Truyen ngan Bao Van nghe_4

Mục lục

Quân nhân chuyên nghiệp_ 2

Sum vầy 6

Loanh quanh bộ bài 8

Những câu kinh chấp chới 13

Lễ cưới bạc 19

Chúc mừng năm mới 28

Sóng ao làng_ 33

Thợ khâu giày 40

Bức huyết thư_ 43

Sáu giang hồ (Phần I) 45

Sáu Giang Hồ (phần 2) 53

Tôi đi T.Ô_ 59

Ơi Cải về đâu! 64

Sinh nhật 67

Ông Pồn và hổ con_ 71

Xuân sớm_ 74

Thượng đẳng thần_ 79

Ngày về 85

Mùa nước đục 91

Hoa mía_ 98

Hoa cúc vàng_ 104

Quân nhân chuyên nghiệp

Tao đố tụi bay biết quân nhân là gì đấy? - Anh Than còi cất giọng, thu hút sự chú ý của đám trẻ. Cái gì chứ chuyện ấy  thì thích nhất rồi. Là con trai, đứa nào cũng mơ làm bộ đội. Với mọi thứ chúng đều có thể giương lên làm vũ khí, xông tới, hoặc bặm môi bắn pằm pằm. Nhìn chúng nhao nhao cho ý kiến Hạ thầm biết ơn. Dầu không phải là anh em ruột nhưng Hạ rất quý anh Than, hay đi theo vào những lúc rỗi rãi. Tính Hạ lành lành, nhát nhát, chả tham dự nhiều vào các  trò chơi nhưng không hiểu sao hay được anh Than nhường nhịn giúp đỡ. Mẹ cười cười: Thì có con để làm quân nó chứ sao, được ra vẻ làm anh, được chỉ huy. Sĩ quan mà lại!

Anh Than ốm nhom, đen nhẻm cùng lũ con trai trong xóm hay chơi trò bộ đội. Lần nào chơi, anh Than cũng được phong làm đại uý. Anh thích lắm, đi lại, vung tay, đá chân nghiêm mặt vẻ rất long trọng. Đứa nào cũng sợ anh cho “xuất ngũ”. Có lần, Hạ thấy  cả lũ nằm dài ra bãi sắn phơi tính chuyện tập kích ở chỗ nào vào buổi tối. Bỗng một đứa nhảy dựng lên: Báo cáo, báo cáo đồng chí. Tôi hạ sĩ Tĩn, xin phép đại uý cho tôi được… đi tè! Ngồi trên chạc ổi, Hạ cười vóng lên làm “đại đội” của anh Than ôm bụng cười lăn ra rung bần bật. Sắn duôi dính hết vào người vào mặt các đồng chí “bộ đội con” trông càng ngộ khiến Hạ cười to hơn. Rộ thế mà anh Than vẫn mím chặt môi, mặt căng ra. Đợi tất cả cười xong anh nghiêm giọng: Các đồng chí! Nghiêm! Lũ trẻ đứng khựng dậy. Sắn duôi rơi lả tả. Nghiêm chưa? Cả lũ túm chặt lấy hai ống quần, hét to: Dạ. Rồi!

Anh Than lừ lừ nhìn từng đứa nói nhát một: Đứa… đứa… đứa về viết bản kiểm điểm! Các chú “bộ đội con” buông quần giơ tay lên gãi đầu. Thằng Tĩn ở đâu chạy về. Một tay nó xếch quần một tay chào, miệng nói líu ríu: Em cũng thế ạ thủ trưởng? Nói xong, quần của Tĩn rơi tụt xuống vì nó chợt nhận ra mình chào nhầm tay vội đổi. Lần này thì anh Than không nhịn nổi nữa. Anh quay ngoắt người, chạy một mạch về phía Hạ. Vừa chạy anh vừa cười vừa hô: Giải tán! Hạ bảo: Sao anh dám gọi quân là đứa! Anh Than nhìn chằm chằm khiến Hạ phải giơ tay lên vuốt mặt. ờ nhỉ, mày thạo thật. Bố mày là sĩ quan cơ nhỉ? Anh đột ngột chuyển giọng bí mật: Hay là hôm nào mày hỏi bố mày cho tao cái cách làm bộ đội nhá.

Trong nhà, bác Bảo nâng cái ly gỗ đỏ, của dòng họ truyền đời, chỉ dùng trong ngày họp họ, trịnh trọng nói: Hân hạnh cho dòng họ nhà ta có được mười bảy sĩ quan quân đội. Mười lăm vị đã hy sinh vì đất nước. Nay còn có chú Hạnh chi nhà ông Bành và chú Được, ngành nhà ông Đước. Tôi xin nâng ly với hai chú trước. Có phải không nào? Mọi người vỗ tay rào rào rồi nối nhau nâng ly, chúc mừng. Đừng giơ không thế. Cạn đi! - Bác Cối chợt hô rõ to làm lũ trẻ lại giật mình, quay vào, nhe miệng cười cùng với cái nhìn ra chiều rất hiểu. Chỉ mỗi cu Thìn còn quá bé để tham dự chuyện nhóm anh Than đang cố ngồi ngoan trên bậu cửa cho bố họp họ là co rúm người, hai tay chới với. Nhưng một lúc sau lại thấy cu cậu há hốc mồm ngủ gật, nhề cả  nhãi.

Bác Cối nói phải đấy. Mấy năm mới có dịp thế này! Cấn cá  gì chuyện chuyên nghiệp. - Anh Bạo, con bác trưởng họ, đập vào vai chú Hạnh khi thấy chú chần chừ. Này, mày thế là không được đâu đấy cháu. Chuyên nghiệp là chuyên nghiệp cái gì - Ông Được lên tiếng. Thì cháu bảo chuyên nghiệp  mà có con trai với không có thì như nhau… Hạ lo lắng nhìn bố và anh Bạo. Không biết chuyên nghiệp là cái gì mà mấy lần rồi mọi người cứ đưa đi đưa lại. Có ai đó giật gấu áo Hạ.  Hạ quay lại. Anh Than đã rời nhóm trẻ tới bên Hạ từ lúc nào. Ghé tai, anh thì thầm vẻ nghiêm trọng: Đang ngẩn ra chứ gì. Tao biết rồi. Lá chuối đây, gói cho tao nắm xôi với ít thịt nâu kia. Xong, ra vườn tao dậy.

Ra vườn, anh Than vẩn gói xôi vào cạp quần, bẻ một cành nhãn, tuốt hết lá, vuốt vuốt đến thâm. Rất chẩm rãi anh quỳ xuống đất, cẩn thận vẽ một mũi tên rồi ngẩng lên nhìn Hạ: Hiểu gì không? Hạ lắc đầu, mặt thộn ra. Phần vì Hạ chả biết gì thật, phần bởi thấy cái mặt anh Than long trọng quá. Đúng là đồ ống rộng. Nhìn đây, cái thân mũi tên là chỉ sĩ quan có số. Tức là cái vạch ngang trên mảnh vàng vàng đắp trên vai bố mày ấy. Còn dấu lớn hơn, cái chữ V bị đổ này này chỉ sĩ quan chuyên nghiệp. Chuyên nghiệp là chuyên nghiệp. Rõ chứ? Mà thôi,  mày chỉ cần nhớ là để tiến cần cái gạch ngang và muốn mở rộng phạm vi thì cần dấu lớn hơn. Cả hai làm nên mũi tên. Và những người mang nó trên vai là cung tên nhé. Được chưa?

Than lấy lá đắp lên mũi tên, phủi phủi đầu gối rồi vung tay lia cành nhãn đi xa vẻ khoan khoái. - Có khi tao nói mày chả hiểu gì đâu nhỉ. Tao cũng sợ quên mất nên tao cứ giấu nó ở đây. Quên cứ ra xem lại cho nhớ, nhé. Hạ gật đầu. Dù đôi mắt cứ nhìn hút vào cái miệng và cành nhãn trên tay anh Than mà bỗng dưng Hạ lại buông một câu chả ăn nhập gì: Anh ăn đi! - Không, tao để phần cho cái La. Đáp lại ánh mắt ngạc nhiên Hạ, Than tiếp lời: Toà xử nó ở với mẹ từ bé. ở gần đây… Thảo nào… - Không như mày nghĩ đâu. Dù họ không bỏ nhau thì nó cũng không được về ăn giỗ. Dù là dân  thủ đô nhưng từ lâu đã có lệ chỉ con trai mới được về giỗ họ. Hôm nay mày phá lệ đó. Hạ bỗng thấy tủi thân. Bố mẹ chỉ có mình Hạ, lại là gái. Và giờ thì Hạ biết  tại sao Than lại quý mình. Than bảo, “La nó cũng cùng tuổi mày đấy”…

*

Sau lần ấy, Hạ định không theo bố về giỗ họ lần nào nữa. Hạ tránh đưa bố vào thế khó xử hay thả mình vào tâm trạng lạc lõng giữa người thân. Hạ và Than lớn dần lên với những trò chơi trẻ nhỏ. Hạ để ý chăm sóc Than một phần còn tựa như thay cho em gái bé bỏng tên La chưa một lần gặp mặt, và không thể gặp mặt nữa. La đã chết trong một chuyến đò đông ngược dòng cùng mẹ đi buôn gỗ.

Có những buổi chiều, bên bờ sông, Hạ cứ ngồi ôm khư khư bộ quần áo của anh Than và trông anh lặn ngụp cùng lũ bạn. Hạ sợ, chỉ một chớp mắt thôi sẽ không thấy người anh họ. Biết đâu, La sẽ rủ anh đi. Chỉ khi bắt đầu thấy có con gái bám theo anh Than mỗi buổi tan trường thì hai anh em mới ít gặp nhau. Và khi gặp cũng không nói chuyện dài, đưa đi đưa lại vài câu về tương lai. Anh bảo, tương lai của anh ở trong những đoàn quân.

Hết cấp III, anh Than đi lính thật, được quân đội cho đi học rồi lại trở về đơn vị cũ, đóng quân tận miền Trung. Hạ học đại học công nghệ. Giữa lúc Hạ đang muốn xả hơi thật đã  sau khi bảo vệ đồ án tốt nghiệp thì Than được nghỉ phép. Gặp Hạ, anh bảo: Anh về tính thêm nhân khẩu cho gia đình. Còn em, đang tính gì? - Em chưa, cần thì làm. - Amatơ nhỉ. Chán dancing tính chuyện nhảy việc hả? - Nhưng thời này, nay ở mai đi, khi không lúc có. - Chịu thôi, anh quen ổn định rồi. Có lẽ nó cũng sẽ hợp với em hơn. - Nhưng đâu muốn là được. Em đố anh đấy. - Hạ nói  tưng tửng trêu Than.

Được rồi, để xem sao! Tưởng Than nói đùa. Mấy hôm sau, anh tới đưa cho Hạ địa chỉ thật. Anh bảo: Nhưng ăn thua ở chỗ em có vượt qua được kỳ thi không. Hạ không sợ thi nhưng lại ngại hai chữ Quân đội, dù rõ là con nhà lính. Nhắc đến đó là cô nhớ tới bố mình. Người bố yêu thương vợ con trong khuôn khổ. Bố đã nói là con chớ có cãi, mẹ không có bàn ra tán vào.Quân lệnh cực nghiêm bởi trước khi ra lệnh người ta đã tính toán chu đáo với một hệ thống quy chuẩn, nguyên tắc, trên dưới, trước sau, nên thường thì mọi chuyện bố quyết không sai. Mẹ giảng giải. Chỉ cái cách thể hiện, diễn đạt nhiều lúc làm hai mẹ con tủi thân. Hạ đôi lúc phải đùa để giàn hoà bố mẹ: Bố đừng cậy có mỗi mình là đàn ông.

Bố không tranh cãi, vẫn tiếp tục rèn giũa, sắp xếp gia đình theo ý của mình với quỹ thời gian ít ỏi. Nhờ đó Hạ có được tính nhanh, gọn, kỹ càng hợp với khiếu khoa học tự nhiên.  Ra trường có công ty nhận ngay nhưng Hạ vẫn không vui. Bố dặn trước lúc đi nhận nhiệm vụ mới nơi hải đảo: Con nên làm ở nơi ổn định để có khả năng tập trung phấn đấu. Bố đi xa không phải lúc nào muốn nhắc nhở  là đến bên con ngay được.

Các công ty công nghệ sinh đúng thời, tung hoành giữa thị trường rộng lớn, nhân viên có thu nhập cao, gấp cả chục lần so với công chức nhà nước… Mẹ nhủ, ở đâu cũng có điều được điều không, thứ đến thứ đi. Nhiều thì tiêu nhiều, ít thì tiêu ít, khéo co vừa kéo mà con. Hạ tìm đến các cơ quan nhà nước. Nơi nói đã đủ. Nơi bảo nhận ngay nhưng chờ biên chế, độ dăm năm. Công nghệ lại thay đổi từng giờ, chậm chút lạc hậu ngay. Hạ nhớ ngày mình chưng hửng khi giáo vụ thông báo: Năm nay cao học chỉ tuyển đối tượng có biên chế. Ai chưa thì khỏi ôn. Hạ quyết định đến chỗ anh Than giới thiệu. Đúng lúc đang chuyển đổi công nghệ IN-Erisson, phần mềm kết nối SOG đang bấn vì thiếu người. Hạ được tiếp nhận sau khi vượt qua kỳ thi tuyển với kết quả cao nhất. Biết tin, anh Than cười thật to qua máy điện thoại: Nhà viễn thông cây ổi trụ được chứ? - Anh đừng có trách em. - Đùa thôi, thời chiến còn hạn chế bộ đội gái nữa là thời nay. Nếu thấy khổ em đừng có cố. Hạ nghẹn lại, nghĩ mình cũng có một người anh trai.

Đứng trước gương, Hạ cười ngắm mình trong bộ quần áo trắng xanh công chức quốc phòng. Mình ở trong quân đội mà mặc quần áo như một sinh viên. Hạ thay bộ đồ jean, phớt một chút phấn lên mặt, hối hả cùng dòng người trôi theo thời gian với những kỹ thuật, số liệu, yêu cầu mới của công việc. Hôm rồi đi họp khoá, thằng lớp trưởng cũ vừa tu nghiệp ở ấn Độ về búng mũi Hạ nói nhẽo nhẹt: Hạ ơi, ổn không? Có muốn bật không? - Đâu có dễ. - Vô tư đi. Sang chỗ tôi. Nhìn căn nhà bốn tầng thằng cùng phòng tôi mới tậu là biết chứ gì. Tôi biết “trình” của bà rất được. Kết hợp với tụi tôi là nhất. - Nghĩ đã. - Thoái hả? - Cứ cho là thế đi. Hạ nháy mắt. Nghĩ đơn giản đối đáp vui vui vậy, ai ngờ tối về nhìn mẹ ngồi vò quần áo thấy chơi vơi thế nào. Mấy tháng lương của Hạ mới đủ mua cho mẹ cái máy giặt bốn cân chứ không phải là cái nhà bốn tầng?

Của “tương thích” đây. - Anh trưởng phòng giúi vào tay Hạ tờ giấy - Mừng không “tương thích”? Hạ cười rõ tươi bởi tên gọi mới được đặt cho mình sau bận xử lý mạng thành công. Đọc xong, Hạ xin phép về với mẹ luôn. Nấu mãi mới xong bữa cơm. Đã vậy, sắp ra còn đánh đổ bát. Mẹ mắng: Hậu đậu thế. Về nhà chồng… - Mẹ sắp không phải  nhìn thấy con nữa đâu. - Có thằng nào rồi hả con? ánh mắt mẹ nháy lên lạ thường cho Hạ biết nỗi mừng lo rất đàn bà, không bao giờ trọn vẹn. Hạ buông đũa, lấy tờ giấy cho mẹ xem. Mừng chứ sao? - Mẹ đọc xong nói ngay. Nhưng mà… vậy là họ buộc chặt mình rồi. - Ngốc ôi, người ta mong chẳng được mình lại lo giẫy ra. Triệu tập huấn luyện có một tháng thôi mà, nhanh lắm.

Nhanh đâu, với ai, Hạ không biết chứ ngay ngày đầu đi huấn luyện đã thấy thật dài. Sao mà mãi chưa đến nơi. Đến rồi thì ngơ ngác nhìn nhau. Người ba lô con cóc. Người xách catap như chuẩn bị xuất ngoại. Người đùm núm theo đủ thứ. Nào lương khô, hoa quả, nước tiệt trùng. Thấy bảo khổ lắm. Chẳng có gì mà ăn đâu. Tiền ăn đóng rồi còn gì? Xì, chỗ đấy ngày thường bà xơi trong mấy tối? Cơm lính thì phải thế chứ. Đừng lo. Đợt trước họ bảo đi tập quân sự chuyển quân nhân chuyên nghiệp cứ như đi an dưỡng ý mà. Nhà đẹp khép kín đâu chả thấy, chỉ hai dãy nhà cấp bốn nằm úp mặt vào nhau. Kia kìa! Một người đầu bạc nói thản nhiên làm tất cả im bặt, đưa mắt nhìn vào trong doanh trại. Cuộc đời lính thật sự đến với những quân nhân tương lai bắt đầu từ chính hai dãy nhà đơn sơ đó. Có một chiếc gầu nhỏ nhoi để trên thành bể nước cuối sân. Cảm giác thật chơi vơi. Tất cả như vừa được túm từ thành thị về nông thôn, cái náo nhiệt ém vào bãi sông im vắng.

Hạ không băn khoăn nhiều chuyện sướng khổ trong sinh hoạt cá nhân. T ừ nhỏ cô đã được bố tập cho thói quen tự thích nghi trong mọi hoàn cảnh, xử lý mọi tình huống với phương án tự cho rằng tối ưu nhất. Hạ thấy thật thương thật nhớ bố mình và người anh họ. Họ đã sống đã bắt đầu với những ngày tân binh có thấp thoáng đâu đây chút gì trong những buổi tập của Hạ? Không chỉ có thế, bố đã đi vào cuộc chiến chống Mỹ với niềm tin và khát vọng, nhiệt tình tuổi trẻ. Đã anh dũng chiến đấu và nay trong thời bình họ vẫn là những người đứng đầu ngọn sóng và ngọn gió.

Với người lính, đằng sau mỗi ngôi sao lấp lánh trên vai họ là những giọt mồ hôi, máu và nước mắt. Những bài tập điều lệnh, những động tác vận động trên chiến trường, những nội vụ trực nhật, trực ban công trong ngày không còn quá hà khắc như suy nghĩ trong ngày đầu được thông báo.

Quân đội điển hình là ở sự thống nhất. Quân lệnh rồi, quy định sinh hoạt nội vụ thế rồi. Sau giờ giao ban đại đội là sinh hoạt tiểu đội. Sinh hoạt tiểu đội thì có đọc báo. Vào quân đội là hoà mình vào tập thể. Tập thể nhất trong các tập thể. Các đồng chí phải gạt bỏ đi cái chủ nghĩa cá nhân. Anh “ỉ eo” chả vờ trượt tay, cười, nói giọng mũi: Bây giờ là thời nào đấy thưa tiểu đội trưởng? Tôi Đảng viên rồi đấy, không phải giác ngộ nữa đâu. - Thế thì đồng chí càng phải gương mẫu chữ. Mới có đi vào khuôn khổ một chút đã không chịu được thì làm quân nhân chuyên nghiệp được không? Im lặng. Người thấy sai tự giác ngồi thẳng người. Tiểu đội trưởng hơi gắt giọng cũng ngài ngại hay sao mà giở tờ báo đọc luôn, bỏ qua tên bài báo: Người ghi kỷ lục mới có tên khá ngộ: Bạch Hoàn Than. Ôi trời, tiếng ai đó thở ra: Đã trắng lại còn đen. Đang trong không khí khó ở, gặp cái bất thường mọi người túm lấy để bàn tán. Riêng Hạ thì ngẩn ra. Thôi đúng anh Than của Hạ rồi. Hồi nhỏ, Hạ từng cười vì cái tên dở dở ương ương này. Bác Cối bảo, lúc nhỏ nó đen quá, ai cũng chê. Bác đặt tên Than để khi gọi người nào cũng phải nghĩ đến cái thứ đen nhất trần đời đó. Họ sẽ thấy thằng con bác cũng chưa đến nỗi nào. Vẫn còn sáng chán! Lần này anh Than có chuyện gì đây? Mấy lần anh làm cho mọi người bất ngờ rồi. Nhất là cái đận…

Giao thông bị cắt đứt. Hơn năm trăm người bị chết. Hàng nghìn người bị mất tích. Hàng vạn căn nhà bị bão giật đổ. Hàng trăm tỉ đồng bị lũ cuốn trôi. Nhiều người ngồi trên mái nhà của chính mình mà lo chết đói. Xung quanh toàn nước mà lo chết khát. Kỳ giỗ họ nhà Hạ diễn ra trùng trận lũ. Ai cũng muốn gặp mặt. Lúc khó khăn con người ta muốn xích lại gần nhau thì phải. Cũng còn là để hỏi thăm xem ai có người thân trong đó. Trước khi về giỗ họ bác Cối mua theo đống báo. Báo nào cũng đọc, tin nào cũng xem, những mong nhận được chút gì về con.

Bác trưởng họ  ra nghị quyết: “Kỳ giỗ họ này chúng ta sẽ quyên góp tuỳ tâm gửi vào miền Trung”. Anh Bạo thờ ơ lấy báo đọc, đến đoạn “một tiểu đội ở cửa biển Hải Duân có hai chiến sĩ bị mất tích”, anh nói oang lên: Ôi cha, liệu có phải thằng Than không? Thế là rơm rớm, là lo. Bác Cối ngồi giỗ họ mà lòng như lửa đốt. Mọi người cố động viên: Cháu nó mệnh trường, họ mình sống có nhân, tổ tiên lại phù hộ. Anh Bạo buột mồm: Nhưng con cháu trong họ ta đã đi lính là chiến đấu hết mình, hy sinh cũng nhiều lắm, Bác Cối ôm mặt khóc hu hu. Đời bác giờ chỉ còn có mình anh Than. Bác nghĩ lại, vợ với đứa út cũng chết vì nước đấy thôi. Đám giỗ thành ra buổi “tổng động viên”, tính người, nhờ cậy. Chú Hạnh cùng trung đoàn vào chuyển hàng cứu trợ. Bác Được vẫn ngoài Trường Sa… Mãi mọi người mới nhớ ra, trong họ vẫn còn một người trong quân đội, dù không mang quân hàm quân hiệu. Đó là Hạ. Mọi người giỗ họ xong về nhà bác Cối rồi đi tìm Hạ.

Riêng Hạ, Hạ không nghĩ anh Than chết. Cứ hiển hiện trong đầu Hạ cái mũi tên đậy lá  ngày nào. Hạ cho rằng, dầu khó khăn thế nào anh Than cũng xác định được hướng, vượt lên và thoát hiểm. Linh cảm và ký ức trẻ con ấy hoá ra lại rất ý nghĩa, gọi tên được ước vọng cùng với giọng nữ nhẹ nhàng ,tình cảm giữa những người đàn ông quyết liệt, bộc trực mà thiếu mềm dẻo và chút cả tin của đàn bà. Cháu tin anh Than còn sống. Lúc này, gia đình nào có người thân trong vùng lũ cũng đều lo lắng như chúng ta. Nếu có gì xảy ra cũng là san sẻ nỗi đau chung của cả dân tộc. Bộ Quốc phòng đã lập cầu hàng không. Cháu nhờ người hỏi cũng được nhưng các ông các bác có nghĩ sẽ càng làm rối bời tất cả lên không? Các ông các bác cứ nghỉ ngơi, cháu nghe dự báo thời tiết khá lên rồi.

Hạ mượn cái máy ghi âm đưa cho bác  Cối: Bác ơi,bác nói gì vào đây cho anh Than. Cháu sẽ gửi. Bác Cối run run cầm chiếc đài đưa sát vào miệng, lắp bắp nói: Than ơi, con đừng… Nghĩ thế nào, bác Cối quay sang bảo Hạ: Cháu xoá đi cho bác nói lại. Hạ làm theo. Bác Cối đứng hẳn dậy, nói nhanh, rõ:  Than ơi, xưa bố khèo chân không đi bộ đội được. Bố tiếc cả cuộc đời. Giờ con là người chiến sĩ. Con hơn bố. Con hãy vì… tất cả. Bố tin con. Nói xong bác Cối thở ra, mặt đột nhiên tươi tỉnh hẳn: Hạ! Mày cố gửi cho bác. Nó không nghe được thì đứa khác nghe, cũng là con. Bác cũng như những người bố khác… Hạ đến cơ quan nhờ mọi người liên lạc với đoàn bay 871, xin họ chuyển giúp băng catset. Đến chiều thì có người gọi điện cho Hạ. Chị ấy xưng là Đoan Trang phóng viên đài tiếng nói, biết chuyện, xin phép được phát sóng đoạn băng ghi âm. Chị thuyết phục: Em ạ, qua đài không chỉ anh chiến sĩ ấy mà nhiều người sẽ được nghe! Khi nghe tiếng mình trên loa của phường bác Cối chạy sang nhà Hạ, hai dòng nước mắt rưng rưng.

Anh Than còn sống thật, nhờ những ngày ngụp lặn trên dòng sông chảy ngay sau nhà và những điều thật tuyệt vời của sự sống. Báo đưa tin: “Trong đêm lũ đổ về cửa biển Hoà Duân, trung uý Bạch Hoàn than đã dùng canô chạy thâu đêm chuyển cứu được hơn năm trăm người. Chuyến cuối cùng, bị lũ thốc, canô lật. Bạch Hoàn Than đã anh dũng mò vớt được mọi người trước khi bị dòng nước nhấn chìm. Thật may, chiếc tàu cứu hộ của đơn vị bạn đã tìm được anh khi anh đang xỉu đi trên một mái nhà trôi”. Ngày gặp anh Than, Hạ hỏi: Sao anh biết lái Canô? - Học lỏm ý mà. Anh phụ trách canô hôm ấy vừa đi mổ sỏi mật, anh đánh liều… Sau trận lũ lịch sử, anh Than và bác Cối trở nên nổi tiếng, được coi là đã làm rạng danh dòng họ và nối tiếp truyền thống chống giặc. Bác trưởng họ nhấn mạnh: Cả giặc đất và giặc trời.

Lần này, anh Than không lái canô “rồi được lên báo đài” mà anh ném lựu đạn. Anh vừa được huy chương vàng, phá kỷ lục trong hội thao quân khu, đạt 65, 54 mét. Bác Cối đã từng khoe khắp họ rằng “thằng Than nhà tôi có khiếu ném xa”. Hồi nhỏ, anh bảo Hạ: Về già tao cũng mặc quân phục. Tao sẽ cất mũi  tên với ít sao đi là được chứ gì? Hạ phì cười: Anh chả nhớ gì. Làm sao mà có cả mũi tên trên vai được? Dấu lớn hơn hoặc dấu gạch ngang thôi. Anh cười gật gật. ờ, ờ, nhỉ…

Những ngày huấn luyện trôi đi với Hạ cùng ký ức về anh Than, lời dặn dò của thủ trưởng cơ quan, tình cảm đồng đội và ước mong của bố mẹ. Tất cả đã tiếp thêm sức mạnh, niềm tin, và tình yêu vào con đường Hạ đang đi. Con đường mang dấu chân của những người lính, bước nối bước, có niềm vui khi được quên mình vì mọi người. Sao bao lâu rồi sống giữa một gia đình người lính, hết sức tôn kính, và cũng làm việc trong môi trường quân đội nhưng chưa khi nào Hạ nghĩ mình sẽ là bộ đội. Vậy mà giờ Hạ lại mong muốn được trở thành một người lính chuyên nghiệp. Phải chăng đó là khát khao, khả năng tiềm ẩn của tất cả những người con yêu nước, yêu những gì gắn bó với bản thân? Như lúc này đây nó mới thể hiện rõ ràng cho Hạ nhận biết. Và Hạ không thể vô tâm từ chối chính mình.

*

Sáng nay, nhà Hạ tất bật hơn. Mẹ cứ đi ra đi vào, lúc lúc lại nói, ôi hình như mình còn quên… Hạ ơi, mẹ bảo… Ngày mai ,cả nhà Hạ sẽ về quê ăn giỗ họ. Kỳ giỗ năm nay, bác trưởng họ mời tất cả dâu rể, cháu con không phân biệt nam nữ về tham dự. Bố thuyết phục: Con mặc quân phục về giỗ họ cho bố hãnh diện khoe với mọi người. Chỉ lần này thôi. Họ nhà ta trước có nhiều nữ thanh niên xung phong thì nay đã có cô bộ đội. Hạ vừa mới có quyết định chính thức là quân nhân chuyên nghiệp. Ngày giỗ họ cũng là buổi đầu tiên cô diện quân phục của mình. Hạ thấy vừa vui vừa ngường ngượng như buổi đầu tiên về giỗ họ đã qua lâu lắm rồi.

Anh Than cũng về dự “ngày hội của họ”. Anh bảo: Chính Hạ sau lần “tổng động viên” đã giúp anh mang được rơmóc về. Anh chỉ vào chị Đoan Trang, người phóng viên “nhà đài” năm nào, nay đã là “người trong họ” với Hạ. Chả là, sau trận lũ lớn ấy chính chị đã liên lạc với anh Than vì quá cảm động trước tấm lòng của cha con bác Cối. Họ quen nhau, yêu nhau và làm nên một gia đình hạnh phúc. Mọi người xúm vào trêu anh Than: Các bác là nể phục mày lắm đấy. Đây là lần đầu tiên họ ta thay đổi lệ. Cái lệ cũ  đã không hợp thời thì cũng nên bỏ phải không các ông? - Bác trưởng họ phấn khởi nhìn anh em cháu con đầy nhà cười vang. Chị Đoan Trang ghé sát tai Hạ nói thầm: Em à, đúng là em với anh Than nhà chị đã làm thành một mũi tên đấy - Một mũi tên bình yên.

(Báo Văn nghệ Trẻ)

Sum vầy

Cúng giao thừa xong, tôi đem chai rượu về phòng. Định uống vài ly cho ấm người, rồi hãy sửa soạn và phóng xe đi. Dù năm nay Bội đã "hăm" không mở cửa cho tôi vào và từ chối sự có mặt của tôi, nơi ngôi nhà của mẹ con cô ấy nhưng tôi vẫn nhất quyết lên Pleiku, như những năm trước đó. Tôi đã có cái kiểu đi như vậy, tới... bảy lần, khi năm mới vừa trờ tới và sắp thêm nữa, một lần này, khi giao thừa vừa qua tay. Đường xa, lại qua hai con đèo. Ngày thường đi đã cực, huống gì đêm ba mươi - trời lạnh buốt, nhiều khi có mưa và... một mình - mà thời gian cận kề, nào có được nhiều nhặn gì. Gặp nhau sớm mùng một, thì quá nửa đêm mùng hai, đã phải vội vã chia tay, để tôi về đến nhà cho kịp, vì sáng hôm sau gia đình cúng đưa. Vậy mà trong năm tôi thích lên với mẹ con Bội một, thì ngày tết tôi ưng tới mười. Giao thừa sao mà thèm muốn đến thế một đời sống lứa đôi và năm mới sao mà khát khao quá thể những sum vầy. Thường, mẹ và em gái tôi vào chùa, khi vừa qua giao thừa. Cụ nhà tôi vẫn giữ cái lệ đi hái lộc đầu xuân, dù cho mấy năm sau này, người xem ra đã yếu nhiều. Tôi đã rót rượu ra ly và đã đưa lên môi hằng mấy lần nhưng đành... Không cách gì nhấp được. Buồn quá và nhớ Bội quá.

Giờ này, hẳn mẹ con cô ấy đang sửa soạn cho mâm cỗ đầu năm. Căn bếp nhỏ tràn đầy thánh ca - Bội ở ca đoàn và là giọng solo chính - Căn bếp luôn có tiếng hát, sự ấm áp, lửa đỏ cùng những sợi khói mờ xám, tỏa lan... loanh quanh. Những sợi khói, đôi khi, làm cay mắt. Có một thằng bé lên năm kháu khỉnh và xinh xắn, với đôi má của trẻ con cao nguyên lúc nào cũng hồng au, luôn làm vướng chân mẹ. Và có Bội: - tình yêu của tôi - Là sự thánh khiết đời tôi cùng hết thảy những hân hoan và muộn phiền - Bữa cơm cúng rước chiều nay, ở nhà. Mẹ nhìn tôi cắm cúi ăn, rất lâu, rồi mới nói. Giọng đặc nghẹn:

- Anh định cứ sống thế này mãi à? Cứ nhùng nhằng với mẹ con cô Bội như thế đến bao giờ hả?

- Thì mẹ tính xem... Con thì chẳng thể yêu được ai khác và mẹ lại chẳng thể nào chấp nhận được cô ấy. Còn biết làm gì? Bỏ không xong. Lấy chẳng được. Thì nhùng nhằng...

Tôi tưởng mẹ đã nổi giận, như những lần trước đó. Mỗi lần nhắc tới Bội và với cái lối trả lời... dấm dẳng như thế của tôi nhưng lạ thật. Lần này chẳng hiểu sao mẹ im lặng. Chỉ đăm đắm nhìn tôi rồi thở dài, rất khẽ. Cái cách mẹ như thế, lại khiến tôi... chùng lòng. Không chịu được, tôi bỏ dở bữa ăn, đứng dậy, chạy nhanh lên phòng. Bụng chỉ muốn đá văng một cái gì đó, cho nó vỡ ra tan tành... Ngẫm ra cũng cần lắm chứ! Một điều gì: Hoặc là như tình cảm Hoặc như là sự buộc ràng... Phải bị làm cho mất đi. Phải được xóa nhòa. Phải đành, thôi thì, vỡ vụn... Một lần. Dẫu cho có phải vì thế mà thống thiết đớn đau - đau đến khốn đốn, quằn quại - Thì vẫn cứ là thế... Cũng phải một lần cho tất cả. Rồi thôi. ý nghĩ lên với Bội đêm nay, như là lần cuối, bỗng khiến tôi đâm dùng dằng.

Trước giao thừa, khác mọi năm, Bội gọi điện xuống chúc tết. Tôi cười trong máy: "Bộ em muốn dành cho anh sự ngạc nhiên. Không đợi được đến lúc anh lên à?". Giọng Bội bỗng rụt rè:

- Thì... mọi  năm là thế. Anh luôn lên Pleiku với mẹ con em, sau giao thừa nhưng năm nay...

- Năm nay thì sao? Bộ em không muốn anh...

- Không phải mà anh Lâm... Anh biết rõ mà anh Lâm. Cái tết của mẹ con em, không có anh buồn như thế nào. Cu Tường sẽ đòi anh và khóc suốt. Nhưng anh ở nhà đi. Chẳng lẽ tụi mình cứ làm khổ bác hoài.

- Và chẳng lẽ tụi mình cứ phải như thế này hoài. Bộ em tưởng anh... Anh... Sao em...

Không đợi tôi nói hết câu. Bội dập máy và tức thì gọi lại, chỉ để nói: "Tết, đừng hòng em mở cửa cho anh vào nhà. Chớ có dại mà lên. Trên này đang rét lắm đấy". Đó là đoạn đối thoại giữa tôi và Bội, ở những giây phút cuối cùng của năm cũ. Là chuyện của hai người và đã qua, dẫu chưa đến một tiếng đồng hồ. Còn bây giờ: những khoảnh khắc đầu tiên của năm mới, với riêng tôi, sao mà hoang mang - ngậm ngùi. Trạng thái này quá khác với những "sau giao thừa" trước đó. Bởi vào những khi ấy, tôi cứ như không phải là người đàn ông đã đi qua tuổi ba mươi. Tôi là một chàng trai mới lớn, vừa có tình yêu - một tình yêu rất đỗi tuyệt vời - Trong tôi không hề chứa chất những mệt mỏi, trống trải. Có chăng là nỗi yêu thương - hạnh phúc ngập tràn. Những háo hức, sướng vui... ắp đầy bởi sự sum vầy ở ngay trước mặt. Chính bởi thế, nên đêm cuối năm, dẫu cho thời tiết có thật tốt hoặc rất tệ, tôi vẫn rời nhà, bỏ lại phố biển của mình ở sau lưng, để đến với phố núi của cô ấy vào mờ sớm mùng một.

Những sum vầy và những "sau giao thừa" đã qua. Tôi như bẵng quên đi những long đong, lận đận của tình mình. Là thế đấy. Tôi có giấu diếm gì đâu và đã sao nào. Đã hẳn, cô ấy có một đứa con và không có chồng. Cô ấy là một tín đồ Thiên Chúa Giáo rất ngoan đạo. Rồi sao nữa. Tôi: Chưa một lần kết hôn. Không hề có con cái, dẫu là vụng trộm. Và tiếp tục: Tôi còn mẹ - một người mẹ rất mực nghiêm khắc - Đâu đã đủ: tôi còn cả một đại gia đình - một đại gia đình vô cùng nề nếp, mẫu mực và rất sùng đạo Phật - Vẫn chưa hết: tôi thương, chiều mẹ lắm và luôn biết nghe lời. Sau rốt: Tôi rất yêu cô ấy và rất quý con cô ấy. Tôi muốn ba chúng tôi được sống chung với nhau, dưới một mái ấm gia đình như bao người bình thường. Nhưng tôi cứ mãi... nhùng nhằng. Cứ mãi để cho mình tuột trôi theo những cảm giác: Vui, hạnh phúc, ắp đầy tiếng cười... những khi được sum vầy và buồn, khổ đau, hụt trống... những khi không có mẹ con cô ấy. Một sự nhùng nhằng kéo dài, có đến... bảy năm. Mẹ tôi mỏi, hết muốn mắng. Bội mỏi, hết muốn tôi lên và đêm ba mươi này. Tôi cầm mãi một ly rượu trên tay, mỏi, một ngụm cũng không sao nhấp nổi. Có cần gì Bội "hăm". Tôi chắc, chẳng còn một lần nào, lên trên ấy với em và nhóc tì Tường thân thiết. Pleiku: - thôi vĩnh biệt - Và mẹ tôi còn can cớ gì, để phải thêm nữa những lần thở dài rất khẽ khiến tim tôi, thêm nữa, đập dồn những nhịp nhói buốt, đớn đau.

...

Tôi thấy mình cười rất tươi, khi khòm lưng trên chiếc cúp 81 quen thuộc. Trời khí rét nhưng không gió. Đêm đầy sao dẫu là cuối năm. Xe qua đèo An Khê, thì trời đổ mưa. Màn mưa trắng xóa nhờ đục, tựa như những làn khói tỏa lan nơi gian bếp nhỏ nhà Bội. Xe chạy chậm hơn nhưng tôi lại cảm như cái khoảng cách từ An Khê lên tới Pleiku không còn xa nữa. Rồi gần thêm, gần thêm... Xe đi qua một cây cầu với dòng sông bên dưới, nước chảy thao thiết, dữ dội. Băng tới nông trường, phố huyện, rẫy nương... và bỏ lại sau lưng thêm nữa một con đèo rồi đến phố núi. Pleiku hiện lên trong màn sương nhờ nhờ ẩm ướt của một sớm đầu năm, đẹp đến ngỡ ngàng. Nhà của mẹ con Bội vốn rất nhỏ, lại nằm khuất trong một khu vườn rộng um tùm cây trái, nên chẳng thể nhận ra, nếu đứng từ bên ngoài trông vào. Tôi có thói quen đi vào nhà bằng cái cổng phía sau. Những bước chân đạp lên đất đỏ đầy háo hức. Tôi lại ưng đi tắt, nên luôn phải cúi thấp đầu khi bước dưới những giàn su su, bầu, bí... sai quả và nhảy vội qua những luống rau củ tốt xanh, để chạy như bay đến gian bếp nhà Bội. Một gian bếp luôn có tiếng hát - những khúc Thánh ca lở dở và vút cao - vòng vèo những sợi khói, mùi thức ăn, rất nhiều ấm áp và một thằng nhóc kháu khỉnh không chịu nổi với cặp má phinh phính - hồng au... Một gian bếp có hai người không dám ngủ trong đêm ba mươi và đau đáu đợi tôi trở về, cho những sum vầy đầu năm. Một gian bếp với hai người luôn lao vào vòng tay, cho tôi được ôm đầy và siết chặt. Khiến tôi quên ngay được những mệt nhoài - lạnh lẽo đường xa và quên, cả nữa, rất nhiều hệ lụy, bực phiền... đã ở sau lưng và đang còn ắp đầy trước mặt. Có nhau, chúng tôi là con số ba không tròn trịa nhưng rất vững vàng. Có Bội và có bé Tường, tôi biến thành một người đàn ông mạnh mẽ và vui vẻ. Trong tổ ấm này, cứ như thể, tôi được hồi sinh và với sự sum vầy này, tôi mới là tôi thật sự. Và vậy đó với hai người là đủ, cho sự kỳ diệu của cuộc sống tôi, nào chỉ vào những sớm đầu năm, mầ rất nhiều những sớm mai trong một năm, trong một đời...

...

Trong giấc mơ tôi, là: Thoang thoảng hương huệ trắng khiết tinh, trên bàn thờ Phật của mẹ. Đôi mắt mở to của cu Tường ngân ngấn nước. Nhánh lá em gái hái lộc đầu năm đặt nơi thềm cửa, héo úa. Giàn su su trong khu vườn của Bội trụi trơ. Tóc mẹ xổ tung trên gối trắng phau. Chiếc áo len vàng, Bội thường mặc, dính đầy đất đỏ. Gian bếp ẩm lạnh không mùi thức ăn, tiếng hát... Bài thánh ca quen thuộc, về nằm lại nơi cây đàn Harmonium cũ kỹ phủ đầy bụi. Ngôi giáo đường lạnh buốt trong mưa, trông lẻ loi quá thể. Còn tôi thì héo hắt một nỗi buồn dài dặc và dầm dề. Trong giấc mơ tôi thấy mình ốm rất nặng. Cả nhà ai cũng khóc. Mẹ khóc nhiều nhất. Cứ khóc mãi. Rồi cho người gọi Bội và cu Tường về...

Tôi nằm im, luôn cả ngày mùng một. Ngày đầu năm không có tình yêu và ngôi nhà ẩn mình trong những lùm cây. Không có Pleiku và sự sum vầy. Tôi ngủ... quên, mặc cho rất nhiều tiếng đập cửa./.

(Tạp chí Nhà văn)

Loanh quanh bộ bài

Lúc ấy, giải phóng cũng đã được dăm năm nhưng lòng người hãy còn quá lắm những ngẫm nghĩ, phân vân... Mùa hè tôi được nghỉ dạy về nhà và đắm mình vào thứ đời sống, không khí rất là lửng lơ và nhiều nghi hoặc. Nửa cũ kỹ, nửa mới mẻ, nửa quen thuộc, nửa lạ lẫm... Cứ như thế nào ấy ở chính nhà mình. ở ngay chỗ của mình. ở các mối quan hệ. ở cái gia đình anh Hai, thuê phòng bên nhà bác Chính sát cạnh.

Anh chị Hai khi ấy đã có em bé Thanh, bé Tuyền và chị đang có chửa đứa thứ ba. Chắc cũng sắp tới ngày sinh vì bụng đã to lắm, cao vượt mặt rồi. Dù vậy, mỗi ngày chị vẫn phải mấy lượt đi về. Chị có nghề gội đầu, se lông mặt ở chợ. Anh thì làm ăn tại nhà. Đồ nghề chả có gì, chỉ có mỗi bộ bài. Chẳng là anh có nghề xem bói. Mà sao những năm ấy có nhiều người đến nhờ anh thế chẳng biết. Đa phần là những người có ý vượt biên. Sau nữa là những bà vợ có chồng mèo mỡ, các gia đình thường xảy ra những chuyện oái oăm cần được giải quyết. Hầu hết đều là phái nữ. Thôi thì đủ loại người, đủ cỡ tuổi, đủ các nơi.

Thi thoảng có việc, tôi cũng hay sang bên anh chị và cứ phải cười thầm, khi chứng kiến: một ông thầy bói ở trần trùng trục, mặc cái quần xà lỏn cũ xì, vừa chia bài vừa lẩm bẩm: "ờ... ờ tháng sáu đi không được đâu. Để coi, chậm đã nghe..." vừa quát con ào ào: "Mày có ngồi im hay không? ở đó mà phá cho hung vô...". Vừa mới đọc xong câu thần chú, chưa kịp phán ra lời nào cho thân chủ, đã vội chạy ra sau bếp xem nồi cá kho hay ù vào nhà cầu lấy cái bô cho con nó "ị". Vậy mà anh vẫn xem đúng ra phết. ấy là mấy người đi xem bảo thế. Còn dân trong xóm thì đoán mò, dựa vào lượng khách nườm nượp suốt ngày đêm.

Tối đến, mọi người từ các ngôi nhà quanh đấy đều túa hết ra đường và ngồi túm tụm ở những khoảng sân phía trước. Trong nhà nóng quá, lại đang lúc khó khăn mấy ai dám đụng đến cái quạt máy. Trong số ấy chẳng mấy khi thiếu mẹ con chị Hai. Chị đã có vẻ nặng nề lắm rồi. Cái dáng đi lệt bệt, một mình đã thấy mệt nhọc lại còn vác thêm cái con bé Tuyền. Đến rõ khổ. Mẹ tôi vẫn hay hỏi chị:

- Vẫn chưa đến ngày nằm ổ hả Hai?

- Chưa mợ ạ! Chắc là con trai vì con thấy khác lắm.

- ừ, khéo thằng cu thật. Cái bụng mầy thế kia...

Anh chị vẫn hay gọi theo cách bên nhà tôi. Gọi là cậu mợ như kiểu một số gia đình ngoài Bắc. Cũng có lúc anh chị gọi là ông nội, bà nội. Ông bà nội của con Thanh, con Tuyền, của thằng "Môrít". "Môrít" là tên chị Hương của tôi đặt sẵn cho cái bầu của chị Hai. "Thế nào chị cũng đẻ con trai. Đẻ đứa này thì thôi hẳn chị nhé!", chị Hương vẫn hay nhắc chừng chị như thế. Chị Hai chép miệng:

- Chớ còn ức hiếp gì nữa hả cô?

- Ai mà biết được?

- ừ, cũng dám lắm, nếu chị lại sinh tiếp con gái.

- Thế thì em không thèm đặt tên đâu!

Vào những đêm chuyện trò nhăng cuội ở trước cửa như thế, giọng bác Chính bao giờ cũng to nhất, rõ nhất. Những gì bác nói ra toàn là những chuyện bới móc, chỉ trích. Lại về những người vắng mặt nên mợ tôi sợ đôi co phiền phức. Cản ngay và cứ một điều, hai điều: "Thôi em xin bác. Chấp nê nhau làm gì với lại cùng là hàng xóm láng giềng. Nói thế có khác gì nói xấu e rằng không phải". Cậu tôi dàn hòa: "Sao bác không nói nhỏ lại một tí cho. Với lại còn khối chuyện hay ho khác. Việc gì... bác nhỉ?". Anh sang luôn cãi lại bác Chính bằng cái giọng khe khẽ, rin rít nhưng không kém phần rắn rỏi của mình. Khi anh có việc phải đứng dậy, thể nào bác Chính cũng nói vụng: "Cái loại đàn ông môi mỏng. Nói mà mồm không hở thế kia...". Tôi hay nghĩ bụng, cánh đàn ông đến là phiền. Chả được như các bà các cô, tuy chỉ lẵng nhẵng những chuyện rau cà mắm muối, nhà cửa, con cái... thế mà vui vẻ ra trò. Tiếng cười của mợ tôi lúc nào cũng to nhất, rõ nhất. Có hôm, cậu tôi phải gắt lên: "Cái bà này. Tiếng với chả tăm. Nghe đến chối cả tai!". Vào lúc khuya, khi đã hết khách và chỉ còn lại trên sân dăm ba người thì thể nào anh Hai cũng sồng sộc từ trong nhà bước ra. Và vẫn cứ thế:  ở trần trùng trục, quần đùi cũ xì, điếu thuốc vắt vẻo trên môi, chửi thề luôn mồm và nhổ nước bọt liên miên. Nghĩa là đầy đủ, chỉ thiếu có mỗi bộ bài.

Sau khi bác Chính bán nhà cho chú Linh và dọn vào Nha Trang, anh chị Hai sang bên tôi ở. Bà nội tôi chẳng thích, cậu mợ tôi cũng có ý ngại nên khi anh chị mở lời chỉ ậm ừ cho qua, nhưng chị Hương của tôi cứ khăng khăng như thế. Lúc này chị Hai đã sinh xong. Đúng là một thằng "Môrít" thật. Đồ đạc anh chị chẳng có gì nên dọn nhà cũng gọn. Mợ tôi giao hẳn mấy căn trên lầu nhưng anh chị chỉ thu xếp có hai phòng. Một để ở và một để anh tiếp thân chủ. Nhìn anh bưng cái bàn thấp bé có phủ tấm khăn dày lên cầu thang, tôi cười: "Sót bộ bài sao anh Hai?". Anh bỏ bàn xuống, vỗ nhẹ lên túi ra vẻ rất nghiêm trang và lần đầu tiên tôi thấy anh mặc áo.

Theo anh lên phòng, tôi thấy trên bàn nào là trái cây, bánh ngọt, hoa tươi. Bộ bài được đặt trịnh trọng trên một cái đĩa. Rồi anh thắp hương đứng khấn vái rất lâu và chỉ nửa tiếng sau, anh có người khách đầu tiên ở nhà tôi. Anh bảo đó là một bà vừa mất một món tiền rất to. Bà ấy nghi người lấy ở hướng tây, nhưng anh nhất quyết ở hướng đông. Tôi ngồi đùa với cái Tuyền, nghe anh nói và ngẫm nghĩ: Thế là bộ bài của anh đã lăn sang bên này. Chắc sắp tới nhà mình sẽ bị phiền hà đây, vì dễ gì công an họ để yên cho. Ngày còn ở bên bác Linh, anh đã mấy lần bị đưa ra tổ dân phố kiểm điểm đấy thôi. "Kệ", tôi chậc lưỡi. Biết thế nào bây giờ? Cũng đến là khó nghĩ vì gia đình tôi rất thương quý anh chị và các cháu, lại đang lúc gia đình anh kẹt chỗ ở mà nhà tôi lại quá dư giũ. Nhà rộng mà ít người nên trống trải quá thể.

Đúng như tôi dự đoán. ở bên nhà tôi chưa được nửa tháng thì chiều ấy độ chừng 16 h, công an khu vực lên tận trên lầu, bắt quả tang anh đang tiếp thân chủ. Bộ bài sờ sờ ra đấy! Khách ngồi chờ cả phòng. Rồi lận dưới cái khăn trải bàn là tiền. Cũng kha khá. Thế thì chối làm sao được? Công an hỏi: "Tiền xem bói một ngày nay phải không? Cũng bộn đó chứ!" Anh lúng túng ngay. Anh vẫn có cái lệ buồn cười như thế đấy. Tiền quẻ nào đút ngay vào tủ quẻ ấy thì đã chẳng việc gì. Đằng này anh bảo: "Cứ dồn lại đến cuối cùng hãy lấy mới hên, mới có khách nhiều, mới "vô mánh" đậm. Cứ cất tiền lẹt xẹt xui bỏ mẹ." Xui đâu chưa thấy, đây thấy ngay trước mắt. Công an làm biên bản thu bộ bài, thu tiền và mời anh về đồn làm việc. Anh tất tả đi theo công an, vừa đi vừa cài cúc áo. Lần đầu tiên tôi thấy anh mặc cái quần tây dài mà thương. Đến tối anh về, người căng thẳng phờ phạc. Cũng vẫn chửi thề nhưng có phần thưa thớt, còn nước bọt thì không thấy nhổ. Chắc phải nói nhiều nên cổ họng anh bị khô. Vừa về đến nhà, anh đã vội vào ngay phòng của chị em tôi. Đang nằm xem truyện, tôi bật ngay dậy:

- Thế nào anh Hai?

- Căng lắm!

- Họ hỏi những gì? Làm khó dễ anh lắm hả?

- Không. Nhưng bắt viết tường thuật rồi kiểm điểm. Tui "đếch" viết được, họ cho về. Mai lên viết tiếp.

- Chứ hồi anh ra tổ dân phố thì sao?

- Hồi đó nói dễ òm. Thì xem bói là mê tín dị đoan. Là nếp sống không văn minh lành mạnh. Tôi xin chừa không bói toán gì nữa, là xong.

- Thì anh cứ viết như nói ấy.

- Nhưng mà "đếch" được. Khó thấy bà. Cô bày tôi nghen.

Tôi đã dành cả buổi tối hôm ấy để hướng dẫn anh viết rồi bắt anh học thuộc. Chị bế thằng "Môrít". Con Thanh, con Tuyền lếch thếch theo mẹ, nhìn anh bò lăn bò càng trên cái bàn viết của tôi để múa may chữ nghĩa, nhăn nhăn cười. Anh la um lên: "Sướng lắm sao cười? Lên lầu ngủ mẹ nó đi cho tôi nhờ". ở với nhau riết, chị cũng quen cái kiểu ăn nói cộc cằn, bổ bả của anh. Mà không cứ gì chị. Cả nhà tôi, cả xóm này ai cũng hiểu anh ăn nói như thế nhưng chả có tâm địa gì, rất tốt nữa là đằng khác. Tôi chỉ bảo cho anh từng ly, từng tí, thế mà loay hoay gần hai tiếng đồng hồ anh chỉ mới xong cái phần viết. Đến phần đọc mới đau đầu tôi chứ! Anh đọc đã vấp lên vấp xuống mà còn chêm cái từ chửi thề cố hữu của mình vào, nên câu cú chẳng còn ra cái thể thống gì. Giả dụ như: "Tôi cũng biết (chửi thề) xem bói là một việc làm (chửi thề) sai trái, nhưng vì hoàn cảnh (chửi thề) rất khó khăn (chửi thề)... Mợ tôi đứng trước cửa phòng nhìn vào cười khanh khách, cũng rất rõ to. Còn cậu tôi đi bách bộ ngoài đường luồng, tủm tỉm: "Này, bố thằng "Môrít". Anh đọc cái bài gì mà cậu nghe chẳng thủng được cái lỗ tai". Của đáng tội, anh không có tự ái. Vẫn kiên nhẫn học nhưng mãi vẫn thuộc, thế là điên tiết, chửi thề, nói: "Đi ngủ" rồi đùng đùng quay lưng, khiến tôi ngồi thừ người ra vì bực và đâm băn khoăn cho bộ bài của anh. Đang ở đâu chẳng biết!

Thêm một niên khóa nữa trong cuộc đời đi dạy của tôi. Rồi thêm nữa một mùa hè. Tôi lại được trở về nhà. Lại có những buổi tối trời oi nồng, ngồi trước khoảnh hiên chuyện vãn, dù hàng xóm bây giờ chẳng còn đông vui như năm trước. Có những người đi vượt biên. Có những người đi nơi khác. Bọn thanh niên nam nữ lớp vào đại học, lớp đi làm ăn xa. Anh chị Hai vẫn còn ở với gia đình tôi và việc di chuyển địa điểm hành nghề của anh, kể ra cũng trót lọt cả năm trời. Anh gầy thêm. Chắc do hút thuốc nhiều và lo lắng. Bộ bài mới chỉ lăn theo anh trên bước đường mưu sinh... gần gần. Bởi anh cũng chỉ loanh quanh trong thành phố này là chính và không "đóng đô" ở một nơi nào quá lâu, để tránh sự theo dõi của công an. Anh cũng đi ra các thị trấn, về các huyện, lên tận Gia Lai nhưng không thường xuyên. Và bộ bài lại theo anh, cùng anh ra bến xe, lên đường. Anh bảo ngán lắm, chỉ muốn làm ở nhà cho khỏe xác. Chị Hương của tôi đốp ngay: "Thì làm". Chị Hai cũng a dua theo. Và thế là một hôm tôi lại thấy anh bưng cái bàn thấp bé có phủ tấm khăn dày ra lan can và bày biện trên ấy nào là hoa, trái cây, bánh ngọt. Dĩ nhiên, không thể thiếu "nhân vật chính". Bộ bài được đặt rất trịnh trọng trên một đĩa kiểu xinh xinh. Lại trông thấy anh thắp hương rồi xì xụp khấn khứa. Rồi thấy anh tất tả đi có đến cả tiếng đồng hồ. Lúc anh về, mắt trước mắt sau thăm dò chừng một chốc, thì thấy hai nữ thân chủ kéo nón sụp xuống tận mặt, lù lù xuất hiện và đi rón rén thầm vụng lên lầu. Đang ăn trưa, trông thấy thế tôi phì cười đến sặc cả cơm. Cậu tôi lừ mắt. Bà nội tôi bảo: "Con gái con lứa thế à?" Mợ tôi mắng tiếp: "Rõ dơ". Biết là không phải nhưng tôi không sao đừng cười cho được. Và thế là bộ bài lại cùng với anh, sau gần một năm long đong tha phương cầu thực, "trở về mái nhà xưa". Nhưng rồi sẽ được bao tháng, bao ngày? Chịu, chả ai mà biết được.

Đêm ấy, lúc cả nhà tôi sắp đi ngủ thì công an, tổ trưởng dân phố... có đến dăm con người ta, đùng đùng kéo vào. Chẳng còn kịp trở tay nữa rồi. Mọi hôm, chị vẫn bế "Môrít" hay bé Thanh, bé Tuyền đứng lớ ngớ ở dưới nhà để trông chừng cho anh. Chắc do khuya nên chị và các cháu chủ quan bỏ đi ngủ hết, mới sinh ra cớ sự này.  Anh bị tạm giữ tại đồn đến mấy ngày liền. Tôi có đem thức ăn đến thăm anh. Trông anh hốc hác quá. Anh bảo chả muốn ăn uống gì. Chỉ thấy thèm thuốc lá và lo quá, rồi òa lên khóc như trẻ con: "Tôi mà bị đưa đi cải tạo thì mẹ con thằng "Môrít" đói mất". Nghe anh nói, tôi la toáng lên: "Cái ngữ còm nhom như anh, vào trại để người ta nuôi cơm à? Với lại tội của anh có gì ghê gớm lắm đâu mà sợ thế". Tôi bỏ ra ngoài mua cho anh gói "Mai", loại thuốc mà anh vẫn hút. Lúc quay vào, thấy bộ bài - chắc là của anh - đang ở trong tay mấy anh công an trong một ván tiến lên sôi nổi (đang giờ nghỉ mà). Tôi đứng nhìn vào, bần thần một lúc rồi thầm nghĩ: "Thì ra bây giờ đã ở đây. Đi xa, đi gần cho lắm vào rồi cũng lăn đến chốn này. Sao mà hay thế nhỉ?".

Rồi những ngày sóng gió cũng qua đi. Chị lại ra chợ. Lại trở về với những khuôn mặt, mái tóc của quý bà, quý cô như thuở  nào. Lại gội đầu, se lông mặt. Nghe nói mới kiêm thêm làm móng tay. Công việc nhiều quá, làm một mình không xuể phải gọi hai đứa em của chị đến phụ. Tôi cùng mừng cho gia đình anh. Còn anh đã có những ngày  mới. Những ngày vẫn chiếc quần đùi cũ xì, cởi trần trùng trục. Anh cắp thằng "Môrít" lê la khắp xóm. Vừa nói chuyện tào lao vừa chửi thề ầm ĩ, không quên nhổ nước bọt tứ tung và ho lên khùng khục. Ngày nào cũng thổi cơm muộn và mang cơm cho vợ muộn. Tắm rửa cho con muộn và lau nhà muộn... Cái hình ảnh anh ngồi sau cái bàn thấp bé, cầm bộ bài múa may được thay thế bằng hình ảnh anh loăng quăng với công việc gia đình, con cái và chơi đùa, chuyện trò với những người trong nhà và láng giềng. Anh có tật đùa dai, còn bà nội của tôi mà chửi ai thì chửi đến "chết cây, gãy cành". Ngày nào anh cũng bị bà tôi chửi, nhưng chỉ là chửi... thương. Tính nết anh bông phèng như thế, ai mà ghét cho được.

Rồi chẳng biết nghe ai xúi bẩy, anh lại cầm đến bộ bài nhưng chỉ coi cho những thân chủ ruột. Có khi ở nhà họ, có khi ở trên phòng của anh nhưng ý tứ, dè dặt và thận trọng lắm. Nhưng chỉ được lúc đầu. Sau thấy anh cũng đề phòng qua loa và sau nữa thì y như chẳng có gì. Thân chủ ngồi chờ ra cả ngoài hành lang. Anh xem bói từ sáng sớm đến tối mịt, không kịp cả ăn cơm nhưng cà phê thì uống liên tục, hết ly này đến ly khác và có người mang đến tận nơi. Chị cũng làm miệt mài. Khách đông quá thể, có những ngày phải nhờ cả chị Hương của tôi ra giúp. Thật khuya, chị mới bế "Môrít" ở bên ngoại về. Thằng bé đã ngủ khì trên vai mẹ và chị vừa nói đớt vừa nựng con, vừa cười rất tươi. Bà nội tôi bảo:

- Có tiền thì thế đấy mà!

Chị trả treo ngay:

- Nội nói đúng đấy. Chúng con đang gặp thời, đang có nhiều tiền. Nội có mượn không?

- Chị có lắm tiền thì mược kệ nhà chị, tôi việc gì phải mượn nào? Có cái "ông sáu tấm" thì đã đóng rồi, chỉ chờ ngày chui vào thôi!

- Thế thì nội mượn để đem xuống âm phủ, có tiền mà tiêu!

Nói xong chị cười hềnh hệch. Tính chị là vậy. Chị thuộc loại người bụng để ngoài da, chả giấu ai được gì. Chả thế mà chị cứ khoe mãi với mợ tôi:

- Con để dành được mấy "cây" rồi đấy mợ. Làm qua vụ tết này, trang trải mọi chi phí xong chắc cũng dư kha khá.

Mợ tôi gật gù:

- Phải thế chứ! Mợ thấy mày cũng còn nhiều chuyện tiêu hoang. Bỏ bớt đi Hai ạ! Còn phải dành dụm để mua lấy một cái nhà, be bé cũng được.

Hôm anh chị dọn về nhà mới, tôi không có ở đây. Tính ra cũng đã trên chục năm rồi, kể từ ngày ấy. Căn nhà hồi mới mua tuềnh toàng lắm. Sau làm ăn có tiền, anh chị đổ mê lên lầu, trông cũng khang trang. Tầng trệt chị mở tiệm. Lúc đầu làm chung với mấy đứa em. Sau chúng nó có chồng kịp lúc cái Thanh, cái Tuyền lớn, không đi học nữa nên ở nhà làm với mẹ. Anh chiếm một phòng sát bên gian thờ để hành nghề. Anh chị đã có thêm một đứa con gái nữa - con bé út - và các cháu nhà anh đều xinh, ngoan, ngoại trừ thằng "Môrít" chỉ được cái mã. ỷ là con trai độc nhất, lại thêm chị quá cưng chiều, thằng bé ngày một thêm hư. Cùng với thời gian, thêm nhiều tuổi đời, anh đã ra vẻ... lịch sự. Nghĩa là đã mặc pijama hẳn hoi khi tiếp thân chủ, đã hết nhổ nước bọt, chửi thề thì vẫn còn nhưng ít hơn. Tuy vậy, tôi vẫn chưa hài lòng và vẫn nhắc nhở mỗi lần anh em được gặp nhau:

- Con trai, con gái anh đã lấy vợ lấy chồng được rồi. Chẳng lẽ hồi đi làm sui, anh vẫn cứ như thế à?

- Đâu mà bậy vậy. Cô chỉ lo hão.

Và tôi hình dung ra ngay hình ảnh anh mặc "comlê" đứng đắn, đứng bên chị: "Thưa hai họ, (chửi thề) hôm nay ngày lành tháng (chửi thề) tốt. Họ nhà trai (chửi thề) đem sính lễ (chửi thề) đến hỏi con gái (chửi thề) chúng tôi (chửi thề)..." rồi phá lên cười khiến mợ tôi phải mắng: "Ơ, Hay nhỉ? Cái con bé này. Rõ là điên nhé!". Anh vẫn có lệ đi đâu cũng nhớ xẹt qua nhà một tí, để thăm mợ tôi. Bà nội đã mất, nên anh chuyển hướng sang đùa với mợ tôi. Vẫn cứ hay đùa dai như ngày trước. Được cái mợ tôi không chửi như bà nội. Chỉ cười. Vẫn rõ to. Chị ngày một béo ra. Nghe nói cao huyết áp. Thi thoảng tôi tạt vào, chị vẫn bắt tôi ăn thứ  này thứ khác, rồi nước mắt ngắn, dài kể chuyện thằng "Môrít". Mấy năm sau này, chị làm ăn cũng chẳng ra sao. Có quá nhiều tiệm mới mở và tay nghề của họ vững vàng hơn mẹ con chị nhiều. Đã thế phòng ốc của họ sang trọng, tiện nghi mà giá cả chênh nhau chẳng đáng là bao. Thế là tiệm chị ít khách dần. Thân chủ đến với anh có hồi rộ, hồi thưa. Thưa ngắn ngày, anh rảnh rang chơi cây cảnh. Thưa dài ngày, anh và bộ bài lại ra ga, vào  Nam. Anh bảo: "Xe giờ hay tai nạn. Đi tàu bảo đảm hơn". ở trong Nam anh làm được lắm. Rồi cứ vậy, anh đi đi, về về. Bộ bài lại theo anh rong ruổi đến bao nhiêu là nơi chốn mới. Vợ chồng đứa cháu của tôi ở quận Tân Bình, trong một lần về thăm gia đình kể chuyện. Có lần anh đến chơi nhà, nó bảo bà chủ: "Bác ấy xem bói được đấy". Thế là bà ta đề nghị anh xem cho một quẻ. Chẳng rõ đúng, sai như thế nào mà sau đấy những người trong nhà bà, rồi đến người trong xóm kéo nhau đến nhờ... thầy. Anh phải ở lại nhà nó đến mấy hôm, mới xem xong hết cơ đấy.

Khi anh nói với tôi đã bán nhà, tôi không hề thắc mắc. Chuyện đổ nợ của chị, tôi có nghe loáng thoáng từ lâu. Mà nào phải có mình chị. Khiếp. Sao mà cái thành phố này, mấy năm gần đây có lắm người đổ nợ đến thế không biết! Nhưng tôi vẫn cứ lấy làm ái ngại. Cũng do chị đeo đuổi ba cái chuyện huê hụi mới phải ra nông nỗi này. Anh bảo: "Hết cách rồi". Anh tính toán, trang trải xong nợ nần cũng còn một ít. Vào Sài Gòn rồi mua lấy một cái nhà. Nhỏ, xấu cỡ nào cũng được, để gia đình có chỗ chui ra chui vào. Anh đã xin được việc ở trong đó. Làm bảo vệ cho một công ty một người bạn. Cái Tuyền, cái Thanh thì có sẵn đồ nghề đấy, cứ thế mà xoay sở. Tiền, cha con kiếm được, chắc, cũng đủ lo cho gia đình. Lúc này anh hay lên nhà, ngồi chơi với mợ tôi cả buổi. Đã bớt nhiều cái tật bông lơn, chớt nhã hồi giờ. Đã có vẻ trầm ngâm. Biết anh sẽ đưa cả gia đình đi xa, mợ tôi buồn lắm:

- Mày đi thật à, bố thằng "Môrít"?

- Chứ mợ xem, con còn cách nào nữa đâu!

Tôi nghe, lòng ngậm ngùi quá thể. Vậy là anh đã không thể thực hiện được những dự định trước đây: khi già, không làm nữa, có con chúng nó nuôi. Chỉ việc đi chỗ này chỗ nọ hay lên núi kiếm mấy giống cây lạ về trồng rồi chăm sóc cho vui. Nhưng mừng. Mừng quá thể bởi anh đã rời bỏ hẳn được bộ bài mà suốt những năm qua vẫn phải đi kèm với nó. Đã cùng nó lăn lóc hết cả một chặng đời dặc dài ở sau lưng với Sài Gòn, Cần Thơ, Châu Đốc... và nơi này. Đã cứ phải đi lui, đi qua, đi lại. Đi quẩn, đi quanh... Chỉ với anh và duy nhất bộ bài. Một con người, một món đồ. Tình cờ dính chặt vào nhau trong một kết hợp khập khểnh, buồn cười để rồi từ đó đã vỡ ra biết bao nhiêu điều, đâu hẳn là vụn vặt./.

(Tạp chí Nhà văn)

Những câu kinh chấp chới

Là con nhà có đạo, tôi đã được mẹ dạy cho làm dấu, khi vừa đầy năm và được đọc kinh bổn cùng với học chữ - Lớp vỡ lòng - Chính vì thế những câu kinh như nằm sẵn trong con người tôi, tuôn chảy trong dòng máu của tôi, len lỏi vào từng thớ thịt của tôi. Kinh bổn theo tôi lớn lên mỗi ngày và lặng lẽ xen vào cuộc sống của tôi - một cách hiện diện hết sức khiêm nhường nhưng đầy uy nghi lẫm liệt - thế mà tôi đã đọc kinh, đã nghe người khác đọc kinh trong sự dửng không, tẻ ngắt ròng rã hằng bao nhiêu năm trời, cho mãi đến khi tôi biết An thì những câu kinh bỗng dưng có sức sống tràn trề, như được phủ trùm lên trên đó tất cả những gì là mới mẻ, lạ lùng và hết sức kì diệu - Những câu kinh như rất khác - Những câu kinh được đọc bởi An và vẳng sang từ ngôi nhà đối diện.

Chị cả tôi vẫn bảo: "Cái An như nữ tu ai mà người ta yêu". Chị kế tôi không đồng ý nên cãi lại: "Bà thì biết gì. Nó ra dáng nữ tu nên có vẻ thánh thiện trong trắng. Con trai chết vì thế chứ chả phải chết vì những cái ngữ sành sỏi đời như bà đâu, thưa bà". Hẳn là chị kế tôi muốn nói xỏ, nói xiên chị cả tôi đấy mà vì theo lời mẹ tôi vẫn hay nhắc lại thì bà chị đầu của tôi "nấp na, nấp nỏm" sớm lắm cơ và mới nứt mắt ra đã muốn chuyện chồng, con. Mẹ tôi một mực không chịu vì thấy tính chị còn nhiều cái đểnh đoảng. Chị đòi tự tử và trốn vào buồng trùm chăn kín cả người. Thấy thế bố tôi dọa: " Ngày xưa bà trẻ ai cấm duyên bà. Nay bà già bà cấm duyên con bà. Nó có ra làm sao thì bà đừng có trách tôi đấy nhé!". Thế là cưới. Mẹ tôi ấm ức chả cho đãi đằng gì. Chỉ làm vài ba mâm để đón họ nhà trai tới xin dâu và cho người trong nhà ăn uống một bữa. Chị tôi cáu lắm. Bây giờ vẫn còn cáu và luôn bảo: "Tao mà được làm một cái đám cưới cho ra trò thì đã trả phải ra nông nỗi này”. Cái nông nỗi mà chị tôi muốn nói đến là: Chồng chị ấy có bồ đuổi hất chị ấy ra khỏi nhà, may mà cũng còn có cái quán phở của gia đình để cho mẹ con chị ấy nương thân. Mỗi lần nhắc đến chuyện hôn nhân của chị, bố tôi mặt sa sầm: “Cái thằng chó. Thế mà xoen xoét cái mồm: Con yêu Thanh thật lòng. Còn dám vác mặt đi học dạo. Đạo nghĩa cái gì cái loại ấy. Đúng là thứ Giuđa chả chước chứ chả ngoa một tí nào”. Còn mẹ tôi thì mỉa mai: “Đấy ông còn sợ nó ra làm sao nữa không hở? Mồm con già này nói đố mà có sai nhé! Đã bảo mọi việc của con cái cứ để đấy cho tôi lo liệu có phải yên không nào?”. Chắc vì bị ngay cú thất bại ở đám đầu tiên trong nhà, những đám sau bố tôi dát hẳn. Có được đến hỏi ý kiến chỉ lầm bầm: “Tùy chúng mày với mẹ chúng mày. Tao thì biết gì. Phở. Thế là xong”. Bố tôi vốn rất giỏi chuyện phở, mọi việc liên quan đến phở. Gia đình tôi làm nghề bán phở đến đời bố tôi là thứ hai. Đời trước ông bà nội tôi mở tiệm phở Hải Phòng rồi di cư vào Nam - ở xứ đạo An Bình gần ngã ba ông Tạ trong Sài Gòn - Ông bà nội tôi vẫn bán phở và lấy tên là: "Bắc Hà" rồi chuyển sang bố mẹ tôi. Cả gia đình tôi dọn ra ngoài này vì nghe nói bố tôi bất mãn với cha xứ của họ đạo sao đấy và đã thề độc với mọi người là đi thật xa.

Ngày ấy ngoài Trung đặc sệt lính Mỹ và người tứ xứ đến làm ăn. Hàng quán chủ yếu là để phục vụ chuyện ăn chơi và một tiệm phở ngon thì có lý vô cùng. Thế là ở thành phố này có phở "Bắc Hà" và không chỉ một địa điểm mà có đến ba và đều của gia đình tôi cả.

Sau giải phóng các tiệm Ăn ế ẩm lắm. Nhà tôi đã bỏ nghề có đến trên chục  năm trời và suốt thời gian ấy gặp ai bố tôi cũng nói chuyện phở cho đỡ nhớ, đã nghiền. Gia đình tôi đông con. Có đến tám anh chị em. Vì tên các cụ nhà tôi có vần "th" ở đầu nên tất cả các con đều như thế. Những nào: Thanh, Thạch, Thịnh, Thái, Thông, Thương, Thị, Thư. Mẹ tôi bảo: "đẻ mãi ngán quá đến đứa thứ tám, mẹ muốn khoan khoan một tị đã rồi hãy tiếp tục, thế nên mới đặt tên là Thư ai dè hết sạch, thôi hẳn và chả phải thư nữa". Từ 76 đến 88: mười hai năm liền không mua bán làm ăn lại đông con, mấy ngôi nhà ở ngoài phố, của gia đình tôi đành phải bán lần hồi và cuối cùng là cả nhà về sống ở con hẻm này và cũng tại đây phở "Bắc Hà" lại được hồi sinh. Bố tôi là người vui nhất. Lúc đầu mở lại tiếp khách khứa cũng lưa thưa, vì địa thế yếu quá sau người ta biết tiếng và mấy năm nay hàng ăn của gia đình tôi đông khách lắm. Nườm nượp từ sáng sớm đến tận khuya. Nhà chẳng phải thuê mướn một ai. Có gần chục con người nào là dâu, rể, trai, gái, cháu nội, cháu ngoại túm tụm lại mà làm và bố mẹ tôi nuôi tất tần tật. Các anh và em trai tôi sống trong nhà không nói đến làm gì. Các chị và em gái của tôi hoặc ở nhà chồng hoặc ở nhà riêng đều đủ mặt ở cửa hàng mỗi ngày. Người nào việc ấy cứ gọi là tăm tắp. Đố kể có ai dám ho he, chứ không gì chẳng thể nào yên với bố tôi được đâu, dù từ năm ngoái do yếu bố tôi đã nhường hẳn công việc ở cửa hàng cho ông anh đầu của tôi. Anh Thạch dẫu sao cũng là con trai trưởng trong nhà. Việc này cũng khiến chị cả của tôi hậm hực, mặt sưng, mày sỉa và đá thúng đụng nia mất một thời gian.

Nhà tôi cũng Thiên Chúa giáo như nhà An nhưng không có lệ đọc kinh chung mà đọc thế nào được cơ chứ, vì vào khoảng nhà An ngồi trước bàn thờ, thì bên nhà tôi đang bán buôn tấp nập và ở gian bếp phía sau, tôi đang ngồi chồm hổm dang những nhát búa rõ mạnh để chặt xương bò. Cứ ngày hai bận: sáng sớm và chiều tối. Sáng sớm để ninh nhừ cho buổi tối có nước bán và tối đến ninh nhừ cả đêm để có mà bán cho ngày hôm sau. Mà cũng lạ, không hiểu sao những lúc chặt xương bò của tôi lại luôn trùng với giờ đọc kinh ở bên ấy. Tôi đảm trách công việc này của gia đình từ sau khi ở nhà dòng trên Đà Lạt về. Nói theo cách của người có đạo như chúng tôi thì: "Chúa có gọi tôi nhưng lại không chọn tôi". Thôi thì đành vậy chưa biết sao giờ. Trở thành một linh mục không chỉ là ước mơ của gia đình cho tôi mà là của cả dòng họ nhà tôi nữa. Tôi đã vào dòng trên 20 năm trời chỉ để lên đến chức Thầy là hết. Xót xa thế đấy. Tôi đã làm nhọ mặt bố mẹ tôi thế đấy. Những ngày đầu mới về cứ thấy tôi lóng nga, lóng ngóng, hết đi ra lại đi vào, hết lên lầu lại xuống đất, mẹ tôi lộ hẳn vẻ đăm chiêu, bố tôi không đừng được, phải nói: "Thế mà mẹ mày đã bàn đến việc làm lễ thụ phong với lại lễ mở tay rồi đấy. Lễ, lễ, lễ với chả lạc. Rõ chán!". Chị cả tôi bô bô "Không tu được thì về lấy vợ, chứ làm sao nào. Cứ... cứ làm như cháy nhà không bằng...". Con anh Thạch tôi vừa múc phở luôn tay, vừa cười: "Để xếp cho chú ấy khoản chặt xương bò đang còn khuyết"... Tôi ngồi nghe hết lời của những người thầm bàn tán mà buồn đến nẫu cả ruột. Từ một cảnh sống yên tĩnh, nề nếp trong chủng viện cuộc sống của tôi như đảo lộn toàn bộ với thứ không khí tất bật, đông đúc của gia đình và hàng quán, với mùi xương bò gây gây đặc keo, với những tiếng húp nước phở sùm sụp của những người khách xấu ăn. Nếu không có An chắc tôi khó lòng chịu đựng nổi.

Vừa chặt xương. Tôi vừa ngóng cổ lắng nghe âm thanh từ bên nhà An vọng sang và thích thú nhận ra giọng An lẫn chung với giọng mọi người. Giọng của An nhỏ, chắc và rất trong không phải như giọng mẹ An rê ra và hơi ồm oằm hay như của mấy đứa cháu An to, khàn khàn và ngắn củn. Khoảng thời gian của ván kinh mà nhà An đọc luôn dài hơn khoảng thời gian tôi phải chặt xương, thế nên vừa xong việc là tôi vội lỉnh ngay lên lầu và ra đứng ngoài lan can trông hẳn về phía nhà An để nghe cho rõ. Và thế đấy: Những buổi sớm, những ban đêm. Những giờ kinh nguyện bên nhà An làm cho lòng tôi như được cất cánh và chấp chới lượn bay lên khỏi cuộc sống vốn thật đơn điệu, nhàm chán và tẻ buồn này và không rõ từ bao giờ, sao mà tôi thương đến thế giọng đọc kinh của An: "Kính mừng Maria đầy ơn phước..." Giọng đọc kinh An nghe như có nhạc điệu vậy mà hay lắm cơ. Mỗi kinh giọng đọc của An mỗi khác. Kinh "vực sâu" giọng An nghe rất thảm thiết nhưng kinh "Đức chúa Thánh Thần" giọng An cao hơn và nghe chừng vui vui. Không những thế hình như An còn đem cả tâm trạng của mình vào giọng đọc kinh và tôi đã tinh ý để tâm quan sát hàng bao nhiêu lần và đoán ra được. Giả dụ như lúc chiều, tôi thấy An ngồi chơi với mấy người bạn ở phía trước nhà. Chẳng biết có chuyện gì mà trông An căng thẳng quá thể và tối đến y như tôi đã phỏng chừng giọng đọc kinh An cứ khang khác, khang khác thế  nào, xem ra sự bực bội nhiều đến mức chỉ muốn phát gắt lên ngay thì mới thỏa hay như một lần khác. Trước giờ kinh nguyện chẳng biết có điều gì thú vị mà cô cháu An cười có đến nôn ruột ra chứ không phải bỡn. Chắc gặp lúc mẹ An không có nhà và giọng đọc kinh của An sau đấy thì chẳng làm sao mà bình thường được. Háo hức làm sao mà như lây cả sang tôi khiến ngồi chặt xương mà tôi cứ phải mủm mỉm cười. Tôi dựa theo những giờ đọc kinh bên nhà An để vui, buồn, bực dọc hay sung sướng trong một ngày. Tôi luôn cảm thấy nao lòng mỗi khi bên nhà An có tiếng hát vì tôi biết chắc sau bài hát "Kính Đức Mẹ hằng cứu giúp" ấy, là đến kinh trông cậy, cám ơn và ván kinh bên nhà An phải chấm dứt. Đôi khi giờ kinh bên nhà An trễ. Cũng có nhiều nhặn gì cho cam. Chỉ độ mươi mười lăm phút thế mà tôi đã luống cuống đâm lo và chặt xương bò đã không thể chính xác được rồi.

Chuyện kinh bổn bên nhà An cũng là đề tài muôn thuở của gia đình tôi. Mẹ tôi trầm trồ: "Cũng là người có đạo với nhau cả mà sao gia đình họ sốt mến thế không biết còn nhà mình độc một duộc khô khan", và chĩa sang tôi: "Cả cái ông tu xuất này nữa. Liệu đấy". Bố tôi cắt ngang: "Đạo cứ phải là đọc kinh ngày hàng mấy bận như thế thì mới gọi là đạo à!". Còn các anh, chị, em út của tôi thì mỗi người một ý và rất nhiệt tình để phê phán hay ngợi khen. Tôi ngồi nghe bộc lộ hẳn sự khó chịu và mãi lâu mới dấm dẳng: "Việc của người ta kệ người ta. Cớ gì đến nhà mình đâu chứ!". Và trong bụng nghĩ thầm không có những giờ kinh nguyện bên nhà An, tôi khéo có mà chết khô như những cục xương bò vẫn phải chặt mỗi ngày để nấu phở: to, dài, khúc khuỷnh và xương độc xương, chả dính nổi một tí thịt thà và ao ước giá mà bên An đọc kinh thêm vài ba bận nữa mỗi ngày. Càng ngày tôi càng thấp thỏm trông ngóng An nhiều hơn. Trông được thấy An quét cái sân phía trước. Thèm nghe tiếng An nói chuyện với mẹ, các cháu - cười cợt hay gắt gỏng - Trông đến giờ An đọc kinh... Những đêm mất ngủ tôi hay nghĩ đến An và những đêm ngủ say, tôi lại mơ thấy An gấp bội lần. Cũng vì An mà tôi đã nhận với cha xứ một chân dạy giáo lý cho trẻ con vì tan lớp cũng là giờ bắt đầu hiệp lễ mỗi chiều và An có chiều nào vắng mặt ở nhà thờ đâu chứ! Cha xứ cũng gợi ý tôi tham gia vào ca đoàn và giữ một chân chơi keyboard. Tôi ưng bụng quá chỉ muốn "ừ" ngay vì biết rõ An đang sinh hoạt ở ca đoàn nhưng cũng còn phải ra vẻ khách khí nên từ tốn trả lời: "Thưa cha để con sắp xếp công việc vì nhà con bán buôn nên cũng bận". Bận chẳng qua là nói cho có chuyện chứ bận gì đến tôi, dù mọi người trong gia đình tôi có ai mà được rảnh. Ngay như hai đứa bé nhất nhà là thằng Thi và cái Thư, có hôm khách đông bưng bê đến rạc cẳng mà không có thời gian để mà học hành nữa ấy chứ. Còn bố mẹ tôi mang tiếng là già yếu đã khoán hết cho con cháu nhưng hai cụ có ngày ngồi rửa bát đến mỏi cả lưng. Tôi thì vẫn vậy. Chỉ mỗi việc là chặt xương bò. Khách đông phải dùng đến lượng nước nhiều thì xương bò phải chặt nhiều mà khách giảm thì lượng xương bò phải chặt cũng giảm và vẫn chỉ ngày hai bận. Thời gian làm việc có nhỉnh ra hơn những ngày hàng quán bán đắt nhưng hãy còn nhàn chán. Tôi cũng muốn tham gia thêm một ít việc của gia đình nhưng ai nấy đều gạt phăng. Bảo tôi thì biết làm gì. Giá mà tôi có thể sang thăm An những khi rỗi nhỉ?

Gia đình An sống khép kín lắm kìa! Chả mấy khi thấy nhà bên đấy mở toang cửa lớn. Chỉ hai cánh cửa sổ là có nhưng lại bị tấm màn thật dày, che kín bưng. Chị cả tôi bĩu môi: "Chả thấy ai may màn cửa lạ như thế. Mà khiếp nhỉ có gì ở trong nhà mà phải đậy điệm kỹ thế?". Chị kế của tôi lại lên tiếng bênh vực: "Cái cách sống người ta nó vậy. Họ thích thế. Không hay hơn cái cách sống trống huơ, trống hoắc của bà à!". Bố tôi lắc đầu: "Nhà có con gái đến tuổi lấy chồng thì cũng phải thông thoáng, cởi mở để có người còn tới chứ cái kiểu ấy... Tao e cái An chết già". Mẹ tôi một mực bào chữa: "Họ như thế mới gọi là khôn. Họ làm cao cho con họ đấy chứ đâu lại như ông. Giai vừa vào nhà đã vơ vội cho con rồi gạ, cưới nhanh như đồ ăn cướp. Bởi thế..." Mẹ tôi bỏ lửng câu nói nhưng cả nhà đều biết mẹ tôi định ám chỉ việc gì. Mọi người trong gia đình tôi vẫn hay thắc mắc là nhà tôi bán phở rất ngon và có thể nói là rẻ nữa. Cả xóm này đều đến ăn phở hoặc mua về. Tịnh có nhà An là không dù tiệm phở của gia đình tôi đã ở ngay trước mặt. Bố tôi không ưa gia đình An và cái mà ông cụ không ưa nhất là không thấy ăn phở "Bắc Hà". Tôi đã chứng kiến cảnh ông nhìn chòng chọc sang nhà An và lẩm bẩm: "Chả nhẽ họ chê phở mình dở rồi lại đi ăn, uống ở những mãi đâu đâu, thế mới rõ là cái loại người... dở hơi". Tôi không đồng ý với bố tôi và cũng chả đồng ý với một ai ở trong nhà nhưng chỉ dám hậm hực lấy một mình. Điều tôi quan tâm không phải là chuyện ăn, uống của nhà An mà là làm sao tôi có thể băng qua con hẻm và sang nhà An một cách bình thường.

Đã bao lần tôi nằm mơ thấy cánh cửa lớn nhà An mở suốt ngày và An luôn đứng phía trước dõi mắt trông sang bên đây cười với tôi rõ tươi như có ý mời. Thi thoảng, tôi lại còn dám mơ được cùng An ngồi đọc kinh trước bàn thờ Chúa, Đức Mẹ. Những câu kinh lóe sáng từ đôi môi của An cứ chấp chới như những bóng nắng ở ngoài trời, lung linh và đẹp đẽ.

Vào ca đoàn được nửa tháng và cùng tập hát với nhau được dăm lần thì tôi biết An đã có người yêu. Khốn nạn. Chẳng phải ai xa lạ. Té ra là thằng Đạt, bạn với thằng Thông, em tôi, từ ngày còn học cấp III. Thảo nào mấy lần tôi thấy nó và thằng Thông ngồi đổng ở trước cửa hàng trô trố mắt trông sang nhà An như có ý kiếm tìm. Giời ạ! Phải như mà An yêu ai tôi đỡ phải uất, đằng này, cái thằng Đạt. Người thì bé loắt choắt, đi đứng thì hấp ta, hấp tấp, nói năng thì láu táu. Nói nhanh, nuốt chữ liên miên nên hay vấp là phải thôi. Đã thế người Bắc thì nói tiếng Bắc đi, lại còn giả giọng Trung nên lúc thì lòi tiếng Bắc, khi thì lòi tiếng Trung. Lai lai chả ra cái thể thống gì mà nghề ngỗng thì có ra làm sao đâu chứ! Làm cái anh thợ chụp ảnh dạo suốt ngày lởn vởn ở bãi biển và các công viên. Cũng may là vào ca đoàn (chắc là An rủ) nên được các cha chiếu cố cho chụp hình lễ cưới ở nhà thờ lâu nay. Từ lúc biết An yêu Đạt, tôi sống vật vờ khổ sở. Cũng hãy còn ngóng chờ những giờ đọc kinh bên nhà An. Cũng hãy còn thích thú nhận ra giọng An lẫn chung với giọng mọi người nhưng ngán chặt xương bò lắm rồi. Cầm đến cái rựa là thấy bải hoải hết cả người. Thằng Thông bảo với tôi Đạt yêu An, những tám năm nay đã nhờ người đi hỏi nhưng mẹ An vẫn chưa chịu, làm tôi thêm hụt hẫng. Tôi bỗng trở lại với tâm trạng của mình khi mới rời Chủng viện. Đúng là lúc ấy tôi nao núng quá vì nghĩ phải rời xa một lối sống mình đã quá quen thuộc, suốt một thời gian dài - một tổ ấm vô cùng vững chắc - trong khi dòng đời bên ngoài thì hết sức bấp bênh. Tôi sẽ làm gì? Sẽ sống ra sao? Cùng mối quan hệ với gia đình mọi người. Rồi chuyện vợ, con... Nghĩ đến đâu lạnh người đến đấy. Kinh khiếp quá. Ngao ngán quá nhưng làm sao đừng được. Phải xuống đời thôi, vì nhà dòng đâu còn chỗ cho tôi nữa, dẫu ở đây tôi thật bình yên với cuộc sống êm xuôi và thư thả. Tôi cũng đã bình yên đấy thôi suốt quãng thời gian vừa qua, khi nghĩ An chưa thuộc về ai. Còn bây giờ. Sao mà tôi chống chếnh thế này! Tôi ở lại thêm nhà thờ sau Thánh Lễ để cầu nguyện. Tôi ngồi thêm bên đàn sau giờ tập hát để đánh hết bài Thánh ca này đến bài Thánh ca khác mà tâm hồn vẫn không chút an bình. Tôi lại thấy nhớ những tháng, ngày ở Chủng viện, thấy nhớ Đà Lạt và nghe ra cuộc sống của mình sao trống rỗng, vô vị và buồn quá. Lần đầu tôi thấy thương thân đến xót xa nhưng không rõ mình có nuối tiếc gì không nữa. Về một thời trai trẻ năng nổ đã trôi qua cùng bao năm đằng đẵng ở Chủng viện và những năm sống với gia đình cùng một chuyện duy nhất là: chặt xương bò cho nhà nấu phở?

Bố tôi đến là tinh. Cụ nhìn tôi ra chừng ái ngại và một hôm lúc tôi đang làm việc, đến ngồi bên, bảo nhỏ: "Hay là mày lấy vợ đi con". Mẹ và các chị dâu, chị gái có làm mối cho tôi mấy đám. Cũng xinh, giỏi giang lại người Bắc di cư. Thiên chúa giáo như hoàn cảnh của gia đình tôi mà tôi hãy còn tặc tè. Thấy thế mẹ tôi nguýnh nguẩy: "Còn gì nữa mà kén cá, chọn canh hả con? Bốn mươi bây giờ đấy anh ạ! Khi ấy có ma nó lấy. Dưa để lâu dưa khú thôi con ơi!". Nghe. Các chị tôi cười ầm lên. "Mẹ làm như chú ấy là con gái không bằng". Lại càng khiến tôi thêm xấu hổ.

Tôi không nghĩ mình lấy Liên đâu. Tình cờ thế nào tôi lại gặp một đứa bạn cùng tu xuất như mình nhưng đã vợ, con đâu đấy hẳn hoi. Thì ra lâu nay gia đình nó cũng ở trong tỉnh này mà tôi đâu biết, để thi thoảng lại chơi cho đỡ buồn. Biết tôi vẫn như ngày ra khỏi dòng. Bạn tôi bảo: "Để tao giới thiệu". Thế là tối ấy nó chở tôi đến nhà Liên, mẹ con Liên đang đọc kinh và chúng tôi đứng trước cửa chờ. Phương hích vai tôi:

- Bây giờ mà vẫn có gia đình đọc kinh dài thế cơ à!

- Đọc như thế này thì khéo còn dài hơn cả bên nhà An nữa đấy chứ!

- An nào?

- à! ở trước cửa nhà tao. Hàng xóm ấy mà.

- Thế à! Tao đã nghiệm ra đọc kinh dài chỉ được cái chia lòng, chia trí.

- Chứ còn gì nữa. Ngay như chúng mình ngày ở Chủng viện cũng chỉ chủ yếu tập trung vào lời cầu nguyện riêng chứ kinh bổn gì mấy.

- ừ! Thế mới là phải chứ!

Rồi ván kinh cũng hết. Bạn tôi gõ rất nhẹ và Liên ra mở cửa. Phương giới thiệu ngay: "Đây là Thịnh, bạn của anh hồi ở Chủng viện". Mẹ Liên ngồi đó lên tiếng: "Chắc thầy cũng lập gia đình như thầy Phương đây rồi". Tôi cười: "Chưa mới rõ khổ chứ bác". Và thấy Liên cúi mặt còn mặt mẹ Liên có ánh cười. Ra về bạn tôi bảo: "Nguyên việc tu xuất là được 7 điểm rồi. Còn 3 điểm do thầy thôi đấy thầy nhé!". Tôi bảo: "ừ! Để xem". Và thấy Liên cũng hay hay. Lại có nét đẹp hiền hiền rất giống Đức Mẹ. Xem chừng tôi cũng có cảm tình nên nửa tháng sau phải trở lại dòng trên Đà Lạt để chứng giấy tờ tôi đã gọi điện cầu hôn Liên ở đấy và đúng một tháng sau chúng tôi lấy nhau. Một tháng đủ cho các thủ tục: đạo và đời. Đủ cho các loại lễ nghi: Bắc và Trung không chịu kết hợp. Đủ cho những tranh luận lôi thôi giữa hai đàng gái và trai. Ba Liên đã mất và ông chú thay quyền có lúc tức quá đòi trả lễ. Còn bố tôi mặt đỏ gay ngồi giữa hàng hét tướng lên: "Dẹp, dẹp tất. Chả cưới cũng chả xin gì sất. Để xem họ đòi hỏi trả treo ở những đâu nào?" Ông anh đầu của tôi thế mà đến là tội. Giao hẳn cho vợ chuyện múc phở phục vụ khách, cứ hai nhà chạy đi, chạy về như con thoi. Một mình anh ấy đứng ra giảng hòa, dàn xếp và anh tôi cũng khéo nói làm sao mà bố tôi chịu có thêm một lễ đại nạp theo đúng phong tục miền Trung và gia đình Liên cũng đồng ý rước dâu chứ không phải đưa dâu y hệt như người ngoài Bắc. Ai tranh cãi mặc ai. Nhà nào lo việc nhà nấy. Tôi cứ bình chân như vại, ngày hai bận bổ rựa chặt xương bò. Lại chặt rất hăng, hăng nhiều so với ngày trước khiến cả nhà phải trêu: "Sắp lấy vợ có khác. Sung". Tôi cố lặng thinh chỉ một hai lần vuốt mồ hôi đầy mặt ngửa cổ, hỏi lại: "Thế à!" Và phải cố gằn chứ không thì khéo cả người đổ sụp xuống vì nhận ra giọng đọc kinh của An xen kẽ, hòa trộn vào cái âm thanh khô khốc, cộc lốc của những tiếng rựa phang mạnh lên những chân xương thật rắn cứ kéo dài ra nhòe nhoẹt và chấp chới giữa lưng chừng trời, không bay vút lên được nên đành sà xuống ngay cạnh tôi và đau đáu một niềm thương quặn thắt.

Vì Liên là con duy nhất nên gia đình, họ mạc Liên đã đặt thẳng vấn đề ở rể. Bố mẹ tôi lúc đầu không chịu. Ai lại để cho con mình chịu cái kiếp "chó chui gầm chạn" như thế bao giờ, sau thấy tôi cương quyết quá đành bằng lòng và thế là cô dâu mới chỉ phải ở nhà chồng đúng ba ngày. Đêm tân hôn tôi lặng người nghe tiếng đọc kinh bên nhà An vọng sang trong sự thích thú, ngậm ngùi, sung sướng và khổ đau... Lúc ấy cũng phải gần đến nửa đêm. Mà sao lại có chuyện lạ như thế này nhỉ? Mọi hôm bên nhà An vẫn đọc rất sớm cơ mà. Tôi nằm im bên Liên. Lặng lẽ ngóng nghe từng chữ, từng câu kinh dội suốt vào người mình, dội suốt vào tâm trí mình đang có một cô vợ vừa làm đám cưới trong ngày và đang chờ đợi tôi thực hiện các chức năng làm chồng. Những lời kinh An đọc, bài Thánh ca An hát dẫn đưa tôi trở lại thảm cỏ ngát xanh trải dài và rộng mênh mông ở sân Chủng viện. Khung cảnh tĩnh mịch, trang nghiêm ở nhà nguyện vào những giờ suy ngẫm, cầu nguyện của mình. Tiếng harmonium thong thả rơi đều trên những hàng cây, dãy hành lang hun hút và cả một khoảng trời u xám và đẹp đến não nề của những mùa đông nơi nhà dòng... Những lời kinh nguyện từ bên nhà An tràn sang chỗ tôi nằm đạp dí lên những háo hức, thèm khát ở trong tôi và đưa tâm hồn tôi trồi lên, trồi lên mãi. Khi ván kinh nhà An hết, tôi nhìn sang bên thấy Liên đã ngủ say và không chỉ một đêm tân hôn. Có đến ba đêm tôi ở vào tâm trạng như thế. Tôi vẫn chưa thể bước hẳn vào đời sống vợ chồng, từ ngay trên cái giường ngủ của mình và dù rất vô tâm, tôi vẫn nhận thấy thái độ đầy bực dọc và thắc mắc ở Liên, mỗi sáng ra.

Về sống với Liên được một tuần lễ đầu. Tôi đã biết tỏng Liên lấy tôi chẳng qua vì tuân theo đức vâng lời. Tôi là dân đi tu ra nên rất hiểu ba lời khấn của nhà dòng, là: "khiết trinh, khó nghèo và vâng lời". Nữ tu ở trong dòng thì vâng lời bề trên và nữ tu ở ngoài đời thì vâng lời mẹ là phải lắm rồi. Còn với một người sùng đạo đến độ cuồng tín như bà mẹ vợ của tôi thì gả con cho một người tu xuất là một thắng lợi và cũng do gia đình cô ấy theo đạo chỉn chu quá nên chuyện kinh sách, nhà thờ, nhà thánh được đưa lên hàng đầu, như sáng sớm cả nhà khóa cửa đi lễ và về đến nhà là đọc kinh ngay. Ngày ba bận và không dưới hai tiếng đồng hồ. Cứ đúng giờ là không ai bảo ai và có đang mắc dở việc gì cũng phải bỏ đấy để đi đọc kinh đã. Ngồi bắt sốt cả ruột và sau những ván kinh mà tôi đã chăm chỉ đọc như thế, mẹ Liên có vẻ thương quý tôi hơn. Còn Liên tôi cũng không rõ lắm. Tôi đến với Liên vốn đã rất mơ hồ. Cầu hôn, làm đám cưới với Liên trong cái mơ hồ. Bước vào ngôi nhà của Liên, ở lại và làm chồng Liên cũng trong sự mơ hồ đấy chứ!

Người đời vẫn có câu "bụt chùa nhà không thiêng", mà quả là thế. Lúc chúng tôi chưa lấy nhau. Mẹ An cứ một điều thầy, hai điều thầy ra chiều nể nang và lời nói của tôi hiệu nghiệm lắm kìa. Vậy mà lúc tôi đã là rể của cụ. Cái trọng lượng trong những gì tôi thốt ra thành ngôn ngữ, tôi áng chừng nhẹ không đến một trăm/ một triệu gam. Tôi đưa ra đề nghị gì về chuyện nhà cửa, làm ăn là cụ gạt phắt ngay "con tu xuất ra nên chẳng hiểu nhiều việc đời, không khéo lại bị người ta lừa cho mà mất trắng". Thế có tức không cơ chứ! Lúc trước thì cái tu xuất của tôi làm cụ tin tưởng, còn bây giờ cái tu xuất của tôi làm cụ ái ngại, lo lắng mà nói gì đến cụ, ngay cả Liên cũng thế. Tôi có lần cáu quá, to tiếng: "Em bỏ tiếng thầy. Gọi anh là anh và cho anh làm chồng như thế này đây hả?" Của đáng tội. Việc chuyển cách xưng hô của chúng tôi cũng gây ra lắm điều phải nghĩ ngợi. Liên lúng túng làm sao khi gọi tôi là anh và tôi thì có khác gì mà việc ấy xảy ra trước ngày cưới của chúng tôi dễ chưa đến mười hôm. Tôi nói tôi sống với mẹ con Liên là nói rất thật thà vì tôi ngẫm ra chả có một việc gì của vợ chồng tôi mà Liên lại không mách lại mẹ cô ấy và bà cụ mới vô tư làm sao khi can dự vào cuộc sống của vợ chồng tôi hết sức nhiệt tình. Chẳng hạn như việc muốn đi làm để kiếm ra tiền của tôi. Tôi chỉ bàn bạc với Liên thế mà cô ấy đem kể lại hết với mẹ và bà cụ làm mọi cách để ngăn chặn chuyện này. Mẹ Liên chỉ muốn tôi đi dạy giáo lý, đi tập hát, chơi đàn cho ca đoàn ở nhà thờ xong về ở tiệt trong nhà: "thầy thì phải ra thầy". Mình không đi trọn con đường tu thì đành phải xuất nhưng dẫu gì cũng là người ở nhà dòng sao lại lăn xả ra đời để bươn chải kiếm miếng ăn như thế". Và điều này thì không chừng mẹ Liên lại giống với mẹ tôi rồi đấy. Mẹ tôi vẫn luôn sĩ diện. Tôi là thầy và không bao giờ cụ cho tôi chường mặt ra ngoài hàng phở để làm lụng bất cứ một việc gì dù là nhỏ nhặt như mang rau húng ra cho khách. Chỗ làm của tôi ở gia đình ngần ấy năm không kín đáo lắm đấy sao! Một xó bếp và rất nhiều xương bò cần được chặt.

Với cách xếp đặt của mẹ Liên. Tôi có quá nhiều thời gian thừa thãi để nhớ An, những giờ đọc kinh bên ấy và cái không khí đông đúc rộn ràng của hàng phở nhà tôi.

Liên nhận mùng về nhà may. Công việc nhiều lắm. Tôi muốn phụ giúp vợ một tí như xếp lại những cái mùng đã may xong nhưng mẹ cô ấy cũng không cho, bảo: "Nhỡ ai người ta vào bất ngờ, thấy kỳ. Ai lại để con rể làm như thế. Rể cũng có đến năm bảy đường rể. Rể đây dù gì cũng đã là thầy, cũng sắp là cha". Tôi nghe không cãi, chỉ nén tiếng thở dài không dám thả ra cho hết. Vui hay buồn đây nhỉ? Có một hôm trong lúc dọn dẹp lại cái tủ quần áo của hai vợ chồng tôi tình cờ làm rớt ra một lá thư và tò mò đọc. Thì ra thư của người tình Liên, ngày trước. Anh chàng chả biết người ngợm ra sao mà viết thư "hóm" ra trò. Đọc, ấn tượng lắm. Tôi chỉ xem sơ qua có mỗi một lần mà in đậm vào trong trí và thuộc làu làu: "Trước em anh đã từng cặp cô hàng bia, cô kế toán cô hàng cafe, cô bán thịt. Và sau một thời gian anh nhận ra: Bia bọt uống quá đâm say sưa be bét. Sổ sách tính toán mãi đâm ra nhức đầu. Cafe đắng quá, uống mãi còm người. Video, phim ảnh xem mãi mắt cũng mờ. Cứ hát mãi e rằng thanh thản mòn đi ấy chứ! Còn thịt thà nói thế chứ ăn mãi cũng phải chán. Đúng không? Thế là anh quyết định chọn em. Em khôn lắm làm ngay cái nghề may mùng và đã cho anh chui vào trong đó. Vậy em nhớ chận kỹ các phía và bốn góc cẩn thận để nhốt kín đời anh lại với em, trong một cái mùng... Một cái mùng may cho rộng rãi, cao ráo Liên nhé!". Đêm hôm ấy. Tôi buồn ngủ sớm nên lên phòng ngay, sau giờ đọc kinh trong khi Liên còn đang tắm táp ở dưới nhà. Lúc chận cho kín cửa mùng kẻo muỗi vào nghĩ đến lá thư tôi cứ phải cười ngặt nghẽo mãi. Cười. Chỉ buồn cười chứ tịnh không xót xa, bực bội, ghen tuông gì cả. Đến là hay thật.

Phải có sự can thiệp tích cực của các cha ở nhà thờ và ý kiến ông chú của Liên. Tôi mới được đi dạy dù Phương giới thiệu cho tôi chỗ kèm này đã lâu. Vợ chồng tôi đã có con đầu lòng. Có con nhỏ Liên đâu may được nhiều và mọi chi phí trong nhà khoán cả cho bà ngoại làm sao tiện. Thi thoảng, tôi cũng bế con về nhà và bố, mẹ luôn dấm dúi cho như một cách trợ giúp ấy mà. An vẫn chưa lấy chồng nhưng nghe Thông bảo Đạt đã có vợ. Đạt nó chờ An lâu quá mà cha mẹ nó cũng già yếu lắm rồi. Đạt phải có gia đình cho các cụ được vui. Hôm gặp nhau ở nhà thờ tôi hỏi An:

- Em độ rày thế nào?

An không trả lời nhưng rất ngập ngừng khi hỏi lại:

- Anh lúc này thế nào?

Tôi hãy còn đang lúng túng An đã nói ngay:

- Anh thì còn thế nào nữa. Vì có bao giờ mà chẳng vậy. Chỉ được cái nhạt và ngốc mà thôi.

Câu nói của An đeo đẳng tôi mãi. Trong lúc nghĩ ngợi và cả những khi làm việc. Còn trong những giấc mơ tôi ư? Chới với và luẩn quẩn những câu kinh An đọc. Những câu kinh khi rời rạc thì như thể tiếng mưa rơi. Không xối xả, dữ dội khiến đường sá và công việc bị đình ách, làm phiền nhiễu đến cuộc sống và hết cả mọi người. Mưa đây cũng không nhỏ lây rây dăm ba hột chỉ tổ làm vướng víu, khó chịu mà kiểu mưa vừa phải tí ta tí tách đủng đỉnh, thư thả vừa làm dịu khí hậu, vừa làm trời mát mẻ khiến cho tâm hồn con người ta thanh thản, nhẹ nhõm hẳn ra. Nhưng giá như lúc nào giọng đọc kinh của An cũng được như thế. Cũng rời rạc. Đằng này, có những lúc nghe ra thật gấp gáp, hối hả và liên tục. Những câu kinh xâu chuỗi vào nhau, quyện chặt lấy nhau thành những dây gai thật dẻo và buộc ràng lấy tôi thật chặt, xiết tôi rất nhiều vòng  khiến tôi không làm sao thở được cứ ú ớ suốt đêm làm Liên phải gọi dậy và lay hỏi đến mấy lần. Quan hệ vợ chồng của tôi với Liên cũng cứ vầy vậy. Cũng chả có gì để nồng nàn và cũng không đến nỗi tẻ lạnh lắm đâu. Tôi yêu con đến điên cuồng. Đến phát rồ lên được. Đôi khi tôi thấy con gái tôi giống An. Lúc thì ở đôi mắt khi ngước lên. Lúc thì ở cái vai hơi chúi xuống. Một tí thôi. Rất là phảng phất cũng đủ giật thót cả người. Có những buổi tối chở con ra đường hóng mát. Con ngồi đằng trước và tôi cứ đinh ninh có An ngồi phía sau, rất gần để tôi quay lại, hoảng hốt. Có những lần đút cho con ăn hay tắm rửa cho con mà cứ nghĩ có An ngồi bên cạnh, thật sát để rồi một chỗ trống làm mình bắt hụt nghiêng, loạng choạng. Từ lúc con gái ra đời, tôi hay nhớ An và cái hàng phở của gia đình bỗng có một sức hút ma quái và mãnh liệt, khiến tôi lắm khi cưỡng chống đến bã cả người. Ngoài chuyện ấy ra, dường như tôi vẫn là một người đàn ông rất tốt của gia đình. Liên hay khoe chuyện tôi nuôi con giỏi với hết cả mọi người. Còn mẹ Liên thì hãnh diện lắm về chuyện ngoan đạo của tôi. Từ lúc sinh con đến giờ dù chưa dám trễ nải nhưng Liên đã không còn nhiệt tình lắm ở những giờ đọc kinh chung với cả nhà. Tôi thì ngày càng tích cực và ngày ba bận đọc chứ mười bận đọc tôi vẫn cứ hăng hái như thường. Tôi đã tìm được một nơi ẩn núp tuyệt vời, khi trốn tôi vào những câu kinh mở ngỏ và trốn tình tôi trong những giờ kinh ngả nghiêng, đảo điên, hư hư mà thật thật. Chúa đã đóng đinh đời mình trên Cây Thập tự và em đã đóng đinh đời tôi và những lời kinh.

...

Lúc sáng. Vợ chồng có chuyện khủng khẳng với nhau và lần đầu sau năm năm lập gia đình. Tôi bỏ giờ đọc kinh ban trưa, bỏ cả bữa cơm ở bên nhà Liên, bế con trở về quán phở của bố mệ. Tôi nói với ông anh đầu: "Từ hôm nay anh cho em về làm lụng, bán buôn với nhà ta anh nhé!". Anh tôi cười: "Chán đi dạy kèm rồi à? ừ! Thì chặt xương bò. Vẫn còn khuyết từ lúc chú lấy vợ đến giờ mà lúc này phải chặt nhiều xương thì mới đủ nước bán đấy!" Tôi "vâng" và thấy lòng thanh thản lạ lùng. Thế là tôi lại được về với gia đình. Lại được sống trong cái không khí ồn ã, tất bật của hàng quán với mùi xương bò đặc sệt, gây gây và quyến rũ đến vô cùng. Lại được ngày hai bận quai tay bổ rựa lên những khúc xương khúc khuỷnh, chả dính nổi một tí thịt thà, trong tiếng đọc kinh từ nhà đối diện vọng sang và lẫn trong tất cả là tiếng của An: chênh vênh mà bám riết, níu giữ bao buộc ràng.

(Tạp chí Nhà văn)

Lễ cưới bạc

Tòa nhà ba tầng màu trắng, vụt hiện ra, chênh vênh trên mỏm đá cao bên bờ biển. Dưới bầu trời màu xám, những chóp mái lợp ngói ardois gợi người ta nghĩ đến một lâu đài nhỏ trong truyện thần tiên.

Đó là khách sạn Biển Mây, nằm lưng chừng trên con đường đèo nối liền hai thành phố. Khi chiếc xe Corona chở ông Vịnh lượn vừa đúng hai vòng dốc núi, người lái xe khẽ liếc sang thủ trưởng, vẻ thăm dò. Bắt gặp ánh mắt ấy, ông Vịnh điềm đạm mỉm cười:

- Ông Hạo mời tha thiết quá, đành phải đi. Hôm nay vợ chồng ông ấy tổ chức lễ cưới bạc - Ông ngừng một chút rồi nói như giải thích: lễ kỷ niệm hai mươi lăm năm ngày cưới.

Nói thế là ông muốn người lái xe đừng hiểu lầm: sao một con người vốn nghiêm túc như ông hôm nay lại đến một khách sạn hẻo lánh như thế. Như thói quen của những tài xế xe con, anh chàng này không hay tọc mạch hỏi chuyện riêng tư của thủ trưởng. Nhưng hôm nay, anh ta không giấu vẻ tò mò:

- Lễ cưới bạc, sao lại phải đến tận đây?

Ông Vịnh lặng yên có ý không bằng lòng. Ông không trả lời, không phải vì trong chuyện này có gì khuất tất mà vì không muốn tạo tiền lệ cho việc lê la thăm hỏi, là cái thói mà ông ghét nhất nơi những người phục vụ.

Thực ra cách đây hai hôm khi ông Hạo nói đến địa điểm này ông Vịnh cũng đã ngần ngại. Ba mươi năm trên con đường quan chức, ông luôn cảnh giác như người đi rừng dè dặt tiến từng bước chân. Những quán hàng, khách sạn nơi xa xôi vắng vẻ thường là những tụ điểm chơi bời, lắm kẻ đã sa hầm sẩy hố, thân bại danh liệt ở đó. “Xin anh đừng nghi ngại gì cả”, ông Hạo tha thiết cố nài. “Toà khách sạn đó là của gia đình em, vì vậy kỷ niệm ngày cưới chúng em mới tổ chức ở đây. Tụi em kinh doanh đàng hoàng, tất cả nhân viên đều là nam, tuyệt đối không có đàn bà con gái”.

*       *

Chiếc xe vượt qua thêm một con dốc rồi tiến sát tòa nhà. Trước thềm một cây hoàng hậu tỏa bóng, hoa nở lác đác những đốm hồng in lên nền trời xám.

Một thanh niên chừng hai mươi lăm tuổi từ quầy lễ tân bước ra,  mở cửa xe đón ông Vịnh bước xuống. Dù trên mặt không lộ vẻ gì, nhưng thâm tâm ông hài lòng vì cử chỉ lễ phép  của chàng trai. Đây lẽ ra là việc mà người lái xe của ông phải làm, nhưng y chẳng bao giờ nghĩ tới, mà ông thì không tiện nhắc. Vừa đi vào, ông vừa ngỏ lời thăm hỏi người phục vụ trẻ tuổi, và tỏ vẻ úy lạo khi biết vào mùa hè phần lớn người làm trong khách sạn là sinh viên nghèo làm thêm để kiếm tiền học phí.

Đại sảnh của khách sạn trông có vẻ hơi kỳ dị với bốn bức vách cao ốp đá, một thứ đá hoa cương mộc mạc tạo cho người ta cảm giác hoang dã như trong một hang động thiên nhiên. Từ những kẽ vách, dây vạn niên thanh mọc ra, leo bám thành những vệt xanh tươi trên nền đá xám.

Ông Hạo từ trên cầu thang bước xuống, dang rộng tay, rối rít vì mừng. Khuôn mặt vuông vức, thân hình cũng đậm, thấp, vẻ niềm nở của ông làm ông Vịnh thực sự cảm động. Đã đành chữ ký của ông hôm qua đã giúp ông Hạo thầu được một công trình đáng giá. Đành rằng chuyện mời mọc để cảm ơn là một chuyện thường tình. Bao nhiêu năm nay, nhiều người muốn tranh thủ ông đã cố mời ông đến những nơi xa xỉ, hứa hẹn những thú vui kín đáo và đặc biệt, ông đều gạt phắt đi. Lần này, ông Hạo không thế. Ông ta bộc lộ một tình cảm chất phác, muốn chia sẻ với ông một niềm vui. Hình ảnh bữa cơm tối nơi một tòa nhà yên tĩnh, với đôi vợ chồng tóc đã hoa râm mà còn thương yêu gắn bó và trân trọng một ngày kỷ niệm. ấn tượng xúc động ấy làm ông Vịnh không thể chối từ.

Chủ và khách cùng nhau ngồi vào bộ xa lông êm ái bọc nhung lốm đốm hình da báo. Ông Vịnh nhìn quanh:

- Phu nhân đâu?

Ông Hạo kính cẩn: “Dạ, nhà em đang chuẩn bị mấy món ăn đặc biệt”. “Bày vẽ làm gì?” Ông Vịnh nói với giọng từ tốn thường lệ. Ông ngước lên nhìn bức tranh trên vách. Trong tranh là một thiếu nữ trong bộ áo cưới trắng, với một vành hoa trắng trên trán. Một vẻ đẹp thuỳ mị thánh thiện, với phần vai và ngực khuất trong chiếc khăn cưới bằng sa dày và mềm.

“Đẹp phải không anh? - Ông Hạo cười - Nhưng là hai mươi lăm năm trước thôi. Bây giờ thì già rồi!”

Ông Vịnh không nói. Cô gái trong tranh đang nhìn ông. Nụ cười của cô dâu ngày cưới rạng rỡ và hạnh phúc, tương phản với vẻ mặt ông Vịnh đang nhìn cô, im lìm, vô cảm.

*      *

Ông Hạo nói vợ mình đang ở dưới bếp là cốt ý  tôn ông khách lên, tỏ rõ niềm quý trọng của gia đình mình. Chứ thực ra bà Hạo chẳng hề nhìn nhõi gì đến bữa tiệc, bà giao cả cho người làm. Lúc này bà đang giam mình trong phòng, ánh mắt uể oải nhìn qua cửa sổ, nơi có trời, biển và những đám mây tím hồng phản chiếu ánh mặt trời thoi thóp.

Có tiếng gõ cửa, rồi chàng trai ở quầy lễ tân bước vào, tay cầm một bó hoa lưu ly trắng kết với lá bướm bạc lấp lánh. “Ông chủ mời ra chào khách, mọi thứ đã chuẩn bị xong”. Chàng ta đặt bó hoa vào tay bà chủ. Người đàn bà khẽ vuốt ve mấy cánh hoa trắng mịn.

“Hoa trong rừng, chỗ cuối đường hầm”.

Người đàn bà gật đầu vẻ cảm ơn, nhưng hình như không còn thời gian để quan tâm đến hoa lá, bà đặt chúng lên bàn phấn. Mặt bà lộ rõ vẻ miễn cưỡng:

- Hôm nay lại tiếp ông nào nữa?

Chàng trai yên lặng. Bà Hạo ra hiệu cho anh ta lui, rồi đến ngồi trước gương.

Người đàn bà nhìn thấy mình, với gương mặt sắp tới bốn mươi. Đôi mắt đen và to, phảng phất vẻ buồn mệt mỏi và ngơ ngác thường thấy trên dung nhan những người đàn bà cùng lứa tuổi. Nhìn kỹ chiếc áo đang mặc trên người, bà cảm thấy không an tâm, liền khoác lên vai một chiếc khăn san rất dày, che kín nửa thân trên. Có tiếng cửa mở. Ông Hạo đi vào, thấy vợ, ông lùi lại một bước để nhìn cho kỹ, rồi bước đến, dứt khoát lột chiếc khăn san ra, vứt xuống giường. Thấy bà tỏ ý cưỡng lại, ông nói với vẻ mơn trớn:

- Khoác cái khăn bà già này thì còn gì là Kiều Dung nữa?

Kiều Dung hình như không dám cãi chồng, nhưng nàng không thoải mái, cứ quay lui quay tới nhìn mình trong gương. Chiếc áo bằng sa mỏng có thêu những bông hoa lấm tấm trắng, nổi rõ bộ ngực có thể nói là quá lớn, làm nàng cảm thấy ngượng ngùng và khổ sở. Từ khi mới dậy thì, nàng đã sớm nhận ra sự nẩy nở quá mức của mình, và cảm nhận điều đó như một dị tật. Bộ ngực lớn làm nàng thường xuyên bị bọn vô lại trêu chọc khi ra đường, làm cho nàng không có được sự thanh mảnh khi mặc áo dài đi học; mỗi lần lên nhà thờ xem lễ, cũng vì nó mà cha xứ lảng tránh không nói chuyện với nàng như với các bạn gái khác trong giáo xứ. Đến khi lấy chồng, chồng nàng luôn chế giễu bộ ngực lớn của vợ, khiến mặc cảm của nàng càng sâu đậm hơn; ông ta luôn bắt nàng mặc những chiếc áo dày kín tận cổ, vì vậy hôm nay nàng không khỏi ngạc nhiên khi chồng nàng đưa tận tay món quà đặc biệt: chiếc áo mỏng manh mà thường ngày nếu nàng có cả gan khoác lên người, thế nào ông cũng trừng mắt kêu lên: “Tội lỗi!”

“Này mình, hình như mình nhớ lầm rồi. Chúng mình cưới nhau đâu đã đến hai mươi lăm năm? Mình cứ nghĩ xem, không lẽ em lấy mình từ khi mười ba tuổi?”

Ông Hạo nghiêm mặt: “Đừng thắc mắc. Tôi đã bảo, hôm nay là lễ cưới bạc của mình”.

Dường như đã quen phục tùng, Kiều Dung không nói gì nữa. Nàng lẳng lặng vịn vào tay chồng, bước theo ông ra chào khách.

*      *

Bàn tiệc được đặt trên một khoảng sân lát đá ngay trước dãy phòng; mảnh sân được một hàng lan can bao bọc, trông giống như một bao lơn chồm ra trên mỏm đá cao, hứng gió biển khơi.

Dưới xa kia, thủy triều đang lên.

Kiều Dung ngồi bên chồng, tay nàng níu những sợi tóc bị gió biển thổi tung trước mặt. Ông Vịnh rửa mặt xong bước ra khỏi căn phòng đặc biệt dành cho khách, tiến về phía bàn tiệc. Kiều Dung ngẩng lên chào. Nàng nhìn ông khách, hai mắt long lanh, khuôn mặt đỏ ửng lên. Với cái vẻ núng nính sẵn có trên đôi má và dáng người, lúc này nàng trông như một quả táo chín.

Ông Vịnh nhận ra ngay: người đàn bà của buổi tiệc không có gì giống với hình ảnh người vợ già mà ông đã có sẵn trong tưởng tượng khi nhận lời đến dự lễ cưới bạc. Nhưng ông không tỏ vẻ ngạc nhiên; ông chỉ chào Kiều Dung rất chừng mực rồi ngồi yên nhìn nàng trong lúc ông Hạo thao thao bất tuyệt những lời chào mừng rôm rả. Dù sao ngồi cùng bàn với một phụ nữ khả ái cũng dễ chịu - Phụ nữ, thứ mà những người như ông vừa né tránh vừa ao ước. Ông ngồi trước cốc rượu nho, lặng lẽ nhấp từng ngụm và cảm nhận từng giọt ấm áp lan toả trong mình.

Gió thổi ào ào từ ngoài khơi xa, ánh sáng buổi chiều đã tắt hẳn. Dưới kia, tiếng sóng vỗ mạnh vào kè đá báo hiệu thủy triều đang lên. Ông Hạo mở sâm banh, vòi rượu trắng vụt lên, sủi bọt. “Đây chỉ là khúc nhạc dạo đầu. Báo cáo anh, hôm nay em đã dành một chai rượu cực quý. Rượu sâm chẳng có chi là lạ. Nhưng đây là một củ sâm trăm năm, chính tay em xách từ Seoul về, còn dính bùn đất. Thế rồi chùi rửa, ngâm tẩm cho vào rượu hảo hạng, đã năm năm trời. Em đã chủ ý để dành cho ngày hôm nay”. Nghe ông Hạo nói, vẻ hài lòng hiện ra trên mặt ông Vịnh. Từ ngày vợ mất, các con đi du học, ngoài công việc ông chỉ có thú vui là chiều chiều uống vài ba chén. Bởi cương vị không cho phép ăn nhậu bừa bãi, ông Vịnh rất ít khi cùng uống với ai; rượu ông uống cũng kén, toàn là mỹ tửu. Đón ý khách, ông Hạo lập tức vào phòng. Một lát sau, ông quay ra:

- Mình ơi! Mình có quên chai rượu quý của tôi không?

- Em để ngay túi xách - Kiều Dung đáp, thờ thẫn như đang nghĩ tận đâu đâu.

Ông Hạo chìa cái túi đã cầm sẵn nơi tay, trong túi chẳng có gì ngoài mấy cuốn tiểu thuyết và bộ áo ngủ của vợ ông. Kiều Dung giật mình sợ hãi, nàng nói với vẻ chống chế: “Sao lại thế này được? Lúc mình chở em lên đèo, em kẹp kỹ túi xách, cái chai vẫn còn đụng vào tay em”.

Ông Hạo vẻ cố nén: “Thôi mình ơi, lại cái trí nhớ vớ vẩn của mình! - Quay sang ông Vịnh, ông xoa xoa hai bàn tay: Em quay về lấy ngay. Cao lắm là ba mươi phút!”

Ông Vịnh nhẩm tính, ba con dốc, một đèo phụ, thêm mười cây số. “Ông đến đây bằng gì?” “Xe Spacy. Hôm nay hai vợ chồng em đi xe hai bánh để ôn lại thời... tuổi trẻ”. “Trời chiều rồi. Để tôi bảo Bổn lái xe đưa anh đi cho an toàn, mà lại nhanh”. Ông Vịnh gọi người lái xe. Mấy phút sau, ông Hạo và Bổn lên chiếc Corona, vụt nhanh xuống bên kia con dốc.

Kiều Dung nghe rõ lời chồng dặn: “Tiếp chuyện anh Vịnh giúp anh”, nhưng nàng chẳng có vẻ gì sốt sắng. Còn lại một mình với tư cách chủ nhà, nhưng nàng chẳng đứng dậy rót rượu, cũng chẳng hề gợi chuyện. Dù vậy cũng chẳng phải nàng thờ ơ hay bình thản. Nàng bứt rứt, nhấp nhổm; cố giấu tâm trạng thực của mình, nàng cứ lẳng lặng nhìn ra khoảng trời mênh mông ngoài biển, đang dần ngả màu lam thẫm, màu xám rồi cuối cùng đen như nhung.

Dưới ánh sáng huyền hoặc của ngọn đèn lút sâu trong một hộc đá trên vách, người đàn bà hiện ra, lung linh, gợi cảm. Những dấu vết chớm hiện của tuổi trung niên đã bị bóng đêm hư ảo xóa nhòa. Thái độ thiếu tự nhiên của Kiều Dung lúc ấy cũng đượm vẻ quyến rũ, diễm lệ. Vì thế ông Vịnh ngồi lặng lẽ như bị thôi miên trong một lúc, không cảm thấy phiền lòng vì cách tiếp đãi có thể nói là bất lịch sự của người chủ kỳ lạ này.

Dù vậy ông Vịnh cũng còn đủ tỉnh trí để sực nhớ ra là ông Hạo đã đi quá lâu. Ông đưa điện thoại lên, bấm máy gọi Bổn. Bên tai ông là tiếng của Bổn chữ được chữ mất vì sóng không ổn định. Ông chẳng nghe rõ gì ngoài tiếng gõ đập đâu đó vang lên. Ông tắt máy, chuông lại đổ. Lần này sóng từ chiếc máy cực tốt của ông Hạo phát ra rất mạnh. “Báo cáo anh, rủi quá xe bị hỏng ngay dưới chân đèo phụ. Bọn em đang cố gắng để kịp trở về”. Tiếng Bổn cầm lấy máy của ông Hạo. “Không thể nào về được đâu, chịu thôi anh ạ. Đêm nay cầm chắc là phải ngủ trong xe. Xui quẩy thật!”.

Thế là ông Hạo sẽ vắng mặt ít nhất đến sáng mai. Ông Vịnh bất giác rùng mình.

*      *

Ông Hạo và Bổn nằm thư giãn trên hai chiếc ghế bố trên sân một nhà trọ ven biển. Giữa hai người là chiếc bàn nhỏ với chai Martell và hai ly rượu đang dần vơi.

Phía trên cao kia là trời đêm quang đãng, những vì sao càng lúc càng sáng hơn với dải ngân hà trắng nuột.

Bổn cầm cái chìa khoá gõ vào cái mở rượu bằng inox, hai vật chạm nhau phát ra những tiếng vang khô khốc, tuy nhỏ nhưng khi truyền qua điện thoại di động cũng đủ cho người ta tưởng lầm là tiếng búa gõ đập lúc đang hì hục sửa xe. Nghe lại một lần nữa trò nhại rất thành công của mình, Bổn phá ra cười khoái trá. Ông Hạo lim dim mắt:

- Người ta bảo ai cũng có gót chân Asin, riêng hắn ta không có.

- Gót chân Asin?

- Là ý người ta nói chỗ hiểm, chỗ dễ tấn công.

Bổn bĩu môi:

- Để xem - Y cười - Này, tôi không ngờ đoạn đầu màn kịch lại trót lọt dễ dàng như thế. Đến giờ, ông ta vẫn cứ tưởng tôi với ông mới gặp nhau lần đầu. Còn đến mai...

Bổn bỏ lửng câu nói. Ngày mai dù ông Vịnh biết hay không cũng chẳng quan trọng gì nữa. “Lúc nãy ông gắn máy quay phim ở đâu?” “Hướng ngay vào bàn tiệc”. Ông Hạo trả lời. Bổn tặc lưỡi:

- Sao không gắn ngay trong phòng?

- Phòng ai? Ông Hạo hỏi, giọng hơi cáu.

- Thì phòng dành cho hắn - Vẻ mặt Bổn khoái trá, y vừa nói, vừa tưởng tượng vừa rung đùi liên tục.

“Anh lầm rồi - Giọng ông Hạo khô khốc. Còn khuya mới có chuyện vợ tôi bước chân vào đó. Nhìn vẻ ngoài phổng phao, người ta cứ tưởng bà ấy là người ham mê nhục dục. Thực ra bà ấy hơi đần, nhưng rất đoan chính. Phen này lão Vịnh dễ xơi vài cái tát lắm. Tôi mà không tin chắc thế thì chẳng bao giờ ngu dại đi bày cái trò chơi nguy hiểm này.”

Bổn hơi cụt hứng, y không nói nữa, chỉ lặng yên, vẻ hoài nghi. Ông Hạo cố xua tan vẻ cau có vừa hiện ra trên mặt. Ông tự động viên mình bằng cách ôn lại mớ kiến thức sinh học về phụ nữ: Kiều Dung da mịn, ngực nở khác thường là vì lượng nội tiết tố nữ trong người nàng dồi dào một cách đột biến. Ngực nở nhưng môi không dày, chứng tỏ testosthérone trong người nàng quá ít, đó là lý do khiến  Kiều Dung trở thành một con người uể oải, nhường nhịn, thụ động và - điều này chỉ một mình ông biết - luôn lãnh cảm trong chuyện gối chăn.

“Hỏi thực ông nhé, sếp Phan hứa với ông điều gì để ông chịu đưa vợ ông đến kề miệng cọp như vậy?” Bổn hỏi. Ông Hạo cười, tiếng cười của ông nghe ngằn ngặt như tiếng trẻ khóc đêm, với khuôn mặt dúm dó của anh hà tiện đang phải ép ruột bỏ tiền ra mua một thứ mà anh ta quá thích:

- Tôi chưa hỏi anh. Ông ấy trả cho anh bao nhiêu để anh chịu đưa thòng lọng vào cổ chủ anh?

Bổn cũng cười, tiếng cười y giòn giã và mạnh mẽ hơn nhiều. “Tôi theo ông Vịnh đã năm năm, ông ấy đối với tôi không tồi. Nhưng tôi sùng bái sếp Phan.Ông ấy luôn thắng trong mọi cuộc đua”.

*       *

Trên bao lơn nhìn ra biển của khách sạn Biển Mây, cũng là vòm trời sao ấy và giải ngân hà trắng nuột ấy.

Ông Vịnh đã thực sự chìm vào cảm giác lâng lâng dịu êm như càng lúc càng lún sâu vào một vực nhung. Nhưng khi nhận được cuộc điện của Bổn báo là suốt đêm sẽ không quay lại, linh tính của người đi rừng bỗng trỗi dậy. Có điều gì hơi khác thường. Ông bắt đầu cảm thấy một thứ cạm bẫy nào đó. Vì vậy ông vội uống cạn ly rượu, chào Kiều Dung rất vội vã và nhanh chóng rút lui vào căn phòng dành cho mình.

Trái lại, từ lúc bập bõm nghe rằng hai người đàn ông kia không quay trở lại trước khi trời sáng, Kiều Dung như tỉnh hẳn người. Vẻ bứt rứt nhấp nhổm không còn nữa, nàng ngồi yên, vẻ như đang quyết định một điều gì đấy rất trọng đại. Ông Vịnh đã rút vào phòng từ lâu, nàng vẫn còn ngồi trơ vơ một mình trước bàn tiệc.

Trong phòng, ông Vịnh không hề ngồi yên, ông đi tới đi lui, chân nện những bước khùng điên trên nền gạch bóng. Thân thể nóng và đầu lạnh, sự dằng xé ấy làm ông thực sự hoảng loạn. Người đàn bà với đặc điểm nữ tính lồ lộ, với vẻ ngơ ngác dại dột như một thứ men lạ làm thành sức quyến rũ ma quái. Nhưng may thay ma quái đã không còn trong tầm mắt; chỉ cần không nhìn thấy, thì rồi cơn khủng hoảng sẽ dịu xuống, sẽ qua đi... Tất cả như một cơn đau răng dữ dội, rồi sẽ dịu dần...

Giữa lúc ông Vịnh đang an tâm với những ý nghĩ ấy thì có tiếng gõ cửa, rồi tiếng nói hổn hển của Kiều Dung:

- Mở cửa cho tôi vào đi! Cho tôi vào, ông Vịnh ơi!

Ông Vịnh càng cố lặng im thì người đàn bà càng gõ mạnh, rồi có tiếng lay đấm cửa, tiếng cào cửa, và giọng nói ngoài kia càng khẩn thiết:

- Mở cửa cho tôi đi! Ông tưởng tôi không nhận ra ông sao?

Ông Vịnh kêu lên như vừa trúng một mũi tên. Không, ông đã nhận ra nàng từ khi nhìn bức tranh vẽ cô dâu trong đại sảnh. Ông cố lạnh lùng, mong rằng nàng sẽ không nhận ra ông. Nhưng vô ích.Ông đã bị nhận diện rồi. Giờ đây, lẩn tránh chỉ có nghĩa là hèn nhát.

Ông mở hé cửa để bước ra, nhưng người đàn bà đã hối hả lách mình tuôn vào. Một mùi thơm gây gây nồng nàn làm ông Vịnh choáng váng. Thân thể nàng ấm và mềm mại, đầy ắp trong tay ông. Một thứ phép lạ của quỷ làm những thành trì trong ông sụp đổ, dữ dội như núi lở.

Kiều Dung òa khóc, nàng đưa hai tay cố nâng mặt ông Vịnh lên bởi lúc đó khuôn mặt ông Vịnh đang vùi sâu vào ngực nàng với một sức mạnh mê muội. Đó là sức mạnh bùng nổ của khoảnh khắc hiện tại. Nhưng ý muốn đối mặt với dĩ vãng nơi Kiều Dung mạnh hơn; cuối cùng nàng cũng nâng được khuôn mặt đói khát ấy lên, mắt nàng biểu lộ nỗi xót thương vô hạn. “Anh biết không, mười sáu năm rồi, em luôn mong gặp lại anh. Em muốn hỏi anh một câu, một câu thôi!”

Ông Vịnh chẳng nghe thấy gì, cứ muốn lôi Kiều Dung đến bên giường. Nhưng nàng uốn mình đẩy ông ra: vẻ mặt nàng nghiêm trang và quan trọng đến nỗi người đàn ông đành phải dừng lại: “Em muốn gì? Nói đi, nhanh lên!” Ông Vịnh gắng gượng hỏi, mặt ngây ra, lừ đừ như ăn phải một thứ ngải mê.

“Em muốn biết ngày ấy có đúng là anh đã ghi nguyện vọng khác với nguyện vọng của em không? Mười sáu năm nay em cứ trăn trở hoài vì câu hỏi ấy”. Kiều Dung nhìn thẳng vào mắt ông Vịnh. Đôi mắt nàng mở to như một tấm gương mời gọi ông Vịnh soi vào để nhìn thấu dĩ vãng của mình.

Hồi ấy ông yêu Kiều Dung, rất yêu. Nàng cũng yêu ông còn hơn thế. Xuất thân giàu có, nàng ngưỡng mộ anh sinh viên nghèo luôn đội mũ bêrê, mặc áo sơmi bạc màu và mơ ước trở thành Paven Coocsaghin. Khi đó với Kiều Dung, Vịnh là bạn, là người yêu, là thầy, là người hoa tiêu cầm lái vạch ra những phương hướng của đời nàng.

Khi sắp ra trường, cả hai bàn tính sẽ cùng lên phục vụ ở miền núi, theo đúng lý tưởng mà họ ôm ấp: cùng hiến mình cho những người nghèo khổ ở nơi hẻo lánh ấy.

Kết quả về nhiệm sở hoàn toàn không giống mong ước của họ. Kiều Dung được giữ lại thành phố. Còn Vịnh sẽ về một miền đồng bằng ở phía nam. Có vẻ như số phận khiến họ phải xa nhau. Nhưng hồi ấy Kiều Dung không tin ở số phận, nàng đến phòng tổ chức xin đi xa để được về một nơi. “Chúng em sẽ cưới nhau, muốn đến bất cứ đâu cũng được, miễn là cùng đi với nhau”. Nàng nói. Người ta đồng ý chiều theo nguyện vọng của nàng.

Nhưng khi người thủ thư lật hồ sơ ra, anh ta cho biết chỉ có Kiều Dung ghi nguyện vọng lên miền núi. Còn trong hồ sơ của Vịnh, chính tay anh ghi nguyện vọng là về đồng bằng Nam bộ.

Hóa ra anh ta đã âm thầm tìm cách lìa xa nàng. Và cái giấc mơ hiến mình cho những cư dân miền núi xa xôi, anh chỉ vạch ra cho một mình nàng mà thôi.

Kiều Dung bị sốc nặng. Nàng không bao giờ gặp Vịnh nữa. Một năm sau nàng lấy chồng.

*      *

Bây giờ nàng vừa cố gắng đẩy ông Vịnh ra, vừa khẩn khoản:

- Nói cho em biết đi. Em phát điên vì hối hận. Lẽ ra em phải hỏi anh một lần, có thực như thế không?

Ông Vịnh phều phào:

- Em muốn hỏi gì? Cái gì có thực?

- Có thực anh đã phản bội em, hay đấy chỉ là sự dối trá của người thủ thư. Sau này em mới biết hắn cũng thích em, chính vì vậy em mới được giữ lại thành phố.

Ai mà không thích Kiều Dung, nhất là cái thời nàng mới hơn hai mươi tuổi. Vẻ khờ khạo dễ thương của nàng, làn da trắng như sữa của nàng, vẻ người mềm mại và sexy của nàng. Nàng là giấc mơ ngọt ngào của ông Vịnh thời trai trẻ. Nhưng quả thực ông đã quyết định rời bỏ nàng. Nàng thuộc thành phần xuất thân không lợi cho sự tiến thân của ông. Vẻ quyến rũ và của hồi môn của nàng không thể đánh đổ ông, dù khi đó ông còn nghèo, rất nghèo, và rất yêu nàng. Ông muốn tự mình làm sự nghiệp của mình, muốn tỏ ra mình là một người anh hùng cứng rắn.

Quyết định của ông khi ấy, dù là kết quả của một ý chí sắt đá hay một sự tính toán quá lạnh lùng, cũng không dễ nói ra với nàng. Giờ đây, càng chẳng phải lúc để nói. Nàng lắc mạnh vai ông, nàng vật vã: “Nói đi anh, nói đi, nói đi!”

Ông Vịnh cứ loay hoay tìm cách kéo nàng vào lòng. “Kiều Dung, anh nhớ em, nhớ điên cuồng suốt bao nhiêu năm”. Ông nói. Nhưng nàng vẫn dai dẳng không chịu cho ông lảng tránh. Cuối cùng ông nói bừa - Ông biết, phụ nữ họ chỉ tin điều họ muốn tin. “Kiều Dung đừng nghe ai cả, chỉ nghe trái tim em thôi. Em biết rõ anh không phản bội em”.

Như chỉ chờ có thế, Kiều Dung khóc nấc lên. Nàng đau đớn tự  nhiếc mình: “Em đã biết mà. Chỉ vì vội vã mà em phải trả giá mười lăm năm địa ngục. Không ngày nào em không mong đợi cái ngày này. Mình đi thôi, đi đi anh!”

Tai ông Vịnh ù lên. Ông chẳng còn thấy gì ngoài bộ ngực mịn màng của Kiều Dung đang ở kề trước mặt ông. Ông cúi xuống, mê mẩn gục đầu vào đó như con thú khát nước vục đầu vào dòng suối. Kiều Dung thổn thức, một lần nữa nàng lại đẩy ông ra, chỉ cho ông thấy cái khóa nhạc nhỏ xíu bằng vàng tây nơi sợi dây chuyền dưới cổ:

- Anh thấy không, bao năm qua em vẫn mang cái khóa nhạc anh tặng em hồi ấy.

Ông Vịnh không để ý cái khóa nhạc, vì ông đã quên nó từ lâu rồi. Giờ đây điều duy nhất quan trọng là ôm được Kiều Dung vào lòng, rồi sau đó ra sao thì ra. Nhưng Kiều Dung cứ rề rà dai dẳng mãi với những điều nàng ôm ấp trong đầu: “Đem em đi - Em không muốn sống nơi đây thêm một ngày nào nữa”.

Ông Vịnh tuy mê man nhưng trí óc vẫn còn lại một góc tỉnh táo cố hữu, ông nhắm mắt, lẩm bẩm: “Em nói gì thế? Việc gì phải thế, ra tòa, hầu kiện, những việc đó chẳng hay ho gì, nhất là với anh bây giờ”. Kiều Dung giẫm chân: “Anh nói gì thế? Cần gì phải ra tòa. Ta nói với nhau một lời thôi, em cởi chiếc nhẫn cưới này để lại rồi đi...” Ông Vịnh cắt ngang, hối hả: “Đừng em. Đừng nói những chuyện ngông cuồng đó nữa, mình đều lớn cả rồi. Đến đây em, nhanh lên, không trời sẽ sáng mất...”

Kiều Dung chững lại, rồi bất thần nàng tát mạnh vào mặt ông Vịnh. “Đồ hèn! Đủ hiểu rồi, anh đã nói dối tôi!”

Hai cái tát đau như kích thích bản năng đàn ông từ lâu bị giam giữ trong người ông Vịnh. Ông ta dữ dội như con thú sổng chuồng, nắm lấy hai vai Kiều Dung đè xuống giường. Kiều Dung hét lên, cố gắng ngóc đầu cắn vào tay ông Vịnh. Nhưng ông ta đã lấy cái gối đè lên miệng nàng.

Kiều Dung quẫy đạp lung tung, nhưng rồi nàng xuôi dần như con chim bị bóp nghẹt, hai chân xuôi xuống, rũ liệt. Ông Vịnh quăng cái gối qua một bên, cúi xuống...

Vừa lúc đó cửa phòng bật mở. Một vật cứng nện vào đầu ông Vịnh. Ông ta la lên một tiếng, đổ vật xuống bên người đàn bà đang nằm mê man.

*      *

Vào khoảng hai giờ sáng, một cơn mưa dữ dội trút xuống. Gió quay tít, những dòng suối theo nhau chảy từ cao xuống những ô kính trắng mờ.

Kiều Dung mở mắt. Nàng thấy mình đang nằm trên ghế sofa, một cái chăn phủ đến tận cằm. Cảm giác đầu tiên của nàng là sợ hãi. Nàng kêu lên run rẩy, hai tay đưa ra như chống đỡ.

“Đừng sợ. Có tôi đây, tôi không cho ai đụng đến chị đâu”.

Hai bàn tay đưa ra nắm lấy tay nàng kéo xuống, dịu dàng đặt chúng vào trong chăn. Kiều Dung nhìn một lúc vào cái bóng nhòe đang cúi xuống bên mình. Rồi nàng khẽ nghiêng đầu sang bên, và nhìn thấy bó hoa lưu ly trắng kết với lá bướm bạc.

Nàng đang ở trong phòng mình. Sự thất vọng, nỗi ê chề như dìm đắm trái tim nàng, nàng lặng lẽ nhìn sang bên và khóc.

Chàng trai cuống quít chùi những dòng nước mắt.

Chàng nói như vỗ về: “Đừng buồn nữa. Ông ta chẳng sao đâu, có ai chết vì chảy máu mũi đâu. Tôi đã đặt lão nằm ngay ngắn trên giường, lát nữa tỉnh dậy thì lão đã dịu cơn điên, có thể sắm vai đạo mạo được rồi”.

Kiều Dung lắc đầu:

- Tôi không quan tâm đến y nữa. Chính ơi, trời đang mưa phải không?

- Mưa đang thưa dần, trời sắp tạnh..

- Anh giúp tôi ngồi dậy đi. Tôi muốn đi, đi khỏi chỗ này.

“Chị cứ nằm yên, tỉnh lại đi.”

“Tôi có mê đâu, tôi rất tỉnh - Kiều Dung nhổm người dậy, bỗng nhiên nàng cười khanh khách, đau đớn: - Ông Hạo ấy à, anh biết không? Ông ấy tưởng tôi đần. Thực ra tôi đã giả ngu, giả dại được mười mấy năm là vì tôi nghĩ, thế nào cũng có ngày tôi gặp lại Vịnh, ngày ấy tôi sẽ ra đi”.

Nàng đứng vụt lên, tấm chăn rơi xuống đất. Giờ đây Kiều Dung đứng đó trong tấm áo bằng sa trắng mềm và rũ, không còn vẻ ngượng ngập và che giấu. “Chỉ sau ngày cưới mấy tuần, tôi nhận ra mình đã phạm sai lầm kinh khủng nhất trong đời mình. Tôi không sinh nở, không phải vì tôi lãnh cảm như hắn tưởng, mà vì tôi biết cuộc sống ở đây chỉ là sống tạm mà thôi”.

Nàng băng mình lảo đảo vụt ra phòng khách về phía chân cầu thang cuốn. Chàng trai chạy theo níu lấy nàng, khẩn khoản:

“Chị đi đâu? Chị quay lại đi” - Chàng gần như van nài. Nhưng Kiều Dung bỗng mạnh mẽ khác thường, nàng vùng ra và xô vào cánh cửa dưới hốc cầu thang. Cửa mở, để lộ một con đường ngầm với những bậc thang chúi xuống dưới lòng đất đá. Với hai bàn chân trần, nàng chạy xuống những bậc cấp. “Cậu cứ mặc tôi!” Nàng la lên khi thấy Chính chạy theo mình, hối hả. “Được rồi, tôi đi với chị. Tôi không để chị một mình đâu!”

Con đường hầm không dài lắm, đấy là lối để người ta chở những đồ ăn thức uống và những đồ vật nặng nề vào tòa nhà từ một bến thuyền khuất trong những mỏm đá ven biển. Thấy Kiều Dung loạng choạng trên lối đi, Chính chạy tới đỡ lấy nàng. Cơn mưa đã dứt. Khi họ ra đến cửa hầm, cái bến nhỏ và con thuyền hiện ra trong bóng đêm. Chính đỡ Kiều Dung trèo lên một mô đá trên cao. Cả hai ngồi chờ sáng. Chung quanh phiến đá rộng, lá bướm bạc mọc chi chít bên nhau, phủ kín các sườn đồi chênh vênh. Rất xa dưới chân họ là mặt nước xanh xám với những gợn thủy triều đang rút xuống. Trên cao, một cành cây chìa ra khoảng không, những dây lưu ly quấn quít nở đầy hoa trắng, tỏa mùi thơm ngọt trong không khí ẩm ướt của bầu trời sau cơn mưa.

Kiều Dung đưa bàn tay đẹp lên, nàng tháo chiếc nhẫn cưới và lạnh lùng ném xuống biển. Rồi nàng đưa hai tay luồn vào mái tóc sau gáy, tháo luôn sợ dây chuyền mang hình khóa nhạc, ném luôn; những vật bé nhỏ ấy rơi vào khoảng không như những hạt bụi bay đi, không dấu tích. Đấy là những cái xiềng, một cái giam giữ xác thân nàng, một cái giam giữ linh hồn nàng. Ngày hôm nay những vật ấy đã mất hết phép thiêng; nàng trút bỏ nó, lấy lại tự do và cuộc sống.

Chính ngồi ngây ra nhìn nàng. Giờ đây nàng muốn làm gì thì làm, anh không cản nữa. Vì nàng đã ở một nơi an toàn, trong tầm mắt của anh. Chưa bao giờ nàng ở gần anh như thế. Những lần anh ghé mắt qua lỗ khóa để nhìn nàng trong đêm, anh thấy nàng xa cách biết bao. Nàng ngủ với giấc mộng chập chờn, luôn giật mình, có lúc nàng ú ớ nói mê, lúc nào cũng như đang thét lên những lời kêu cứu thất thanh. Những lúc đó anh cảm thấy mình đau đớn, muốn lay gọi nàng, trấn an nàng nhưng không thể. Ngoài Kiều Dung, anh là người duy nhất biết được nụ cười rạng rỡ trên bức tranh kia không phải là của nàng. Bởi anh biết nàng có chiếc răng khểnh mà người trong tranh thì không. Nụ cười ấy chỉ là sản phẩm lắp ghép của người thợ vẽ tranh khôn ngoan muốn mua lòng ông chủ.

Bây giờ thì nàng đang cười, nụ cười thực của nàng. Anh muốn đưa hai tay nâng cằm nàng và ôm nụ cười ấy vào lòng. Nhưng không, anh muốn có sính lễ dành cho nàng. Chính đứng dậy, với tay hái những dây lưu ly trên cao, đan chúng thành một vành hoa trắng. Anh đặt nó lên đầu Kiều Dung. Nàng ngồi đó trước mặt anh, với chiếc áo sa trắng mịn màng và vòng hoa tỏa thơm trên trán.

Mặt trời nhấc mình lên khỏi đường chân trời ngoài biển đông. Sau đêm mưa, trời rất trong, ngọn gió cũng ấm áp, dịu dàng. Cả thảm lá bướm bạc phủ kín một vùng, óng ả, mượt mà dưới nắng.

Những giấc mơ khủng khiếp đã lùi xa. Giờ đây trên đầu họ chỉ có trời, mênh mông và rất xanh.

*      *

Tám giờ sáng, ông Vịnh tỉnh dậy trong căn phòng bừa bộn. Ông thấy đầu đau nhói, từ phía trong có tiếng ầm ỳ như sóng vỗ. Tuy vậy, trí nhớ ông vẫn tốt, ông nhớ ngay ra cương vị của mình. Vội vã, ông chải đầu, sửa lại quần áo ngay ngắn và cố thu vén những dấu tích bừa bãi trong gian phòng quỷ ám.

*      *

Tám giờ sáng, ông Hạo và Bổn tiến về phía khách sạn Biển Mây trên chiếc Corona màu xanh. Lúc bắt đầu cuộc hành trình, họ cười nói bàn bạc với nhau nhiều chuyện, nhưng càng đến gần họ càng lặng im nhiều hơn. Nỗi bứt rứt nôn nóng làm cả hai hồi hộp dán chặt mắt vào cái vệt trắng đằng xa đang càng lúc càng hiện rõ: tòa nhà ba tầng trên đỉnh dốc. Ông Hạo không ngừng nghĩ đến chiếc máy quay phim nhỏ xíu, chỉ có điều ông không ngờ trong chiếc máy ấy chỉ có hình ảnh bà vợ qúy đang lao vào phòng người khách lạ.

*      *

Tám giờ sáng, từ trên mỏm đá cao, Kiều Dung và Chính nhìn rõ chiếc Corona đang lượn vòng trên con đường cong cong dẫn vào tòa nhà dưới kia.

“Mặc họ làm gì với nhau thì làm. Tôi đi đây.” Kiều Dung bảo.

“Tôi cũng đi”. Chính quả quyết: “Xuống hết dốc núi này mình sẽ lấy thuyền đi vào cửa sông”.

Kiều Dung nhìn Chính. ánh mặt trời óng ánh rực lên những sợi lông tơ trên mép anh. “Anh đi với tôi à? Còn năm học sắp tới? Còn tương lai của anh, gia đình anh, những cô bạn cùng lớp của anh?”

“Chuyện nhỏ. Tất cả sẽ được làm lại từ đầu. Trái đất còn rộng mà, biết bao nhiêu con đường để đi”.

Kiều Dung cười. Chàng trai này cũng như nàng năm xưa, tin rằng tình yêu có thể dời được núi non sông biển. Chẳng biết niềm tin ấy đứng vững được bao lâu trước cuộc đời, chỉ biết giờ đây nó đang có thực; cũng như sóng ngoài khơi, nó hư ảo nhưng mà vĩnh cửu.

Nàng nhìn đăm đăm như muốn thu tất cả những gì trước mặt, giữ thật kỹ trong mắt mình: Nắng, mây trời, thảm lá bướm bạc trùng trùng, mùi hoa lưu ly thơm, và cả hình ảnh dễ thương bướng bỉnh của chàng trẻ tuổi. Rất có thể đây là một ngày đáng sống nhất trong đời nàng.

“Vậy thì ta đi. Nhưng trước tiên tôi muốn nhờ Chính một việc”.

Khuôn mặt Chính đầy vẻ hạnh phúc, chàng vừa gật đầu vừa hôn tới tấp hai bàn tay Kiều Dung.

Kiều Dung kéo Chính ra đầu mỏm đá. ở đấy nhìn xuống có thể  thấy miệng đường hầm nằm sâu trong đám rêu.

Nàng đưa cho Chính một chiếc chìa khóa cũ giấu trong ngực áo.

“ở đó, khuất trong miệng hầm, mình sẽ tìm thấy dấu hiệu này. Cách đó một gang phía bên phải, là chỗ tôi cất giấu những đồ nữ trang của tôi thời con gái. Anh hãy xuống đó, dùng cái chìa này mở ra và đem cái hộp trong hộc đá về đây. Nhanh lên, vì mình phải rời khỏi đây, không trễ được nữa rồi”.

Chính vội vã trụt xuống những bậc cấp thiên nhiên, trong khi Kiều Dung ngồi đó, nhìn theo . Một nụ cười đau buốt thoáng qua trên môi nàng: “Một ngày kia, anh không còn là anh bây giờ nữa. Mà tôi muốn sống mãi giờ khắc này”.

Khi Chính quay lại con dốc, Kiều Dung hiện ra trước mắt anh, đứng thẳng người trong chiếc áo trắng và vành hoa trên trán.

Nàng cười và vẫy tay với anh, rồi vươn hai tay níu lấy cành cây phủ đầy hoa lưu ly trên đầu. Chớp mắt, nàng nhún mình nhảy từ trên mỏm đá cao xuống thẳng mặt biển sâu bên dưới.

Dưới nắng ban mai, chiếc áo ngân nhũ của nàng vẽ một vệt lóng lánh bạc, sáng lóa trước khi biến mất trong nước xanh. Những bông lưu ly bị động mạnh rơi rắc từ trên cao, tan tác trong không gian, còn lại vài cánh đáp xuống bập bềnh trên sóng.

Thủy triều đã hoàn toàn rút xuống./.

(Tạp chí Nhà văn)

Chúc mừng năm mới

Buổi chiều cuối năm ở ngoại ô thành phố với những tiếng rì rầm lắng dịu và ánh nắng hết sức rụt rè đem đến cho con người cảm giác chút thời gian còn lại của năm đi qua khẽ khàng quá đỗi. Trong gian bếp của ngôi nhà nhỏ nằm giữa một vườn cây kín đáo, Dao đang làm chiếc bánh ngọt dành cho khoảnh khắc chào đón năm mới của gia đình. Thỉnh thoảng, cô nhìn ra khung cửa sổ của gian bếp như để ghi nhớ cho mình sự chuyển động không tên gọi đang diễn ra ở bên ngoài.

Có tiếng động vang lên từ ngoài cánh cổng. Nhận ra dấu hiệu quen thuộc của chồng mỗi khi anh đi làm về, rời khỏi chiếc bánh, Dao nhanh nhẹn đi lên nhà trên, rồi bước ra ngõ. Đón chồng với nụ cười dịu dàng và ấm áp, cô kiễng chân nhận chiếc hôn nhẹ nhàng của anh khi họ đã vào tới hiên nhà. Anh đẩy xe lên thềm trong lúc cô mở rộng cửa ra vào nhà và đứng chờ anh ở đó. Chưa đầy một phần tư phút sau, cánh tay khỏe mạnh và âu yếm của anh đã choàng lên đôi vai tròn trịa của cô. Họ đi vào gian bếp đang đượm mùi hương ngọt ngào của chiếc bánh còn đang dở trên mặt bàn. Anh rót một cốc nước và uống cạn, rồi đứng nhìn cô tiếp tục làm chiếc bánh. "Bất cứ người đàn ông nào cũng sẵn sàng đánh đổi cả thế giới này để có được niềm vui như anh tối nay đấy", anh nói và bước đến bên cô. "Có nghĩa là anh đang khen em", không ngẩng  mặt lên, cô đáp lời anh. "Em xứng đáng được nhiều hơn thế", anh đặt chiếc cốc không xuống mặt bàn sau câu nói rồi hôn lên tóc cô. "Thế thì người phụ nữ nào cũng có thể ghen tỵ với em đấy", một màu hồng thoáng hiện ra trên gương mặt của cô, "nhưng bây giờ em phải làm xong chiếc bánh này đã". Cô ngừng một chút rồi nói thêm, "buổi chiều đẹp quá. Lát nữa, chúng mình sẽ ngắm hoàng hôn, được chứ anh?". Anh bước tới cửa sổ, nhìn ra bên ngoài và nói, "Hôm nay anh luôn cảm thấy em sẽ giúp anh cảm nhận được thêm một điều gì đó và bây giờ anh bắt đầu hiểu...".

Chuông cổng reo lên, đột ngột cắt ngang câu chuyện của họ. Rời cửa sổ, Tâm vừa đi vừa nói, "em cứ làm, anh sẽ ra xem ai đến". Vừa hoàn tất chi tiết cuối cùng trên chiếc bánh, Dao đẩy nó ra giữa bàn rồi dọn dẹp các dụng cụ trong khi anh đi ra cổng.

*       *

- Anh Tâm!

ở trong gian bếp, Dao vẫn có thể nghe tiếng reo vui êm ái của một phụ nữ nào đó. Tiếp đó là giọng nói đầy ngạc nhiên của Tâm làm cô hiểu khách là một người mà cô chưa hề quen biết. Người ấy đang bước vào nhà với tiếng cười vui mừng không chút giấu giếm. Bất chợt, ý nghĩ đây cũng là một món quà thú vị dành cho Tâm trong buổi chiều cuối cùng của một năm dương lịch như thế này làm cô thoáng hài lòng. Người phụ nữ đó đang làm Tâm bất ngờ, cô nhận ra điều đó khi nghe giọng nói của anh có âm hưởng của niềm hân hoan trước một người mà bấy lâu nay anh chưa hề gặp lại. Và cô pha trà khi biết rằng anh đã đưa người phụ nữ ấy vào phòng khách.

Với nụ cười nhẹ nhàng và thân thiện, Dao bước vào phòng khách cùng khay trà trên tay. Cô chào người phụ nữ. Trước mặt cô là một người phụ nữ khá trẻ và xinh đẹp, ăn vận rất mốt và đắt tiền. Đáp lại Dao và lời giới thiệu của Tâm, người phụ nữ nở một nụ cười lịch sự. Một tia nắng rất dài và mảnh của buổi chiều chiếu vào phòng, hắt lên viên đá của người phụ nữ dùng trang điểm mái tóc là nó ánh lên rực rỡ. Trong cuộc nói chuyện giữa ba người, Dao dễ dàng nhận thấy mỗi khi nhìn Tâm, ánh mắt của người phụ nữ như muốn gợi lên trong anh một ý nghĩa nào đấy.

Tâm đứng lên kéo tấm rèm cửa của phòng khách đang che khuất khoảng trời ở bên ngoài sang một bên, khiến cho ánh nắng cuối ngày chảy tràn vào căn phòng. Người phụ nữ nhìn Dao trong một giây rồi đưa mắt nhìn quanh phòng. Sự gọn gàng giản dị của căn phòng có vẻ như đem đến cho người phụ nữ một chút thú vị. Khi Tâm trở lại bên bàn, Dao mơ hồ cảm thấy người phụ nữ này đang gieo một cảm giác bất yên khó tả vào lòng cô. "Em xuống bếp làm cơm, anh mời chị Trang ở lại ăn tối", Dao nói với chồng. "Một ý hay lắm, Trang đồng ý nhé", Tâm nói. "Từ chối lời mời của anh chị quả là rất khó, nhất là với cuộc gặp gỡ của chúng ta bây giờ. Nhưng rất tiếc. Lát nữa tôi phải đi. Cảm ơn anh chị", người phụ nữ duyên dáng đáp lời.

Bằng một động tác nhẹ nhàng và giản dị, Dao đứng lên. Cô chào người phụ nữ rồi rời phòng khách. Rất tự nhiên, cô hiểu, trước lúc người phụ nữ ra về, sự có mặt của cô không còn cần thiết nữa. Thêm vào đó, qua cánh cửa của căn phòng, cô nhận thấy ở đằng xa chân trời đang dần tắt nắng. Trở lại gian bếp, cô nhóm lửa để nấu bữa cơm tối mà cô mong đợi suốt cả ngày hôm nay.

- Anh tiễn Trang về, một lát thôi, Tâm nói khi anh đi vào bếp và đến gần Dao. Cô im lặng bày tỏ sự tán thành của mình và theo anh đi lên nhà trên. Trong lúc anh dắt xe xuống thềm, cô đi lấy chiếc áo khoác của anh rồi mang nói ra ngõ trao cho anh. "Anh sẽ đến nhà mẹ đưa con về ăn tối và đón năm mới", vừa khoác áo vào người, anh vừa nói.

Dao quay vào nhà ngay sau lời tạm biệt với người phụ nữ. Đang bước trên lối đi, cô nghe lẫn trong tiếng nổ nhẹ êm phát ra từ chiếc xe sang trọng của người phụ nữ giọng nói mà cô vừa biết đến: "Có lúc nào anh Tâm nhớ lại thời gian anh và Trang đã gần như là vợ chồng không?". Thêm vài bước chân nữa, Dao dừng hẳn lại. Bên ngoài cánh cổng vừa khép lại đã không còn ai và, cô cảm thấy dường như lời nói mà cô vừa nghe chỉ là một thứ âm thanh mơ hồ vẳng đến từ một chốn xa xôi nào đó.

*       *

Làn ánh sáng ban ngày đang tắt dần ngoài cửa sổ. Dọn xong bàn ăn, Dao ngồi vào một trong những chiếc ghế ở bên bàn. Chỉ đến lúc đó cô mới biết vầng mặt trời của ngày hôm nay không còn nữa, và bóng hoàng hôn đã ập đến rồi. Trong nhà bỗng tối đi rất nhanh. Một sự im lặng tuyệt đối bao trùm lên những căn phòng của ngôi nhà và cả khu vườn ngoài kia. Bằng đôi tai tinh tường của mình, Dao lắng nghe sự tĩnh mịch vô thanh đang ngự trị khắp nơi, xung quanh cô. Nhìn lên bầu trời trong vắt đang đổ bóng hoàng hôn ở bên ngoài, cảm giác có một điều gì đó bất ổn đang đến lại hiện ra trong tâm trí của cô. Cô nghĩ đến người phụ nữ vừa gây cho cô một ấn tượng khó chịu và bỗng dưng cô hình dung ra thân hình cân đối đẹp đẽ của Tâm đang đi bên người phụ nữ ấy. Rất nhanh, điều này gây nên trong cô nỗi buồn cùng sự lo lắng không sao cưỡng nổi. Những ý nghĩ lạ lùng vụt dồn lên trong đầu, va vào câu nói lúc nãy của người phụ nữ vừa trở lại với cô. Trong cảm giác không hiểu chuyện gì đang xảy ra với mình, cô đứng lên. Với một nỗi bối rối ghê gớm trước đây cô chưa từng biết đến, cô nhẹ nhàng bật tất cả những ngọn đèn trong nhà làm chúng sáng lên một cách hân hoan, mừng rỡ.

Đêm tối bắt đầu choàng tấm khăn choàng đen của nó lên vạn vật. Ngọn gió nhẹ của đêm mang mùi hương đậm nồng của những loài cây từ ngoài vườn bay vào nhà. Sự im ắng của ngôi nhà phủ lên những bước chân khẽ khàng của Dao khi cô đi qua các căn phòng để đến trước cánh của dẫn ra hàng hiên ở góc trái. Vừa đi cô vừa cố xua đuổi lời nói của người phụ nữ ấy đi, nhưng cô thấy rõ, giờ đây nó đã như một con rắn len lỏi khắp trong đầu cô, bao trùm lấy toàn bộ tâm hồn cô cùng một nỗi buồn khó hiểu. Tâm rời khỏi nhà đã khá lâu và bên ngoài, bóng tối đã che phủ tất cả từ mọi phía. Cô ngẩng mặt nhìn lên cái bóng lờ mờ của  những đám mây đang trôi lơ lửng trên bầu trời đêm màu tím. Một ngọn gió nhẹ bay vào hàng hiên, thổi vào mặt cô và từ trong bóng đêm vừa trở nên đậm đặc vang lên tiếng xào xạc lo lắng của những ngọn cây ở trong vườn. Những âm thanh đó khiến cô quay người lại, đi về phòng mình với trái tim lặng đi trước linh cảm về một nỗi cay đắng nào đó mà cô sắp sửa trải qua.

Sau chiếc bàn trải tấm khăn màu xanh lam, Dao ngồi thêu dưới ánh sáng của ngọn đèn bàn có chụp che. Giờ đây cô thêu là để chờ đợi Tâm trong khi quanh cô là cái lặng lẽ của đêm cuối năm. Thêm một ít thời gian nữa trôi qua và những mũi kim như nhảy múa dưới mắt cô. Một nỗi buồn xốn xang trào lên bóp chặt trái tim của cô cùng với lúc cô nhận thấy cái vô tận của đêm. Cô có cảm giác màn đêm đen sẽ ép vỡ những bức tường của căn phòng, khiến cho ánh sáng của ngọn đèn bàn mờ đi rồi tắt lịm.

Trở lại gian bếp, Dao đứng yên trọn một phút bên chiếc bánh như để tranh luận với bản thân về những gì đang diễn ra trong lòng mình. Cô nhìn chiếc bánh và suy nghĩ một cách căng thẳng. Trong khoảnh khắc, cô cảm thấy mọi thứ xung quanh cô như vụt biến mất, kể cả chiếc bánh chứa đựng hiện tại của Tâm và cô. Mặc cho cô lắng nghe và ghi nhớ chính xác tất cả từ lúc chiều, nhưng ở những giây phút này, vẻ xa lạ đột ngột của đêm cuối năm làm cô thêm bối rối. Một lần nữa, cô đi ra hàng hiên trống vắng và mát mẻ, đứng dưới bóng của hàng cây leo, mặt hướng thẳng lên trời cao, cô ném ánh mắt qua những lớp sương mù nhẹ mỏng như muốn nhìn vào tận bên trong thành phố để có thể thấy được Tâm vào lúc này.

Đến bên chiếc ghế mây ở cuối hàng hiên, Dao lặng lẽ ngồi xuống với vẻ bồn chồn đau đớn. Ngoảnh lưng về hướng tây, cô đơn và im lặng nhìn ra xa, cô cay đắng xác nhận lời nói của người phụ nữ lúc chiều đã trở thành một mũi kim ở một nơi rất sâu trong tận đáy lòng cô. Trong màn đêm tràn ngập, cô tự mình cảm nhận về một sự thật nào đó đang làm cô nhức nhối. Khi ánh mắt của cô bắt gặp những hạt sao trắng lúc thì lóe sáng lúc thì tắt mờ đây đó trên bầu trời, cô muốn được hòa tan vào bóng tối mịt mùng xunh quanh. Điều đó thay thế cho nỗi xao xuyến ngọt ngào của cô trong những lần ở bên Tâm lắng nghe trời đất run rẩy chuyển mùa. Nhiều năm nay, với cô, nó là điều hết sức thiêng liêng và gần gũi, như Tâm và sự yên tĩnh thanh thản mà cuộc sống đã ban thưởng cho họ.

Khi Tâm trở về nhà, đêm đã khuya. Anh bước không tiếng động trong bóng tối cùng sự yên tĩnh mịch của ngôi nhà. Đẩy nhẹ cửa phòng ngủ, nhìn thấy Dao đang ngủ yên trên chiếc giường sáng trưng và ấm áp, một chút ngạc nhiên thú vị làm môi anh thoáng cười. Đứng thay áo trước chiếc tủ lớn ở cuối phòng, anh vẫn không rời mắt khỏi cô. Nửa phút sau, tắt ngọn đèn điện đang tỏa luồng ánh sáng mát dịu từ trần nhà xuống, anh nhẹ nhàng nằm xuống bên cô, áp gương mặt của mình vào mái tóc của cô đang xõa trên gối. Ngay lập tức, anh cảm thấy một làn hương thoang thoảng quanh cô giống hệt như ngày nào đó cô ngồi lại trong khu vườn của mẹ anh, dưới bóng cây bưởi và chờ đợi anh.

*       *

Dao tỉnh giấc khi cô nghe tiếng đập quen thuộc trong lồng ngực của Tâm. Cô thấy mình đang được bao bọc bởi vòng tay ấm áp của anh. Trong tích tắc, những ý nghĩ lúc tối như những cơn sóng ùa tới làm cô không thể cựa mình. Trong nỗi buồn nặng trĩu lại dâng lên trong tim, cô rón rén rời khỏi vòng tay của anh. Sau mấy giây đồng hồ, cô đi qua căn phòng không đèn ở bên cạnh với những bước chân choáng ngợp trong nỗi đau đớn như một thứ sương mù lạ lùng của một sự thật nào đó thuộc về anh mà cô chưa hề được biết.

Đến bên khung cửa sổ quen thuộc đang chìm sâu trong bóng tối tuyệt đối của đêm, Dao biết rõ, trong tâm hồn cô đang có một tảng bóng đêm, một bóng mây đen. Ngẩng mặt đón ngọn gió đêm và với đôi mắt khẽ nhắm lại, cô buồn bã nghĩ ngợi trên điều đã nghe được từ người phụ nữ kia. Trong sự im lặng đang tràn ngập căn phòng, cô nhận ra cánh tay của mình đang đặt trên bậu cửa bỗng run lên. Có một cái gì đó Tâm chưa nói với cô hay cũng có thể cô chưa nghe hết một điều gì đó từ anh. Đó là cái thuộc về anh, liên quan tới anh ở đâu đó, từ khi nào đó mà nó có thể làm cô khổ tâm và cảm thấy bị tổn thương như bây giờ. ý nghĩ thoảng qua về sự việc cần phải nói chuyện với anh ngay lúc này làm cô quay trở lại phòng ngủ. Trên đôi chân trần được bao bọc bởi bóng tối, cô bước qua phòng bên, nơi anh đang say sưa ngủ yên.

Bật ngọn đèn có chụp che đặt trên chiếc bàn nhỏ ở góc phòng, Dao đến bên giường. Cố sức để chế ngự nỗi hồi hộp run rẩy vừa xuất hiện trong từng cử động của mình, cô nghe thấy những hơi thở đều đặn của Tâm rất êm. Chúng làm dịu đi rất nhanh trong ý nghĩ đánh thức anh dậy để cô nói chuyện với anh về nguyên nhân của nỗi dằn vặt tâm hồn cô đêm nay. Cô đứng nhìn anh nằm trong cơn mơ màng ngào ngạt với một bàn tay áp lên ngực trái. Cánh tay kia của anh duỗi ngang trên chiếc gối của cô, lòng bàn tay hé mở ngửa lên trên. ùa đến một cách mãnh liệt trong cô là mong muốn cảm nghĩ mình bị lừa dối sẽ rơi xuống và vỡ tan dưới chân cô ở ngay chính khoảnh khắc này. Nhưng cô biết, sự thật bao giờ cũng là một thứ bướng bỉnh nhất ở trên đời. Có thể, giữa Tâm và người phụ nữ kia đã có một mối tình nồng nhiệt, một cái gì sâu đậm nhưng liệu nó có phải là điều mà đến nay vẫn còn ấp ủ trong anh. Cô nhớ lại đôi mắt chớm một nét say đắm của người phụ nữ khi nhìn Tâm đứng kéo rèm cửa nơi phòng khách. Cô buộc phải nói chuyện với chính mình về điều vẫn còn mơ hồ ở trong cô. Nhưng âm thanh, ngôn ngữ của người phụ nữ đã gieo vào lòng cô thì hiện diện rõ ràng trong nỗi buồn khủng khiếp đang đốt lên trong cô nỗi bất yên vô bờ về ngày mai, về tình yêu của Tâm và cô. Cô cảm thấy trái tim mình đau thắt lại khi nhìn vào lòng bàn tay ngửa lên trên của anh ở trên chiếc gối của cô trong âm hưởng gợi nhắc một thời gian nào đó anh thuộc về sức sống được sinh ra từ người phụ nữ kia.

Có một thoáng chuyển động rất nhẹ trên da thịt của Tâm, Dao hiểu dấu hiệu quen thuộc ấy. Anh đang cần một hơi ấm. Cô dở nhẹ chiếc chăn mỏng ở cuối giường và đắp lên người anh với một sự dịu dàng cay đắng trào lên trong tim. Cô sợ phải chạm vào anh lúc này. Bởi như thế, cô sẽ làm anh thức giấc và cô sẽ bật khóc khi những ngón tay của anh lùa vào mái tóc của cô như làn sương mỏng đang vuốt ve mềm mại từng ngọn cỏ ở ngoài vườn, tạo nên sự cảm xúc ngọt ngào trên da thịt của cô. Rồi thay vào đó sẽ là sự bùng nổ ghê gớm của trái tim cô đang bị tổn thương, của niềm tin bị lừa dối đang mỗi lúc mỗi lớn dần trong cô. Cô sợ như thế cô sẽ làm hỏng giấc ngủ này của anh, sợ phải hét lên với anh điều đang làm cô buồn tê tái.

Muốn tắt ngọn đèn, Dao trở lại bên bàn. Nhưng vẻ thẫn thờ đã ấn cô ngồi vào chiếc ghế duy nhất có ở đó trước lúc cô làm điều đã định. Cô lặng người trong các suy nghĩ như thác ghềnh cứ quyện lấy cô, đẩy cô ra giữa dòng xoáy quyết liệt và phóng túng của nó. Trong dải ánh sáng tỏa ra từ cái bóng đèn điện dưới chao đèn là mái tóc của cô chảy xõa, là phía trước của chiếc bàn được chiếu sáng rực rỡ, là phía sau của chiếc bàn chìm trong bóng tối với những vệt bụi mờ. "Có lẽ, một phần của mái tóc, gương mặt và cả con người mình lúc này cũng thế", cô diễn đạt một cách chính xác về sự hình dung đang diễn ra trong đầu.

Cố tìm cách tự thay Tâm trả lời mình, Dao nhớ đến những ngày cô biết khám phá ra sự hấp dẫn khôn cùng của cuộc sống nhiều màu sắc từ lúc gặp gỡ và yêu thương cùng anh. Những hình ảnh tốt đẹp và đáng yêu đó giờ đây quay trở lại và cô đặt vào cô cảm giác xốn xang. Đôi mắt của cô long lanh nhìn vào ánh đèn và cô thấy bóng mình in rõ ràng lên một khoảng tường ở cuối phòng. "Thế giới có ngày và đêm và bóng đen được sinh ra bởi con người và mọi vật. Cuộc đời có nhiều bóng tối... Nhưng khoảng tối nơi anh là ở đâu, Tâm ơi!", Dao thảng thốt xác nhận những thực tế đối lập ấy, thảng thốt hỏi mình và gọi Tâm. ý nghĩ khủng khiếp cuối cùng chính là âm hưởng của nỗi khổ tâm mà cô đang trải qua, là sự gợi nhắc của người phụ nữ đã đến đây, đó là sự gợi nhắc chỉ với riêng Tâm trong một lần gặp lại, làm cô bật khóc lặng lẽ và cay đắng.

*       *

Mơ hồ cảm thấy có một cái gì đó chực thoát khỏi mình, Tâm choàng dậy. Gương mặt của Dao nhìn nghiêng trong ánh đèn làm anh nhanh chóng rời khỏi giường đi đến bên cô. Gục đầu trên bàn, một bên má áp sát mặt gỗ, cô ngủ thiếp đi. Anh nhận thấy khóe môi của cô mang vẻ thùy mị đau khổ mà cho đến trước khoảnh khắc này anh chưa một lần nhìn thấy ở cô. Nó làm anh đứng yên một lúc trong sự tò mò quan sát, mặc cho đôi tay của anh đang giang ra, vươn về phía cô những muốn mang cô trở lại chiếc giường ấm áp của họ.

- Dao! Dao! Tâm gọi khẽ và cúi xuống sát người Dao. Anh nghe hơi thở nhè nhẹ của cô và hiểu loang loáng rằng có một nỗi buồn nào đấy đang đầu độc tâm hồn cô. Cảm giác xao xuyến bất yên xâm chiếm anh trong nửa giây đồng hồ, ba phút, rồi thêm một giây nữa. Trong ánh nhìn nồng ấm dịu dàng của anh vừa có thêm vẻ ân cần lo lắng. Thế giới riêng của cô đang có một cái gì đó mới lạ, ghê gớm mà anh không thể gọi tên trong khi cô vừa trải qua một mình, mặc cho nó gây đau đớn. Có thể bây giờ điều đó đang ở đâu đó trong ngôi nhà của họ và vì cô, anh phải tìm thấy nó.

Những đường ngấn cổ mềm mại của Dao gợi nhớ trong Tâm hương vị của chiếc bánh ngọt cô làm lúc chiều. Cùng lúc đó, linh cảm về điều làm cô gục đầu phiền muộn trong lúc này không tồn tại ở đâu khác ngoài con người anh, ở chuyện gì đó liên quan với anh khiến anh có cảm tưởng cả căn phòng hạnh phúc của anh và cô trở nên trống vắng lạ thường. Quanh hai người là cái lặng lẽ của đêm đang qua, khẽ khàng như một cánh hoa vừa rơi trên mặt cỏ. Đêm cuối năm, anh sực nhớ ra vẻ nhẹ nhàng và mong manh của khoảng trời chiều nay ở bên ngoài cửa sổ mà cô đã giúp anh nhận ra. Bước nhanh ra khỏi phòng, anh đi xuống gian bếp.

Chiếc bánh nhỏ xinh xắn ở trong tủ bếp nhắc Tâm thấy lại niềm vui của anh lúc anh đứng nhìn Dao làm nó, đem vào người anh những ý nghĩ trách cứ bản thân. Vậy là anh đã rời khỏi nhà khá lâu, đã phá vỡ đêm cuối năm ngọt ngào của họ vẫn thường mang dáng vẻ âu yếm dịu hiền nơi cô. Anh hiểu anh phải làm một điều gì đó cho cô trước khi ngày mới lại đến. Cùng một nỗi ân hận đang dần xâm chiếm cả tâm trí anh là một nỗi sợ hãi trẻ con bao trùm lấy toàn thân. Anh sợ thời gian của đêm nay đã kết thúc trước lúc anh biết mình phải làm gì. Anh chạy trong bóng tối đến phòng khách mà không hề va vấp và bước vào đó, bật đèn lên để nhìn vào chiếc đồng hồ trên tường. Một thứ ánh sáng khác lạ chợt lóe lên trước mắt anh, từ phía những chiếc ghế ở giữa phòng. Lại gần nó, anh nhìn thấy chiếc túi bằng sa tanh trắng mang dòng chữ và biểu tượng của nơi Trang đang làm việc. Bàn tay của Dao và chiếc áo khoác cô mang ra ngõ cho anh, rồi bước chân của cô dừng lại bên trong cánh cổng lần lượt được tái hiện trong các nếp nghĩ của anh. Cuối cùng, ở đó bật ra câu nói của Trang trước lúc rời khỏi nhà anh.

Trở lại phòng ngủ, ngồi gần Dao ở bên bàn, Tâm nhìn thật lâu vào gương mặt của cô. Anh thấy rõ một vết nhăn rất nhỏ trên tinh mũi của cô, một nét cay đắng hằn lên môi cô chứng tỏ điều anh vừa nhớ ra từ Trang đã gây nên một tác hại tâm lý đối với cô. Anh vừa hiểu nguyên nhân của nỗi khổ tâm và cảm giác tổn thương trong cô từ chiều đến bây giờ là gì. Trong ánh sáng mơn man của ngọn đèn bàn, anh chạm mấy đầu ngón tay của tay vào tóc cô. Mái tóc đen dài mịn ấy vẫn thường phủ lên người anh với những chiếc hôn nồng. Anh sợ phải để cô trong tư thế này lâu hơn chút nữa, đồng thời anh cũng sợ phải làm cô tỉnh giấc. Cô đã không nói anh về điều làm cô xa rời anh đêm nay, có nghĩa là cô tin vào điều đã nghe được từ Trang.

Dao đã bước vào cuộc đời Tâm, ôm niềm vui của anh trong tay, chinh phục anh bằng sự dịu dàng khéo léo của một người thợ dệt, làm rộn lên cái khoảng trống mà Trang để lại trong anh hơn một năm trước nó. Cô trở thành tất cả những hình ảnh mà anh đã đánh mất, đã bỏ qua và tìm kiếm trong đời. Cô đưa anh đến với tình yêu mà anh cảm thấy những cảm xúc kỳ diệu nhất, những cảm xúc trên cả hạnh phúc và niềm vui sống. Đến nỗi anh sợ phải mất mát trong tình yêu thêm lần nữa, nhất là mất cô cùng niềm cảm thông hiền dịu mà cô dành hết cho quãng đời đang có nhiều khó nhọc của anh. Điều này biến thành sự hèn nhát trong anh với những lý lẽ biện minh rằng nếu anh nói ra với cô về những gì đã có giữa anh và Trang thì sẽ làm tổn thương cô. Nhưng đêm nay, rõ ràng nỗi tổn thương ấy đã đến và rất nghiêm trọng đối với cô. Dẫu cho có khoảnh khắc trên đường đưa Trang về, niềm kiêu hãnh của người đàn ông trong anh đã làm anh đồng ý ngồi với cô trong một quán cà phê sang trọng ở trung tâm thành phố. Thời gian đã nhanh chóng trôi qua khi họ ở đó và anh đã không đón con như dự định, không chạm bàn tay mình vào bàn tay của Trang cứ để yên trên mặt bàn ngay trước mặt anh nửa thách thức nửa thúc giục, không nói một lời nào về niềm hạnh phúc đang tràn ngập cuộc sống của anh, không nói đến người phụ nữ là linh hồn của chính anh.

Chính trong khoảnh khắc đầu tiên biết đến nỗi đau đớn của Dao, Tâm hiểu, hơn bao giờ hết, tình yêu đối với anh trong cô đã làm cô im lặng tự dày vò mình, không hề biến nỗi hồ nghi của mình thành cuộc tranh cãi với anh, không đóng sập cửa trước anh khi anh trở về nhà. Anh ghi nhận từng chi tiết đó và cảm thấy thương vợ không tả xiết.

*      *

- Anh sẽ giữ gìn giấc ngủ của em để em luôn ngủ yên với nụ cười trên môi, đặt Dao vào giường, Tâm thì thầm trên tóc cô. Tắt ngọn đèn giờ đây không còn cần thiết nữa rồi anh mở nhẹ cửa ra vào phòng và bước ra ngoài.

Trời hửng sáng. Sự tĩnh lặng của ngày đầu tiên của một năm mới nằm mơ màng trên những ngọn cây trong vườn, giữa vô số giọt sương êm dịu. Giữa các luống rau Dao trồng, những ngò cải đã rộn rã đơm bông.

Hái đầy tay một bó hoa cúc có những chiếc cánh trắng muốt và trái tim màu vàng mà cả Dao và anh cũng ưa thích, Tâm mang chúng vào nhà. Trong thâm tâm, anh biết khi cô thức dậy, chỉ cần ngước nhìn ra khung cửa sổ của căn phòng mà anh vừa mở là cô hiểu ngay rằng đêm đã qua đi. Cùng với bình minh đã ửng hồng nơi chân trời, anh sẽ làm cho nỗi buồn rời khỏi lòng cô. Đó là tất cả những gì anh đang nung nấu trong toàn bộ con người anh.

*       *

Ban mai đang chậm rãi và thanh thản. Trên bầu trời, giữa những đám mây màu xám bạc đang trôi nhanh về trước đã lấp ló những khoảng trời trong xanh. Đánh thức Dao bằng một giọng âm vang êm ái, Tâm cảm thấy trong từng tế bào của anh sôi lên niềm vui. Anh lại thấy trong đôi mắt vừa mở rộng của cô cả một khung trời tràn ngập ánh nắng.

- Anh muốn ăn bánh của em, chúc mừng năm mới cùng em, ngay bây giờ, anh nói với cô trong tất cả sự nồng ấm dịu dàng của mình. Những gì đến với anh, đi qua cuộc đời anh trước khi anh có em, như có người đã nói, đã để lại trong anh những mùa vàng và em là người duy nhất gặt hái chúng.

Bình minh từ phương đông hửng lên rực rỡ, qua cửa sổ và tiến gần vòng tay của họ./.

(Tạp chí Nhà văn)

Sóng ao làng

Bắp chân trắng nõn cầu ao

Có con cá nào chết thuở ngày xưa?...

Ngày Thuân nhập ngũ, biên giới đang ùng oàng. Diễn văn tiễn trai làng của ông chủ tịch có đoạn vô cùng ấn tượng: “Các đồng chí cứ yên tâm lên đường làm nhiệm vụ, xã sẽ làm tốt chính sách hậu phương quân đội, sẽ cấp đất cho các đồng chí khi về có nơi làm nhà cưới vợ…”. Hàng quân mới toanh, quân phục còn thơm nức, đồng thanh cười ồ. Chuyện đất cát nói ra lúc này là hết sức vô duyên, vặt vãnh.

Thuân đọc thư bố giữa biên giới lởn vởn khói đen, chập chờn sống chết: “...Đã nhận phần đất cho con. Xã chia cái đầm Vực bao quanh làng ra làm hai mươi khúc. Thôi, là trai sống trên đời cũng cần có miếng đất cắm dùi. Người càng ngày càng đông, đất càng ngày càng hẹp. ối người còn phải mua đất làm nhà tít bãi tha ma cơ đấy…” Thuân không lấy làm mừng vì có đất cắm dùi. Thuân mừng vì ông chủ tịch đã giữ đúng lời hứa. Trai thời chiến, gái thời bình… Mừng vì mình có giá.

Nước nguy rồi lại an. Thuân không về như dự định ban đầu - về để thi đại học. Mười lăm ngày phép đầu tiên trở thành vết thương lòng không bao giờ liền sẹo...

Mười mấy năm tránh mặt. Thông tin loáng thoáng qua mỗi kì nghỉ phép là Thuyên đã lấy chồng. Chồng Thuyên là Quận, bí thư xã đoàn, phó chủ tịch, rồi chủ tịch xã. Cái mác đảng viên trưởng thành trong quân đội được các nhà tổ chức xếp theo một sơ đồ định sẵn. Buồn tê tái ruột gan, phần vì mất Thuyên thì nhỏ, nhưng vì cái khác lớn hơn.

Nhiều lần Thuân cố gạt phắt cái hình bóng Thuyên ra khỏi đầu cho nhẹ. Nhưng Thuân là một con người mơ mộng. Cái mơ mộng nó hành hạ Thuân.  Và Thuyên nữa, Thuyên cũng mơ mộng. Nhưng Thuyên đã xếp cánh, không cùng Thuân bay hết chân trời.

Hôm nay Thuân về. Về vì bố  chứ không phải vì Thuyên. Bức điện khẩn vụt tới giữa mùa huấn luyện, tưởng chuyện gì ghê gớm, hoá ra là cái ao của Thuân, “miếng đất cắm dùi” của Thuân.

- Đấy, anh về rồi thì liệu liệu mà quyết định. Của anh, anh bán hay để, tuỳ! -  Bố nói với vẻ mặt dửng dưng, nhưng âm sắc thì ngược lại. à! Lâu nay mải mê xuống biển lên rừng Thuân đâu nghĩ mình có một sở đất. “Miếng đất cắm dùi” của Thuân mãi mãi chỉ là một cái ao tù mà thôi, bởi bạn bè đồng ngũ của Thuân ra quân đã lấp đầm, làm nhà cưới vợ sinh con. Chỉ còn Thuân vẫn lặng lẽ đi. Cái ao của Thuân bây giờ có giá lắm!

- Thôi bố ơi! Con không bán đâu. Làng mình giờ hết ao chuôm, từ xa con nhìn về thấy bí bách khô cằn lắm. Bố cứ để đấy mà chăn cá, khi nào về hưu con sẽ tính!

Thuân nói thế là theo cái cảm tính mơ mộng của Thuân thôi, không ngờ bố đồng tình. Nét mặt người giãn nở.

- Anh đã nghe tin gì về Thuyên chưa?.

- Ô kìa, bố! Thuyên thì liên quan gì đến cái ao của con?

- Có đấy…- Bố thủng thẳng nghe mà sốt ruột. - Nó bỏ chồng rồi…

Mẹ thêm vào, giọng đầy thành kính:

- Thầy Thuyên giờ trụ trì chùa làng. Anh về thì ra thăm chùa, có tiền thì nguyện công đức để sửa sang tam bảo.

Trời ơi! Tao đoạn gì thế này? Không thể hiểu được. Đang sống quí phái  trong vai phu nhân chủ tịch xã, cơn cớ gì mà Thuyên bỏ đi tu? Bao nhiêu oán trách trong lòng Thuân phút chốc tan biến, nhường chỗ cho sự xót xa. Thuân bổ ra chùa.

Trai phòng tĩnh mặc. Thuyên mời Thuân thanh thuỷ. Những ngón trắng thon hồng như tay phật mân mê mãi chiếc chén sứ men ngà ánh lên một màu rất đỗi xa xăm, mắt cụp xuống tránh cái nhìn dò xét của Thuân. Những bức tranh “Thập mục ngưu đồ”, “Bản đồ pháp giới”, “Nam hải bồ tát”… treo nghiêm tịch trên tường đã lái câu chuyện của hai người sang chủ đề Phật học. Gượng gạo. Ngại ngần. Gián đoạn. Tiếng mọt nghiến trèo trẹo từng chuỗi dài âm ỉ vọng ra từ hậu cung mờ mờ đèn nến nghe như tiếng nạo xương. Thuân đưa mắt tìm kiếm một cái gì đó nhờ giải thoát khỏi không khí tù túng. Mắt Thuân vấp vào chồng kinh xếp vuông vức nơi đầu giường, cạnh chiếc chăn đơn cũng ngay ngắn và vuông vức như chăn lính. Lẫn trong chồng kinh dày ngất, Thuân sững sờ nhận ra những cuốn sách thuở xưa hai đứa cùng say mê: Thơ tình Nguyễn Bính, Xuân Diệu, Puskin, Tuyển tập Bunhin… và có cả Ê-xê-nhin - ông hoàng thi ca đồng nội. “Hãy lắng nghe em nhé chuyện đồng quê...”. Thuân mỉm cười chua chát:

- Thưa thầy, thầy tu thế này thì bao giờ mới tới Niết bàn!?

Thuyên cười buồn:

- Thuyên chỉ mượn cửa chùa để lánh đời chứ không trốn đời...

- à! Hèn gì trong câu chuyện thấy Thuyên không rành kinh luật. Có gì Thuyên cứ nói cho mình biết, đừng giấu. Thuyên ơi, làm sao ra nông nỗi này? Làm sao hai người...?

Thuyên cắn môi cúi đầu đáp khẽ:

- Thuyên đang trả giá cho sự ngây thơ nông nổi ngày xưa. Âu cũng là số phận...

Thuân nhếch mép mỉa mai:

- Chứ không phải là hậu quả của sự tính toán?

Thuyên ngước mắt nhìn Thuân như van nài:

- Ngày ấy Thuyên trẻ con quá. Mười chín tuổi... Thuyên quá tin vào cái mác dán trên người Quận. Về ở với nhau rồi mới vỡ mộng. Thuân cứ chửi mắng Thuyên đi!

Nao hết cả lòng. Cơn ghen tức mới lắng xuống lại có cơ trỗi dậy. Thuân ghìm giọng:

- Thằng Quận nó làm gì Thuyên? Nói đi! Thuân sẽ...

Thuyên mím chặt miệng, lắc đầu:

- Những chuyện ấy không nói ở đây được, uế cửa thiền…

- Thế ở đâu bây giờ? Hở Thuyên?

Thuân nóng lòng vươn tay qua bàn định nắm lấy tay Thuyên. Nhưng bàn tay Thuân đã hụt. Thuyên luống cuống đứng lên lánh ngay vào gian thờ lập cập châm nhang…

Thuân ra về, mặt mày hơ hoải. Mẹ  hỏi, có gặp thầy không? Thuân ừ hữ cho qua. Mẹ kể lể. Cơ khổ, người đẹp như thầy, sống phúc đức hiền hậu như thầy sao mà lại truân chuyên. Thằng Quận nó là giống chó chứ không phải giống người. Nó đánh thầy thừa sống thiếu chết mấy lần. Mà toàn đánh ban đêm. Hỏi vì cớ gì thầy chỉ cắn răng không nói. Năm ngoái thầy dứt khoát li dị, đi thụ giới ở chùa Tiên Phương… Về chùa tưởng yên mà nào có được yên. Thằng Quận vẫn hăm he doạ nạt suốt.

Trăng vằng vặc buông trên xóm làng. ở Tây Nguyên nơi Thuân đóng quân trăng cũng sáng nhưng lạnh, không ấm như trăng quê. Thuân ngồi bất động trên lều cá, nơi hàng đêm bố vẫn ngủ. Gió từ đồng rời rợi thổi, mang theo hương đòng đòng thanh khiết. Đầu óc sảng khoái đến mê tơi. Bên kia là ao chùa. Cũng may là khi cắt con đầm này ra chia, ông chủ tịch cũ đã biết dành lại vuông to nhất trước cửa chùa để thả sen. Những lá sen trong đêm trăng lật mình lấp loá. Ngôi chùa cổ kính u trầm, những mái đao cong vút in hằn  lên nền trời sáng bạc. ánh nến le lói hắt qua khe cửa. Thuyên đang làm gì? Đang đọc kinh hay đọc sách? Đây và đấy cách nhau một tầm tiếng mõ mà sao cảm thấy vời vợi muôn trùng.

Thuân vo một nắm lá tre, giang tay quẳng ra giữa ao dụ bầy trắm cỏ. Mặt nước vàng vỡ lênh loang. Buông câu. Chờ. Cái Thuân không đợi lại lù lù đến. Chiếc cầu bắc từ bờ qua lều run lên kèn kẹt. Một hình nhân ục ịch lắc lư bước qua. Hắn cất tiếng cười khằng khặc, trong đêm trăng sáng nghe quái đản đến rùng mình:

- Tao đến nhà… ông già bảo mày ra đây câu cá. Hí hí… mày vẫn là một thằng hay mơ mộng. Dẹp mẹ cái trò câu kéo này đi. Tao với mày lên phố ăn thịt chó, hỉ?

Vẫn là thằng Quận lỗ mãng như ngày nào. Thô lỗ trong ăn nói với bạn bè, chứ còn với cấp trên, giọng nói Quận uốn éo xun xoe lắm. Thuân cố giữ thái độ bình thường. Chả gì cũng bạn bè một thuở, mười mấy năm mới gặp lại nhau:

- Tôi thích ngồi ở đây hơn. Trăng thanh gió mát thế này...

- ố là là là… cũng được, cũng được. Mà này, để tao chạy đi mua mồi về uống rượu. Bố khỉ, hôm bọn tao kéo nhau đi nhậu Hồ Tây, cũng giở trò câu kéo, được con cá chòi to lắm, bỏ vào chảo rồi mà còn giãy oành oạch. Bắt chước dân anh hai, bọn nó nhường tao cái ruột cá. Tao nhai cũng thấy đăng đắng, ngòn ngọt. Nhưng mà dai quá, nhai mãi không hết. Tao nhè ra. Mày biết cái gì không? Một cái bao cao su! ọ…ọ…oẹ! Tao tởm đến già, đếch ăn cá nữa!

Không cần biết Thuân có đồng ý hay không, Quận ngoắt người biến vào làng.

Chiếc phao trắng lay động lập lềnh. Thuân rút câu. Một chú trắm cỏ to như bắp cày quẫy lộn tơi bời. Thuân vất vả kéo con cá lên bờ, gỡ câu rồi vuốt ve thả chú cá về lại nước. Trước khi ra đây, bố nẹt: “Câu không ăn, sứt hết mép cá thì tôi bảo! Câu cá, thưởng trăng là thú của người tao nhã. Phải có cốt cách, con ạ!”. Thuân gãi đầu cười trừ. Thuân là người mơ mộng nhưng không hão huyền. Thuân biết mình chưa có cốt cách của người tao nhã. Nhưng Thuân vẫn muốn ra đây câu cá để tìm chút thư thái nhẹ lòng.

Quận đã về, một tay ôm chai rượu, tay kia ôm một gói giấy báo to đùng. Những đùi chó lổng ngổng, bóng loáng dưới trăng. Mùi mắm tôm gắt gỏng xua bạt mọi thứ hương đồng gió nội. Nào, chén này cho ngày gặp mặt! Chén này mừng cho mày mới được phong hàm đại uý!.... Và chén này… chén này để tao có chuyện muốn nói với mày!... ừ thì uống!

- Ông chức gì rồi? Tiểu đoàn trưởng à? Ba trăm quân. Hì! Tôi trong tay có ba vạn dân. Mà thôi, ba trăm quân trong tay mà biết dùng cũng kiếm được đấy. Ông có cho lính đi làm kinh tế không?

Thuân thờ ơ:

- Không, bọn tôi phải huấn luyện.

Quận ngẩn người ngạc nhiên:

- Ông đúng là...! Ông còn nhớ thằng cha Tảo tiểu đoàn trường cũ của bọn mình không? Nó đúng là thằng có sỏi trong đầu. Tao làm công vụ cho nó tao biết. Nó ăn dày lắm!

Thuân cười khảy, suýt thì buột miệng nói rằng, ông Tảo tiểu đoàn trưởng cũ của chúng ta đã bị thải rồi, đang chạy xe ôm ở bến xe Kon Tum ấy. Nhưng Quận không hiểu, nói kẻ cả:

- Mày đúng là thằng tắc ngơ! Suốt đời ông chỉ làm cho chúng nó húp thôi. Ngày xưa khi tao giặt cái quần lót cho thằng Tảo, mày cũng nhếch mép cười đểu. Mày tưởng tao không biết nhục à? Đến bố tao cũng chưa được tao hầu cỡ ấy. Nhưng mà phải biết nuốt cái nhục ấy vào lòng. Bây giờ tao hầu mày, về sau tao sẽ đòi lại ở những thằng khác. Mày thấy chưa? Bây giờ tao muốn gì chả được!

Thuân cười nhạt:

- Có cái mày muốn mà có được đâu!

- Cái gì? - Quận hỏi gằn.

- Thuyên đấy.

Quận sững một lát rồi phẩy tay:

- á à... Cái con Thuyên ấy… cái con bỏ mẹ ấy đúng là một thứ vứt đi. Vứt đi… mày hiểu không? May cho mày đấy, chứ hồi ấy mày vớ phải nó thì đời mày tạnh hẳn! Như một xác chết! Nó như một xác chết, mày hiểu không? Ban đầu tao tưởng nó thẹn, tao huấn luyện nó rất chi là bài bản. Tao mở phim tươi mát cho nó học tập. Nó bịt mắt chửi là đồ trâu chó. Tao mới tẩn cho lên bờ xuống ruộng! Bướng với tao mà được à! Mà tao cũng đ. hiểu nó nữa. Lên giường là nó đọc sách. Mẹ kiếp! Có Cái đ. gì trong sách mà nó ham mê thế? Tao giằng sách quẳng đi, làm việc! Nó cắn răng cắn lợi, nước mắt đầm đìa. Cứ như thể tao cưỡng hiếp nó không bằng. Đã thế tao cũng đ. cần. Con gái trong xã này tao muốn nhảy đứa nào chẳng được!... Đã thế nó lại hay chõ mũi vào công việc của tao. Động làm cái gì là nó can ngăn, nào là giữ đức, nào là giữ nhân! Mẹ kiếp! Hỏng hết bánh kẹo. Đức nhân là cái đ. gì? Đời là một cuộc đánh đổi, mày hiểu chưa? May cho mày đấy! Mà... sao ngày xưa mày có thể thích nó được nhỉ?

Môi Thuân bắt đầu run:

- Tao thích Thuyên vì Thuyên có... tâm hồn.

Ly rượu ngừng ngay môi Quận, nó trợn mắt nhìn Thuân cười nhạt:

- Cái gì?

- Tâm... hồn.

- Hớ hớ hớ! Sao mày nói giống con Thuyên thế? Tâm hồn là cái đ. gì mà chúng bay tôn thờ như thần như thánh vậy? Cả thằng cha nhà thơ nửa mùa trên tỉnh cũng thế. Nó bảo, ông có một người vợ  đẹp. Nàng đẹp vì có tâm hồn. Tao bảo, ông thích à? Tôi cho ông ngủ với nó một đêm đấy. Nó ngẩn người, cứ như bò hít nước đái: “ấy chết! Nàng là hiện thân của cái Đẹp, không nên huỷ diệt. Thế là tội ác!”. Đúng là thằng chập mạch! Chẳng bù cho thằng già P. trên huyện. Nó nhìn con Thuyên táu hạu như quạ dòm chuồng lợn...

Thuân ực một ngụm rượu dìm cảm giác buồn nôn dâng lên cổ. Quận không thèm để ý đến thái độ của Thuân, điềm nhiên bốc thịt gặm nhồm nhoàm. Nết ăn của Quận rất dễ thương. Thuân mà ăn được như Quận thì cơ thể không đến nỗi eo dây nhăng nhẳng thế này. Thuân cũng ăn thịt chó, nhưng hôm nay thì không. Phật thì ăn hương ăn hoa, người thì ăn xôi ăn thịt. Thuân không thể là Phật, nhưng xôi thịt mãi thì chán lắm!

Thấy thái độ Thuân khang khác, Quận chợt ngừng nhai, ngẫm nghĩ một lát rồi thở dài:

- Tao cũng không đến nỗi khốn nạn như mày nghĩ đâu! Tại nó vô ơn nên tao mới thế. Mày chưa có vợ nên mày không hiểu được đâu. Cả cái xã này có ai bằng nó? Tao không để nó thiếu cái gì. Máy giặt, ti vi, tủ lạnh, xe ga... tao mua cho nó cả giàn ôkê xịn cho nó hát. Thế mà nằm bên tao mà đầu óc nó cứ để đâu đâu. Nhục lắm!

Giọng Quận nghe ươn ướt, chất chứa nỗi khổ đau và cay cú của kẻ có thế lực, thắng mọi thứ  nhưng lại thất bại trước một mục tiêu vô ảnh vô hình. Nó ngồi đần ra một đống khiến Thuân bỗng cảm thấy thương thương. Biết nói với nó lời gì để cái đầu chỉ quen với toan tính nông cạn và lạc thú tầm thường kia hiểu? Nhưng rất nhanh, Quận đã trở lại tư thế bình thường, gằn giọng:

- Nhưng chống lại tao chỉ có thiệt. Tao sẽ cho nó biết tay! Thôi, nói chuyện khác! Hôm nay tôi gặp ông có chuyện. ông bán cái ao này cho tôi nhé?

Thuân lững lờ:

- Ông mua làm gì?

- Có việc. Ông nghĩ mà xem. Ông thì không biết khi nào về. Ông bà già thì lọm khọm lắm rồi, thế mà đêm nào cũng phải ra đây ăn gió nằm sương canh mấy con cá vặt. Tôi trả ông năm chục triệu, ông gửi ngân hàng lấy lãi cho ông bà già dưỡng lão. Được chưa? Đấy là tôi muốn giúp ông. Bạn bè với nhau…

Giọng Quận trơn tru, mạch lạc. Và đúng quá! Thuân đại uý quân đội, lương nhõn triệu, dăm ba đám cưới, vài chuyến công tác coi như đi đứt. Thi thoảng nhớ tới đấng sinh thành, đắn đo mãi mới dám gửi biếu đôi ba trăm gọi là cho phải phép. Thuân là người mơ mộng nhưng không hão huyền. Thuân vẫn canh cánh mình còn bố mẹ già cần phụng dưỡng. Thuân đi hàng trăm đám cưới, bạn lính, bạn dân… đủ cả. Nhưng mãi chưa đến lượt mình. Những cô gái chưa kịp quen đã xa. Thường là họ chán Thuân. Nhưng cũng có một vài cô, ban đầu khiến Thuân hơi rung động, nhưng chỉ vài ngày gặp nhau đã không còn chuyện gì để nói. Họ thông minh quá, biết đủ thứ nhưng chả biết sâu một thứ gì. Cứ mỗi lần như thế, đêm Thuân lại mơ thấy Thuyên bắp chân trắng nõn khoả nước ao làng. Những gợn sóng dập rờn lạnh ngắt giấc mơ Thuân…

- Nào, uống đi! Tôi muốn hỏi ông việc này nữa. Tôi định chuyển chùa vào trong đồi Sỏi. Ông  thấy thế nào?

Thuân giật mình:

- Trời đất! Mày điên rồi hả Quận? Mày có biết chùa làng không chỉ là chùa thờ Phật, mà còn là đình làng thờ hai vị tướng quân Lam Sơn làm thành hoàng, là văn chỉ thờ vị Thám hoa triều Trần, người khai hoa sự học của làng không?

Quận duôi cổ ngó Thuân chăm chăm như ngó một thằng khùng:

- Tao cóc cần biết Trần Lê Lí sự gì hết. Chùa thì phải ở nơi vắng vẻ nó mới thiêng. Mày cứ bán cái ao này cho tao. Còn cái chùa… tính sau! Mày nghĩ cho kĩ kẻo hối hận đấy!

ái chà! Trong lời nói của Quận có hơi kim khí. Thứ kim khí của kẻ ô trọc võ biền chứ không phải cái gang thép của kẻ sang. Nhưng quên đi! Thằng này đã từng đối đầu với cái chết trên biên giới, đừng hòng doạ nạt. Có chết tao cũng không bán cho mày. Tao để làm nơi câu cá thưởng trăng cho khoái!

Quận dựa lưng vào cột lều, ngửa mặt đợi chờ. Loáng cái đã thấy tiếng ngáy rít lên òng ọc. Bụng Quận căng tròn như lợn chửa, cảm giác chỉ cần kéo sướt cái lá lúa qua là lòng sẽ xổ ra một đống. Những người béo ngủ thường há miệng. Miệng Quận há hốc, đen ngòm như một cái hang hung hiểm. Mặt Quận vếch lên trời, thế mà hai lỗ mũi cũng đen thui, thò ra những sợi lông dài, ánh trăng dọi vào thấy hắt ra ánh bạc, ngo ngoe như râu gián. Không thể nhìn mãi cảnh ấy, Thuân lay Quận:

- Ông cứ về đi. Để tôi suy nghĩ...

Quận hềnh hệch cười, tiếng cười tỉnh rụi như chưa hề ngủ. Nó lảo đảo qua cầu, lặn vào làng.

Thuân vớ chai rượu ngửa cổ dốc nốt những giọt cuối cùng rồi chui vào lều vùi rơm kín đầu. Tiếng con chim cuốc lẻ loi từ cuối ao chùa vọng lại khắc khoải. Văng vẳng tiếng mõ chùa. Sóng táp oàm oạp vào hàm ếch chân bụi tre côi cút... Và tiếng sóng kí ức mơ hồ...

Những ngày phép ngắn ngủi năm ấy dành cho những người lính chuẩn bị đi xa. Có thể là K., có thể là Trường sa... Cũng như những người lính trước khi đi B ngày xưa, Thuân muốn nói cái điều ấy trước khi ra đi. Nói để mà yên tâm mình có một điểm tựa hậu phương. Nói để giải toả nỗi kìm nén ngày càng dồn ứ lên trong lòng. Nhưng oái oăm thay, kì phép đúng vào vụ cấy chiêm. Mưa phùn gió bấc căm căm nhưng ngày nào Thuyên cũng phải ra đồng. Chiều nào Thuân cũng mặc áo bông sù sụ, quấn khăn kín cổ ra ngồi như bụt mọc dưới gốc đa chùa. Mẹ xót con, rên rẩm: “Giời đày hay sao hở con? Về nhà mẹ đốt cho đống lửa mà sưởi!”. Xâm xẩm tối Thuyên mới về, vai trĩu trịt gánh mạ non xanh thẫm. Thuyên giang tay quẳng những bó mạ xuống ao, nhờ nước giữ ấm qua đêm cho khỏi quắt rễ. Xong rồi Thuyên mới từ từ cởi xà cạp rửa chân. Hai bắp chân trắng nõn khoả nước đầm trong veo khiến lòng Thuân rạo rực. Thuân đợi mãi để khi hai đứa sóng đôi trên đường làng, mấy lần toan nói nhưng lạnh cứng hàm mất rồi. Chỉ có hơi thở của hai đứa là hào hển bốc khói trong gió lạnh. Thuyên lập cập: “Tối Thuân đến nhé!”. Thì tối nào mà Thuân chả đến. Nhưng... Cái bàn nhỏ có ngọn đèn dầu ma-dút mà bố Thuyên trước khi đi nằm đã cố ý vặn to đến độ khói đen bốc ngùn ngụt. Đã thế cha Thuyên lại cứ ho ành ạch trên cái phản giữa nhà. Hai đứa chỉ còn biết nhìn nhau thôi. Khuya, Thuân đành chào về. Thuyên vừa bước theo ra hiên để tiễn đã bị tiếng hắng giọng của cha giật lại.

Cả mười mấy đêm như thế. Ngoảnh đi ngoảnh lại kì phép hết vèo. Sáng ấy Thuân dậy sớm. Ao làng mùa đông vẫn còn toả hơi nghi ngút. Những bó mạ Thuyên ném xuống ao chiều qua giờ im lìm như bị đông cứng trong nước giá. Thuân lưỡng lự nơi cầu ao. Một chút nữa Thuyên sẽ ra vớt mạ đi cấy. Thuân sẽ để ba lô xuống, xăm xắn nhúng chân xuống mặt nước ao lạnh buốt, lấy đòn gánh khoèo mạ cho Thuyên. Và trong lúc ấy Thuân sẽ nói điều cần nói. Nhưng... Thuyên gánh đôi quang lượn qua mặt Thuân nói vội một câu sợ sệt: “Anh đi đi! Bố em sắp ra đấy!”. Một cái gì đó rất thiêng liêng  được ủ nóng bao ngày trong lòng Thuân bất thần nguội lạnh. Thuân quất ba lô lên vai bước vùn vụt trên đường đồng. Mắt nhìn thẳng, nhưng vẫn thấy loang loáng hai bên những nhúm mạ mới cấy đỏ loe hoe như những chân nhang chết cóng trong cái rét đay đảy cuối năm...

“Bố em bảo, anh phải phấn đấu thành đảng viên…” Thư Thuyên viết rất thật thà. Thuân cười thầm. Tưởng gì!

“Bố em bảo rằng anh chậm tiến. Cùng đi với nhau mà Quận đã đảng viên. Còn anh thì…”. ừ, Thằng Quận học chưa hết lớp bảy đã bỏ, giờ đã đảng viên mà đâu cần phấn đấu bầm chầy. Khi Thuân cùng mọi người đang trần mình giữa thao trường nắng lửa thì nó chỉ quanh quẩn ở nhà. Chức danh của nó là liên lạc tiểu đoàn, nhưng công việc thực chất là bưng bê, giặt giũ. Mỗi người một công việc, Thuân không so bì tị nạnh. Có cho Thuân làm liên lạc tiểu đoàn thì cũng đành chắp tay xin chịu. Nhưng con người mà, ăn ở với nhau ắt nảy sinh tình cảm. Ông Tảo tiểu đoàn trưởng vốn dòng dõi bần nông thương tình Quận chịu khó phục dịch mình đã tặc lưỡi: “Chú cứ phục vụ anh cho tốt, năm nay anh sẽ cho chú mày cái Đảng!”. Tâm trạng Thuân lúc ấy rối bời. Vui vì một thằng đồng hương có cơ phát triển. Nhưng lại buồn. Ông Tảo ơi là ông Tảo, danh hiệu đảng viên đâu phải là phiếu bé ngoan mà ông lạm phát thế? Rồi quê tôi sẽ nghèo mãi mất thôi!

ừ, còn Thuân thì vẫn là một chú lính trơn, ngày lăn lóc lấm lem bê bết ngoài thao trường, huấn luyện giỏi nhưng luôn bị khiển trách vì tội bỏ ngủ trưa đọc sách. Những cuốn sách Thuân và Thuyên cùng yêu thích. Những cuốn sách cho Thuân biết mơ mộng nhưng cũng biết không mơ hão huyền, bởi đảng viên là cái gì cao quí lắm, tự thấy mình chưa với tới được. Thuyên ơi, nhưng cũng không phải khó khăn lắm như đi tìm lá diêu bông đâu. Thuân muốn hiên ngang ngẩng cao đầu khi bước chân vào Đảng, muốn không xấu hổ khi mang danh hiệu ấy cơ…

“Bố em bảo, anh chưa trở thành đảng viên, thì đừng nói đến chuyện yêu em…”. Trời ơi, đấy là lời bố em hay là lời em thế? Chắc là cả hai. Đã thế Thuân không cần. Không có chuyện ra điều kiện cho tình yêu được! Mặc dù dặn lòng như thế nhưng Thuân vẫn hy vọng Thuyên chỉ nói thế để Thuân phấn đấu thôi. Không ngờ...

*

Tiếng cá quần bùm bũm khuấy nước tanh nồng. Thuân hé mắt và giật mình, tung rơm ngồi dậy. Bố đang ngồi trên lều ném cỏ xuống ao. Gánh cỏ đầy ướt đẫm sương mai toả mùi thơm ngọt. Thuân nhấc thử một bên quang mà cảm thấy rùng mình: Nặng quá!  Lưng bố đã hơi khòm. Mái tóc đã ngả màu tro rơm đẫm mồ hôi dính bết vào da đầu. Một vệt máu  tím rịm chảy dọc bắp chân khô khẳng như đốt tre lấm tấm bùn của bố. Thuân nhai vội cọng cỏ lồng vực đắp vào vết đỉa cắn cho cha, cúi đầu thở dài. Bao nhiêu cái mơ mộng về cái thú câu cá thưởng trăng bay biến, nhường chỗ cho sự lo lắng quặn lên. Bố già quá rồi. Cứ thế này... Tuổi già, gió máy bất kỳ... mình thì đi xa...

- Anh nghĩ thế nào rồi?

- Con đồng ý bán ao, bố ạ. - Thuân đáp cả quyết.

Ông già ém một tiếng thở dài trong lồng ngực:

- Tuỳ anh thôi. Của anh mà...

- Bố thông cảm cho con. Con làm vậy cũng là vì bố mẹ...

Bố ngẩng lên quắc mắt nói với Thuân một câu đầy thất vọng:

- Ra thế! Tôi tưởng anh được rèn rũa thì trí lực hơn ngời. Ai dè anh cũng chỉ là đứa cạn hẹp thôi...

Thuân đớ người bởi lời trách cứ, nhưng không biết vì lí do gì. Cha con ngồi xây lưng lại với nhau trong không khí nặng nề... Mãi sau bố mới nhìn thẳng mắt Thuân, nghiêm khắc:

- Anh đã biết vụ mất cắp trong chùa năm ngoái chưa?

- Con có nghe loáng thoáng.

- ừ... Công an làm tình làm tội con Thuyên mãi. ối người trong làng cũng nghi cho nó thông đồng với kẻ gian đem bán tượng thờ...

- Không thể có chuyện ấy được!- Thuân nảy người lên. Bố đồng tình, nhìn Thuân:

- ừ... Nói chuyện này cho anh biết. Tết vừa rồi cha kéo lưới được mấy món đồ tự khí của chùa nằm dưới ao của con. Cha nghĩ, tượng Phật cũng bị ném xuống cùng một lúc... Cha muốn tát ao tìm xem... nhưng nước sâu quá...

Sống lưng Thuân chợt nổi gai nhôn nhốt. Ngày còn bé tí Thuân đã từng chứng kiến cảnh mấy chục trai làng lặn ngụp dưới đầm này vớt lên những pho tượng nhớt nhát. Rồi khói hương nghi ngút rước tượng vào chùa. Lúc đó trí óc non nớt tuổi thơ khiến Thuân nghĩ rằng đầm làng là nơi sinh ra Phật. Lớn lên Thuân mới biết có một thời người ta hô hào đập đình chùa, ném tượng Phật xuống ao, sau lại vớt lên để lẫn lộn vào chung một chỗ, vì thế nơi thờ gọi là đình cũng được, gọi là chùa cũng xong. Đối với những người dân quê Thuân, đức Như Lai, đức Thánh Trần, Tướng quốc hay Thám hoa đều là Phật cả. Vậy mà... Anh vụt nhớ lại câu chuyện với Quận đêm qua và thần cả người.

- Thằng Quận đang muốn bán khu ao này cho tư nhân làm nhà hàng nổi. Đây cách Hà Nội có ba chục cây, dân thành phố bây giờ lại thèm gió ngoại ô. Anh nghĩ xem, cái u nhã thanh tao làm sao đứng cạnh cái xô bồ ô trọc? Nó chưa làm được là vì con Thuyên làm đơn gửi Hội Phật giáo và Bộ Văn hoá. Với lại nó đang gờm dư luận. Đụng đến đất chùa dân không để yên đâu!

Thuân cảm thấy ngường ngượng khi nghe cha nói. Hoá ra lâu nay, chút oán hận con con về mối tình đầu tan vỡ đã khiến Thuân bàng quan với quê nhà. Hai cha con im lặng rất lâu, chỉ nghe tiếng cá rút cỏ oằm oẵm cồn mặt nước. Mãi tới khi trên bờ ao xuất hiện một bóng người. Thuyên đấy.

Khác với mẹ, bố chào Thuyên bằng con xưng bác, ánh mắt bố nhìn Thuyên đầy thương cảm:

- Con muốn hái sen à? Ngày mốt mới rằm cơ mà?

Thuyên lí nhí chào Thuân rồi quay sang nói với bố:

- Không bác ạ! Con muốn mượn thuyền bác để ra rặm lại chỗ sen ngoài kia. Không hiểu sao nó lại chết rụi một mảng to như thế.

- ờ, để bác chở con ra.- Bố xăm xăm đứng lên tháo chiếc thuyền nan nhỏ buộc ở chân lều, loay hoay khó nhọc đội lên đầu. Thuân cuống quít chạy lại dành chiếc thuyền. Thuyên đi trước. Thuân líu ríu đội thuyền theo sau, mắt không dám nhìn tà áo nâu cắt kiểu bà ba Nam Bộ bị gió đùa tung lên.

Thuân thả thuyền xuống ao chùa. Một chú ếch cốm đang lim dim sưởi nắng trên tàu lá trang giật mình lao vút xuống ao xịt lại một tia nước mát lạnh, khai mù. Mặt nước vàng nắng sớm sóng sánh toả lan. Gió mơn man nhè nhẹ. Mấy bông súng mới ngoi he hé mở cánh. Một con chuồn chuồn ớt  dập dờn quết cái đuôi đỏ chót xuống nước tạo lên những vòng sóng tròn nho nhỏ  ngay sát mũi thuyền.

Phải đến khi con thuyền bị nhữnh tàu lá màu xanh cốm quây kín, Thuân mới dám nhìn thẳng vào Thuyên. Bộ bà ba nâu vải lụa không che đậy được cái cơ thể đang độ đỉnh điểm xuân sắc, ngược lại nó càng làm Thuyên thêm óng ả. Cái khăn nâu quấn đầu không che kín được cái gáy trắng mịn màng có những sợi tóc mảnh như tơ vén dấu vào khăn. Ngực Thuân đập dộn như trống hội làng. Con thuyền tròng trành khe khẽ khiến Thuyên hoảng hốt quay mặt lại. Những giọt sương mai từ lá sen vương lấm tấm trên áo, đọng óng ánh trên khuôn mặt căng hồng của Thuyên. Mắt Thuyên nhìn Thuân có những tia sóng gợn... Thuân vã cả mồ hôi, cảm thấy người chếnh choáng như say nắng. Thuân lắc đầu khoát mái chèo. Con thuyền lại lặng lẽ len lỏi trong um tùm lá xanh điểm lác đác những nụ hồng.

- Đằng kia cơ mà, Thuân!

Thuân bừng tỉnh, lái thuyền theo hướng tay Thuyên chỉ.

Một vạt sen to như gian nhà héo úa, những tàu sen ủ rũ gục đầu xuống nước nom thật thiểu não. Thuyên quay lại bảo:

- Thuân tìm kĩ hộ nhé. Chắc có con chuột hay con cá nào chết trôi vào đây. Loài sen sống sạch lắm, chỉ một chút bẩn là không sống được.

Thuân dùng mái chèo gạt những cây sen chết để tìm. Nắng đã chói chang. Không khí trong ao bắt đầu ngột ngạt. Mùi uế khí bốc lên khăn khẳn, tanh tanh, lờm lợm. Chắc Thuyên nói đúng. Thuân cố nhịn cơn buồn nôn căng mắt ra tìm.

Đây rồi! Xác một con vật gì đó to như con mèo đang thối rữa, nổi lềnh phềnh, giòi bọ phùi lên nhung nhúc. Chễm chệ trên nó là một con ếch già to tướng da đen trũi, cái bụng căng phính ngồi điềm nhiên thè cái lưỡi mỏng dính tớp giòi!

Thuyên thò tay té nước vào con vật chết. Một đám ruồi hốt hoảng bốc lên đen rầm. Con ếch sững lại một cái rồi nặng nề toài xuống nước. Từng mảng giòi rã ra lả tả, nổi ngo ngoe.

Làm thế nào bây giờ? - Thuyên hỏi. Thuân bảo:

-  Đẩy nó vào bờ rồi tính.

Thuân dúi mái chèo vào con vật đẩy nó đi. Con vật đột nhiên lật ngửa. Thuân giật mình ngó sững, chưa kịp nói gì thì Thuyên đã rú lên một tiếng kinh hoàng rồi úp mặt vào ngực anh không dám nhìn ra. Một cái thai nhi mắt mũi bị giòi gặm toét loét, chân tay thoài loài tơ tướp, bập bềnh, bập bềnh!...

Khi đào hố chôn cái thai nhi trên bờ ruộng, Thuyên khóc ghê quá, mặt ướt đầm đìa. Thuân cố sức dỗ dành bằng mấy câu lập bập:

- Nín đi Thuyên! Nín đi! Đứa nào vô ý vô tứ quá, ao sen đẹp thế này...

Về chùa rồi mà Thuyên vẫn còn rầu rĩ. Thuân rất muốn nán lại nhưng không thể. Thuân ra về để rồi mấy ngày liền sống trong trạng thái bồn chồn. Thuân rất muốn ra chùa với Thuyên nhưng lại sợ dân làng dị nghị.

Ngày rằm, Thuân có cớ để cùng mẹ ra với Thuyên. Nhưng đã trưa mà thấy mẹ vẫn mải miết băm rau cho lợn, Thuân ngập ngừng:

- Hôm nay rằm mà mẹ không đi chùa à?

Mẹ tay vẫn băm, không ngẩng lên, giọng chán chường:

-Tôi không đi! Cái con Thuyên trông thế mà đổ đốn!

- Ai nói với mẹ thế?

- Cần gì ai nói. Làng nước người ta đồn ầm lên kia kìa. Sư sãi gì mà chửa hoang rồi lại đang tâm nạo thai ném xuống ao sen! Đúng là khẩu Phật tâm xà!

Bố giơ hai tay lên trời rồi lại thả xuống ngay, bất lực:

- Trời ơi! Bà thì... bà thì...

Lòng Thuân trào sôi một nỗi căm giận. Cổ họng anh nghẹn bứ. Anh muốn chạy ra ngõ hét lên thật to, không phải như thế! Không phải như thế! Nhưng lại thôi. Người quê thật thà tốt bụng nhưng cả tin. Lời nói của Thuân lúc này sẽ chẳng có tác dụng gì, không khéo lại đào sâu thêm cái hố đen ngờ vực...

*

Đây là lần đầu tiên trong đời lính Thuân điện vào đơn vị xin chậm phép. Ông trung đoàn trưởng nghe điện cười oang oang trong máy:

- Kiếm được người ưng ý rồi hả? Tốt! Có cần ứng tiền để tôi bảo tài chính nó gửi ra? Mà này, cưới xong đem vào đây cưới tiếp lần hai nhé! à, cô ấy tên gì? Bao nhiêu tuổi? Nghề nghiệp? Cứ phải lấy giáo viên, nhé! Mà... sao không trả lời? Hả? Hả?...

Thuân ngồi thừ, mãi sau mới thẫn thờ: “Không phải chuyện ấy đâu, thủ trưởng ạ...” rồi buông máy. Trong đầu Thuân đang cồn lên những ngọn sóng từ đáy ao làng...

(Báo Văn nghệ)

Thợ khâu giày

Kề bên cổng chợ phường là một hàng khâu giày. Nhác nhìn vào biển hiệu, thấy toàn những chấm và sao mà hoa cả mắt: “Phùng (dấu hai chấm) Cường (xuống dòng) Sửa (xuống dòng) Giày (dấu hai chấm) Dép (xuống dòng) Nam (hình ngôi sao năm cánh) Nữ”.

Xếp đầy trên mặt bàn nào là giày vàng, giày ghi nhạt và giày đen… Nom chúng chẳng khác nào những ổ bánh mì cháy. Ngồi sau cái đống bánh mì cháy đó là anh thợ khâu giày Phùng Cường. Hẳn thế!

*

Anh thợ đang lúi húi ngồi khâu, chợt nghe có giọng trịch thượng:

- Giày!

Anh thợ nhíu mày, lặng lẽ ngước lên, thấy cái bụng phưỡn như bà chửa và cũng hỏi lại cộc lốc:

- Sao?

Ông khách chừng như nhận ra cái sự trả đũa về sự thiếu lịch sự của mình, bèn hạ giọng như phân bua:

- Gãy đế thôi mà.

Anh thợ lẳng lặng quẳng đôi dép nhựa ra. Ông khách biết ý, tháo giày, xỏ dép. Anh thợ mau mắn lật giày lên, ngó nhìn khách như thể đánh dấu,  rồi bảo:

- Tiếng nữa quay lại.

- ấy chết, tôi muốn lấy ngay, còn đi đằng này…

- Ngay là ngay thế nào được. Người ta còn phải lột đế ra, hong lửa cho khô để dán keo, rồi lại phải chờ cho se se mới gắn được, rồi thì còn khâu…

- Thời nay là thời của giày, mấy ai còn đi dép ra phố nữa. Vận com-lê mà đi dép, nom lâng cha lâng châng như thể hình nhân.

- Chờ được thì chờ.

- Chờ!

Ông khách nói như đinh đóng cột, rồi tự thổi bụi ở mặt ghế gỗ và ngồi xuống, vẻ như cũng tiện thể xem dân chúng lam làm ra sao. Nom ông ra dáng cán bộ cấp cao, chả mấy khi xuống được gần dân sát sạt đến thế này. Anh thợ gạ:

- Hay là lấy đôi giày “Ngành”. Có người gửi bán kia kìa. Trăm hai thôi.

- Trăm hai mươi nghìn đồng cơ à? Lương tôi quy ra chỉ được mười lăm đôi giày.

- Hơn trăm, bằng cái phong bao mừng đám cưới, mà lại đi tĩ tã.

- Thế thì thợ khâu giày treo niêu.

- Bác thương dân thế thì dân được nhờ…

Cả hai, tự dưng phá lên cười, khiến những người đang vào chợ phải ngoảnh sang nhìn. Tiếng một bà phàn nàn: “Yến gạo đã lên bốn nhăm nghìn”. Một cô rà cái xe mô-tô hiệu Ngôi Sao vào sát tô-toa vỉa hè, nói góp: “Cứ bảo lên lương mà chả thấy tiền đâu. Chỉ bở dân ngồi chợ”. Đoạn, cô chiềng ra đôi giày nữ, mõm nhọn như quả ớt ngà voi và nói với anh thợ:

- Anh dán cho em cái gót.

- Ướt rượt thế kia?

- Em mới rửa xong, kẻo anh lại chê…

Anh thợ nhăn mũi ngửi mùi phấn son rẻ tiền và kẻ cả buông sõng một câu:

- Để đấy.

Cô ta ngập ngừng xếp đôi giày của mình lên đống bánh mì cháy kia và quày quả phóng xe đi. Ông khách tiện mồm bình phẩm:

- Đàn bà con gái lúc nào cũng trang điểm được.

- Giời sinh ra giống đàn bà, để mà ngắm vuốt, để mà kêu ca.

- Nói cứ như thơ.

Anh thợ tủm tỉm cười, ngước đôi mắt dán nhấm nhìn xa xăm. Đoạn, anh nhanh tay cầm dao rạch một cái vào bên cạnh giày và lột đế ra.

- Khiếp, mòn cả gót, gãy cả đế thế này thì chắc đã trường chinh lắm.

Đến lượt ông khách cười nụ và ngoảnh vào chợ, nói bâng quơ:

- Đi chợ, rặt đàn bà.

- Thế, nên cái biển báo chợ mới có hình tam giác.

- Anh thế mà hóm.

Cả hai lại cười rinh  rích.

Con dao sáng loáng đã mòn vẹt như hình cái khù khoăm. Có dễ, nó đã rạch đến hàng nghìn đôi giày. Trên gan đế giày cao su mới, anh thợ đặt một đoạn lưỡi cưa sắt. Ông khách nhìn thấy vậy thì sợ hãi kêu lên:

- Cẩn thận, nó thì cứa rách bàn chân như chơi.

- Cứa là cứa thế nào? Đoạn này, khi bước chân đi là nó bị uốn đi uốn lại nhiều nhất. Mình đặt thêm cái cốt ngầm bên trong cho chắc lại dẻo. Đấy là mẹo thợ.

Ông khách trong lòng vẫn còn nghi hoặc, nhưng không dám hỏi thêm, sợ anh thợ giày chê dốt. Cán bộ thì cái gì cũng biết, cũng phán được chứ. Nhưng anh thợ dường như không biết cái thâm ý ấy, nên cứ thong thả dán đế và khâu. Ngón tay trỏ của anh đã bị mũi kim chọc nham nhở như thể cua cắp.

- Chỉ tơ à?

- Không, chỉ mành để lót lốp cao su của người ta đấy chứ. Mua tận nhà máy cao su nhá, bảy mười nghìn một cân, nhưng mẻ đầu, phải mua tới trăm nghìn…

Cầm cái dùi ngạnh trê chọc mạnh vào đế giày, anh thợ lấy hai ngón tay luồn vào trong mũi giày để ngoắc chỉ. Hoàn toàn không nhìn thấy gì, chỉ là thói quen ước lượng, nhưng đã điêu luyện lắm rồi, nên đôi tay cứ thoăn thoắt, thoăn thoắt… Mỗi khi rút chỉ, hai bên khoé mép của anh thợ lại hằn rõ hai cái dấu ngoặc, làm cho khuôn mặt đã khắc khổ càng khắc khổ thêm. Những giọt mồ hôi ròng ròng tuôn ra, khiến những lỗ chân lông càng bị bào mòn và rộng huếch cả. Người ta bảo, ai rộng lỗ chân lông thì khổ là cái sự vậy. Nách áo anh thợ cũng ướt đẫm mồ hôi và có những ngấn trắng như muối. Chắc anh có mồ hôi muối! Hồi lâu, như chợt nhớ ra câu chuyện dở dang, anh lại hào hứng kể:

- …Mình mới đánh tích thế này. Lân la đến cổng nhà máy, thấy ông thợ chữa xe đạp đang khâu lốp bằng loại chỉ trông cứ như cước, như tơ, mình mới ướm hỏi: “Cháu có cái lốp bị đứt tanh, liệu có khâu lại được bằng thứ chỉ kia?”. “Còn phải bàn”. “Nhưng cháu muốn mua về để dùng dần, bao tiền một cân?”. “Trăm hai. Có thuận lấy thì chờ”. Ông ta phóng xe đạp đi. Mình bám theo lên tận khu phố cổ. Thế là biết cái tổ con chuồn chuồn, lần sau cứ đến thẳng đấy mà cất. Dân Hà Nội không cho không ai cái gì bao giờ đâu. Dân tỉnh về, phải có mẹo mới sống được.

Bỗng nhiên, trên đường phố vang lên tiếng nhạc rộn ràng. Ông khách liếc nhìn ra, thấy một cô đang đẩy hàng rong trên cái xe ba bánh. Hàng hoá ê hề, nào tất chân, lót giày, găng tay, vó rửa bát, bàn chải, bật lửa và đồ lót phụ nữ. Ông khách hỏi mua miếng lót giày và lủng bủng:

- Có lẽ phải xây dựng quy chế bán hàng rong.

Anh thợ phì cười, nhưng vẫn lúi húi khâu, rồi hỏi như hỏi cái kim ngạnh trê:

- Nó đòi bao nhiêu?

- Đưa tờ mười nghìn, nhưng cô ta trả lại hai nghìn.

- Cái này chỉ giá sáu nghìn. Chỗ Long Biên, xếp như củi.

Miếng lót giày khử mùi có đột ba hàng lỗ chạy dọc, hàng giữa có chín lỗ, mỗi hàng hai bên có bảy lỗ. Ông khách ra vẻ am hiểu:

- Liệu họ có đột theo thuật phong thủy không nhỉ?

- Đột đại đi thì có. Các thầy, cái gì cũng vận vào sách vở, cái gì cũng đòi ra quy chế cả, thì có mà chết dân.

Nhưng ông khách giả điếc không nghe, vẫn tỏ ra như đang chăm chú vào cái miếng lót giày bí ẩn:

- Người ta còn vẽ sơ đồ đây này, in bằng hai thứ tiếng Anh và Việt, cả hai loại chữ đều có giá trị như nhau: Ngón cái thì ứng vào khu não này, ngón cạnh là khu mắt, ngón út là khu vai, rồi thì tim, ruột già, lá lách, bao tử, tuyến sinh dục… Ôi giời, cứ như cả cơ thể con người hiện lên bàn chân vậy.

- Cũng có khi… Nhớ cái hồi mình đi bảo vệ mấy ông tướng ở chiến trường. Các cụ khuyên phải giữ ấm bàn chân kẻo ho hắng.

Khâu xong một chiếc, anh thợ lấy keo “con voi” xịt vào mối chỉ mới thắt nút và lẩm bẩm một mình:

- Cho khỏi bong.

- Thế mới có cả đống giày của khách gửi như thế kia chứ. Khá không?

- Mỗi ngày được dăm, bảy chục ngàn.

- Thuế má thế nào? Có quy chế quản lý việc khâu giày chưa?

Anh thợ lờ đi cái món quy chế mà ông khách tỏ ra rất khoái khẩu, ắng đi một chốc mới  thủng thẳng trả lời:

- Chả mất gì, tay làm hàm nhai thôi.

Một anh xe ôm ghếch xe vào tận nơi, cầm cái điếu cày, vỗ vỗ một cách tự nhiên mà hỏi:

- Cái phát hoả cơ đâu?

Anh thợ kéo cái đống giẻ rách, một cỗ máy đề dùng cho xe ô-tô hiện ra. Anh thợ mở nắp cát-tút đậy lọ bấc dầu và xoay nhẹ cái bánh xe con con, ánh lửa lẹt xẹt và bùng lên.

- Nghi trang trong quân sự là rất quan trọng, trong chuyện làm ăn cũng quan trọng không kém.

Anh xe ôm đê mê tận hưởng cái vị chân chua khói mệt của điếu thuốc lào. Anh thợ giày kéo lại tạp dề và lại lèo thêm một câu chuyện chiến tranh:

- Hồi bảo vệ các cụ đi K. Xe bị trúng mìn, cứ tưởng lên bàn thờ cả.

- Anh bị vào đâu?

- Cứ tưởng mù ấy chứ. Nhưng cái xe thì tan xác pháo, chỉ còn nguyên vẹn độc cái máy đề. Mình liền nhanh tay xin làm kỷ niệm.

- Liều nhỉ? Có lẽ cần có quy chế quản lý phương tiện chiến tranh.

Anh thợ không để ý đến cơn nghiện quy chế của ông khách, trong đầu anh vẫn ẩn hiện kỷ niệm chiến tranh:

- Có những thứ tưởng không được mà lại được. Hồi mới rời quân ngũ, chẳng có việc làm, lân la ra đầu chợ chơi với ông thợ khâu giày, dần dà biết nghề lúc nào không hay. Cái kim khâu giày thửa ngạnh trê, tưởng đơn giản, thế mà không đơn giản đâu. Lúc đầu, làm bằng thép cũng mềm mà làm bằng i-nốc cũng kém. Mình nghĩ ngay đến cái lò xo trong băng đạn AK. Anh Liên Xô chế tạo bằng thép nguội, cỡ ly tám, vừa khéo.

Ông khách vén tay áo nhìn đồng hồ, ra chiều sốt ruột, nhưng cũng góp chuyện:

- Nói đến Liên Xô lại nhớ cái giày Cô-Sơ-Ghin mới rõ là nồi đồng cối đá, lội suối trèo đèo mà cứ trơ trơ.

Anh thợ làm những động tác cuối cùng, với lọ keo “Con voi” nhỏ vào đường khâu ở mũi giày. Bỗng cánh xe ôm đang túm tụm đánh bài, kêu ồ cả lên.

- Chắc ù rồi.

- Cần có quy chế quản lý cánh xe ôm, phức tạp quá.

- Ôi dào, cũng chẳng ăn thua gì đâu, mà cái nghề lại dễ chết. Hôm nọ, có tay xe ôm mất tích, phường gọi mình lên hỏi. Mình ngớ ra, cãi: “Nó quen với cái điếu cày của tôi, chứ có quen tôi đâu?”. Thế mà họ xoay đi xoay lại, mất tiệt cả buổi sáng. Này, xong…

*

Ông khách xỏ giày, vẻ hài lòng, thong thả rút ví ra và từ tốn hỏi:

- Anh Phùng Cường này, bao nhiêu?

- ấy chết, đấy là bản hiệu của “sư phụ” tôi…

Ông khách nghe vậy thì đờ người ra và lẩm bẩm: “Cần có quy chế biển hiệu”. Anh thợ khâu giày phân bua: “May nhờ phúc ông cụ để lại cho cái biển hiệu” và anh ta hấp háy con mắt nhìn vào những đôi chân mang giày đang rảo bước trên đường.

(Báo Văn nghệ)

Bức huyết thư

Trăng sáng. ánh trăng tãi trên ngọn dương. Bóng trăng ỡm ờ vuốt ve rặng liễu. Gió lạnh se se thổi. Cái lạnh không khiến người ta rùng mình nhưng cũng đủ làm cho làn da chờn chợn. Thuý Kiều ôm đàn ra ngồi dưới mái hiên, bên cạnh khóm mộc lan. Hương mộc xoa trên tóc, phớt nhẹ lên má Kiều. Nàng ngước mắt nhìn trời, chạnh nhớ mười lăm năm lưu lạc. Khi Vô Tích, lúc Lâm Truy... khi lầu Ngưng Bích... Có bao đêm trăng đã qua? Mà trăng đêm nay sao sáng thế? Bất giác nàng thở dài. Tay nàng lướt trên phím đàn. Tiếng đàn rung lên. Tiếng thanh vẫn vút cao, ngần ngật, tiếng trầm vẫn rền rĩ. Nhưng tiếng đàn đêm nay sao cứ chơi vơi, cứ thổn thức? Nó không hừng hực da diết như ngày đầu ngồi bên Kim Trọng, không tủi hờn như ở nhà Hoạn Thư, không đớn đau như khi hầu quan Tổng đốc, không réo rắt ngập vui như ngày tái ngộ. Tiếng đàn như dỗi, như hờn, như âm ỉ cháy! Tiếng đàn lan đến đâu, nước mắt nàng dường như cũng dào đến đó. Lòng nàng vời vợi... xót xa...

Đã hơn 5 năm về sống cùng Kim Trọng và gia quyến, nàng bỗng chợt nhận ra mình như người thừa giữa chính nhà mình. Thứ nàng cháy lòng cần có thì nay nàng đã có, nhưng lại không phải là có. Chàng Kim tất bật lo toan việc công đường có khi đến hơn tháng chàng mới ghé qua thăm nàng. Thuý Vân túi bụi với một đàn con lít nhít. Tiếng bẳn gắt đôi khi cắt ngang cả tâm trí nàng lúc thiền toạ. Ông bà Viên ngoại đã già, đôi lúc lẩn thẩn; sang chơi ngồi nói chuyện với nàng mà cứ gọi là Vân (!) Mỗi khi giáp mặt Kim Trọng, nàng hết sức bối rối. Nàng không còn cái e ấp của người tình, mà cũng chẳng có cái ngấm nguýt của người vợ. Xa không xa, gần cũng chẳng gần... trong khi nàng mới vào tuổi 40, lửa lòng đâu đã tàn lụi?

Muốn thổ lộ với chàng - Còn thể diện. Muốn xa lánh chàng - Con tim không nói thế! Tiếng đàn chùng xuống, chờn vờn đến lắt lay...

Giữa lúc tiếng đàn đang quyện vào ánh trăng, xoắn vào hương mộc, hồn nàng đang thổn thức... Bỗng ánh trăng như loãng ra, trời như trắng bệch. Một làn hơi lạnh ào đến. Tiếng vó ngựa rầm rập. Kiều ngửa mặt nhìn lên vầng trăng, lơi tay đàn. Từ trong làn sóng trăng và biển hơi bảng lảng ấy hiện ra một hảo hán đang gò cương, ghìm chân ngựa. Rõ ràng một chiến binh hàm én, mày ngài, lẫm liệt. Kiều thảng thốt: “Trời ơi! Từ công...”

Từ Hải vẫn ngồi trên yên ngựa, mắt xếch ngược, trừng trừng nhìn xuống. Cái nhìn như thấu qua bàn tay Kiều đang lập bập trên phím đàn.

- Nàng sao thế? Nàng có được khoẻ không? - Tiếng nói âm âm như trong hang núi dội ra. Kiều vội vàng thi lễ:

- Cám ơn chàng, thiếp có sao đâu? Thiếp khoẻ... Tiếng âm âm dội lại:

- Không sao ư? Thế mà tiếng đàn đêm nay lại lạ lùng đến vậy? Nàng ước ao điều gì có phải không?

- Dạ thưa... Nàng ngẩng đầu, ngập ngừng. Từ Hải cắt ngang lời nàng:

- Nàng có được hạnh phúc không? - Kiều bối rối:

- Nếu hạnh phúc là no đủ, là yên ổn thì thiếp đang được hưởng hạnh phúc!

Giọng Từ công trầm xuống, cảm thông:

- Chồng nàng đối xử với nàng ra sao?

Kiều lặng đi, mặt cúi gằm rồi se sẽ cất lời:

- Chồng ư? Thiếp chỉ có duy nhất một người chồng. Thiếp chỉ có duy nhất một lần vu quy. Chàng có biết không? Chỉ một lần có băng nhân dạm hỏi, có lễ rước dâu. Chao ôi! Một lễ cưới uy nghi, rầm rộ có một không hai ở đất Hàng Châu. Đó là khi thiếp lên kiệu hoa, theo quân sỹ về quân doanh của người tri kỷ. Đến giờ thiếp vẫn chỉ là vợ của người ấy mà thôi?...

Từ Hải ngây người: - Thế là sao? - Tiếng chàng đầy u uẩn: Nàng sống với người ta như thế được à? Sao không phải là vợ?... Thế là gì?... tình nhân à? Kiều nghẹn ngào chấm chấm dòng nước mắt:

- Xin chàng đừng hỏi nữa, thiếp đau lòng lắm... Từ Hải bỗng nhướn mày, mặt đỏ rựng:

- Nàng đau khổ ư? Có bằng ta đau khổ? Có bằng ta nhục nhã không đây?

- Trời ơi! - Kiều sụp xuống - Xin chàng, thiếp xin chàng, thiếp biết tội của mình lớn lắm. Thiếp đã từng đập đầu dưới chân chàng, thiếp đã nhảy xuống sông Tiền đường để được theo chàng... Nhưng trời đâu có cho thiếp chết?

Từ Hải lắc đầu:

- Điều đó ta biết. Ta biết nàng muốn yên ổn về với gia quyến, ta đã nghe theo nàng. Nàng mong tìm lại được người tình xưa, ta cũng mặc nàng. Nhưng nàng làm vợ, nàng làm mất cơ đồ của chồng vì cái gì, nàng có biết không? Giọng Từ bỗng uất hận - Nhục lắm! Cha con Hồ Tôn Hiến thắng ta, ta cũng không thèm đau khổ bởi ta thấp mưu hơn hắn. Nhưng ta đau là ở chỗ: đến muôn đời sau, người đời vẫn hiểu rằng: Ta, nàng! Đã nhận đồ đút lót của tên Hồ tổng đốc đốn mạt ấy. Người đời vẫn sẽ cho rằng: Với món quà “Hai tên thể nữ, ngọc vàng nghìn cân” ấy mà hắn đã mua được ta, đã khiến ta tự phá tàn cơ đồ lừng lẫy của ta! Nàng có hiểu không?  Có hiểu không?

Kiều chết lặng. Bây giờ nàng mới hiểu hết cái tâm, cái trí, cái nỗi đau vô bờ của Từ công khi chàng chết chôn chân, sừng sững giữa trận tiền ngày ấy. Nàng giập đầu, nấc lên:

- Tội thiếp đáng chết, ngàn lần đáng chết... Xin chàng cho thiếp đi theo... Xin chàng cho thiếp được chết!

Từ Hải cúi xuống: - Nếu nàng đã muốn vậy, ta chờ!

Kiều rối rít: - Tạ ơn chàng, tạ ơn chàng... Dù thiếp có làm tỳ thiếp, có làm…

Từ Hải cười vang: Không! Nàng sẽ vẫn là vợ ta. Mãi mãi là vợ ta... ha ha... “tri kỷ trước sau mấy người?” - Nói rồi, Từ nhảy khỏi yên ngựa. Con ngựa hý vang mõm ngoạm vào ánh trăng. Từ dắt ngựa, tản bộ, chân bước bồng bềnh trong làn sương mỏng. Bỗng Kiều cuống quýt:

- Xin chàng, xin chàng chờ thiếp... Chàng cho thiếp viết đôi dòng gửi lại.

Tiếng Từ âm vang, dền như sấm: - Việc đó tuỳ nàng!

Kiều giở vội tấm lụa trắng dài hai thước mà Kim Trọng tặng nàng ngày tái ngộ. Nàng lao vào phòng, nhặt bút, chấm mực, hối hả viết. Nàng viết như không bao giờ còn được viết. Nàng đưa tay nhanh như sợ không kịp dãi bày ý mình. Con chữ trào ra trên ngòi bút như đã chực sẵn từ bao giờ. Nàng viết trong tiếng nấc thẳm sâu của ân hận. Dòng nước mắt lã chã rơi trên dòng chữ. Những giọt nước mắt thấm xuống bỗng đỏ hồng nền lụa trắng.

Nàng viết dưới cái bóng lừng lững của Từ công. Người anh hùng họ Từ đăm đăm nhìn nàng... chờ đợi.

Khi tấm lụa đầy kín chữ. Những con chữ đen nhánh nổi trên nền hồng của những dòng huyết lệ. Nàng cuộn bức thư, phong kín và ghi rõ bên ngoài: “Gửi em Vân”. Nàng buông bút, ngã vật ra. Ghế bàn lục cục đổ. Cây đàn rơi, “choang” một tiếng, đập vào gốc mộc lan. Mấy gia nhân giật mình tỉnh giấc, chạy đến, vực nàng lên giường. Người thuốc, kẻ thang rầm rập. Từ phòng riêng, Kim Trọng vươn vai, uể oải hỏi “Chuyện gì mà ồn ào thế?”. Nghe bẩm lại, chàng Kim vội xốc xống áo, chạy sang. Mắt nàng đã thất thần, môi trắng lợt. Khi tay Kim Trọng luồn vào mái tóc, nâng đầu nàng thì môi nàng bỗng mấp máy... trong tiếng va của hàm răng ngọc và làn hơi yểu, Kim Trọng nghe thoảng tiếng nàng “Kim lang... Kim lang... thiếp... thiếp lại phụ chàng... từ đây!”. Nàng nhắm mắt, một giọt máu tràn ra bên khoé miệng.

Xa xa có tiếng ngựa phi. ánh trăng ngập trong đám mây đen, trời sầm tối. Một làn hơi lạnh ào qua... Kiều từ giã nhân gian.

Kim Trọng buồn bã hàng tháng, bỏ bê cả công việc. Sau, nhiều người cùng xúm vào khuyên giải: “Ngày xưa, biết nàng còn sống mà không tìm được, đau khổ đã đành. Nay, có thương nhớ, có sầu muộn đến đâu thì nàng cũng chẳng thể sống lại...”. Dần dà, chàng Kim cũng nguôi ngoai.

*

Kim Trọng trị nhậm Nam Bình được mấy năm, lại được bổ nhiệm về Lâm Thành, Phúc Kiến. Sau đó lại được thăng chức cai quản một số Châu phủ lớn. Đi đến đâu, Thuý Vân cũng mang theo bức huyết thư của chị. Đến phủ đệ mới, nàng đều lập ngay ban thờ chị. Mỗi lần, trước khi chuyển theo chồng, nàng đều thắp hương trước bài vị Kiều mà khấn rằng:

- Thưa chị, lúc nào em cũng khắc cốt ghi tâm lời chị dạy trong thư. Em đã gắng làm đúng như chị mong muốn... dù cũng có khi hết sức khó khăn để dằn lòng mình. Mong chị hãy phù hộ, độ trì cho vợ chồng em và các cháu...

Không ai biết thư Kiều nói gì. Chỉ biết rằng Kim Trọng đi đến đâu cũng được dân mến. Khi chuyển nơi khác, dân đều tiếc. Mấy chục năm làm quan, được ca tụng là một người liêm khiết.

*

Nghe nói người ta đã tìm thấy bức thư của Kiều để lại cho Vân. Họ cho in và phát hành rộng rãi. Nghe đâu có nhiều người tìm đọc lắm, nhất là các bà vợ của các vị chức sắc,

Tiếc rằng ở ta chưa có bản dịch nào!?

(Báo Văn nghệ Trẻ)

Sáu giang hồ (Phần I)

Sông gối đầu tay sóng

Rừng gối đầu tay cây

Người gối đầàu tay gió

Nổi chìm mà quên bay.

1.

Bến Củi chỉ còn là cái tên rỗng không, mọi dấu vết của khu xóm chợ ven sông ngày xưa gần như xóa trắng. Những vựa than, vựa củi có hoặc không mái che đã “bốc hơi” đằng nào, thay vào là những quán ăn, tiệm tạp hóa, hớt tóc tắm hơi mát xa... chen chúc mọc lên dù không hẳn ngay hàng thẳng lối, thoạt trông cũng biết chúng được uốn nắn theo một trật tự qui hoạch mới, mang đậm dấu ấn của làn sóng đô thị hóa tràn qua chốn này, chưa lâu nhưng cũng đủ xóa đi bộ mặt cũ, bộ mặt vẫn còn nguyên trong kí ức của một người cũ vừa quay về.

Quần áo tuềnh toàng, vẻ người mệt mỏi, lấm bụi, hắn tựa khúc củi mốc cời được trang điểm thêm cái mũ lưỡi trai và cặp kính đen, trông  y chang một tên tù vừa  được phép ra trại. Ngửa cổ nốc cạn chai bia, ném vỏ xuống mớ chai rỗng dưới gầm bàn đánh “xoảng” Sáu Giang Hồ nối thêm điếu thuốc mới, bóp tắt mẩu thuốc tàn giữa hai ngón tay chai sần, búng văng ra khoảng nắng ngoài hiên quán. Buổi trưa im ắng, không khí oi nồng không chỉ ngợp ngộp trên những mái tôn ánh chói, mà cơ hồ phong tỏa cả mọi giác quan, sẵn sàng bốc cháy nếu bị “châm ngòi” bằng một mồi lửa nào đó có hoặc không khói. Tiếng võng đưa kẽo kẹt sau quầy hàng bỗng im bặt, hắn hắng giọng:

- Ngủ sao bà chủ?

- Chưa! - Người đàn bà có bộ ngực thỗn thện phô lập lờ dưới viền cổ áo trễ nải ngồi lên, quơ chân giữ yên võng, ngáp rõ to, nói:

- Chú cần gì à?

- Không, lúc nãy chị nói là đã về đây mở quán từ hơn ba năm nay?

- Ừa, rồi sao?

- Có một thằng đầu trọc tếu, chuyên uống bia bằng cách đập bể cổ chai vào ống quyển chân gác lên bàn, nó có thường ghé đây không? Hoặc lui tới khu này không?

- Uống bia bằng cách... Làm gì có. Ở đây dân quậy cũng nhiều, nhưng hổng có tay nào quái vậy đâu.

- Lẽ nào nó không còn bám đất này?

- Xưa chú cũng đã từng ở đây sao?

- Dà!

- Và chắc bỏ đi cũng lâu rồi?

- Ngoài mươi năm.

- Trời, giờ toàn dân mới không à!

Ngoài mươi năm. Biết bao bèo đã trôi qua ngoài bến, mây bay qua bầu trời. Người cũ đa số có gốc gác trôi sông lạc chợ, giờ töù taùn theo những cảnh đời gạo chợ nước sông khác. Người nào còn, kẻ nào mất họa là chỉ có trời hoặc đất biết. Đứa vẫn còn kéo lê được chiếc bóng quay về như hắn bỗng vô danh trước bến sông quen thuộc cũng là lẽ thường thôi! Tiếng võng lại tiếp tục kẽo kẹt. Chiếc võng đay già nua nhẫn nại đong đưa cái túi thịt gần cả tạ. Gã khách chưa say lắm, nghe đâu đó trong sâu thẳm lòng mình chút cảm giác buồn nẫu nuột, trống rỗng lặng lẽ sủi tăm.

Chiếc xe đạp đòn dông cũ sờn đèo quài dừa trĩu trái dừng lại trước cửa, người đàn bà tháo vội chéo khăn rằn bịt mặt chống bụi, lột chiếc mũ vải rộng vành cầm tay quạt lia lịa, ngước gương mặt đỏ gay vì nắng trông hút vào gọi:

– Dừa nè chị Ba!

Hệt phải bỏng, vừa thoạt chạm ánh mắt người đàn bà lia qua cửa, Sáu Giang Hồ giật thót, kéo sụp mũ lưỡi trai xuống ngang mũi, đưa lẹ tay lên chiếc kính đen để yên chí nó vẫn còn che nửa khuôn mặt có cái bớt màu đỏ bầm vắt chéo trên chân mày mắt trái.

2.

Sông Hậu dịu sóng. Gió thổi xoay tít cái chong chóng gấp bằng giấy báo cắm đầu nóc mui. Thằng nhóc trần như nhộng nằm ngửa, đầu gối tay, nheo mắt nhìn cái chong chóng mê mải, “con chim” rám nắng trông ngộ nghĩnh hệt con sò cắm chóc ngóc giữa cặp chân ngắn ngủi phơi ngoài khoảng trống lổ đổ hoa nắng rụng từ tán còng xuống.

Trong mui, chai đế còn lưng nửa, đĩa mồi cóc ổi, khô cá khoai còn đầy. Ông Tám Chài cạn ly, Sáu Giang Hồ đỡ lấy rót đầy đặt nhẹ xuống sạp ghe chao nhẹ trên lưng sóng.

– Nghe qua đi, ở hiền gặp lành, giờ chú mầy hổng còn trẻ người non dạ gì nữa mà mua thù chuốc oán, phải để đức cho con cháu mai sau Sáu à.

– Con mua thù chuốc oán?

– Chú mầy nghễnh ngãng thiệt hay giả bộ vậy?

– Tía... nói gì con không hiểu.

– Bộ không nghe người ta đồn rần lên hổm rày hay sao?

– Người ta… là ai hả tía?

– Thì bà con chòm xóm.

– Bà con chòm xóm nào đâu, con về thấy toàn lạ hoắc lạ huơ...

– Chú mầy khéo giả ngộ thiệt! – Ông Tám cười rung chòm râu bạc, cầm khúc cá khoai huơ huơ như vẽ bùa trước mặt hắn. – Bà con còn nhiều lắm, ở tản mác quanh đây thôi, nhưng có khi người ta tránh mặt.

À ra vậy! Tránh như người dương thế tránh hồn ma bóng quế về từ âm ty địa phủ, hay như người lành tránh con hủi? Hắn chua chaùt nhủ thầm, thoáng khựng sững, thấp giọng:

– Vậy người ta đồn sao hả tía?

– Đồn chú mầy về tìm con Út Cưng để thanh toán mối hận xưa, đòi lại thằng Cu Hùm.

Tợp ngụm rượu, cầm chai rót đầy, Sáu Giang Hồ găm mắt xuống đĩa mồi như thể mấy miếng ổi bất thần nẩy lá, hoặc mấy con khô khoai hốt nhiên dương vây lừ mắt gì đó, ông Tám nóng nảy:

– Có đúng vậy không?

– Không đúng! – Hắn lắc đầu.

Cái lắc đầu trông buồn nản hơn là thanh minh. Hôm bất ngờ gặp lại Út Cưng – người đàn bà đèo quài dừa đến bỏ mối ở quán bà Ba Xuân – không muốn và cả không chờ đợi, hắn vẫn nhăn mặt vì nghe cơ hồ có chiếc kim bén buốt cắc cớ thuốn qua tim, suýt buột miệng gọi nàng, nhưng rồi đã ngậm miệng, và thêm lần nữa đành để người từng có thời đầu gối tay ấp quay lưng biến khuất vào điệp trùng những đàn bà con gái – hắn đinh ninh – trái tim thủy chung hay gian trá chỉ có quỉ sứ may ra mới biết. Vẻ người lam lũ hôm ấy của nàng khiến hắn quá đỗi ngạc nhiên, bởi khác quá xa Út Cưng thời nào trong kí ức.

*

Dạo ấy trên “lãnh địa” từ Rạch Cá Lóc đến Xẻo Trâm Bầu dài chừng mười lăm cây số, dọc Bến Cá dài tới Bến Gạo, Bến Củi, Sáu Giang Hồ “trấn” khúc đầu, Mãnh Cụt ”trấn” khúc đuôi, mỗi đứa có vài chục đàn em chung mâm chung chiếu, ngoài nghề bốc vác, chúng kiêm luôn các nghề phụ như đâm thuê chém mướn, buôn gian bán lậu trên bộ lẫn dưới sông, các phe cánh khác lỡ lạc bước vào không mẻ đầu thì cũng sứt trán. Hai phe chung sống khá hòa bình, thậm chí rất thuận thảo, nhưng rồi vào cái đận hạn Bà Chằn năm nọ, Sáu Giang Hồ không may bị vướng vào mẻ lưới quét hàng cấm, bị vô tù mất ba năm. Gỡ xong ba cuốn lịch quay về đời thường thì thằng con đầu lòng – Cu Hùm – đã có thêm đứa em gái lên hai, và đứa nữa còn trong bụng mẹ. Căn nhà cũ trong hẻm Tàu Hũ không còn. Nơi ở mới của mấy mẹ con là một căn phố ngoài đường lớn buôn bán quần áo khá khang trang. Hỏi Cu Hùm, Út bảo nó đi học. Hỏi cha của đứa gái và đứa sắp chào đời là ai, nàng một mực không nói, khóc lóc mà rằng, vắng hắn như rắn mất đầu, bọn đàn em đứa bỏ nghề đổi xứ đi nơi khác, đứa đầu quân sang phe Mãnh Cụt, hai mẹ con thành ra bơ vơ, chẳng ai đỡ đần hôm sớm. Đe nẹt có, năn nỉ ỉ ôi có, nhưng Út Cưng vẫn câm như hến không cho hắn biết Cu Hùm học ở trường nào, xem ra đã ôm cầm sang thuyền khác, nàng vẫn khư khư giữ lấy núm ruột của mối tình “trai tứ chiếng, gái giang hồ” nay đã thành quá vãng, để hắn vốn trắng tay càng tay trắng luôn!

Chưa bao giờ hắn cảm thấy lòng đắng và đau đến vậy, cất mình ra đường mà chẳng chút ngạc nhiên khi cô vợ cũ sau cơn khóc bảy phần than van, ba phần kể khổ mắt vụt ráo trơ hệt mắt cá ươn, không có lấy dù chỉ nửa lời níu giữ gã chồng cũ. Bao nhiêu mường tượng về cuộc hội ngộ đầm ấm phút chốùc tan thành mây khói đã đành, bẽ bàng hơn, không chỉ trái tim nàng vuột mất mà cả cái da cái thịt nõn nường kia cũng đã thuộc về những chiều quấn quít trộn tóc hòa nồng, hà hơi ấp lạnh, những khuya kêu đòi trườn rướn, siết rên hoan lạc... trong tay thằng khác. Sự phản bội phũ phàng, ngang nhiên nhưng hình như nàng không hề có lỗi mà muôn sự đều do hắn. Ôi, cái đồ ngu như heo chưa thiến, hồi đó có mỗi mấy lạng “cơm tiên” cũng để cho bị mắc lưới! Hắn tự rủa thầm cho đỡ... đắng.

Vào một chiều mưa tầm tã, do ma đưa lối quỉ dẫn đường sao ấy, Sáu Giang Hồ bước vào một quán nhậu quen thuộc nay đã “lên đời” thành nhà hàng, và hắn bỗng gặp lại Mãnh Cụt. Đầu vẫn trọc tếu, áo chim cò, quần Jeans và giầy da đen bóng lộn. Mãnh Cụt ngồi một mình, chân gác lên bàn, uống bia theo lối quen đã thành tật: Cầm chai quật vào ống quyển đánh “coong”, cái cổ chai vỡ ngọt y như bị tiện đứt rồi ngửa cổ tu ừng ực. Người lạ thấy màn “diễu võ dương oai” ấy mười người hết chín rưỡi thường lác mắt phục lăn, còn những ai biết tỏng dưới lớp quần Jeans là cả một ống sắt chân giả thì bĩu môi khinh miệt, hoặc cười khẩy hàm ý không tán thưởng cũng không chê bai.

Thoạt thấy Sáu Giang Hồ thả phịch người xuống ghế đối diện mình, Mãnh Cụt quắc mắt nhìn lom lom đoạn cả cười rụt vội hai chân xuống gầm bàn.

- Trời đất, mầy hả Sáu? Cứ ngỡ tay yêng hùng mạt vận nào, đại ca ra hồi nào vậy? Sao hổng báo trước để đàn em đi đón?” - Quay mặt vào phía quầy, gã lệnh: - Tiếp khách... tới bến luôn nghe tụi bây!.

Sau tiếng “dạ” ran, bia và mồi được hai cô tiếp viên trắng y như bông bưởi, đỏ y châu sa, mượt mà y... cháo chảy bưng ra với dáng đi hao hao những người mẫu trên sân khấu, hai chân khẽ bước cheo chéo nhau, dặt dè như thể ngại trái chanh trái táo gì đó kẹp sau làn váy cũn cỡn bất chợt rơi vãi ra.

Mặc giọng lưỡi đểu cáng của thằng “đồng nghiệp” cũ, “đại ca Sáu” lầm lì ăn và uống, cơ hồ lỡ nuốt trọng mất lưỡi, chẳng hở ra tiếng nào. Mãnh Cụt tiếp tục thượng chân lên bàn, trưng cặp đế giày chỉ cách mũi “đại ca” vài tấc, tiếp tục uống bia kiểu trêu ngươi nọ và, thao thao gần như bất tuyệt từ chuyện này sang chuyện nọ. Dù chẳng mảy may tin những khoe mẽ thành tích, bốc phét uy danh trong câu chuyện thuộc loại “tào lao bắc xế” của Mãnh Cụt, Sáu Giang Hồ cũng không thể không thừa nhận rằng, bây giờ gã chẳng những giàu tiền lắm của mà thế lực cũng trội hơn ngày xưa, cả cái khoản học làm sang cũng được gã chăm chút kỹ.

Ném cái chai rỗng xuống gầm bàn, Mãnh Cụt chìa hộp xì gà về phía Sáu, hắn nhón lấy một điếu, Mãnh vội bật quẹt ga đưa tới, đoạn với thao tác vặt khá điệu nghệ, gã búng một điếu lên cao há miệng theo kiểu chó đớp xương ngậm lấy đằng cán, dùng lưỡi lùa từ mép trái sang mép phải trước khi châm hút, thổi khói mù mịt. Sáu Giang Hồ bật thốt, giọng bực bõ:

- Đ.m, bao nhiêu năm cũng chỉ mấy trò khỉ cũ rích.

- Ngại thấy những trò mới của tao mầy sẽ ngất xỉu, từ từ thôi con ạ! Sao? Đ.m, hợp tác với bọn này chớ?.

Vẻ mặt câng câng của tay du côn vườn xưa vốn ngang cân đồng lượng với mình giờ trông sao tởm đến vậy? Thay vì tương một quả đấm vào mặt gã, Sáu Giang Hồ lại thấy mình “nhẫn nhục” nói giọng của kẻ lép vế:

- Kiểu nào?.

- Chung vốn kinh doanh! Trò này bảo đảm… mới!.

- Vốn máu hay mồ hôi vậy?.

- Bậy, tiền chớ! Kinh doanh nhà hàng, khách sạn.

- Tao cháy túi, mầy thừa biết.

- Vậy thì… làm công ăn lương!.

- Tao không tin mầy là một ông chủ tốt.

- Xin lỗi mầy! -  Mãnh Cụt mủm mỉm cười, gõ nhẹ nắm đấm lên bàn đệm cho câu nói nhả rời từng tiếng nửa cười cợt nửa nghieâm chænh một cách khó thể nghi ngờ: “Tao không tốt mà dám dang tay xoạc chân chào đón, bảo bọc vợ con mầy trong lúc mầy đi tù à?”.

Nghe tim vụt nhói như vừa nhận một nhát dao trí mạng, Sáu Giang Hồ bật dậy, run giọng:

- Thì ra... Mầy chính là... là...

Và, thói côn đồ bao năm tạm lắng, ẩn tàng đâu đó trong xương cốt bất chợt vùng dậy, hắn quơ lấy chai bia uống dở nhắm Mãnh Cụt vụt tới, gã né tránh, bật tiếng cười ha hả. Bàn nhậu tức khắc bị Sáu Giang Hồ đạp đổ, cũng là lúc hắn bị kềm cứng bởi hai thằng to con, mình trần trùng trục, mặt mũi trông hiền khô như thể vừa từ đất nứt lên và, trận đòn hội chợ bắt đầu.

Chẳng biết mê man trong bao lâu, hôm sau hắn choàng tỉnh, thấy mình nằm trên ghe ông Tám Chài, cả xác lẫn hồn đau ê ẩm. Trong ánh nắng sớm mai như rải hàng tỉ con rắn vàng óng trên sóng nước lăn tăn, ông Tám nheo mắt cười, nói:

- Lâu nay qua toàn vớt xác hiền lành trôi sông, trời xui đất khiến thế nào bữa nay lại vớ phải cái thây chưa thèm chết, lại là một thằng đầu trộm đuôi cướp.

Hắn kinh ngạc:

- Ủa, sao ông... biết...

- Chú mầy nổi tiếng cùng hung cực ác từ Bến Củi đến Bến Cá ai hổng biết.

Ngoài nghề chài lưới, bao nhiêu năm rồi không nhớ nữa, ông Tám còn kiêm nghề vớt những cái xác có người thân hoặc vô thừa nhận, tự nguyện chọn sông làm mồ, hoặc sơ sẩy, bị tai bay vạ gió phải trôi sông. Ông coi đó như việc làm tích đức, không bao giờ ngửa tay nhận thù lao, chẳng bao giờ chậm trễ, nhưng cũng chưa bao giờ cứu được kẻ xấu số nào khi hơi thở mỏng manh của họ lỡ bị sóng cuốn đi, vậy mà hôm ấy ông đã giành lại hắn từ tay Hà Bá, trả lại hơi thở cho thằng tù vừa mãn hạn đang ngắc ngoải vì tình phụ, lại bị bồi thêm một trận thừa sống thiếu chết chẳng phân biệt nổi đòn thù hay đòn ghen. “Dưỡng thương” chừng tuần lễ mới tương đối lại sức, Sáu Giang Hồ quì mọp tạ ơn, khẩn thiết xin ông Tám nhận làm con nuôi. Ông thẳng thừng từ chối:

- Từ lâu qua lỡ coi sông là vợ, sóng là con, và những oan hồn trôi sông là bè bạn mất rồi. Vả lại đức của nhà qua mỏng lắm, hổng dám nhận làm cha một tay du côn du kề danh tiếng lẫy lừng cỡ chú mầy đâu!.

- Con vốn từ trại trẻ mồ côi bước ra đời, giờ tứ cố vô thân, tía kể như đẻ con lần thứ hai – Hắn  nghẹn ngào nói – Từ nay con xin thề...

- Bây toàn thề kiểu cá trê chui ống,hơi đâu tin. Thôi vầy nghen, có chú mầy đêm hôm qua cũng đỡ hiu quạnh, vui thì ở, buồn cứ đi.

Dù không được ông Tám chấp thuận, Sáu Giang Hồ vẫn cần mẫn, chí thú làm “con nuôi”, tỏ ra tu tỉnh hẳn. Ngày ngày dang nắng đội mưa chịu khó tập bơi, lặn, cắn răng nhận những cái tát nháng lửa của ông Tám mỗi lần do quen thói buột miệng chửi thề. Sóng gió sông nước hiền hòa không chỉ “ăn” vào cái da cái tóc mà hình như còn lận cả vào tận tâm can gã đàn ông vâm váp, chắc nịch, phụ tá đắc lực của ông Tám trong nghề chài lưới lẫn “nghề” mò vớt xác. Ngạc nhiên thấy hàng tháng ròng hắn không một lần rời ghe lên bến, đôi khi ông nhắc nhở, hắn chỉ mỉm cười rồi lảng sang chuyện khác, có lần ông bực bội gắt:

- Nè, chú mầy tính trói mình vô cái ghe tàng này mãi hay sao?.

- Dạ đâu có, đơn giản là con cũng chọn sông làm vợ y như tía vậy mà!. Hắn nửa đùa nửa thật.

Ông Tám trừng trợn:

- Bậy bạ nghe mậy, phải kêu sông bằng má mới đúng chớ thằng ba trợn!.

- Chừng nào tía chịu nhận con làm con nuôi, con mới... còn lúc này...

- Chú mầy là... tình địch của qua hả thằng đầu trộm đuôi cướp?.

Hai người cùng cười, ông Tám nhìn xoáy vào tinh mũi hắn:

- Qua già rồi không kể số gì nữa, chú mầy còn trẻ...

- Vậy tía muốn con quay về nghề cũ à?.

- Bậy, ý qua muốn nói là có cả trăm cả nghìn kiểu hoàn lương, không cứ gì phải tự giam mình giữa sông nước như vầy.

Sáu Giang Hồ trầm ngâm, có vẻ nghĩ ngợi rất lung và, sau đó hắn không còn tự neo mình vào chiếc ghe già nua suốt ngày đêm nữa, thỉnh thoảng lên bến lang thang đâu đó, đôi khi còn theo ông Tám đi ăn đám giỗ những người xấu số ông coi là bạn bè, đã từng được ông vớt từ sông lên. Nghe vài người ở chợ mách lẻo, mỗi khi lên phố chợ hắn thường lui tới khu nghĩa địa đối diện Trường tiểu học Ngày Mai, ông Tám tò mò:

- Nè Sáu, chú mầy có vụ mần ăn gì bí mật mà thỉnh thoảng lại vô nghĩa địa?.

Thoạt tiên ngậm tăm, bị cật vấn riết hắn đâm bực, dấm dẳng nói:

- Làm gì có phi vụ bí mật bí mơ nào. Thoáng ngập ngừng rồi hắn làu bàu tiếp: - Chẳng qua lâu lâu nhớ thằng Cu Hùm, con lại tới đó nhìn lén nó đi học về.

- Nhìn trộm nó hay là…con mẹ nó?. - Ông Tám nói giọng cà rỡn, hắn đổ quạu gắt:

- Chỉ riêng nó thôi, không tin thì cũng mặc tía, đồ ông già… nhiều chuyện!.

- Nhìn lén à? Sao chú mầy hèn vậy? Phải giành nó khỏi tay con đờn bà thay lòng đổi dạ chớ!.

- Đúng, con chỉ là một thằng hèn!.

Hắn cúi gầm mặt. Ông Tám cả cười:

- Đừng có buồn, qua chỉ đùa thôi. Suy cho cùng lúc này thằng nhỏ ở với má nó vẫn ấm hơn với chú mầy, sông có khúc, người có lúc, biết đâu sau này...

Ngày tháng cứ thế êm xuôi, ông già sông nước ngày mỗi thấy gần gũi Sáu Giang Hồ hơn, ngày mỗi tin hắn hoàn lương thật. Hệt người dạy thú trong sở thú thấy con hổ được mình thuần hóa trở nên hiền lành giống con chó nhà, ông Tám ngầm “sướng” về cái thành quả – dù chẳng được ai ghi nhận – mình đạt được. Lại nữa, sau vài lần trái gió trở trời, ốm đau èo uột, được hắn tận tình chăm sóc từ thuốc men đến miếng ăn giấc ngủ, ông chợt ngộ ra, tình cảm “con nuôi” ở hắn là thứ tình chân thật, định bụng hôm nào sẽ làm bữa tiệc nhỏ, để hắn chính thức được kêu sông Hậu bằng má, không còn “phạm thượng” đòi đóng vai tình địch nữa, nhưng rồi...

Vào một ngày không còn nhớ đẹp hay xấu trời, cái bến Cây Còng đêm đêm ghe chài về ngủ đậu thường trống vắng chợt có chiếc ghe khác tới neo đậu kề bên. Ghe thương hồ chuyên doanh mặt hàng đường thốt nốt từ Campuchia xuôi về bỏ mối cho các vựa, chợ ven sông, sau đó trong chuyến ngược chở khẳm lừ các loại hàng đặc sản miền Tây Nam Bộ. Ông Thạch Nu chủ ghe là người Khmer vui tính, luôn tươi cười nhưng chỉ có thể nói chuyện với người khác qua động tác của những ngón tay. Cô con gái lai Việt có màu da nâu sáng hơn cha, mảnh mai, rắn rỏi, và trông trẻ hơn cái tuổi 30 vốn có. Ban ngày cô lanh lợi, hoạt bát bao nhiêu thì – lạ thay –  về đêm, giọng hát cô nghe buồn bấy nhiêu.

Dẫu một tháng chỉ vài lần ghé bến, tiếng hát buồn não nuột vẳng từ cái ghe bầu ấy thường khiến Sáu Giang Hồ bồn chồn đến mất ngủ. Tiếng hát đêm đêm trong thế giới hết sức kiệm lời, nếu không muốn nói là hoàn toàn câm lặng của hai cha con man mác chút huyễn hoặc, gợi mối cảm hoài lạ lùng nào đó ở người nghe. Ban đầu lạ, hắn không tiện hỏi, dần dà quen, một hôm hắn đánh bạo hỏi cô “hàng xóm”:

- Sophi à, tôi hỏi nếu không phải côâ bỏ quá cho!.

Nàng khẽ nhíu mày, mủm mỉm cười, nói giọng Việt hơi cứng nhưng khá tròn vành rõ chữ:

- Có gì đâu, anh Sáu cứ hỏi, nếu là chuyện không đáng nghe Sophi chỉ việc bỏ ngoài tai.

- Sao cô chỉ thích hát vào ban đêm? Những bài hát tiếng Khmer tôi không hiểu nhưng nghe thiệt buồn, nghe riết thuộc luôn.

- Anh Sáu có xạo không vậy?

Sophi nửa ngờ nửa tin. Hắn cố uốn giọng bắt chước âm điệu một bài cô hay hát:

- Kôn ơi, Kôn kênh tơn oôna xrây puu âu kôn kon dum mđai kôn tơn phxa phnhơ num... Sophi có thể hát bài này bằng tiếng Việt không?.

Đôi mắt long lanh ánh ướt vẻ vui khôn tả, cô không hát mà dịu dàng nói:

- Cũng dễ hiểu thôi, dịch ra tiếng quê ngoại Sóc Trăng của Sophi thì: Con ơi nghe lời cha ru. Mẹ con đi chợ tới trưa mới về. Mẹ về cho bánh sakê. Cho đầu con gối con kê lên đùi. Mẹ cưng con ngủ cho mùi. Chân mẹ làm đệm tay thời ôm con. Ngủ đi, đừng khóc, cha thương!.

-Thì ra là một bài hát ru con. Hắn bỗng đổi giọng cà khịa: - Nhưng nghe Sophi hát ru tôi lại... mất ngủ, lạ quá hà!.

Cô gái nhại đúng ngữ điệu của hắn:

- Đơn giản vì... anh Sáu có phải là con của Sophi đâu!.

- Ờ há! Mà sao lời bài hát lại là cha ru...

- Đố anh Sáu biết?.

- Chịu!.

- Sophi mất má từ lúc mới lọt lòng, cha phải ru dỗ, nuôi nấng Sophi chớ còn ai khác nữa?.

- Thì ra… trước đây ông không hề...

- Cha Sophi mới bị mất tiếng chừng vài năm nay thôi, sau một trận đau liệt giường liệt chiếu tưởng chết hồi còn ở Biển Hồ.

- Ngày xưa ông hát ru Sophi ngủ, bây giờ cô hát ru ai?.

- Thì cũng... ru con.

- Hình như bên ghe cô đâu có trẻ con.

- Không trẻ con thì ru búp bê cũng đâu có sao!.

Vừa nói cô vừa ngước cái nhìn xa vắng lên trời, hắn cảm thấy rờn rợn như thể trong giây lát sẽ có một đứa trẻ vỗ đôi cánh lấp lánh bảy sắc cầu vồng bay xuống từ những đám mây, và nàng sẽ ẵm nó, sẽ đong đưa nó dịu dàng trong vòng tay màu nâu sáng, phơn phớt lông tơ, và cất tiếng não nuột hát ru.

Giữa lúc mối giao hảo láng giềng đang phát triển theo chiều hướng tốt đẹp thì chiếc ghe thương hồ ấy đột nhiên vắng bặt, chẳng thấy ghé bến Cây Còng nữa. Tiếng hát ru quen thuộc trở thành nỗi nhớ lúc nào chẳng hay, khiến Sáu Giang Hồ đâm ra bực bõ chính mình, rằng khéo bận tâm vớ vẩn, thế nhưng không ít lúc hắn giật thót, bắt gặp mình lẩm bẩm “nhại” lại những lời ru buồn Sophi từng hát. Tình cờ nghe thấy, ông Tám chẳng nói gì, chỉ nghĩ bụng: “Con hổ” lại nhớ rừng, không khéo nó phải lòng tiếng hát như ngải như bùa ấy mất rồi!

Vắng chiếc ghe chở lời ru buồn về đâu chẳng biết chừng hơn hai con trăng, Sáu Giang Hồ lặng lẽ ra đi, để lại đôi dòng viết nguệch ngoạc trên bề lưng tờ lịch ngày hôm ấy, lén bỏ vào cái khạp da bò, nơi vừa đựng gạo ăn hàng ngày, vừa cất tiền dành dụm của ông Tám Chài: Con mạn phép mượn tía ít tiền, mong tía đừng giận. Chắc chắn có ngày con sẽ trở về. Huỳnh Văn Bé Sáu. Tờ lịch đến nay ông Tám vẫn giữ dưới đáy khạp và, thoáng chốc mới đó mà đã hơn mười năm.

3.

Thằng nhỏ ngoài mui ngủ lúc nào chẳng hay. Nắng nghiêng bóng che mát cả người nó, “con chim” vẫn hồn nhiên chỉa lên trời. Cái chong chóng tiếp tục quay mòng. Gió lớn hơn, lá rụng nhiều, cây còng đang mùa thay lá. Trong mui, cuộc nhậu đã tàn, hai người chuyển sang uống trà quạu.

– Nói đi, có phải hồi đó chú mầy chịu hổng xiết cái bịnh tương tư, nên bỏ qua đi tìm... –  Ông Tám nói. Sáu Giang Hồ mỉm cười, cái bớt vắt chéo trên chân mày mắt trái đỏ au y tôm luộc:

– Tía biết tỏng rồi còn giả bộ!

– Rồi có gặp không?

– Dạ có, tía Sophi coi vậy nhưng khó dàn trời, ban đầu ổng nhứt định không chịu, riết con mới làm ổng… mê. Chậc, Sophi đã một lần... gãy gánh nên ổng...

– Chú mầy lấy lòng ổng bằng mấy ngón tay ra dấu hả?

– Dạ không, bằng sự cần mẫn kiên trì bám riết. Chuyện dài lắm, ly kì lắm, nhưng tóm lại là...

– Là... sau cùng chú mầy cũng cho con nhỏ cái nó cần?

– Dà!

– Một đứa con để tha hồ ru hỡi ru hời thay vì con búp bê bằng mủ?

– Đại để vậy, không chỉ một mà tới hai đứa. Tụi con ăn nên làm ra, và sống rất hạnh phúc, nhưng rồi... – Cảm thấy trái tim cơ hồ bị bóp nghẹt bởi bàn tay phải gió nào, ắng lặng giây lát, hắn lái câu chuyện sang ngõ khác: – Con quả có tội lớn, xưa đã có lần con nói với tía con là thằng hèn, hơn mười năm qua con lại là đứa bất nghĩa, không một lần về thăm tía, may mà tía...

– Ờ, may mà qua chưa về quạt nước pha trà hầu tiên tổ dưới chín suối. Chú mầy còn bất nghĩa cả với thằng con trai, thằng Cu Hùm.

– Ơn trời, con đã gặp nó rồi!

Hôm tình cờ gặp Út Cưng ở quán bà Ba Xuân ngoài Bến Củi, dù tránh mặt, nhưng rồi hắn cảm thấy không thể không biết tí tin tức nào về nàng, bèn hỏi bà Ba. Bà này chẳng biết gì nhiều, chỉ nói một cách hờ hững: - Nghe đâu nó ở tuốt trong Rạch Gừa!.

Rạch Gừa không hề xa lạ. Đó là nơi ngày xưa hắn rất ngại ghé, bởi mỗi lần thấy mặt là bà Chín Cải lại kiếm cớ chửi chó mắng mèo, xáng thúng đụng nia, rủa xiên mắng xéo, thở vắn than dài rằng nhà bà vô phước, có mỗi mụn con gái rượu sau năm thằng con trai chẳng ra gì, nó lại vớ nhằm đứa đầu trộm đuôi cướp.

Trong căn nhà lá trống trước trống sau, nắng xế trưa dọi qua những lỗ thủng trên mái trên vách đổ xuống mặt sàn ẩm hàng loạt hột gà dẹt, tròn, méo, dị dạng. Trên chiếc giường tre trải manh chiếu cũ, thằng Hùm nằm thu người dưới tấm mền chỉ cũ sờn, dù đã mười bốn tuổi trông nhỏ thó giống đứa trẻ lên chín, mở mắt thao láo trông lên mái lá như thể trông chờ phép lạ nào đó sẽ đến từ cái thiên đường hư ảo trong những truyện kể đêm đêm của mẹ nó và, phép lạ đã đến với nó thật. Chẳng phải đến từ cái nơi có hoa thơm cỏ lạ, cây trổ toàn bánh kẹo, lủng lẳng đủ thứ đồ chơi, lắm thức ăn thức uống ngon lành dành cho những thiên thần xinh ngoan vân vân thoắt ẩn thoắt hiện trên chín tầng mây, mà đến từ những bước chân của Sáu Giang Hồ bước qua khung cửa ọp ẹp mở toang hoang suốt bốn mùa. Thoạt nghe tiếng chân, nó thoáng giật thót, chõi mạnh tay cố nâng nửa phần người phía trên nhổm lên, nghểnh cái cổ ốm o, dài ngẳng trông ra, khẽ nhíu đôi mày thơ dại hỏi khẽ:

- Ai đó?.

- Cu Hùm có nhà không?.

- Tui là Hùm đây, ông... ông...

Thằng nhỏ giương mắt nhìn ông khách chẳng có dấu ấn nào trong kí ức nó.

- Ba đây, ba của con đây!.

Thấy thằng nhỏ chẳng tung mền bật dậy, chỉ động đậy mặt mày đã co rúm lại một cách đau đớn, hắn rảo bước tới, vẻ mặt thieåu naõo của Cu Hùm khiến hắn gần như sụp xuống, quì mọp bên giường.

- Con bịnh hay sao vậy?.

- Con bị...liệt mất rồi!. Cu Hùm nở nụ cười méo xệch.

Khựng sững, bất động một giây, hai giây rồi ba giây... Sáu Giang Hồ bưng mặt khóc tấm tức. Tiếng khóc cố nén tải ngầm sự đau khổ cùng cực làm chuyển rung cả ngôi nhà lá. Tiếng khóc phát từ gã đàn ông dãi dầu sương gió, bặm trợn nghe kì quặc làm thằng nhỏ tật nguyền sợ đến sởn ốc, mếu máo khóc theo. Từ năm lên tám, sau một trận sốt li bì, chứng bại liệt đã làm teo cơ đôi chân tội nghiệp của nó.

– Gặp thằng Hùm rồi có gặp má nó không? – Ông Tám chiêu ngụm nước trà nguội ngắc.

– Dạ có, nhưng cũng kể như không! –  Sáu Giang Hồ khẽ lắc đầu – Hôm đó ở chợ về không biết nghe lời của đứa ác khẩu nào, ngỡ con bắt cóc mất thằng nhỏ, Út Cưng lồng lộn đi tìm, gặp hai cha con trong một tiệm cơm, nó la toáng lên, nhiếc mắng đủ điều, quăng trả lại tất tần tật những thứ con mua sắm cho thằng nhỏ kể cả chiếc xe lăn, lôi nó lên xe ôm dông biến. Con gom tất cả các thứ quay lại Rạch Gừa. Út Cưng không thèm mở cửa, cái cửa ọp ẹp chỉ cần đạp một cái là… nhưng con cố dằn nén, để các thứ trước hiên. Hổng biết lóng rày mẹ con nó sống ra sao?

– Thỉnh thoảng qua cũng có gặp nó. Giờ nó bán rau quả ngoài chợ, lam lũ lắm, hổng còn ăn trơn mặc láng như xưa.

– Thằng Mãnh Cụt...

– Tiêu rồi, dễ chừng cũng ba hay bốn năm gì rồi, sanh nghề tử nghiệp mà, nó cho nhiều người ăn dao nên đến ngày tận số dao ăn nó cũng là lẽ thường tình, lẽ công bằng của trời đất. Tay anh chị, gã già nhân ngãi non vợ chồng đột ngột mất đi, cái cửa hàng quần áo ngoài phố bị các mụ vợ lớn vợ bé và con cái của gã lấy lại, sang cho người khác. Con Út đành kéo sắp nhỏ về Rạch Gừa nương náu chỗ bà ngoại chúng, bả cũng “đi bán muối” chết từ năm ngoái rồi.

– Sao tía rành quá mạng vậy?

– Ui, cái thị trấn Cù Lao này nhỏ bằng bàn tay, hổng cần đăng nhựt trình chuyện gì ai cũng biết. Vả lại, tuồng như qua có nợ nần gì với má con nó, hễ gặp là cầm lòng không đậu; khi thì vài con cá, lúc mấy cái bánh gởi con Út mang về cho sắp nhỏ, mà nói cho cùng, gặp con Út qua lại nhơ nhớ chú mầy, tuy chưa chấp thuận ngoài miệng nhưng trong lòng qua đã coi chú mầy là con nuôi... mẹ nó rồi! Ngoài cu Hùm, thằng Mãnh Cụt để lại tới năm đứa ba gái hai trai, nuôi hổng nổi, nó cho đi ở đợ hết, còn thằng Út Chót mới bảy tuổi đã đi bán vé số dạo. Thấy thằng nhỏ mặt mày sáng sủa lanh lợi, qua mang về cho nó tiếp tục ăn học. Cái thằng đang ngủ ngoài ngoải đó, nó mắc ngủ nên nãy giờ qua chưa cho chú mầy hay.

(Báo Văn nghệ)

Sáu Giang Hồ (phần 2)

4.

Nửa đêm về sáng. Khu bến chợ có lắm người Việt làm ăn sinh sống trên dòng Bassac –  cách thành phố Tà Keo chẳng bao xa –  tối đen như mực, đom đóm lập lòe tựa những quầng mây nhỏ khi tán lúc tụ chấp chới, chợt nháng chợt nhòe trong bóng ghe bóng thuyền cặp mạn kề nhau. Không khí tĩnh lặng bỗng bị phá vỡ bởi tiếng máy đuôi tôm đổ dồn, rồi nhanh như cắt, những chiếc xuồng máy chở đầy bọn mặc đồng phục màu đen, cổ quấn khăn rằn đỏ trắng ập tới. Tức khắc tiếng la hét, tiếng súng ran lên xáo động cả một vùng sông nước. Thoạt tiên bóng tối bị xé nát, băm vụn bởi những tia lửa khạc từ những nòng súng, đèn pin, sau đó bùng cháy thành những đám nhỏ rồi đám lớn. Trong biển âm sắc hỗn độn, ông Thạch Nu khởi động máy, cố đưa chiếc ghe bầu tách ra khỏi “điểm nóng”, Sáu Giang Hồ chống sào tiếp sức. Sophi và hai đứa nhỏ trùm chăn kín mít, nín khe trong một góc quay kín hàng hóa mà người mẹ cho là an toàn nhất. Nhưng rồi họ không phải là “ngoại lệ” của cơn lốc đen man rợ, khóa chặt không chỉ từng bước mà cả từng hơi thở riêng tư trong ngực họ. Khi chiếc ghe bầu vừa quay ngang tách mũi ra khỏi đám hỗn loạn chừng vài thước, một báng súng từ phía sau vụt bổ xuống gáy Thạch Nu làm ông đổ gục, ngã tõm xuống sông với tiếng thét xé lòng: Sophi ! Âm thanh kì diệu, hiếm hoi cuối cùng được bất ngờ cất lên sau nhiều năm tắc tiếng. Cô con gái từ lòng ghe lao ra, chới với lạc giọng gọi cha, nhưng ông đã khuất dưới mặt nước đục ngầu phù sa pha máu. Hai đứa trẻ bíu lấy gấu sà rông mẹ tựa hai chiếc lá mỏng manh và Sáu Giang Hồ, chiếc sào lúc này chỉ là chiếc que tăm làm sao ngăn bọn thú người đang cơn say máu! Buông sào, hắn liều mạng lăn xả vào một tên, tước lấy súng của nó. Cây AR15 trút hết số đạn còn lại trong băng đẩy lùi được một đợt “tiến công”, đợt khác lại tiếp tục xốc tới. Trong khói lửa mịt mù, họ khản giọng tuyệt vọng gọi tên nhau, nhưng không thể bảo bọc cho nhau được. Trước khi phóng xuống sông bơi lặn thoát hiểm, hình ảnh sau cùng hắn còn thấy được và mãi mãi khắc ghi trong kí ức: Trong bóng tranh tối tranh sáng hỗn mang, hai đứa trẻ bị dằn một cách man rợ ra khỏi tay mẹ chúng, bị túm chân xách ngược quật vào mạn ghe hệt hai con nhái bén tội nghiệp, và người mẹ thích hát những lời ru buồn bị kềm chặt bởi những bàn tay lông lá, bị chúng bóc trần hệt bóc một quả chuối dưới những cặp mắt thú đói, và hàng tràng cười có thể làm đông lạnh máu trong tim của bất cứ người lương thiện nào.

Cái đêm kinh hoàng ấy bao năm rồi vẫn còn nguyên vẹn, không hề phôi pha trong kí ức đã đành, mỗi lần nhớ lại, Sáu Giang Hồ cứ ngỡ mới xảy ra đâu từ hôm qua. Nếu không có những ngày “khổ luyện” bơi lặn ở sông Hậu với ông Tám Chài, đêm hôm ấy hắn đã chìm tận đáy sông Bassac. Và, từ đêm hôm ấy, những tiếng gọi hoảng hốt, tuyệt vọng của ông Thạch Nu, của Sophi và hai đứa trẻ trai lúc nào cũng như bay lượn trong không khí sẵn sàng đáp đậu xuống hắn khiến tim đau, lòng đau cùng nỗi dằn vặt.Sao hôm đó hắn không cùng “nắm tay” vợ con đi sang thế giới bên kia mà lại đớn hèn thoát hiểm một mình để bây giờ sống không ra sống, chết chưa ra chết, cứ vật vờ như cái phao, cái nút chai hèn mọn nửa chìm nửa nổi, lênh đênh trên bề mặt biển đời, hay bể trầm luân –  như sư Huệ Đức từng gọi –  luôn luôn cuộn sóng thế này?! Đôi khi hắn lại tiếc, giá như đừng gặp ông Tám Chài, chẳng gặp Sophi mà đã chết dưới tay Mãnh Cụt, hoặc vẫn tiếp tục là thằng đầu trộm đuôi cướp, hở tí là giương nanh múa vuốt… lưu manh!

Nỗi dằn vặt và những đôi khi ấy sắp từ bỏ hắn vĩnh viễn? Mặt trời nống vòng sáng mỗi lúc mỗi rộng hơn ở đằng đông. Mặt nước sông Hậu phẳng lì như thể đêm qua sóng rủ nhau đi chơi đâu đó chưa về kịp. Ngồi bó gối đằng lái, Sáu Giang Hồ dõi mắt chờ những tia nắng đầu ngày với cảm giác được khói sóng vuốt ve không chỉ xác mà cả hồn.

Lặng lẽ nhưng vô cùng lẫm liệt, mặt trời từ từ nhô lên hệt một quầng máu tươi roi rói. Không còn bao lâu nữa mình sẽ chẳng bao giờ thấy lại mặt trời!? Buồn bã nhủ thầm đoạn hắn đứng lên trông hút vào vòm mui, trong đó ông Tám và thằng Út Chót vẫn ngon giấc, rồi cái nhìn cất ngược lên tán còng đã già cỗi hơn xưa, hình như những lời ru buồn của Sophi lẫn những tiếng gọi tuyệt vọng vẫn còn rì rào, rì rào sau những tờ lá đẫm sương, mỗi tờ lá là một con mắt đăm đăm dõi về phương nào xa diệu vợi!

Mặt trời lên cao hơn, “máu” tràn lênh láng, màu đỏ tươi loãng dần thành nắng đổ sấp chiếc bóng dài ngoẵng của hắn mất hút vào gốc còng cổ thụ. Gã đàn ông rời ghe lên bến, đầu cúi rũ, hai tay thọc sâu túi quần, thong thả bước hệt một người nhàn hạ.

5.

Chợ vãn người. Út Cưng loay hoay xếp gọn mớ rau quả, rảy nước cố níu giữ sự tươi tốt cho chúng dưới những tia nắng như kiếm bổ từ mặt trời đứng giữa hồng tâm giờ ngọ. Ông Tám Chài đến nghiêng sát, nói nhỏ:

– Vô quán nước, có chút chuyện.

Thoáng ngỡ ngàng, Út Cưng thấp giọng:

– Bộ có gì quan trọng sao chú Tám?

– Tao có huỗn đâu mà đi kiếm bây giữa trưa đứng bóng như vầy!

Ông già tóc râu bạc trắng quày quả bước đi. Út Cưng nhờ bà bạn hàng ngồi ngáp vặt bên cạnh trông hàng giùm, lẽo đẽo theo sau. Họ vào một quán nước bên hông chợ tương đối vắng, nhạc boléro hải ngoại nhừa nhựa ru ngủ không chỉ ông chủ trẻ áo trạc ngực phô hình xăm gái lõa thể trên ngực, mà cả lũ ly tách chai lọ, những cô diễn viên điện ảnh, ca sĩ, người mẫu thời trang… trên những tấm áp phích quảng cáo màu mè lòe loẹt dán gần như kín cả bốn mặt tường. Uống ngụm đá chanh quậy chưa tan hết đường, ông Tám nói:

– Nghe bây đối xử không đẹp lắm với ba thằng Hùm phải không Út?

– Dà, thì cháu… –  Út Cưng ấp úng: –  Mà sao chú Tám biết?

– Hổm rày thằng Sáu ở chỗ qua chớ đâu! Chuyện xưa bây bỏ nó trong lúc tù tội theo thằng Mãnh chắc bây chưa quên?

– Chú nói tội cháu, hồi đó cháu bị anh Mãnh ép buộc, dọa dẫm đủ điều…

– Ờ, nó mang vàng bạc lót dưới lưng bây cho êm đặng ép bây ăn nằm đẻ sòn sòn năm một chớ gì? Chà, cực quá hén!

Người đàn bà xấu hổ cúi gầm mặt, đưa ly lên định uống ngụm cà phê đá, ngập ngừng, lại đặt ly xuống, khoan xoáy cái nhìn bắt nọn vào ông Tám:

– À, cháu biết rồi, chắc ba Cu Hùm nhờ chú biểu cháu quay lại với ảnh?

– Đừng tưởng bở nghen con! Hổng có thằng đàn ông nào ngu dại đi hốt ổ một gái nạ dòng với sáu con về mà nuôi báo cô đâu, bộ bây tưởng bây còn sắc nước hương trời lắm chắc?

Út Cưng ngượng chín, câu nói “phũ phàng” của ông già sông nước khiến nàng tưởng chừng những phần da kín vụt bị bóc trần phơi lồ lộ hệt những cô thời trang mặc đồ tắm nẩy ngực ngoáy mông trên tường kia. Ôââng Tám tiếp tục cái giọng nửa câng câng, nửa lành lạnh làm người nghe phát… ớn:

– Nghe bây sợ thằng Sáu bắt cóc Cu Hùm à?

– Dà, dù có cực gấp trăm ngàn lần nữa, cháu cũng không thể xa con của cháu được.

– Theo chỗ qua biết thì nó hổng có ý định đó đâu.

– Vậy ảnh muốn gì?

– Gặp lại, để coi bây đối xử tàn tệ tới cỡ nào!

– Nãy giờ cháu nghe đã đầy tai, mong chú thương tình đừng chửi cháu nữa, tội nghiệp. Nói đi, chú tìm cháu có chuyện gì vậy? Cháu không đến nỗi tàn tệ như chú nghĩ đâu – Út Cưng bưng mặt khóc òa, nước mắt ràn rụa qua kẽ những ngón tay hình như chẳng trong mà vẩn màu cay cực, buồn tủi.

Dù rủa thầm trong bụng: “Hừm, nước mắt cá sấu!” nhưng rồi ông Tám cũng chợt hối về giọng lưỡi cay độc của mình vừa rồi, bèn dịu giọng:

– Thiệt tình thì, thằng Sáu cũng hổng oán trách gì bây đâu.

– Dà, cháu biết ảnh rất thương thằng Hùm. Nhưng cháu nghĩ, lỡ làng cả rồi, ly nước hắt đi khó bề hốt lại… Dạo này ảnh sống ra sao hả chú?

– Nghe đâu từ hồi năm nẳm, nó sang Campuchia sinh sống mần ăn, vợ con không may bị bọn Pôn Pốt giết sạch, nó trốn thoát, nhưng nghĩ máu thịt oan hồn vợ con vẫn ở bên bển, quay về xứ không đành, nó bèn ở lại, đi kiếm ăn lớ ngớ, bị lùa vô trại lao động cải cách hay cưỡng bách gì gì đó hút chết, may sao có một ông người gốc Hoa giàu sụ thương tình bảo lãnh ra, mướn nó mần vệ sĩ. Ông này mần chủ tới sáu, bảy cái khách sạn loại sang, lại có máu mê cờ bạc, theo hầu riết nó cũng đâm ra thạo nghề đổ bát, nổi tiếng là con bạc xuất quỉ nhập thần. Ông chủ gốc Hoa mất đột ngột vì bị nhồi máu trong một ván bài tiền đặt cược cả triệu đô la. Sau đó nó được bà chủ tin cậy, cho trông coi một khách sạn nhà hàng kiêm luôn sòng bạc… Ôi dào, nó kể lớt phớt, qua cũng chỉ nghe qua loa, không tin lắm, nhưng giờ thì tin nó đúng là… – Ông Tám ngưng bặt, Út Cưng bửng lửng, sốt ruột:

– Đúng là gì hả chú?

– Thì là… đúng, nó đúng là một ông chủ!

Cơ hồ biến thành kẻ nào khác, ông Tám trịnh trọng đảo mắt ngó quanh, tưởng chừng không chỉ những cặp mắt trong quán, trên các mặt tường mà cả những cái nhìn vô hình nào đó trên khắp thế giới đang lom lom găm vào mình, đoạn trịnh trọng kêu tính tiền, trịnh trọng đứng lên, trịnh trọng rảo bước về phía mấy chiếc xe lôi đậu bên kia đường. Đáp lại đôi mắt xoe tròn kinh ngạc của Út Cưng, ông trịnh trọng nói gần như thì thầm:

– Không thể nói ở ngoài đường ngoài sá được, về chỗ qua, hổng biết thằng Út Chót có bỏ ghe đi chơi không, sao nóng ruột quá vầy nè!

Về tới bến Cây Còng, ông Tám yên lòng khi bước lên ghe thấy Út Chót nằm sấp trên sạp ván đọc truyện tranh. Nựng nịu, hôn hít thằng nhỏ, dúi cho nó mấy ngàn rồi Út Cưng theo ông Tám vào góc bếp đằng lái. Trước đôi mắt xoe tròn của người đàn bà lam lũ, ông trịnh trọng mở nắp cái khạp da bò lấy ra hai bó tiền buộc gọn bằng dây thun, toàn tiền mệnh giá 100.000. Một bó dày cỡ cục gạch ống có dán mẩu giấy ghi Kính biếu tía của con, và bó kia dày gấp đôi kèm dòng chữ Của má Cu Hùm và sắp nhỏ.

Chẳng tin vào mắt mình, Út Cưng cố nén kinh ngạc:

– Mèng ơi, tiền thiệt hay giả mà nhiều quá vậy nè?

Có lẽ từ lúc cha sinh mẹ đẻ tới giờ, bữa nay mắt ông Tám mới tràn ngập ánh vui đến thế:

– Thiệt chớ!

Tương tự, có lẽ từ lúc lọt lòng tới giờ, Út Cưng mới thấy được một bó tiền to nặng đến dường ấy, thực mà cứ ngỡ như đang mơ, nửa ngờ nửa tin.

– Chú Tám đừng hù cháu tội nghiệp nghen! Có thiệt là… là tiền của ảnh gởi lại hay là…

– Hay là tiền Hà Bá dưới sông chắc! Còn ai trồng khoai đất này nữa! Hồi năm nẳm, trước khi bỏ đi biền biệt nó cũng bỏ vô cái khạp này mấy dòng chữ hẹn chắc chắn sẽ về. Lần này nó lại mượn cái khạp mần hộp thơ. Chậc, cái thằng thiệt là… À, mà sao lần này hổng thấy nó hẹn về gì cả vậy cà!?

6.

Chùa tọa lạc ở lưng chừng một sườn đồi đất đỏ miền Đông, ẩn khuất dưới tán si cổ thụ, bốn mùa râm bóng. Mái ngói cũ kỹ oằn nặng cơ man nào là năm tháng, tường rêu bạc màu nắng mưa lưu cữu. Từ chánh điện đến hậu liêu, các khám thờ, tượng thờ, bàn ghế, hoành phi câu đối, cây kiểng… khoác chung vẻ dung dị trầm mặc, không xanh đỏ tím vàng lòe loẹt giống các chốn Phật đường nơi phồn hoa đô hội. Vài ông sư, dăm chú tiểu, người lặng lẽ như những họa tiết phác thảo điểm vào cảnh u tịch những nét sinh động từ tốn, khiêm cung. Nơi này ngăn cách với thế giới “chúng sinh” ồn động bên ngoài cả một cánh rừng cao su bạt ngàn, các đạo hữu ở xóm nhà gần nhất cũng phải hành hương qua chừng sáu bảy cây số mới đến được chùa để lễ bái, nên quanh năm ít khách thập phương lui tới. Có phải vì vậy mà khi thoạt thấy chiếc Toyota mang biển số Campuchia lấm bụi dừng lại trước cổng, sư trụ trì Huệ Đức vội vàng ra đón? Không hẳn thế, ông vui mừng vì gặp lại một khách thân.

Sư đưa khách vào hậu liêu. Trà nhanh chóng được mang ra. Họ ngồi đối ẩm trên sập gụ. Gió từ ngoài vườn lan luồn qua các ô cửa nghịch những chùm phong linh phát hàng chuỗi kính coong nghe vui tai, thanh thoát như thể chúng được gảy từ chiếc đàn nào tận thinh không bay lạc tới chốn này. Thong thả uống cạn một tuần trà, sư nheo mắt ngắm khách.

– Con quả đúng hẹn, thầy đinh ninh thế nào con cũng ghé. Đi miền Tây về lúc nào?

– Dạ, trưa nay, về tới Sài Gòn, ghé bịnh viện xong là con đi thẳng đến đây.

Có vẻ bị dị ứng sao đó với cái bệnh viện Sáu Giang Hồ vừa buột thốt, sư Huệ Đức khẽ nhíu mày.

– Sở nguyện ở miền Tây con đã làm xong chưa?

– Dạ rồi!

– Họ còn sống và an lành cả chứ?

– Dà, ông Tám cũng thường dù đã già quắt như trái khổ qua, nhưng vợ cũ, đứa con trai của con và sắp nhỏ con của người chồng sau thì… khổ lắm.

– Con có cho họ biết nguyên do và mục đích chuyến về của con không?

– Dạ không?

– Sao vậy?

– Thấy không tiện, bạch thầy!

– Bất cứ chuyện gì, rõ ràng minh bạch vẫn hay hơn chứ!

– Nhưng lòng vợ cũ con giờ đã khác, người lâu nay con vẫn coi là cha nuôi thì con không đành lòng cho ổng biết sự thật.

Tiếng chuông gió vẫn tiếp tục thánh thót, hương lan tỏa nhẹ từ vườn vào tinh khiết đến hư ảo, nhưng bầu khí bỗng chùng nặng giữa hai người.

– Hãy coi mọi chuyển biến trên đời này là lẽ tự nhiên của vô thường, con sẽ thấy lòng nhẹ hơn.

– Trước đây để quên đi bi kịch bất hạnh của gia đình, con lao đầu vào công việc như điên, nhưng thân xác rã rời, cái đầu vẫn tỉnh táo không thể diệt trừ được ác mộng, con phải khổ sở chống chọi với chúng gần như hàng đêm. Đã đến lúc…

Thoáng tuyệt vọng làm tối sầm vẻ mặt ông khách, sư Huệ Đức châm trà thêm vào tách, điềm tĩnh nói:

– Đừng có lúc nào cũng sẵn sàng đầu hàng hay chủ bại. Nhớ không? Đã từng có lúc bị đối xử như thú vật, loi ngoi lóp ngóp tưởng đã xong đời, thế mà con cũng giũ được bùn và máu mủ tanh tưởi đứng lên.

– Thầy chợt nhắc khiến con chợt nhớ, có một chuyện hàng bao nhiêu năm con định bụng sẽ xin lỗi thầy rồi cứ quên đi.

– Chuyện gì?

– Cái hồi thầy bị kiết lị nặng ở trại Phnom Srais người chỉ còn nắm xương, con đã lén bắt cóc nhái, tắc kè sấy khô tán thành bột để thầy ăn cho lại sức, ngại thầy sợ phạm tội ăn mặn, con đã nói dối là bột đậu nành pha củ năng.

– Tưởng gì, thầy biết nhưng tảng lờ để còn được sống. Vả lại, ở thời buổi lao động khổ sai, thuốc men chẳng có, gạo và muối quí hiếm hơn vàng thì cũng đành phải “phá chấp” thôi.

– Vậy thì con hiểu rồi, thầy đã “phá chấp” đến độ khai với bọn chúng thầy là người Hoa thay vì người Việt.

– Ờ, họ ghét cay ghét đắng người mình mà, thầy lại nói được tiếng Hoa nên… Chậc, gặp thời thế thế thời phải thế… thôi. Nhưng nói thì nói vậy, đến hết đời ngoài những tội nhỏ nhặt ấy, còn biết bao là tội nữa thầy phải sám hối.

– Thầy đã vậy thì bọn phàm phu tục tử như con phải sám hối cả ngàn kiếp may ra…

– Lại bi quan! – Sư lắc đầu – Phải trì chí hơn mới được. Theo thầy thì thời gian qua con đã thắng. Không thắng sao mang được hàng tỉ đồng từ Campuchia quay về giúp trẻ mồ côi, cơ nhỡ, các cụ ông cụ bà neo đơn, và giúp những người thân!

– Bạch thầy, đó chỉ là chút muối bỏ biển. Trước đây công việc và thời gian là hai trợ thủ đắc lực giúp con rất nhiều, nay thì con không còn thời gian nữa, giữ tiền bạc cũng chẳng để làm gì.

Dẫu có vòng vo né tránh cách nào cũng đã đến lúc không thể không nhắc đến sự thật đang làm bận lòng cả hai người.

– Vừa rồi ở chỗ bệnh viện người ta nói thế nào?

– Phải nhập viện trước khi quá muộn!

– Muộn là bao lâu?

– Không bao giờ người ta cho bịnh nhân biết cái điều tối kỵ ấy, nhưng con biết thời gian sống của con bây giờ chỉ còn tính bằng tuần hoặc ngày.

– Con nên nghe theo chỉ định của các thầy thuốc. Đi ngay thôi, thầy sẽ đi cùng con.

–          Có ích gì đâu, bạch thầy! Chuyến về này con đã làm xong sở nguyện của mình, con tính chuẩn bị chuyến đi… cuối cùng sớm hơn, trước khi bị nó quật ngã.

Cơ hồ hóa tượng trong giây lát trầm tư, đoạn sư vụt bừng tỉnh:

– Có nghĩa là… con muốn tự sát trước khi bị nó hành hạ, thậm chí… hành quyết? Không, đừng, còn nước còn tát chứ, ai lại…

– Nhưng, bạch thầy con vốn là một thằng hèn đủ thứ, đặc biệt chịu đau rất dở.

– Kẻ tự bóp chết, cắt đứt sự sống của chính mình tệ hại hơn một kẻ hèn, là một kẻ sát nhân!

Sư Huệ Đức đứng lên, bước lui tới, mày cau ríu lại hốt nhiên trông già sọm hệt ông già tám mươi chứ không phải chỉ mới ngoài sáu mươi.

Nhanh thật, mới đó mà đã bao nhiêu năm trôi qua. Thời ấy sư còn là đại đức trẻ, tốt nghiệp đại học loại xuất sắc, giảng dạy môn triết Đông ở trường đại học Vạn Hạnh. Vốn ham mê ngôn ngữ học, sau Anh, Pháp và Hoa ngữ tương đối thành thạo, được Giáo hội trợ cấp học bổng, sư rời Sài Gòn lên đường xuất dương sang Ấn Độ nghiên cứu chữ Phạn rồi đến Campuchia học tiếng Khơmer và chữ Pali – ngôn ngữ dùng trong kinh sách Phật giáo của xứ sở này – tại một ngôi chùa lớn ở trung tâm thành phố Phnom Penh. Khóa học sắp hoàn tất thì xảy ra đại họa Khmer Đỏ, chùa chiền bị dẹp bỏ, sư sãi cũng chỉ là những công cụ lao động như hàng bao tín đồ của họ, bị dồn ra khỏi thành phố về các vùng nông thôn, bị lùa vào các trại lao động cưỡng bách đào mương đắp đập, sản xuất lúa, biến rừng hoang thành đồng trồng bông vải, thi hành bất cứ loại lệnh lạc nào của Angka Leu(1), thường trực bị hành hạ bằng roi vọt, báng súng, đói lạnh, bệnh tật, đa số trở thành “mồi ngon” của các đại dịch bệnh như tiêu chảy, kiết lị, phù thũng, suy kiệt thể xác lẫn tinh thần. Những ai bị kết tội phản động, không bám kịp hoặc đi ngược dòng “bánh xe lịch sử” thì bị xử tử công khai với thao tác thi hành án tiết kiệm đạn dã man: Dùng những công cụ hiền lành của nông dân, của đồng ruộng như lưỡi cuốc, lưỡi mai nhân danh cách mạng đập thẳng cánh vào gáy hoặc đầu nạn nhân, rồi hất thây xuống hố chôn trước đó chính họ đã đào sẵn. Sư không thể nhớ nổi mình đã trải qua bao nhiêu trại lao dịch từ Phnom Srais, Phnom Korg đến Year Piar, và các làng mạc rải dọc dòng sông Bassac hiền hòa ấy, đã từng suýt chết đói biết bao nhiêu bận, đã từng vượt qua những lần bệnh chí mạng ra sao!

Hồi mới vào trại tập trung, bị ám ảnh khôn nguôi bởi cái chết thảm của ông Thạch Nu và vợ con, hễ thấy bọn mặc đồng phục đen, cổ quấn khăn rằn đỏ trắng ở bất cứ đâu lập tức Sáu Giang Hồ nghe tim bị bóp ngẹt, lòng nghẹn ứ uất hận, và mắt vằn ánh căm thù. Thỉnh thoảng hắn lên cơn hoảng loạn, buông bỏ cuốc xẻng giữa giờ lao động, vắt giò lên cổ chạy thục mạng, khóc lóc van lạy “đừng giết tôi, xin đừng giết tôi!” đoạn cười sằng sặc, có khi đang đêm chợt thức, bỗng cất tiếng sủa, tru lên như chó sói, hoặc thình lình nhào xuống sông, mương bơi lặn hệt rái cá hàng giờ. Ngoài những lúc lên cơn, hắn cần mẫn làm việc năng suất gấp hai ba người khác, đặc biệt rất kiệm lời. Có lẽ nhờ thế mà hắn được Angka giả ngơ, không “xóa sổ”. Sư Huệ Đức luôn cầu nguyện cho tâm thần hắn sớm tìm thấy lại sự cân bằng. Chẳng rõ có được Phật phò hộ độ trì hay không mà Sáu Giang Hồ bất giác tỉnh táo trở lại sau một sự cố ai cũng cho là lạ lùng: Hôm ấy có hai người chung trại bị xử tội trộm cá khô của bếp ăn tập thể và mưu toan đào thoát qua biên giới Cam – Thái. Theo thông lệ, họ phải tự đào huyệt cho mình trước khi bị hành quyết, nhưng cả hai suy kiệt đến độï không thể động tay hay nhấc chân nổi. Sáu Giang Hồ bị chỉ định làm thay.

Đào xong chiếc hố đôi vã mướt mồ hôi, được thưởng một điếu thuốc, hắn điềm tĩnh hút thuốc thở khói, điềm tĩnh cùng bao người khác đứng chờ “thị phạm” phút cuối cùng của hai kẻ xấu số, và rồi hắn không thể điềm tĩnh được nữa khi hai nhát cuốc vung lên, hai cái thây bị bịt mắt đổ xuống. Sau tiếng thét xé lòng, hắn ngã ra bất tỉnh, mê man đến hai hôm sau mới choàng thức, ngơ ngác như thể từ hành tinh nào lạc tới. Từ đó những cơn hoảng loạn không còn nữa, mọi người trong trại kháo nhau, rằng những hồn ma vía quỉ náu ẩn trong hắn đã được hai tử tội bắt mang theo về địa phủ để hắn được bình yên, họ đền ơn hắn đã ra sức đào cho họ một chỗ nằm tử tế cuối cùng nơi trần thế!

Vào những ngày đen tối ấy, dù chênh lệch tới hơn mười tuổi đời, sư Huệ Đức và hắn đã trở thành đôi bạn thân. Một ông sư học thức đầy mình, xuất thân từ cửa Phật kết giao với gã giang hồ gốc gác mồ côi, cựu học sinh dở dang của trường Dòng, từng ẵm cả đồ thờ bằng bạc của nhà Chúa bỏ trốn đi bụi đời… Thoạt tiên từ lời ăn tiếng nói đến cung cách ứng xử giữa hai người có sự lựng khựng, khập khiễng, riết rồi cái khổ, cái đau, cái đói đã như những sợi dây vô hình ràng buộc họ cùng mối đồng cảm sâu xa của những tội đồ bị đạp xuống tận đáy địa ngục, cần phải tựa vào nhau để tồn tại, nuôi hy vọng sống còn. Hắn luôn đỡ đần sư trong các công việc lao động nặng, sẵn sàng sẻ chia, nhường từ miếng ăn đến hớp nước nhỏ, bao giờ cũng với thái độ hết sức tôn kính. Sư bù vào lỗ hổng kiến thức của hắn khá nhiều điều ông đã học hỏi, chiêm nghiệm từ cuộc sống trong lẫn ngoài cửa Thiền, cả những tinh hoa gạn lọc từ kinh sách triết học, Phật học. Có lúc sư quên bẵng hắn chỉ là đứa phàm phu tục tử, đầu óc gần như mít đặc, cứ huyên thuyên thuyết giảng để rồi ngẩn cả người khi chợt phát hiện hắn đã ngủ từ lúc nào chẳng hay, hoặc lơ mơ thả lỏng tâm trí tận đẩu tận đâu, ông đành mỉm cười mà rằng, ờ thì mình nói cho đỡ nhớ Thiền viện, trường lớp và lũ môn sinh không biết lúc này đã đi đâu về đâu cũng chẳng sao!

Ngày nọ, vận may – có mơ cũng không thể thấy – bỗng đến với Sáu Giang Hồ từ một người Campuchia gốc Hoa giàu sụ: Đại gia Basaka, vốn chơi thân với bọn chóp bu ở trại lao động. Trong đợt đội tạp vụ của trại được cắt cử đến tu sửa lại ngôi vườn, hồ bơi rộng mênh mông ở biệt thự của ông ta, hắn đã “lọt vào mắt” ông chủ lớn ấy, sau đó không những được bảo lãnh ra khỏi trại mà còn được mướn làm vệ sĩ vân vân và vân vân, như ông Tám Chài từng kể với Út Cưng.

Gần tám tháng sau ngày Sáu Giang Hồ ra khỏi “địa ngục”, sư Huệ Đức và cơ man nào là nạn nhân cùng cảnh ngộ khắp đất nước Campuchia mới được quân đội Việt Nam giải thoát. Và, bây giờ hai người lại gặp nhau, nói như sư thì bởi vì, họ đã lỡ có duyên nghiệp với nhau đâu từ kiếp trước! Cái gã trai trẻ có lúc mất trí đã hồi phục được tâm trí, cái gã lầm lì đương đầu với bao khổ nạn dọc đời, ham sống ngày ấy, giờ buông xuôi, chán sống rồi sao?

Mặc ngày mỗi lúc mỗi xế bóng ngoài cửa, tiếng chuông gió không ngơi nghỉ, và hương lan dìu dịu kín đáo len vào tận các ngõ ngách lòng người, sư Huệ Đức tiếp tục bước hết chiều ngang đến chiều dọc hậu liêu, không chỉ đôi mày cau ríu lại mà hình như cả hồn lẫn xác sư cùng đắm vào suy tưởng. Mãi đến lúc khách đã kiếu từ ra về, sư vẫn chưa dừng bước.

7.

Tay anh chị miệt vườn hoàn lương, kẻ bị tình phụ, ngư dân kiêm nghề mò xác, lái buôn đường sông, nạn nhân của Angka, con bạc xuất quỉ nhập thần, ông chủ Casino Ritz– Battambang, kẻ tự nhận mình là thằng hèn, con bệnh ung thư giai đoạn cuối thực hiện chuyến đi cuối cùng của đời mình vào một đêm đẹp trời. Chiếc Toyota mang biển số Campuchia lấm bụi lặng lẽ rời đường lớn rẽ vào vạt rừng cao su bạt ngàn, dừng lại cách chùa Tĩnh Tâm Tự chừng hơn cây số. Máy xe vẫn nổ, đèn tắt ngấm, cửa kính được quay kín, ngưng hệ thống thông gió, máy điều hòa điều chỉnh độ lạnh tối đa và, trong bóng tối đặc quánh, hắn nhắm mắt lại nghe những lời ru buồn ngày xưa người vợ quá cố thường hát vẳng từ ổ máy CD nhỏ nhẹ vang trong bầu khí mỗi lúc mỗi cạn kiệt dần Oxy, điềm tĩnh chờ thần chết mang mình qua khỏi biên giới mong manh giữa Sống và Hủy diệt. Trong khoảnh khắc vô cùng ngắn ngủi mà dài dằng dặc ấy, lặng lẽ mà bạo liệt ấy, bao kỉ niệm buồn vui sướng khổ, cay đắng lẫn ngọt bùi lũ lượt hiện ra, thoạt tiên chậm, sau dồn dập hàng hàng lớp lớp, hết đợt sóng quá vãng này tiếp lớp sóng quá vãng khác cuồn cuộn, cuốn siết chồng lấp nhau, cùng triệu triệu huyết quản li ti, tỉ tỉ tế bào đang hoặc sắp tan vỡ tranh nhau hô vang vĩnh biệt, vĩnh biệt! Rồi tất thảy hốt nhiên rút tạnh, chỉ còn mỗi lời ru độc chiếm. Giữa lúc tâm trí đẫm ngát lời ru buồn não nuột, hắn chìm dần vào hôn mê thì ở băng ghế sau bỗng vang lên tiếng la hớt hải của cu Hùm:

– Lạnh quá ba ơi, con chết mất!

Thằng nhỏ mở nhanh chốt cửa, và sau cú máy điện thoại di động nó gọi cho sư Huệ Đức, Sáu Giang Hồ không thể bỏ ngoài tai sự van nài của đứa con tật nguyền, không thể cắt ngang nghiệp chướng, chuyến đi cuối cùng đành bỏ dở.

Làm thế nào “cài” được Cu Hùm vào chuyến đi chết chóc để nó can ngăn kịp lúc một người chán sống, đau đáu với ý định trở thành kẻ sát nhân của chính mình? Tôi – người kể lại câu chuyện này – hỏi sư Huệ Đức. Ông nói:

– Phàm là khi làm bất cứ việc gì với bằng hết thiện tâm thì lòng và trí huệ của ta sáng hẳn lên, sắp đặt mọi chuyện đâu vào đấy. Vả lại, vào giờ ấy ngày ấy chưa phải là thời điểm tận số của Huỳnh Văn Bé Sáu.

(1)Cơ quan đầu não của Khmer Đỏ

(Báo Văn nghệ)

Tôi đi T.Ô

Chỉ trong một năm, gia đình tôi có hai cái tang, cả hai, đều rơi vào dịp Tết. Trưa mồng một Tết, Nguyễn Hồng Cảnh, em trai tôi đang ngủ trong nôi thì một cô gái, bạn thân với cậu thứ năm của tôi, đến chơi, cha tôi ngủ trưa, mẹ tôi và tôi về ông ngoại. Nghe chó sủa, có người đến chúc Tết, chắc là cô ấy mắc cỡ, chạy lên nhà ngang bế xốc em tôi, vắt lên vai nựng, không may, em tôi vuột khỏi tay. Mẹ tôi lăn lóc, vật vã rồi đổ bệnh, nhà đã chạy đủ thầy, đủ thuốc, nhưng vô phương! Mẹ tôi qua đời, mới hai mươi sáu tuổi. Từ đó, cha tôi như thân gà trống, tần tảo nuôi anh em chúng tôi, rồi không lâu, ông cũng lại ra đi trong một chiều cuối đông, khi đó tôi đang ở tận miền Bắc. Suốt mấy chục năm ròng, mồ mả, hương khói cho ông bà, cha mẹ, chị hai tôi và đứa em trai, do vợ chồng chú em út thứ năm Nguyễn Hồng Sinh lo liệu, nên tôi có phần ỉ nại và chừng nào cũng ít nghĩ tới chuyện tâm linh! Nhưng trước ngày giỗ mẹ tôi năm rồi, đêm tôi được mộng báo: Năm nay, cha mẹ, chị hai và em con cùng về dự giỗ, mấy ngày Tết sẽ ở lại với các con, thăm họ hàng nội ngoại. Tôi hốt hoảng, bật dậy, thắp hương van vái bà. Năm ngày sau, mộng lại báo: Có thư trên bàn thờ: Thư viết: Con nên lo liệu trước, chứ sớm muộn gì rồi gia đình ta cũng quy về một mối. Con nói mẹ gởi lời thăm vợ chồng em con và các cháu nội ngoại. Mẹ của con - Phạm Thị Ban.

Thú thật, tôi vừa mừng, vừa lo, có phần sợ nữa về cái ngày như mẹ tôi đã nói, bởi tuổi tác, sức khoẻ của tôi đã đến lúc không thể dửng dưng với những điều tưởng chừng không thực ấy!.

điều tưởng chừng không thực ấy!. Em chuẩn bị sẵn, có giấy bảo lãnh là đi ngay. Chúc may mắn. Hẹn gặp. Chị của em - Nguyễn Thị Minh Thành”.

Hay tin, cả họ hàng đều lo cho tôi chu đáo. Ai cũng dặn:

- Phải cố mà nhớ kĩ, về còn nói lại cho bà con biết với nghen!

Vậy là mọi việc đã đâu vào đó, chỉ đợi giấy báo chính thức.

Tranh thủ thời gian này, tôi lên xem thử nơi tôi sẽ “quá cảnh” ra sao để khi gặp gia đình và những người thân quen, không phải bỡ ngỡ.

Nơi ấy, hơi chếch phía tây nam, hướng núi Đá Vách. Núi đá xám xanh, lẫn màu rêu khói hoang sơ, thoáng chút buồn cô tịch. Chắc có một chiều nào đó, Đạm Am Nguyễn Cư Trinh, cảm cảnh này, đã khắc vào thời gian cái tên có phần thơ mộng: Thạch Bích tà dương? Các thầy địa lý tài hoa cũng nói: Quang cảnh và hoành thế nơi đó, rất tốt, tránh xa được “hàm rồng”, đoạn ngắn của sông Trà Khúc, gần một khách sạn lớn, nơi Cao Biền đã yểm mạch!

Vùng đất này, lúc nhỏ tôi đã biết là nhờ các chiều thứ năm, thứ bảy và chủ nhật, được nghỉ học, bọn choai choai chúng tôi hay lên đó hái sim, giũ chà là, hái ổi. ổi, cây không cao, trái không to, nhưng thơm, ngon và nhiều vô kể, rất vắng người, nên chúng tôi hái vội hái vàng rồi lo chuồn, sợ ma lắm!

Những năm kháng chiến, nơi đó trống trơ, không bóng cây, ngọn cỏ nó thành bãi đổ quân tự do và thường xuyên của các lữ đoàn không vận Mỹ và quân lực Việt Nam cộng hoà . Dù vậy, người ta vẫn quen gọi nơi ấy là Truông ổi.

Sau giải phóng, Truông ổi được chọn làm nghĩa trang. Cái địa danh nghĩa trang Truông ổi dần trở nên quen thuộc. Một đôi người hóm, không gọi Truông ổi mà gọi T.Ô. Hẳn không phải do kiêng kỵ hay bệnh sính chữ nghĩa gì đâu mà vì chữ T.Ô có âm na ná, giống như H.Ô. thôi.

- Đi H.Ô, chỉ những người trước đây cộng tác với Mỹ, được Mỹ bảo lãnh sang định cư.

- Đi T.Ô, chỉ những người đến với thế giới khác!

Lúc đầu, thế giới T.Ô. chỉ vài chục ngôi: Mái cỏ, đơn sơ, đường đá sỏi lởm chởm, vòng vèo, lồi lõm; mùa mưa, bùn sục tới gối, nhiều lúc ô tô tắt máy, phải tăng-po. Những người đưa tiễn người thân về nơi chín suối mà như đi cày ruộng, bùn đất bết đầy. Nhưng nay, khác hẳn. Đường trải nhựa láng coóng, rộng gấp đôi ba. Những ngôi nhà lợp cỏ, giờ chỉ là chuyện dĩ vãng. Tất cả đều xi-măng, lớp lớp tầng tầng, không nhà nào giống nhà nào, đủ kiểu, đủ cách, cái thấp, cái cao, cái to, cái nhỏ được sơn phết đủ màu, đủ sắc, hệt các đô thị.

Mọi công trình lớn nhỏ, chất lượng tinh, thô tuỳ sức của gia chủ, nhưng ai cũng có chung tấm lòng thành kính người quá cố, với nguyện ước “Mồ yên mả đẹp”. Nhà nghèo, ít cũng ráng xây bốn đường viền gạch quanh mộ chí, với tấm bia vừa phải, khắc tên họ, ngày tháng năm sinh, ngày tháng năm giã biệt cõi trần và họ tên những người thân đồng kính phúng. Chi phí cho các khoản đất đai (chỉ đóng lệ phí), vật liệu, công vận chuyển, xây cất... đều do bộ phận quản trang đảm nhận (qui định bắt buộc không thành văn!) các khoản ấy, không dưới năm triệu đồng! Những gia chủ khá, quan chức có cỡ thì lộng lẫy hơn, bề thế hơn. Móng đúc, sàn, nền, tường được lát gạch men, loại cao cấp, chắc chắn; bia bằng thứ đá, hơi xanh, lóng lánh như ngọc, chạm khắc rất công phu, đặt trong hộp kính dày, trong suốt và thường ở mặt tiền, thoáng rộng, ô tô đến dễ dàng. Giá thành những ngôi nhà như thế, tương đương với tiền xây mười nhà tình nghĩa cho bà mẹ Việt Nam anh hùng.

Nhưng khổ nỗi! Định cư được, đã phúc, còn cái người ta mong hơn là phải ở yên kia! Mà muốn yên, muốn được trọn phúc? Nhiêu khê lắm! Giá cả xoành xoạch, như mình đuổi bắt bóng mình! Đất trong hẻm khác, mặt tiền khác, mà mặt tiền cũng có ba bảy đường, năm bảy giá! Mặt tiền, như người ta nói, thực nó là tiền mặt - chuyện rất thời sự, cả thế sự nữa! Vậy là phải chạy! ác, không cửa nào kém quan trọng! Có gia đình vô ý, thường là gia đình nghèo khó, không sức chạy, không chịu chạy hoặc chạy không đúng cửa, để sót cửa thì… sớm muộn, nếu không bị đập phá một vài chỗ, cũng bị “cảnh cáo” bằng những thứ... rác bẩn! Tội nghiệp, các cháu chăn bò phải hứng chịu tai tiếng ấy!

tiếng ấy! tâm với những gì hào hoa ngắn ngủi lúc xuôi tay!

Tôi vừa về tới nhà, thấy tấm hộ chiếu để trên bàn thờ, loại phổ thông, thời hạn: Ba ngày. Tôi lên đường…

T.Ô. quả là thế giới huyền ảo! Vậy mà tôi cứ tưởng chỉ chừng đó, vài ba trăm mẫu thôi. Nhưng không! Đấy, chỉ phần nổi hết sức bé nhỏ, chứ “bên kia” mênh mông lắm, kỳ vĩ lắm! Và T.Ô. mới là trạm trung chuyển, không ai ở đó cả!

mênh mông lắm, kỳ vĩ lắm! Và T.Ô. mới là trạm trung chuyển, không ai ở đó cả! thế giới đầy bí ẩn ấy. Nhưng ngợp quá, không thể, nên tôi chỉ ghi lại tí chút, coi như để kỷ niệm chuyến đi.

ghi lại tí chút, coi như để kỷ niệm chuyến đi. người hiền đều có, như thiết chế xã hội, luật pháp... Nhưng cái thế giới người hiền có, thế giới chúng ta không dễ có được! Đó là con người sống mãi với thời gian! Có lẽ vì vậy mà người ta bảo “cõi vĩnh hằng” ?

không dễ có được! Đó là con người sống mãi với thời gian! Có lẽ vì vậy mà người ta bảo “cõi vĩnh hằng” ? trật tự; không có người ăn xin, trẻ em bán báo, bán vé số, đánh giày hoặc lông nhông trên đường phố. Nhà ga, sân bay, bến cảng... lúc nào cũng tấp nập. Đường ô tô, tàu lửa thoáng rộng, một chiều, thông thương Bắc-Nam - cố nhiên không có đường cong queo tùy tiện và cây xanh, toàn cổ thụ, một người ôm không xuể, dọc hai bên đường ngun ngút. ở thành phố có hàng trăm múi đường: đường ngầm, đường tầng, đường cáp treo và đặc biệt, đường dành cho người đi bộ đều lát nhung xanh. Các loại xe chạy như mắc cửi, tốc độ chóng mặt, nhưng tuyệt nhiên không tiếng động nhỏ, không khói, bụi và không thấy cảnh sát, chỉ biển báo hiệu và đèn báo hiệu. Tôi hỏi chị hai tôi có khi nào bị tai nạn? Chị tôi ngơ ngác:

- Tai nạn là cái gì ?

Thấy tôi cái gì cũng nhìn, cái gì cũng hỏi, như đứa trẻ ở quê, chị tôi có vẻ thương hại bảo:

- Thích thì chị em đi Đà Lạt chơi chút nghen!

Tôi lớ ngớ:

- Chị đùa à?

- Thiệt mà.

Chị bảo tôi đợi. Nửa phút sau, chị giơ tấm vé:

- Đi.

Hai chị em lên tàu. Con tàu thật kỳ lạ, giống phần tư cái hình thoi, được thiết kế với sự tính toán khí động học. Bảy toa kết nhau trông thật hùng dũng. Một hàng trong khoang tàu có sáu ghế sang trọng, như khoang máy bay, có đến đọc sách, ti vi...

Đồng hồ chỉ 16:10:00, tính từng giây, mọi người đều có cảm giác, mình được nâng lên. Đó, chính lúc tàu xuất phát, toàn bộ đoàn tàu được nam châm điện nâng lên, cách đường ray 1cm và, tốc độ cứ tăng dần, 1km, 5km, rồi 80km, đồng hồ chỉ 16:10:21. Tàu bắt đầu tăng tốc 320km/g, rồi 480km/g, 610km/g... Tôi nhắm nghiền mắt, sợ quá, tưởng như được ngồi trên lưng bác Tôn Ngộ Không, đi mây về gió... Tàu chạy bằng điện từ trường, nghe nói ở Đức, ở Nhật cũng đã có nhưng chỉ mới thí nghiệm. Còn đây thì người ta đã dùng từ nửa thế kỷ rồi. Mọi người đều đi được, lại rẻ hơn đi máy bay. Hai phút có một chuyến. Hai chị - em tôi đi, về chưa đầy ba mươi phút.

Dạo quanh các phố một hồi, tôi nhờ chị tôi đưa tôi đến thăm nhà báo, lương y Hà Thái Bình. Trông thấy tôi, ông sửng sốt:

- ủa, chứ...?

Lâu mới gặp nhau, anh em rối rít. Ông nói:

- May quá, mình mới về chiều qua. Nhiều chuyện vui lắm!

- ơ, chứ anh đi đâu?

- Tham quan Thâm Quyến, Thượng Hải, Hàn Quốc, Đài Loan, mệt đừ.

- Thế, nhất ông anh rồi. Chắc sẽ có nhiều bài viết hay?

Ông mở hộp trà, khoe:

- Trà vua Càn Long uống đấy.

Một lúc lâu, chị hai tôi nói:

- Anh em ở nói chuyện chơi, tôi xin phép về trước đi chợ, xong chị sẽ đến đón em.

Vừa uống trà, anh Hà Thái Bình, vốn nhớ đâu nói đó:

- Cậu đến được thế giới này là phúc lắm đấy. Nhưng về, nếu muốn viết gì, phải chú ý, đúng sự thực, tránh phiền phức sau này. ở đây cũng có nhiều người đến, nhưng khi về, chắc không nói gì hoặc có khi hứng lên nói quá, không hay đâu. Anh Bình biết tôi đến đây được là nhờ mẹ tôi bảo lãnh, tức là ai đã năm mươi năm, sống ở thế giới người hiền, có uy tín thì được bảo lãnh người thân của mình đi tham quan.

bảo lãnh, tức là ai đã năm mươi năm, sống ở thế giới người hiền, có uy tín thì được bảo lãnh người thân của mình đi tham quan. tôi vào phòng văn của ông. Phòng rộng, đẹp, treo rất nhiều tranh Van-gốc, Pi-cát-xô, Tề Bạch Thạch, Bùi Xuân Phái, Tô Ngọc Vân, Đường Ngọc Cảnh… ba giá sách đầy nghẹt, ước đến vài ba nghìn cuốn. Tôi xin phép ông xem lướt một chút. Quá nhiều bộ sách quí, có các tuyển: Tản Đà, Chế Lan Viên, Xuân Diệu, Yến Lan, Hàn Mặc Tử, Văn Cao, Nguyễn Tuân, Nguyễn Công Hoan, Nam Cao, Vũ Trọng Phụng, Thế Lữ,... đề tặng Bích Khê. Ông nói: Các bạn ấy cũng thường đến chơi luôn. Hoài Thanh, Nguyễn Nhược Pháp ở cả tuần, mới đi chiều hôm qua.

Chúng tôi định xin phép về, thi sĩ bảo:

- Không mấy khi, mời hai anh đi dạo một lúc.

Bích Khê dẫn chúng tôi lên tháp Bút, tháp cao vút, thuộc loại đẹp của thành phố, ngắm được toàn cảnh thế giới người hiền và dâng hương hai vị Đức Phật Thích Ca và Đức Thánh Hồ Chí Minh.

Chữ Đức Phật, Đức Thánh (chữ Việt và chữ Hán) được chạm nổi trên thành bệ, bằng ngọc thạch nguyên khối, lóng lánh, mỗi tượng mười nghìn tấn. Người dâng hương như hội, chúng tôi phải xếp hàng chờ một lúc. Xong, thi sĩ dẫn chúng tôi đến một quán trà đạo, cách tháp Bút, chừng trăm thước. Hai cô gái rất đẹp, tóc ngang lưng, áo quần dài trắng muốt, có vẻ quen Bích Khê cúi chào thân ái, lịch sự:

- Kính mời các bác ngồi.

Tôi đã có dịp thưởng thức một đôi lần loại trà đặc biệt, dành cho các vị vua của ta và của Tàu, cả loại 499 tuổi, Khang Hy hay dùng. Nhưng không thể sánh với loại trà này, tinh thơm kỳ lạ, uống vào thông cả đầu óc, người cứ lâng lâng, tênh tênh như đi trong mây vậy.

Nghĩ chỗ cùng quê và thấy tính thi sĩ cởi mở, vui vẻ, tôi đánh bạo hỏi:

- Thưa thi sĩ, chắc thi sĩ đã biết, có đôi người nói bốn lăm, thi sĩ tham gia Tơ-rốt-kít gì đó?

- Tôi có biết đấy! Nhưng ở đây không ai nói gì. Hơn nữa, việc sai đã được kiểm chứng bằng khoa học, rất hiện đại ngay từ khi tôi bước chân đến thế giới này.

Hai ấm trà, một hộp táo khô, được tính ba xu rưỡi. Nhà báo Hà Thái Bình vừa rút ví, thi sĩ đưa tay ngăn:

Hai ấm trà, một hộp táo khô, được tính ba xu rưỡi. Nhà báo Hà Thái Bình vừa rút ví, thi sĩ đưa tay ngăn: một trăm mười đồng.

Mệnh giá đồng tiền ở đây, cao nhất là năm đồng. Lương giáo viên bậc trung học, như của chị hai tôi, mỗi tháng chín đồng, qui ra vàng, gần một cây rưỡi, có thể nuôi cả chục người, thoải mái, nhưng chị không phải nuôi ai, vì các cháu đều đi làm việc. Anh hai tôi, lương hơn chị ba đồng. Những người ở lâu, như mẹ tôi, cho biết: đồng tiền từ giờ như vậy, không thay đổi, và cứ đến dịp Tết Nguyên đán hàng năm, tất cả các mặt hàng đều hạ giá hai phần trăm.

Trên đường về, nhà báo Hà Thái Bình nhắc lại chuyện lúc nãy:

- Mấy người nói Bích Khê này nọ, nghe đâu cũng hơi mệt đấy! Luật nghiêm lắm! Cái gì chứ tội nói oan, a dua, bè cánh, thói vô ơn... là mạt kiếp!

Thấy quá nhiều công trình đồ sộ, nhiều nhà hát, công viên, bể bơi, vườn bách thảo, và đời sống mọi người sung túc, nông dân có ô tô riêng, khám chữa bệnh không mất tiền, học sinh từ mẫu giáo đến hết bậc phổ thông, không phải đóng khoản phí nào, chỉ vào đại học, gia đình mới đóng một phần ba tiền. Biết tôi không hiểu, tiền lấy từ nguồn nào, nhà báo Hà Thái Bình giải thích:

- Những gì trên đó gọi là “thất thoát” như tham nhũng, lãng phí, thiếu trách nhiệm... đều được nhập về đây cả, chưa kể các khoản ma chay, phúng điếu, lễ hội, quà cáp, liên hoan này nọ... chỉ một địa phương, như năm rồi, đã công khai trên các phương tiện thông tin là 1,4 tỉ đô-la. Như sực nhớ điều gì, anh bảo: Này, vụ Tổng công ty Dầu khí dữ quá? Cậu nhớ nói giúp ông tiến sĩ nhà mình nên tránh xa, chớ dại “ăn cám, trả vàng”! Và, anh dẫn về các tội, như tham nhũng, hối lộ, dù nhiều hay ít, luật ghép chung là tội phản nghịch, hoặc hủ lậu! Ai bị tội này, nhẹ cũng phải mười năm tù, không có chế độ ân xá ân xiếc gì cả. Tội nặng, lên giàn hoả thiêu hoặc bị cưa chín khúc, nấu dầu!

Tôi bỗng nhớ, lúc nhỏ nghe người ta nói:

- Có chồng mà đi lấy trai

Thác xuống âm phủ cưa hai nấu dầu.

Nhà báo Hà Thái Bình lắc đầu, cười:

- Người đàn bà như thế là có tội đấy, nhưng sao lại chỉ xử mỗi đàn bà?

- Đúng! Nhưng không phải cưa như lời đồn đại ấy mà chỉ khiển trách, cả hai, nặng chút nữa thì cảnh cáo, cũng cả hai, quá mức đó, như gây đổ vỡ gia đình, tổn hại con cái, ảnh hưởng xấu thuần phong mĩ tục dư luận bất bình thì cả hai đều bị thiến. Thiến cũng theo mức, thiến vĩnh viễn và thiến thời hạn. Loại có thời hạn, thường là mười năm, sau được ghép lại, mọi việc bình thường... và dù ở mức nào cũng bị tù!

Biết khó có dịp được gặp nhau, nhà báo Hà Thái Bình dẫn tôi đi khá nhiều nơi, trong đó có một nơi khiến tôi suy nghĩ mãi, đó là nơi làm thủ tục nhận người về cõi vĩnh hằng: Một ngôi nhà mái bằng bình thường, nhưng thoáng, rộng, được chia làm bốn phòng, mỗi phòng chừng sáu mươi thước vuông, quanh tường đều gắn màn hình; bàn ghế, rất sang, có nước uống, trái cây và những bình hoa đủ màu. Hai người đàn ông trẻ, khoẻ, trang phục chỉnh tề ra tận nơi đón và hướng dẫn người nhập cư làm các thủ tục:

- Phòng đầu: Khách nghỉ ngơi, uống nước, ăn trái cây, xem truyền hình hoặc đọc các loại báo, độ mười phút.

- Phòng số 2: Kiểm tra sức khoẻ, xét nghiệm AND.

- Phòng số 3: Kiểm tra chỉ số IQ

- Phòng số 4: Kiểm tra tâm lý, độ trung thực.

Tổng thời gian, không quá ba mươi giây.

Qua màn hình, người được kiểm tra biết một phần hư thực các thứ của mình. Cũng bắt đầu từ đây, ai nhập cư ngày tháng năm nào, được lấy đó làm ngày khai sinh của mình để tiện biết tuổi hoá kiếp và tổ chức sinh nhật.

Căn cứ kết quả kiểm tra từ các máy cực siêu, người ta chia thành nhóm, nhóm vào dưỡng đường, nhóm nhập viện, khoảng nửa tháng. Riêng trẻ em, lâu hơn vì phần lớn các cháu bị suy dinh dưỡng nặng, mắt kém, lưng gù, do phải cõng quá sức! Xong, tất cả được về gia đình một tháng, sau đó, một số cho đi học lại văn hoá, đào tạo lại nghề, không ít bằng cấp, học hàm, học vị, cả giấy khen, bằng khen, huy chương, huân chương... bị loại bỏ và một số phải thi hành án.

Nhưng dù tội ít, nhiều, nặng, nhẹ, hoặc không tội gì, tất cả đều được hưởng ân huệ “hồi xuân”, tức là được giảm một phần ba số tuổi. Ví dụ, người sáu mươi tuổi, còn bốn mươi và cứ thế vĩnh viễn sống cùng thời gian, khoẻ mạnh. Số thuộc diện phản nghịch, nặng phải lên giàn hoả thiêu, hoặc nấu dầu, trước đây, mỗi năm chỉ một đôi người, khoảng mười lăm năm trở lại, không ai tài nào nhớ nổi! Số phải nấu dầu, nhẹ, sau mười năm được hoá kiếp trở lại, nặng bị nấu lần hai, cứ thế, vì người ta phòng hoạ di căn nhiều thế kỷ, thiên niên kỷ sau đó!

mười năm được hoá kiếp trở lại, nặng bị nấu lần hai, cứ thế, vì người ta phòng hoạ di căn nhiều thế kỷ, thiên niên kỷ sau đó! năm trời, kết năm trời, kết điều lên, giữ cương vị mới, cao hơn. Ông rất hãnh diện, tuyên bố: Thực vàng có bao giờ sợ lửa? ở cương vị mới được mười năm, đến tuổi, ông “hạ cánh an toàn”, vui vẻ với con cháu trong một ngôi nhà khá sang trọng, có người giúp việc giặt giũ áo quần, đi chợ, nấu ăn và chăm sóc bốn chú Béc-giê. Một hôm, ông tổ chức mừng sinh nhật, khá rôm rả, bạn bè đến rất đông, xe con, vài chục chiếc. Mọi người đang vui thì đùng một cái, ông ngã dúi xuống bàn, không kịp nói nửa lời!

Vậy mà, đến thế giới người hiền, ông bị ghép tội phản nghịch, hai mươi năm khổ sai và buộc phải giao nộp bốn tỉ đồng! Tiền ông bòn rút lần thứ nhất, sáu trăm triệu. Trên cương vị mới, ông được khen thưởng liên tục, được bầu chiến sĩ thi đua, đơn vị được tặng huân chương, rất vui vẻ, không ai biết ông đã “vớt” một tỉ rưỡi, nhẹ tênh! Chỉ dân, đôi người xì xèo, bóng gió, không ai muốn nói nữa. Nhưng giờ thì ông chịu lãnh đủ phải trả phần lãi suất, tính từ khi số tiền đó vào túi ông đến ngày thi hành án! Luật qui định: Nếu người bị tội không có tiền hoặc không đủ tiền trả, được ghi nợ. Những người hưởng khoản thu do kẻ phản nghịch để lại, dù thế nào cũng phải chịu trách nhiệm về sau! Ông rất buồn, vì đường nào cũng khổ!

Chị tôi định sáng hôm sau đưa tôi đến thăm nhà thơ Phú Sơn thì vợ chồng nhà thơ đến. Gặp bữa, cha mẹ tôi mời ông bà dùng cơm với gia đình cho vui. Ông bà cảm ơn:

- Mời gia đình cứ tự nhiên, chúng tôi vừa cơm tối xong.

Nhà thơ và vợ, chị Dương Thị Bích Đào, vẫn khoẻ mạnh. Bà tiếp tục nghề dạy học. Nhà thơ Phú Sơn không làm thơ đả kích nữa mà chuyển qua viết hồi ký. Đã có hai tập hồi ký được ấn hành, mỗi tập trên sáu trăm trang. Tôi hỏi:

- Anh làm thơ đả kích hay, cũng là sở trường, tại sao anh không tiếp tục, uổng vậy?

Nhà thơ vẫn nhanh nhẩu như hồi nào:

- ở đây như anh biết, có gì trái tai gai mắt đâu mà đả?

Tôi có nói chuyện về cháu Nguyễn Thị Thanh Mai, con gái duy nhất của anh chị, gọi hoạ sĩ Đường Ngọc Cảnh bằng cậu ruột, đã xin nghỉ dạy, vào Sài Gòn giặt ủi thuê. Số đất vợ chồng nhà thơ và hoạ sĩ Đường Ngọc Cảnh trí cho cháu ở gò Cây Trâm, giờ là đường Bùi Thị Xuân, trên mười lô. Cháu Mai đã ra vào bảy tám lần, rất tốn kém, nhưng khó lắm! Nếu được, may cũng một, hai lô thôi. Cả hai đều chép miệng và nói:

- Chúng tôi có biết, nhưng thôi, không nghĩa gì đâu! Anh nói giùm cháu Mai, đừng bận tâm nhiều chuyện đó. Tôi cũng vừa đi Hà Nội về tuần trước, thăm anh Đường Ngọc Cảnh, anh Đường Ngọc Cảnh cũng buồn phiền chuyện đó.

- Năm nào, vợ chồng tôi, anh Đường Ngọc Cảnh cũng về làm giỗ cho ông bà, thăm bà con, thăm gia đình anh đấy chứ.

Chia tay gia đình, nhà thơ Phú Sơn nhờ tôi chuyển lời thăm anh em văn nghệ.

Trong các “bữa cơm, tôi để ý, dù đã trên sáu mươi năm, mẹ tôi vẫn quen cốt cách là lỡ có hột cơm rơi, thế nào bà cũng lượm cho bằng được. Bà nói:

- Hột gạo là hột ngọc để rơi vãi có tội với trời!

- Hột gạo là hột ngọc để rơi vãi có tội với trời! ra.

Tôi có nói chuyện với cha mẹ tôi về vợ chồng chú em cho tôi cái nhà và giúp đỡ nhiều thứ, giờ nó đã có cháu nội, cháu ngoại, đứa nào cũng ngoan, chỉ tội đời sống của chúng vất vả lắm. Cha mẹ tôi nói:

- Cha mẹ biết cả đấy. Con nói với em con và các cháu lo làm ăn, lấy cái đức mà ở, lấy cái phước mà đong.

Nguyễn Hồng Cảnh, em thứ tư của tôi vốn rất ít nói, hôm nay bỗng như thầy tướng, nó bảo tôi:

- Ngày mẹ xa các anh, theo “Thập Nhị Hoàng Long Chưởng”, mà em biết, thì đúng vào chữ “Tản”, tức cái trán con rồng. Em giải thích tiếp: “Tản tỉ tử tôn lưu phước ấm”: Con cháu được trọn phúc.

Tôi nói:

- Chú mày lại vẽ chuyện rồi.

- Không đâu, em nói thiệt! Anh cứ nghiệm kỹ sẽ biết. Mạng anh lớn lắm, cũng nhờ các phúc ấy đấy!

Có lẽ cha mẹ tôi thương nó nhứt, phần nó sớm gần ông bà, phần nó bị nạn lúc tuổi chưa đầy chín tháng!

Ngẫm lời chú em, tôi bỗng giật mình! Vì sao suốt mấy chục năm chọi với núi rừng, bom đạn, và bao thăng trầm cay cực, có ai chở che mà tôi còn được gặp gia đình? Và, những điều ấy, phải đâu giờ tôi mới biết, nhưng vì quá say sưa với những gì, tưởng bao giờ cũng thực tôi đã quên đi phút cuối, bỏ lại cả ngàn sau...n

(Báo Văn nghệ)

Ơi Cải về đâu!

Đoàn ca múa nhạc giải tán, thằng Quách Phú Thàn dẫn ông già Năm Nhỏ về ngã ba Sương. Thàn có nhỏ bồ mới quen bán ở đó. Con nhỏ tên Diễm Thương, nghe hay, mà khuôn mặt cũng ngộ, không đẹp nhưng bình thản, lạnh trơ, không ra vui, buồn, đố ai biết nó nghĩ gì.

Nó hất mái  tóc nhuộm vàng hoe chơm chởm như rễ tre, nhìn hai người, cười héo hắt “ăn bám mà kéo theo cả bầy”. Thàn cười hề hề, bảo: “Ông Năm, bạn anh. Dễ thương lắm”.

Đêm đó ông già không ngủ được, thằng Thàn đi chơi nửa đêm mới mò về, thấy ông ngồi khọm rọm ngồi ngoài vách mùng, điếu thuốc cháy lập loè soi bộ râu xơ xác. Thàn mở dây giày, hỏi: “Nhớ đoàn quá, ngủ không được hả tía?”. Ông già lắc đầu, thở dài, nghe buồn xa xắc như lá rụng hoa rơi, bần thần, điệu này hổng biết cách nào tìm cho ra con Cải.

Ông đã đi tìm con nhỏ gần mười hai năm. Lúc Cải mười ba tuổi, một bữa mê chơi làm mất đôi trâu, sợ đòn, nó trốn nhà. Cả nhà tong tả đi tìm nhưng mãi con nhỏ không  quay lại. Vợ ông ôm cái áo con Cải khóc, bảo chắc là ông để bụng chuyện nó là con của chồng trước nên ngược đãi, hà khắc, đuổi xua. Ông đau mà không nói được một lời, ông  đã nâng niu nó khi mới thôi nôi, đã vui khi có người bảo con nhỏ giống ông in hệt (dù biết họ khen khơi khơi, khen bổng trên trời) đã sướng rơn khi nó gọi tiếng ba ơi, con Cải đi rồi, ông đã xuống nước mắt khi đi qua chiếc giường kia nó ngủ. Có bữa, ông hì hụi ém mùng, rồi ngồi một góc, nhìn chiếu gối  thênh thang, lòng chết điếng vì nỗi nhớ con, vì lo nó lưu lạc giữa đời. Như thế mà ông không thương nó sao? Như thế mà là không thương à? Nhà buồn u buồn ám, vì đã ít người rồi bây giờ lại chẳng nhìn, chẳng cười nói với nhau. Sau, người ta còn đồn đãi ông giết con nhỏ rồi lấp ở một chỗ đất nào, họ kìn kìn lại coi (ai mà giàu tưởng tượng vậy không biết?). Ông khăn gói bỏ xứ ra đi, bụng dạ đinh ninh dứt khoát tìm được con Cải về.

Ai dè, biển người mênh mông. Mỏi chân, ông xin làm sai vặt trong đoàn ca múa nhạc, để trước giờ diễn, ông mượn cái micro nói vài câu: “Cải ơi, ba là Năm Nhỏ nè con…”. Bữa nào thằng Thàn nhớ nhà, nghe câu ấy nó cũng rơm rớm nước mắt, bảo “Con thương ông già con quá, tía ơi!!!”. Hôm đi ba thằng Thàn còn cầm khúc bình bát bằng cổ tay rượt nó chạy ngời ngời, nhảy xuống đò, nó ngoái lại nói để con làm ca sĩ nổi tiếng cho ba coi, thấy ông dứ cây lên trời.  Hai năm, ông già đã chỏng đầu cây xuống đất, tựa vào nó để bước đi, tên tuổi Thàn mờ mịt.

Thàn bùi ngùi, người ta Quách Phú Thành nổi tiếng Hồng Kông, tôi thiếu có chữ h, lẹt đẹt bên hông Chợ Lớn. Nhiều bữa hát ế ngoi ngóp nằm nghe mưa dầm, nhiều bữa đứng soát vé bị bọn du đãng địa phương rượt chạy xịt khói. Thàn muốn về nhà nhưng xấu hổ, sợ ông già cười khơ khơ khơ, hỏi “Con ơi, mày nổi tiếng chưa mà trồi đầu về đây rồi?”.

Y hệt ông già Năm Nhỏ cũng có nhà mà không về được. Đã đau quá trời đất rồi, cái cảnh bà con hàng xóm xầm xì, chỉ trỏ, người ở xa dập dìu thuê đò dọc lại nhà ngó nghiêng. Đâu, thằng cha giết con đâu? Đâu, con nhỏ bị chôn chỗ nào? ở gần thấy đông đúc nên bưng bánh bưng dừa, trà đá đến bán. Đã quá chừng đau, khi ông nhìn sâu trong ánh mắt của vợ mình thấy không còn lấp lánh thương yêu, chỉ tối tăm những ngờ vực, hoài nghi, và bữa ông đi, bà đứng giữa nắng trưa, cuốc đất. Chỗ đất còn mới tinh ông vừa lên liếp, chỗ người thiên hạ ngó nhau, con Cải bị vùi dưới đất, biết đâu.

Nên ông Năm Nhỏ trụ lại ngã ba Sương, tiếp tục cuộc kiếm tìm. Ông mướn một cái nhà thấp, nhỏ như ổ mối, vừa đủ hai người còm nhom chui ra chui vào. Ông vét túi trên túi dưới sắm một chiếc xe kẹo kéo có dàn nhạc xập xình, kéo thằng Thàn theo. Ngày chạy ra bán ở chợ rau chợ cá, tối ghé vài quán nhậu, khuya về đậu ở ngã ba, xe kẹo kéo của ông nổi tiếng nhờ giọng ca nhừa nhựa của thằng Thàn, nhờ giữa hai bài hát có mục “nhắn tìm con” buồn ác chiến.

Ngã ba Sương nhiều đêm thổn thức trong tiếng “Cải ơi!!!”, nghe ngắc ngoải như tiếng chim kêu giữa lưng trời. Con Diễm Thương cằn nhằn, quán ế, buồn thấy mẹ rồi mà còn kêu Cải vơi vơi. Một bữa Diễm Thương bước ra, thảng thốt gọi: “Ba… a…a…a…!”. Ông già đứng im sững, ngơ ngác giây lát, môi rung lập bập hỏi, Cải phải không con? Diễm Thương gật đầu. Thiệt con là Cải hả? Diễm Thương níu tay ông rưng rưng gọi thêm một tiếng “Ba…a…a…a!” tha thiết.

Ông già nắn đầu, nắn vai nó với một nỗi vui chảy tràn, trời đất, ba nhìn không ra, bây lớn dữ dằn vầy. Ông đi vài bước, ông day lại nhìn Diễm Thương (cho chắc là nó đang đứng đây và có thiệt trên đời) ngước về phía trời sao, rồi ngó thằng Thàn, ông cười, để miệng muốn méo sao thì méo, “Tía kiếm có con Cải rồi, dễ ợt hà mày ơi”. Nghe giọng là cuộc hành trình ròng rãi mười hai năm của ông (và những oan khuất, buồn đau) khép lại ở đây rồi. Ngày mai ông dẫn Diễm Thương về Cỏ Cháy, ngay trên chuyến tàu đầu. Chắc vợ ông ra cửa che tay khum khum trên trán, hỏi ai vậy cà? Ông sẽ nói con Cải chớ ai, bà sẽ mừng hết lớn, phải còn trẻ thể nào bà cũng nhảy cà tưng. Ông sẽ đưa nó đi dài xóm, khoe: “Con Cải tui về đây nè, bà con ơi, nó lớn quá chừng  hen”, vẻ mặt không giấu được hả hê (vậy mà mấy người nói tui giết nó).

Nghĩ đến đó, nước mắt ông tuôn dài. Diễm Thương cười, đứng dậy khoan khoái phủi tay, nói “Không ngờ mình diễn quá hay”, rồi nó khom người, nhìn sâu vô đôi mắt ràn rụa của ông già, mặt tỉnh bơ ba khía, mỉa mai, “Tui giỡn đó, ông làm ba kiểu gì mà không nhớ mặt con gái mình?”.

Và cơn mơ hết, Diễm Thương đi gom tiền thắng độ, dám tiếp viên léo nhéo nhằn ông già sao mà dễ tin làm họ mất mấy chục ngàn. Diễm Thương lạnh lẽo cười, cái mặt nó tỉnh hết biết, kiếm tiền dễ ợt mà chẳng gợn lên chút đắc ý nào. Ông Năm bẽ bàng ngồi đó, bẽ bàng lau nước mắt, cười héo queo héo quắt, “Con nhỏ giỡn có duyên hết hồn” mà trên khuôn mặt vẫn còn đầy ứ những thương yêu. Thằng Thàn ứa lòng nhìn ông Năm già đi khủng khiếp, nó giận muốn bóp cổ nhận nước Diễm Thương cho rồi, khi con nhỏ  nhơn nhơn trở qua, giơ nắm tiền, rủ đi ăn hủ tiếu.

Trò diễn kết thúc, ông già nằm rũ, đúng hai ngày lời nhắn tìm con Cải lại thắc thỏm ở ngã ba Sương. Con Diễm Thương bực lắm, nó gặp Thàn là đá ghế quăng ly, nó nói  “ổng đừng mắc công tìm, con Cải chắc chết  ngắc rồi. Sao tui thù con nhỏ đó quá trời, có nhà mà bỏ, có cha có mẹ mà không thèm… Cái thứ người đó, cho nó chết bờ chết bụi cũng đáng”. Rồi nó nghẹn ngào, “Còn tui, người ta đã quăng ở đây mười tám năm, tui chờ hoài mà có ai tìm đâu…”. Thàn mới hay đời con nhỏ cũng buồn, hai đứa ngồi sát lại gần nhau, thở dài nghe cả vành tai tê tái.

Tối đó, Thàn nằm gác tay lên trán, nói “Mai mốt con dẫn nhỏ Diễm Thương về lạy ông già con à, tía Năm, tính thương chơi thôi nhưng bây giờ thành thiệt rồi”. Ông Năm phấn khởi, vậy hả, vậy à, phải làm đám cưới tử tế cho con nhỏ đỡ tủi, để tao làm ba nó, đại diện cho đàng gái làm sui chơi.

Lựng khựng  rồi mùa nắng quay trở lại, người ta dọn  sạch cả một bờ sậy, bông đang vào mùa bạc ở ngã ba Sương, cất thêm chừng chục quán nhậu ôm nữa. Cánh phòng chống tệ nạn xã hội bắt đầu để ý cái chòm lu bu này. Phía báo đài cũng dòm ngó. Một bữa, họ ập vào quay phim, chụp hình búa la xua. Đám tiếp viên che mặt, ôm đầu, chỉ có Diễm Thương là điềm nhiên trơ mắt ngó.

Phóng sự phát lên ti vi, cái nhìn đó như dấu hỏi nao lòng, tôi đây này mà ba má ở đâu? Có nhận ra tôi không? Có nghe đau lòng? Thằng Thàn thấy cảnh người yêu tỉnh bơ ngồi trên đùi ông khách, buồn quá, bỏ đi uống rượu. Sáng sau, ông Năm dúi vô tay Thàn ít tiền biểu “đưa con nhỏ về nhà”. Thằng Thàn nói:

- Con không đành để tía lại một mình.

- Vậy bay nỡ nhìn con nhỏ sống vầy hoài sao?

Một sớm, hai đứa dắt nhau đi, ông già nhìn theo cho đến khi bóng chúng chìm giữa mịt mù. Lòng ông đã chuẩn bị rồi một cái vẫy tay, tiễn hai đứa ra khỏi những con đường sương gió. Nhưng mờ chiều, đám trẻ trở lại, mặt con Diễm Thương vẫn thản nhiên nhưng thằng Thàn buồn tê tái. Cả nhà Thàn hết hồn vía dồn lại ngó nhau, nhận ra đứa con gái này lên ti vi hôm trước, coi bộ làm nghề không được đàng hoàng, coi bộ thằng Thàn bị con nhỏ này dụ dỗ. Diễm Thương chỉ cười, gật đầu chào rồi bước xuống bến đón tàu ra thị xã.

Lại về ngã ba Sương, chỗ của những người không còn đường trở lại nhà. Diễm Thương nói tui mắc cười quá ông Năm à, tui lên ti vi để cha mẹ nhìn mà họ không biết tui là ai, còn người dưng liếc ngang là nhớ liền.

Ông già Năm Nhỏ lặng người đi, tự hỏi, bây giờ ông lên tivi, con Cải có nhận ra mình không? Người đã dắt Cải đi hái xoài chín trong vườn hoang, đã chặt chuối làm bè dạy cho nó lội, thả trâu, chơi diều… Đã cõng nó đi tắt mấy vạt đồng đến chỗ ông bác sĩ già, mỗi khi nó nhức đầu, sổ mũi. Cây kẹp nhỏ, mớ dây thun khoanh, mấy cục kẹo dừa vung vinh trong túi áo mỗi khi ông đi chợ về… Tất cả những thứ đó, ông nhớ mồn một thì nhỏ Cải chắc chưa quên. Ông già muốn lên tivi để nhắn đứa trẻ bỏ nhà rằng, về đi con ơi, đôi trâu có xá gì…

Đăng tin trên truyền hình đắt đỏ, mà lần nào lại phòng quảng cáo, ông cũng phải đôi co, đòi phải đọc theo ý mình, trong đó có đoạn “con không về ba nhớ đã đành, má con còn giận ba, không nhìn mặt”. Người ta cười, trên đài chứ có phải chợ trời đâu mà muốn nói gì cũng được. Ông giận, quày quả về nhà, nghĩ cách tự mình lên tivi. Có lần, ông đậu xe kẹo đầu chợ, thấy người ta làm phim vụ lấn chiếm lòng lề đường, người hốt thúng mủng cá rau bỏ chạy, ông sướng rơn lăng xăng chạy tọt chỗ này ló mặt đằng kia, mấp máy câu “Cải ơi…” (mà vô phim người ta đã xoá mất tiếng còn đâu!!!), chỉ mong được thấy mình trên tivi, một khuôn mặt teo héo xạm đen dưới những sợi tóc ngả màu trắng xoá, một thân hình gầy guộc, lưng đã chớm còng… “Mình thèm lên tivi muốn chết giấc mà không được”, ông già Năm Nhỏ than thở với thằng Thàn. Thàn kêu, trời ơi, chi vậy tía. Ông cười lên tivi chớ chi, lúc đó tao đường hoàng nói chuyện với con Cải, tao nói từ từ, nhắc chuyện xưa cho nó nghe.

Họ ngồi đụt mưa dưới một hàng ba trường tiểu học. Nước đổ trắng trời. Mùa còn ướt lạnh dài dài. Thằng Thàn lo ở nhà mưa dột ướt hết đầu giường, về không có gối để nằm, không mền để đắp. Diễm Thương biết có chạy qua không hay là bận khách, bận cười cợt (mà lòng não nề) biểu uống với em chút nữa đi anh. Thàn chép miệng, buồn quá tía ơi. Mê văn nghệ văn gừng đến nỗi không lo được cho nhỏ Thương. Ông Năm Nhỏ thấy thằng Thàn xuống nước mắt. ừ tối nay, ông cũng thấy mình hoang mang buồn bã rã rời, như sắp đến cuối đường rồi, mà không biết chắc có nhà mình phía đó. Ông thở dài ứ hự, chống tay liêu xiêu đứng lên, bảo, mưa chắc còn dài, thôi dầm mình về nhỏ.

Đêm đó, thằng Thàn ôm ông già Năm ngủ, nó kêu lên, tía ốm dữ dằn thiệt, xương tía cấn con đau quá chừng. Ông già cười, ờ, chê mai mốt không có mà ôm nghen con. Thằng Thàn hỏi ông nói vậy  là có ý gì, ông hỏi ngược lại, chớ bộ mầy tính có vợ rồi mà còn chui qua ngủ với tao? Thàn cười, ờ há ờ hen. Mắc cười, ông còn rù rì tính chuyện nấu mâm cơm cúng trời đất để sáp nhập nhỏ Diễm Thương về nhà bên này, sắm cái tủ thuốc lá nhỏ cho nó buôn bán vặt thì thằng Thàn đã ngáy o o.

Nửa đêm, Thàn giật mình tỉnh giấc, không thấy ông già, nó ngật ngừ ngồi dậy, trên bụng rớt xuống một gói tiền. Xe kẹo kéo vẫn còn nguyên, Thàn kéo cửa bước ra ngoài. Ngã ba Sương đã tắt đèn, những con đường hun hút mù mịt dưới mưa, như không cần biết đến từ đâu, chỉ biết gặp ở đây, phút này. Thằng Thàn làu bàu, hổng biết ông già chừng này mà đi đâu vậy cà.

Ông Năm đi ăn trộm chớ đâu. Ông lội bộ gần năm cây số trong mưa sụt sùi vô trong xóm, ghé chỗ lò mổ, dắt đôi trâu đem về. Ông làm gọn gàng như với đôi trâu ở nhà. Sáng ra ông trở lại, ghé đúng ngôi nhà có hàng so đũa cặp mé lộ, ông thấy một đám người đang tao tác đứng ngồi, ông hỏi, mua trâu hôn, tui kẹt tiền đem bán đây nè. Chủ nhà chạy ra la lên, trời ơi, bắt ổng lại, ổng ăn trộm của tôi. Ông Năm giả đò hết hồn, nhưng trong bụng thấy trúng ý, bảo từ từ, tui có chạy đâu mà sợ. Người ta đưa ông lên ấp, ấp giải lên xã, ông luôn miệng nhắc, mấy chú nhớ kêu đài truyền hình xuống nghen, phải quay tui để dân người ta cảnh giác.

May, đài tỉnh xuống thật, phóng viên một tờ báo cũng chạy theo, dọc đường hăm hở rút sẵn tít “Đạo tặc lãng trí” (thì ai cũng tưởng vậy). Cái cách đời nhảy xổ vào lỗi lầm của người khác thiệt là tưng bừng. Họ phỏng vấn ông chủ lò mổ, phỏng vấn trưởng công an xã, cuối cùng ông Năm xin được nói đôi lời, còn dặn, mấy chú làm ơn đừng cắt bỏ tiếng tui, rằng: “Cải ơi, ba là Năm Nhỏ nè, nhà mình ở Cỏ Cháy đó, nhớ không? Về nhà đi con, tội má con vò võ có một mình. Con là trọng chứ đôi trâu có nhằm nhò gì… Về nghe con, ơi Cải…”.

Nghe đâu, hôm đó, nhiều người rơi nước mắt, vì vậy mà vụ trộm trâu không được lên tivi, sống giữa cái rẻo đất nhân hậu này nhiều khi cũng hơi phiền.

Nghe đâu, hôm đó đài truyền hình có đưa tin nhưng chỉ thấy ông già nhép miệng một cách thất vọng. Như đã nói, nhà đài người ta chớ có phải chợ trời đâu, mà có thể thoải mái gọi, “Cải ơi…”.

(Báo Văn nghệ Trẻ)

Sinh nhật

Ra đến chợ, Huấn ngạc nhiên thấy kiot cua Kỳ vẫn còn đóng cửa. Mọi lần, khi anh tới đây thì Kỳ đã dọn hàng xong xuôi. Huấn nhìn khắp lượt. Hai dãy kiot chạy dài, đèn sáng như sao sa. Đồng hồ chỉ 3 giờ 15 phút. Đã bắt đầu có khách đi lại mua hàng.

- Chị Kỳ hôm nay chắc nghỉ để làm sinh nhật, cậu Đàm bán áo len ở Kiot đối diện thấy Huấn có vẻ ngạc nhiên vì sự vắng mặt của Kỳ nên nói thế. Đàm là chồng Hà, Hà lại có họ hàng với Kỳ. Nhà Đàm Hà đã dọn hàng xong. Cô đang ngồi dựa vào vách quầy, ngáp một hơi rõ dài.

- Rách việc, Hà nói. Chồng con rồi, lại ở đây một mình mà còn bày đặt sinh nhật..

- Chắc Kỳ bận gì đó chưa ra đấy thôi, Thành bán găng tay cách mấy kiot quay sang nói góp. Vẫn còn sớm mà.

Huấn mở cửa quầy, dọn hàng. Anh bán đồ lót phụ nữ, gọi là đồ “trang trí nội thất”. Hàng được anh sắp xếp ngay ngắn trong các khay gỗ. Mấy hôm nay chợ “đuội” nên chưa phải bổ sung gì. Huấn bê các Manơcanh không đầu không chân nhưng được trang bị coocxê, xilip đầy đủ. Dọn xong hàng rồi mà sao vẫn chưa thấy Kỳ ra. Chắc hôm nay cô ấy nghỉ thật rồi. Kiot đi thuê mà nghỉ thì sốt ruột lắm.

Huấn vượt rừng sang Ba Lan bốn năm trước. Nhà anh ở Thái Bình. Kể ra nhà Huấn cũng không phải loại nghèo đói gì nhưng sẵn có ông anh đang làm ăn ở Ba Lan nên Huấn quyết đi một chuyến, kiếm vài chục “vé” rồi về. Tưởng đi độ hai năm là đủ, vậy mà quay đi quay lại đã bốn năm rồi. Kiếm mấy chục vé xem chừng cũng oải. Nhiều hôm nằm nghĩ mà thấy dại. Tự dưng bỏ vợ đang độ hồi xuân cùng hai nhóc, một gái một trai ở nhà rồi sang đây ở cùng nhà với mấy cha đực rựa. Sáng sớm đi chợ, trưa về ăn rồi ngủ, rồi xem phim bộ. Cứ thế, ngày qua ngày... Không có giấy tờ nên cũng không dám đi chơi đâu. ở lâu rồi mà chưa biết gì về xứ người cả. Hôm nọ, có việc phải đi Taxi nên mới biết tên phố mình đang ở. Kỳ cũng đã có chồng và có một cậu con trai chín tuổi. Hai vợ chồng không hợp nhau, sẵn có mấy người họ hàng bên này nên cô sang đây làm ăn. Cô định kiếm được kha khá thì đón con sang. Thỉnh thoảng Huấn chợt thấy ánh mắt liếc ngang của Kỳ, Huấn chợt thấy người nóng bừng, đầu óc nghĩ miên man.. Không biết hôm nay có mở hàng được không đây. Huấn đứng dậy đi ra khỏi quầy. Chợ vắng. Hai dẫy quầy dài tít tắp người đứng kẻ ngồi, từng tốp “buôn dưa lê” rôm rả. Họ bàn đủ thứ chuyện trên đời. Trời đang sáng dần. Anh sốt ruột nhìn đồng hồ: 7 giờ 24 phút. Gần bốn tiếng ngồi không!

Hôm nay là ngày sinh Kỳ? Đúng rồi. Hôm nọ Kỳ khoe với Huấn mới làm xong thẻ tạm cư. Cô đưa cho Huấn xem, liếc nhanh qua dòng ngày tháng năm sinh, Huấn chợt giật mình. Ai ngờ cái cô gái dong dỏng cao với khuôn mặt trắng trẻo, thanh tú thế kia mà đã gần 40 tuổi. Nhớ hôm anh mới dọn đến thuê chỗ này,cô sốt sắng phụ giúp. Thấy cô vui tính, Huấn nói theo giọng bộ phim Tàu mới xem đêm qua, hỏi: “Chẳng hay tên muội là gì” - “Kính huynh, muội tên Công Tằng Tôn Nữ Lê Thị Kỳ Duyên, gọi tắt là Kỳ, thế còn huynh?”. Kỳ vui vẻ đối đáp. “Huynh tên Tôn Thất Nghiệp, bố Tôn Thất Sách, còn ông là Tôn Thất Thu. Muội năm nay xuân độ bao nhiêu?” - “Muội đang độ tuổi hồi... nhiều xuân lắm” - “ối chao, muội độ tuổi hồi, huynh cũng tuổi ấy, chúng ta cùng hồi”. Mọi người ở các quầy bên được một trận cười no bởi hai cây tuồng “xuất chúng”. Chợ ế, ngồi buồn, tán bậy cho vui. Kể từ hôm ấy Huấn và Kỳ lúc nào cũng diễn những màn “tuồng” sinh động... Huấn thường giúp Kỳ dọn hàng, che mưa, hạ mái. Hai nguời xem ra rất hợp nhau.

Nhiều người đã mở hàng. Đàm bán được hai cái áo len Thổ. Anh vừa bán vừa làu bàu vì người khách mua có mỗi cái mà cứ cò kè bớt một thêm hai. Mở hàng kiểu này thì... Đợi khách đi, cô quay vào quầy lấy bao diêm ra đốt vía. Nhà Hải hói bán được 15 cái áo len Tầu cho 3 người khách. Bà Hoa khoe bán được hai tập xịp và một mớ giẻ lau (gọi là khăn cho lịch sự). Bà Hoa là người mở hàng sớm nhất, ngay từ lúc gần bốn giờ. Nhà Quân Thảo cách vài quầy bán được hai cái stringi và 4 cái áo con rẻ tiền... Chỉ còn Huấn và Thành là chưa có ai hỏi. Thành chưa ai mở là phải vì anh ta bán găng tay mà trời mùa đông toàn trên 10 độ thế này! Hôm qua trên Ti vi còn chiếu cảnh hoa đang nở, cây cối nhiều nơi đã đâm chồi nẩy lộc. Mùa xuân đến giữa mùa đông! Mình sẽ mua gì tặng Kỳ nhỉ? Huấn lại nghĩ. Mình sẽ mua tặng nàng 5 bông hồng ở quầy bán hoa trong đường hầm trung tâm. Hôm lỡ chuyến tầu điện số 22 Huấn có rẽ xuống xem và phát hiện ra trong đường hầm cũng có rất nhiều cửa hàng. Trong hầm mà cũng đông vui như trên phố. Huấn nói cho mọi người biết “phát hiện” của mình. Thành cười nghiêng ngả, Kỳ cười chảy nước mắt... “Ôi giời, đúng là Colombo phát hiện ra châu Mỹ”. Thì có ai nói đâu mà biết. Năm bông hết bao nhiêu nhỉ? Huấn lục các loại túi. Còn đúng 13 đồng. Hôm qua bán được 163 đồng, nộp tiền ăn cho thằng Thanh 150 đồng... từ giờ tới trưa chả lẽ không bán được gì...

- Bao nhiêu tiền cái này?

Huấn giật mình thoát khỏi dòng suy tưởng. Hai cô gái có nước da bánh mật đang đứng trước quầy. Một cô mặc áo khoác đỏ chót. Một cô mặc áo khoác mầu kem. Huấn vội bước ra khỏi quầy liến thoắng giới thiệu giá các loại hàng. Hai cô nhanh nhảu nhặt mỗi loại vài cái. Một lúc đã được một đống đầy. Huấn hãnh diện ngẩng đầu. Thế này mới gọi là mở hàng chứ. Mấy tốp “buôn dưa” im lặng nhìn “hai con cá sộp” đang mua hàng của Huấn. Vài người lục tục về quầy sửa sang hàng họ hy vọng “cá to” sẽ ghé thăm quầy mình.

- Đủ rồi, tính tiền. Cô mặc áo đỏ nói.

Huấn quay vào quầy lấy máy tính, giấy viết, hộp xu và túi đựng hàng. Anh cẩn thận đếm từng loại, ghi giá vào giấy, bỏ vào túi. Hai cô vẫn còn tiếp tục lấy thêm vài thứ nữa. Được hai túi đầy.

- Bẩy trăm ba lăm đồng, Huấn nói và đưa giấy cho hai cô.

Cô áo đỏ cầm giấy xem một lượt rồi yêu cầu anh tính lại lần nữa. Huấn lấy máy tính, đọc lại từng loại, số lượng giá cả... vẫn là bẩy trăm ba lăm. Cô áo kem ghé nhìn rồi kì kèo bớt giá. ừ thì bớt cho 15 đồng vậy. Các cô vui vẻ trả tiền rồi mỗi cô một túi, xách đi. Các cô đi nhanh làm cho các quầy đang “giăng tơ” sững sờ. Hy vọng “cá to” ghé quầy tan thành mây khói. Vẻ vội vàng của các cô làm Huấn chợt giật mình. Anh run rẩy lấy ra cục tiền các cô vừa trả. Lâu lắm mới gặp khách sộp và dễ thế này. Bẩy trăm hai mươi đồng, bốn tờ một trăm còn lại là tiền lẻ. Mấy tờ tiền trăm có vẻ trơn hơn bình thường. Tự nhiên anh thấy người lạnh toát.

- Tiền giả à? Hải hói hỏi.

- Bọn này là hay đưa tiền giả lắm đấy. Đàm chạy sang.

- Xem lại mau lên không chúng nó chạy mất. Bà Hoa cũng hăng hái chạy lại.

Mọi người nhanh chóng chuyền tay nhau săm soi mấy tờ tiền trăm. Tất cả đều là tiền thật. Huấn thở phào. Chợ thế này mà làm cho bốn tờ tiền giả thì thật là... Hôm nọ thằng Tiến bị một tờ đấy thôi. Cả buổi nó bán được hơn 100 đồng thì lại dính luôn tiền giả. Mọi người lục tục về quầy. Bà Hoa cáu tiết quát ông Tây giúp việc xếp lại hàng cho ngay ngắn. Bà bực vì mở hàng sớm nhưng từ bấy đến giờ vẫn cứ “chào cờ” không ai hỏi thêm gì nữa. Bà Hoa là người bán hàng gần như lâu nhất ở đây. Bà “bám trụ” từ chín năm nay khi sang Ba Lan thăm chồng hiện là Tiến sĩ vật lý Phạm Quang. Ông Quang không bán hàng nhưng hàng tháng nhận lương của Viện vật lý, trừ các khoản bảo hiểm, thuế thu nhập, ông đưa vợ 1000 đồng. Ông là nhà khoa học nhưng rất thích làm thơ. Mấy lần ông mang thơ ra đọc cho hàng xóm nghe. Huấn không thích thơ nhưng quả thật thơ ông nghe cũng được. Nhiều bài ngắn gọn, nghe xong cứ tưởng như vừa có tia chớp đâu đây. Thơ buồn và đầy triết lý, ngậm ngùi.

Từ Kiot Hà Đàm vọng ra bài hát “Triệu triệu bông hồng” nghe xao xuyến lạ. “Mỗi sáng sớm em bên hoa cười say đắm...”. Mình sẽ mua tặng Kỳ mười bông hồng nhung thật tươi. Huấn tưởng tượng khuôn mặt rạng rỡ của Kỳ khi nhận những bông hoa anh tặng. Huấn sẽ kể cho Kỳ nghe về hai cô khách sộp, mua rất là nhanh mà không đưa tiền giả... “Một căn nhà xinh, anh họa sĩ... anh sẽ mua cho em triệu bông hồng...”

11 giờ 30. Một số Kiốt đã bắt đầu dọn hàng. Có mấy quầy đàng xa đã dọn về từ lúc 10 giờ. Chắc họ chưa mở hàng, đứng mãi sốt ruột nên về, mai lại đi sớm. Thành sang khoe bán được 2 đôi găng Pola, được 20 đồng, đủ tiền xăng xe đi về. Anh nói là còn đứng nữa, may ra câu được thêm vài con “đòng đong, cân cấn” để lấy tiền đóng tiền ăn cho cô con gái đang học mẫu giáo.

Huấn ngồi thêm nửa tiếng. Có mấy người khách nhưng họ chỉ hỏi mà không mua. Một cô tây tóc vàng hỏi mua một cái stringi. May mà cô không đòi thử. Hôm nọ có cô tây mua áo con số B27 màu ghi thẫm cử đòi mặc thử. Huấn phải đưa sang quầy Hà cho cô thoả nguyện. Trời lạnh mà cô này cứ cởi tuốt tuột các loại áo để lộ tấm lưng trắng nhưng có nhiều nốt đen làm các chàng trai nhìn nhau cười. Các cô, các bà thì bĩu môi. Thay xong áo con, không chút ngượng ngùng, chưa mặc thêm các loại áo khác, cô ta quay người lại hỏi Huấn: “Được không, bao nhiêu tiền cái này?”. Bị bất ngờ, Huấn giật mình. Chả nhẽ lại đưa tay nắn thử xem có vừa không. “Đẹp lắm, hai mươi đồng”. “Chém đẹp”, Huấn nghĩ. Loại này bán lẻ có sáu đồng, lúc này phải tận dụng “tình thế”, tăng thêm mười bốn đồng nữa. “Đắt thế, không mua đâu”. Cô Tây định cởi ra trả lại. “Thôi, thôi, giảm cho cô mười đồng”. Huấn vội vã cải chính. Hú vía. Định “chém” mà không được.

12 giờ. Huấn quyết định dọn hàng. Mọi người cũng đang dọn cả. Còn mỗi chàng Thành là vẫn ngồi nhâm nhi chén rượu pha nước táo. Hình như có bán thêm được một bó găng Magic, đủ tiền mua cốc rượu.

Huấn lấy thêm hàng bỏ vào các khay gỗ và xếp lại ngay ngắn, mai lấy ra cho nhanh… Bên kia, Hà Đàm cũng đã dọn xong. Từ lúc đốt vía, họ bán thêm được mấy cái khăn nữa. Huấn nhìn quanh rồi rút 100 đồng từ trong khay cẩn thận nhét vào bittất đang đi. Đếm 30 đồng tiền lẻ cho vào túi áo khoác. Số tiền còn lại, anh để vào hộp xu rồi đè quyển sổ lên. Mai anh sẽ thanh toán bớt cho nhà Tùng Phương, nơi lấy hàng.

Huấn đến nhà thì Thanh, Trung và Lộc đã về từ lúc nào. Thấy anh, họ chỉ khẽ quay đầu lại nhìn rồi lại dán mắt vào màn hình. Cả bọn đang xem phim bộ của Hồng Kông. Của này tốn tiền và tốn thì giờ lắm. Nhiều khi muốn đi ngủ nhưng bực quá vẫn phải ngồi xem tiếp. Mà họ làm phim cũng tài. Có những việc, nhân vật chỉ cần nói toẹt ra là xong, đằng này cử ấp a, ấp úng gây nên sự hiểu lầm. Phim kéo dài mãi để giải quyết cái sự hiểu lầm ấy. Không cần hỏi han gì cũng biết là họ bán kém nên về sớm. Thanh thì bán áo khoác troing Parking, Trung bán Rajstopy ở Đường Ngang, Lộc bán áo len trên dốc. Trời mùa đông mà cứ trên 10 độ thế này đố có ai mua mấy thứ đồ ấy. Người Nga, Ukraina, Litva... không sang thì bán cho ai?

Huấn thay quần áo rồi ra bàn ăn. Đến giờ anh mới nhớ ra là từ sáng chưa ăn. Có việc gì đâu mà mình quên ăn nhỉ. Cứ mải nghĩ vơ vẩn cũng hết giờ. Trên bàn còn mấy cái Bulka, một gói Szynka Mielona và hộp bơ đã mở nắp. Ăn xong anh còn tranh thủ ngủ một lát rồi đi thăm Kỳ.

Huấn lấy quần áo vào nhà tắm. Bể nước ấm làm anh cảm thấy dễ chịu. Anh xoa xà phòng thơm khắp người. Chả gì hôm nay cũng là lần đầu tiên đi thăm bạn gái ở xứ người. Tắm rửa cho sạch sẽ thơm chẳng ai nào dám khinh? Tắm xong, Huấn chuẩn bị quần áo. Anh hỏi mượn Trung bộ Comple.

- Ghê nhỉ, hôm nay trời sập hay sao mà ông lại mặc Comple? Đi họp ở Sứ quán à? Trung vừa nói vừa uể oải đứng lên, mắt vẫn dán vào màn hình, tay mở tủ. Bộ Comple gói cẩn thận trong túi nilon. Trung ném cho Huấn rồi lại nhảy tót lên giường. Bọn này ngồi xem phim hàng tiếng đồng hồ không biết mệt. Bộ Comple màu xanh đậm đã tám năm rồi nhưng trông vẫn còn mới. Hình như nó được sử dụng chưa quá mười lần, mỗi lần cũng chỉ khoảng vài tiếng. Kích cỡ của nó cả bốn anh em trong phòng đều mặc. Huấn xúng xính đi lại, thật ra thì hơi rộng, nhưng không sao. Anh đứng trước gương ngắm nghía. Cả bọn đang xem phim quay lại nhìn Huấn.

- Thế anh không ở nhà ăn cơm mà đi luôn à? Thanh hỏi.

- Giời ơi, ông phải mặc thêm áo sơ mi ngoài áo may ô rồi thắt cravát vào cổ áo chứ. Ai lại thắt cravát thế kia trông như đang thắt cổ tự tử ấy. Trung kêu lên. Cả bọn cười.

Huấn quay lại nhìn mình trong gương. Đúng là ngố thật. Anh quay vào phòng mặc thêm cái áo sơ mi màu xanh thẫm, hàng tồn của thằng bạn bán sơ mi cho anh. Bây giờ thì hết chê nhé.

- Mình sẽ ăn ở nhà bạn, các cậu cứ ăn trước nhé, Huấn ngầm hãnh diện nói và ra khỏi phòng. Trước khi mở cửa, anh cúi xuống kiểm tra lại hai vật quí: tờ 100 đồng giấu trong bittất và 30 đồng trong túi Comple.

“Mỗi sáng sớm, em bên hoa cười say đắm”... Vừa đi Huấn vừa nhẩm lại bài “Triệu triệu bông hồng”. Loáng cái anh đã ra tới đường hầm trung tâm. Anh chui xuống hầm và chợt giật mình khi thấy hai công an đang đi ngược chiều. Thây kệ, sợ gì. “Đường ta, ta cứ đi”. Anh ngẩng cao đầu tự tin nhìn hai anh công an. Họ cũng nhìn anh rồi... đi tiếp. Toát mồ hôi. Đứng trước quầy bán hoa, Huấn vẫn còn run. Cố trấn tĩnh, anh nhìn một lượt và dừng lại trước những khóm hồng. Hoa đẹp quá. Hồng Nhung, hồng Bạch, có cả mấy cụm giống như hoa Tầm Xuân nữa. Thấy có khách, cô bán hoa lại gần Huấn, sẵn sàng phục vụ.

- Bao nhiêu tiền một bông hoa này. Huấn hỏi.

- Thưa anh, năm rô-ti một bông. Anh cần mua mấy bông? Cô bán hoa nói.

- Gói cho tôi mười bông, à, xin lỗi, cho tôi năm bông thôi cũng được.

Cô bán hoa đón 5 bông hồng nhung từ tay Huấn và nhanh nhẹn trở về bàn bao gói cẩn thận trong tấm giấy bạc, cho thêm mấy dây tơ hồng bằng giấy, mấy cành lá kim, bó hoa lúc này đã trở nên rực rỡ. Huấn cám ơn và trả tiền, cầm bó hoa lên khỏi hầm và hướng về nhà Kỳ. Mấy cô Tây trẻ măng thấy anh chàng cầm hoa ngoái nhìn và vẫy tay cười vui vẻ. Bây giờ Huấn mới thấy mình cũng đàng hoàng: Comple, cravát và lại cả hoa nữa! Cứ suốt ngày chợ búa, ăn mặc bê bối nên người ngợm lúc nào trông cũng nhếch nhác, công an trông thấy là hỏi giấy tờ ngay. Bây giờ ăn mặc thế này, “hoành tráng” thôi rồi. Các cụ ta nói đúng thật. “Người đẹp vì lụa” mà.

Huấn đứng trước Domofon. Tự nhiên thấy tim đập rộn ràng. Có nên bấm không nhỉ? Chắc giờ này Kỳ đang nấu ăn. Không biết hôm nay cái Lan bán ở trung tâm thương mại, người thuê cùng ở nhà giúp Kỳ không? Mình sẽ giúp Kỳ một tay nấu nướng. Nhưng nhỡ có anh bồ nào của Kỳ đang ở trong ấy thì sao?

- Anh hỏi nhà nào?

Huấn giật mình quay lại. Ông bảo vệ khu nhà đứng đằng sau nhìn anh hỏi.

- Tôi tìm bạn ở phòng 96.

- Anh cứ thử bấm đi, có thể có ai đấy trong nhà.

Huấn bấm Domofon. Từng hồi chuông vọng lại. Một lúc sau có giọng nữ vang lên: “Ai đấy”. Giọng của Kỳ. “Huấn đây”. Huấn chào ông bảo vệ rồi đẩy cửa bước vào. Phòng 96 đây rồi. Huấn giơ tay bấm chuông. Anh sửa sang lại quần áo, ngắm bó hoa hồng đang cầm trên tay, cố trấn tĩnh nhưng tim vẫn cứ đập rộn ràng.

- Anh Huấn. Mời anh vào nhà. Kỳ nói rồi vội quay mặt đi.

Huấn trịnh trọng đặt bó hoa hồng vào tay Kỳ.

- Xin chúc mừng em nhân ngày sinh nhật.

Kỳ im lặng cầm bó hoa quay vào: “Cám ơn anh.. Sao anh biết hôm nay là sinh nhật em? Em chưa tổ chức làm sinh nhật bao giờ”. Lúc này Huấn mới để ý thấy trong nhà không có ai. Không có chút không khí hội hè. Mà Lan cũng chưa về.

- Thế sao Kỳ hôm nay không đi chợ?

Kỳ bỗng ngẩng mặt lên nhìn Huấn. Anh hốt hoảng thấy khuôn mặt thanh tú của Kỳ nơi đôi mắt bầm tím, môi sưng vù.

- Chiều hôm qua, khi vừa về tới chân nhà thì có ba thằng cao to chặn em lại. Chúng lục lọi lấy tiền bạc. Em chống cự. Chúng đánh em, may có ông bảo vệ trông thấy nên chúng vội bỏ chạy. Em bị chúng lấy mất hết số tiền định mang về nộp tiền nhà.

Nước mắt Kỳ trào ra. Đúng là “chó cắn áo rách”. Anh muốn ôm Kỳ vào lòng an ủi cô nhưng cứ lóng ngóng mãi. Kỳ cầm bó hoa ngắm nghía. Cô khẽ cười: “Bó hoa đẹp quá. Từ bé đến giờ em mới có người tặng hoa đấy”. Huấn mạnh dạn cầm tay Kỳ. Bàn tay thật mềm và ấm. Lâu lắm rồi, hôm nay Huấn mới được cầm tay con gái. Anh thấy người rạo rực.

- Chắc anh Huấn hay tặng hoa cho chị ấy nhân ngày sinh nhật?

Huấn chợt lặng người. Hình ảnh người vợ quê tần tảo hiện ra. Anh chưa bao giờ mua hoa tặng vợ. Có một lần định mua thì chính vợ anh gạt đi. Cô ấy nói là tiền ấy để mua rau muống còn hơn...

- Mai em đi chợ được chưa?

- Anh nhìn mặt em thế này mà đi chợ à?

- ….

- Đợi mấy hôm nữa cho mặt đỡ sưng đã.

Mắt Huấn thấy cay cay. Anh lần giở bít tất rồi khẽ khàng đưa tiền cho Kỳ: “Em cầm lấy mà phụ thêm đóng tiền nhà” - “Thôi, em cám ơn. Bọn em đã gọi điện cho bà chủ nhà khất đến tuần sau rồi” - “Thì em cứ cầm lấy, coi như anh cho vay”.

Kỳ tiễn Huấn ra cửa. Đi đến chân thang máy, anh ngoái đầu nhìn lại. Chợt anh thấy khuôn mặt bầm tím của Kỳ nhoè lẫn chìm vào thứ ánh sáng mờ ảo của hành lang khu nhà sâu hun hút. Anh định chạy ào trở lại nhưng không hiểu sao chân anh lại vội vã lao vào thang máy khi cánh cửa của nó vừa mở và suýt xô vào đôi vợ chồng già người bản địa. Họ nhìn anh thoáng chút băn khoăn khi cánh cửa cầu thang đã khép lại...

(Báo Văn nghệ)

Ông Pồn và hổ con

Cá chép là cá chúa đỏng đảnh, khó câu đệ nhất. Mồi gì nó cũng chê. Cá mè cũng vậy. Nhưng còn cá quả thì rau muống, ruột bánh mì, thậm chí lưỡi câu móc con gián hôi, nó cũng đớp.

Nhưng bây giờ thì chúng tôi có kinh nghiệm rồi. Cơm trộn cháo và mẻ, nặn thành từng viên nhỏ, phơi ba ngày bốn đêm sương, người điếc mũi từ xa ngửi cũng thấy, thì cá nào cũng ham.

Ha! Cá tham mồi nên mắc lưỡi câu. Chưa kể, theo tập tính từng loại, cho đặc sản xuống, nhử các cậu, chẳng hạn, giun chỉ mà thả xuống, chép ta lao tới xin chết cả đàn là cái chắc!

Bây giờ thì chúng tôi chỉ việc thả cần xuống rồi giật. Giật liên hồi. Giật sướng tay. Giật mỏi tay thì thôi. Có lần tôi giật được cả một con chép mười kilô, gẫy đôi cần câu. Và chẳng hôm nào cái giỏ chúng tôi không đầy nhóc mè, rô, chép, quả! Ôi! Có gì còn mê hơn là đi câu cá.

Nhưng, hôm nay, lần mò tới bờ hồ này, nép vào một búi chuối hột, thả cần xuống, tôi thấy như động vào vũng nước chết. Cả thằng Hiệp đi cùng tôi, ngồi cách tôi hai búi chuối nữa cũng vậy. Mười lăm phút trôi qua rồi mà chiếc  phao vẫn không hề động đậy. Sốt ruột, Hiệp định nhấc cần, mò sang tôi. Nhưng, chưa kịp thực hiện ý định, nó đã vội giật cần, phắt dậy, gào một tiếng to rồi cắm đầu chạy. “Chạy đi, Tầng ơi!”.

Hốt hoảng sợ hãi thế có lẽ là vì Hiệp vừa trông thấy ông Pồn. Hai năm nay, ông Pồn trúng thầu, được nhận khoán, làm chủ cái hồ rộng hơn năm mẫu này. Ông Pồn thỉnh thoảng lại đi tuần quanh hồ. Ông rình bắn con rái cá. Ông đi bắt bọn câu  cá trộm.

Tôi xách cần và giỏ chạy theo Hiệp, nhưng còn kịp ngoái đầu lại. Tuy vậy, giá đừng ngoái lại còn hơn. Thà là thấy ông Pồn. Ông Pồn, to  như ông hộ pháp trên chùa. Ông Pồn mặt tròn phính, râu quai nón viền quanh mặt rậm rì. Ông Pồn vác con dao quắm lưỡi sáng trắng như bôi vôi. Con dao quắm chém đứt đôi người con gấu ngựa. Ông Pồn tóm gáy kẻ câu trộm, nhấc lên, như người ta nhấc con cua, con nhái.

Ông Pồn! Nếu ông là ông Pồn thì cũng đáng hãi lắm rồi. Thế mà không phải là ông Pồn. Mà là ông hổ. Ông hổ! Một ông hổ choai. Lông vằn vàng sọc đen như lưỡi lửa. Đuôi dài. To bằng con bê. Vừa ra khỏi cái lều canh ao của ông Pồn, nhìn thấy chúng tôi, ông liền há mồm ngáp dài một cái, thè lè cái lưỡi đỏ lòm, hai bên trắng ởn hai chiếc răng nanh, nhọn hoắt rồi ngậm miệng lại, ông lừ đừ đi phía chúng tôi đang chạy. Theo sau ông hổ, là ông Pồn vai vác cây dao dài. Bóng ông Pồn và ông hổ in trên mặt nước hồ lặng tờ, uy nghiêm như bóng hai người lính canh ao.

*

Hoá ra ít lâu nay ông Pồn đã nuôi hổ để canh ao cá mà bây giờ cả làng tôi mới biết. Chà! Chuyện ông Pồn nuôi hổ lạ mà cũng không lạ. Vì ai cũng biết, ông Pồn cư ngụ ở đất này từ hồi đây chỉ là một vùng mông quạnh, ngoài ông ra, không có bóng người thứ hai. ở đây, ông là cơ sở đầu tiên của cách mạng ở tỉnh này. ở đây, ông sống cạnh hươu nai, cáo cầy, hổ báo. Có lần gặp con hổ cúi đầu uống nước ở suối quá lâu chắn mất đường đi, ông còn vỗ mông nó, giục: “Uống nhanh lên, lấy chỗ  tao đi chứ!”. Ông sống giữa cây cỏ, muông thú. Và cây cỏ, muông thú đối với ông như bạn bè, hàng xóm chốn làng quê.

Thế còn ông hổ này?

Về ông hổ này, ông kể:

- Một lần, mình đi uống rượu ở nhà Ké Bài về. Uống nhiều quá, bị rượu nó uống lại, say tít, lăn ra giữa đường ngủ mê mết. Gần sáng, sực tỉnh thì thấy mưa mù mịt trước mặt. Quái, mưa sao  người không ướt, đất xung quanh, cây cối xung quanh cũng không ướt? Lại ngửi thấy mùi hôi sặc. Mình ở đâu thế này? Nghĩ mãi một câu ấy thì chợt nhớ ra rằng giống hổ nó có thói quen như thế. Nghĩa là gặp người say rượu đang ngủ, nó sẽ đi tới gần, há mồm phun mưa vào mặt người đó, để người đó tỉnh rượu rồi nó mới ăn thịt. Trời! Nghĩ thế, cố mở mắt mà không được, nhưng may óc còn nhớ có cây dao đeo bên sườn. Thế là rút dao ra, lia một cái rõ mạnh. Và nghe thấy phựt một cái.

- Trúng con hổ?

- Có lẽ là trúng chân nó thôi.

- Nó là ông hổ con bác đang nuôi đây à?

- Không! Nó là con hổ bố, nó là hổ đực. Nó đang đi tìm hổ con này để ăn thịt. Nó to hơn con ngựa ba tuổi.

- Ôi chà! Bố  ăn thịt con!

- Hổ đực nó không biết gì đến tình bố con đâu. Một lần tôi nhìn thấy nó đuổi bắt con hổ này. Nó dữ lắm. Được bảy tuổi rồi. Dài, cả đuôi phải tới ba mét đấy. Khổ, hổ con có nhiều kẻ thù đe doạ lắm mà.

- Thế mẹ nó không bảo vệ nó à?

- Có chứ. Hổ con không dựa cậy vào mẹ thì dựa cậy vào ai? Mẹ nó sinh được hai con. Tôi còn thấy hai con nó vật nhau, đùa nghịch với nhau như hai con chó con mà. Nhưng, một con đã bị chó sói ăn thịt rồi. Sói nó về cả một đàn mười hai con. Hổ mẹ chống chọi lại được cũng vất vả lắm.

- Thế còn hổ con bác đang nuôi đây?

- ồi, tôi biết nó từ lúc nó mới được năm tháng tuổi. To hơn con chó một tí thôi. Còn khuôn mặt, bộ lông nó y hệt con mèo. Lúc ấy nó chỉ là con mèo to, nhưng không biết leo trèo thôi. Mẹ nó đi kiếm ăn. Nó nằm trong ổ chơi với ngọn cây, cồ đá. Mẹ nó có bốn vú. Mồm ngậm một vú, tay nó nghịch một vú, như đứa trẻ bú tí mẹ ấy. Nó cũng giống đứa trẻ, nó sợ bóng đêm. Tối đến là nó rúc vào lòng mẹ. Mẹ nó có lãnh thổ riêng. Mưa gió xoá hết dấu vết lãnh thổ đã được đánh dấu, nó cũng vẫn nhớ vùng đất riêng tìm về. Mưa to gió lớn, cây cối dầm dề tốt tươi, cũng chẳng thấm qua được bộ lông dày rậm của nó. Nó chẳng ngại gì. Chỉ ngại nhất là con hổ đực.

- Con hổ bố?

- Chứ còn gì. Phải đánh nhau với con hổ đực để bảo vệ con. Hây dà, ác liệt lắm. Một lần, đánh nhau với hổ đực, nó bị bại một bên chân. Lần khác, nó gẫy một răng nanh. Còn lần cuối cùng, nó bị tám vết thương.

- Những tám vết thương?

- Thế đấy. Tám vết thương, ở đầu, ở cổ, ở lưng, ở sườn. Đau lắm. Nó liếm láp rồi nằm liệt một chỗ. Rồi nó lên cơn sốt. Nó gầm gào đau đớn. Rồi nó gượng dậy, khập khiễng lê từng bước đi.

- Nó bỏ con nó?

- ừ, nó bỏ con, vì biết không thể sống và tiếp tục nuôi con được.  Hừ, chuyện ấy một buổi sáng tỉnh dậy hổ con mới biết được.  Tỉnh dậy, thoạt đầu không thấy mẹ, nó bổ nháo bổ nhào đi tìm. Đi tìm mẹ gần không thấy thì phải đi xa. Nhưng, đi xa được một quãng nó lại quay về vùng lãnh thổ quen thuộc của mẹ nó. Rồi nó ở đó, gào khóc, rên rỉ. Gay go rồi! Mới có tám tháng tuổi, biết kiếm ăn thế nào bây giờ, tuy là móng vuốt cũng đã sắc. Còn đang là tuổi nhi đồng bắt khỉ cũng chẳng nổi mà. Vì có biết leo trèo đâu. Khỉ lại là giống quá khôn ranh; ở dưới đất chúng yếu lắm, nhưng nhác thấy bóng hổ là chúng đã leo tít lên ngọn cây, phát huy sở trường đu chuyền và la hét vang động cả rừng. Muông thú nghe khỉ la hét, biết có động, thế là cũng bỏ chạy cả.

- Thế là hổ con chịu đói?

- Đói quá đi, chứ còn gì. Đói, không nhấc nổi chân. Đói, ngáp không há miệng nổi. Đói quá, cậu lăn ra đất bất tỉnh. Lúc ấy cậu chỉ là con mèo to không biết trèo cây. Lúc ấy, tôi chỉ việc ôm cậu đem về nhà thôi.

*

- Thôi, nín đi. Mẹ mày số trời chỉ cho sống đến thế thôi. Khóc thương cũng chả lại được nữa rồi, hổ con ạ.

Ông Pồn đặt hổ con xuống đất, vỗ đầu, khuyên giải nó, rồi xẻo cho nó một miếng thịt lợn lạp treo ở gác bếp:

- Ăn đi. Rồi ở đây với tao.

- éc éc…

- ừ, ăn đi rồi làm việc. Phải có việc làm không là hư người đi đấy.

- éc éc…

- Việc gì à? Đi săn lợn rừng với tao. Mày không thấy à, lợn rừng nó về đào bới tanh bành cả nương sắn của tao kia à? Săn con cầy, con cáo hay bắt gà bắt vịt nữa. Hiểu chưa?

Hổ con hiểu ý ông Pồn. Ông chẳng có gì phân cách xa lạ với nó. Nó nhập vai trợ thủ cho ông Pồn trong các cuộc đi săn chỉ sau vài lần tập dượt. Đi săn, nó làm nhiệm vụ của con chó đánh hơi vồ mồi, tìm mồi; đồng thời lại còn như một người thợ săn ở những lúc phải khiêng vác. Mùa săn năm ấy, hai thầy trò như cặp bài trùng, săn được hai con lợn rừng, sáu con cầy, ba con cáo, một con rái cá. Con rái cá này vẫn thường lặn mất rất nhiều cá ông Pồn thả ở hồ hợp tác xã khoán cho.

Một lần bắn được con lợn độc nặng gần tạ. Ông Pồn buộc bốn chân con lợn lại, xỏ một cây đòn qua, bảo hổ con khiêng một đầu. Hai thầy trò đi. Hổ con đi trước. Nhưng đi được một quãng, nó liền đứng lại, trật đòn khỏi vai, kêu: - éc éc… đau quá! Ông Pồn rút cây đòn xem. Thì ra đó là một cành gạo sần sùi gai nhọn. Ông Pồn lấy dao róc gai. Nhưng từ đó, hổ con không chịu khiêng bất kì đồ vật gì nữa.

- Thôi, nếu vậy thì ở nhà canh ao cá cho tao.

Ông Pồn nói. Lúc này ông đã tám mươi tư tuổi, già yếu lại mắc chứng đau dạ dày và thấp khớp, nhiều hôm nằm liệt, cảm thấy rõ ràng chẳng còn sống được bao lâu nữa.

Từ đó hổ con canh ao cá cho ông Pồn. Hổ con nằm trong cái lều canh ao ở cạnh cây chanh và khóm chuối hột. Hai chân sau soải về sau. Hai chân trước soải về phía trước. Đầu thẳng, mắt không chớp, hổ con nhìn cái hồ. Thấy bóng người lảng vảng, là nó đứng dậy, cùng ông Pồn đi quanh một vòng hồ.

Có hổ canh ao, bọn rái cá quen dạ ăn cá hồ, chạy biến. Lũ trẻ con hay câu cá trộm cũng chẳng dám bén mảng tới. Cái hồ chẳng bao lâu đặc cá là cá. Cá ăn tầng trên. Cá ăn tầng dưới. Đủ cả trôi, mè, trắm cỏ, rô, trê, chạch tha hồ nhởn nhơ trong yên bình.

Ngày trôi đi trong yên bình. Bỗng một hôm chúng tôi bàng hoàng nghe thấy ba tiếng súng kíp nổ chỉ thiên báo điều chẳng lành và một tiếng hổ gầm rung trời ở nhà ông Pồn. Ba tiếng súng kíp do người con đẩy mái cỏ ngoi lên nóc nhà bắn chỉ thiên quả nhiên đã là tín sứ báo hiệu ông Pồn chẳng còn nữa, theo phong tục làng quê tôi. Chúng tôi vội đến nhà ông Pồn. Ông Pồn nằm thẳng đơ bất động trong cánh màn trắng. Còn con hổ choai không thấy đâu.

Tại sao ông Pồn chết? Người nói ông chết vì tuổi già và tật bệnh. Người nói ông bị gấu tát. Người nói, ông đi kéo gỗ, bị ngã vực.

Mộ ông Pồn đặt trên sườn quả núi sau làng, giữa cỏ cây hoang dại.

Chúng tôi đem hoa đến viếng ông, nhà lão thành cách mạng. Đó là một buổi chiều mùa đông gió thổi vật vã cây cối cả một triền núi. Đến nơi thì đã thấy phủ phục trên nóc mộ ông một con lợn rừng bị cắn cổ chết từ lúc nào.

Con trai ông Pồn bảo: Hổ con nó đem về báo hiếu ông Pồn đấy. Từ hôm an táng ông, cứ một tuần nó lại tha một con lợn rừng về cúng mộ ông. Lại có người nói: Không phải thế đâu. Chính là con hổ sau hai năm được ông Pồn nuôi dậy đã bỏ lên rừng và nó đã vồ ông, gây nên cái chết thảm thương cho ông. Ông lên rừng hái măng. Nó nấp từ bụi cây phóng ra. Nó không biết đó là ông Pồn. Giờ nó oán hận lắm. Lợn nó đem về cúng ông để tạ tội với ông. Thế đó, nhưng chưa hết đâu, thi thoảng nó còn về nằm cạnh mộ ông, chân trước chân sau ruỗi dài, điệu bộ rất uy nghiêm và ngoan ngoãn như hồi nào nằm canh ao, thực thi nhiệm vụ ông giao. Con thú nó là vậy đấy. Có chỗ nó rất xa con người, có chỗ nó rất gần với giống người.

(Báo Văn nghệ Dân tộc)

Xuân sớm

Ngày về cứ lùi dần lại đã được định ra ba năm trước đây, có lẽ ngay từ khi lần đầu lên máy bay xa quê hương 'tìm đường cứu nước" như cánh bạn bè làm ăn bên ấy thường nói. Lần ấy, lên máy bay thằng bạn thân còn dúi cho anh một quyển kiểu như từ điển Nga-Việt bỏ túi nhỏ xíu. Sau hơn một năm dùi mài sôi kinh nấu sử thứ tiếng trúc trắc mà người ta quen nói 'Phong ba bão táp không bằng ngữ pháp tiếng Nga", quyển sách nhỏ này với anh là không cần thiết, vốn từ của anh đã nhiều hơn thế nhiều lần. Không phải bỗng dưng mà người ta có một kỷ luật hà khắc với bản thân, nhất là khi người ta có một khát vọng cháy bỏng cùng với một trí nhớ không phải ai trời cũng phú cho như vậy. Khoảng thời gian kể trên quá đủ để anh hoàn thiện tiếng Nga giao tiếp của mình, và đi sâu vào đọc sách chuyên ngành bằng tiếng Nga. Anh sẽ thành công với bất kỳ một giá nào. Anh còn trẻ, ngực đầy khát vọng, và chẳng có một thứ gì trên đời này ngăn cản nổi anh thực hiện những điều anh mơ ước.

Khi lấy anh, vợ anh cũng thừa hiểu rằng mình phải chia sẻ. Anh không hoàn toàn thuộc về nàng mà thuộc về những khát vọng của riêng anh. Nàng đã chấp nhận. Và càng ngày anh càng thấy mình quyết định đúng khi chọn nàng làm vợ. Thời kỳ đầu không phải không có chuyện này chuyện kia, nhưng mọi chuyện cứ vào khuôn khổ dần cùng với đứa con đang lớn.

Anh cài lại dây an toàn rồi ngả người trên ghế. Chuyến bay lần đầu mang lại cảm giác hơi hồi hộp ngoài ý muốn. Anh tự điều chỉnh cơn hồi hộp bằng cách rút quyển từ điển bỏ túi ra đọc vu vơ. Thì ra đây không phải là từ điển, mà là tập hợp một số câu nói giao tiếp vớ vẩn từ Việt sang Nga, từ Nga sang Việt kèm phiên âm rất dở, lật qua loa, anh trở lại đọc Lời giới thiệu bằng cỡ chữ nhỏ in nghiêng: Những lời khuyên cần phải làm gì khi lần đầu đến một đất nước xa lạ, cách ăn nói, cử chỉ đứng ngồi vv. Dòng chữ cuối cùng gây sự chú ý của anh: Thế là bạn đã ra đi đến một đất nước xa lạ, khi trở về, dù muốn hay không muốn, bạn cũng đã là một con người khác.

Chưa là một con người khác thì trong anh cũng đã có hai con người. Về điều này chỉ mình anh biết, rằng trong một giai đoạn khá dài, anh đã sống hai cuộc đời.

Thằng bạn anh nói rằng người Việt Nam có tính cách rất lạ. Trong chiến tranh gian khổ, người ta có thể đùm bọc nhau, thậm chí liều tính mạng mình để cứu nhau không hề tính toán. Thế nhưng trong thời bình (vẫn là những con người ấy) đố có ai, dù là bạn thân nhau đến mấy, nhường nhau chức trưởng phòng chẳng hạn. Đấy là một ví dụ đơn giản.

Đừng có nói đến tình yêu.

Thật ra thì cũng tuỳ người. Một số người cho tình yêu là quan trọng, không thể sống thiếu nó. Còn những người như anh thì khác. Cuộc đời anh chỉ dành cho ước mơ, và chỉ ước mơ. Những khát khao trong anh, anh sẽ biến nó thành sự thật, cuộc đời thật đẹp khi người ta trẻ và đầy những khát vọng vô bờ.

Đã là cuối tháng 3. Mùa đông ở miền Nam nước Nga bao giờ cũng ngắn, tuyết bắt đầu rơi trắng xoá là cuối tháng 11, đầu tháng 12, và khoảng đầu tháng 4 là đã tan hết trên những con phố chạy dài theo bờ sông. Nhìn ra xa, thảo nguyên bên kia sông Vonga còn đôi vệt trắng của những đám tuyết còn sót lại. Lòng sông thì rộng ra, đầy ăm ắp một màu xanh xám đặc trưng của mùa tuyết tan.

Trời thật ấm, có lẽ chỉ chừng hai hoặc 3 độ C thôi. Không gian cứ sáng dần, rực rỡ dưới bầu trời xanh màu lơ bình thản. ở thư viện ra, anh rẽ vào khoa để gặp giáo sư phụ trách đề tài. Lúc lắc bím tóc vàng óng, cô bé thư ký của khoa nói thầy hôm nay không đến.

- Nhưng ông ấy hẹn tôi mà.

- Thầy vừa gọi điện mà. Ông ấy không đến đâu, trời đẹp thế này, anh xem.

Rất có thể cô bé sẽ không từ chối một tách cà phê bên quán đối diện khoa, anh thầm nghĩ. Nhưng tiếc quá, mình phải quay lại thư viện bây giờ.

Thư viện ở tầng 2 cũng vắng tanh. Bà thủ thư đi đến bên từng cửa sổ kéo những chiếc rèm nặng trĩu đã theo suốt những tháng đông. Một luồng sáng ùa vào chan hoà trên trang giấy. Ngoài kia là những tay liễu vàng óng, trụi lá nhưng giữ nguyên vẻ tha thướt, mềm mại bẩm sinh. Bầu trời sau cửa kính thì cứ lao xao, lao xao như nói một điều gì đó.

Tự ngạc nhiên với chính mình, anh cũng gấp sách, mặc áo khoác và bước ra phố.

Bến tàu điện lưa thưa người, nhưng trên đại lộ Lênin, người đi bộ như nước chảy. Hầu như ai cũng ra hướng bờ sông.

Gió, luồng không khí tươi mới, hơi lành lạnh của sông sao mà quen thuộc, lại như được chờ đợi từ lâu lắm rồi. Anh hít một hơi căng đầy lồng ngực. Tuyết tan hãy còn lênh láng chảy trên bờ dốc, nhưng những bậc xi măng xuống cảng thì đã khô ráo và sạch sẽ. Một bọn sẻ béo tròn ở đâu xà xuống đám cỏ trụi cả gốc sau mùa tuyết. Nhanh thật, đã có vài chiếc mầm Tuy líp đội đất nhú lên rồi!

Anh đi dọc theo bậc đá sát lòng sông, tách khỏi những dòng người đi dạo thảnh thơi trên kia. Bao giờ thì người Việt Nam có thói quen đi dạo mỗi buổi chiều thế kia nhỉ. Công việc vất vả mưu sinh đời này sang đời khác. Những khát vọng cũng bắt nguồn từ đó, bám chắc từ đó. Nhớ lại dòng cuối trong cuốn hội thoại Việt-Nga đọc khi lần đầu lên máy bay, anh chợt lắc đầu: Phải, đã thạnh người khác. Và ước mơ tất nhiên là cũng khác. Tháng 6 này, sau khi bảo vệ luận án tiến sỹ, anh sẽ đón vợ và con trai sang đây. Mọi thủ tục đã lo xong hết rồi. Dự định của anh là sẽ bỏ ra vài năm làm kinh tế nơi quê người, khi con trai bắt đầu đi học thì sẽ về. Là người chu đáo và luôn toan tính mọi chuyện, anh hoạch định kế hoạch ba năm của gia đình mình như lập trình trên vi tính. Điều thứ nhất, là vợ anh sẽ có thêm một ngoại ngữ (thật ra chuyện này với anh cũng không có ý nghĩa gì lắm, nhưng nghĩ đến lúc khoe bạn bè rằng vợ mình trí thức cao, biếthai ngoại ngữ cũng khoái). Điều thứ hai, và quan trọng nhất, là sau ba năm làm ăn, vợ chồng anh sẽ có một số vốn kha khá để về tiếp tục thực hiện những khát vọng của mình. Từ khi sang tới nay, số tiền anh kiếm được, sau một lần về phép đã biến thành hơn ba nghìn mét vuông biệt thự vườn tại ngoại thành Hà Nội mà nay mai rồi sẽ thành đất nội thành. Tất nhiên là đứng tên anh. Chứ ai dại gì, cuộc đời thì đầy bất trắc, anh chưa bao giờ tin ai ngoài chính bản thân mình. Bao thằng bạn anh, tin gái, tin vợ, rồi bị lừa cho trắng tay, trắng mắt. Dại thì chết thôi. Làm lụng vất vả quanh năm, mạo hiểm cả tính mạng vì mấy đồng tiền xứ người để rồi để con đàn bà nó cuỗm mất, bố mẹ mình, con mình rứt ruột đẻ ra có khi chẳng được đồng nào. Anh cũng không đến mức tầm thường như mấy thằng bạn anh, sang tới Nga là tối mắt lao vào buôn bán kiếm tiền. Có thằng còn lấy vợ Nga để dễ bề làm ăn buôn bán và tiện lợi bao đường khác nữa. Phần lớn là bỏ bê việc học. Chúng nó giàu hơn anh thật, nhưng nước cờ của bọn chúng chưa phải là cao. Anh thì khác. Anh bỏ ra tới hơn một năm để làm quen và nắm vững tiếng Nga, phong tục tập quán, cách làm ăn của dân Việt Nam tại Nga. Và đọc sách, miệt mài nghiên cứu đề tài của mình. Có tới hàng tháng trời anh ngồi lỳ trong thư viện Lênin, tối về sau khi rẽ vào nhà ăn tập thể ăn qua loa là lại miệt mài viết. Khi cái khung luận án đã hòm hòm rồi mới là lúc anh bắt đầu để thời gian làm kinh tế. Tức là anh không để lỡ một điều gì cả. Trong hội nghị các nhà khoa học trẻ các tỉnh phía Nam của Nga vừa rồi, anh là người nước ngoài duy nhất. Giáo sư phụ trách đề tài của anh thì tự hào về anh và coi anh như con trai. Tổng kết lại bạn bè nhiều thằng phục anh lăn lóc. Nhưng kể cả có phục thì cũng hiếm thằng làm được như anh. Phần lớn chúng nó chỉ làm được một việc, có khi một việc cũng còn chẳng xong. Số đông bạn bè anh qua bên này, thấy làm ra tiền dễ thế là bỏ tất cả lao vào làm ăn tới mê muội. Mà thương trường cũng như đánh bạc, bập vào rồi đố có ra được, càng thua càng cay cú. Có thằng sang Nga bốn năm trời mà tiếng Nga cũng chỉ bập bẹ, luận án thì phải thuê viết. Mà nó thuê chính anh chứ đâu. Anh nhận lời mà thầm khinh nó trong bụng, vừa muốn thử sức bản thân, vả lại, tự dưng có thằng bỏ tiền ra cho mình làm cái việc mình say mê, chẳng tội gì mà không trau luyện xem khả năng của mình đến đâu. Anh chẳng bao giờ thiển cận đến mức không nghĩ đến ngày về, đến công việc mình sẽ làm sau này. Cuộc sống ở bên này với anh bao giờ cũng chỉ là tha hương, tạm bợ, nhưng là cơ hội để anh thực hiện những ước mơ khát vọng của mình.

Anh lững thững bdớc từng bước với tâm trạng thật dễ chịu. Thằng Tý sẽ thích mê khi mà anh dắt nó ra cảng xem tàu thuyền. Những chiếc thuyền máy thật đẹp lướt như chim bay trên mặt nước. Tàu thuỷ thì đồ sộ và tráng lệ tới mấy tầng sơn màu trắng và xanh lơ thanh nhã.

Như trong mơ, bên bậc lan can xuống mí nước có một cô gái Việt Nam đang đứng xoay mặt ra hướng sông. Thành phố này, thời kỳ đông nhất còn sống trong hợp pháp có tới 5000 công nhân Việt Nam. Phần lớn họ làm việc trong các nhà máy nằm bên kia sông Vonga. Bây giờ thì không thống kê được vì họ sống không hợp pháp ở các căn hộ thuê và buôn bán tại các chợ ngoại ô. Trường Tổng hợp, nơi anh viết luận án trước kia đã từng rất nhiều người Việt Nam theo học, đến giờ chỉ còn anh và một cô bé mới sang đang học theo dạng đóng tiền chứ không phải như ngày bao cấp trước kia nữa. Cô bé học khoa luật, ở ký túc xá số 2 cách KTX l nơi anh ở chừng 4 bến tàu điện. Có thể là cô gái này đây, anh thầm nghĩ. Bởi cùng trường nhưng phần lớn thời gian anh lên Matxcova đọc sách, làm ăn, có ở đây thì cũng vùi mình trong thư viện và đi các cửa hàng ngoại ô. Nói chung không có dịp nào mà gặp gỡ, nói chuyện. Anh thậm chí không biết mặt cô ta. Dạo năm ngoái khi anh về phép, không hiểu hỏi thăm ai mà mẹ cô tìm đến tận nhà anh nhờ gửi cho cô ta ít quà và 200 USD. Quà thì anh nhận, nhưng còn tiền thì vợ anh phản đối, nói là cầm nhỡ có chuyện gì, rồi phức tạp, rồi sợ tiền giả... Anh cười thầm trong bụng khi nhớ tới những lần ở bên đó, anh xách cả cặp số đựng đô la đi giao nhận hàng. Nhưng là người kín đáo, anh khéo léo từ chối không cầm tiền, để cho vừa lòng vợ. Lần ấy ở Việt Nam sang, gặp giáo sư phụ trách xong anh lại theo xe đi lấy hàng mấy chuyến liên miên, nên gói quà phải gửi qua bà trực tầng ở KTX đến tay cô bé kia. Dẫu sao cũng nên một lần làm quen, nay mai vợ con anh sang đây, không biết chừng lại khối việc phải nhờ vả, dẫu chỉ là có bạn chơi cho vợ anh đỡ buồn.

Cô gái mặc một chiếc áo choàng nhẹ màu nâu pha sắc tím nhạt rất lịch sự đúng mốt, khăn quàng bằng dạ màu đen sang trọng. Mái tóc mượt mà đổ xuống đôi vai nhỏ. Thêm mấy bước tới gần, anh sững lại. Có một điều gì quen đến không chịu nổi trong cái dáng nhìn nghiêng của cô gái. Không nhẽ lại là Trầm? Ngần ấy năm trôi qua, nếu là Trầm thì cô cũng đã khác lắm rồi. Thời gian làm được mọi thứ, kể cả việc làm cho người ta quên. Anh thì lại càng không nói, bởi con ngưòi anh là của hành động và ước mơ. Để gặt hái những thứ như ngày hôm nay anh đã tự điều chỉnh mình trong tình cảm. Anh chỉ nhớ những cái gì thiết thực cho sự nghiệp và con đường của anh vạch ra. Hồi luyện thi lấy bằng B tiếng Anh, cô giáo cho một bài dịch mà anh tâm đắc: Trí nhớ.

Tức là con người ta có trí nhớ tạm và trí nhớ lâu. Bạn tìm một số điện thoại trong sổ, quay số đó và ngay đó quên nó luôn. Đó là trí nhớ tạm, nó kéo dài không hơn 30 giây. Trong trí nhớ lâu thì có mọi thứ mà bạn nhớ.

Một trong những cách để nhớ tốt hơn là bạn phải chuyển các thông tin từ bộ nhớ tạm sang bộ nhớ lâu bằng cách luyện tập chúng.

Cách đó thì đơn giản, ai chẳng làm được. Ngược lại, trên đường đời có những khi mà người ta phải biết cách chuyển thông tin, dữ liệu từ bộ nhớ lâu sang bộ nhớ tạm để rồi quên hẳn nó. Tưởng dễ mà khó. Anh đã luyện được điều đó.

Trầm có luyện được như vậy không? Đôi mắt đen tươi vui nhưng luôn sẵn sàng ngấn nước. Anh đã từng trêu rằng cô được cấu tạo từ nước mắt. Đã lâu quá rồi.

Trong tay cô gái là vài ba nhánh cúc trắng mỏng manh. Mỏng manh bởi vừa mới qua mùa đông, mỏng manh bởi nó được trồng trong nhà kính chứ không phải giống cúc lai bông đậm và khoẻ mà dạo về phép anh thấy tràn lan khắp Hà Nội. Chẳng mấy chốc mà cách ví "Nét buồn như cúc" tả Kiều sẽ chỉ còn là dư ảnh. Giống cúc lai bây giờ bông to khoẻ, rỡ ràng sắc thắm. Mà lại bền và rẻ, mua hai nghìn đồng là đủ hoa cắm cả tuần. Mơ hồ trong đầu anh hiện lên hai câu thơ Trầm viết cho anh:

"Chẳng được làm hoa trắng

Thức đêm dài bên anh"

Phải, cô đã viết như thế, mà sao anh lại vẫn còn nhớ mới được? Ngày ấy, sau khi bỏ Trầm, mặc dù đau xót, nhưng anh đã kiên quyết đưa cô và những kỷ niệm về cô vào quên lãng. Anh đã thành công trong việc đó, cũng như bao nhiêu việc khác trong cuộc đời đã có 36 năm của mình.

Cô gái hơi quay sang anh với vẻ thờ ơ rồi ánh mắt lại thả ra xa tận lòng sông xanh xám, tận bờ cát trắng xa tít bên kia. Nét mong manh của những cành cúc trắng cầm tay thấm đẫm trong đôi mắt đen to, nét môi thanh tú nhợt nhạt vì gió, cả trong cái dáng mảnh mai và mầu áo sẫm đi dưới vòm trời sáng.

Anh không kìm được, bật lên:

- Có phải Trầm không?

Cô gái lắc đầu vẻ không hiểu và tuôn ra một tràng ríu rít tiếng Trung Quốc. Anh hiểu là mình đã nhầm, bối rối mấy câu xin lỗi bằng tiếng Nga. Đi ngang qua, anh còn kịp nhận ra mùi nước hoa Blue Lady mà vợ anh quen dùng rất nhẹ.

Nhớ đến vợ, mặt anh bỗng nóng ran lên như bị một cái tát mạnh. Mở rộng cổ áo khoác cho gió lùa, anh nhìn đồng hồ. Chiếc kim giờ chỉ số IV, còn kim phút thì đã qua khỏi số VI. Ô vuông nhỏ thì chỉ ngày 27 tháng 3. Còn được thoải mái tới gần ba tháng nữa. Anh nghĩ thầm.

Anh đã từng tuyên bố với mọi người rằng anh thích những áp lực. Chỉ có những áp lực mới làm cho người ta tôi luyện bản thân thành tài được. Vả lại, suy cho cùng, mình sống cũng đàng hoàng hơn khối thằng. Vợ mình, so với vợ của vài thằng khác thì cũng còn xinh chán. Vả lại, nếu so bì với vợ thằng này lăng loàn, vợ thằng kia theo giai, vợ thằng khác nữa suốt ngày đi nhảy thì anh thấy hài lòng với vợ mình: Học thức vừa đủ để anh không hổ thẹn với bạn bè trong cái thời buổi bằng cấp bây giờ, con nhà thanh bạch, tử tế. Trước khi cưới anh cũng đã tính chán ra rồi. Tính tình thì đấy, nàng chẳng đã chịu vò võ nuôi con cho anh đi học bên này đó sao. Còn anh thì cũng chẳng bao giờ chịu để nàng thiếu cái gì. Thằng đàn ông sống ở trên đời mà không nuôi được vợ con là thằng hèn. Tất nhiên với vợ con anh chưa bao giờ là thằng hèn cả. Anh làm hơn thế nhiều. Vợ con anh không chỉ được no ấm, vẻ vang mày mặt vì anh mà còn có một sự che chắn yên ổn tuyệt đối. Anh chẳng đã hy sinh Trầm và đứa con của cô với anh vì họ hay sao. Tất nhiên, về điều này thì vợ con anh sẽ không bao giờ biết. Thật ra anh làm điều đó cũng chỉ vì vợ con ít thôi. Khi người ta đã muốn thì chẳng điều gì là không làm được. Nhưng anh là con người của những ước mơ. Để đi đến thành công thì người ta phải biết gạt khỏi đường mình đi mọi thứ chướng ngại vật.

Trầm thì không bao giờ dùng nước hoa. Anh nhớ lại. Cô có một cái vẻ thanh khiết, bình thản trong đôi mắt đen rất có hồn. Cái cách cô nhìn sự vật cũng không được trần thế lắm. Có lẽ cô không phải là người của cuộc đời thực.

Thế nhưng hơi thở của cô, vòng tay của cô thì lại rất ấm nóng, rất thực, ngay cả bây giờ khi chợt nhớ lại, hơn cả là vợ anh, sau bao năm sống bên nhau, anh vẫn chỉ nhớ có mùi nước hoa Blue Lady do nàng quen dùng trước khi đi ngủ.

Đàn ông thời nay là vậy. Anh nghĩ: Trong hai người đàn bà, người ta sẽ chọn cái người mà người ta cưới hỏi, và có giấy đăng ký kết hôn. Trong hai đứa con, một đứa hợp pháp và một đứa là kết quả của tình yêu, thì người ta sẽ chọn cái đứa hợp pháp. Trăm phần trăm đàn ông trên đời này xử sự như vậy. Trầm cũng chỉ nên tự trách mình. Cho dù anh chính là kẻ thổi bùng tình yêu trong cô. Cô cháy hết mình, cho tới khi cạn kiệt.

- Anh có yêu em không?

- Có! Chỉ mình em thôi. (Điều này có thể cho tới giờ vẫn đúng)

- Thế tại sao anh bỏ em?

- Anh sợ nếu anh bỏ vợ anh, cô ấy không thể làm lại cuộc đời.

Lần duy nhất anh thấy Trầm gào lên, môi tái nhợt:

- Thế còn em? Tại sao anh không nghĩ gì tới em, vợ anh còn có đứa con, còn em chẳng còn gì cả, anh đã từng nói rằng không thể sống thiếu em, em đâu có tự dưng đâm bổ vào đời anh làm gì?

- Có những lúc anh nghĩ như vậy.

Và cả hai đã đi xuống mặt đất. Sắc trời nơi Trầm ở bây giờ có giống như ở đây không? Tuyết đang tan hết trên những cánh đồng. ở Việt Nam lúc này cũng là mùa xuân. Sau lần ấy anh cũng không bao giờ gặp lại, không bao giờ nghĩ đến, nếu không có cô gái Trung Quốc đứng trên cảng vừa xong. Sao lại có người giống nhau đến thế!

Có lẽ cũng chẳng phải vì cô ta giống Trầm, tất cả chỉ do anh tưởng tượng ra như thế?

Điều gì đã xảy ra với anh vậy? Anh đã linh cảm thấy một điều không bình thường khi ra cảng đi dạo chiều nay, thay vì đọc sách trên thư viện.

Chỉ vì tuyết đã tan mà trời thì ấm.

Anh rảo bước ngược lại về hướng đại lộ Lênin, nơi có bến tàu điện. Sau hai lần chuyển tàu anh về tới KTX của trường, nơi anh đã tu sửa hai căn phòng sinh viên sát cạnh nhau (một phòng là tiêu chuẩn của nghiên cứu sinh, một phòng anh xin thêm, có trả tiền một số tiền nhỏ tượng trưng hàng tháng) thành một căn hộ gia đình. Phòng nhỏ sẽ là nơi dành riêng cho Tý, chơi, học và ngủ. Phòng lớn thì cho hai vợ chồng. Chiếc bàn viết có treo ảnh của Đôtxtoievxki. Chiếc giá với bao nhiêu là sách quý chuyên ngành mà anh còn chưa gửi hết về nhà được. Hai chiếc giường đơn ghép lại thành giường đôi phủ ga trắng muốt. Quan trọng nhất là chiếc bể cá thuỷ tinh dài tới một mét những con cá cảnh tuyệt đẹp. Anh đã trút bao âu yếm vào chiếc bể cá cảnh này. Lúc mới mua, con cá kiếm bạc còn nhỏ bằng ngón tay mà bây giờ đã dài tới hai tấc. Những khi mệt mỏi, vợ chồng anh sẽ thư giãn bằng bể cá này. Ngày nay trên thế giới người đánh giá rất cao vai trò của bể cá cảnh trong việc giảm stress. Tất nhiên là sẽ hạn chế không cho Tý sang phòng này nhiều, thằng quỷ sứ ấy nó sẽ đập vỡ bể chứ chẳng chơi.

Cảm giác như sức lực trút hết khỏi người, anh mở khoá, bước vào phòng và bật công tắc điện.

Chiếc bể kính lung linh dưới luồng ánh sáng rực rỡ của chiếc đèn chùm bằng phalê. Trong bể, những con cá mắt lồi lồi, ngạc nhiên nhìn anh rồi lại bình thản bơi qua bơi lại.

(Báo Văn nghệ)

Thượng đẳng thần

Phạm Vĩnh Nhiên, người tổng Hào Hiệp, Sơn Nam Hạ, là con một bác phó cối. Nhiên hồi nhỏ hay đáo khăng, suốt ngày trèo cây bắt cá, lớn lên đốc chứng chữ nghĩa. Được cha gửi học các danh sư, mười tám tuổi đã tiếng tăm thơm phức. Các thi nhân đến nhà bác phó cối tha hồ đố chữ, khảo kinh sách, Nhiên đều rành rẽ, giải các tầng nghĩa nông sâu đâu ra đấy. Thảy đều bèn đoán định một tương lai rỡ ràng, phải nuôi dạy cho dày cả phần đức độ để rồi sáng danh trong thiên hạ.

Năm hai mươi tuổi, Nhiên thi hương trúng thủ khoa. Lên thi Hội rồi vào Kinh thi Đình, chàng một lèo tới á nguyên, mà năm ấy không có giải nguyên. Các chủ khảo dâng quyển của Nhiên lên ngài Ngự, được khen rằng ý tứ đậm đà, hùng tráng mà sâu xa, lại không khiêm nhường vờ vĩnh, đúng là có chí trị quốc bình thiên hạ. Đặc biệt, văn phong như ẩn như hiện, có đấy mà lại không, không động đến cái gì mà lại cứ nhắc người ta phải nghĩ đến cái đó, huyền hoặc vô cùng. Vua Hiến Tông bảo thái sư: "Người này văn tài lai láng nhưng chưa qua việc cụ thể". Lời tâu lại: "Bẩm, nên bổ vào một chân sở tại cho quen việc hương xã, huyện nhậm đi. Mà phải luôn đổi chỗ, đi những thổ ngơi khác nhau mới vừa phong phú kiến văn, lại vừa tránh được thiên hướng phiêu phiêu phưởng phưởng rất nguy hại của bọn hư văn. Bây giờ, nên cho một chức gì hèn hại thôi, sau mươi năm mà không chìm đắm thì đúng là chân tài".

Tháng ba năm sau, ăn tết xong, Nhiên bái tạ cha mẹ, căn dặn các em rồi vào châu Sơn Đương mãi trong Hoan Ai, nhậm chân thư lại huyện đường. Nhiên không cho việc nhỏ ấy là phí tài mình, rất chăm chỉ ghi chép, cần mẫn sưu tập cả những huyền tích, phong tục từng làng xã, gia phả các dòng họ, khiến quan phụ mẫu ưng ý lắm. Ngày nọ, tri huyện gặp vụ kiện khó: hai chi họ Nguyễn ở làng Bá Đàm đâm nhau lòi ruột, ai cũng nhận mình là chi trên. Cùng một gốc đấy nhưng bây giờ mỗi anh mỗi bàn thờ, hương hoa bề bề bên cạnh, ra đình cứ chiếu trên đòi ngồi, đâm đổ máu. Mà chẳng biết lấy đâu làm căn cứ xem xét. Vĩnh Nhiên bèn giở những ghi chép riêng, biết cách đấy ngoài trăm năm, cụ cao tổ Nguyễn nhiều vợ lắm con, sau này có một chi li khai, lập bàn thờ riêng, viết lại gia sử. Chiếu theo biên khảo ấy thì phân ra chi nào dưới, chi nào trên rất dễ. Quan huyện cho người về Bá Đàm đọc gia phả, những hoành phi câu đối trong cả hai nhà thờ thấy lời Nhiên quá đúng, theo nhẽ ấy mà xử thì cả hai bên đều phải tâm phục. Lại cao hứng, ngài bảo Nhiên: "Thầy ngồi chân thư lại này phí tài, để ta biện lời với trên cho một chỗ khác". Nhiên vâng dạ, ngày lo việc phủ đường, đêm về chong đèn biên chép, khảo cứu các thư tịch đầy rẫy trong vùng. Việc nghiên cứu là một hứng thú chẳng bao giờ cạn.

Quá một năm ở Sơn Đương, Nhiên có trát đổi làm huyện lệnh Phác Hộ, một vùng ở cửa sông Cái. Chỗ ấy phù sa cuồn cuộn ra biển, dòng sông cứ bên lở bên bồi đổi luôn năm. Các vụ kiện của dân làng đôi bờ nhiều vô kể, vì bãi sông lúc thì nhập vào tả, lúc dời sang hữu ngạn. Vĩnh Nhiên bày cho hai làng cử người rời đồng ra giữa sông lập trại, hoa lợi hưởng chung. Sau này trai gái hai bên lấy nhau, sinh thành đàn đống, hiềm thù chấm dứt. Thấy huyện lệnh được cả việc quan lẫn việc dân, quan tuần phủ bèn gả con gái yêu cho. Nhiên lấy được người đẹp nhưng vẫn băn khoăn, thưa với bố vợ: "Số con phải lênh đênh, trong mươi năm chưa đứng chỗ được, sợ là vợ con phải di chuyển vất vả". Nhạc phụ cười ha hả: "Biết thế là hiếu đễ, thơm thảo rồi. Còn chuyện gái theo chồng thì kể gì".

Hiến Tông là một vì vua anh minh, giữ kỉ cương, trọng hiền tài rất mực. Nhờ vậy mà dần dà giặc giã dẹp yên, dân chúng chỉ lo canh cửi, cày cấy. Dù lụt bão mất mùa, dù đồng khô cháy hạn, lúc nào dân gian cũng một lòng tin tưởng vào người chăn dắt. Trên dưới đều chăm chỉ nên đất nước thịnh vượng, dần dần thanh thế vượt ra ngoài bờ cõi. Dăm bảy năm ấy cũng là thời gian Vĩnh Nhiên cùng vợ chuyển hết từ huyện này sang phủ nọ. Chuyên cần, khiêm nhường, tận tụy, ở đâu chàng cũng tròn việc quan, lại nhặt nhạnh được vốn kiến văn sung túc, trưng cất thành nhiều bộ sách quý. Chàng cả tiếng đến nỗi dù ở nơi sơn lâm cùng cốc, tết lễ nào cũng có người đến xin chữ, còn ngày thường phải chỉ giáo nhiều vô kể.

Bác phó cối ốm nặng, gọi Nhiên về bảo: “Con đã được nhiều việc cho đời rồi, sẽ đến lúc về kinh ấm chỗ. Hành văn là nghiệp của con, nhưng nên nhớ nó rất gần chỗ khốn khó”. Nói rồi nhắm mắt xuôi tay.

Nỗi đau mất cha chưa nguôi thì Nhiên được gọi về kinh nhậm chức tham tri bộ Lễ, chuyên biên chép lịch sử. Những việc hàng ngày trước mắt, những sự cách mấy trăm năm chàng đều vào sổ, ngày ngày cần cù như con ong. Những đánh giá, sắp đặt của chàng đều có tình, đích đáng, ai nấy đều chịu. Đến nỗi nhà vua, một hôm thăm thư viện họ Phạm, đã ban cho hai chữ “Biệt nhỡn” treo vách.

Về kinh được hơn năm, nhân khuyết chân ở bộ Lễ, Nhiên được cất thẳng lên thượng thư. Ba mươi sáu tuổi, học rộng tài cao, nên đồng liêu không mấy kẻ thắc mắc, đều cùng gọi Phạm Công. Công được chức trọng mà không mảy may huênh hoang. Nhớ lời cha, chàng coi đó là nghiệp chứ không phải nguồn lộc. Nỗi buồn phiền duy nhất gặm nhấm chàng là muộn con, dẫu đã cùng phu nhân thuốc thang hết thày này sang lang khác.

*

Một trung thu sáng đẹp, vua Hiến Tông mở tiệc thưởng trăng ngoài ngự uyển cùng thái sư đầu triều. Ngài vừa vi hành bốn cõi, thấy đâu đâu cũng sung túc kiện khang, bao nhiêu hoan hỉ tuôn tràn. Rồi một chốc, mặt rồng thoáng đăm chiêu: “Muôn dân no đủ, lễ hội mở ra liền liền, hết Nguyên tiêu, Xá tội vong nhân lại tết cơm mới. Có điều quy củ chưa được chỉnh đốn. Làng nào có thần làng nấy, nhưng nước chưa có đấng chung để thờ tự. Phải có các thượng đẳng thần để ai ai đều trông vào, cả nước chung một niềm tin”.

- Tâu hoàng thượng, đấy là việc của bộ Lễ - Thái sư kính cẩn tâu.

- Khanh mau tìm người, giao viết lại công tích những vị định  chọn, tấu lên ta xem xét.

- Tâu hoàng thượng, thần đã nghĩ đến sự ấy, thật muôn phần khó khăn. Định tội sai cho một người đã là có lỗi, mà viết công đức không đúng cho ai cũng tổn âm đức vô cùng. Việc này...

- Khanh cứ nói! - Nhà vua thúc giục.

- Phải tận tay thượng thư bộ Lễ tự làm.

- Trẫm cũng tin người ấy. Họ Phạm vô tư, chỉ biết chính đạo mà hành. Ngoài kiến văn vô cùng đầy đặn, thì đó là đức tính tối cần với người dựng nên gương sáng cho cả bờ cõi trông vào, noi theo.

Nói rồi thảo ngay chỉ, truyền Phạm Vĩnh Nhiên thảo ra hệ thống thượng đẳng thần, đặng cả nước thờ tự.

Phạm công về thư viện khảo các biên chép, đi lại những địa phương ngài đã biết, lục tung từng thần tích gia phả. Những làng dệt vải, những làng trồng cấy, những làng đục chạm, làm thợ ngõa, công đều đi tận nơi. Các thành hoàng rất nhiều công tích: tỉ như Bắc hành học Lỗ Ban đục gỗ chí chát, ra Hải Đông buôn bán với thương nhân Chà Và, hoặc giả chỉ đem giỏ đi khắp nơi chuyên cần nhặt phân trâu đem về bón ruộng. Lại chẳng ít nham nhở dở hơi: có công đấy nhưng tham bát bỏ mâm, dựng nghiệp rồi mà còn xơi con thầy vợ bạn...

Bao nhiêu lao tâm. Bao nhiêu đăm chiêu, so bì, dằn vặt.

Cuối cùng thì được hai vị để tâu lên, trước hết với thái sư.

Một là Minh Quang Đại vương ở Lao Xá, tỉnh Đông. Gốc tích làm ruộng, thần lực tráng kiện vô kể, ngài đã dẫn đầu trai tráng trong vùng đuổi giặc Ngô phía Bắc, bình nhà Hầu phương Nam. Thế binh hùng mạnh, đến nỗi chẳng còn quan binh triều nào dám sang cướp đất ta nữa. Ngài chỉ gươm xuống đâu thì đấy là bờ cõi. Cương vực vững mạnh, đất ta có dân ta, dân ta có vua ta, sánh vai với lân bang, chẳng ai coi thường được.

Hai là Linh Thảo Sơn Thần, xuất thân làng Đoài, tổng Phù Vân, Sơn Nam Hạ, nơi đất lầy thụt, ngập úng, chẳng trồng cấy gì được. Gặp năm đói kém, trời bắt mất đứa con, ngài giận bỏ nhà đi lang thang, học được cách đắp đê trị thủy. Ngài trở về dạy lại dân hàng tổng, cả nghìn người đổ ra chắn triền sông Cái. Cánh đồng bớt ướt át, có thể gieo được hạt thóc xuống. Rồi ngài đến các tổng lân cận, hai bên tả hữu ngạn, đâu đâu cũng hô hào đắp đê, thau chua rửa mặn.

Cây lúa nước mọc lên, thóc gạo ùn ùn chất về kho. Sự ấy làm thần sông Cái nổi giận, dâng nước đục thủng một khúc đê. Linh Thảo bèn chỉ huy cả vạn người vác đất đá ném xuống, sạt chỗ nào đắp chỗ ấy, nước hết đường xông vào phá hỏng ruộng bờ. Nhưng nhớ đến quyền lực cũ, năm nào cũng dâng nước lên. Thì chỗ nào cũng gặp phải con đê cường tráng che chở cho làng mạc thanh bình, thịnh vượng.

Ngài ấy sau lên núi hóa, tôn xưng Sơn Thần, chỗ nào cũng lập bàn thờ bái vọng, lấy bát cơm mới mà dâng. Cả một vùng dân cư trồng cấy lúa nước, tạo lập nên lời ăn, tiếng nói, câu hát, nền văn hiến chẳng giống ai.

Minh Quang Đại vương và Sơn Thảo Linh Thần, một người dựng xây nước, một người giữ lấy nước, giang sơn gấm vóc từ đấy. Thử hỏi còn ai xứng đáng hơn?

Ba là...

Bốn là...

Phạm công cũng nghĩ đến vài bốn vị có công tích nữa, nhưng thảy đều chẳng hoàn toàn, đề lên làm Thượng đẳng thần nó không tề chỉnh thế nào. Nghĩ vậy, bèn dâng quyển lên thái sư. Ra vào, nghe ngóng, phấp phỏng. Đợi.

Chưa được dăm hôm, đã có lệnh truyền. Thái sư mặt mũi xầm xì, cho thi lễ xong rồi hỏi sõng:

- Thầy soạn hết chưa?

- Bẩm, hạ quan mới làm được hai vị, chưa nghĩ thêm được ai. - Ngài thượng thư trả lời, rất áy náy về chữ “thầy”.

- Khi quân!

Tiếng thét của thái sư làm Phạm công giật nảy người, xuất hãn đầy mình. Bèn cúi đầu, chờ thịnh nộ.

- Thầy có biết ai đẻ ra Ngài Ngự ta?

- Dạ, là Đức Đoan Tông.

- Thế ai đẻ ra Đức Đoan Tông?

- Là Thái Tổ khởi nghiệp.

- Làm sao mà thầy lại quên ơn Thái Tổ, không ghi vào hàng Thượng đẳng thần?

Quan thượng thư nhẹ cả người, từ tốn đáp:

- Bẩm, hạ quan có nghĩ đến chuyện ấy. Thái Tổ dẹp bỏ triều cũ thối nát, khởi nên nghiệp đế đến nay và cho mãi mãi sau này. Đó là một công tích vĩ đại. Nhưng quả là có đôi tì vết. Một, là Đức Thái Tổ xuất thân hoạn lợn. Hai, là khi đã thành cơ nghiệp, do nghi kị, người xuống tay giết oan năm khai quốc công thần. Ba, là...

Thái sư chạy thẳng từ trên án xuống bịt miệng Phạm công. Mặt mũi thất sắc, ngài nhìn quanh, thấy không có ai mới khẽ nhủ: “Không ai sáng láng như thầy. Không ai thậm ngu như thầy. Đây là việc vua truyền, làm sao thiếu được những bậc sinh ra mình rồng.

- Bẩm, thiết nghĩ...

- Không được cãi. Nghĩ như thầy đáng chém ngang thân. May là thầy nộp bản văn cho ta trước, chứ dâng thẳng lên hoàng thượng thì đã chu di tam tộc.

Phạm công tuy sợ hãi nhưng tấm tức, mặt hết đỏ dồn sang tái, cứ ngây ra mà chẳng biết bảo sao. Thái sư xem chừng đã xong chuyện, phẩy tay áo rộng loạt soạt: “Người chết rồi, phết phẩy vài nét thêm cho thơm tho mà cũng không biết đằng. Rõ là đồ hủ sinh”. Rồi hầm hầm đi vào.

Phạm công về dinh thượng thư, mặt tái dại như phải cảm, vợ càng hỏi càng ú ớ. Được ba hôm dở cười dở khóc thì vùng trở dậy, nửa đêm mài mực. Viết rằng: “...”. Rồi lại khóc, lại nhăn nhó như táo bón rặn ỉa, cầm bút phết phẩy.

Quyển nộp lên. Thái sư xem những chỗ Phạm công cho là “tì vết”, thấy sửa: Một, Thái Tổ thời hàn vi là người cần lao, làm nhiều nghề bình dân, nhờ vậy biết rất rõ phong tục bách tính. Hai, những người đã cùng Ngài vun trồng nghiệp Đế, đến lúc bình thời chẳng may bạo bệnh chết cả. Ba, ...

Thái sư bảo đem vuông lụa và mươi đĩnh bạc cho Phạm công, phán: “Thầy theo hướng này là đúng, nhưng hãy làm cho văn chương thơm nức lên. Bằng không thì lấy vuông lụa mà tự xử”.

Lại về trầy trật mài mực, rỏ thêm vào nghiên vài giọt nước thơm mua ở hàng son phấn xóm bình khang. Lấy hết sức bình sinh nhuận sắc.

Nộp. Duyệt. Trả lại. Nhuận sắc thêm.

Đến lần thứ ba thì vừa ý thái sư. Quyển văn được vua ưng chuẩn ngay, rằng chọn lựa chuẩn xác, hàm ý súc tích, văn chương sang trọng, tuy có đôi chữ bóng bẩy quá nhưng vẫn xứng đáng với công tích các vị. Một đạo dụ thảo ra, các đình làng, miếu mạo đều đặt bàn thờ mới có bài vị tam vị Thượng đẳng tối linh thần. Thờ riêng. ở trên cùng. Còn những ông thành hoàng cũ tuốt lượt sắp từ trung đẳng trở xuống.

Thảng hoặc có phe giáp bướng bỉnh giữ nguyên Thượng đẳng thần cũ, thì quan quân về đấm đá đạp, cho cạch mặt.

Trật tự thờ cúng xếp đặt xong, thượng thư bộ Lễ được thăng tước hầu. Công có những trang trại ở Hưng Hóa, Hoan Ai, được thu thuế khu chợ vải, khu thuốc nam ở Kinh Bắc, lộc ăn đời đời không hết. Mùa nào thức nấy, người nhà hưởng cam Canh, vải thiều, nhãn lồng, chim ngói, sâm cầm, đem so với ngự thiện chẳng kém mấy nỗi. Nhưng ngài tính khiêm nhường, hay gọi bọn sĩ tử lại cùng thù tạc. Chúng thấy công thật đáng trọng, chỉ thỉnh thoảng hơi ngây ngây như mất hồn. Hỏi, chẳng thấy nói sao.

Một đêm sau rằm tháng tám, Phạm công dọn tiệc nhỏ ngoài vườn, đối ẩm với phu nhân. Chốc nhát sương sa, phu nhân kêu lạnh, lui vào. Công nửa nằm nửa ngồi trên ghế đu bâng khuâng, cứ nửa câu thơ lại một hớp rượu, buồn vui lẫn lộn, rất xao xuyến mà chẳng hiểu vì sao. Bỗng có người đi vào, ăn vận lối nho sinh, mặt mày sáng sủa, có sợi lông trắng dài cỡ ngón tay trỏ bên mày trái. Người ấy thi lễ, rồi đứng yên. Công cũng hờ hững chỉ tay vào chén rượu rồi cứ tì tì một mình. Được một canh giờ, sương đã ướt vai, thấy nho sinh vẫn đứng, bèn hỏi:

- Người cần mảnh tú tài kì thi tới à?

- Thưa không.

- Hay muốn một chân ở nha tu thư? Ta chắc ngươi đã đỗ đạt...

- Thưa không.

- Thì nói đi.

- Nhưng chửa chắc bề trên đã đáp ứng, nên tôi băn khoăn.

- Đã nói gì mà chắc với lép.

- Tôi biết quan ngài chính trực, không giúp người để nhận lộc hèn hạ bao giờ. Hiềm vì chủ tôi hối thúc quá.

- Chủ ngươi là ai?

- Là Vân Vi trại chủ, ở phủ Sinh Đồng.

- A, cái người trông coi chợ vịt cách đây ba trăm năm chứ gì? - Phạm công thốt lên.

- Thưa vâng. Chủ tôi muốn được làm Thượng Đẳng Thần, can thế nào cũng không được.

- Chủ ngươi gian trá lắm. Cả làng Vân Vi chuyên nghề mua vịt gầy, trước khi bán tọng bánh đúc đầy diều cho nặng thêm. Lại còn đeo những đinh sắt, móc đồng vào quả cân, đổ thủy ngân vào cán cân. Bậy bạ thế, làm thành hoàng Vân Vi đã là quá đáng, sao dám sánh với các bậc dựng nước, giữ nước!

“Càn rỡ !”.

Nói rồi rũ áo đứng dậy, giận dữ bỏ vào.

Đêm sau, Phạm công có việc ở bộ Lại, khi về muộn người đã nẫu vì rượu. Phu nhân sai đầy tớ rửa mặt nước nóng, đổ nước gừng, bôi vôi rồi lui ra. Một lúc nho sinh tối qua lại đến, lần này bộ dạng nhăn nhúm, trên mặt thâm tím không còn sợi lông trắng dài. Thoạt thấy, công mắng ngay: “Đã bảo rồi, mà chủ ngươi còn cố đấm. Láo thế là ta tước cái thành hoàng đấy!”.

- Bẩm, tôi cũng không muốn lại, nhưng bị mấy đấm mấy đạp, lại còn cắt cả lông mày bảo mạng.

Công định gọi người nhà đuổi đi thì nho sinh quỳ thụp xuống, thì thầm rất khẽ. Công lặng người, đổ mồ hôi hột lấm tấm, hết nóng chuyển sang lạnh, rồi lại hầm hập như ngồi phải hoả lò. Một lát thì trầm tĩnh, hỏi:

- Chủ ngươi sao có quyền lực thế được.

- Bẩm, vì kiếp trước ngài lỡ tay tát người bán vịt điêu hộc máu, nên kiếp này phải trả nợ vô sinh. Chỉ có chủ tôi là giải được cái hạn ấy.

- Ta không tin.

- Thế thì tiếc lắm.

Nho sinh dợm quay đi. Công giật lại: “Nhưng ta không thể làm việc ấy một mình. Bên trên có thái sư, mà ta không muốn đưa của đút, bẩn tay lắm”.

- Thằng thái sư đã có chủ tôi lo. Ai mà chẳng thích bạc.

- Hoàng thượng mà biết thì ta bị chu di...

- Hoàng thượng lại càng dễ. Ngự trên cao nói sao mà chả tin. Vả quan ngài gây dựng được uy tín rồi còn gì.

- Lại còn đồng liêu quyến thuộc, bịt sao được mắt những kẻ ấy?

- Chủ tôi liệu cả rồi. Bọn kẻ sĩ chỉ là đứa thối mồm. Chỉ cần quan  ngài, thái sư với hoàng thượng đồng ý thì là xong.

Nói rồi đi hẳn. Công quay vào trong, nhìn dáng nằm của phu nhân, vẫn thắt đáy lưng ong, tóc dài chấm gót mà sao cô quả quá. Hết đền phủ này đến miếu mạo nọ, kì sóc vọng, lễ tết nào nàng cũng cầu tự mà kết quả gì đâu. Mà công thì không muốn vợ nọ con kia, nhìn cảnh người thấy nẫu ruột lắm. Ngắm mãi rồi thở dài thườn thượt, quay ra ngồi vào án thư, xắn tay áo lên mài mực.

Văn sách nộp lên thái sư, Phạm công tay cứ run bắn lên, ấp úng chả ra sao. Bốc phét đến là trắng trợn, tâng Vân Vi trại chủ thành bậc phú hào mở mang nghề buôn, khiến một vùng giàu muôn ức muôn triệu. Lại còn xắn tay từ thiện xây những đình chùa, trợ giúp kẻ khó, lúc nào trong nhà cũng nuôi một tổng ăn mày. Lạ thay, thái sư chẳng khảo gì, cứ nhận quyển rồi bảo về. Sau mấy đêm, công  phải bảo vợ nhổ vợi tóc trắng trên đầu.

Rồi một đạo dụ ban ra, sắc phong Vân Vi trại chủ làm Thượng Đẳng tối linh thần, sánh cùng Thái Tổ Hoàng đế, Linh Thảo Sơn Thần và Minh Quang đại vương. Bộ Binh, bộ Hộ, bộ Hình, nhất là bộ Lễ, bộ Học đều giật mình. Nhưng ai dám cãi vua.

Phạm công đến nhiệm sở, đi lại các nơi bị lạnh nhạt, chế giễu nhiều hơn. Nhưng ngài không chấp. Sự bẽ bàng chung chả bằng niềm vui riêng: phu nhân đã tắt tháng, nôn khan, lông mày dựng ngược. Cái núm vú trước đỏ tươi, rất đẹp, dần dần trở sang thâm đen, mọc gai gạo. Ngắm nàng mình mẩy tròn trịa, công khoan khoái, thấy những

tiếng tăm, danh vọng chẳng là gì với hạnh phúc nhỏ nhoi này.

Một năm sau cái đêm trăng muộn nọ, phu nhân sinh con trai, đặt là Nguyệt Phùng. Đứa bé càng lớn càng khôi ngô, mới năm tuổi đã thuộc khối mặt chữ. Công yêu Nguyệt Phùng vô cùng, ra sảnh đường thì chớ, về nhà là nâng niu đùa giỡn, đi đâu cũng cho theo cùng.

“Cái nợ của cha đây. Cái nợ của cha đây”. Nghe chồng nựng con thế, phu nhân thường nặng mặt, phỉ phui cái mồm. Nhưng mặc lòng, công không thể âu yếm con theo cách khác.

*

Ngày tháng thoi đưa, thấm thoắt Nguyệt Phùng đã lên sáu. Lời trẻ bi bô mà bịn rịn, Phạm công đi đâu cũng nhớ con. Ngài không thể ngờ mình lại yếu đuối, tầm thường làm vậy. Vẫn chăm chỉ, nghiêm cẩn trong công việc, ngài dần lấy lại sự kính trọng của đồng liêu. Nhưng buông đèn sách ra, ngài lại gắn chặt lấy con, bị lệ thuộc vào nó, buồn thấy cứt nó xanh, khi chuyển sang vàng, ngửi thấy thối là đã mừng rỡ lắm. Đã có lúc ngài thấy giấc mộng kinh bang tế thế thuở nào thật cỏn con so với niềm vui thế tục này. Chà, Nguyệt Phùng, cái nợ của cha, sao con ra đời oái ăm làm vậy. Nhưng dẫu thế nào, cha chẳng thấy ăn năn cắn rứt.

Ngày Nguyệt Phùng tròn bẩy tuổi, Phạm công mở tiệc lớn khoản đãi từ viên thư lại tầm thường nhất đến bà con xa xôi. Quà cáp chả mấy hậu hỹ nhưng toàn những gương mặt chất phác, những chúc mừng đôn hậu. Ròng rã những bữa đạm bạc, những buổi ê hề, đến đêm thứ năm, sau tuần rượu cuối, ngài đang lơ mơ thì có người dựng giường dậy, hất cho ngã sóng soài. Trước mặt, một cái bóng trắng cầm cành dâu quất túi bụi. Ngài che mặt mắng rằng: “Yêu ma cút ngay! Ta bình sinh chưa biết sợ là gì!”. Cành dâu càng vun vút tợn tạo, yêu nữ áo trắng mắm môi mắm lợi trút căm hờn: “Sao ngươi chẳng nghĩ đến ta? Sao ngươi chẳng nghĩ đến ta?”. Ngài đã lấy lại bình tĩnh, từ tốn nhủ: “Con giặc cái này đanh nọc quá. Làm sao mà cho ngươi cái gì được!”. Yêu nữ cười nhạt: “Không biết đến ta thì liệu hồn!”. Rồi bỏ đi. Phạm công chỉ hơi lấy làm lạ, ngẫm nghĩ một tý rồi ngủ tiếp.

Qua ngày sau, người nhà báo trâu bò ở những ấp trại của ngài, từ Hoan Ai lên thượng du đều bị lở móng, chết hàng loạt. Ngày sau nữa mấy dãy chợ bên Kinh Bắc cháy rụi, chẳng thu được một xu thuế. Rồi dịch bệnh nổi lên, giếng ăn sau nhà có xác chết, người ăn kẻ ở tâm phúc lễnh loãng việc nhà, đêm đêm lên cơn mộng du, cứ trèo lên mái nhà mà tru như đực cái gọi nhau. Chỉ trong mấy hôm, tài sản ức triệu của công vợi hẳn. Phu nhân hoảng hốt. Công vẫn thản nhiên, biết rằng yêu nữ thế nào cũng đến.

- Thì muốn gì, đấy cứ nói cho đây biết chứ.

Thấy Phạm công bỡn cợt, yêu nữ tức vằn mắt. “Ta chỉ nói khi ngươi đã biết quyền lực của ta”. “Thì cũng đến khánh kiệt cửa nhà là cùng. Ta đâu có sợ. Ta khinh ghét quyền lực của mi”. Nghe công nói cứng, yêu nữ cười khàn, bỏ đi ngay.

Cuộc gặp gỡ ngắn ngủi mà quá khốc liệt. Sáng hôm sau, Nguyệt Phùng đang tươi bỗng hóa ra tàu lá hơ trên lửa hồng. Công mời danh y phục thuốc, uống được mươi thang thì hồi sức trở lại, nhưng đường ăn nói tắt hẳn. Thấy con hết bi bô mà chỉ u ơ, vợ chồng héo hon. “Chẳng biết kiếp trước nợ nần gì mà khốn nạn thế”, phu nhân bảo. Công lặng ngắt như tờ, đêm nào cũng thức đợi.

Sắp gục vì kiệt sức thì người áo trắng ấy quay lại, xưng danh là ma cái ở Bình Dương, vẫn thường tới các đoạn đèo hiểm trở từ Nam chí Bắc, giả mỹ nhân dụ dỗ rồi xô khách xuống vực. Người ấy quỷ quyệt khôn lường, chỉ lấy độc hại mà chi phối chúng sinh, làm người ta khiếp sợ mà thần phục.

Nay muốn làm Thượng Đẳng Thần.

Từng năm lăn lộn khắp dân gian, quá biết những thủ đoạn của ma cái, Phạm công nhất mực vâng dạ. Ngày sau, ngài thảo quyển thư, dùng những lời ngợi ca tuyệt vời nhất bồi đắp công tích bà ta thành núi cao biển sâu, lại còn đặt mỹ tự “Bình Dương Thần Nữ”. Như lần trước, thái sư đồng ý tăm tắp với tờ trình. Rồi đức Hiến Tông chuẩn y, sắc phong vị Thượng Đẳng Tối Linh Thần thứ năm.

Bàn thờ dân gian lại có thêm một bài vị. Ngày giỗ tế, tết lễ, ai nấy kính cẩn hương khói, ngợi ca công đức cả năm vị theo thần thái những bản sắc phong triều đình ban ra, vốn đều do thượng thư bộ Lễ soạn. Những lời khấn giống nhau, những thành tâm bằng nhau, nhất mực tin tưởng nhẽ vua truyền.

Chỉ có điều ở bộ Lễ, đám liêu thuộc không còn dịp dòm ngó, mỉa mai Phạm công nữa. Ngài đã cáo quan trở lại nghề đóng cối gia truyền, âm thầm như một nông phu. Hàng tháng trời ngài xa gia đình, đung đưa gánh đồ nghề trên vai, ăn ngủ nay làng này mai tổng khác. Trở về nhà, hễ thấy thằng con câm cầm cái bút, thì giằng lấy, bẻ vụn, vùi luôn xuống đất.

(Tạp chí Nhà văn)

Ngày về

Máy bay hạ dần độ cao, nhẹ nhàng đáp xuống đường băng. Tuấn giương cặp kính cận chằm chằm nhìn qua cửa sổ, nét mặt đầy lo lắng:

- Có gì trục trặc mà phải hạ cánh khẩn cấp xuống đây hả mẹ?

Người phụ nữ cỡ ngoài bốn mươi tuổi, khuôn mặt đầy đặn phúc hậu, nước da trắng hồng như người châu Âu, quay lại nhìn con mỉm cười lắc đầu:

- Không có gì trục trặc cả. Đến nơi rồi.

Tuấn ngơ ngác:

- Sân bay thành phố mà hoang sơ vắng vẻ thế này à?

Người phụ  nữ nét mặt hơi buồn, gật đầu:

- Hồi chiến tranh, đây là sân bay dã chiến dành cho máy bay quân sự khi gặp sự cố đáp xuống khẩn cấp. Sau hòa bình, người ta sửa chữa và nâng cấp đường băng chuyển thành sân bay dân dụng. Có chỗ cho máy bay hạ cánh đưa mẹ con mình về đây là hạnh phúc lắm rồi.

- Nhưng chiến tranh đã kết thúc gần ba chục năm rồi kia mà?

Người mẹ thở dài lắc đầu:

- Chừng ấy vẫn chưa đủ để hồi sinh một đất nước gần như bị hủy diệt toàn bộ… Thôi, đứng dậy lấy hành lý xuống đi con.

Một đám người ăn mặc đủ kiểu ào lại tận chân cầu thang máy bay

chào mời rối rít:

- Mẹ con bà về đâu để em rước đi. Xe em xịn lắm.

Tuấn nắm chặt chiếc cặp khóa số trong tay lùi lại một bước. Biết rằng chẳng có ai ra đón mình nhưng Chi vẫn đưa mắt nhìn khắp sân bay một lượt rồi buồn bã quay lại, chỉ vào người thanh niên khá trẻ, ăn mặc lịch sự:

- Anh lái xe tắc xi à?

- Vâng, thưa bà.

- ở Vinh bây giờ khách sạn nào đầy đủ tiện nghi nhất?

Anh thanh niên rút tấm bản đồ du lịch bằng bốn trang giấy học trò giăng ra trước mặt khách:

- Hai mươi bảy khách sạn tất cả trong thành phố, đó là chưa kể bốn mươi mốt khách sạn lớn nhỏ dưới Cửa Lò, chỉ cách đây mười tám cây số. Trước đây, Kim Liên và Hữu Nghị là hai khách sạn sang trọng nhất. Nhưng bây giờ, chỉ có Phương Đông là hảo hạng. Tôi sẽ đưa bà về đó và chọn căn phòng mà các nguyên thủ quốc gia thường ở khi đến thăm tỉnh này.

Chi đỏ mặt lắc đầu:

- Chẳng cần đến thế đâu. Tôi chỉ ở chỗ nào trung tâm thành phố, tiện nghi đầy đủ và đi lại thuận lợi là được.

Tuấn thảng thốt:

- Kìa mẹ, sao chúng ta không về thẳng nhà mình mà còn ở khách sạn làm gì?

Chỉ tay vào mấy cái va li lớn ra hiệu cho người thanh niên mang lên xe, Chi quay lại nhìn con:

- Mấy ngày qua, mẹ con ta đã bay hàng vạn cây số, tăng-dít qua mấy sân bay mệt mỏi và bẩn thỉu lắm. Mẹ muốn có chỗ tắm giặt, nghỉ ngơi thoải mái lấy sức đã, không thể về quê trong tư thế nhếch nhác được.

Tuấn miễn cưỡng xách chiếc cặp số trong đó có chiếc máy tính xách tay đời mới nhất mà cậu không rời nó suốt cả chuyến bay.

Chi không dám thú nhận với con là chị đã quên mất đường về nhà mình. Gọi là “nhà mình” cho nó oai, chứ thực ra, lúc Chi bế con ra đi, nó chỉ là một căn phòng cấp bốn trong khu tập thể trường Đại học. Tất cả các phòng không có cửa sổ. Buổi tối mùa hè, đóng cửa là phòng kín bưng như trong quan tài. Những đêm mất điện, đám trẻ cứ giãy đành đạch như cá rô mắc cạn. Mùa mưa thì trong nhà cũng như ngoài sân, nước chảy tong tong. Chiếc tăng nhựa tự tạo bằng bốn bao ni lông đựng gạo của Trung Quốc thời giúp ta đánh Mỹ dán lại, chỉ che đủ cái giường cho ba người nằm khỏi ướt. Khốn nỗi, những giọt mưa từ nóc nhà rơi xuống cứ lộp bộp suốt đêm trên tấm tăng như tiếng mõ cầm canh, thật khó chịu. Ngột ngạt thế nhưng chưa tối, nhà nào cũng đóng sập cửa để làm đủ thứ nghề phụ bất đắc dĩ: nấu mật mía với bột sắn làm giả kẹo Hải Châu hoặc cuốn thuốc lá điếu sợi Lạng Sơn trộn vào thuốc lá Điện Biên… Mờ sáng, từ khu tập thể này, các cô giáo cứ kè kè một bọc tong tả đạp xe đi khắp thành phố giao xong hàng mới sấp ngửa đến trường. Mấy ông cán bộ giảng dạy đại học, ban ngày lên lớp đạo mạo thế nhưng tối đến là đánh trần, chỉ vận độc chiếc quần xà lỏn dạng chân nhồi kẹo bột cho vợ hoặc phùng mồm ngậm rượu pha quế chi và thảo quả phun phì phì vào mẹt thuốc lá sợi ủ cho dậy mùi thơm… Cả khu tập thể duy nhất có một người không bao giờ ngó ngàng đến nghề phụ của vợ, đó là thầy giáo Dự, chồng Chi. Người ta thường gọi ông bằng cái biệt hiệu có từ thời sinh viên: đại úy gàn. Nghe đâu suốt bốn năm học đại học, anh chàng chỉ mặc duy nhất một bộ đồ lính. Cả lúc lên lớp vẫn có cái bát sắt B52 và đôi đũa tre giắt bên hông. Hết giờ học là ào xuống nhà ăn, nuốt vội mấy bát cơm rồi về phòng đóng cửa đọc sách. Bây giờ, trừ những buổi lên lớp giảng dạy, về nhà ông có thể quên ăn mà còng lưng dán mắt suốt ngày vào đống giấy đủ cỡ đủ màu bỏ trong cái bồ dân công hỏa tuyến ngày đánh Pháp bố ông mang về. Đó là bản thảo công trình khoa học Nghiên cứu hệ phù du trong nguồn nước sông Lam để phát triển nguồn tài nguyên cá đặc chủng. Theo[/i] phát hiện của ông, đặc điểm địa lý và sinh thái vùng Nghệ Tĩnh đã tạo ra ở lưu vực sông Lam nhiều loại phù du đặc biệt, nuôi sống những loài cá quý hiếm không đâu có. Cho đến nay cá sú vàng cả nước chỉ mới phát hiện duy nhất ở sông Lam. Giá trị khoa học và kinh tế của nó rất cao, một ki lô cá tươi tương đương một cây vàng. Ông đang ấp ủ giấc mơ thuần dưỡng và cho sinh sản nhân tạo giống cá này rồi đưa vào những cái lồng đặc biệt thả xuống khúc sông có nguồn nước mặn lợ dưới cầu Bến Thủy, nơi người ta vẫn thường đánh bắt được những con cá sú vàng nặng tới vài trăm ki lô. Đến lúc đó, mỗi năm chỉ cần đánh bắt khoảng hai trăm con cá sú vàng bán ra nước ngoài thì đủ tiền mua sáu mươi vạn tấn lương thực nuôi sống toàn bộ dân xứ Nghệ… Nghe ông thuyết trình đề án khoa học, ai cũng phì cười. Lúc đó cả Nghệ Tĩnh đang nháo nhào chạy gạo. Năm nào ăn Tết xong là thường xuyên có một vài vị lãnh đạo tỉnh túc trực Hà Nội để xin tiền và xin chỉ tiêu xăng dầu vào Nam mua gạo. Có lần một vị lãnh đạo ở Trung ương gắt: Ngoài này hết tiền rồi, chẳng có đâu mà cho mãi. Về tỉnh xem có gì bán được thì bán đi mà mua gạo...

Thằng Tuấn hồi ấy đã hơn một tuổi nhưng chưa biết đi. Lúc sinh nó, ngôi thai không thuận, phải mổ. Vết thương của Chi nhiễm trùng, phải tiêm nhiều kháng sinh, khô sữa. Thằng Tuấn bị suy dinh dưỡng nặng, chân tay khẳng khiu như ống giang, cái bụng thì to đùng, trong veo như bong bóng lợn sề. Ban ngày gửi nó ở nhà trẻ, Chi còn đi dạy và làm được một số việc vặt. Tối đến vừa đói sữa vừa suy tì vị, nó cứ khóc è è như tiếng nhị của người mù. Phải dỗ dành đủ thứ và ru đến khản cổ, nó mới chịu đi ngủ. Lúc đó Chi mới quáng quàng vào bếp nấu được mẻ kẹo. Có bữa mật đang sôi già, sắp thành đường, phải đánh luôn tay cho khỏi cháy khét thì bất ngờ thằng Tuấn thức giấc. Chi đành tính nước liều, ấn con vào tay chồng để cứu nồi kẹo khỏi bị hỏng. Ban đầu, Dự để con ngồi chông chênh trên cái đầu gối xương xẩu của mình rung rung cho nó ngủ và tiếp tục công việc. Nhưng khi thằng Tuấn cứ vặn vẹo khóc và trượt khỏi đầu gối thì Dự nhẹ nhàng mở cửa bế con ra đặt ngoài bờ rào rồi điềm nhiên quay vào bàn tiếp tục viết lách. Xong mẻ kẹo không thấy con khóc, Chi mừng thầm nhưng lại giường chẳng thấy con đâu. Chi ngơ ngác hỏi. Dự vẫn dán mắt vào chồng giấy, lơ đãng chỉ tay ra bờ rào. Chi hoảng hốt xách đèn ra sân vừa khóc vừa hét toáng lên. Cô Huệ dạy tâm lý học, đã ngoài bốn mươi, vẫn còn độc thân, ở gian cuối dãy nhà đẩy cửa chạy ra kéo trượt Chi vào phòng mình, chỉ vào màn:

- Tôi đi họp công đoàn về, thấy nó gục bên bờ rào, nước mắt nhòe nhoẹt nhưng tiếng khóc đã khản đặc nên chẳng ai nghe cả. Người nó lạnh ngắt như tảng băng. Tôi vội bế nó vào phòng, cho uống hết một cốc sữa nóng là cu cậu lăn ra ngủ. Thôi, cứ để nó ngủ với tôi cũng được.

Chi gục đầu vào vai Huệ khóc rưng rức: Thật khổ thân em, có chồng cũng như không. Anh ấy cứ như người từ hành tinh khác đến. Thời buổi khó khăn khốn đốn này mà chẳng bao giờ để mắt đến sự nheo nhóc đói khát của vợ con, suốt ngày cứ sấp mặt vào cái công việc đếm cá dưới nước ấy. Thà một mình như chị còn sướng hơn... Huệ phẩy tay: Hơn cái nỗi gì. Có được lão đàn ông trong nhà, dù hắn có vô tích sự chẳng làm gì giúp mình thì cũng được cái neo thuyền cho khỏi chòng chành. Ôi dào thà cứ chòng chành còn hơn neo vào gốc gỗ mục... Rồi có ngày phải nhổ neo thôi chị ạ... Bậy nào, lão ấy là mẫu người của thế kỷ Hai mươi mốt đó. Chi cười nhạt: Khi ấy mẹ con em đã hoai xương lâu rồi...

Hè năm sau, chắt lót được ít tiền, Chi bế con vào Vũng Tàu, đánh tiếng với chồng là đi thăm một cô bạn chứ thực ra nghe nói trong ấy có nhiều chuyên gia dầu khí nước ngoài đang làm việc, cần phiên dịch. Chi muốn tìm một việc làm vừa có đồng lương sống được vừa có điều kiện trau dồi thêm vốn ngoại ngữ, lại thoát được cảnh bế tắc trong gia đình.

Hết hè, vào năm học mới, chẳng thấy Chi đến trường, Ban Giám hiệu ra thông báo đào nhiệm và gửi lên Sở Giáo dục đề nghị cắt biên chế. Giám đốc Sở là bạn học cũ của Dự, trước khi phải làm cái việc bất đắc dĩ, đã đến tận nhà anh hỏi han cặn kẽ. Dự thản nhiên lắc đầu: Chẳng biết mẹ con cô ấy đi đâu. Được cái vài tháng nay mình làm rất nhiều việc vì có một khoảng không gian chín mét vuông yên tĩnh tuyệt đối, không bị ai quấy rầy... Giám đốc Sở chán ngán lắc đầu trở về.

Hai năm sau, bất ngờ Dự nhận được lá thư từ nước ngoài gửi về. Nhận ra nét chữ mềm mại của Chi, Dự rất mừng vì cô ấy còn dám đi xa hơn cả sức tưởng tượng của anh. Nhưng vừa bóc thư, thấy  ngay dòng chữ trên cùng: Califoocnia - Hoa Kỳ, ngày... Dự không đọc tiếp, mà vò lá thư ném vào sọt rác. Một vài lần phòng tổ chức cán bộ nhà trường đến hỏi Dự về chuyện vợ con vượt biên sang Mỹ. Dự bực dọc trả lời: Cần gì các ông cứ viết thư hỏi cô ấy. Chúng tôi cắt đứt quan hệ với nhau lâu rồi. Mấy năm nay, các ông có thấy thư từ quà cáp gì từ nước ngoài gửi cho tôi không? Cái đó thì cả trường ai cũng thừa nhận. Từ ngày vợ bỏ đi, Dự không lui tới ai, ngược lại, anh cảm thấy thanh thản hơn để lao vào công việc nghiên cứu. Hàng ngày, ngoài giờ lên lớp, anh lại chụp chiếc mũ lá rách mướp lên đầu và bộ quần áo bộ đội bạc phếch xuống đánh bạn với những thuyền chài dọc sông Lam, tiếp tục công trình nghiên cứu của mình. Thỉnh thoảng có một người duy nhất thường thư từ và gửi cả tiền cho Dự. Đó là cô bạn cùng học đại học và là người yêu cũ hiện đang dạy ở Đại học Đà Lạt. Tình cũ không rủ mà đến, ai cũng nghĩ thế và mừng thầm cho Dự... Chẳng ngờ rằng sau nhiều lần gửi thư về mà không nhận được một dòng hồi âm nào của Dự, Chi đoán là anh bực và giận cô nên đành phải gửi thư và tiền về cho Hương, người yêu cũ của Dự ở Đà Lạt, kể hết mọi chuyện éo le của mình và nhờ Hương bí mật giúp đỡ Dự để anh có điều kiện hoàn thành công trình nghiên cứu khoa học, cho dù Chi biết nó rất ảo tưởng...

Đứng trên tầng thượng của tòa khách sạn mười lăm tầng, lia mắt ra bốn phía, Chi thấy choáng ngợp thật sự. Mọi dấu vết của cuộc chiến tranh hủy diệt đã bị xóa hết. May còn có ngọn núi Phượng Hoàng mọc giữa thành phố, giúp Chi nhận ra vị trí của trường Đại học, nơi ở cũ của mình. Và hình như chỗ khách sạn này trước kia là cửa hàng ăn uống mậu dịch, chuyên bán cơm theo tem phiếu, chỉ có hai món bán tự do là phở bí ngô và khoai khô xéo đậu lạc... Phía sau cửa hàng là mấy cái hố bom sình nước có rất nhiều bèo tây. Một lần nhân ngày Quốc tế các nhà giáo, một phụ huynh học sinh lớp Chi dạy là cửa hàng trưởng ở đây đã mời các thầy cô trong trường đến liên hoan một bữa. Hôm ấy, tiết cuối không có giờ, Chi tranh thủ đạp xe đến cửa hàng sớm hơn, mang chiếc bì gai sọc xanh ra hố bom sau cửa hàng tranh thủ vớt bèo tây về nuôi lợn. Chẳng biết vì làm quá sức hay vì đói lả mà bỗng dưng Chi thấy xây xẩm mặt mày, chân tay bủn rủn rồi ngã khuỵu trên bãi cỏ, tuột dần xuống hố bom... Tan học, một nhóm học sinh gái đi lối tắt sau trường ra đường nhựa, khi ngang qua hố bom, thấy một người ngoi ngóp dưới nước, các em vội chạy lại kéo lên. Bất ngờ nhận ra cô giáo dạy ngoại ngữ lớp mình, liền dìu cô về nhà. Cô thoát chết nhưng mất bữa liên hoan...

Lạ thật, vì đói khổ, vì cơ cực phải bỏ nơi này đi kiếm sống. Nhưng ở nơi sung túc giàu sang, khi nghĩ về quê lại nhớ nhất là những chuyện nhọc nhằn. Chẳng biết bây giờ anh sống ra sao? Có còn ở căn nhà cũ nữa không? Đã hơn hai chục năm, không có dòng thư nào nhưng Chi tin rằng anh vẫn mong và chờ mẹ con Chi về. Những đồng tiền ít ỏi mình chắt lót gửi về có giúp anh hoàn thành được công trình khoa học mà anh rất say mê ấy không?

Người lái xe ôm cố ghì tay ga, cho xe chạy thật chậm để bà khách nhận ra nơi ở của mình. Đã gần một tiếng đồng hồ loanh quanh trên mấy trục đường bê tông rồi rẽ sang các tuyến đường nhựa, đường đá, sục vào các hẻm đường đất vẫn không thấy người ngồi sau xe bảo dừng lại chỗ nào. Anh lái xe phải nhắc khéo:

- Chị cố nhớ lại tên đường hoặc khối xóm nào thì mới tìm được chứ loanh quanh thế này khó lắm...

- Hồi ấy vừa kết thúc chiến tranh, làm gì có tên đường. Chúng tôi là những người đầu tiên được tỉnh điều về phục hồi trường Đại học. Tôi chỉ nhớ mang máng trường ở mé đông đường Quốc lộ, còn khu tập thể của giáo viên thì ở mé tây, giáp chân núi. Ngày nghỉ, chúng tôi thường kéo nhau lên núi bứt cây sim cây móc về làm cái đun.

- Nhưng ngọn núi này dài hơn cả cây số, chị cố nhớ ở quãng nào?...

- Hồi ấy núi còn trọc lốc nên tôi nhớ rất rõ chỗ khu tập thể dóng lên là cái eo lõm mà người ta thường gọi là dấu chân ông khổng lồ...

- Đích thị là khối 4 rồi. Ta vòng sang đường Bùi Thị Xuân chắc hỏi được.

Ông lão gật đầu xác nhận trước đây có mấy dãy nhà tập thể  ở quanh cái hố bom tấn tạo thành ao rau muống chỗ này. Nhưng dạo sốt đất, người ta đã hè nhau lấp ao lấn đất bán hết. Mấy dãy nhà tập thể cũng bị cắt ra từng ô chia cho các gia đình. Thầy Dự thuộc hộ độc thân, không được chia đất, phải sang ở chung trong khu tập thể sinh viên...

Người lái xe ôm reo lên:

- May quá. Vậy là bác có biết thầy Dự?

Ông lão nheo mắt cười cười:

- Ai là dân gốc ở đây hoặc hồi cư về hồi đầu hòa bình thì đều biết ông Dự, chỉ vì ông ta nổi tiếng gàn nhất trường Đại học này. Dạo đang cơn sốt đất, ông ta có một công trình nghiên cứu gì đó nghe nói có giá trị lắm, tỉnh thưởng cho một suất mặt tiền ngoài phố nhưng ông ta không nhận, một hai xin cho được vào trong chân núi. Ai cũng tiếc cho ông và chê ông thật dại. Giá cứ nhận rồi bán đi, lấy tiền vào trong núi xây được mấy nhà tầng chứ lị...

- Vậy là bây giờ thầy Dự vẫn ở trong ấy? - Thấy ông lão cứ cà kê câu chuyện, anh lái xe ôm vội cắt ngang. May mà ông lão không tự ái.

- Chắc là chị muốn nhờ thầy Dự kèm cặp thêm cho con thi vào đại học phải không? Ông ấy giỏi, ai cũng nhờ nhưng khái tính, chẳng mấy khi nhận giúp ai đâu. Chị phải thật mềm mỏng, nói sao cho thật cảm động để ông ấy mủi lòng chứ đem chuyện tiền nong giá cả ra trước là ông ta đuổi thẳng cánh đó. Cứ đi hết con đường này, rẽ trái, vào ngõ thứ ba, có cái cổng như cổng chùa, đích thị là nhà ông ta...

Như một vận động viên điền kinh, dồn hết sức để vượt lên nhưng khi đã chạm đích thì chân tay rã rời chẳng muốn cất bước nữa. Người lái xe ôm đã đi lâu rồi mà Chi vẫn thẫn thờ trước hai cánh cổng im lìm,  không dám nhấc tay ấn chuông. Ai sẽ hiện ra sau cánh cổng?

- Chào cô. Hình như cô đến gặp thầy Dự?

Chi giật mình quay lại. Một cô gái trạc ngoài hai mươi, thon thả và duyên dáng trong bộ áo dài trắng muốt vừa dừng xe trước cổng, cất tiếng chào khách rồi vội vã mở cặp sách lấy chìa khóa luồn tay qua cái lỗ tròn nho nhỏ mở khóa đẩy xe vào. Mọi động tác thuần thục nhanh  nhẹn chứng tỏ cô đã sống lâu trong ngôi nhà này. Cô ta là ai? Các em gái và họ hàng của Dự, Chi biết hết, không có ai ở độ tuổi này. Dáng dấp này có thể là cô giáo hoặc một sinh viên sắp ra trường. Nếu Dự lấy vợ ngay sau ngày mẹ con Chi ra đi cũng không thể có con gái lớn thế này được... Bỗng nhiên Chi thấy rã rời chân tay. Mà cô gái này thật lạ, hoặc là vô tâm hoặc rất kiêu kỳ, không thèm mời khách vào nhà. Đẩy chiếc xe đạp vào dựng giữa sân, cô vội vã vào nhà thay quần áo dài bằng một bộ đồ ngắn rồi trở ra sân mở máy bơm xách vòi đi tưới cây.

Chi uể oải bước chân qua cổng vào sân. Quanh nhà là một khuôn

viên khá rộng, đến cả ngàn mét vuông. Rất nhiều loài cây ăn quả đã cao lớn giao cành với nhau tạo thành bóng râm rợp mát quanh nhà. Trước sân là vô số cây cảnh được trồng trong các chậu lớn. Đang giữa mùa nắng mà vẫn nở đầy hoa thế kia chứng tỏ chúng được chăm bón rất công phu. Cuối sân, dưới gốc bốn cây xoài lớn là bể cá cảnh khổng lồ, sức chứa vài ba khối nước. Ba chiếc máy tạo ô xy đặt chìm trong bể, tạo vô số bọt sủi tăm dày đặc, che khuất lấp đàn cá... Chi không thể tin đây là nhà Dự. Một người nổi tiếng tuềnh toàng, không bao giờ để tâm vào chuyện ăn mặc hoặc bài trí nhà cửa thì làm sao có thì giờ chăm sóc cả khu vườn, bể cá và vô số cây cảnh thế này? Chủ nhân của ngôi nhà này phải là một người về hưu còn khỏe mạnh hoặc một tay giàu có nhàn nhã thích ăn chơi. Chả lẽ như ông già kia nói, công trình khoa học Dự lao tâm khổ tứ mấy chục năm, đã hoàn thành, được trọng thưởng, trở nên giàu có, Dự chẳng màng đến nghiên cứu nữa, để hưởng thụ chăng? Và cô gái trẻ đẹp kia nữa... Cô ta vẫn mất hút đâu sau vườn với chiếc vòi phun nước.

Chi chán ngán ra khỏi cửa và bước thật nhanh như có ai đuổi phía sau. Trời xâm xẩm tối. Đường phố đã lên đèn. Chi vẫy chiếc tắc xi trở lại khách sạn.

- Kìa mẹ đi đâu về mà trông phờ phạc vậy?

Câu hỏi của Tuấn làm Chi giật mình, giả bộ cười cười:

- Mẹ tản bộ một vòng tìm mấy người bạn cũ...

- Thế bao giờ ta về nhà mình?

- Tối nay.

Tuấn nhìn đồng hồ  nghi ngờ:

- Mẹ có biết đã mấy giờ rồi không?

Chi bối rối:

- Ta vào ăn cơm rồi đi ngay...

Nếu một mình, Chi nhất quyết không trở lại nơi ấy nữa. Vẫn biết lỗi ở mình. Bỏ đi ngần ấy năm trời không tin tức, anh hoàn toàn có quyền lấy vợ khác. Nhưng nghĩ đến giây phút gặp lại anh, bên cạnh có một cô gái khác trẻ đẹp, Chi thấy buồn vô hạn. Hơn hai chục năm qua, sống ở một nơi dư thừa của cải vật chất và tự do, thoải mái trong quan hệ tình ái, một cô gái mới ở tuổi ba mươi, có học vấn, có nhan sắc, có việc làm tử tế như Chi khó lòng tránh khỏi sự quyến rũ của đàn ông. Nhưng Chi cố nén lòng chịu đựng, dồn tất cả công sức vào dạy tiếng Việt trong một cô nhi viện và biên dịch thêm sách báo để kiếm tiền nuôi con ăn học. Hy vọng một ngày nào đó, lấy được tấm bằng Cử nhân ở một trường Đại học danh giá, thằng Tuấn có thể kiếm sống một cách đàng hoàng ở nước Mỹ thì Chi sẽ trở về chịu tội với anh để những năm tháng cuối đời được sống thanh thản bên nhau. Chi sẽ bù đắp cho anh tất cả những gì mà hơn hai chục năm qua Chi chưa làm được. Khi đang sống trong cảnh đói khổ thiếu thốn đủ bề mà chồng cứ vùi đầu vào công việc nghiên cứu, không làm ra được đồng tiền bát gạo nuôi con thì Chi xếp Dự vào loại người lập dị, vô tâm, vô tích sự không chịu nổi. Nhưng khi sống ở một nơi đầy đủ vật chất thì Chi lại thấy có một người say mê nghiên cứu khoa học như chồng mình là rất hiếm. Hơn hai chục năm qua, mỗi lần nghĩ đến chồng là Chi lại nhớ câu nói của cô Huệ: lão ấy là mẫu người của thế kỷ hai mươi mốt. Và Chi cảm thấy rất tự hào về anh. Vậy mà bây giờ, khi mọi cố gắng mọi nỗ lực của Chi đã hoàn thành, đã tới đích vinh quang, thì ngược lại, Dự đã trở thành một con người hoàn toàn khác lạ: nhàn nhã trong một khuôn viên với thú vui là những cây những hoa, chim cá và... vợ trẻ. Chi sẽ là người thừa trong ngôi biệt thự xinh xắn ấy...

Chi quyết định tối nay sẽ cho thằng Tuấn về gặp lại bố. Rồi sau đó, ở hay ra đi là tùy nó lựa chọn. Còn Chi sẽ về quê sửa sang phần mộ của bố mẹ, thăm anh chị và bạn bè vài ngày rồi vĩnh biệt ra đi, sống nốt phần đời còn lại nơi đất khách quê người...

Xe vừa dừng lại cạnh chiếc cổng có mái cong như đình làng, Chi vội vã xuống xe, chạy lại ấn tay vào chuông điện một hồi dài rồi quay lại ra hiệu cho Tuấn xuống.

Hiện ra giữa hai cánh cửa sắt là một người đàn ông mái tóc bạc phơ nhưng dáng người đầy đặn và khuôn mặt căng tròn như một thanh niên. Ông bình tĩnh đưa mắt chăm chú nhìn người phụ nữ một lát rồi nở một nụ cười và cất giọng nhẹ nhàng, không có vẻ gì là ngạc nhiên cả:

- Em đấy à? Con đâu? Hồi chiều, nghe Ngọc kể lại, anh đã có linh cảm là em về...

Chi vẫn đứng yên, không chào hỏi chồng, mà quay lại với Tuấn:

- Bố đó. Con lại với bố đi.

Tuấn ngỡ ngàng ngắm nhìn người đàn ông một lúc rồi chạy lại ôm chầm lấy ông, miệng lắp bắp: bố bố. Dự cũng dang tay ra ôm con lắc lắc mấy cái rồi vuốt vuốt mái tóc rễ tre của Tuấn: Ra dáng đàn ông lắm rồi. Ăn cơm Tây có khác, mập và cao lớn hơn cả bố rồi đây này. Vào nhà đi con. Dự gỡ tay con, quay lại nhìn Chi: Em vẫn trẻ như xưa. Còn anh đã già gấp đôi ngày ấy...

- Anh đưa con vào nhà đi. Em đang có chút việc riêng với mấy người bạn. Vài hôm nữa em trở lại...

Dự dướn mắt ngạc nhiên trước câu nói lạ tai và sự hờ hững của Chi. Tuấn thảng thốt:

- Kìa mẹ, sao lại thế? Suốt mấy ngày qua mẹ vẫn nôn nóng mong sao về đến nhà kia mà?

Hình như Chi chẳng nghe con nói, vội vã bước lên xe giục chuyển bánh.

- Chắc mẹ đang có việc vội thật, cứ để mẹ đi. Ta vào nhà đã con.

Về đến khách sạn, chẳng thay quần áo, Chi nằm vật xuống giường khóc rưng rức. Thằng Tuấn đã gặp bố nó. Mọi việc thế là xong. Chi cảm thấy trống rỗng và tuyệt vọng vô cùng. Chi khóc như chưa bao giờ được khóc.

Gần một tuần sau Tuấn quay lại khách sạn. Chi thảng thốt nhìn con:

- Ăn uống kham khổ hay sao mà con gầy và đen nhanh thế?

Tuấn chạy lại ôm cổ mẹ, cười rúc rích:

- Không phải đâu. Gần một tuần nay con theo bố xuống thuyền đi dọc sông Lam. Có thiết gì ăn uống đâu mẹ. Công việc bận rộn lắm nhưng thích thú vô cùng. Bỗng anh chàng buông tay chằm chằm nhìn Chi rồi kéo lại cạnh cô bạn gái đang thập thò ngoài cửa:

- Mẹ ơi, đây là Ngọc, bạn gái của con...

Chi tròn mắt nhìn cô gái và nhận ra ngay người đã mở cửa cho mình vào nhà Dự hôm trước. Trong bộ sơ-vin màu đen, hôm nay trông cô càng trẻ đẹp hơn. Nhưng sao lại thế này? Chi ngơ ngác nhìn con.

Tuấn buông tay mẹ, lại đứng cạnh cô gái:

- Ngọc là sinh viên năm thứ tư khoa Sinh vật, học trò cưng của bố đấy.

Cô gái ngẩng mặt liếc xéo Tuấn một cái rất tình tứ rồi quay lại phía Chi:

- Chẳng phải học trò cưng đâu cô ạ. Nghe nói khóa nào thầy Dự cũng cho vài ba sinh viên nghèo nhất lớp về ở trong nhà thầy. Khóa này, chúng cháu có ba chị em là dân tộc Thái, ở tít mãi trên ngọn núi giáp Lào xuống đây học. Nhà nghèo lắm. Cũng may nhờ có thầy Dự cho về nhà thầy ở, không mất tiền trọ. Đổi lại, thầy giao cho ba chị em cháu phải đảm nhận công việc chăm sóc bể cá và vườn cây. Chúng cháu coi khu vườn và bể cá của thầy là nơi để thực hành các bài học trên lớp. Đó không phải là bể cá thông thường, mà là nơi hội tụ gần như tất cả các loài cá trong lưu vực sông Lam. Chỉ trừ giống cá sú vàng thầy chưa nuôi thành công trong bể.

- Nhưng con đã nhìn thấy giống cá đặc biệt ấy rồi. Nó đẹp và lạ lắm mẹ ạ. Nó chỉ sống ở khúc sông gần cửa biển, có vùng nước lợ và có những cái vực rất sâu đến vài chục mét nước. Bố chưa tạo được môi trường ấy trong cái bể kia. Còn một loài cá nữa trên sông Lam con rất thích là cá chình. Ngược với sú vàng, cá chình chuyên sống trong các hang đá trên khe đầu nguồn của nhà Ngọc đây. Vào mùa mưa, nó bơi ra sông Lam đẻ trứng. Những cái trứng li ti ấy bám vào rễ bèo tây hoặc rong rêu theo nước trôi lập lờ dọc sông Lam. Lúc ra đến cửa biển thì nó nở thành con. Những con cá chình bé nhỏ ấy bắt đầu làm cuộc hành trình vĩ đại là bơi ngược dòng sông hàng tháng trời để về với những hang đá trên khe đầu ngọn nguồn, sống với họ hàng nhà nó. Vì vậy giống cá chình rất khỏe và thịt rất thơm ngon, ăn vào miệng có mùi vị rất lạ như khi ta nhìn ngắm cô gái này. Vừa nói, Tuấn vừa hồn nhiên ôm choàng hai vai Ngọc làm cô gái đỏ bừng mặt.

Nãy đến giờ, gần như Chi chẳng nghe con trai nói gì. Đầu óc cô đang quay cuồng với bao ý nghĩ và cả thấy xấu hổ với sự ngộ nhận của mình về cô gái này. Bỗng Chi thấy rất vui trước những chuyện con trai vừa kể. Cô âu yếm nhìn con rồi nhìn Ngọc:

- Cháu thấy không? Mới có mấy ngày ở quê mà cậu ta đã thành thạo như dân vạn chài rồi đấy. Còn cô, à xin lỗi còn cháu, có thích thú với công việc của mình không? Cháu nhận Tuấn làm học trò, kèm cặp cho nó học Sinh vật nhé?

- Không đâu mẹ ơi. Hôm nay con đến đây để bàn với mẹ là con sẽ đưa Ngọc sang Mỹ học thêm môn quản lý kinh tế và phần mềm vi tính. Còn mẹ, ngay bây giờ phải trở lại nhà để giúp bố khi con và Ngọc đi vắng. Bố đang rất giận mẹ đấy...

Ngọc gỡ ra khỏi vòng tay của Tuấn, chạy lại nắm tay Chi:

- Cháu vô ý quá. Hôm đó đi dự buổi giao lưu với thanh niên thành phố về muộn, cháu vội vàng xách vòi ra vườn tưới cây cho kịp mà quên cả phép tắc không mời bác vào nhà. Chắc là bác giận cháu nên mới bỏ đi?

Chi quàng tay ôm riết cô gái vào lòng, mắt rưng rưng:

- Không đâu cháu ạ, bác đã bỏ lỡ mất hơn hai chục năm rồi...

(Tạp chí Nhà văn)

Mùa nước đục

Ngày hắn chưa bỏ nhà đi vất vưởng dân phố Hàm còn cho hắn là giả điên. Cũng giống mấy thằng bợm rượu giả say chửi người, hắn tinh quái hơn, giả điên chửi tổ bố người ta lên. Hai tay thọc túi quần hắn ngất nghểu đi giữa phố Hàm oang oang:

- Trông cái phố đã thấy vô văn hóa. Nhà nhô lên thụt vào, cái cao cái thấp nhấp nha nhấp nhổm.

Hắn đi đi lại lại trước căn nhà 4 tầng cao nhất ở phố Hàm, ngó ngó nghiêng nghiêng, ngửa cổ cười sằng sặc:

- Cái nhà này to nhẩy. Ăn cắp tiền bạc Nhà nước giỏi nhẩy.

Hắn nói thế thì điên thế quái nào được, hắn giả điên đấy thôi. Đến hôm thi bơi người ta mới té ngửa là hắn điên thật. Hôm đó Sở Thể dục Thể thao tổ chức thi bơi quần chúng. Loa đài, biểu chương, biểu ngữ om sòm. Thuyền máy, ca nô lướt lên xuống dựng sóng trắng xóa một đoạn sông. Đoàn vận động viên đang bơi dần về đích. Hắn nấp ở đâu không biết chờ đoàn bơi đến gần nhào  ra bơi dẫn đầu. Khán đài của Ban tổ chức dựng sát bên sông. Phấp phới tấm băng rôn có chữ “Đích” to tướng. Đoàn vận động viên càng về gần tiếng hò reo càng vang dậy. Những cái loa công suất lớn, mở hết cỡ thi nhau tường thuật: “Vâng, đoàn bơi chỉ còn cách đích khoảng ba trăm mét. Hai trăm mét nữa thôi. Chúng tôi thấy có một vận động viên dẫn đầu đang bứt lên. Anh sải những sải nước dài và mạnh. Một trăm mét. Năm mươi mét. Anh đã bỏ khá xa tốp bơi phía sau. Vâng, thưa các bạn, chỉ còn hai mươi mét. Mười mét. Đã có những bó hoa tươi thắm của các cô gái đứng đón chờ người về đích đầu tiên. Vâng, thưa các bạn, về đích rồi... ôi... ôi...”.

Người vận động viên về đích đầu tiên được nhiều bàn tay đỡ từ dưới nước lên. Cái gì thế này. Đôi vai trần, cái ngực trần rồi đến cái mông cũng trần nốt. Toàn thân người vận động viên trần truồng, tô hô cả đít cả đoi. Mấy cô ôm hoa rú lên, mặt đỏ bừng thụt lùi vào đám đông. Khán giả vòng trong vòng ngoài đang cố chen đẩy nhìn mặt người đoạt giải sau phút ngỡ ngàng bỗng cười nghiêng cười ngả. Họ nhận ra người vận động viên đó là thằng Sa điên. Chính hắn chứ còn ai. Hắn nhìn lướt đám người đang cười lăn cười bò, thản nhiên hỏi:

- Không gắn huy chương à? Không gắn thì đây cũng cóc cần.

Nói xong hắn lao tỏm xuống nước, lặn một hơi ra tới nửa sông bơi sang bờ bên kia. Từ đó phố Hàm mới tin hắn là điên thật.

Mấy hôm sau, người ta thấy hắn xuất hiện ở phố Hàm. Cái que làm đòn gánh, buộc hai đầu hai cái gáo dừa, hắn toòng teng gánh hai cái gáo dừa đi rao bán... giầy. Hắn dừng trước cổng nhà lão Hân (lão Hân trước kia là công an, bị kỷ luật đuổi khỏi ngành, bây giờ chuyên nghề chạy mánh. Lão quen nhiều xếp bự. Có lần lão khoe lão vừa cứu con mụ K chứa gái mại dâm từ án giam xuống án treo, cứu thằng B buôn lậu từ tịch thu số hàng hóa giá trị vài trăm triệu đồng xuống chỉ bị phạt hành chính vài triệu). Hắn vỗ vỗ cái gáo dừa, rao:

- Giầy chính hiệu Made in Thiên địa đây. Không tốt không lấy tiền. Giầy chuyên dùng cho đầu gối đây. Ai đi bằng đầu gối ra mua giầy nào...

Hôm sau nữa hắn lại đến trước cái mặt nhà bốn tầng cao nhất phố rao:

- Kem đánh răng đây, loại tốt nhất thế giới đây. Bảo đảm răng chắc khỏe và nhọn hơn răng chuột đây.

Chủ nhân căn nhà đó là ông Y, giám đốc Công ty vật tư tổng hợp.

Hôm sau nữa hắn đến trước cổng nhà ông Tầm rao bán loại lấy ráy tai chữa điếc và kính thuốc chữa mù. Ông Tầm là cán bộ văn hóa huyện về hưu, đang xập xòe tập làm thơ, ca ngợi từ con bò biết đi ăn cỏ ngoài bãi đến không ỉa bậy trên đê. Cái phố Hàm quen dần tiếng rao của hắn, nhà nọ hích nhà kia, nháy mắt rinh rích hỏi hắn:

- Hôm nay anh Sa đi bán hàng gì đấy.

Hắn cười hềnh hệch trả lời:

- Đây còn ối thứ bán, có cả hàng bán cho trời nữa nhé.

Hàng của hắn độc quá chẳng có ai muốn mua. Cũng chẳng có ai dám dây vào hắn. Thân hình hắn chắc lẳn, bắp tay bắp chân u lên toàn u với cục. Nghe đâu hắn còn giỏi võ. Hắn là cháu ruột của một ông võ sư lừng danh ngày xưa từng mang theo quan tài đi thách đấu. Hắn thuộc làu làu những ngón võ Tàu thâm sì, các bài quyền Nhị Lộ, Hoa Mai... Hơn nữa hắn lại bị điên. Pháp luật không có tội danh cho kẻ bị điên. Chả ai dại gì dây với hắn. Dân phố Hàm thấy hắn đi rao bán hàng còn thích nữa là đằng khác. Nhìn hàng hóa của hắn người ta đoán hôm nay hắn sẽ đến rao trước cửa nhà ai. Hôm nào không nghe tiếng rao của hắn người ta lại thấy nhớ. Buồn cười thế.

Làng Nghĩa cách làng Yên một cái đầm sen, nằm sát chân núi Ngọc. Cứ theo thuật phong thủy du nhập vào nước ta qua đường ải Chi Lăng thì đất làng Nghĩa nằm trên mạch đá núi Ngọc. Dân làng Nghĩa uống nước đá vôi nên tính tình người nào cũng có lưỡi câu nhét bên trong, ương ngạnh, gàn gàn. Con trai, con gái tí tuổi đã ti toe võ vẽ, đao kiếm. Trước đây làng Nghĩa thành lập một hội võ mang tên hiệu hẳn hoi: Hội võ Hồng Long. Hồng Long có nghĩa là Rồng đỏ. Hội võ Hồng Long đông tới hàng trăm môn sinh đi thi đấu khắp Bắc Kỳ, Trung Kỳ. Danh hiệu các môn sinh được đặt bắt đầu bằng chữ Hồng: Hồng Giang, Hồng Vân, Hồng Kỳ, Hồng... Hồng Giang là môn sinh đàn anh số một, võ nghệ cao cường, đòn cước mạnh khét tiếng. Thời kháng chiến chống Pháp các môn sinh hội võ Hồng Long được tuyển vào đội công an xung phong chuyên luồn sâu, hoạt động trong lòng địch hậu diệt tề trừ ác. Một lần diệt xong tên quan ba Pháp, tổ công an xung phong do võ sư đàn anh Hồng Giang làm tổ trưởng bị bọn Tây bao vây đuổi bắt. Hồng Giang một mình chặn địch cho các tổ viên thoát hết mới xuống hầm bí mật ẩn nấp. Chẳng ngờ hầm bị lộ. Bọn Tây gọi hàng nhặng xị không được liền quẳng lựu đạn xuống. Võ sư Hồng Giang bị thương nặng, súng còn mỗi một viên đạn, biết không thoát ông kê súng vào đầu tự sát. Hòa bình lập lại trên miền Bắc, hội võ Hồng Long tổn thất gần hết, chỉ còn lại mấy người. Trong đó có võ sư Hồng Vân, là chú ruột của hắn, thằng Sa điên.

Trái với làng Nghĩa là đất võ, làng Yên lại là đất văn. Người làng Yên thanh lịch, nho nhã, chí thú học hành. Ngày tết ở làng Yên nhà nào cũng chơi câu đối. Các từ đường, nhà thờ tổ nào cũng có Hoành phi... sơn son thếp vàng, chữ to chữ nhỏ. Người ta truyền kể một giai thoại: Vào khoảng 1960, 1961 một anh con trai làng Nghĩa yêu một cô gái làng Yên. Đám rước dâu do chính võ sư Hồng Vân đại diện nhà trai dẫn đầu cùng vài chục môn sinh thắt đai xanh, đai đỏ lên làng Yên xin rước dâu. Họ nhà gái ra một vế đối bắt họ nhà trai đối được mới cho rước dâu. Vế đối thế này: Quang minh chính trực yên nhân nghĩa trong đó Quang là tên chú rể, Minh là tên cô dâu, lại có cả tên làng Yên đè trên làng Nghĩa. Chữ thì rõ ràng vậy nhưng nghĩa đen, nghĩa bóng đầy ngụ ý. Vế đối khó quá, họ trai toàn dân võ, cụ nào cũng gãi đầu, gãi tai. Tới quá giờ đón dâu, nói mãi vẫn không được rước dâu võ sư Hồng Vân bực mình xẵng giọng: “Các ông là gà, giỏi tiếng gáy. Dân làng Nghĩa bọn tôi là vịt không gáy được nhưng giỏi bơi. Các ông thách chúng tôi đối khác gì bắt vịt thi gáy. Chúng tôi thua nhưng xin hỏi họ ta có dám xuống ao bơi thi với vịt không, dám ra sân thử sức vài chiêu không?”. Các cụ họ gái vuốt râu, mát mẻ: “Đạo chính nhân không lấy cơ bắp làm sức mạnh”. Đám rước dâu không thành. Võ sư Hồng Vân hậm hực: “Bố chúng nó, dám ra thi đấu với ông. Bọn dài lưng tốn vải, lẻo khẻo lèo khèo ông thì đấm một cái sập cả đống...”. Từ bận ấy ông cay cú mãi. Ngoảnh đi ngoảnh lại, dòng họ ông ở làng Nghĩa chỉ mỗi thằng Sa mặt mày sáng sủa có thể theo con đường học hành được. Ông vận động cả họ dồn sức dồn của cho thằng Sa được học hành tử tế “Để chúng mở mắt ra, làng Nghĩa không chỉ có giỏi võ”. Thằng Sa học giỏi, mỗi năm mỗi lớp, vào thẳng đại học. Đang học dở năm thứ ba. Một hôm dân làng Nghĩa thấy thằng Sa đột ngột trở về, đầu tóc rối mù, quần áo xộc xệch phăm phăm đi vào nhà chú hắn - võ sư Hồng Vân. Chủ nhà đi vắng, chỉ có mấy đứa trẻ đang học bài. Hắn giật chiếc mũ vải cuộn tròn lại rồi gõ bồm bộp như người đang thử micrô: “Nào các bạn sinh viên xin mời tất cả lại đây. Diễn đàn thảo luận hôm nay là vấn đề giai cấp trong xã hội ta...”. Bọn trẻ sàn sàn tuổi chín mười đang làm văn miêu tả, tập tả người chẳng hiểu mô tê gì trố mắt nhìn hắn. Có đứa tưởng anh Sa bày trò chơi mới. Chúng vòng tay ngoan ngoãn: “Chúng em chào anh Sa ạ”. Hắn cau mày: “Phải phát huy tinh thần dân chủ lên, không phải lễ phép kiểu quan hoạn như thế. Thôi ta bắt đầu. Các bạn sinh viên thân mến. Xã hội ta có một vấn đề cần phải được báo động. Đó là khoảng cách ngày một lớn giữa người giàu và người nghèo...”. Nói đến đây hắn chợt dừng lại, thổi cái “micrô” mũ vải phù phù “Sao bỗng nhiên tắc tịt thế này. Mất điện à. Lại mất điện... Vẫn còn tàn dư của thời bao cấp đấy mà. Khổ thật...”. Hắn vứt vèo cái mũ xuống đất, dõng dạc: “Như một gánh bị lệch trên vai xã hội. Cái gánh giàu nghèo này có hai đầu. Đầu giàu gồm toàn các vị quan tham, phất lên hàng giờ hàng ngày. Đầu nghèo là những người dân chân lấm tay bùn, không chức quyền và không biết buôn lậu. Khoảng cách quá xa của sự giàu nghèo đẻ ra một tầng lớp mới trong xã hội: Tầng lớp quan tham! Thưa các bạn, tôi nói có đúng không”. Hắn nhìn lướt xuống mấy đứa trẻ. Chẳng thấy đám trẻ nhúc nhích hắn tự vỗ tay hô: “Đúng đấy. Vấn đề gay cấn đấy. Nào vỗ tay”. Đám trẻ bắt chước hắn vỗ tay lẹt bẹt, cười ngặt nghẽo. Ông võ sư trở về nhà lúc hắn đang đăng đàn diễn thuyết. Thoạt đầu ông tưởng hắn cùng đám bạn sinh viên học ngoài trường về chơi. Trông qua cái cửa gỗ đóng bằng gỗ tạp thủng lỗ chỗ ông nhận ra không phải như vậy. Nghe hắn say sưa diễn thuyết khoảng cách, khoảng kiếc gì đấy ông mới giật mình. Thằng này có vấn đề rồi. Ông bước vội vào nhà. Thấy ông, thằng cháu ruột ông tay đặt lên ngực, người cúi gập trịnh trọng chào:

- Xin kính chào giáo sư. Tuổi tác và lòng nhân ái của mỗi con người mãi mãi được kính trọng, thưa giáo sư.

Đuôi mắt người võ sư giật giật. Ông lắp bắp:

- Anh Sa... cháu Sa...

Hắn hơi ngẩn ra một tí. Chắc vì tiếng cháu Sa thân thuộc vừa bật ra từ người võ sư tóc bạc. Đột nhiên hắn cười giòn rồi nghiêm giọng:

- Thưa giáo sư, cháu được Chính phủ giao trọng trách.

Nói xong hắn lao vù ra ngõ.

Mấy hôm sau người võ sư nhận ra thằng cháu mà ông gửi gắm bao nhiêu kỳ vọng bị mắc bệnh hoang tưởng, biểu hiện của loại bệnh tâm thần. Dân làng Nghĩa gọi là bị ngộ. Người nói do nó đọc nhiều sách quá nên bị loạn chữ. Người bảo ra thành phố, thấy nhiều điều ngang tai chướng mắt nên nó phẫn uất. Mỗi người kể ra một phách, lý giải cho cái sự điên của thằng Sa. Riêng người chú võ sư kia cứ lầm lì, không trả lời bất kỳ ai hỏi về thằng Sa. Ông trừng trừng nhìn lên ngọn núi Ngọc, nhớ tới lời phán quyết của thuật phong thủy, về cái mạch núi đá bạc bẽo. Những đêm khuya có người bắt gặp ông luyện võ một mình. Mái tóc bạc loang loáng dưới ánh trăng ngà. Tiếng huỳnh huỵch chen xé vào tiếng rít qua kẽ răng: “Song long quá hải này... Phượng hoàng đảo phong này... Tả thiên này... tả thiên này... tả thiên này...”.

Truyện thằng Sa bị điên đang là đề tài cho dân làng Nghĩa bàn tán xuýt xoa thì ở làng Yên cũng có chuyện. Làng Yên có một dòng họ nổi tiếng khoa bảng: Dòng họ Lê Huy. Dòng họ Lê Huy lẫy lừng chữ nghĩa... Một nhà, đời Thiệu Trị năm đầu (1841) cha đỗ Tiến sĩ thì đời Tự Đức 23 (1870) con cũng đỗ cử nhân. Người ta kể rằng một ông quan của dòng họ Lê Huy làm đến chức Binh bộ Hữu Tham tri sung Tham tán Đại thần, tổng đốc cả 6 tỉnh miền ngoài. Một ngày, quan nghỉ ngơi tại quê nhà. ở ngoài bến sông cánh làng chài giăng câu được một con cá Vược chỉ hồng. Đây là loài cá quý hiếm, họa hoằn lắm đời giăng câu mới đánh bắt được một lần. Khoảng giờ Thìn có người đến dâng quan Tham tán Đại thần khúc giữa con cá Vược chỉ hồng. Ông quan sai người nhà lấy mâm đồng đặt khúc cá đó lên mâm úp lồng bàn lại. Gần trưa có người đến biếu khúc đầu. Quá ngọ lại có người đến dâng khúc đuôi. Người nhà quan lắp con cá lại thì thấy đầy đủ, chẳng thiếu miếng nào. Nhìn con cá Vược chỉ hồng nằm ềnh trên mâm ông quan than thở: “Ăn hết cả lộc của thiên hạ, dòng họ ta mạt vận rồi...”. Chẳng biết thực hư câu chuyện này đến đâu nhưng dòng họ Lê Huy tàn lụi dần thật. Con trai không mắc họa thì mắc bệnh. Con gái không vướng chuyện nọ thì cũng xọ chuyện kia. Năm gần đây có một người con gái trong dòng họ Lê Huy theo gia phả là đời chắt, chít của ông quan Tham tán Đại thần trên. Bà lấy chồng, một ông phó tiến sĩ toán học hẳn hoi. Đang yên đang lành ông phó tiến sĩ chỉ một trận ốm đùng đùng “cưỡi hạc quy tiên” biến người đàn bà của dòng họ khoa bảng thành người góa phụ. May mà ông để kịp dấu ấn cho đời. Người đàn bà có mang, sinh ra một cô bé kháu khỉnh. Họ sống âm thầm trong căn nhà hai gian xây bằng gạch tro lò chưa được trát hết tường ngoài. Năm lên 16 cô bé Trinh phô hết cái vẻ đẹp rực rỡ của vầng trăng tròn đêm rằm. Cứ như nàng Bạch Tuyết xinh đẹp bước ra từ khu rừng cổ tích đầu thai vào người đàn bà góa của dòng họ Lê Huy. Đây quả là tác phẩm tuyệt tác của tạo hóa. Từ già đến trẻ ai cũng thừa nhận thế. Có cụ già tấm tắc khen: “Thật là nguyệt thẹn hoa nhường. Cụ Nguyễn Du còn sống mà thấy chắc chẳng xếp Kiều đứng vị trí số 1 đâu”. Bà mẹ nhìn nhan sắc lộng lẫy của con gái mình vừa mừng rỡ vừa lo lắng. Kiếp hồng nhan vốn bạc mệnh. Nhà nghèo, chẳng có tiền cho nó sắm sửa, quanh năm dăm chiếc áo sơ sài nó vẫn cứ đẹp đến ngẩn ngơ đám trai làng. Nó thương bà chỉ học đến lớp 12 rồi ở nhà ruộng vườn giúp bà. Ngắm trộm con lúc nó gội đầu, chải tóc bà cầu trời khấn phật cái nghiệp oán ngàn xưa của dòng họ tha cho bà. Nhưng ông trời thì không quên. Người chủ nợ của tất cả con người này tưởng rộng rãi song vô cùng chặt chẽ. Cứ ăn đi, thức ngon vật lạ đấy, hoa quả đấy. Của ông ta tất. Con người cứ thoải mái xài. Đến lúc ông ta thu hồi vốn là thu cả cục, cả một đời người. Đố ai thoát chết để trốn nợ được ông ta. Ghê gớm lắm. Điều linh tính lo lắng của người mẹ trở thành sự thật. Năm 18 tuổi, người đẹp Trinh “chấm” một cậu kỹ sư cầu đường. Anh chàng này khấp khởi dẫn bố mình vốn là vị Tổng giám đốc một Công ty lớn đi xe con bóng lộn đến thăm nhà bà thông gia tương lai. Cái bụng quá cỡ của vị Tổng giám đốc như sắp chảy tràn ra cái ghế nhựa nhỏ. Bà mẹ lễ phép têm trầu mời khách. Vị Tổng giám đốc sai thư ký ra xe đem bia lon và nước khoáng đóng chai vào, nói với bà mẹ khốn khổ kia rằng ông chỉ quen uống loại này, uống các thứ nước kia là bụng ông giở chứng ngay. Liếc “khuôn viên” nhà đối tượng ông khịt khịt mũi, liên tục lau khăn mùi xoa lúc thì bằng tay phải, lúc thì bằng tay trái. Chỉ độ mươi lăm phút cái xe con của ông lại còi xoe xóe, dềnh lên, tụt xuống lắc la lắc lư bò ra khỏi con đường ổ gà rụng đầy lá tre làng. Chắc sau chuyến đi này vị Tổng giám đốc phản đối quyết liệt lắm nên cậu kỹ sư buồn ra mặt. Cậu bỏ bê công việc, làm hàng chục bài thơ tình dài ngoằng. Mặc kệ, vị Tổng giám đốc lạnh tanh giáo huấn: “Đừng thấy đỏ là chín. Phải tỉnh táo trong mọi trường hợp chứ...”. Sự lạnh tanh này nhanh chóng được đền đáp với giá cực đắt. Cậu kỹ sư ngồi lặng bên cái cầu do đơn vị mình vừa thi công trên dòng sông Mã suốt buổi chiều. Đến lúc chập tối, cậu trầm mình xuống dòng sông lúc này trông đen như dòng mực tàu bởi màn đêm. Ngày vớt xác cậu, vẫn cái xe con hôm nọ về. Ngoài vị Tổng giám đốc còn có thêm một người đàn bà dáng vẻ đài các, nước mắt ròng ròng, gọi con hời hời. Cùng ngày tìm thấy xác chàng kỹ sư trẻ, cô Trinh đột ngột tỉnh dậy sau những ngày ốm lăn lóc. Cô ra bến sông, nhúng mái tóc dài mềm mại xuống dòng nước. Bà mẹ hớt hải ra tìm con, thấy con mình đang quỳ bên mép nước, sau một lần vái lại cúi xuống uống nước ừng ực. Bà cuống quýt: “Mẹ xin con... mẹ xin con”. Cuối cùng sợ quá bà hét lên thất thanh. Mọi người rầm rập chạy đến. Cô Trinh hất mái tóc đẫm nước sông ra sau bất ngờ xé toang áo hét to:

- Đồ độc ác, không có gì ác bằng các người... ha... ha...

Điên thật rồi. Đám con trai làng ngẩn mặt. Đám con gái làng trước kia hay ghen tỵ với cô Trinh hôm ấy mắt cũng đỏ hoe...

*       *

Đầu tháng bảy âm lịch, chớm Ngâu. Chân mây mạn rừng mới thâm sì vài bữa, con sông đang xanh đã đổi màu phù sa. Lác đác những đám bọt hoa mơ từ thượng nguồn đổ về. Nước sông to phềnh, lặc lè bụng, nổi cộm cả bờ bãi. Theo như cách nói sông chửa với trời chứ chửa với ai nữa...”. Dân làng Yên gọi mùa này là mùa nước đục, mùa cá chép sông vật đẻ. Mưa Ngâu ồ ồ suốt đêm không ngớt. Những cá chép chồng dắt cá chép vợ, từng đôi, từng cặp, nổi vây, hở lưng, hở sườn lách lên bãi bồi “vượt cạn”. Mấy tay thợ cá lành nghề trông trời trông mưa chuẩn bị xăm, nơm, dặm... rình mò đội mưa cả đêm đi bắt cá chép. Một tay đánh dằm dặm từ vùng khác cũng mò đến bãi bồi làng Yên. Đêm ấy mưa to hơn mọi đêm. Lại có cả sét. Những tia chớp như lưỡi rắn khổng lồ sáng chói, rạch ngang dọc bầu trời. Sấm nổ ầm ầm tưởng chừng ông trời nổi điên, sẵn sàng quật chết tươi kẻ nào dám không chịu ngủ, trốn đêm ra khỏi nhà. Trai làng Yên lè lưỡi, đắp chăn, chẳng tay nào dám mò lên bãi. Chỉ mỗi tay đánh dằm dặm kia. Chẳng phải gã dũng cảm gì. Tại gã nghèo quá. Nghèo đến nỗi ngoài băm gã vẫn chưa lấy được vợ. Gã đang dạt dào niềm hy vọng là đêm nay sẽ bắt được vài con cá chép để cho mẹ gã ngày mai đi chợ. ánh mắt gã còn sáng hơn cả chớp trời. Tối mịt mùng như thế, mưa như cát phả vào mặt như thế gã vẫn nhận ra những cái quẫy, cái vùng vẫy của những con cá chép “vượt cạn”. Bắt được độ hai, ba con gã bỗng thấy đầu ong ong và mắt gã chớp cứ liên tục vàng vàng, đỏ đỏ không tắt. Có thể tại gã ngâm nước nguồn lại bị dính nước mưa lạnh. Mưa là cưa trời. Ai bảo gã dám vì nghèo mà chống lại cả trời. Hai hàm răng gã va vào nhau, liên hồi. Gã lập cập ngã xiêu ngã vẹo bước lên mặt đê. Gã nhớ tới cái điếm canh đê bỏ hoang ở đầu làng Yên. Phải rồi cái điếm ấy có thể cứu thoát khỏi lưỡi cưa giận dữ của trời. Vừa lăn, vừa bò, vừa lết cuối cùng gã cũng đến được nơi cần đến. Thở hổn hển, gã trút vội bộ quần áo sũng nước ra. Tuổi trai tráng và sức vóc lực điền không giúp được gã xua hết cái lạnh. Co quắp ở một góc tường gã cố nghiến răng cho đỡ run hơn. Chớp vẫn loe lóe và sấm vẫn nổ ầm ầm bên ngoài. Gã thiếp lặng dần trong tiếng thét oai phong của đất trời. Mờ mờ sáng, gã cảm thấy có một luồng hơi ấm choàng lên tấm thân trần của gã. ấm hơn bất cứ cái chăn nào gã từng được đắp trên đời. Miệng ú ớ, bàn tay gã chạm vào một mái tóc mềm mại. Liền đó có tiếng kêu se sẽ, êm ái cất lên:

- Chàng đã bỏ dòng sông ấy rồi phải không. Chàng từ dòng sông ấy lên với em phải không? Chàng kỹ sư của em. Trinh đây. Dòng sông của anh đây. Hãy ôm em thật chặt vào.

Những giọt nước nóng hổi rơi xuống mặt gã. Một tấm thân với bộ ngực căng tròn áp vào người gã. Ma hay người. Hay là tiên. Gã choàng tỉnh. Môi gã chạm vào nụ hôn cuồng nhiệt. Người gã như có dòng điện lan xuống từ đầu đến chân. Bản năng con trai của gã vùng dậy. Nóng ấm và mát rượi. Cao vời và sâu thẳm. Sung sướng và đau đớn. Gã bay từ trạng thái này sang trạng thái khác. Mặc kệ mưa. Mặc kệ sấm. Mặc kệ trời...

Buổi sáng, gã thức giấc. Chỉ một mình gã nằm chỏng gọng trong cái điếm canh. Lồm cồm ngồi dậy gã sực nhớ đến việc hồi đêm. Chẳng thấy ma. Chẳng thấy người. Cũng chẳng thấy tiên. Một vết máu như cánh hoa hồng đậu trên nền xi măng. Tiên rồi. Chỉ có tiên mới đem lại cho gã phút giây kỳ diệu đến thế. Mà chỉ có trong mơ mới gặp được tiên. Gã không biết cái giấc mơ gặp tiên của gã khiến cô Trinh có thai. Việc cô Trinh có thai làm cả họ Lê Huy sôi lên. Họ họp bàn đòi tìm bắt kẻ đểu giả nào dám hái trộm trái cấm. Đó là chuyện của sau này, làm sao gã biết. Mệt mỏi, gã chậm chạp khoác bộ quần áo chưa khô hẳn vào người. Trời đã tạnh mưa. Nước sông đục ngầu dềnh lên tràn kín cả vạt cỏ non trên bãi. Gã thất thểu bước ra khỏi cái điếm canh. Đi vài bước gã lại ngoái cổ nhìn. Tiên phải bay về trời, Tiên nào dám theo gã nghèo kiết xác đánh dằm dặm ở các bãi ven sông.

*        *

Mái quán lá bên gốc gạo già. Chủ quán là bà lão tóc bạc trắng như cước, khuôn mặt hiền lành phúc hậu. Một cái chõng tre, mấy chiếc ghế gỗ mộc tuyềnh toàng. Trong mặt chõng, dãy bát sứ trắng nằm nghiêng đợi khách. Vài đĩa trái cây, mấy phong kẹo, dăm cặp bánh được xếp ngay ngắn, đẹp mắt. Khách của quán chủ yếu là người dân lao động của làng Yên. Họ đi làm đồng, ghé vào quán uống bát nước chè xanh, rít điếu thuốc lào. Hoặc cánh dân chài từ bến sông lên mua chai dầu lọ mắm xuống thuyền. Thỉnh thoảng có một vài đôi trai gái đi xe máy, phảng phất mùi mỹ phẩm đắt tiền ghé ngang. Năm nay cây gạo già bung đỏ hoa. Những bông hoa gạo rụng trên mái quán trông như đàn chim lửa ríu rít sà xuống đậu. Bà lão bán hàng vừa treo xong mấy nải chuối, ủ lại nồi chè xanh chuẩn bị đón khách thì thằng Sa đến.

- Bà lão, có mua dòng sông không?

Bà chủ quán cười móm mém:

- Anh Sa đấy à. Tôi tưởng có ông khách sộp nào... Hôm nay anh không đi bán hàng ư?

- Tôi đi bán sông đây. Bà có mua không?

Bà lão giả bộ thất vọng:

- Vậy mà tôi cứ tưởng anh đi xử án.

Thằng Sa ngồi xuống chiếc ghế, hai tay đặt lên hai đầu gối vẻ trịnh trọng:

- Tôi vừa xử xong vụ án Lệ Chi Viên. Vụ án vườn vải đó. Buồn cười. Bọn tiểu nhân gặp thời đắc chí, tưởng đục nước béo cò, hùa nhau hãm hại cả ba họ nhà ông Nguyễn Trãi. Tôi tuyên tử hình chúng tuốt. Van nhé, xin hối lộ tôi hàng đống vàng nhé... cả đôla nữa nhé... Nhưng làm sao tôi dung tha.

- Đúng đấy... phải trừ hết bọn sâu bọ ấy đi. Anh Sa này, chúng hối lộ anh nhiều thế ư... thời đó cũng có cả đôla ư?

Thằng Sa cười khanh khách:

- Hạng người ấy thời nào chẳng có đô có vàng... tôi thu hết của cải bất nghĩa ấy đem phát chẩn hết cho dân nghèo...

- Anh Sa uống nước đi. Thế hôm nay anh có định vào... kia xử án không đấy?

Bà lão vừa nói vừa cố tình đưa ánh mắt nhìn về phía trong làng Yên. Thằng Sa đứng phắt dậy:

- Thôi chết, sắp đến giờ làm việc rồi. Có phải dòng họ ấy nay họp bàn về nàng Tây Thi phải không bà.

- Nàng Tây Thi nào... à... à... tôi hiểu rồi. Anh Sa muốn ví cô Trinh với nàng Tây Thi chứ gì. Tôi bảo này - Bà lão thì thầm: Họ đang chuẩn bị bắt cô Trinh đưa lên viện để phá thai đấy.

Mặt thằng Sa sầm lại:

- Đúng vậy hả bà?

- Chứ không à. Chúng tôi góp ý mãi chẳng được. Làm cái việc thất nhân thất đức ấy phải tội chết. Mà lạ lắm anh Sa nhé, cô Trinh nhất định không chịu đi phá thai, cô ấy ôm chặt cái gối ru nghe thương lắm... Hình như họ đang vận động bà mẹ đồng ý để bắt cô Trinh đưa lên viện hôm nay đấy. Họ bảo nếu để cô Trinh đẻ thì xấu cả dòng họ...

Thằng Sa nhướng mắt nhướng mày nghe. Chắc hắn bực lắm, dứt tung chiếc áo để lộ bộ ngực trần chắc nịch hắn gầm lên:

- Bà lão, đưa cái búa đốn củi cho ta. Chuyến này ta phải vào miếu chém chằn tinh trừ họa cho dân làng.

Bà chủ quán chưa kịp hiểu hắn vừa nói gì thì hắn đã vồ lấy cái gáo dừa của bà, xồng xộc chạy vào phía nhà cô Trinh. Nhìn cái áo của hắn vứt lại trên đất bà chợt hối hận đã cho hắn biết chuyện vừa rồi. Bà vừa lo lắng vừa hồi hộp dỏng tai nghe tiếng động từ làng vọng ra. Tay bà run lên... không thể bày được mấy phong kẹo lên trên chõng hàng.

Đúng như lời bà lão nói, nhà cô Trinh hôm nay có việc. Lố nhố những đầu người: xanh, đen, hoa râm. Oang oang những cái mồm đang gầm gào đòi vào buồng bắt cô Trinh đưa lên võng. Ngoài ngõ hai chiếc xe đạp buộc cái đòn tre làm cáng đã sẵn sàng. Thằng Sa vào. Quai hàm hắn bạnh lên, ánh mắt long sòng sọc như có lửa quét ngang đám người. Hắn bật ra tiếng cười gằn khô khốc:

- á hà... chằn tinh mọc ra lắm đầu nhỉ! Ta phải chặt hết đầu chằn tinh cứu dân làng.

Hắn dậm chân xuống tấn “Song long quá hải này. Phượng hoàng đảo phong này. Tả thiên này...”. Đám đông ngỡ ngàng hoảng hốt. Mọi người nhận ra cái hình người bừng bừng sát khí đó là thằng Sa, cháu ruột võ sư Hồng Vân. Chẳng hiểu trên tay nó là loại vũ khí gì. Loang loáng vù vù lại tròn tròn như cái chùy đồng. Cái chùy đồng vung về phía nào, người ta dạt nghiêng xô đẩy nhau né tránh. Tiếng loảng xoảng cốc chén vỡ. Đám dân văn “vốn không ưa lấy cơ bắp làm sức mạnh” chúi đầu, tán loạn. Chỉ đến lúc dãy ghế và chiếc chiếu trải trên hè sạch quang (Đám đông, người thì nép vào chân cột, người thì phi ra ngõ) bà mẹ cô Trinh mới bước ra. Giọng bà ứ nghẹn:

- Anh Sa, định phá nhà tôi sao?

Thằng Sa thu chân, đứng thẳng lại. Tay trái hắn vẫn thẳng băng miếng đao tay giơ về phía trước. Tay phải hắn khép một vòng điệu nghệ thu cái chùy đồng về sau lưng. Lúc này người ta mới trông rõ đó là chiếc gáo dừa. Chiếc gáo dừa của bà lão bán quán. Vẫn chẳng ai dám đến gần hắn. Dù không phải là cái chùy đồng thật nhưng chiếc gáo dừa rắn chắc thế kia mà choảng vào đầu một phát thì... Chả dại... Thành ra trên cái sân láng xi măng chỉ có một mình bà mẹ cô Trinh dám đối mặt với hắn. Hắn nhìn bà chằm chằm, đôi mắt vằn đỏ của hắn dịu dần. Bà mẹ nhẹ nhàng mời hắn:

- Anh Sa ngồi... mời nước.

Hắn phẩy phẩy tay hỏi gắt gỏng:

- Tại sao bà dâng con gái mình cho chằn tinh. Bà không thương con gái mình à. Định hối lộ cho cả quỷ dữ để cầu yên thân à?

Bà mẹ bối rối:

- Tôi thương... thương. Tôi không dâng... tại... tại...

- Tại chằn tinh đến quấy nhiễu phải không? á hà... Giọng thằng Sa lại gằn gằn, mắt hắn lại long lên ném lửa vào đám người xung quanh:

- Trước thì không giúp cho gia đình người ta giàu lên. Giờ lại sợ xấu hổ. Ta phải ra tay trừ ác mới được.

Tưởng như cơn điên của hắn nổi đóa tiếp. Cái chùy đồng lại vù vù loang loáng bay ra tiếp. Bỗng bóng một người con gái từ trong buồng nhào ra vụt choàng đến bên thằng Sa. Cái bụng chửa lùm lùm sau làn áo. Trinh. Cô Trinh. Mái tóc dài rũ rượi. Khuôn mặt xanh xao đầm đìa nước mắt. Cô chụp bàn tay hắn thổn thức:

- Dòng sông của anh đây. Trinh của anh đây. Chàng kỹ sư của em, sao giờ này chàng mới tới?

Thằng Sa buông rơi cái chùy đồng. Bàn tay hắn lóng ngóng đỡ thân hình cô Trinh chực ngã vào người hắn. Đột nhiên hắn quỳ xuống hướng về phía bà mẹ, thảng thốt:

- Thưa Mẫu hậu, đứa trẻ trong bụng nàng là của con. Chính con là cha của nó. Cho con được đón nàng về nhà ông chú con để nàng mãn nguyệt khai hoa, ông chú con tốt lắm, không phải là Lý Thông đâu...

Nói xong, thật bất ngờ hắn vòng tay xuống bế gọn cô Trinh lên, quay người đi ra phía cổng. Đám đông sững sờ. Chẳng ai ngờ thủ phạm tày trời kia lại là thằng Sa. Nào ai bảo đấy là hai kẻ điên? Họ đứng lặng trông theo đôi trai gái. Cánh tay trần của người con gái ôm vòng qua vai thằng Sa, đầu tựa vào ngực hắn vẻ tin cậy. Lúc đôi trai gái đi qua quán nước, bà lão bán hàng chạy theo choàng lên người thằng Sa một vật gì. Hình như là cái áo. Hắn gật đầu rồi mạnh mẽ bồng người con gái đi ngược về hướng làng Nghĩa. Bà lão bán quán quay lại, thỉnh thoảng nâng vạt áo chấm nước mắt. Trên đê, một bông hoa gạo rụng xoay xoay theo gió giống hệt quả cầu đỏ trên lầu cao ném ra từ bàn tay người thiếu nữ kén chồng trong câu chuyện xưa.

*       *

Gần sáu năm sau.

Những người khách bộ hành qua con đường dẫn xuống bến đò làng Nghĩa sẽ thấy một ngôi nhà mới nho nhỏ, xanh mát giàn hoa lý trên sân. Ngoài hè một người thiếu phụ khoảng hơn hai mươi tuổi, nước da trắng ngần ngồi bên chiếc máy khâu cặm cụi may vá. Tiếng ai đó gọi vống lên từ dưới bến sông:

- Cô Trinh ơi, anh Sa về chưa?

Người thiếu phụ, khuôn mặt thanh thanh đằm nét u buồn trả lời vọng lại bằng giọng ngây ngây dại dại:

- Chưa về ạ. Anh ấy dặn còn phải lên thượng nguồn rửa lại dòng sông, bao giờ nước trong anh ấy mới về bác ạ.

Ngoài ngõ, một đứa trẻ trạc năm tuổi đang thơ thẩn chơi một mình. Cái que làm đòn gánh, toòng teng hai đầu tai túm quả xoan nó vừa đi vừa lánh lót rao:

- Dọc bằng đòn gánh. Củ bằng bình vôi. Ai mua hành tôi thì thương tôi với... ới...

Tiếng đứa trẻ lan lan trong gió.

Dưới kia con sông dài quặn đỏ phù sa vẫn mải miết chảy xuôi...

(Tạp chí Nhà văn)

Hoa mía

Mặt trời chìm xuống dãy Phja Khao. Bóng tối chậm chạp dềnh lên nhuốm hơi sương lành lạnh. Gộc củi trong bếp ngun ngún âm ỉ cháy chốc chốc lại bùng lên nổ lép bép giữa gian nhà hiu quạnh.

Ông Sùng Chứ chợt thở dài, đôi mắt lặng nhìn khung cửi có tấm vải dệt dang dở với những búi sợi rối lùng bùng nằm âm thầm trong quẩy tấu phủ đầy bụi thời gian. Tưởng như quanh quất đâu đây còn phảng phất hơi ấm của hai chị em Seo Mây, Seo Mỷ. Thế mà đã mười bốn năm rồi. Từ lúc thằng Sùng Choóng con trai ông mới được ba mùa mía cho mật. Chớp mắt một cái nó đã là thằng con trai vạm vỡ, cái bắp tay, bắp chân chắc như gỗ lim, gỗ nghiến. Ngày mai nó vuột khỏi tay ông mà đi trường Đại học dưới Thái rồi. Nó như con ong đủ lớn chia đàn bay khỏi thung lũng Nặm Thàng. Ông nói với nó:

- Mày đi cho sáng cái đầu, cho tốt cái thân, để biết con sông Nậm Thoong đưa nước đến đâu. Bao giờ chồn chân mỏi gối thì về nhà.

Nó cười:

- Cha à, con cố học thật nhiều, khi nào cái mắt tinh như con mang sao, cái đầu đựng nhiều điều hay, con mang cái chữ về quê mình thôi.

Sùng Choóng nói thì biết thế! Nó cũng giống ông đấy mà. Thời trẻ ông cầm súng đi đánh giặc, đến lúc trên mình mang nhiều dấu vết của một thời đạn bom, ông đã trở về với bãi mía ngờm ngợp, ngút ngàn.

Dải đất trồng mía quê ông rộng lắm. Mía nhà nọ nối nhà kia, như

lớp thảm xanh màu diệp lục ngút ngát bơi từ dưới bờ sông Nậm Thoong đi qua bìa rừng rồi trườn dần lên triền núi. Đất quê ông phì nhiêu, mùa mưa con lũ tràn về cõng mùn từ núi xuống, dâng phù sa dưới lòng Nậm Thoong lên, trồng mía lớn nhanh như thổi. Người bản ông vùi ngọn mía xuống. Một đêm, hai đêm sương đi qua, những mầm mía bé xíu rụt rè đội đất ngoi lên. Từ trong thẳm sâu, cội rễ âm thầm len lỏi qua từng lớp đất, chắt chiu giọt sữa tinh túy cho cây sức bình sinh xòe lá, bừng bừng trỗi dậy. Cứ thế, cây lớn lên bằng đứa trẻ hai tuổi mới vun luống. Trồng nhiều mía, chẳng ai ngắm được, cái tay quen rồi vẫn thẳng hàng, đều tăm tắp như chăng sợi chỉ. Những cây mía mập mạp tròn lẳn, từng gióng, từng gióng đều nhau chằn chặn, óng ả mịn màng vươn mãi lên thinh không hít thở khí trời. Tầng tầng, lớp lớp mía đan xen nhau mà vẫn đủ để ánh sáng ấm áp của mặt trời rọi xuống dưới gốc, cho bạt ngàn cây nhân trần bé bỏng xòe chùm hoa tim tím, cho những ngọn bí đao nhân hậu chậm chạp bò tràn lan dưới mặt đất phủ đầy phấn hoa vàng... Lác đác đây đó, giữa những gốc cây đốt cháy nham nhở, những tảng đá lớn hình thù kỳ dị đánh dấu bãi mía của từng nhà là cây “pò mạy”, bụi lá quây um tùm để lũ trẻ chăn ngựa, chăn dê ăn thỏa thích.

Đến khi mía cao hơn đầu người, lá lòa xòa đan xen rậm rạp rủ bầy chim sẻ cánh nâu óng ả, chim cu cườm lông vàng trắng đỏm dáng về xây tổ là đến lúc thay áo mới cho mía. Những bẹ lá dài bàng bạc ngả màu bóc đi cây mía mới cho nhiều mật ngọt.

Mùa bóc lá, người bản ra bãi mía từ lúc thung lũng còn thở ra biển sương mù dày đặc. Nghe tiếng cười nói lao xao, tiếng bước chân ràn rạt đạp lên lá khô mải miết, mới biết có người đi phía trước phía sau. Đến lúc mặt trời đủng đỉnh vươn ra sau dãy Phja Khao răng cưa là lúc bãi mía râm ran tiếng trêu nhau ơi ới của đám thanh niên. Trai gái tụ tập nhau đi làm đổi công, làm hết nhà mình đi làm hộ nhà người bản. Làm để còn được ngắm nhau, được thủ thỉ nói cho nhau nghe những lời thầm kín... Thế nên, chẳng mấy chốc, cả vạt mía rộng được bóc lớp áo cũ, bỗng lộ ra những đốt mía tròn trĩnh, vàng óng như bắp tay con gái tuổi dậy thì.

Ông gặp Seo Mây, mẹ của Sùng Choóng, trúng vào mùa bóc áo mía. Hồi ấy, Seo Mây như con chim công đẹp cả về bộ lông lẫn tiếng hót. Cái miệng Seo Mây hút hồn ông hết mùa mía này đến mùa mía khác. Cho tới lúc, tiếng sáo ông khản đặc thì Seo Mây mang gối đôi, chăn thổ cẩm về làm vợ ông. Bố mẹ Seo Mây bị con lũ cuốn trôi, nhà còn hai chị em thôi. Seo Mây về nhà ông mang theo em gái Seo Mỷ.

Hai vợ chồng ông ăn ở với nhau chưa đầy một vụ mía, bụng Seo Mây chưa có đứa bé ngồi trong thì ông đi bộ đội, cầm súng đánh giặc

biền biệt hơn chục năm mới trở về.

Hôm ấy vào trúng vụ thu mía về kéo mật. Ông mặc nguyên bộ quân phục bê bết bụi đường ôm chầm lấy Seo Mây, lăn tròn giữa những rãnh mía rậm rạp. Khắp người ông đến giờ vẫn như đang có vô vàn lông tơ rặm rặm của bẹ mía đâm vào. Ông vùi đầu vào ngực Seo Mây mà hít hà mùi mồ hôi mằn mặn, chua chua của vợ không dứt ra nổi. Cái lần ông bị thương nằm mê man bất tỉnh, lúc bay giữa dòng sao đêm nhấp nháy trên dương thế, lúc lang thang bên bờ cái chết cận kề. Đấy là lúc hồn ông đi mây về gió. Ông đã tới mép sông Mê Giang nước trong leo lẻo, lạnh giá, thăm thẳm. Trước mặt ông là bến lú lúc lở lúc bồi. Xa xa thấp thoáng có bóng ông bà, cha mẹ, tổ tiên trong khói hương bảng lảng mịt mù của âm thế. Quả là lúc mơ màng, ông có thể đi trong hoàng hôn chạng vạng của cõi âm, ông lại đang chấp chới giữa sóng mía nơi quê núi, trôi trên lớp sương bồng bềnh từ trong rừng thẳm cứ ùn ùn kéo ngang, quây bọc lấy ông mà lắc. Ông mơ hồ nghe ở đâu đó có tiếng hươu sao tao tác gọi bầy... Lạ thật! Lúc tỉnh, lúc mê, bao giờ ông cũng thấy Seo Mây dắt Seo Mỷ mỉm cười e thẹn vít tàu lá mía loang lổ những sợi nắng vàng. Đôi mắt đen tròn nhìn ông dịu dàng đắm đuối. Thế là ông chợt tỉnh. Ông biết mình còn sống mà trở về với Seo Mây đang mong chờ khắc khoải nơi thung lũng quê nhà...

Mặc cho những tàu lá cứa xát, rát bỏng tay, ông ôm ghì, hôn như mây như mưa lên khuôn mặt chan chứa nước mắt của Seo Mây, cảm giác ngây ngất của người đi xa trở về tổ ấm làm cho ông thấy mặt đất đang phập phồng trôi đi... cho đến khi, có tiếng nấc nhẹ xao xác chợt dội lên, tiếng bước chân thậm thịch chạy xa dần và Seo Mây thoắt tái mặt thầm thì:

- Seo Mỷ nó tủi cái thân đấy.

Lúc ấy, ông ngỡ ngàng hỏi vợ:

- Seo Mỷ trao khăn cho người con trai nào chưa?

Vợ ông se sẽ lắc đầu, mắt buồn rười rượi...

Ngày ông đi, Seo Mỷ còn là đứa bé gái mặt mũi lấm lem, thập thò nấp sau khe liếp. Giờ Seo Mỷ lớn quá rồi. Thế mới biết, thời gian không đợi bước chân con người. Ông vuốt nhẹ những nếp nhăn mờ nơi khóe miệng, đuôi mắt của vợ chợt thấy bụng cồn quặn nỗi xa xót...

Đã bao năm rồi, đêm ấy ông lại được mặc bộ tà pủ, ôm Seo Mây trong vòng tay thủ thỉ, đắm đuối trong khát khao hạnh phúc. Giọt máu của ông cùng Seo Mây khai hoa kết nhụy sau những ngày mong đợi mỏi mòn. Giọt máu muộn mằn, nhỏ nhoi ấy là thằng Sùng Choóng bây giờ. Nó đang thủ thỉ ngoài bờ đá kia, nó chia tay với đứa con gái bản đấy. Tụi trẻ bây giờ khác ông. Chúng nó có kho chữ trong đầu khôn hơn tuổi ông ngày trước. Xem ra tụi nó bạo dạn mạnh mẽ. Chúng nó thủ thỉ đấy, tâm tình đấy, mà không biết có lấy nhau hay không? Thằng Sùng Choóng bảo với ông nó còn trẻ, còn phấn đấu, nó muốn thung lũng Nặm Thàng có quầng sáng tỏa ra bụi vàng giống dưới phố huyện. Ban đêm sáng như ban ngày. Nó còn huyên thuyên nói sau này kéo mía lấy mật không cần dùng trâu dùng ngựa. Thế dùng bằng cái gì? Nó bảo có quầng sáng rồi kéo mía bằng máy thôi. úi chao! Nghe miệng lưỡi của nó, ông thấy chóng mặt, ù tai toàn những chuyện không hiểu nổi...

Sùng Choóng đã về từ lúc nào, cời than bếp thổi phù phù. Tàn lửa lốm đốm đỏ rực cuốn mãi lên giống như cái vách của bóng đêm bị ai đó xé thủng lỗ chỗ. Nó kéo tấm chăn thổ cẩm của Seo Mây làm ngày trước phủ trùm ngực nó, đắp ngang người ông. Tay nó vò vò mớ tóc dựng ngược tua tủa như rễ vầu. Nó có điều gì khó nói đấy. Những lúc có chuyện buồn nó hay làm thế.

Đêm càng khuya, trời càng lạnh. Gió thông thốc chạy hoang trong thung vắng. Trăng đầu tháng ướt hơi sương, cong cong lưng gầy, ôm đám mây vào lòng tư lự, đậu trên ngọn Phja Khao. Dòng sông Nậm Thoong vọng lại tiếng nước ầm ì. Xa xa, thảng thốt chập chờn là tiếng kêu khắc khoải, da diết của con chim sẻ núi lẻ bạn. Giống chim này đến lạ, nó sống có đôi. Nghe tiếng gọi giữa đêm khuya là biết con chim trống đi tìm con mái. Tiếng nó trầm đục thổn thức, bồn chồn. Dù biết con chim trống có da diết gọi đến khản đặc giọng trong cuống cuồng và tuyệt vọng, thì con mái lẩn trốn đâu đó “gù gù” trong cổ họng thôi. Con chim mái chỉ cất tiếng hót ngọt ngào, quyến rũ lúc mặt trời đội mây, tưới nắng xuống rừng. Chợt nghe tiếng chim sẻ núi, người bản ai ai cũng nao nao trong lòng...

Đêm mông lung, thâm trầm, rợn ngợp.

Hơi thở của Sùng Choóng nồng ấm, hồn hậu.

Lửa chập chờn. Lửa lấp loáng rồi bừng sáng. Sùng Choóng nhìn sâu vào mắt ông. Đôi mắt to tròn miên man, thảng thốt giống Seo Mây quá thôi. Đột nhiên ông rùng mình, ớn lạnh, gai ốc sởn lên. Có lẽ ông đã thở dài hay rên rỉ vì Sùng Choóng bỗng hỏi ông có làm sao không? Ông lắc đầu nặng nề, tưởng như thời khắc dồn nén, chĩa vô số gai nhọn, cào cấu, bứt xé ông thành trăm mảnh vỡ nhức nhối.

Sùng Choóng nói cái điều bứt rứt trong bụng với ông. Nó nói mà không chờ xem ông có đồng ý không? Nó sợ ông lắc nhẹ mái đầu bàng bạc màu đá vỡ thì không còn dịp nào để bộc bạch với ông nữa. Ông biết lắm chứ. Nó lớn phổng trong vòng tay ông. Nó ngủ trên lưng ông. Ngày nó tập đi, ông vui như chính ông đang tập bước vậy. Nó vừa chạy vừa reo trên mặt đất. Chân chập choạng ngã, nó nức nở khóc, cái miệng bé xíu bập bẹ “a... cha... cha”. Ông chưa kịp chảy nước mắt vì vui thì Seo Mây vợ ông đã vội bỏ ông, bỏ con để đi vào lòng đất...

*       *

...Chuyện lâu rồi. Biết mấy mùa mía lên, mùa mía tàn. Những tưởng thời gian làm ông nguôi ngoai. Nào ngờ, ông càng bươn bả, lặn ngụp, cố dồn tội lỗi, mặc cảm vào hang cùng ngõ tận của nơi thâm sơn cùng cốc, thì nỗi đau hơn chục năm trước như đốm lửa thiêng cháy âm ỉ, bốc khói trước khi rã rời ra biến thành than và lả tả rơi xuống đống tro nhức nhối trong lòng ông.

Hồi Sùng Choóng ba tuổi, năm ấy rừng động. Thoạt đầu ông nghe từ cõi xa lắc, những tiếng nổ lụp bụp, mặt đất bỗng rung lên bần bật như đứa trẻ lên cơn sài giật. Rồi đá chạy lộc cộc, ào ào, ràn rạt từ trên núi xuống. Đá nhảy lăn xả vào đứng ngồi chồm chỗm giữa vạt mía đang khoe tấm thân con gái óng ả. Gió gào thét hoang dại lật nghiêng rừng. Những cây lim già đen trũi, cây sến xù xì, cây chò chỉ cao lênh khênh bị đá dồn đuổi kéo lê từng vệt dài thăm thẳm... Đến lúc cơn say cuống cuồng của trời đất dầm mình trong yên ắng, thì bầy khỉ trên núi tràn xuống bãi mía cứ nhằm ngang thân cây mà bẻ. Mía đang mơn mởn bỗng xác xơ, từng dòng nhựa ứa ra thành vệt dài loang lổ, sùi bọt ngầu đỏ rồi héo quắt. Dưới gốc, lũ lợn lòi dũi đất bật tung chùm rễ trắng. Những ngọn bí đao mập mạp bị dẫm nát tơi tả. Thế này thì cái đói đổ ập vào từng nhà mất thôi. Dân bản hò nhau dựng chòi canh. Nhà nào đông người, mía nhiều, làm hai ba cái, nhà nào hiếm người làm một cái. Từng mái chòi cao lênh đênh giữa ngờm ngợp những mía là mía được xích lại gần nhau bằng dây chão đeo mõ. Gió chạy xào xạc rủ những chiếc mõ treo lủng lẳng chốc chốc lại gióng lên liên hồi “Lôốc côốc... Lôốc côốc...”

Chập tối, khi lũ gà kéo nhau về chuồng, ông Sùng Chứ kết bó đuốc to rồi cùng Seo Mỷ châm lửa, vẽ vệt đỏ ngoằn ngoèo giữa bóng đêm ra chòi canh. Mỗi anh em ở một chòi, chỉ hú nhẹ là nghe tiếng nhau. Lúc buồn, rung mõ gọi mọi người tụ tập quanh bếp lửa, tí tách nhâm nhi chén rượu, thả lời tâm sự chuyện nhà, chuyện bản. Trong những đêm như thế, ông Sùng Chứ say sưa kể về một thời đã qua. Như nghe thấy đâu đây bước chân rầm rập, hối hả của đoàn quân đi qua những cánh rừng đầy bom rơi, đạn nổ... Từng lá thư từ hậu phương gửi vào nhòe ướt, chuyền tay nhau trước giờ xung trận. Giữa đường hành quân chỉ một nụ cười thoáng qua, một ánh mắt xao xuyến cũng thêu lên tình yêu của người lính... Để rồi hôm nay, điểm mặt lại những đồng đội của ông, giờ ai còn, ai mất? Mọi người hởi hả bảo thằng Sùng Choóng, con trai ông là đứa trẻ đầu tiên của bản được sinh ra sau chiến tranh. Nó hóm hỉnh, mập mạp như chồi mía non trỗi dậy từ mặt đất bình yên.

Những câu chuyện của ông Sùng Chứ chảy từ đêm này qua đêm khác, hút hồn, thu vía Seo Mỷ. Trái tim đa cảm của người con gái tật nguyền đập dồn dập, cháy lên ngọn lửa đam mê, khao khát...

Từ ngày anh rể về làm thay đổi hẳn nếp sống, cái nhìn của Seo Mỷ. Trước đây, cái mắt của Seo Mỷ thấy Nặm Thàng buồn lắm. Quanh năm chỉ nghe tiếng cối nước giã gạo dưới bờ sông lâu lâu lại đổ xòa xuống, rồi tiếng chày đập vào cối khô khan cất lên. Suốt tháng, Seo Mỷ ngồi bên khung cửi mà nhìn con thoi đơn điệu đưa đi đưa lại... Tay Seo Mỷ trễ nải làm sợi bông xô dạt nhàu nhĩ. Tấm vải cô dệt, khi mịn mượt như thảm cỏ, lúc xù xì như da con cóc. Cái miệng Seo Mỷ thầm đếm tiếng chày giã gạo buồn tẻ...

Khác với vẻ đẹp ngời ngợi đậm đà của chị gái, Seo Mỷ như bông hoa dại bị bỏ quên trong lũng núi. Seo Mỷ có vẻ đẹp không hoàn hảo của người mang dị tật. Cái lưng Seo Mỷ gồ lên như mang nồi đồng. Cả mường trên, mường dưới, tụi con trai mỗi khi nhìn Seo Mỷ, cái mắt hau háu dán chặt vào khuôn mặt rực rỡ, còn cái miệng gọi toáng lên: “Mỷ gù”. Chúng nó ác mồm bảo Seo Mỷ không biết nằm trong chiếu, lấy cái nong nằm thôi. Bằng tuổi Seo Mỷ, tụi con gái được làm mẹ hết rồi, Seo Mỷ vẫn lủi thủi một mình, không có ai thổi sáo, thả lời tâm tình gọi Seo Mỷ. Người bản coi trọng cái lưng lắm. Lưng cõng gùi lên nương gieo hạt, địu bắp ngô, củ sắn, bó củi, cây mía mang về. Đến khi có con, địu con mà làm. Thế nên, cái lưng của Seo Mỷ không bắt mắt tụi con trai, không làm đẹp lòng người già. Seo Mỷ phải ở mãi nhà anh rể thôi...

Năm nào cũng thế. Đến độ cây mía cho mật nấu đường, Seo Mỷ lại mang váy thêu, khăn đẹp, chăn đôi ấm của người con gái khéo tay chờ ngày về nhà chồng ra trầm ngâm, vuốt ve rồi gói lại, để năm sau lại lặng lẽ mở ra, khe khẽ thở dài. Trên khuôn mặt đẹp như thiên thần thêm một nếp nhăn...

Thế rồi anh rể về. Anh rể cứng cỏi như cây tre, cây trúc. Người anh găm đầy vết sẹo của bom đạn thằng giặc, nhưng đôi chân anh khỏe chắc, bước đi phầm phập như nhát cuốc. Anh rể đặt bước chân nhiều nơi, biết nhiều chuyện vừa hay vừa lạ. Anh biết bày cách cho người bản trồng cây mía tím ngọt mềm hơn mía de. Miệng anh rể nói với Seo Mỷ dịu ngọt như nước sông Nậm Thoong. Anh rể còn giỏi thổi sáo, nghe tiếng sáo của anh cất lên, chim rừng ngừng lời hót, gió đang rú rít cũng nhè nhẹ bay. Seo Mỷ nhìn mãi, không thấy người con trai nào bằng anh rể. Bóng anh rể lớn quá che mất tầm mắt của Seo Mỷ rồi. Anh rể giống cây lê, cây đào khỏe về vóc dáng lại ngọt ngào vị quả...

Đột nhiên, trong đầu Seo Mỷ có ý nghĩ quái lạ. Nó lớn dần lên, nhì nhằng như những tia chớp lửa trời băm vào núi lúc dội nước xuống. Sự ham muốn đến tột đỉnh lôi cuốn Seo Mỷ. Cuộc sống êm ấm trong nếp nhà này dường như đang khắc khoải đảo lộn. Đêm đêm, Seo Mỷ trằn trọc nghe tiếng cựa mình cót két, tiếng thủ thỉ xuýt xoa khe khẽ từ liếp buồng chị gái vọng ra... Bụng Seo Mỷ nhức nhối nỗi buồn, tim Seo Mỷ hổn hển đập khó nhọc. Cơ thể bừng bừng sức sống của Seo Mỷ như tan mềm trong thấp thỏm, ao ước. Để rồi, Seo Mỷ lơ đễnh đêm này qua đêm khác không cài cửa buồng thao thức phấp phỏng mong đợi...

Không biết từ lúc nào, Seo Mỷ thương thầm, nhớ trộm anh rể. Seo Mỷ ao ước, Seo Mỷ đam mê. Seo Mỷ như thấy trong lồng ngực có hàng trăm con suối đang cuồn cuộn chảy. Dòng nước bí ẩn ấy ồ ạt trào ra muốn cuốn trôi hạnh phúc nhỏ nhoi của chị gái, muốn đẩy Seo Mỷ chới với giữa niềm vui và nỗi đau, giữa khoảnh khắc đắm đuối và hờ hững, giữa đam mê và ảo ảnh huyễn hoặc. Thời khắc như được vuốt dài ra, Seo Mỷ lạc vào rừng rậm mà quên mất đường đi lối về thật rồi.

Thế này thì không được. Ông Sùng Chứ phải nói để Seo Mỷ hiểu thôi. Cuộc đời Seo Mỷ dài lắm đấy. Seo Mỷ sẽ gặp được người con trai tốt yêu thương Seo Mỷ như ông từng yêu thương Seo Mây. Seo Mỷ lắc đầu không chịu, đôi tai Seo Mỷ nút kín không nghe lời anh rể. Seo Mỷ muốn nước mắt chảy ngược. Không khí trong nhà tưởng như đang vón lại ngộp thở. Sự bày đặt trớ trêu của số phận đã đẩy tình cảm của ông, của Seo Mây, Seo Mỷ vào thẳm sâu im lặng.

Seo Mây hiểu điều Seo Mỷ muốn. Từ bé Seo Mỷ lặng lẽ sống theo ý mình. Cứ nhìn vào góc “giương” nhỏ của nó thì biết.  Trong ấy đủ các thứ vụn vặt. Đấy là nửa chiếc lược sừng gãy, cái cặp ba lá hoen rỉ, con quay bằng gỗ bị sứt, gốc dương xỉ khô giống con chim bị gãy cánh... Nhiều thứ lắm. Những thứ không đáng giá ấy, thi thoảng lại được Seo Mỷ trò chuyện, thủ thỉ với trăm ngàn sự tưởng tượng lạ lùng... Seo Mỷ sống âm thầm như thứ quả xanh trên cây, náu mình trong tán lá dày bị cớm nắng, không chín được...

Tình thương mà Seo Mây dành cho Seo Mỷ lớn lắm. Giống như mạch nước ngầm chảy từ bụng núi ra. Cô vừa là người cha, người mẹ, người chị... Nhưng cái điều Seo Mỷ muốn cha của Sùng Choóng làm Seo Mây nhức nhối, quặn đau giống như có ai cầm dao băm nát từng khúc ruột. Nếu Seo Mỷ là con gà, con dê thì đem vào rừng mà thả. Nếu Seo Mỷ là bụi gai thì nhổ đi. Đằng này, Seo Mỷ là máu thịt, là em gái, Seo Mây biết làm sao đây?

Hai vợ chồng ông Sùng Chứ vì em gái mà nhìn nhau lạnh nhạt. Cái miệng muốn nói cũng khó. Cả ba người trong nhà đều căng thẳng một cách thầm kín và bồn chồn. Chỉ có thằng Sùng Choóng là bi bô nói cười, không biết có sự chuyển động phũ phàng đang diễn ra...

Không chịu nổi nữa, ông Sùng Choóng ở lì ngoài chòi canh, cơm niêu, nước lọ, có hôm cả ngày chỉ uống rượu. Ông tự dằn vặt, mổ xẻ bụng mình với trăm ngàn câu hỏi mà không biết phải gỡ cái nút buộc thít chặt kia ở chỗ nào. Ngày nối ngày, ông đằm mình vào cảm giác nửa tỉnh, nửa say. Nỗi khổ trong nhà lớn gấp ngàn lần cái đau lúc ông bị thương ngoài mặt trận. Ông cười mà như mếu. Đôi mắt ông bây giờ trở nên lờ đờ, không thần sắc.

Cho đến một đêm. Thinh không chấp chới dàn đồng ca đả đớt, say sưa của bầy côn trùng hút ông vào dòng suy nghĩ miên man. Ông dốc cạn nậm rượu như muốn quên đi đôi mắt ngùn ngụt lửa của Seo Mỷ, như muốn tạ tội với khuôn mặt đầm đìa nước mắt của Seo Mây. Trong men say chếnh choáng, ông thấy mình bay bổng cùng ngọn gió phiêu lãng đẫm hơi sương xào xạc chạy trên biển lá rập rềnh. Và bầy đom đóm ở đâu đó, túa ra xách đèn lồng chập chờn, hư ảo lúc tụ lại thành đóa hoa xanh bám riết lấy người ông, lúc vẫy đôi cánh thiên thần mỏng mảnh, nhấp nháy bay tản ra như chơi trò đuổi bắt. Đất trời có hơi men quay cuồng, vì những vì sao trôi  ngả nghiêng và Seo Mỷ chấp chới cười khoe lúm đồng tiền, ẩn dưới đôi má ưng ửng màu táo chín. Ham muốn tột cùng trong ông như con trăn gió cuồn cuộn lăng mình trên cây mà trườn, mà quăng quật gào thét ra gió bão. Cơ thể người đàn ông bừng bừng bốc lửa, xoắn xuýt lấy tấm thân trinh nữ rạo rực nhịp sóng khát khao. Để rồi tảng sáng, lúc tỉnh cơn giông, lương tâm ông bị giày vò hối hận và ông muốn làm nhẹ bớt nỗi lòng bằng cách kêu to lên một lần. Chỉ một lần thôi.

Ông có tội với Seo Mây, Seo Mỷ với cả Sùng Choóng nhỏ bé. Ông làm đổ vỡ cái yên ấm rồi. Trong bụng trĩu nặng nỗi buồn của nghịch cảnh, ông từ chòi canh trở về nhà... Dường như cơ thể mảnh mai của Seo Mây quá sức chịu đựng. Seo Mây đã nhìn thấy hết rồi, người cô héo hon như đang bị vắt kiệt nước. Seo Mây thẫn thờ ngồi trước xa quay, xé sợi nát vụn, rối bung lên từng búi to thả vào quẩy tấu. Đôi mắt của Seo Mây tuôn như nước mưa rào tháng ba, cô nấc lên thổn thức, tóc tai xổ tung, tức tưởi, vụt chạy như hóa rồ vào khe núi. Đất đá dưới chân Seo Mây đảo chao, nóng hầm hập. Từ đâu đó dưới khe nứt của dãy Phja Khao, con rắn đá chúa to lừng lững lao xuống như cơn lốc, nhằm trúng bắp chân của Seo Mây bập vào. Lúc ông Sùng Chứ chạy tới thì đã quá muộn. Nọc độc chạy khắp cơ thể vợ ông rồi. Gương mặt của Seo Mây bợt bạt, trắng bệch như sáp ong. Seo Mây mấp máy: “Anh... nuôi... con... đối tốt... với Seo Mỷ...” Rồi vợ ông ra đi. Cơ thể ông bỗng rệu rã, cứng đờ... Ông ôm Seo Mây, cắn chặt môi câm lặng. Lá rừng cựa mình rào rào như lời khóc than.

Cái chết của chị gái làm Seo Mỷ chìm vào hối hận. ở đâu Seo Mỷ cũng thấy ánh mắt trách móc cùng tiếng thở dài khô lạnh, rợn như tiếng cây đổ của chị Seo Mây. Seo Mỷ sợ, ngồi bó gối suốt đêm bên bếp lửa. Cho tới một ngày, Seo Mỷ dắt con ngựa nâu thồ đường phên xuống chợ huyện, không trở về. Seo Mỷ nhờ miệng người bản nói lại với ông Sùng Chứ:

- Đừng lo cho Seo Mỷ. Bao giờ cái bụng vơi nỗi buồn, Seo Mỷ sẽ về.

Ông Sùng Chứ biết Seo Mỷ làm thế tốt cho ông, cho cả Seo Mỷ thôi.

*       *

Mới đấy mà đã mười bốn năm. Luống mía trước cửa nhà  Seo Mây trồng, ông không nỡ chặt, ông sợ cây mía nó đau. Nhìn vào mía ông như thấy Seo Mây trở về... Ngày ngày, Seo Mây vẫn thủ thỉ rì rầm nói chuyện với ông đấy thôi. Lạ thế! Ngần ấy cây mía, mỗi năm vào dịp ngày giỗ của Seo Mây mới có một cây trổ hoa trắng ngần. Bông hoa mềm mại, mảnh mai như cánh buồm đơn độc giữa biển sóng xanh vời vợi ấy khiến lòng ông cháy lên nỗi nhớ, niềm ân hận tiếc nuối và giọt nước mắt hiếm muộn chợt tràn ra...

Bao nhiêu năm qua, không phải ông quên nghĩ đến Seo Mỷ. Nhưng, nỗi day dứt về sự ra đi oan uổng của vợ làm ông dằn vặt. Ông ít nói hẳn đi, cả ngày cặm cụi ngoài bãi mía. Cái cảnh gà trống nuôi con hiu quạnh, vất vả lắm. Nhưng ông quen rồi, không muốn thay đổi nếp sống nữa. Được cái, thằng Sùng Choóng sớm biết thương ông. Nó chăm việc nhà, giỏi đưa cái chữ vào đầu. Mỗi khi thấy ông lặng lẽ, trầm ngâm là nó biết ông đang chìm đắm nghĩ về quá khứ. Nó tìm đủ cách làm ông vui. Nếu thằng Sùng Choóng là đứa không biết nghĩ, thì không biết cuộc sống của ông ra sao nữa.

Thế mà đã gần tàn đêm rồi. Thằng Sùng Choóng ngồi sát vào ông, kéo ông trở về thực tại. Tiếng nó đều đều như dòng nước chảy lóc róc trong máng. Nó bảo ông:

- Cha phải nghĩ khác thôi, mẹ con cũng muốn thế. Cha còn nhớ mẹ bảo cha đối tốt với dì Seo Mỷ. Cha không đón dì về thì mẹ nằm trên núi lạnh cũng không yên bụng. Mẹ giận cha nhiều đấy. Con muốn cha sống khác...

Thằng Sùng Choóng nhìn thấu nỗi đau trong lòng ông. Đôi tay ông chợt run lên bần bật, lồng ngực ông căng phồng, bọc lấy khoảng không chao đảo, ăm ắp những hẫng hụt. Ông phải nghĩ rộng hơn, xa hơn thật rồi. Bao mùa mía tàn, người chết đã nằm yên trong lòng đất. Người sống phải đối tốt với nhau mới đúng. Nước mắt chảy xuôi, nước trời mưa chảy chỗ trũng. Có thể bây giờ ông làm lại cũng đã muộn nhưng vẫn còn kịp.

Mà mới cách đây hai mùa con trăng lên. Một sáng, trong làn sương lành lạnh, ông chợt nghe ngựa hí gọi ngoài ngõ. Tiếng con ngựa nâu gọi ông đấy. Hơn chục năm rồi, ông vẫn nhớ cái nết của nó, nó gọi dồn dập hai ba tiếng liền như giục giã. Ông vội nhào xuống cầu thang, chỉ kịp nhìn thấy bóng váy thổ cẩm nằm rạp trên mình ngựa, trôi vào màn sương rồi mất hút giữa thung lũng... Hôm ấy là ngày làm cơm cúng Seo Mây. Ông biết Seo Mỷ nhớ ngày chị gái mất mà về. Hơi thở nồng nàn của Seo Mỷ còn phảng phất trên luống mía trước nhà. Tục lệ của bản, ngày giỗ người đã khuất phải đeo tang cho cây trong vườn nhà. Seo Mỷ phải về thắt dây cho mía mà không để ông biết. Seo Mỷ sợ gợi lại nỗi đau. Seo Mỷ không muốn ông khổ. Trong ông bất chợt trào dâng cảm giác dịu êm, như có bàn tay nồng nàn đang xoa dịu vết thương nhức nhối. Để rồi sau đấy, từng đêm, từng đêm ông âm thầm day dứt, khắc khoải chờ mong tiếng bước chân xa vắng trở về...

*       *

Hẳn đã gần sáng rồi. Chân trời rừng đông ửng hồng. Ông Sùng Chứ vội giục con trai:

- Sùng Choóng à, mau cái chân đứng lên còn xuống huyện.

Nhìn cha dắt hai con ngựa trong chuồng ra, Sùng Choóng vui trong bụng lắm. Đã đành là cha đưa tiễn Sùng Choóng. Nhưng, còn một điều Sùng Choóng biết, cha đã chịu rời thung lũng để đi xuống núi.

Trong ban mai đầy ắp hơi sương, thoang thoảng hương hoa mía dịu ngọt. Lại thêm khóm mía đã qua thời con gái, để những dòng mật vón lại thành bấc, ẩn mình sau lớp vỏ đông cứng rồi đẩy đôi chút ngọt ngào lên búp hoa, trắng bồng bềnh... Từ giữa biển mía xanh mướt mát, có tiếng đôi chim sẻ núi ríu rít. Tiếng con trống trầm đục khe khẽ đệm cho tiếng con mái lảnh lót vút lên. Kìa! Đôi chim này, se sẽ cái mồm thôi. Đừng mải miết bay nhảy mà đểnh đoảng làm đau hoa mía đấy.

(Tạp chí Nhà văn)

Hoa cúc vàng

Tôi không phải là người viết ra câu chuyện này, tôi chỉ chép lại nguyên văn những trang nhật ký mà tình cờ tôi đã đọc được, khi đến mua sách báo cũ ở một vựa ve chai gần nhà. Những trang viết đã làm tôi nghĩ ngợi rất nhiều và hình dáng bé bỏng, lạc lõng của cô bé Nhật Cúc cứ ám ảnh tôi mãi. Tôi nghĩ, hãy gởi đến bạn đọc những trang viết này và biết đâu có những con người, những số phận như cô bé Nhật Cúc, sẽ được mọi người thương yêu và gần gũi nhiều hơn.

“... Bệnh tật, khiến tôi mệt mỏi. Tôi ghét tiếng động, ghét sự ồn ào. Tôi thường đóng kín cửa phòng, nằm vùi cho đến giờ uống thuốc, ăn cơm. Ba im lặng, xót xa chịu đựng tất cả sự khó chịu của tôi. Mẹ mất sớm, lúc ấy tôi chỉ mới sáu tuổi. Đến khi tôi mười tuổi. Ba cưới dì Lý về, dì người cùng quê với mẹ, rất hiền và thương tôi. Bệnh tôi đã đến thời kỳ cuối, khó lòng tránh khỏi cái chết, khiến tôi rất sợ hãi và tuyệt vọng...

Thời gian đó, chú thím tôi ở thị trấn X, gọi điện thoại đến. Chú tôi nói, mới mua được một căn nhà rất đẹp, không khí yên tĩnh, thoáng mát rất dễ chịu, tôi hãy đến ở đó để dưỡng bệnh, ngôi nhà hiện giờ vẫn để trống. Ba tôi hỏi:

- ý con như thế nào?

Tôi suy nghĩ một hồi, rồi gật đầu nói:

- Con đồng ý, chỉ sợ ba ở nhà buồn.

Rồi ba cũng cần phải quen dần với sự vắng mặt của tôi. Ba cần phải chấp nhận rằng, con gái ba một lúc nào đó, sẽ không thể có mặt bên cuộc đời còn lại của ba được nữa.

Ba tôi nói:

- Em Chương đi học nên ở nhà với ba, dì Lý sẽ đi với con, cũng luôn tiện để dì con nghỉ ngơi, thay đổi không khí một thời gian.

Tôi biết ba nói như thế, để tôi không thể từ chối dì Lý cùng đi với mình. Nhưng để ba ở nhà, rồi cơm nước sẽ ra sao? Như đọc được ý nghĩ của tôi, ba cười nói:

- Ba với em Chương tự lo liệu được mà, cũng như những ngày dì ở bệnh viện với con, thì ba...

Đang nói ba chợt im bặt, tôi biết ba không muốn gợi lên tâm tư tôi những nỗi buồn vô vọng. Hai ngày sau tôi và dì Lý lên đường. Ba và em Chương ngậm ngùi chia tay, đôi mắt ba đỏ hoe như đã thức suốt cả đêm qua. Tôi muốn chạy ào đến ôm ba mà khóc, nhưng tôi đã im lặng.

“Ngày thứ nhất. Tôi và dì Lý đã đến thị trấn X. Ngôi nhà mà chú thím tôi mới mua khang trang và rộng rãi. Trước sân là một thảm cỏ cúc xanh mướt, vuông vức. Bồn cỏ nở đầy những bông hoa màu vàng rực rỡ. Chú thím tôi nói, hoa ấy có tên gọi là Tiểu Hoàng Cúc. Chung quanh vườn, cũng có rất nhiều những loài hoa khác nhau như hoa Hồng, hoa Sứ, hoa Tường Vi... ở sau nhà là một vườn mai lớn bé dễ đến mấy chục cây. Dì Lý nói đến rằm tháng chạp, hái lá hết cho cây mai, thì mai sẽ trổ hoa đúng vào ngày tết. Có thể, tôi sẽ còn kịp nhìn thấy những bông mai vàng nở rộ vào những ngày mùa xuân ấm áp. Trước nhà là một vòm hoa Hoàng lan hình vòng cung, những bông hoa vàng tươi đung đưa trong gió, như có cả một đàn bướm đang bay lượn chập chờn trong ánh nắng vàng mơ, của một ngày chớm xuân êm ả.

Dì Lý có vẻ rất thích nơi ở mới, dì nhìn tôi cười mãi và tôi cũng cười. Thật lạ lùng là tôi đã cười rất nhẹ nhàng, trong cái không gian bình lặng ấy. Trong con phố nhỏ này, nhà nhà cách nhau một khu vườn khá rộng lớn, nên mỗi nhà gần như sống biệt lập. Bên trái căn nhà tôi ở, là một ngôi nhà bằng gỗ, mái lợp tôn, có một giàn mướp đung đưa vài ba quả nhỏ xíu, hai cây đu đủ trĩu quả bên hiên nhà, trước sân cỏ trồng rất nhiều hoa cúc vàng. Hoa cúc rực rỡ, chen chúc nhau nở hoa to, hoa nhỏ rất đẹp. Căn nhà ấy quá đơn sơ và vắng vẻ, tôi đã đến gần một ngày rồi, mà không thấy bóng dáng ai cả. Có thể nhà tôi ở và căn nhà ấy, là hai căn nhà duy nhất gần nhau trong khu phố này.

Dì Lý vừa sắp xếp, dọn dẹp đồ đạc vừa nói:

- Không khí ở đây rất trong lành, con chịu khó uống thuốc, nghỉ ngơi một thời gian sẽ thấy đỡ bệnh ngay, hãy vui vẻ và mạnh mẽ lên con nhé.

Tôi cười cho dì an lòng. Nhưng bỗng nhiên lại thấy nhớ ba vô cùng. Giờ này ba đang làm gì? Ngồi uống trà im lặng hàng giờ với căn nhà trống vắng? Ba ơi, con không muốn chết... Con sợ lắm... Con muốn sống! Con muốn sống bên cạnh ba, bên dì Lý và em Chương, con không muốn chết! Cuộc sống đẹp biết bao, sao lại bắt con phải từ biệt nó. Ba ơi, con cảm thấy hoảng sợ vô cùng!!! Chú thím tôi đã sắm sửa cho hai dì cháu tôi gần như không thiếu một thứ gì. Trước khi về chú thím còn dặn:

- Cần gì, chị gọi điện cho em. Chủ nhật, em đến chở hai mẹ con chị đi tắm biển nhé.

Hai mẹ con ư? Tôi bàng hoàng... Bởi tôi chưa hề gọi dì bằng mẹ. Hai mẹ con. Tôi đã hai mươi hai tuổi, mười hai năm qua, dì vẫn là dì. Hôm nay, khi nghe chú thím nói: Hai mẹ con... Tôi cảm thấy một niềm cảm xúc trào dâng trong lòng. Nhưng tôi không thể... Tôi chỉ muốn gọi mẹ riêng cho một người. Đó là mẹ của tôi. Vì không muốn dì nhìn thấy sự xúc động trong lòng, nên tôi vội vã quay mặt nhìn ra cửa sổ... Bất ngờ nhìn thấy một bụi hoa xin đừng quên tôi đang trổ bông màu tím, tím ngát từng chùm như cái chổi lông gà nhỏ nhỏ, xinh xắn, làm biêng biếc cả một góc sân, hương hoa phảng phất mùi thơm ngọt ngào, nồng nàn rất dễ chịu.

Dì Lý gọi điện thoại cho ba và em Chương, báo tin hai mẹ con đã đến nơi bình yên và khỏe mạnh. Dì nói với tôi: Con nói chuyện với ba vài câu nhé. Tôi cầm lấy điện thoại, bỗng bật lên gọi nghẹn ngào: Ba ơi, ba... Rồi òa khóc.

Ngày thứ hai. Dì Lý thức tôi dậy ăn sáng và uống thuốc. Thuốc này mua tận Củ Chi, người thầy thuốc Đông y gia truyền ấy đã ân cần nói với tôi: Đây là phương thuốc gia truyền của gia đình tôi, trước đây chỉ dùng để chữa cho những người trong gia tộc. Nhưng sau, ông tổ tôi mới dùng thuốc để chữa trị cho mọi người chung quanh. Đến đời tôi là đời thứ ba, với căn bệnh của cô như hiện nay, tôi tin rằng cô uống thuốc này vào sẽ khỏi. Nếu cô không tin thì đừng uống, nhưng nếu cô tin rằng thuốc này sẽ chữa lành bệnh cho cô, thì cô hãy uống đi. Sau đó thầy thuốc và dì Lý, đã trao đổi với nhau điều gì đó. Ra về mắt dì lại đỏ hoe như vừa khóc xong.

Tôi không tin. Vì thuốc ấy chỉ là một thứ bột màu nâu nâu, gia công thô sơ vào những bịt ny-lông màu trắng nhỏ, mùi lại tanh tưởi rất khó chịu. Nhưng sợ dì Lý buồn, vì dì đã đi hỏi thăm rất nhiều người, tìm đến nhà những người đã uống thuốc này, để tận mắt chứng kiến tình trạng bệnh tật của những người đó, rồi mới yên tâm đưa tôi đi. Tôi bệnh gì ư? Tôi bị Ung thư gan. Không biết đến lúc nào thì tôi chết. Tôi còn tin vào điều gì đây? Khi mà bệnh viện đã không thể chữa trị cho tôi. Tôi còn tin vào điều gì? Khi ở phòng bác sĩ điều trị bước ra, dì Lý đã như một người mất hồn, mặt trắng bệch, ngơ ngác... Còn ba tôi thì quỵ xuống, như một thân cây bị đốn ngã bất ngờ, không kịp chống đỡ.

Thuốc gia truyền ấy rất rẻ. Một ngày uống hai gói, một gói năm ngàn đồng. Không sợ bị lừa đến nỗi tiền mất, tật mang. Người đến mua thuốc rất đông, có cả Việt kiều, người trí thức, cả những người có vẻ rất giàu có nữa. Có thật thuốc sẽ chữa lành bệnh không? Người ta đến đây để mua thuốc hay mua niềm tin. Niềm tin quan trọng đến thế nào?

Ăn sáng, uống thuốc xong, tôi thẩn thơ bước ra sân. Chợt nhìn thấy một đôi mắt to, đen láy từ cửa sổ của nhà bên cạnh đang đăm đăm nhìn tôi. Đôi mắt rất đẹp của một cô bé, cùng cái đầu nhỏ xíu với hai bím tóc đung đưa một cách e ngại, nữa như muốn làm quen, nữa lại sợ. Tôi cười cho cô bé an tâm. Nhưng cái đầu nhỏ xíu ấy, đã biến mất sau cánh cửa bằng gỗ màu xanh.

Và thật bất ngờ, khi tôi đang loay hoay để treo bức tranh Người bán nụ cười của Phạm Hoan lên tường, thì cô bé nhỏ xíu như con chim chích kia lại xuất hiện bên cạnh tôi, với hai bông hoa cúc vàng thật đẹp trên tay. Cô bé ngập ngừng nói:

- Chị ơi, em tặng chị hoa cúc vàng này đó!

Tôi cười, vuốt tóc cô bé:

- Em thật dễ thương, hoa đẹp lắm.

- Chị có lọ cắm hoa không chị?

- Không, chị quên mang theo rồi.

- Vậy thì, em sẽ cắm hoa vào chiếc ly thủy tinh chị nhé?

Vừa nói, cô bé vừa chạy nhanh xuống bếp, rất tự nhiên. Chiếc áo đầm màu vàng, điểm những bông hoa màu trắng nhỏ li ti xòe rộng, hai dải nơ trên hai bím tóc của cô bé, cũng màu vàng. Nhìn cô bé tôi đoán chừng khoảng chín hoặc mười tuổi.

Hoa Cúc vàng đã được cắm vào ly và đặt lên bàn. Cô bé chợt nói:

- Chị này, em là Nhật Cúc, còn chị...

- Tên chị là Nguyệt Minh.

- Không hay bằng tên Nhật Cúc chị nhỉ?

Tôi bật cười trước sự so sánh của cô bé. Có tiếng chó sủa nho nhỏ, Nhật Cúc nhìn qua nhà mình rồi nói:

- Con Vện gọi em đấy. Em không có bạn, không có ai chơi với em cả, chỉ có con Vện chơi với em thôi. Chị Nguyệt Minh có chơi với em không?

- Có, chỉ cần em ngoan là được mà. à, sao nhà vắng thế, em ở với ai vậy?

- Với dì Lan, dì đi chợ rồi, đến trưa mới về. Chiều dì lại đi nữa, em ở nhà một mình sợ và buồn lắm. Em nói chuyện mãi với Bé Xíu, nhưng Bé Xíu chẳng bao giờ nói chuyện với em. Em buồn khóc, nhưng Bé Xíu chỉ im lặng nhìn em cười.

- Bé Xíu là ai thế?

- Là búp bê nhỏ mà dì Lan đã mua cho em đó.

- Em không đi học sao?

- Em... Thôi em về, dì Lan thấy em đi chơi sẽ giận đó. mai em qua chơi với chị nữa nhé!

- ừ, em nhớ qua nghe.

Nhật Cúc tung tăng đi về. Dì Lý nhẹ nhàng bước đến bên cạnh tôi, nhìn theo Nhật Cúc, dì thở dài nói: Con bé dễ thương quá, thật tội nghiệp.

Tôi quay lại, nhìn dì Lý ngạc nhiên.

Ngày thứ ba, Hoa Cúc vàng nho nhỏ. Hoa Cúc vàng xinh xinh. Hoa tung tăng trong gió. Hoa cười trong nắng xuân. Tôi không biết làm thơ, nhưng mấy câu thơ thẩn này mà mang tặng cho Nhật Cúc, chắc cô bé vui lắm. Cũng không hiểu tại sao tôi lại mơ mộng và dễ dàng trút bỏ được nỗi buồn phiền nặng nề, đã ám ảnh tôi trong những ngày qua. Có phải là Nhật Cúc như một thiên thần bé bỏng đã mang niềm vui đến với tôi. Hay đơn giản chỉ vì những bông cúc vàng quá xinh tươi, rực rỡ đã làm át đi cái màu xám quạnh quẽ, u ám trong lòng.

Nhật Cúc lại đến, hôm nay cô bé mặc chiếc áo đầm vải màu trắng, thắt một chiếc nơ xinh ở sau lưng, trước ngực áo kết một bông hồng màu đỏ, dải buộc tóc được thay bằng hai chiếc nơ đỏ, chân đi đôi giày vải trắng, Nhật Cúc trong trắng như một thiên thần. Tôi nựng má Nhật Cúc nói:

- Ai diện cho Nhật Cúc mà xinh thế?

- Dì Lan đó, nhưng chị đừng nói với dì là em sang chơi với chị nhé.

- Sao vậy?

Nhật Cúc không trả lời, mà lại hỏi tôi với vẻ hoang mang lo lắng.

- Chị chơi với em rồi, sau này chị sẽ không bỏ em chứ?

- Sao lại hỏi chị như vậy?

- Em sợ chị rồi cũng như những người khác.

Tôi ôm con bé vào lòng, cảm giác em nhỏ nhắn như một con chim non đang run rẩy. Hai cánh tay của Nhật Cúc quá gầy guộc, khuôn mặt nhỏ nhắn, nước da lại xanh xao nhợt nhạt, chỉ có đôi mắt trong veo, đen láy gần như chứa đựng cả một tâm hồn thơ ngây, thanh khiết. Một sự thanh khiết an bình.

- Chị Nguyệt Minh ơi, sao chị gầy ốm thế?

Tôi nói:

- Tại chị làm biếng ăn cơm đấy, có phải em cũng làm biếng ăn cơm không?

- Em không ăn được, có hôm miệng em bị lở hết, ăn vào đau buốt chịu không nổi, dì Lan chỉ cho em uống nước cháo...

Tôi giật thót cả người. Chợt nghe vẳng tiếng gọi:

- Cúc ơi, Cúc à...

Nhật Cúc vùng ra khỏi tay tôi:

- Dì Lan về rồi, hôm khác em sang chơi. Em vui lắm, vì chị đã chơi với em.

Nói xong, cô bé vít đầu tôi xuống, hôn thật nhanh lên má tôi, rồi loáng một cái, lại biến mất ngoài cánh cửa.

Ngày thứ tư. Nhà bên cạnh cửa đóng im ỉm. Không thấy Nhật Cúc đâu cả. Buổi chiều mưa chợt rơi, mưa rơi nho nhỏ, lất phất như bụi mù. Dì Lý nói mưa đem mùa đông đi, để mùa xuân trở về cho cuộc sống được lóng lánh và tươi sáng hơn.

Buổi tối. Nhà bên cạnh sáng đến rất khuya. Nhật Cúc đang làm gì? Tại sao cô bé lại có vẻ hoảng sợ đến thế?

Ngày thứ năm. Ngày thứ sáu. Ngày thứ bẩy. Ngày thứ tám. Ngày thứ chín. Chao ôi! Một tuần lễ rồi, không thấy bóng dáng bé bỏng của Nhật Cúc đâu cả. Hai bông cúc vàng trong chiếc ly thủy tinh đã héo quắt queo, tôi thấy buồn và mệt mỏi đến độ không muốn thay hoa nữa.

Ngày thứ chín. Hoa cúc vàng. Rất nhiều hoa cúc vàng nho nhỏ chợt nhiên xòe ra trước mắt tôi và không gian bỗng rộn lên tiếng cười trong trẻo, hồn nhiên của cô bé Nhật Cúc. Tôi mừng rỡ, ôm lấy em.

- Nhật Cúc đi đâu mấy hôm nay, để chị một mình buồn quá.

- Em bệnh... giờ thì đỡ rồi, em cũng nhớ chị nhiều lắm cơ.

- Em không đi học à?

- Em muốn đến trường lắm. Em nhớ bạn, muốn chơi với bạn, học với bạn, nhưng không ai chịu học chung với em, em mà đi đâu, thì ở đó mọi người bỏ đi hết. Em sợ và buồn lắm. Tại sao mọi người lại xa lánh em vậy chị?

Tôi nhìn khuôn mặt nhợt nhạt, vành môi khô nứt và sự gầy guộc của em, chợt dưng linh cảm một điều. Một điều thật đau xót và đáng sợ cho một cô bé thơ dại như em.

Hôm qua ba gọi điện thoại nói: Bạn bè con ở trường ngày nào cũng có người đến hỏi thăm sức khỏe của con. Kim Oanh và Liễu muốn đi thăm con, ý con như thế nào? Một ngày nào đó, nếu tôi không có người thân, bạn bè. Mọi người chợt nhiên xa lánh tôi, sợ hãi khi tôi đến gần họ. Ôi, điều ấy thật là khủng khiếp! Tối hôm qua tôi đã đau rất nhiều, đau giằng xé, dày vò. Dì Lý gần như thức cả đêm bên cạnh tôi, với những giọt nước mắt lặng lẽ. Nước mắt cũng chảy đầy trong tim tôi xót xa và nhức nhối. Con yêu dì lắm, dì Lý ơi! Con thật may mắn và hạnh phúc là đã có dì trong cuộc đời mình.

Tôi dự tính sẽ qua làm quen với dì Lan của Nhật Cúc và tìm hiểu về những điều đang xảy ra quanh em. Có thể chăng, chỉ đơn giản vì nhà Nhật Cúc nghèo không có tiền đóng học phí, mà em không thể đến trường? Hay những gì tôi linh cảm là sự thật. Tim tôi đột ngột đau nhói.

Ngày thứ... Có tiếng gõ cửa, và tôi nghĩ ngay đến cô bé Cúc vàng. Đã bốn hôm rồi, chúng tôi chưa gặp lại nhau... Nhưng... đứng trước mặt tôi là một phụ nữ khoảng gần ba mươi tuổi, khuôn mặt hốc hác, u buồn. Chị nhìn tôi ngập ngừng nói:

- Xin lỗi, có phải cô là Nguyệt Minh?

- Vâng, tôi đây. Có chuyện gì không chị?

- Tôi là dì của Nhật Cúc. Cháu có gửi thư cho cô, nhất định bắt tôi phải mang sang. Nhưng...

- Mời chị ngồi uống nước đã, láng giềng với nhau cả mà. à, em Cúc đâu chị?

- Cháu bệnh rồi cô ạ. Mấy hôm nay có cô, thấy cháu vui vẻ, tôi mừng lắm. Tôi... cũng có chuyện muốn giãi bầy, tôi thật áy náy nếu không nói chuyện này... Chuyện của Nhật Cúc...

Tôi mỉm cười cho chị Lan an lòng và nói:

- Tôi rất yêu quý Nhật Cúc, chị cứ nói đi, không sao cả.

Dì Lý đã mang nước cho chị Lan, rồi dịu dàng nói:

- Nguyệt Minh nhà tôi đang muốn sang thăm cô và cháu Nhật Cúc, nhưng ngại phiền, nên cháu chưa sang đó thôi. Có gì chúng ta cùng trò chuyện với nhau.

Ngập ngừng một lúc khá lâu, rồi chị Lan bất chợt ngước nhìn tôi nói:

- Nhật Cúc đã bị nhiễm... bệnh Sida... từ cha mẹ nó.

Tôi choáng váng, nghe như tiếng sét nổ bên tai, mặc dầu mấy hôm nay tôi đã có linh cảm đến điều ấy. Tôi ngồi chết lặng... Dì Lý nhẹ nhàng nói:

- Chúng tôi đã nghe nói đến bệnh của cháu rồi. Thật tội cháu quá!

Chị Lan có vẻ ngỡ ngàng, tôi cũng thế. Tôi nhìn dì Lý, thấy dì mỉm cười và tôi chợt hiểu. Tôi nói với chị Lan:

- Chị đừng nghĩ gì, đọc thư Nhật Cúc xong tôi sẽ sang thăm.

Nước mắt chị Lan lại tuôn xuống từng dòng, chị nói:

- Thế thì mừng cho cháu Cúc lắm. Nó rất sợ, cô biết nó mang bệnh Sida, sẽ không chơi với nó nữa. Như vậy sau này có chết, cháu cũng thấy bớt cô quạnh, hờn tủi.

Tôi rùng mình, đau đớn.

Chị Lan về rồi. Dì Lý phải dìu tôi vào giường, vì cơn đau lại đến. Thật lâu, tôi mới mở thư của Nhật Cúc ra đọc. Bức thư viết trên trang giấy học trò, không liền mạch chỉ có từng đoạn - Nét chữ khá mềm mại, nhưng run rẩy. Có thể khi viết thư cho tôi, Nhật Cúc đau đớn lắm, hoặc vừa trải qua một sự đau đớn khủng khiếp. Tôi cảm nhận từng cơn đau ấy và nó như đang chảy tràn vào cơ thể của tôi đâm xoi vào từng tế bào, từng mạch máu. Tôi cắn răng lại, để khỏi bật lên tiếng khóc, khi nghĩ đến hình ảnh bé bỏng của Nhật Cúc co quắp, quằn quại, yếu ớt chống đỡ với cơn cuồng nộ của bệnh tật. Nhưng có lẽ sự đau đớn khủng khiếp nhất của Nhật Cúc, chính là sự ruồng bỏ của cộng đồng con người mà em đang tha thiết muốn hòa nhập vào.

Thư của cô bé Nhật Cúc gởi cho tôi.

Ngày... tháng...

Chị Nguyệt Minh ơi! Em đau quá, như ai đó đã quất roi đánh khắp cả người em, làm nhức nhối cả da thịt. Bé Xíu thấy em vật vã, lăn lộn, có vẻ sợ hãi lắm. Em nói dì Lan mang Bé Xíu đi, đừng để Bé Xíu thấy em khóc. Biết đâu nó lại khóc theo em, thì thương lắm.

Ngày... tháng...

Em nhớ chị lắm. Sao chị không sang chơi với em? Có phải chị đã biết em bị nhiễm Sida rồi không? Chị cũng sợ em như mọi người sao? Em không tin đâu. Tối nào em cũng cầu nguyện xin Thượng Đế đừng để chị bỏ rơi em. Đừng bỏ em chị nhé, ngoài dì Lan, chó Vện và Bé Xíu em chẳng có ai cả, bà mẹ em cũng đã chết vì bệnh Sida rồi. Em nghe dì Lan nói như vậy. Dì không dấu em điều gì, dì chỉ muốn em can đảm lên, vui vẻ lên và tập viết chữ thật đẹp mỗi ngày thì em sẽ từ từ hết bệnh... Em sẽ hết bệnh phải không chị?

Ngày... tháng...

Em cố ngồi dậy để nhìn sang nhà chị, để thấy chị. Mà em không ngồi dậy nổi, em chóng mặt và đau cả người, em vừa nằm vừa viết thư cho chị đó. Em sẽ nhờ dì Lan mang hoa sang cho chị, em thấy mắt chị buồn lắm, nếu có hoa chị sẽ cười và sẽ vui chị nhỉ?

Chị ơi, sao không qua nhà em? Chị sang chơi kể chuyện cổ tích cho em nghe với. Dì Lan cứ kể mãi chuyện “Cô bé quàng khăn đỏ và chuyện Nàng út ống tre”. Rồi chẳng biết chuyện gì để kể cho em nữa... Nhà em vắng vẻ lắm, hình như không có cả tiếng động. Chỉ có nỗi buồn và nỗi sợ hãi, một mình em ở trong một căn phòng, hết ngày này sang ngày khác. Bóng đêm luôn đe dọa em, nó như con quái vật gớm ghiếc làm em luôn hoảng sợ. Em muốn có chị, em mong chị lắm. Chị đừng quên em, đừng quên em chị ơi!

Ngày... tháng...

Chị ơi! Em sốt quá. Có khi nào chị bị sốt chưa? Nóng quá, cứ như có ai đó cầm cái bàn ủi đang nóng, mà ủi vào da thịt em, như có ai nung lửa trong đầu em, môi em khô nứt từng múi nhỏ đau và nhức nhối lắm. Dì Lan đã bôi mật ong cho em mà vẫn không hết đau được...

Không thể đọc được nữa. Nước mắt đã thấm ướt chiếc khăn nhỏ trong tay tôi. Bước xuống giường, tôi nói với dì Lý:

- Con sang thăm Nhật Cúc nghe dì.

Mở tủ lạnh, dì Lý đưa cho tôi một bao xốp lớn, căng phồng:

- Con mang cam, sữa qua cho Nhật Cúc. Một lát nữa dì qua sau. Chắc là con bé đang mong đợi con lắm.

Tôi ôm dì, lòng tôi thổn thức, nhưng tôi không nói một điều gì cả.

Ngày thứ... Tôi sang thăm Nhật Cúc. Cô bé nhìn thấy tôi mà như không tin vào mắt mình. Nước mắt trào ra, nhưng nụ cười đã hiện lên đôi môi kho nứt nẻ. Chỉ mới mấy ngày mà em đã gầy xọp đi, như một que củi. Chỉ có đôi mắt. Đôi mắt ngời ngời một niềm tin, một hy vọng mãnh liệt một nỗi khao khát được vươn mình dậy, được sống...

Tôi cầm tay em, bàn tay nhỏ xíu, nhẹ hỏng. Nhật Cúc yếu ớt rụt tay lại:

- Chị... chị không sợ em lây bệnh cho chị sao?

Tôi vuốt ve bàn tay của em, lòng đau nhói. Tôi nói:

- Em không thể lây bệnh cho chị được, bệnh này chỉ lây qua máu, em hiểu không? Dì Lan đã sống với em bao lâu nay, dì Lan có lây bệnh của em đâu.

- Vậy sao mẹ em lại chết vì lây bệnh của ba?

- à... là vì... ba mẹ bị thương và... chảy máu. Máu của ba em đã lây sang máu của mẹ em. Nếu em bị chảy máu, chị sẽ băng bó cho em và không để máu em thấm qua máu chị là được rồi...

Tôi bối rối giải thích với Nhật Cúc, chị Lan se sẽ nhìn tôi gật đầu. Và để em yên lòng, tôi cúi xuống hôn lên má em, hôn lên trán em và nắm chặt lấy tay em, tôi nói:

- Mau chóng lành bệnh nhé. Chị em mình sẽ đi chơi cầu tuột, ngồi thú nhún... Chị sẽ tập cho em múa và hát. Em có thích không?

Đôi mắt Nhật Cúc ánh lên một màu sáng long lanh, rạng rỡ:

- Em thích quá... Em sẽ lành bệnh... để đi chơi với chị...

Nhật Cúc nói thều thào, rất khó nhọc nhưng giọng nói lại tràn ngập niềm vui, như mang cả tiếng róc rách của một dòng suối mát lành đang trôi chảy. Như có cả tiếng hót trong trẻo, thánh thót của chim Họa mi, như có cả những tiếng cười hồn nhiên, thơ ngây vang vọng trong niềm hạnh phúc bất tận...

Ngày thứ... Buổi tối. Tôi cầm gói thuốc Đông y gia truyền lên hỏi dì Lý: Thuốc này có thật sẽ chữa lành bệnh của con không dì? Dì nhìn thật thẳng vào mắt tôi, rồi hỏi lại: Con không tin là sẽ trị lành bệnh cho con sao? Nếu thế, ngày mai con đừng uống nữa. Dì sẽ tìm thầy thuốc khác cho con. Nhưng đã có rất nhiều người bị bệnh ung thư như con, nhờ uống thuốc này mà đã lành bệnh đấy. Sống chết là duyên phận của mỗi người. Sống một ngày có ý nghĩa, vẫn hơn sống cả vạn ngày, dì nói thế, con nghĩ như thế nào? Đã bao năm nay, chưa bao giờ dì Lý lại nói với tôi một cách nghiêm khắc như thế. Khuôn mặt dì buồn bã, và chứa đầy nỗi tuyệt vọng.

Một ngày sống của tôi, có lẽ sẽ có ý nghĩa hơn với Nhật Cúc. Một ngày sống của tôi là niềm vui của ba, của dì Lý, của em Chương, của người thân và bạn bè. Tôi nhớ hai câu thơ của ai đó đã viết: Cám ơn đời mỗi sáng mai thức dậy. Đã cho tôi ngày nữa để yêu thương. Thuốc này, đã chữa bệnh cho người khác. Thì chắc sẽ chữa lành bệnh cho tôi. Tôi cần phải sống. Dù chỉ là sống từng ngày, từng ngày một... Tôi tin. Tôi đã có niềm tin. Niềm tin ấy từ cô bé Nhật Cúc đã mang lại. Cuộc sống của tôi từ bây giờ, sẽ bắt đầu có ý nghĩa hơn, khi tôi đến với Nhật Cúc và những người có cùng số phận như em. Dì Lý đã mang ý nghĩa thật sự của cuộc sống đến với tôi. Ôm chặt lấy dì, tôi nói: Mẹ ơi, con hiểu rồi, con cám ơn mẹ.

Ngày thứ... Tôi thức dậy thật sớm. Tập thể dục. Ăn sáng, uống thuốc. Tôi đã chuẩn bị những câu chuyện cổ tích nho nhỏ để kể cho Nhật Cúc nghe... Rồi chúng tôi sẽ đi dạo chơi, sẽ hát, sẽ vui vẻ để sống...

Những bông hoa Cúc Vàng trước sân nhà Nhật Cúc, sáng nay đẹp rực rỡ làm sao...

Những trang nhật ký tôi nhặt được chỉ ghi lại chừng ấy. Tôi vẫn mong rằng mình không quá đa cảm, để làm mất thời gian của các bạn đọc.

(Tạp chí Nhà văn)

Copyright by