

Sau này khi phải nằm bệnh viện tôi tiếp xúc nhiều với ông ta.Và bao giờ cũng cười ra nước mắt, cười vì buồn quá và khóc vì sao thân phận mình lại nằm trong tay những bác sĩ như thế? Tôi biết ông ta tên là Trần Dự Định vì một hôm nào đó vô tình nhìn lên chiếc áo blu màu cháo lòng của ông ta thấy có thêu hàng chữ chỉ vàng rất nắn nót: "y sĩ Trần Dự Định".

- Anh Định khám cho chị có kỹ không?

- Tôi cảm thấy rất đại khái, mà chủ yếu là nói chuyện với anh rể tôi và anh Cơ. Tôi chỉ nghe loáng thoáng ông ấy hỏi anh Hiển: "Xé cravát à? Mặc quần áo đẹp ra phố cũng ghen à?"

Và ông Định quay sang phía tôi: chị bị bệnh, nhưng nhẹ thôi, chịu khó uống thuốc vài tuần sẽ khỏi. Bệnh viện chúng tôi có đầy đủ thuốc men và các phương tiện chữa cho chị. Chị chịu khó uống thuốc nhé.....

Hình như câu nói ấy của ông ta đã thành công thức bất di bất dịch để nói với bất cứ loại bệnh nhân nào. Vì lúc ngồi chờ để lấy thuốc, tôi thấy ông ấy cũng nói với mấy bệnh nhân nam trông có vẻ rất nặng như vậy. Thậm chí khám đến một bệnh nhân nam sau tới ông ta cũng không buồn ngẩng đầu lên và hỏi nhầm: Chị Tâm thấy trong người như thế nào? - Thật là hài hước anh Bình ạ.

Tôi không sao quên được khi cầm quyển y bạ và đơn thuốc có đề: Trần Thị Thu Tâm, căn bệnh: tinh thần phân liệt, thuốc: Aminajin 0,025 x 40v, ngày bốn viên - Một tuần sau khám lại.

Tôi cũng thoáng có ý nghĩ là mình có bệnh và cắn răng uống thuốc. Tối đầu tiên uống, tôi mệt quá ngủ li bì. Sáng hôm sau thức dậy, tôi bước xuống giường và cảm thấy chân mình đứng không vững và đầu nặng chình chịch. Tôi nói với anh Cơ điều gì đó và lưỡi bị líu lại. Anh Cơ hỏi: Em làm sao thế, sao lưỡi líu lại thế. Thôi chết rồi, chắc bệnh em nặng hơn...

Tôi ôm mặt khóc. Chỉ sau một tuần uống thuốc, nhìn vào gương tôi hốt hoảng: Mặt tôi xanh nhợt khong khác gì những bệnh nhân tôi đã gặp bệnh viện tâm thần, nước da tôi bủng như bị phù. Thôi thế là đời mình hết, anh Cơ sẽ đi lấy vợ khác, còn mình chỉ là con điên - Tôi nghĩ như vậy. Và khi anh Cơ quần áo chỉnh tề để đi trực đêm tôi níu anh ấy lại và hai vợ chồng giằng co nhau. Trong cơn tức giận tôi đập tan chiếc cốc pha lê để đầu giường. Anh Cơ hoảng sợ, đến báo cáo cho anh rể và hai người cùng đi xe máy chở tôi sang bệnh viện.

Người khám bệnh cho tôi vẫn là y sẽ Trần Dự Định. Tôi lại nghe loáng thoáng tiếng ông ta trao đổi với anh Cơ: "Đập phá à, không cho chồng đi làm à". Vừa hỏi ông ta vừa ghi như máy vào tờ bệnh án, rồi quay sang tôi: Thế này nhé, chị nên chữa dứt điểm cho khỏi bệnh. Cuộc sống hạnh phúc của chị sẽ còn lâu dài bền vững. Chị nên ở đây vào ban ngày để tiện điều trị. Buổi chiều người nhà sang đón chị về, buổi sáng lại sang. Gọi là chế độ điều trị bán nội trú mà. Bệnh viện chúng tôi mát mẻ, có đầy đủ thuốc men và phương tiện....

Một người hộ lý đưa cho tôi một bộ quần áo bệnh viện. Tôi giẫy nẩy lên không chịu mặc. Nhưng anh Cơ ôn tồn: Em đừng ngại, mặc vào cho đúng nội quy. Chiều anh sang đón. Can đảm lên chứ, em phải nghĩ đến con và anh.

Tôi đã khóc như một đứa trẻ con khi thay quần áo và chợt nhận thấy chiếc quần màu cháo lòng của người hộ lý đưa cho không có chun, cũng không có giải rút. Tôi khóc tấm tức, anh Cơ vội tìm dây cho tôi, nhưng không được. Cuối cùng, một bệnh nhân nam tốt bụng đã cho tôi một chiếc dây đay nham nhở - chiếc dây anh ta đang buộc một túm cành lá để làm chổi quét....

Bình nhìn Tâm vẻ căng thẳng:

- Anh Cơ có ở lại với chị ngày hôm ấy không?

- Anh ấy không ở lại vì hôm ấy có cuộc họp của ban giám đốc với phòng kỹ thuật. Hình như bàn đến việc sẽ đề bạt anh Cơ lên phó giám đốc, nên anh ấy không muốn vắng mặt.

Anh Cơ về rồi, tôi đi tha thẩn mãi trong sân bệnh viện, rồi đứng dán mặt vào chắn song sắt của cửa bệnh viện, nhìn ra ngoài. Xung quanh bệnh viện là những cánh đồng lúa vàng rực. Ngực tôi thắt lại vì đau khổ. Từ ấu thơ tôi đã yêu những đồng lúa chín, yêu đến da diết.

Gió xào xạc trong ruộng lúa và tôi chợt nghĩ đến mùa hè đầu tiên mới yêu nhau, anh Cơ đã chép cho tôi những câu thơ của Pêtôphi: "Lúa đã chín rồi, ngày ngày nóng bức, hẹn một ngày mai ta đi gặp - Tình ta chín rồi, tim ta nóng bức, mong em, em yêu ơi, em là người đến gặt...".

Tôi đứng thế cho đến khi chiều gần buông xuống. Cửa bệnh viện khépkín, mấy lần tôi định ra ngoài, và đều bị người gác cổng ngăn lại. Tôi mệt mỏi ngồi nghỉ ở ghế đá trong sân bệnh viện, chẳng thiết gì ăn uống, mặc dù trong chiếc túi lưới xách tay của tôi có đủ quà để ăn trưa: Trứng gà luộc, khoanh giò lụa rất dầy, bánh mì, chuối và cả một chùm vải đỏ ối...

Ngồi được một lúc, tôi chợt nhận ra xung quanh mình có rất nhiều người bệnh. Họ ân cần bắt chuyện với tôi và an ủi: Đã vào đây rồi thì cố mà chịu chị ạ, sẽ quen đi. Chúng tôi có người ở đây đã bốn năm. Tôi để ý thấy những người bệnh hình như đều ý tứ nhìn vào túi thức ăn của tôi. Tôi mời họ rất lịch sự: mời các chị cùng ăn với tôi.

Họ chỉ đợi có thế và ăn một cách say mê ngấu nghiến. Trông họ mà tôi thương đến ứa nước mắt, thương họ và thương cho chính bản thân mình! Điều rất là lạ tôi cảm thấy những người bệnh rất tỉnh táo và khôn ngoan, tuy mặt người nào cũng đờ đẫn. Tôi bắt chuyện với một người: Này chị này, tâm thần phân liệt có phải là điên không? Trong y bạ của tôi họ ghi là tâm thần phân liệt.

Một nữ bệnh nhân có tuổi ái ngại nói với tôi: Tâm thân tức là điên, cô hiểu chưa. Tội nghiệp cho cô, cô xinh đẹp, mảnh mai thế kia mà hình như cô đang có thai phải không? Tôi chờ đến năm giờ chiều vẫn không thấy anh Cơ sang đón. Tôi bồn chồn đi lại trong sân. Tôi tự nghĩ ra đủ thứ: Anh đang đi đâu? Chắc anh ấy chán mình rồi. Tôi nghĩ đến các cô gái trong phòng kỹ thuật và ruột nóng như lửa đốt. Chiếc kim đồng hồ đeo tay của tôi nhích chậm từng phút và tôi cồn cào chờ đợi...

Đột nhiên tôi nhìn thấy hai người bệnh tâm thần, một nam, một nữ đang ngồi cạnh nhau trên ghế đá. Họ đều rất trẻ, cô gái còn có vẻ đẹp nữa. Tôi tò mò đến gần. Tôi thầm nghĩ: Họ mang tiếng là điên mà sao có vẻ vẫn hạnh phúc như vậy, còn tôi....

Tôi nghe họ nói chuyện và dân rất ngạc nhiên khi thấy câu chuyện của hai người: Không ăn khớp gì với nhau: Người con trai mặt mũi tươi tỉnh, cởi mở quay về phía cô gái nhưng mồm lại chửi liên tục, chửi y như đang nói chuyện. Còn cô gái thì vẫn quay về phía người bạn trai, nói những điều khác hẳn: Em đi ô tô sang đây nhé, nệm trắng tinh.... Và cô chợt hát khe khẽ, mắt đắm đuối nhìn người bạn trai: "Chiều nay lê chân bước về quê xưa, sông uốn khúc chảy mãi về nơi đâu, đàn chim én...".

Tôi sửng sốt và chợt hiểu hai người này cũng hoàn toàn mất trí, ngồi cạnh nhau quay vào nhau, vẻ mắt như đang nói chuyện tâm tình nhưng mỗi người đều theo đuổi những ý nghĩ riêng, nói những câu vô nghĩa rời rạc không liên quan gì đến nhau cả. Sợ quá tôi chạy vut qua barie ngăn cửa, mặc kệ người gác cổng quát ầm lên. Tôi đang chạy thì thấy có một người túm lấy tay mình kéo lại. Tôi cố vẫy vùng ra khỏi tay người hộ lý và khi bị anh ta vặn tay đau quá, tôi đã chửi vì tức giận. Mấy người lặng lẽ và rất thành thạo kéo tôi vào một căn phòng con cửa đóng kín chỉ có chiếc giường sắt chôn bốn chân xuống đất và ngọn đèn tối mờ được che lưới sắt bảo hiểm. Họ đóng cửa lại, nhốt tôi ở trong. Tôi tức điên lên, đấm thình thịch vào cửa, nhưng vô ích, và tôi đành ngồi trong căn phòng đầy muỗi, khóc đến kiệt sức.

Lát sau nhìn vào cánh cửa và thấy có một giải ánh sáng lọt vào, tôi lần ra sờ thử - ở cửa có một cái lỗ, tôi thò tay ra ngoài chốt ngoài không khoá, tôi kéo mạnh, cửa bật tung ra. Tôi vội vàng chạy ra ngoài, nhưng mới được mấy bước đã nghe tiếng mấy bệnh nhân nam ngọng ríu nhưng rất to: Phá cửa rồi, phá cửa rồi.

Vừa lúc ấy ông Trần Dự Định xuất hiện và ra lệnh cho y tá: Bệnh nhân bị kích động mạnh, phá cửa, cho cố định lại và tiêm Coctaletic.

Lập tức họ chộp lấy tôi, kéo tôi vào lại phòng, ấn xuống giường, dùng dây vải trói ngực và chân tay tôi áp xuống giường. Trong số bệnh nhân nam trói tôi, tôi nhận ra rất rõ một người lúc chiều đã ngồi ăn, cùng chia sẻ túi quà của tôi. Lúc chiều mặt anh ta sao hiền thế....

Hình như do bị tiêm loại thuốc quá mạnh và liều lượng cao, tôi ngủ lìm ngay.

Về sau tôi mới biết, chiều hôm ấy anh Cơ không đến. Còn tôi dứt mũi tiêm, tôi ngủ li bì hai ngày đêm đâu có biết gì.

Khi tỉnh dậy, được ra ngoài, tôi thấy mắt hoa lên còn bụng thì đói cồn cào. Tôi cầm đĩa cơm của bệnh viện lên ăn và thấy hàm mình cứng chặt, hoàn toàn rã rời. Lưỡi như bị vướng không thể nhai được cơm. Chỉ có nước rãi cứ chốc chốc lại tứa ra theo chiếc thìa sắt và cơm rơi hết ra ngoài. Về sau, tôi biết đây là phản ứng của những viên Aminazin quá cao. Một tuần sau tôi mới được về nhà. Đầu tiên là tôi tắm rửa luộc kỹ quần áo.

Hình như đã thành thói quen nhiễm vào khi nằm một số ngày trong bệnh viện, tôi đi ngủ từ chập tối và đặc biệt không uống thuốc, không thể nào ngủ được. Trước kia thỉnh thoảng buổi tối tôi rất thích đọc sách cho anh Cơ nghe, nhưng bây giờ tôi chỉ mong đến giờ uống thuốc và ngủ mê mệt đến tận tám, chín giờ sáng hôm sau.

Có một tối tôi gắng chống cơn buồn ngủ, đọc sách cho Cơ nghe trước khi đi ngủ. Tập truyện ngắn của Sêkhốp là tập truyện tôi rất thích và đã mượn được cả bộ. Chúng tôi uống trà và bắt đầu đọc. Tôi chợt ngạc nhiên và chính anh Cơ cũng rất ngạc nhiên khi thấy lúc đọc tôi bị lắp liên tục. Tôi không sao quên được khi đọc câu: "Tiếng còi tàu thuỷ rền rĩ trong đêm mưa" tôi đã lắp mãi từ "còi" đến ba lần và những âm thanh tôi đọc cũng trở nên méo mó hết sức.

Anh rể anh Cơ đến thăm tôi và cho biết đấy là hậu quả của Aminazin. Từ hôm ấy tôi giấu biệt sách, không đọc nữa. Tôi thử hát một mình nhưng tiếng hát òng ọc như một thứ máy ôtô hỏng. Tôi sống trong tuyệt vọng vì mọi khả năng của mình. Cả đến cầm bút viết cũng khó, tay bị run, chữ xiên xẹo. Đặc biệt thuốc còn ảnh hưởng đến cả những động tác sinh hoạt bình thường nhất của tôi. Trước kia tôi thổi cơm may vá rất khéo léo, vậy mà bây giờ bỗng trở nên rất vụng về, không còn dáng điệu, nhịp nhàng như xưa nữa...

Mặt Bình nhợt đi, trán cau lại căng thẳng.

- Tôi hiểu rồi chị Tâm ạ, những thuốc tâm thần chỉ có tác dụng đối với những người bệnh thực sự. Còn đối với một thần kinh bình thường, nó làm hỏng thần kinh, làm tính tình và sinh hoạt thay đổi ghê gớm.

- Vâng, anh nói đúng, tính tôi khác hẳn ngày trước. Dễ nổi nóng, hay lo sợ và nghi ngờ. Tôi dùng thuốc mỗi ngày một nhiều hơn chủ yếu là vì tôi hoàn toàn tin là mình có bệnh và bệnh đang tiến triển. Thậm chí, ông anh rể còn khuyên tôi, nên vào nằm bệnh viện thêm một thời gian nữa cho khỏi hẳn. Có một điều đáng buồn là, tôi cảm thấy rõ hình dáng, tính nết mình xấu đi rất nhiều....

Sau khi toà án giải quyết cho anh Cơ ly hôn, tôi trở nên không muốn sống nữa. Không biết bao lần tôi đã định nhảy từ trên gác xuống, hoặc lén lấy thuốc ngủ vẫn được phát trốn đi một chỗ nào đó, uống cho chết luôn, nhưng lúc ấy tôi lại nghĩ đến cháu và thương cháu vô cùng. Chính cháu đã giữ tôi sống đến hôm nay. Cho đến hôm nay đã là mười năm rồi. Cháu đã lên mười...

Có tiếng bà cấp dưỡng gọi các bệnh nhân ra ăn cơm. Bình cố mời Tâm xuống phòng bác sĩ ăn cơm với mình, trong túi xách của anh, bao nhiêu những đồ ăn và hoa quả của ngày Tết, nhưng Tâm từ chối....

Ngày mồng ba Tết.

Bình vừa bước vào buồng bệnh, Tâm đã nói ngay:

- Anh cho tôi về đi, tôi không thể ở bệnh viện thêm một ngày nào nữa. A`, mà không biết ở đây nếu bỏ về, tôi có bị nhốt "buồng con" không?

Bình biết là Tâm nói vui, và cũng nửa vui nửa đùa nghiêm túc:

- ở đây buồng con chỉ cốt để dẫn đến buồng lớn, và buồng lớn lại là để trả bệnh nhân về với cuộc sống rộng lớn ngoài đời. Mục đích của chúng tôi cuối cùng là như vậy. Riêng với chị Tâm, tôi mong là sau buổi nghe chị tâm sự ngày hôm nay, tôi sẽ để chị ra viện.

- Anh muốn hỏi điều gì ở tôi nữa?

- Tôi muốn mọi việc có liên quan đến sức khoẻ của chị rõ ràng hơn, để tôi tiện giúp chị.

- Anh định giúp điều gì?

- Giúp chị trở lại khoẻ mạnh và lại hát như ngày xưa.

- Tôi không bao giờ hy vọng điều đó nữa. Hy vọng ấy đã tắt ngấm từ lâu rồi.

- Tại sao lại tắt ngấm?

- Tắt ngấm từ năm sáu năm nay rồi. Trước đó, tôi đã lao vào công việc chữa bệnh cho đến kiệt quệ. Bây giờ tôi thấy rã rượi hoàn toàn và hoàn toàn không tin vào công việc chạy chữa của bất cứ bác sĩ nào. Không tin vào lời động viên của bất cứ ai. Tôi đã chán tất cả và hoàn toàn không tin vào điều gì tốt đẹp, không hy vọng vào điều gì....

- Sao chị vẫn còn uống thuốc?

- Vì đã dùng lâu quá, dùng gần mười năm rồi, không uống không thể nào chịu được. Hơn nữa chính tôi bây giờ cũng tin thuốc sẽ giữ cho mình khỏi dẫn đến mất trí. Còn mọi cách chữa bệnh đều vô ích....

- Chị đã chữa ở những đâu rồi mà lại mất lòng tin vào bệnh viện đến thế.?

- Tôi đã chữa ở nhiều nơi, đã cầu cạnh, van nài, đút lót quà nhiều bác sĩ và đã quá sợ các loại bác sĩ.

- Sao chị lại có vẻ tin tôi thế?

- Bằng cảm tính thôi. Bằng cả kinh nghiệm sống nữa, tôi thấy anh là người tốt và thực tình muốn giúp tôi.

- Ban nãy chị nói là phải van nài, phải đút lót...

- Vâng, đúng là như thế. Sau khi anh Cơ bỏ đi, tôi đã trở thành con bé thất thểu. Điều tôi khao khát đầu tiên là tình yêu của anh Cơ, là sự hiện diện của anh Cơ bên cạnh tôi - Chỉ có mặt anh thôi tôi cũng sẽ thấy hạnh phúc. Tôi hy vọng, tôi cầu khẩn lòng thương của anh có đối với mình. Nhưng vô ích. Anh ấy lạnh lùng đến hoàn toàn, dứt khoát đến tàn nhẫn, đến mức độ, tôi chỉ muốn đến trước mặt anh ấy để nói một vài câu cũng bị từ chối, từ chối bằng nét mặt cau có, bằng những cái phẩy tay và cuối cùng từ chối bằng cách nói thẳng: tôi không muốn nghe cô nói điều gì cả, không có điều gì để nói nữa!

Trước lúc vì chán quá không tìm cách chữa bệnh nữa, tôi còn hy vọng, còn nhiều mong muốn. Tôi mong được sống như một người phụ nữ bình thường. Bệnh tật và tai hoạ đến với tôi sớm quá, lúc mới có hai mươi tuổi. Bây giờ tôi đã ngoài ba mươi. Tôi cảm thấy mình chưa được sống đã phải chết. Chính vì thế mà tôi sợ chết, chết đột ngột vì một thứ bệnh gì đó chẳng hạn, tôi sẽ không được từ biệt con trai tôi đàng hoàng như một người ốm bình thường khác.

Cảm giác sợ hãi này làm tôi không thể sống yên ổn và hết sức đau khổ. Tôi đã chạy chọt hết các cửa, đến với nhiều bác sĩ tâm thần để chạy chữa, nhưng họ vô nghĩa lắm. Tôi nhớ có một lần cách đây vài năm, thấy tôi ốm đau, một người quen mách cho tôi biết có một bác sĩ tâm thần rất giỏi, tên là Thông. Người quen của tôi tin chắc bác sĩ đó sẽ giúp được tôi.

Mãi về sau này, sau khi biết quá rõ về ông Thông qua những lần hẹn hò chữa bệnh, tôi mới biết là từ mấy năm trước, trước khi tôi đến chữa bệnh, ông ấy đã bị đuổi ra khỏi ngành y tế vì không đủ tư cách của một bác sĩ.... Lần đầu tiên đến ông Thông, tôi rất tin tưởng, vì thấy ông nói chắc chắn sẽ chữa khỏi cho tôi. Mỗi khi tôi kể các triệu chứng của mình, ông Thông thường gật đầu liên tục và nói: Tôi  biết rồi, biết rồi, tôi đã chữa khỏi cho nhiều người bệnh như thế.

Rồi ông Thông hỏi: Cô đã uống Aminazin liều cao kết hợp với Seđuxen bao giờ chưa?

- Tôi trả lời: Cháu chưa uống Seđuxen bao giờ, thuốc ấy có tốt không, có giúp được cháu không?

Ông Thông nói: Thế thì tôi sẽ đưa cho chị Seđuxen. Có điều thuốc ấy hơi đắt. Thuốc ngoại. Mà tôi cũng chỉ còn có vài chục viên ưu tiên cho cô.

Tôi lo lắng hỏi ông ta: Bao nhiêu tiền một viên (tôi phải hỏi tiền, vì số tiền tôi cố chạy chọt để mang theo lúc đến nhà ông Thông, không nhiều lắm).

Ông Thông trả lời: Đáng lẽ thì mười lăm đồng một viên, nhưng tôi biết cô không có nhiều tiền (vừa nói ông ta vừa đưa cho tôi ba vỉ thuốc - đây chỗ này ba chục viên, cô uống trong mười ngày).

Tôi xấu hổ lo lắng vì rất muốn có thuốc để uống mà lại thiếu mất mấy chục. Tôi lúng túng: Dạ cháu xin lỗi bác, thế này thì không phải, cháu chỉ có hai trăm sáu lăm đồng, bác thông cảm, mai cháu gửi tiền nốt.

Ông Thông cười, khi ông ta cười, tôi mới chợt thấy hình như răng ông ta toàn răng giả - Ông ta cười: thôi, cô khỏi đưa thêm, tôi giúp cô, tôi thương những người bệnh như cô lắm, ốm đau làm gì có tiền.

Tôi rối rít cảm ơn ông ta và cố hỏi thêm một điều: Uống Seđuxen có đỡ không, và nếu không đỡ thì sao?

Ông Thông lại cười: Cô sẽ đỡ bệnh chứ, và nếu khi nào bệnh nặng nhất thì cô cứ đến đây, tôi sẽ cố giúp.

Hơn một năm sau, tôi mới biết rằng ông ta đã bịp tôi, hoàn toàn bịp bợm... Nhưng lúc đó tôi đã hy vọng, hồi hộp uống không biết bao nhiêu là Seđuxen của ông Thông bán cho trong suốt gần nửa năm mà hoàn toàn không đỡ.

Có một hôm, đúng hôm ấy là vào mùa hè, tôi phải cuốc để dọn đi một đống đất vừa rác đã để rất lâu ngày ở sau nhà. Dọn đi để người ta mắc máy nước. Khi cuốc đống đất ra, tôi mới biết có hàng vạn con kiến lửa và rất nhiều mảnh thuỷ tinh, mảnh sắt nhọn hoắt, gỉ ngoèn. Trời nóng như thiêu đốt, mồ hôi tôi chảy ướt đẫm quần áo như vừa lội dưới ao lên và đàn kiến lửa bâu quanh chân tôi, thả sức đốt.Vừa lúc tôi mệt rã rời, thì rất không may, tôi giẫm phải một mảnh sắt nhọn hoắt trong đống rác. Máu chảy tứa ra và người tôi run bắn lên vì đau, vì mệt nhất là vì quá sợ. Mới đầu tôi sợ ít, nhưng càng về sau càng sợ, vì từ trước đây, tôi đã biết những mảnh kim loại dính phân rác và yếm khí hay gây nên chứng uốn ván. Trong cơn hoảng sợ đến tuyệt vọng, tôi vẫn biết có lẽ mình sợ nhiều thế là do bệnh thần kinh cường điệu nỗi sợ lên. Tôi nhớ đến lời ông Thông: Khi nào bệnh tật làm cô khổ sở quá, cô cứ đến tôi, tôi sẽ giúp đỡ.

Thế là tôi tập tễnh ra khỏi nhà, đặt hết hy vọng vào ông Thông, vì ông ta có hứa là sẽ giúp đỡ.

Khi ra khỏi nhà tôi đã nghĩ ngay là mình phải có một khoản tiền để mua biếu ông Thông rồi có nhờ gì ông thì mới nhờ được. Tôi biết nhiều ông bác sĩ lắm, không biếu xén thì chỉ có về không....

Tôi đi bộ rất xa, đến vay tiền của một chị bạn thân, tên là Tâm. Chị bạn an ủi tôi, trấn an tôi và nói một cách chân tình: Tớ bảo thật cậu, cậu chẳng có một thứ bệnh thần kinh gì cả, chẳng cần uống một thứ thuốc gì cả, ngày ngày cậu cứ đến đây, đánh đường làm kẹp với tới, vừa làm tớ vừa nói chuyện vui, cậu sẽ quên bệnh tật lúc nào không biết. Lại có thêm tiền để bồi dưỡng. Mỗi ngày ăn một quả trứng vịt lộn, bệnh tật tiêu tan, chẳng phải thuốc men gì cả, tốn tiền vô ích....

Tôi ngồi thừ người ra vì tưởng chị Tám không cho vay tiền. Nhưng sau đó, chị vẫn tiền cho tôi vay, lấy trong số tiền còn lại rất ít của chị....

Sau khi vay được tiền, tôi ra chợ, băn khoăn đứng trước hàng hoa quả và quyết định mua vải thiều đem biếu. Chưa bao giờ tôi chọn vải kỹ càng, cầu kỳ đến thế. Vì tôi đã từng hiểu quà biếu càng ngon, càng đẹp, càng nhiều thì càng có tác dụng đối với các bác sĩ. Cầm chùm vải trên tay, tôi thầm ao ước; Ước gì có thể mang đến cho con trai mình chùm vải như thế này. Và tôi vừa đi giữa trưa nắng vừa khóc vì thấy mình có lỗi với con trai, vì thương con và thương cho số kiếp mình. Nhưng tôi lại cố tự nhủ: Sau khi biếu xén, tôi sẽ được bác sĩ chữa khỏi lúc bấy giờ tôi sẽ khoẻ, sẽ làm lại tất cả và sẽ giúp cháu Thu được nhiều hơn.

Bình nhìn Tâm, anh hiểu chị đang quá xúc động. Anh im lặng nghe Tâm kể tiếp:

- Lần ấy ông Thông không có vẻ khó tính lắm. Ông nói giọng thông cảm: Thế này nhé, tôi sẽ cho cô uống một loại thuốc có tác dụng ngay, loại này mạnh lắm, cắt ngay những hoang tưởng.

Rồi ông đưa cho tôi một gói thuốc có đề ở bên ngoài: Halo pé Ridol. Ông nói thêm: Halo pé Ridol có công dụng thần diệu, cô về dùng sẽ biết....

Tôi ấp úng gặng thêm: Thưa bác sĩ, nếu uống mà không đỡ thì sao?

Ông Thông đặt tay lên vai tôi, như thân mật và ân cần: Cô yên tâm, nếu không đỡ, tôi sẽ cố thu xếp cho cô và điều trị ở một trung tâm nghiên cứu hiện đại nhất miền Bắc....

Tôi lại hăm hở, lại hy vọng uống Halo pé Ridol. Uống đến ngà thứ ba thì hàm và lưỡi hoà toàn bất lực trong việc nhai và nuốt cơm hàng ngày. Lại một lần nữa ông Thông bán cho tôi một thứ thuốc rất đắt tiền để chống cứng hàm: Ông còn gợi ý: Nếu tôi muốn vào bệnh viện điều trị thì phải đưa ông một nghìn đồng để ông lo lót cho....

Suốt từ mùa hè đến tận mùa rét tôi liên tục dùng Halo pé Ridol. Thuốc ông Thông bán cho tôi rất đắt, có khi tới hai mươi đồng một viên. Tôi đã phải bán cả xe đạp đi để mua thuốc. Nhưng bệnh tôi vẫn không hề thuyên giảm và càng ngày tôi càng nghĩ nhiều đến việc lo lót để được nằm điều trị ở bệnh viện thần kinh mà ông Thông đã hứa, với hy vọng sau khi nằm viện bệnh mình sẽ thuyên giảm và mình sẽ làm lại với tất cả....

Tôi nhặt nhạnh tất cả các thứ có thể đem bán, kể cả chiếc quần đẹp nhất của mình, để có tiền đưa cho ông Thông. Nhưng bán hết tất cả các thứ rồi vẫn còn thiếu năm mươi đồng. Lúc bấy giờ đang mùa đông, gió mùa đông bắc tràn về hết đợt này đến đợt khác. Tôi nằm suốt đêm không ngủ được khi nghĩ đến quyển Anbom bằng sơn mài rất đẹp mà mấy người bạn gái đã tặng vợ chồng tôi ngày cưới. Tôi mở tủ lấy quyển Anbom mới tinh và như còn phảng phất mùi son phấn. Tôi lật mãi lật mãi từng tờ, cuối cùng áp nó vào ngực mình mà khóc. Tôi nhủ thầm: Anh Cơ ơi, anh có biết em khổ tâm như thế nào khi định bán quyển Anbom này không? Nhưng xin anh tha lỗi cho em, xin anh hãy tha lỗi cho em, em không còn cách nào khác nữa, em kiệt quệ rồi, em kiệt sức rồi.....

Buổi chiều ngày hôm sau, tôi đem bán quyển Anbom cho một ông già buôn văn hoá phẩm để lấy thêm năm mươi đồng, đủ số một nghìn chuẩn bị đưa cho ông Thông. Nhưng sau khi bán xong, về đến nhà, tôi mới chợt nhớ ra hình như trong quyển Anbom, tôi có kẹp một tấm ảnh của anh Cơ, quên không lấy ra trước khi đem bán. Lòng tôi quặn lên vì thấy mình có tội với anh, và vì quá quý tấm ảnh nữa, nên mặc dù lúc ấy đã sập tối và mưa gió lạnh buốt đang gầm gừ, tôi vẫn khoác mảnh vải mưa đã rách đi bộ rất xa lên chỗ ông già đã mua Anbom của tôi. Tôi khẩn khoản nói với ông già cho phép tôi được soát lại quyển Anbom vì tôi để sót trong đó một thứ giấy tờ quan trọng. Ông già đưa ngay cho tôivà tôi run lên vì rét vì quá xúc động hồi hộp, giở lại từng tờ, từng tờ đến tờ cuối cùng mà vẫn không thấy tấm ảnh anh Cơ đâu.

Ngày hôm sau, tôi mang tiền đến đưa cho ông Thông. Nhìn nét mặt ông hơi khang khác, tôi tưởng ông đã thay đổi ý kiến, không giúp tôi nữa. Tôi nói: Thôi, thưa bác, dù sao bác cũng cố giúp cháu lần chót.

Ông Thông nhìn tôi, nét mặt như không bình thường, rồi ông đến cạnh tôi, đặt tay lên vai: Tôi sẽ cố giúp cô nhưng chuyện tiền nong đâu có phải là tất cả, cô....

Và bất chợt ông ấy ôm ghì lấy tôi, dằn ra giường. Tôi hoảng hốt giẫy giụa. Ông Thông cắn chặt lấy môi tôi, và thật ghê tởm, một chiếc răng giả của ông bỗng bật ra, rơi nhớp nháp trên mặt tôi....

Một con chim vành khuyên không hiểu vì sao cứ nhảy nhót mãi trên cây hoa đại ngoài mảnh sân của khoa tâm thần và cất lên những tiếng chích chích, trong trẻo mà buồn bã. Tâm nhìn mãi con chim mà bất chợt ứa nước mắt....

Bình lúng túng:

- Chị Tâm đừng buồn, rồi sẽ qua đi hết thôi. Tất cả vì một lẽ công bằng nhất, tôi biết và nhất định sẽ giúp chị hoàn toàn mạnh khoẻ, không bao giờ còn đau khổ nữa.

Hình như không để ý lắm đến câu nói của Bình, Tâm vẫn nhìn theo từng quãng nhảy nhót của chú vành khuyên. Bình hỏi chị:

- Chị Tâm thích loài chim này lắm à?

- Không phải là thích lắm, nhưng chim vành khuyên nhắc tôi về những kỷ niệm. Anh biết không, sau chuyện ông Thông, tôi hoàn toàn thất vọng, hoàn toàn không còn mục đích gì trong cuộc sống nữa, hoàn toàn không còn một thú vui gì nữa. Chỉ còn một điều an ủi duy nhất: tôi trút hết tình cảm của mình vào thiên nhiên. Tôi đã hiểu một cách thấm thía rằng thiên nhiên cho tôi bao điều kỳ diệu mà không hề phản bội, không hề đặt điều kiện nào với tôi.

Suốt ba năm gần đây, cứ bắt đầu từ mùa xuân đến mùa thu, hầu như ngày nào tôi cũng đi bộ ra công viên. Giữa mùa xuân, thường có những chú vành khuyên như thế này trong những cành phượng vĩ hay bạch đàn. Tôi làm bạn với chúng. Chiều chiều, tôi ngồi trên một chiếc ghế gẫy quen thuộc dưới gốc bạch đàn già, chờ mấy chú chim và hầu như bao giờ chúng cũng đến. Tôi nhìn chúng, nhìn khoảng không mùa xuân đầy nắng ấm mà lòng buồn thắt lại. Và cũng đôi lúc, dù trong vài khoảnh khắc thôi, tôi thấy hạnh phúc đến ứa nước mắt vì tôi hiểu mình yêu thiên nhiên đến ghê gớm và thiên nhiên đã mang đến cho tôi hạnh phúc - niềm hạnh phúc duy nhất của tôi.

Những ngày đầu hè thật kỳ diệu anh Bình ạ. Tôi trông chờ từng ngày, từng ngày một và khi mấy nụ phượng vĩ chợt lác đác nở, màu đỏ hừng lên rực rỡ, bao giờ tôi cũng ứa nước mắt và tự nhủ. Một mùa hè rực rỡ huy hoàng lại đến.....

Và tôi thường đi tha thẩn trong công viên, ngước lên những cành cây đầy hoa, bao suy nghĩ rạo rực đắm trong tiếng ve sầu óng lên như nắng hè rực rỡ.

Trong suốt những ngày đi chơi ở công viên như thế, tôi nhớ có mấy hôm liền, gặp một người đàn ông mặt mũi cũng có vẻ tử tế, ăn mặc lành lặn nhưng dáng vẻ lủi thủi rất buồn. Anh ta hay nhìn tôi.

Mới đầu tôi cũng không để ý, về sau không hiểu sao tôi thấy thương thương anh và đoán chắc anh ta cũng rơi vào một cảnh ngộ éo le nào đó. Một buổi chiều, anh ta đến gần tôi và hỏi: Em đi chơi với anh không?

Tôi lưỡng lự gật đầu nhưng anh ta lại chợt hỏi: Hết bao nhiêu tiền?

Tôi nóng bừng mặt, mới vài phút trước đó, tôi cứ nghĩ rằng nếu anh ta đến với tôi, tôi sẽ chiều anh bằng tất cả những khát khao những mất mát, những chua xót của mình trong gần mười năm trời. Nhưng anh ta lại tưởng tôi là một con điếm.

Tôi bỏ đi, anh ta lẵng nhẵng đi theo, và lại hỏi: Bao nhiêu tiền cũng được, anh có mà...

Tôi nhìn anh ta và bất chợt nói: Chẳng phải mất tiền đâu, mời anh đi chơi với tôi!

Tôi vừa nói xong, anh ta mạnh dạn hẳn lên, ôm nghiến lấy tôi, mồm sặc sụa mùi rượu. Một cảm giác chua xót, ghê tởm trào lên, tôi đẩy mạnh anh ta ra và bỏ chạy. Tôi sợ đến nỗi gần nửa tháng sau mới dám ra công viên, mặc dù tôi nhớ quá những bông bằng lăng tím một góc chiều.....

Ngày mùng năm Tết.

Cuộc hội chẩn đặc biệt của các thày thuốc khoa tâm thần, dưới sự chủ trì của bác sĩ Bình căng thẳng đến nặng nề. Căng thẳng vì sau tất cả những tìm hiểu và những biện pháp xét nghiệm, các thày thuốc trong khoa đều thấy rằng trước đây, một số đồng nghiệp dốt nát, thiếu trách nhiệm và lương tâm, phải chịu trách nhiệm không nhỏ đối với sự bất hạnh của chị Tâm.

Giám định trong hồ sơ của hội chẩn ghi rõ: "Không có triệu chứng tâm thần phân liệt ở chị Trần Thị Thu Tâm. Trường hợp này chỉ bị những chấn thương mang tính chất tâm lý. Đề nghị chấm dứt ngay việc dùng các loại thuốc hướng dẫn tâm thần...."

Một nữ bác sĩ trẻ đang còn giai đoạn thực tập, sau cuộc hội chẩn, nói lại với thày dạy của mình:

- Đấy là một sự thực khủng khiếp mà ở trường chúng em không hề được biết, không hề nghĩ tới. Đáng lẽ ra những người như thế không hề cần một bệnh viện thần kinh nào cả, vậy mà....

Thế các chị đã có cách xử lý thế nào đối với loại thầy thuốc kiểu ông Thông! - Người thầy cũ hỏi học trò của mình.....

Đêm mùng sáu Tết.

Đêm nay Bình lại trực. Trời đột ngột trở gió, mưa lạnh buốt như hôm giáp Tết. Trong buồng bệnh nữ, các bệnh nhân ngủ mê mệt, li bì. Phòng rộng thênh thang và tất cả từ chăn màn, quần áo, ga trải giường đến sàn buồng lát đá men đều trắng một màu lạnh buốt. Có tiếng mê sảng rất rõ của một bệnh nhân ở cuối phòng. Bình đến gần:

Đấy là bệnh nhân giường số hai mươi - Một cháu gái học sinh mười sáu tuổi, mới đầu bị cô giáo có ác cảm, sau đó luôn bị một hoang tưởng rất nặng nề: cô giáo chủ nhiệm thù ghét mình, cho mình những điểm xấu và không cho phép mình thi tốt nghiệp....

Cơn mê hoảng của cô bé kéo dài, Bình khẽ lay cô, gọi dậy, rót cho cô ca nước nóng rồi dỗ cô ngủ tiếp...

Bình định quay ra phòng trực thì con số hai mươi mốt - số của giường bên cạnh như một lẽ vô tình nào đấy, đập vào mắt anh. Bình không vui, ra khỏi buồng bệnh, châm thuốc hút và cay đắng với ý nghĩ: Không có một giường thứ hai mươi mốt hay hai trăm lẻ một nào của bệnh viện có thể giúp được những người như chị Tâm. Biết đến bao giờ con người sống với nhau chỉ bằng những điều tốt đẹp....

.... Gần sáng, Bình tranh thủ ngủ và sau khi giao ban xong, Bình không về nhà. Anh đến nhà máy của chị Tâm, xin gặp đồng chí giám đốc và ban thường vụ công đoàn nhà máy....

Bình đi cạnh Tâm. Anh đưa tiễn chị ra ga đi nghỉ mát ở một vùng biển phía Nam. Tiếng những con tàu chuyển mình nghe rạo rực. Bình nhìn chiếc va ly của Tâm và hỏi:

- Chị Tâm mang gì mà nặng thế?

- Có gì đâu anh, vài bộ quần áo, còn toàn là sách.

- Sách cũng rất cần chị Tâm ạ, nhưng để dùng đến sau này.

Trước mắt khi đến chỗ nghỉ, chị hãy nghĩ nhiều đến sóng biển và những tia nắng rực rỡ ở Nha Trang, nhưng điều kiện sinh hoạt rất tốt ở đấy. Chị vài tháng nữa thôi, da chị sẽ rám nắng, và tôi tin chị sẽ lại hát trong những đêm hội diễn. Chị sẽ có lại hạnh phúc.... Sau những đau khổ quá sức, người ta dễ có hạnh phúc....

...Tàu sắp chuyển bánh, một hồi còi cất lên da diết. Tâm lúng túng mở túi xách, lấy ra một bó hoa có những cánh mang nhiều mảnh màu rực rỡ, đưa cho Bình. Đôi mắt đẹp của chị lấp lánh những giọt nước mắt hạnh phúc và biết ơn.....

Ngôi nhà không có cầu thang

Phan Trung Hiếu

Cha con tôi trú trong một căn nhà tuềnh toàng cạnh đường cái quan. Mái nhà tranh cũ kỹ, đen xỉn như một gam màu lạnh giữa dãy nhà mái bằng mái ngói, gạch ốp sáng choang. Cũng chả lấy thế làm buồn. Nhà mỗi hai người đàn ông, chật một tí lại đâm ra ấm cúng. Độ này, cha tôi già đi nhiều. Ông để râu, trải trắng xuống quá khuy áo ngực thứ nhất. Ngày trước, ông nổi đình nổi đám với cánh đàn bà thôn quê với mái tóc chải bồng ngược và tài đàn hát. Tôi nghe mẹ kể: "Tao bị tiếng đàn cha mày bắt mất hồn". Cha tôi nói: "Sao dại thế?".

Mẹ lườm: "Tại ông bỏ bùa bỏ phép chứ tôi hám gì loại người nghèo xác như ông". Người nhỏ lại ham công tiếc việc nên về già chóng đổ bệnh, rồi mất. Đám tang bà, người làng kéo đến giẫm nát cả vuông vườn. Khói hương nghẹt thở, cứ như bếp đun rạ ướt. Từ khi mẹ tôi mất, cha lặng lẽ như một cái bóng. Cây đàn măng đô-lin im lìm treo trên vách, nguội tênh.

Thừa hưởng dòng máu của cha, tôi cũng yêu âm nhạc nhưng không thích cây măng-đô-lin cũ kỹ. Số tiền dành dụm được mấy mùa Tết, tôi nhờ thằng bạn học trên thị xã lùng mua cho cây ghi ta gỗ. Những ngày ở lính, tài lẻ của tôi là niềm tự hào của đơn vị.

Đợt hành quân tiến vào Nam, đơn vị tôi dừng chân ở một xóm dân ven đường quốc lộ. Nhà bọn tôi trọ có cô con gái tên là Hương, khuôn mặt bầu bĩnh, đôi mắt sáng đẹp như mắt chim bồ câu. Những lúc rỗi, Hương thường bắt tôi đàn hát bài "Nổi lửa lên em" mặc dù em chỉ làm "nuôi quân" cho bọn tôi vẻn vẹn có mấy ngày. Bữa chúng tôi tiếp tục lên đường Hương khóc miết. Kể tay đại đội trưởng cũng tệ, mờ sáng mới báo lệnh xuất phát. Thế là chẳng kịp có đêm chia tay.

Hương tiễn tôi, bàn tay em run rẩy bíu chặt lấy túi áo ngực. Tôi cố gỡ để kịp đuổi theo hành quân lúc đó đã khuất sau ngõ xóm. Tôi là một kẻ không may mắn trong chiến tranh dù rằng ngày về huân, huy chương đính đầy ngực áo. Hai ống chân tôi dập nát đến mức các bác sĩ phải cắt bỏ đến quá đầu gối, sát tận bẹn. Vĩnh biệt những đôi giày da bóng lộn và những ống quần ly là thẳng tắp! Tôi đau đớn trở về quê. Chiến tranh đã tước mất của tôi một nửa chiều cao cho dù hàng ngày tôi đã kê mình lên hai chiếc đòn thấp dùng để đi lại trong nhà.

Giờ đây tôi khác gì một đứa bé, mọi sự lớn nhỏ trong cuộc sống đều nhờ vào bàn tay đỡ đần của một người cha mà lưng đã còng thấp xuống. Có người bàn với cha tôi xin tiêu chuẩn người phục vụ hay cho tôi vào ở hẳn trong khu điều dưỡng dành riêng cho thương binh nặng. Cha hỏi ý kiến tôi. Tôi níu lấy áo ông, cầu van "Cha cho con được ở thế này, với cha". Cha tôi không bàn chuyện ấy nữa, tự ông xoay xoả lấy mọi việc. Số tiền chế độ của tôi ông cất riêng và thỉnh thoảng lại bấm đốt tay nhẩm tính. Có bữa, thấy ông vui vẻ: "Tháng này cộng cả tiền lãi ngân hàng là gần mười triệu". Tôi băn khoăn: "Đời cha còn được mấy năm nữa mà dành dụm, chắt bóp?".

Cha tôi thở dài thườn thượt: "Thì mày cũng phải có vợ con, có một ngôi nhà cho nó tử tế chứ. ở đây mãi vậy được à?".

Tôi nói gạt: "Số con là vậy, ai thèm lấy. Làm người chẳng nên huống hồ làm chồng". "Thế còn con Hương mày nghĩ nó chết rồi chắc?". Tôi trố mắt ngạc nhiên. Thì ra, chẳng có chuyện gì mà giấu ông cụ được. Sáng mai, cha tôi dậy sớm, kêu thằng cháu bên xóm sang dặn dò chuyện cơm nước cho tôi rồi lẳng lặng xách túi, đội mũ ra đi. Nhìn cái dáng lòng khòng của ông khuất dần sau cửa cổng, tôi chỉ chực muốn khóc. Tôi thật vô tích sự, suốt đời chỉ quấy quả Người.

Tôi được ưu tiên cấp cho một chiếc xe lăn, thỉnh thoảng tôi đi ra ngoài dạo phố, tạt vào coi cái chợ xép bên vệ đường.

Cha tôi ngày ngày trầm mặc. Ông uống rượu ít hơn. Bữa nhâm nhi độ hai chén nhỏ. Nhìn ông uống rượu mà buồn. Nhấp một hớp, cặp mắt đục mờ tối sầm lại, sâu hun hút. Một bữa, tôi đánh bạo hỏi: "Hay cha thử kiếm việc gì để con làm. ăn không ngồi rồi thế này cũng chán". Cha nhìn trân trân vào hai ống quần nhũn nhẽo của tôi, nhỏ tiếng: "Vất vả, sợ con không chịu nổi". "Không, con làm được mà" -Tôi vén ống tay áo khoe cánh tay vồng lên những múi thịt cuồn cuộn. Mắt cha tôi ánh lên niềm vui: "Để cha nghĩ xem".

Không để tôi đợi lâu, sáng sau đã thấy cha tôi lừng lững đội một bó lá tro về thả đánh uỵch giữa sân. Rồi ông sai thằng cháu vác dao ra vườn chặt mấy cây tre, đẵn thành từng khúc. "Cha định đan tranh ư?" - Tôi buột miệng hỏi. Cha tôi gật đầu, bảo: "Con cứ chịu khó đan thật nhiều, cha sẽ mang chợ bán. Nguyên liệu rẻ mà lợp nhà lại bền". Làm được dăm bảy chục chiếc, cha tôi lại gọi lão Hân xe ngựa -bạn vong niên cùng làng đến chở đi. Dần dà, tôi cũng bớt được mặc cảm mình là đồ ăn bám. Nhìn tôi làm, cha vui. Bữa đứa cháu về chơi, thấy tôi xoay xở chật vật với đám dao cưa, nó sấn vào định đỡ một tay. Cha tôi trừng mắt, quát "Ai khiến, để chú ấy tự làm". Tội nghiệp con bé, ngơ ngác như cún nhỏ bị mắng.

ít lâu sau, cha tôi bảo: "Tranh bữa nay ế rồi, ta chuyển sang làm đồ gỗ". Rồi ông ra chợ, sắm sanh đủ thứ dụng cụ làm mộc và mua cả xe gỗ chất một đống to sụ trước sân. Gì chứ nghề mộc cha tôi thạo lắm. Từ cách kéo cưa, xẻ ván đục mộng mẹo cho đến từng nhát bào làm trơn. Mỗi thứ, cha bảo làm một ít, cứ như đang làm phần gỗ cho một ngôi nhà cầu kỳ nào đấy. Có lần tôi hỏi, ông ừ hữ cho qua chuyện. Biết tính cha không ưa vặn vẹo, tôi không gặng hỏi nữa sợ ông rầy. Việc nhập đồ gỗ có vẻ nhùng nhằng hơn, có hôm ông theo xe đến mấy ngày mới trở về. Chẳng biết hàng tôi làm thế nào mà trông ông hể hả lắm.

Sau gần một năm, công việc vãn dần, rồi không thấy ông mua thêm gỗ nữa. Ông thu dọn đám đồ nghề lỉnh kỉnh cho vào một cái bao tải, buộc túm miệng lại.

Đêm đó sáng trăng. Cha rủ tôi uống rượu. Ông chần chừ một lát, rồi bảo: "Cha có chuyện này muốn nói với con". "Chuyện gì hả cha?". Tôi hồi hộp và linh cảm có chuyện gì đấy hệ trọng. "Ngày mai, ta chuyển nhà nhé!". Giọng ông run run. "Sao vậy cha?" - Tôi la lên như phải bỏng -Đây chật chội, lại không hợp với con. Vả lại, ngôi nhà này xem ra cũng ọp ẹp lắm rồi. Mà mùa mưa bão thì sắp đến". "Thế cha định dọn đi đâu?". "Ngài mai hẵng hay" -Giọng cha tôi dấm dẳn, ý muốn chuyển sang chuyện khác. Ông lóng ngóng lấy ra từ túi áo ngực một bức ảnh, đưa cho tôi: "Con có thích người phụ nữ này không?".

Dưới ánh trăng bàng bạc, tôi vẫn nhận ra tấm ảnh chụp bán thân một cô gái tay đan len, cặp kính đen che lấp khuôn mặt trái xoan trắng mịn. Ai mà trông quen quen thế nhỉ? Tôi cố lục tìm trong trí nhớ nhưng bất lực. Cha tôi giục: "Có được không?". Cha tôi làm thêm một hớp rượu nữa rồi thủng thẳng: "Lẽ nào, con lại không còn ước mơ gì về hạnh phúc?". Tôi cúi gằm mặt, tay mân mê vết sẹo trên đùi phải.

Những lời nói lấp lửng của cha khuấy lên trong tôi một khát vọng mơ hồ. Mặt tô tự dưng nóng ran. "Thôi, giờ thì hãy vào đi ngủ đi, mai lên đường sớm". Tôi ngoan ngoãn vào nhà, đu lên giường nằm nhưng không tài nào chợp mắt. Cha tôi cũng lật trở suốt đêm. Quá nửa đêm, ông lén dậy ra ngoài sân. Một lúc sau, có tiếng đàn rỉ rả vọng vào. Cả hát nữa. Giọng hát người già khàn đặc, đùng đục. Một lúc nữa thì tiếng đàn im bặt. Nghe thấy tiếng dép lê loẹt quẹt đi ra phía ngõ và độ nửa tiếng sau cái tiếng chân buồn bã ấy mới quay về. Còn tôi, cũng trải qua một đêm đầy mộng mị.

Sáng hôm sau, cha thức tôi sớm. Nhưng đã đâu vào đó, lão Hân đánh xe ngựa đến chuyển đồ đạc lên xe. Gia tài tôi chẳng có gì ngoài chiếc xe lăn, hòm đạn đựng mấy bộ quần áo bộ đội đã bạc màu, hộp đựng huân huy chương, bọc giấy cuộn bằng khen giấy khen, cây đàn ghi ta gỗ. Thấy cha giục lão Hân lên đường, tôi ngạc nhiên: "Thế còn đồ đạc của cha?". "Chật rồi, chuyến sau hãy hay, thế nào cha cũng phải trở lại chào bà con chòm xóm". Tôi thảng thốt ngó lên bức vách: "Thế còn cây đàn măng-đô-lin?". "Cha ném nó xuống sông rồi. Để nó thêm nhớ mẹ mày. Vả lại, đã có cây ghi ta của con, chừng ấy là đủ". Mắt cha vụt đỏ hoe.

Tôi cũng nghẹn ngào. Cha giục lão Hân cho ngựa đi nhanh. Hình như ông sợ trời sáng.

Chiếc xe ngựa hết quành trái đến quẹo phải. Nhiều đoạn gập ghềnh, tôi phải bám vào thành xe cho khỏi ngã. Con ngựa tía ngoan ngoãn kéo chiếc xe men dọc con đường đất đồi đỏ quạch và dừng lại trước một khu vườn. Cha bảo: "Đến rồi". Lão Hân cũng nhảy xuống cùng cha tôi khênh chiếc xe lăn và đỡ tôi xuống xe. Trước mắt tôi là một ngôi nhà gỗ xinh xắn như chỉ có đâu trong truyện cổ tích. Ngôi nhà hãy còn mới. Những khóm hoa, cây ăn quả trong vườn đã bén rễ lên xanh. "Nhà cửa con đó, vào đi!". Cha không đùa con đấy chứ?".

"Con không tin à? Đó là ngôi nhà do chính bàn tay con làm đấy". Tôi chưa hết bàng hoàng thì lão Hân cũng đã cùng cha tôi ẩy chiếc xe lăn lên dốc. Thêm độ vài chục bước chân, tôi mới thấy rõ từng then gỗ nơi cửa cổng cho đến rèm che, mái lá, cột kèo... Tất cả đã qua bàn tay tôi và giờ đây được lắp ghép lại đẹp đến ngờ vực. Được thiết kế theo kiểu nhà rông của dân tộc miền núi nhưng có điều khác lạ ấy là ngôi nhà không có cầu thang. chừng như đọc ra nỗi băn khoăn ấy, cha tôi khẽ khàng: "Muốn lên được sàn nhà, con phải có câu niệm chú". Lão Hân đã cầm sẵn cây đàn, ấn vào tay tôi. Cha tôi nhỏ giọng: "Giờ thì con hãy đàn và hát bài nào con thích". Như bị ai thôi miên, ký ức xa xăm vụt đến, tôi nhắm mắt thả hồn vào trong bài hát cũ "Nổi lửa lên em" và chờ đợi một cơ may. Khi câu hát cuối cùng đã nhỏ dần lại, chợt nghe trên đầu mình có tiếng kêu vọng đến: "Anh Lâm". Mắt mở choàng, tôi không muốn tin vào mình nữa. Đứng trên ban công của tầng sàn là người đàn bà tôi đã gặp - là người trong bức ảnh mà cha tôi đã cho xem dưới ánh trăng.

Người đàn bà đeo kính đen rộng bản rờ rẫm tìm cái cần quay ròng rọc, từ từ hạ chiếc cầu thang đan bằng tre xuống đất. Tôi ngửa mặt ngó lên, há hốc miệng. Mắt nhoà đi, tôi quay về phía sau nhưng không còn thấy cha tôi, cả lão Hân nữa. Lúc này, nắng trong vườn đồi dậy lên, trong và mỏng. Sau lưng tôi, có tiếng rầm rì ngày một nhỏ dần. Là bước chân người hay tiếng lá rừng rơi?

Chiếc ghế

Phạm Sông Hồng

Tám giờ sáng.

Chị đến quán cà phê. Chị muốn thấy người ấy khi người ấy đi tới chỗ hẹn. Chọn chỗ thật khuất, chị gọi một ly cà phê. Bà chủ quán vừa lau cái bàn sũng nước chỗ chị ngồi vừa thanh minh đêm qua mưa to quá.

...

Đám sỏi được tắm mưa sáng lên làm cái quán trẻ hẳn ra. Nhưng chẳng được bao lâu. Lau xong cái bàn cho chị, bà chủ chạy vào hè, mỗi tay cầm hai ghế. Ghế dựa vào nhau, dựa vào sỏi, nghiêng ngả, nghênh ngang. Chỉ có chị và ghế, và sỏi, và những cây cảnh quá nhỏ lẫn vào đám ngổn ngang ấy.

Chị ngửa mặt nhìn trời. Chị và người ấy gặp nhau lần cuối vào ngày không có nắng, mưa thì dà dặt rơi...

Nhưng chị không nhớ chị đã cùng người ấy ngồi trên những chiếc ghế dáng thế nào. Chị chỉ nhớ những gì đi qua khuôn mặt người ấy. Với chị khi đó, người ấy đã là tất cả.

Còn bây giờ chị đang ngắm chúng, những chiếc ghế mây nhỏ có dáng hơi ngửa ra phía sau, chị đang ngồi một chiếc và lát nữa, người ấy sẽ ngồi chiếc thứ hai, đối diện.

Có tiếng người.

Chị nìn ra phía cổng: hai người đang đi vào. Mặt họ lâng lâng niềm vui và tuổi trẻ.

Chị nhìn họ chợt thấy mình ngày không xa nhưng hình như đã

xưa... Thuở ấy chị chưa chờ đợi ai.

...

Chiếc ghế vẫn trống không.

Trong các cuộc hẹn hò hình như bao giờ cũng có một người đến

muộn. Nó khiến cuộc đời bỗng thành bất trắc.

Chị nhìn chiếc ghế lo lắng: hay người ấy gặp sự cố?

Chị nhìn lại chiếc ghế.

Chiếc ghế nhìn lại chị.

Trong quán bây giờ toàn người là người.

Một người khách đến và cầm chiếc ghế khẽ hỏi:

Tôi có thể dùng chiếc ghế này không?

Chị hơi sẵng giọng:

Ghế đã có người ngồi.

Và chị bỗng nơm nớp: nhỡ người ấy không đến...

...
Không gì buồn hơn cảnh một chiếc ghế chờ.

Nó trống vắng, cô đơn, ghẻ lạnh...Nó già hẳn đi.Và cả quán nước đều như quay nhìn về phía chiếc ghế.Sự chờ đợi của nó công khai quá, lộ liễu quá.Chị hơi đỏ mặt, kéo mạnh chiếc ghế về phía mình.Chị quay nhìn hồi lâu phía cửa quán mở quá rộng.Rồi chị quay lại nhìn chiếc ghế. Chị bỗng dụi mắt: hình như thấp thoáng có người ngồi. Không biết mọi người có nhìn thấy không. Chỉ biết từ phút đó không ai làm phiền chị về chiếc ghế nữa.

...

Người ấy đi hớt hải. Vẫn cái dáng quen thuộc đầu chúi về phía

trước như suốt đời đuổi theo một cái gì. Người ấy vừa nói vừa thở:

- Xin lỗi, anh đến sớm quá, không thấy em nên rẽ vào cơ quan đợi.

Thì ra cả hai người đều sai hẹn vì cùng đến quá sớm. Khi quay lại chị thấy người ấy vẫn đứng bên chiếc ghế.

Sao anh không ngồi?

Người ấy nhìn chị, cười lặng lẽ, nâng cốc cà phê không quấy đường uống như người cháy khát. Người ấy đứng uống. Có phải người ấy không muốn chiếm chỗ của sự chờ đợi?

Vệt đường

Phạm Sông Hồng

Trời bỗng tối sẫm lại.

Vợ chồng tôi quyết định ra đi trước khi tất cả những đám mây bị đuổi khỏi bầu trời. Nếu đợi hết cơn mưa chắc chúng tôi sẽ khó về được vì đường ngập nước.

- Con đi nhanh nhanh một chút may ra thoát được cơn mưa, ba tôi nói với chồng tôi thế.

Nhưng rồi ba tôi lại nói với theo khi chúng tôi lên xe:

-         Đi cẩn thận chậm chậm thôi con nhé.

Chúng tôi chưa ra khỏi khu Bách Khoa thì trời bắt đầu mưa.

Tôi chui vào phần sau của áo mưa như chui vào trong một chiếc lồng.

Loáng loáng loáng...

Cái áo mưa và tấm lưng chồng tôi như một bức tường đã nhốt

tôi vào một không gian tù túng lạ! Tôi chỉ còn có thể nhìn thấy một vệt đường. Ngột ngạt quá.

Tôi đang ở đâu? Thật đáng sợ khi không biết mình đang ở chỗ nào.

Tôi loay hoay định chui ra khỏi áo mưa thì bỗng "uỵch..." Chiếc xe máy leo lên và vượt qua đường ray xe lửa. "Vào khu Kim Liên rồi", tôi thầm reo lên.

Tôi đoán bên phải là dãy hàng bánh kẹo sang trọng một cách không cần thiết của hàng chục nước trên thế giới. Bên trái là dãy hàng hoa: hoa mừng sinh nhật, hoa cho đám cưới, hoa cho đám ma...

Còn bây giờ sẽ là chỗ cho dãy quần áo thùng được giăng dọc theo bờ tường của khu chuyên gia.

Bên kia đường là dãy hàng mít với những mẹt những thúng vào mùa hè.

Tôi vẫn chỉ nhìn thấy một vệt đường...

Rào rào rào... Chỗ này không có cây rồi.

Mưa càng lúc càng nặng hạt...

Lộp bộp, lộp bộp... Lại có cây rồi đây.

Không biết đã đến chùa Bộc chưa?

Tôi loay hoay định chui ra.

- Làm gì thế? - Chồng tôi hỏi.

- Em chui ra một tý.

- Ngồi im.

Nhưng ngột ngạt quá.

Và cảm giác sợ hãi nữa.

Vẫn loang loáng một vệt đường...

..
"Xịch..."
Đến trước cửa nhà rồi.

Tôi ra khỏi áo mưa, đứng im nhìn lại, nhìn lại rất lâu mọi vật quen thuộc xung quanh như người mới đi xa trở về.

Và tôi xem đồng hồ.

Chỉ mới hơn mười phút mà sao đằng đẵng thế...

Tôi bỗng nghĩ đến vệt đường của cả đời mình.

Hai người đàn ba xa lạ

Phạm Sông Hồng

"Chị Teo ơi, chị sống khôn chết thiêng, chị biết gì chị bảo em với, bây giờ em mới hiểu chị đã từng khổ thế nào..."

Chị đứng bên bàn thờ người vợ trước của chồng và đang nghẹn ngào nói chuyện với người ấy ở thế giới bên kia.

...

Chồng chị hy sinh ở chiến trường khi hai người chưa kịp có con, vợ anh ấy chết vì bệnh, để lại cho anh đứa con trai. Họ lấy nhau.

Ai cũng bảo thế đỡ phức tạp. Nhất là cho chị, tránh được những cuộc gặp không cần thiết với người đàn bà trước chị.

Đứa con trai của anh gọi chị là mẹ.

Hai mẹ con quấn quýt nhau, ngăn được những lời chưa kịp thốt ra của mấy bà thích chọc vào cảnh mẹ ghẻ con chồng.

Những tưởng như thế chị được bù đắp. Nhất là khi chị biết mình sắp được làm mẹ thật.

...

Vốn thèm được âu yếm, chị nghĩ đây là lúc mình có quyền đòi hỏi sự âu yếm nhất. Chị thèm được anh buông màn cho ba mẹ con ngủ, thèm được anh dặn: "Em đi cẩn thận nhé" lúc chị đi đâu, thèm được anh hỏi: "Em thích ăn gì?"... Song anh không buông màn, không dặn cũng chẳng hỏi... Thế là chị nũng nịu trách móc. Anh liền đanh giọng: "Cô ở được thì ở, không ở được thì đi". Rồi cứ với cái cup bố mẹ chị cho để anh đèo chị lúc có bầu, anh đi suốt ngày, đến đêm khuy mới lừ lừ, lừ lừ về. Còn chị thì vẫn cứ lóc cóc đạp xe.

Và nước mắt đã làm chị mòn mỏi. Chị không muốn bố mẹ buồn nên cứ âm thầm chịu đựng...

...

Lác đác đã có tiếng pháo đón giao thừa.

Anh về quê một mình chiều nay.

"Chị Tẹo ơi, chị sống khôn chết thiêng, chị biết gì chị bảo em với, bây giờ em mới hiểu chị đã từng khổ thế nào..."

Lần đầu tiên hai người đàn bà xa lạ ấy bỗng gần gũi. Người sống gọi người chết.

Hay hai người chết gọi nhau?

Giản dị khi yêu

Nguyễn Quốc Thái

Tôi uể oải bước vào phòng đọc lớn của Thư viện quốc gia. Hôm nay mới sớm mà đã nóng bức. Nắng vàng sánh như lửa đổ ngoài kia, những quạt trần quay lờ đờ thảm hại ở trong này. Những gương mặt già trẻ ngồi bu quanh những chiếc bàn chữ nhật khổ rộng dưới trần nhà hoành tráng mang vẻ u sầu cô tịch cũ kỹ muôn đời của giới trí thức. Tôi chọn một chỗ ngồi hơi có gió thoảng. Tôi mở túi ni lông, rút tập tài liệu ra, xem qua, gác bút lên giấy. Tôi thấy chán lắm.

Tôi che miệng ngáp. Tôi buồn vì cảnh lẽo đẽo theo đuổi đề tài nghiên cứu lịch sử nông dân Việt Nam, vì những gương mặt thiếu sinh khí. Tôi nhìn chăm chú một cô gái ngồi đối diện, phát hiện ra vẻ đẹp của người ta.

Tôi nghĩ đến cảnh ngồi bên cô ta, vui vẻ cùng cô ta. Lại biết rằng điều đó hầu như không thể xảy ra được. Nhưng thà tưởng tượng còn hơn không có gì. Cô ta mỉm cười lơ đãng. Cười gì và với ai? Tôi nhìn cô ta chán thì lại cúi xuống nhìn tập tài liệu rắc rối và buồn tẻ.

Một giờ, hai giờ, ba giờ trôi qua. Tới gần trưa thì tôi biết điều tôi chờ đợi đã không xảy ra. Đoạn văn chưa hoàn thành, người tôi ngầm mong chưa tới. Người ấy lung linh trong tâm tôi, tôi ngưỡng mộ, những mong người ấy là bạn tôi. Nhưng bao lâu nay người ấy

vẫn giữ một khoảng cách với tôi, thành ra tôi cũng không dám tiến xa.

Tôi ngoái đầu lại nhìn. Góc trái sau lưng tôi Hoa đang ngồi lơ đãng dựa lưng vào ghế, một cuốn sách dựng trước mặt. Tôi biết người này. Cô ta là người quen sơ của bạn tôi. Nói chung tôi không có cảm tình gì đặc biệt với cô ta, tuy cũng phải đánh giá khách quan: cô ta là nữ sinh cao, trắng, cân, thon. Thế thôi. Quá bình thường. Biết bao người đến thư viện này trông còn đáng chú ý hơn.

Khi tôi ngoái nhìn lần thứ hai thì thấy Hoa đang che miệng ngáp.

Khi tôi ngoái lần thứ ba thì đối diện Hoa đã có một chàng trai trẻ ngồi nói chuyện. Xem ra họ nói rất sôi nổi, tuy nội quy thư viện cấm nói chuyện trong phòng đọc. Cặp kính trắng của anh ta loang loáng. Tôi sửa lại cặp kính trắng của mình. Kính tôi khác kính anh ta. Và tóc tôi cũng khác. Dài hơn. Phải nói là rất dài. Và tóc của Hoa cũng dài. Gần như chất tóc tôi.

Tôi ngồi thừ ra. Mười một giờ trưa. Chả ai đến nói chuyện với tôi. Thôi thì đến góp chuyện với họ vậy. Tôi sán đến bên hai người, ngồi xuống chiếc ghế vắng chủ cạnh Hoa, cười xã giao, bắt đầu nghe xem họ nói chuyện gì để tham gia.

Thì ra anh chàng Năm đang nói chuyện triết học và tướng số.

Nghe một hồi, tôi biết là triết học của anh ta có độ bập bỗng của tướng số và tướng số lại có độ cầm chắc của triết học, Tôi biết phụ nữ say tướng số lắm. Gã Năm này thật khéo tiếp cận đối tượng đây.

Tôi bắt đầu câu chuyện bằng cách phủ định vài điều của anh ta. Anh ta vận chưởng phủ định tôi. Hoa lúc nghiêng bên này, lúc nghiêng bên kia, đều chú ý nghe chúng tôi nói. Tôi cảm thấy cái cảm giác bảo vệ lẽ phải, mà chắc anh ta cũng thế.

Nhưng tôi cũng biết rằng giữa hai con trống mà có một con mái thì không khí thế nào chẳng khuấy động lên.

Giữa lúc đó thì trời mưa. Không biết nên cảm tạ trời mưa chăng? Đã giữa trưa, thư viện vắng vẻ. Một số người tụ tập bên cửa ra vào và cửa sổ, ước tính thời lượng của cơn mưa. Được thoải mái, chúng tôi nói chuyện càng hăng.

Cuộc nói chuyện kết thúc bằng bữa ăn trưa của ba người, lúc đã giữa chiều, khi cơn mưa đã ngớt. Tôi biết từ lâu rằng nhà Hoa ở gần nhà tôi. Thế mà chỉ đến chiều muộn này, khi đi xe qua cửa nhà Hoa để về nhà tôi, tôi mới có cảm nghĩ rằng gần ta lại có một người con gái gần gũi thế, một người đã cùng ăn trưa với ta, nói chuyện với ta , cười với ta, và còn có thể giao tiếp với ta lâu nữa.

Ngay tối đó, tôi đến nhà Hoa chơi. Bấm chuông điện nhà Hoa mà lòng tôi căng thẳng. Cây hoa giấy trước cửa trùm bóng lên tôi như một bóng ma đe dọa.

Cánh cửa sắt mở rộng. Hoa mỉm cười chào tôi. Cô mặc chiếc quần soóc, lộ ra cặp chân thẳng, dài và tròn. Mái tóc cô buông xõa, trông dễ thương hơn kiểu buộc tóc thường ngày vẫn đến thư viện.

Trong nhà cô hóa ra đã có người lạ. Đó là anh chàng Thực tôi đã gặp một lần. Trẻ hơn, cao lớn và có vẻ phong trần, anh ta tự tin hơn tôi nhiều. Anh ta cười nói, hút thuốc lá, trò chuyện thân mật với những người nhà của Hoa, và chơi bài với họ. Anh ta trông như là người của họ. Tôi cảm thấy bẹp gí dưới ảnh hưởng quyền lực của anh ta. Anh ta liên tục đưa về phía Hoa những ánh mắt và câu nói đầy ý nghĩa. Tôi cảm thấy nên rút lui. Và tôi đã rút lui thật.

Hoa giữ tôi lại không được thì tiễn tôi về. Dưới bóng cây hoa giấy, cạnh dãy cây cảnh trồng trong những chiếc chậu, Hoa níu tôi lại bằng câu hỏi:

- Thế anh đã từng trải qua tất cả các cảm xúc với phụ nữ rồi chứ? Tôi chạnh nghĩ đến tuổi ba mươi của mình. Cuộc đời đang trôi qua nhanh. Tôi thận trọng hỏi Hoa:

- Em nói đến tuổi anh hay em hỏi anh? Hoa im lặng. Tôi chờ cô trả lời không được thì nói:

- Dĩ nhiên đã biết tất cả. Vì đó là do cuộc đời xô đẩy Tuy nhiên anh nghĩ rằng con người ta cần đến sự gắn kết cuối cùng với ai đó.

Tôi vê ga vù đi, nghe tiếng của sắt khép sau tôi, nghĩ rằng sẽ không bao giờ tôi trở lại nơi này nữa.

Đêm về, tôi khép mọi cửa phòng riêng, đắm mình trong thuốc lá, rượu mạnh, âm nhạc, và cuối cùng là sự buồn rầu. Tôi lại nghĩ đến tuổi ba mươi của mình, đến tuổi xuân đã sắp qua hết, đến những cuộc tình thất bại của mình, đến cuộc đấu tranh mưu sinh đầy nặng nề.

Cảm giác tuyệt vọng về cuộc đời đè nặng tâm hồn tôi. Tôi nhớ đến miệng cười đắc thắng tự phụ của con người tôi gặp tối nay, đến nhà triết gia tay trái đầy mâu thuẫn mà tôi gặp hôm nào, đến những kẻ từng chiến thắng và thống trị tôi, tâm hồn tôi cảm nhận sâu sắc nỗi cay đắng của kiếp người. Tôi tự biết rằng tâm hồn tôi yếu đuối, tôi biết rõ một tâm hồn như thế sẽ dễ chiến bại như thế nào, tôi căm ghét cái hệ quả mà tâm hồn tôi tự trọng và yêu thương đó sẽ đem lại. Tôi ngủ thiếp đi trong nỗi căm thù sâu sắc đối với quy luật cá lớn nuốt cá bé của cuộc đời với những kẻ thù mà cuộc đời đã đem đến cho tôi.

Nhưng buổi sáng đến lại giục giã tôi tới Thư viện quốc gia. Tiếng gọi mơ hồ của hy vọng và niềm vui giục tôi đến.

Tôi bước vào phòng đọc lớn và nhìn xung quanh. Tôi nhận thấy ngay là Hoa đang ngồi trong một góc khuất, bên cạnh cô và trước mặt cô hãy còn bỏ trống. Tôi gật đầu chào cô và tự lo cho mình một chỗ ngồi cách xa.

Tôi ngồi xuống và giở tài liệu ra. Bỗng nhiên tôi nhìn về phía Hoa. Những chỗ bên Hoa và trước Hoa vẫn bỏ trống. Tôi lo lắng nghĩ đến lúc những chỗ đó sẽ bị gã trai khác điền đầy. Tôi nhỏm dậy, vơ tài liệu đi tới ngồi xuống cạnh Hoa. Tôi nói: "Chỗ này mát hơn chỗ anh lúc nãy". Và tôi hắng giọng, bày tài liệu ra. Nhưng có phải chỉ tôi mới biết rõ rằng ngồi bên Hoa, tôi còn bị nóng hơn ngồi chỗ ban nãy?.

Tôi cúi xuống tập tài liệu. Hoa cũng im lặng, lâu lâu lại giở một tờ sách đầy dẫy chữ Trung. Cô học thứ ngoại ngữ đó. Ngồi bên một người con gái, biết bao ý tình có thể nảy ra? Tôi cảm thấy từng hơi thở nhẹ nhàng, hoặc tiếng thở dài của Hoa, bỗng nhiên một ý nghĩ từ từ mà mạnh mẽ hiện ra, đó là ý nghĩ phải thể hiện cho người ấy biết rằng, tôi là một người đàn ông. Thực là một ý nghĩ đơn giản.

Đúng, thực là đơn giản. Bất cứ người đàn ông đã từng đau khổ vì tình nào đều biết rõ điều này.

Tôi huých nhẹ vào Hoa.

Cô yên lặng.

Tôi lấy cớ để chạm vào cô vài lần nữa.

Cô vẫn im lặng, động đậy và thở dài. Nhưng không dịch ghế lùi xa như nhiều cô gái vẫn làm.

Tôi bỗng hiểu có một người muốn đồng cảm với tôi. Người đó hiểu và có thể chia xẻ những mong muốn của tôi.

Tôi biết rằng từ nay, dù Hoa trong thực tế có nghĩ ngợi như thế nào, tôi cũng không thể nào bỏ qua con người này, như đã từng lặng lẽ và lạnh nhạt từ giã nhiều người phụ nữ khác.

Mà con người ta thì dễ dàng tìm đến và từ bỏ nhau làm sao.

Tôi lại đến nhà Hoa vào những tối thứ bảy, chịu đựng và chấp nhận những gã đàn ông xa lạ khác cũng đến vào tối ấy.

Hoa vui lòng tiếp nhận tôi. Cô khen cách ăn mặc của tôi, kết quả công việc của tôi, không bao giờ cho tôi là một kẻ lạ lùng. Cô yêu cả mái tóc dài kỳ dị của tôi, lắng nghe nỗi buồn tôi hay bộc lộ, bằng lòng với những gì tôi đã làm để bày tỏ tình cảm của tôi đối với cô.

Cho đến một chiều, tôi đứng trên sân thượng ngôi nhà mới của cha tôi, nhìn về phía nhà Hoa. Tôi như thấy hình bóng cô trong ánh trời chiều ở đằng kia của phố, thấy dáng cô đẹp đẽ khi nhìn về phía tôi ngày nào, thấy cánh tay tròn trắng của cô giơ lên vẫy tôi, lại như nghe được tiếng thở dài của cô. Cô đã thở dài khi nghe chuyện đời sướng khổ vui buồn độ tuổi ba mươi của tôi, thở dài khi tiếp xúc với tôi. Trong đêm, tôi hình dung thấy Hoa mọi góc độ, tôi chỉ có thể ngủ khi hình ảnh của cô đã làm tôi quá mệt mỏi.

Tôi hay nghĩ đến câu Hoa hay nói: "Tình yêu không có tuổi". Tôi không biết được cô hiểu câu ấy sâu sắc đến độ nào. Không dám chắc Hoa có lòng nghĩ đến tôi, nhưng tôi không thật sự quan tâm đến điều ấy.

Tôi muốn có cô, đơn giản chỉ vậy. Tôi đã đến lúc nghĩ rằng cô có thể là người đàn bà tuyệt vời của tôi. Tôi đã quên lãng những hình bóng khác, chỉ có một con người cần phải chinh phục, đó là Hoa. Thậm chí cuộc chinh phục này không đưa đến sự sở hữu, tôi vẫn làm. Bởi vì đó là niềm vui. Cô khiến tôi quên lãng cô đơn. Bên cô, lòng tôi ấm áp.

Tôi đến nhà Hoa vào chiều thứ năm, nhưng cô không ở nhà. Thứ sáu, tôi lại đến thư viện. Trong quán trà gần thư viện, giữa đám độc giả, tôi chợt nghe người ta nói rằng trưa thứ năm qua, cô ăn cơm cùng Đệ, một bạn trai của chúng tôi tại nhà cô.

Tôi không muốn tin rằng tin đó là sự thật. Tâm hồn tôi sôi lên cảm xúc tôi tưởng đã chết từ lâu đó là ghen. Tôi thừa biết ghen tuông dẫn đến ngu xuẩn và bất hạnh, nhưng tình cảm quái ác này không thể nào chế ngự được lúc này. Tôi lại cảm thấy như xưa rằng thế giới này xấu xa biết bao. Đối với tôi, đó là một thế giới thấp hèn và phản bội. Tôi rủ một người con gái từ lâu đã say mê tôi vào quán trà. Chọn một góc khuất, tôi với cô cùng uống trà Lipton, trà mà ngày mới quen nhau tôi đã cùng Hoa uống. Lợi dụng cơ hội thuận lợi, tôi bắt đầu đưa tay vuốt nhẹ hông cô bạn mới, tuy chưa hề thấy ham muốn.

Đột nhiên tôi nhìn thấy gương mặt của Hoa. Cô đang sững nhìn tôi. Tuy mắt cô không có lệ, tôi đủ hiểu biết để nhận thấy cô đang đau khổ. Những chiếc lá của cây ngâu rơi lả tả từ bàn tay cô đang vò nắm. Tóc cô bay rối tung bởi một làn gió dữ dội đang thổi thốc từ ngoài đường vào vườn. Mặt cô ánh lên vẻ kỳ lạ mà tôi chưa từng thấy. Tôi lập tức nhớ cô hồi hộp như thế nào khi bàn tay tôi đây đang vuốt ve hông cô bạn mới này, từng chạm vào ngực cô đầy đặn và căng thẳng đợi chờ. Hoa đã từng mong tôi đến với cô, từng chiều hầu hết ý tôi muốn, từng làm đẹp vì tôi. Cô đã rung động vì tôi, dù cô có thể chưa thừa nhận hay hiểu hết điều đó. Còn tôi, tôi đã hiểu. Tình yêu khó lý giải thay.

Chắc chắn là chúng tôi đã yêu nhau. Đó là tình yêu đến bất ngờ, ngoài dự kiến, do một cuộc nói chuyện vu vơ, trời mưa và bữa ăn trưa đầy tình cảm xui nên. Đó là tình yêu đến từ những cái nhìn thích thú hoặc đắm đuối, những tiếng thở dài, những lần giả vờ vô tình gặp gỡ, những cuộc hẹn hò dưới nhiều lý do che đậy, những lần ngồi bên nhau, những đụng chạm vuốt ve. Đó là tình yêu cháy rực lên từ nỗi niềm cô đơn tích đầy điện lực và tuổi xuân đầy ước mơ hy vọng. Đó là tình yêu đầy rạo rực của những khát vọng thầm kín. Đó là hiến dâng và tự nguyện chung tình, mặc dù hai chúng tôi chưa ai lần nào nhắc đến chữ yêu. Chúng tôi chưa để tình yêu cắt thành lời. Chưa có lời, không tuyên bố, hứa hẹn, thề thất. Đó là trao tặng, chỉ có trao tặng.

Với tất cả những nồng nàn gần gũi của nó, tôi biết rằng mình đang yêu một tình yêu chân chính, đối với một người con gái không có gì đặc sắc hơn đời. Chính vì không bị lôi cuốn bởi sắc đẹp, tiền tài, địa vị, danh vọng hơn người mà tình yêu đó là chân chính, tự nhiên và tự do.

Chúng tôi không hề ép nhau phải làm điều gì. Đó là tự do thật sự.

Tối biết rằng bên cạnh tình yêu, mọi điều khác đều nhỏ bé cả. Tôi nhớ rằng từ khi có Hoa bước vào đời tôi, tôi đã trong sạch, cao thượng, khôn ngoan biết bao. Dục vọng thấp kém, tham lam, điên dại rời xa tôi. Chính bởi tâm hồn tôi đã được tình yêu chân chính làm cho cao cả. Tôi hiểu rằng khi yêu thì ai cũng thế. Tôi đột ngột xô cô bạn mới ra, làm cô ngạc nhiên, tức giận. Tôi chạy xô ra ngoài. Nơi bóng dáng Hoa vừa xuất hiện, nay chỉ còn một cuốn sổ tay.

Tôi chộp lấy cuốn sổ, ngay tức khắc nhận ra nó là của Hoa. Cô bỏ quên chăng, vô tình hay hữu ý? Tôi dắt xe ra khỏi thư viện, vội nổ máy, lao về phía nhà Hoa. Tôi sẽ đem cuốn sổ xinh đẹp này đến cho em, kèm theo đó là sự thật. Tôi biết rằng trong tâm trí tôi, tên em đã trở thành một khái niệm truyền thống thiêng liêng: Nàng.

Nhưng tình yêu của tôi với Hoa không đơn giản, bằng phẳng. Tôi trải qua bao phật ý ghen tuông, giận dữ, thất vọng, kể cả ý muốn từ bỏ, trước khi cưới Hoa.

Gia đình Hoa đã không làm khó cho tôi.

Đêm đầu tiên của vợ chồng, thậm chí nỗi lo lắng đã lởn vởn tâm hồn tôi. Tôi sợ không thể yêu Hoa như mong muốn. Tôi đã nghe nhiều gã kể về những kỳ tích, tôi biết rằng mình không thể làm được như họ. Chúng tôi thoạt đầu nằm bên nhau như những người bạn. Nàng kéo chăn lên tận cằm, mắt nàng lấp lánh nhìn lên trần nhà lờ mờ đường nét của phào. Tôi tắt đèn ngủ, nàng quay lưng lại tôi, chăn bên tôi bỗng nhiên hụt. Tôi xích lại gần nàng. Mùi đa thịt nàng gây gây thơm thơm, tôi thấy thế. Tôi cảm thấy cái ham muốn, cái sức sống luôn thức ngủ sáng tối đắp đổi trong tôi từ từ nổi dậy, dần dà thành một khối cháy bỏng. Tôi cảm thấy thân thể như phát sáng, thành nguồn nhiệt lớn lao, hun rực tinh thần tôi.

Tôi rụt rè ôm lấy nàng.

Nàng thở dài rất nhẹ.

Tôi hôn gáy nàng, vai nàng, nhổm lên hôn má nàng. Bàn tay tôi ngày càng táo bạo tìm kiếm, âu yếm nàng. Tôi xiết chặt nàng vào tôi

Đột nhiên nàng quay lại với tôi. Khác với điều tôi chờ đợi, đại loại như một câu hỏi "Anh có yêu em không?" mà tôi thấy sách vở vẫn viết về trường hợp tương tự thế này, nàng tin cậy ép vào tôi.

Mặc dù trước hôn nhân chúng tôi vẫn thường trêu chọc nhau, ôm ấp nhau, nhưng chỉ đêm nay chúng tôi mới thực sự tận hưởng nhau, mới biết đến tình yêu thực sự.

Chúng tôi nằm với nhau đến sáng. Thực sự tôi mệt mỏi lắm, nhưng tôi không muốn ngủ mà bỏ qua đêm xuân đáng giá ngàn vàng này.

Ngày mới đến cho tôi một cảm giác mới : cảm giác mãn nguyện, tự tin. Tôi thấy mình bằng vai phải lứa với thiên hạ. Tôi thật đáng mặt đàn ông. Tôi phải biết ơn Hoa về điều đó

Hoa đối xử rất phải đạo với gia đình tôi. Mẹ tôi bớt dần vẻ hoài nghi mà bà có từ khi tôi cưới vợ. Bà giao tiền cho vợ tôi mua sắm mọi thứ và đi chợ, những việc mà bà thường không tin ai ngoài mình.

Hoa thường gọi điện cho bạn rất lâu. Tôi cũng thường để ý xem vợ gọi cho ai. Nếu đó là đàn ông, tôi thường rất muốn biết kẻ đó là ai, có quan hệ thế nào với cô ấy, kẻ đó có phải là một trong những tình địch cũ của tôi hay không. Hoa luôn luôn nói cho tôi biết cô ấy nói chuyện điện thoại với ai. Hoa cũng không giấu chuyện ở cơ quan, Đặc biệt nhất là Hoa không giao thiệp với các tình địch của tôi nữa. Tôi khá yên tâm. Hoa có vẻ thành thực. Tôi tin vợ tôi không lừa dối tôi.

Nhưng biết làm sao, dẫu như không tin?

Tôi luôn luôn lo lắng cho vợ tôi. Hoa đi đâu quá giờ hẹn là tôi lo ngại. Tôi hình dung những chuyện đáng sợ đến với cô ấy. Thôi thì va

chạm xe, vào đồn công an, bị thương, mất tiền... Thậm chí cả qua chỗ vắng sơ ý bị kẻ gian hãm hại.

Nỗi lo sợ quái gở nhất là vợ tôi bị chiếm đoạt canh cánh bên lòng tôi.. Có lúc đang mặn nồng, tôi bỗng lạnh cả hồn vì nỗi nghi ngờ thoáng qua như điện giật này.

Tôi vẫn hay đến Thư việc quốc gia. Công việc nghiên cứu của tôi cần tôi đến đó. Nhiều khi tôi ngủ gật trên bàn, chẳng thiết gì đến việc. Tôi nhìn các cô gái trẻ, những người chưa chồng hoặc có chồng, với ánh mắt tò mò và so sánh. Tôi so sánh họ với vợ tôi, tìm ra những lý do để yêu Hoa hơn, tin vào tình yêu và sự lựa chọn của mình hơn.

Còn Hoa, tôi bắt cô ấy phải ở nhà, không cho cô ấyđến Thư viện này nữa. Tôi bảo vợ: "ở nhà có nhiều việc cần làm hơn đến ngồi giữa bọn trẻ ranh ấy.

Tôi về muộn, tắm giặt rồi ngắm nghía mình trong gương đứng của tủ tường. Tôi thấy mình đẹp trai. Tôi tự đắc vì đã có vợ mà vẫn còn em xin chết. Tôi tự đắc còn vì tôi vẫn giữ được lòng chung thủy với vợ.

Tôi vào phòng ăn, thấy Hoa thẫn thờ ngồi dựa lưng trên chiếc ghế cạnh bếp ga. Vợ tôi không muốn đứng dậy hay sao ấy, mặc dù bữa cơm đã được nấu xong, chỉ chờ dọn ra ăn. Tôi nhận thấy vẻ mỏi mệt trên mặt Hoa, trong dáng ngồi hơi ưỡn dài, trong bàn chân trỏ xuôi. Tôi hỏi:

- Em sao thế?

- Em không sao cả. Em thấy mỏi mệt, thế thôi.

Tôi giải thích:

- Bếp nhà mình tiện nghi. Vậy thì nấu ở đây phải đỡ mệt chứ. Với lại, chắc em được mẹ giúp đỡ nữa.

- Em biết tất cả những điều đó. Trong ngôi nhà mới này của em, em không phải vất vả như nhiều phụ nữ khác có chồng. Em biết rằng chúng ta không đến nỗi nào. Nhưng em vẫn thấy mệt mỏi. Một cảm giác tiêu cực nào đó xâm nhập tâm hồn em. Và em muốn có không khí thay đổi. Em lại muốn đi học như xưa.

Tôi lây cái buồn của vợ. Tôi ôn tồn nói:

- Nhưng bây giờ chúng ta là một gia đình, mọi chuyện đương nhiên phải khác. Anh giúp em dọn mâm ra nhé?

Vợ tôi gật đầu:

Hoa có vẻ vui hơn. Xong bữa ăn thì cô ấy vui hoàn toàn. Vợ tôi gội đầu, để xõa tóc lòa xòa, hệt như ngày nào mới yêu tôi đến nhà nàng thấy nàng hong tóc dưới quạt trần. Tôi mỉm cười.

Hoa kể chuyện cơ quan. Hoa nói rằng cùng phòng có anh chàng có vợ và con gái nhỏ đã si mê nàng. Anh ta thường tìm cớ để gặp nàng, tán tỉnh nàng bằng những lời bóng gió xa xôi mà nàng vừa cười vừa thuật lại cho tôi nghe. Hoa chỉ nói thế thôi, nhưng tôi hình dung xa hơn. Tôi thấy bàn tay bẩn thỉu của thằng cha ấy chạm vào vợ tôi, và tôi sôi lên vì căm giận kẻ tôi chưa từng biết mặt.

Tôi mở dàn thật to để tiếng nhạc át hờn giận trong tôi. Hoa mở báo ra đọc. Hồi lâu sau, cô ấy bảo:

- Anh cho nhỏ tiếng đi.

Tôi không cho nhỏ, mà còn tăng chút xíu, tôi nói:

- Để anh nghe cho đã một lúc nữa, Nếu em không muốn nghe, em ra chỗ khác. Thực sự tôi thích âm nhạc. Nhưng lúc này tôi để tiếng nhạc ầm vang như thế là để trả thù nàng. Tôi biết nàng chỉ thích nghe nhạc êm dịu, mà cũng chỉ nghe vào lúc nàng thật cần. Tôi giận nàng được yêu, được theo đuổi. Tôi giận cái nhan sắc mà ngày mới yêu tôi đã biết chỉ là bình thường. Tôi giận cái dễ dãi, thương người của nàng. Tôi giận những thái độ tiêu cực của nàng đối với tôi và gia đình cũ của tôi. Tôi giận vô cớ, rất nhiều.

Hoa lẳng lặng gấp tờ báo, đứng dậy, lấy điều khiển ti vi ra, bật vô tuyến lên. Nàng xem bóng đá, vòng đấu loại quốc tế. Tôi chúa ghét những trận đấu loại nhiều như cát, lê thê, tẻ nhạt, không nói lên điều gì đáng kể. Tôi lại biết rõ rằng Hoa rất mê bóng đá, mê hơn tôi nhiều. Trước đây, Hoa đã từng trao đổi hàng giờ với một bạn trai về những cầu thủ, những đội bóng và trận đấu nàng mê. Tôi giận dữ liếc nhìn Hoa. Nàng đang tươi cười nhìn lên màn hình. Phòng vợ chồng có dàn, có vô tuyến, hai người hưởng thụ hai chương trình bên nhau thì thật quá quắt, Tôi nói to:

- Tắt tiếng đi.

- Thì em có để tiếng đâu.

- Xuống phòng khách mà xem.

- Em muốn xem ở đây.

Tôi càng giận. Tôi chụp lấy cái điều khiển, tắt vô tuyến đi. Hoa cau mặt:

- Anh làm sao thế? Tự nhiên anh dở chứng.

- Tôi thế đấy?

Tôi không muốn nói cho vợ tôi biết vì đâu tôi tức giận. Tôi xấu hổ nếu thừa nhận rằng tôi ghen, rằng tôi cảm thấy mình nhỏ bé và lệ thuộc nàng, rằng tôi cảm thấy mình chẳng là cái đinh gì cả, rằng tôi nhất định phải tự khẳng định mình.

Hoa xuống tầng một. Tôi nghe tiếng xe Dream của nàng đi xa. Tôi bỗng lo sợ.

Tôi nhìn đồng hồ : Đã hơn mười một giờ đêm.

Bố mẹ tôi ngó đầu vào cửa phòng tôi, nói: "Con để nhạc to quá. Cần phải cho mọi người ngủ chứ". Tôi khép chặt mọi cánh cửa, tiếp

tục nghe nhạc. ít phút sau, tôi tắt dàn. Âm thanh náo động chấm dứt, phòng yên tĩnh đột ngột, lạ thường.

Tôi nghĩ về người vợ trẻ của tôi.

Hoa đi đâu? Này, đừng tưởng rằng tôi cần nhé. Đi đâu mặc xác cô.

Tôi mắc màn, chui vào giường nằm. Hơi nóng đầu hè bắt đầu hun tôi. Tôi mở quạt.

Gió lùa qua màn. Tôi nhắm mắt.

Tôi mở mắt, nhìn đồng hồ. Đã gần mười hai giờ đêm. Ngày mới sắp đến, đêm đen dày đặc. Hoa đi đâu? Nàng dấn thân vào đâu giữa đêm đen này? Những gì nàng muốn? Những gì chờ đợi nàng? Tôi chẳng có ý nghĩa gì với nàng thực hay sao?

Nỗi lo lắng bắt đầu từ khi Hoa đi lớn dần, lớn mãi lên trong tôi. Tôi sợ mất nàng, và trong khi hình dung mất nàng, tình yêu thương của tôi đối với nàng tăng lên một cách khó hiểu. Tôi vừa giận, vừa thương nàng.

Tôi lấy xe đi. Tôi không biết phải đi đâu trước. Tôi nghĩ đến nhà vợ như là chỗ dựa đầu tiên.

Tôi tắt máy xe, rón rén dắt xe đến gần nhà vợ. Ngõ đã chìm trong giấc ngủ sâu. Chỉ một vài nhà còn le lói ánh đèn, và cũng như nhà vợ tôi, đều vọng ra tiếng tường thuật bóng đá.

Tôi ghé mắt qua cửa, nhìn trộm vào nhà vợ. Người đầu tiên tôi thấy là bố vợ, ông đang ha hả cười. Anh chị em vợ đang rôm rả trò chuyện.Và Hoa, nàng đang lặng lẽ mỉm cười.

Bỗng nàng nhìn ra cửa. Rồi nàng lại nhìn lên vô tuyến.

"Va.à.o.o.o". Một tiếng reo khủng khiếp làm rung chuyển thế giới. Tôi bất giác cười với vẻ thích chí của gia đình nàng. Quả là một gia đình yêu chuộng bóng đá.

Tôi yên tâm, định về. Nhưng rồi tôi nghĩ lại nếu nàng không được tôi chia sẻ niềm vui thưởng thức của nàng lúc này, nếu nàng tưởng tôi bỏ mặc nàng đi đâu cũng được thì tôi làm sao yên tâm nổi? Làm sao gọi là tình nghĩa.

Tôi gõ cửa. Mắt tôi ghé nhìn. Tôi thấy nàng ngước lên trước tiên nhìn ra , nhưng nàng lại bảo bố nàng ra mở cửa xem ai đến thăm vào cái giờ khuya khoắt này.

Tôi ngượng ngập bước vào nhà vợ.

Đó là xung đột đầu tiên giữa tôi và vợ, người tôi đã yêu thiết tha như mối tình đầu. Hơn chín tháng sau ngày giận nhau ấy, vợ chồng chúng tôi có một đứa con trai, đặt tên là Phúc.

Bờ mưa

Phạm Sông Hồng

Cuộc nói chuyện qua điện thoại phải hoã vì trục trặc kỹ thuật. Tôi phân vân: trong lúc chờ, tranh thủ viết thư ngay ở đây rồi gửi luôn cho người ấy hay đi dạo quanh hồ? Lần nào cũng thế, cứ thấy "Bưu điện" tôi lại hồi hộp, nhủ mình phải viết thư trả lời người ấy. Nhưng tôi lại yên tâm vì tôi đinh ninh khi mình nghĩ đến ai, hẳn người đó sẽ nhận được thư mình viết trong đầu. Tôi quyết định đi dạo quanh hồ. Chưa bao giờ tôi đi trọn một vòng hồ từ ngày xa người ấy.

... Mưa phùn. Mưa không rơi, mưa lang thang, như đi tìm..., đậu xuống vô tình... Đám thợ ảnh hàng chợ uể oải mời rơi. Chỉ có tôi chụp ảnh mưa làm kỷ niệm. Bên kia hồ như chẳng có bờ, chỉ thấy xanh ... mờ mờ ... xanh ... Khía niệm vè khoảng cách ... Như chẳng phải chỉ có lúc này, chốc nữa, mà hình như có cả mai, kia ... xa ... xa quá ... biết đến bao giờ ... Trên chiếc ghế đá có hai người: người đàn ông thả chiếc mũ mưa ráau, tóc vón lại, lúng túng dựng ngược, bên cạnh, người đàn bà gục mặt xuống ghế khóc thành tiếng, tay bấu vào mưa...

Mấy đứa trẻ đánh giày mặt lấm tấm nước vừa đi vừa khum khum lưng che mưa cho những đồng tiền mới kiếm được vừa hể hả

đếm một cách công khai. Tôi có cảm giác người lớn đếm tiền thường kín đáo, đôi khi khuất tất.

Lại có hai người trên một chiếc ghế đá khác.

- Cô mà không bỏ là cô giết tôi, - tiếng người đàn ông gằn sít lại.

Không hiểu người đàn ông muốn người đàn bà bỏ điều gì? Bỏ ai?

Và chẳng biết người đàn bà kia khi nhận những cái đang bị người đàn ông bắt bỏ đi ấy, có được vui và dễ dàng?

Ngày xưa, tôi cứ ước mình là Juliet của một Romeo, là công chúa tóc vàng của một chàng hoàng tử.

Mấy chục năm tẻ nhạt của cuộc sống đã làm tôi nguội lạnh. Những giấc mơ ngày xưa chắc không đủ ấm chỗ, dù chỉ là cho một con mèo nhỏ như trái tim nằm ngủ.

Nhưng hôm qua, tôi chợt cảm thấy mình "điên lên" khi biết người ấy gọi điện hẹn một người không phải tôi. Trái tim đập hoảng loạn như báo động một đám cháy. Một giấc mơ chôn chưa chặt bỗng hiện lên, chết đứng.

... Vẫn mưa... Hình như tôi đang ở "bên kia" của lúc nãy. Chẳng phải chỉ có xanh ... mờ ... xanh ... Mấy đám cờ tướng túm tụm, im lặng, gay go... Hoá ra giải trí nhiều khi cũng chẳng thanh thản. Những quân cờ không tuổi đi mãi chẳng hết nước. Lòng người đàn bà phải chăng cũng như một bàn cờ...?...?...? Có một đám giải tán. Họ kéo nhau vào quán bia trước mặt. Một quán bia mưa. ... Tôi giật mình nhìn đồng hồ. Cuộc nói chuyện qua điện thoại có lẽ phải hoãn, không phải vì lý do kỹ thuật: Tôi mải nhớ nên đã quên mất nó...

Kệ.

Đằng kia, hai người vẫn ngồi ghế đá: người đàn ông tóc lúng túng dựng ngược không nhìn ra hồ nữa, anh vuốt tóc cho người đàn bà và nhìn những ngón tay gầy của chị đang đặt trên bờ vai anh.

Trên chiếc ghế đã lúc nãy người đàn ông bắt người đàn bà bỏ đi cái gì đó bây giờ đang có mấy đứa trẻ ngồi đánh tá lả ăn tiền.

Tôi đi

Thêm một vòng mưa...

...

Tôi vẫn đi.

Mơ một mình...

Bờ bao giờ thôi mưa...?...?...?