Truyen ngan Bao Van nghe_15

Mục lục

Giữa ngày trôi 1

Bốn nữ ký giả_ 7

Người đàn bà can trường_ 14

Mưa ở cuối trời 16

Đò chiều_ 19

Bạn bè xưa_ 26

Điểm hẹn bạn đời 34

Chuồn chuồn đi đón cơn mưa_ 38

Quà tặng mẹ 43

Điều ấy đã xảy ra_ 45

Bạn cũ_ 51

Chỗ ngoặt của con đường_ 55

Đêm trăng thiêng_ 62

Ông già mù và con khỉ xám_ 67

Chuyện nhặt trên đường đi bộ_ 70

Biển xanh trong_ 73

Tháng tư trở lại 77

Mùa trăng suông_ 85

Mã số M25_ 88

“Ông ta”_ 91

Nợ đồng lần_ 96

Lòng người 104

Bay qua thời gian_ 108

Tâm trạng nửa đêm_ 117

Ngày bất tận và ngân dài từ đó_ 120

Một tối ở quán Bar 124

Giữa ngày trôi

-Thôi đừng uống nữa. Lát tao đi với Chi rồi, ai đưa mày về.

- Mặc tao, tao gọi tắcxi, kêu xe ôm.

- Hay để tao gọi thằng Hưng đến ngồi với mày cho đỡ buồn?

- Khỏi đi. Nhìn mặt nó chối bỏ mẹ. Này, cầm hộ đồng hồ và ví, tao có ít tiền lẻ đây rồi. Thôi lượn đi, mai alô.

- Mày thật là…

- Đã bảo đi đi mà,  tao sắp cáu rồi đấy!

- Cố gắng về sớm nhé, muộn tao gọi lại.

- Mất mẹ nó di động rồi còn đâu. Thôi khỏi đi, nâu vấn đề!

- ừ, thôi vậy…

Bần thần mãi rồi Quang cũng đứng lên, khi chiếc Samsung bên hông kêu nhiều hồi dài. Thành tiếp tục rót rượu. Chai Xmianốp đã quá nửa. Cô bé quầy bar đứng lên thay một đĩa nhạc Nga. Khách trong quán vợi dần…

Sẽ chẳng là gì, cái cuộc đời này, Thành cười khẩy một mình. Nếu như y không mất việc. Nếu như Hạnh không bỏ đi Xinh (Singapore). Nếu như và nếu như… Mẹ kiếp. Chung quy chỉ tại cái thằng God father ấy. Sao nó không an phận với thu nhập của việc buôn bán cái chết trắng và bảo kê sòng bạc, lại còn dùng công ty của y để rửa tiền. Bây giờ lụt thì lút cả làng. Sếp đi đằng sếp, lính đi đằng lính. Hết cả “hiệp ước Lệ Mật” cùng nhau sát cánh đưa công ty thành  tập đoàn kinh tế mạnh, thành khủng long thời Net, thành những gì gì nữa chẳng rõ được khi mà rượu rắn rượu rết rượu ba ba cá ngựa chảy tràn xanh đỏ vào hết cổ họng nọ đến cổ họng kia… Cũng may mà Thành chỉ là một mắt xích nhỏ trong toàn bộ guồng máy, có nhiệm vụ làm ảo thuật trên máy tính với những con số vô hồn theo chỉ định của sếp. Vậy mà những con số vô hồn ấy bây  giờ lại mọc cánh biết bay, chập chờn ẩn hiện trong những giấc mơ của y báo hiệu một ngày sẽ phải ra trước toà vì liên đới…

Phát chán! Đã thế Hạnh lại còn bỏ đi. Du lịch, du lịch cái khỉ! Thành biết thừa rằng Hạnh sẽ té. Sẽ bỏ lại y với cái loằng ngoằng trước mắt cùng thảm hoạ thất nghiệp. Thẻ tài khoản đứng tên Hạnh và chiếc Spacy bán rồi mãi vẫn chẳng thấy tiền đâu. Nhưng đau nhất là Hạnh lại mang cả bé Hoài Thu đi. Hạnh lừa y thật ngoạn mục vào phút cuối. Biết y dửng dưng chẳng màng chuyện đưa tiễn, gửi con ở bà ngoại xong là tất tưởi cắm đầu vào mạng với những lo âu rối rắm của vụ việc đang bắt đầu, Hạnh quay ngược trở lại đón con bé đi. Khổ thân, nó và y vốn không thể thiếu nhau một đêm. Nhiều hôm chán mùi nước hoa quá độ và giọng rỉ rả Kim Tiền suốt đêm của Hạnh, Thành bỏ đi lang thang, đốt thời giờ ở quán bar hay những trò ôm ấp nhăng nhít trên sàn nhảy, trong phòng hát. Gần sáng, lại phải mò về để vùi đầu vào cái cổ thơm ngát non tơ của con, miên man một giấc lấy sức cho cuộc chạy đua mưu sinh với đời của một ngày mới.

- Anh uống nhiều rồi đấy, hay gửi lại chai này, hôm khác đến uống tiếp nhé! Để em cất cho. Giọng cô bé Tiger mềm như nước. Mắt đen màu chì long lanh ánh nhũ. Chân dài trắng. Chao ôi là nhan sắc! Thành lắc đầu ngao ngán. Hạnh còn đẹp hơn kia. Nhan sắc mà làm gì, rồi cũng vỗ cánh mà bay đi cả. Bay đi… Từng người tình bỏ ta đi, như những dòng sông nhỏ. Ôi những dòng sông nhỏ, lời hẹn thề là những cơn mưa…

- Gọi tắcxi cho anh! Thành vuốt má cô bé, không quên dúi một tờ 20 ngàn vào khe ngực áo trễ, chệnh choạng đi vào toalét. ở đó, y cho ra hết cả. Xmianốp và xúc xích hun khói, và những thổ tả thập cẩm gì gì nữa của vài cuộc liên miên với mấy đám suốt từ trưa đến giờ. Bíu vai cô bé Tiger, y gần như ngã nhoài vào đệm ghế tắcxi mát lạnh và ngây ngây mùi xe. “Home”!… “Đ.M. Chẳng come back home thì còn biết đi đâu bây giờ”?.

*

Tắc đường. Một đám sinh viên       míttinh rầm rộ với phèng la và  trống ếch phập phùng đụng đầu 12 chiếc Mẹc (Mercédes)  đen bóng một màu kết hoa lộng lẫy khuệnh khoạng nối đuôi nhau như một đàn bò cạp khổng lồ hướng về cổng khách sạn Daewoo. Nghe nói cô dâu là  người mẫu nổi tiếng, từng có tên trong danh sách một đường dây gái gọi cao cấp vừa lừa được một Việt kiều “nặng ký”. Thành nhỏ ga, cái xe lại đột ngột chết máy, hết đề rồi đạp kiểu gì cũng không nổ. Mẹ kiếp, đã đen thì đen đủ kiểu! Y quẳng xe vào một tiệm sửa chữa gần đó, ngồi uống ly trà đá, bực bội. Mồ hôi túa ra ướt đầm lưng áo.

Suốt cả tháng trời nay, Thành loay hoay gõ cửa khắp lượt mà vẫn chưa nơi nào nhận. Hết bạn bè giới thiệu rồi trung tâm môi giới. Cũng chẳng ăn thua, lại ê chề vì cảm giác dính vào đường dây xã hội đen lớn nhất đang chờ ngày xét xử. Người ta nghi ngại trước lý lịch của y, dù những bằng cấp, bề dày kinh nghiệm và tác phong Thành ít nhiều gây thiện cảm. “Chờ thêm một thời gian nữa, để chúng tôi xem xét hồ sơ và sắp xếp nhân sự”… hầu hết là những câu trả lời như thế. Ngay cả mấy công ty tư nhân tầm tầm, những nơi quen biết cũng khụng khiệng. Nói chung là chẳng ai muốn dây vào một trường hợp còn đang lơ lửng như y, dù đó là nơi làm ăn đứng đắn hay công ty ma. Kiếm một chỗ dừng chân chờ  đợi với Thành bây giờ quả là chật vật. Trong khi cái nếp sống của một người quen với thu nhập công ty liên doanh gần ngàn đô mỗi tháng, chưa kể những khoản ngoài luồng thật là khó phá bỏ. Thành vừa mới bán chiếc Piagio X9 khuềnh khoàng, lôi cái Dream cũ từ hồi mới đi làm ra chạy. Để lâu, chiếc xe thường xuyên giở chứng làm y khó chịu. Chẳng riêng xe, mà tất cả đang dần dần trở thành nhếch nhác. Vì không có bàn tay phụ nữ. Vì bắt đầu túng bấn tiền nong. Trong những cơn lo âu bất chợt khi mất đi phong thái tự tin, bất cần vốn có, y đã nghĩ đến chuyện phải bán ngôi nhà để mua một căn hộ bé hơn. Nhưng giấy tờ mang cả tên Hạnh. Mà một ngày nào Hạnh chưa có hồi âm và thái độ  gì thì việc này vẫn là chưa thể.

Thành rút túi lấy điện thoại toan bấm máy. Lại gọi một thằng nào đi uống thôi. Nhưng y chợt lưỡng lự. Gọi ai đây? Mọi người, dẫu cố tình che đậy, vẫn không thể giấu được cảm giác ngại ngần khi phải ngồi cùng y. Không phải người ta sợ liên lụy gì, vì nhiều bạn bè làm khác ngạch và cũng chẳng ở những vị trí quá quan trọng để sợ ảnh hưởng thanh danh. Nhưng vẻ hoang mang, thất thế, âu lo của y đã dần lộ trong khẩu khí, phong độ uống, sự chi tiêu, trong nỗi ám ảnh kín đáo về một tương lai gian khó. Hết lo lắng, người ta bắt đầu thương hại, có cả nỗi buồn khi không giúp gì được y ở những người thân thiết. Hai tuần nay rượu làm Thành mệt nhoài không thể ra sân tennis. Mỗi chiều đến cũng chẳng còn  ai gọi điện. Có lẽ người ta nghĩ y đang buồn phiền không còn thiết gì vui chơi? Và họ - một đôi người chí tình, chỉ còn đến khi y cần người uống rượu cho quên bớt muộn phiền…

Thành buồn bã ngó lơ sang bên đường. Hàng hiệu san sát chợt mềm lại trong màu xanh nõn chuối dịu dàng tươi tắn của chiếc váy lửng trên thân hình manơcanh trẻ em trước một cửa hiệu. Y dụi mắt, để định thần lại đó chỉ là manơcanh chứ không phải là Hoài Thu bé bỏng của mình, dù chiếc váy đó y chang. Năm ngoái trong chuyến du lịch Thái Lan, vợ chồng y mệt phờ râu trê mới mua được cho Hoài Thu một chiếc như thế. Lúc dạo phố nó thích nhưng mải chơi quên mất, đến khi về khách sạn lại nằng nặc đòi bằng được. Suốt cả một buổi chiều, hai vợ chồng phải chạy hết hơn trăm đô tiền tắcxi mới tìm lại được cửa hàng đó. Chiếc váy bằng vải lụa mềm xanh mát, cổ hình tim viền đăng ten trắng, giữa ngực thêu một con linh dương màu nâu nhạt. Những nếp xếp bồng bềnh mềm mại. Mang nó trên người, cô bé Hoài Thu càng trắng tươi rạng rỡ với cái cổ cao thanh tú và cặp mắt tròn long lanh màu ghi sáng trong veo như một thiên thần, khiến hai vợ chồng bỗng thấy muốn xoá nhoà mọi sóng ngầm bất trắc bấy lâu để cùng quây quần ấm áp bên con…

Thành dứt khỏi dòng hoài niệm ngọt ngào khi người sửa xe gọi thanh toán tiền. Y lên xe, hoà vào dòng người trên đường, thấy mồm miệng nhạt thếch, tâm hồn trống rỗng, vô cảm. Không có hiện tại, không có tương lai, nhạt nhoà cả quá khứ vừa thoáng chênh chao xao động…

“Qua đây đi, Tâm ở Sài Gòn ra, toàn bọn lớp cũ thôi, tụ tập chút cho đỡ buồn”… Giọng Quang qua di động. Thành ngoặt tay lái, thấy lòng hơi ấm lại.

Tâm voi, Tâm Ôtenlô với cơn đòn ghen đổ cả một ghế nhựa đường trám đít quần thầy chủ nhiệm trót phải lòng Đétxêmôna Bạch Dương xinh đẹp nhất lớp, người tình trong mộng suốt ba năm cấp III của nó. Tâm gan lì, quả cảm và nhiệt thành nhất hội, bao phen giải thoát bọn Thành, Quang, Hân khỏi những trận “bát úp” của bọn lớp H. Nghe nói bây giờ Tâm là chuyên  viên cấp cao, trợ lý sếp lớn trong một cơ quan pháp luật, rất được tín nhiệm và có triển vọng lên nữa. Thành chỉ nhớ nhất lần hai đứa rủ nhau trốn tiết Lý vì chưa làm bài tập về nhà, sợ thầy tóm lên bảng. Giữa giờ, cả hai đang định trèo qua cửa sổ vào lớp thì bị thầy hiệu phó bắt gặp, cuống quýt trượt chân ngã lăn lông lốc xuống hào sâu sau trường. Một mảnh vỏ chai làm Thành rách gối, máu chảy đầm  đìa. Tâm xé toạc cả chiếc sơ mi trắng băng cho mà chẳng thể cầm máu, vội trần trùng trục cõng bạn chạy về trạm xá nhà trường. Chiếc sẹo ấy dài cả ngón tay út, mỗi lần mặc quần cộc hay tắm, nhìn nó, Thành lại nhớ đến Tâm.

Lâu rồi Thành mới lại ở trong một không khí tiệc tùng sang trọng, như hồi còn đi công vụ với sếp hay thỉnh thoảng có những cuộc hội tụ, làm ăn quan trọng. Bàn ăn đông, dễ đến hai chục, có vẻ toàn những người đáng kể. Nghe nói cuộc này  của một doanh nghiệp trẻ bạn thân Tâm chiêu đãi. Đám bạn cũ chỉ có Quang, Vân, Hoàng nháy và y. Tâm chưa thấy đến. Thành ăn uống uể oải, nói chuyện uể oải trong lúc không khí trong bàn khá rôm rả. Người ta giới thiệu lẫn nhau, tên tuổi và chức vụ. Người ta hạnh hoẹ nhà hàng sao thịt lợn rừng lại không có ba sợi lông mọc cùng  một chỗ và cá saba của Nhật nướng chưa đúng kiểu. Người ta bo cho ca sĩ đang hát trên sân khấu sà xuống từng bàn ăn bằng những bông hồng bọc  giấy bóng kính kèm theo tờ 50 ngàn xanh cùng những cái hôn, vòng ôm và xoa vuốt mơn trớn. Lần đầu tiên Thành thấy rượu Remy Martin đắng ngoét còn tiếng nói cười xung quanh như vọng từ một thế giới  xa nào.

- Tâm đến rồi.

- Tâm đến.

Có tiếng Vân, tiếng Quang hay một vài người nào đó. Chỉ biết rằng không khí bàn ăn chợt như chùng xuống, trang trọng hẳn. Thành rời ly, nhìn ra phía cửa. Tâm thật. Dễ đến hơn chục năm nay Thành mới gặp lại. Tâm khác xưa nhiều quá. Không còn vạm vỡ, đen bóng. Cao hơn, nước da mai mái. Thân hình chật căng trong chiếc áo sơmi và cà vạt đắt tiền như chực bật ra khỏi cổ. Tâm quá già dặn ở cái tuổi 34 với mái tóc rẽ bên bóng keo, bộ ria gọn gàng, cái nhìn có phần điềm tĩnh, nghịch ngợm, sôi nổi như ngày xưa. Mọi người đổ xô bắt tay, cụng ly với Tâm, nói những lời vuốt ve, chiều nịnh. Vì tình cảm, vì cả những nguyên nhân, mục đích khác nhau. Không khí  lại trở nên hoạt náo, thậm chí còn hơn lúc trước. Thành thở dài nhìn vào ly rượu.

Tâm đang đứng trước bọn bạn cũ. Thành nhìn bóng to cao hắt xuống khăn trắng trải bàn thì biết, bèn cầm ly đứng lên, ngẩng đầu đối diện. “Thành Menđêlêép hả?”. Tâm cười, mắt sáng lên ánh hồn hậu trẻ trung thuở nào. “Kính cận ngày xưa đâu? Chắc nổ mắt rồi hả? Nhưng tớ thấy cậu đeo kính lại đẹp hơn đấy. Có lẽ phải làm một chiếc không số đi thôi!”. Giọng Tâm trầm và thoát âm hơn. “Cậu… khác xưa nhiều quá”. Thành nắm tay bạn, xúc động. Dạo này sống thế nào? Làm đâu nhỉ? Dạo nọ có nghe Lâm Bê nói mà mình quên mất”. Thành ngập ngừng đưa ly rượu lên môi. Quang lúng túng đỡ lời: “Liên doanh X”… “à”…Giọng Tâm trầm xuống, đầu khẽ gật gật. Thành vội rút tay khỏi bàn tay to dài dầy thịt mà y cảm giác đang lạnh dần, lỏng dần. Cái nhìn của Tâm như xa hơn trong khi nụ cười  chợt thu về nửa miệng: “Lúc nào rảnh bọn mình gặp nhé. Có gì Quang phôn đi. à, chắc phải lâu lâu đấy vì sang tuần mình đi úc với một phái đoàn của Chính phủ. Mà thôi, có lẽ cứ để mình  chủ động… Thế nhé, trăm phần trăm nhé!”. Tâm ngửa cổ làm  gọn ly Remy rồi vừa giơ lên dốc ngược ra điều đã hết, vừa đi về góc  bàn bên kia, để lại sau lưng  mùi nước hoa đậm đặc. Thành đứng chôn chân với ly rượu còn nguyên trên tay, Quang cười nhạt méo mó rồi cũng dốc ly, ngửa cổ.

*

-Chú ơi, đánh giày đi, giày chú chắc lâu rồi chưa đánh.

- ừ, quẳng đôi dép đây!

- Cháu thấy trong khi chờ, chú có thể sang bên đường cắt tóc và cạo râu.

- Mày thật là…

- Là cháu tưởng chú không phải nghệ sĩ…

- Chỉ nghệ sĩ mới được quyền để râu tóc thôi à? Đánh kỹ vào một chút nghe, nhóc con lắm điều!

Thành qua bên đường, ngồi nhắm mắt để người thợ gọt giũa, không muốn nhìn thấy vẻ bơ phờ của mình trong gương. Rồi chập chờn, y thiếp đi trên ghế tựa, tự nhiên như những lần ngủ gật trên bàn gội trong những salon máy lạnh dưới bàn tay mát rượi của các cô gái trẻ. Mãi đến khi anh thợ loay hoay dựng đầu y lên để cạo gáy làm ngật cổ sang một bên, Thành mới choàng tỉnh. Đã bao lâu nay, đêm thức chong chong và ngày ngủ chập chờn thành một thói quen, Thành cũng chẳng buồn sửa. Như chẳng buồn ngóng đợi tin tức của Hạnh và mong chờ kết quả xin việc. Chỉ còn đợi ngày toà gọi đến sếp, sếp gọi đến mình cho cơn hoạn nạn chóng qua… Mà quá lâu. Mà ngày vẫn qua và đời vẫn trôi…

Không muốn thì vẫn phải nhìn. Bộ mặt đàn ông trong gương phong trần và mệt mỏi, hốc hác. Bị rượu cùng muộn phiền làm trơ lì, chai cứng, thờ ơ và lãnh đạm trước mọi điều. Cái nhìn ở đôi mắt màu ghi xưa nay vốn rạng sáng, linh lợi giờ sậm lại u uất. Khoé miệng khẽ nhếch lên ngao ngán. Suốt  đêm qua Thành ngồi bên máy tính. Phải hoàn tất những thông số cuối cùng cho một báo cáo minh bạch trước pháp luật vào ngày gần đây. Sếp đã đầu hàng sau nhiều ngày tháng xoay xở, chiều qua gọi điện bảo Thành muốn làm gì thì làm cho xong thủ tục. Y thở phào vì thấy mình chỉ còn đơn giản là một cái máy.

Thằng bé đánh giày cẩn thận vuốt lại từng đồng tiền nhàu nhĩ, xếp gọn trước khi trả lại cho Thành. Nhìn nó, Thành buồn rầu nghĩ đến con. Suốt ba tháng rồi y không nhận được một tín hiệu gì từ vợ con. Hạnh tàn nhẫn quá, chẳng để con bé gọi điện cho y lấy một lần. Nhiều đêm Thành nhớ con quay quắt, lục sục trở dậy mở tủ lấy quần áo của Hoài Thu ôm vào lòng, hít hà rồi thiếp đi trong những giấc ngủ chập chờn. Trong mơ, thiên thần năm tuổi váy xanh vỗ cánh bay tít trên cao, cười như nắc nẻ gọi y: “Ba  Thành ơi, ở nhà ngoan nhé, con đi chơi rồi về sớm với ba. Con không nghịch làm bẩn váy đẹp đâu!”.

Nhớ đến con, lòng Thành bỗng dịu. Chợt muốn quay lại cửa hàng  hôm nào để mua chiếc váy màu xanh. Y hối hả phóng xe, nơm nớp sợ rằng khi mình đến chiếc váy ấy sẽ không còn.

Đây rồi, cửa hàng ma-nơ-canh trên con đường tấp nập người xe qua lại. Thành đẩy cửa bước vào, choáng váng vì trời nắng, vì ma-nơ-canh baby bé nhỏ mặc váy xanh không còn. ở chỗ đó, đôi vú cao nhọn hoắt nhô lên sau lần may ô màu cam rực rỡ. Phía bên kia là gã người Âu da trắng mắt xanh, vồng ngực trần vạm vỡ và chiếc sịp đen dưới lần soọc trắng. Rất ấn tượng.

Thành thẫn thờ đi như vô tri giữa những dãy ma-nơ-canh xếp hàng  la liệt. Nào Châu á, Châu Âu, Châu Phi. Nào tóc dài tóc ngắn, trọc đầu, tóc vàng, tóc đỏ. Nào da màu, da trắng, mắt đen, mắt xanh. Nào dài tay, cụt tay, có chân, không chân. Nào vú to, vú nhỏ, ngực lép, ngực đầy. Cả đàn ông, đàn bà, trẻ nhỏ. Cái khoả thân, cái vận đồ model thời thượng. Cái thạch cao mịn màng trắng toát, cái nhựa trơn bóng, cái cao su phẳng lỳ. Cái đứng, cái treo, cái quỳ, cái ngồi, cái nằm tơ hơ trơ trẽn… Cả một thế giới đa dạng mà chết cứng của vẻ đẹp thân xác con người phơi bày trụi trần vô cảm. Thành ngao ngán quay lưng toan cất bước.

- Chú ơi!

Tiếng gọi nhẹ như là không thực.

Thành ngoảnh lại, tìm kiếm. Từ một góc lủng củng những ma-nơ-canh Châu Phi nâu và đen bóng, một cái đầu ló ra, ngẩng nhìn. Khuôn mặt bầu bĩnh, đôi mắt dài long lanh nâu sẫm dưỡi hàng mi dày đen mướt.

- Chú… à anh tìm gì ạ?

Thiếu nữ gần như bò ra từ đống ma-nơ-canh. Tập sách vở trắng trên tay rơi oà xuống nền gạch màu lam. Lượng giác, Hình học… lớp 12. Cả Hướng dẫn luyện thi đại học.

- Em bán hàng à?

- Vâng. Cô gái khẽ mím môi, gật đầu, vơ vội đống sách vở trên sàn bằng những ngón tay dài móng hồng để ngắn xinh xinh. Thành im lặng nhìn, thầm đoán tuổi. Chắc khoảng ngoài 20. Chiếc áo thun màu vàng tươi ôm lấy tấm lưng thon. Mái tóc cặp cao để lộ cái gáy mịn màng óng ánh lông tơ dưới nắng trời. Cô như một thực thể tươi tắn, sống động và tràn trề sinh lực giữa những khuôn hình hoàn hảo mà giả tạo khô cứng xung quanh. Đã lâu rồi, Thành mới lại nghe lòng thoáng rung những xao xuyến êm đềm.

- Cửa hàng của em à? Y thấy giọng mình thật nhẹ nhàng, thanh thản.

- Không, em bán thuê thôi.

- Bao nhiêu tuổi rồi mà bây giờ mới ôn thi đại học?

- Em đã đi làm được 5 năm, giờ mới quay lại học, thấy vất vả quá!

- Yên tâm đi, có gì anh sẽ giúp. Thành bồng bột, hào hứng một cách bất thường.

- Anh… thiếu nữ ngẩng lên, như muốn nhìn rõ hơn người đang nói chuyện để lựa chọn trả lời. Gương mặt cô sáng rỡ một vẻ ngạc nhiên phấn khích. ánh nhìn thẳng từ  đôi mắt dài thật đẹp và trong. Cô loay hoay định đứng lên làm tập sách lại lần nữa sổ tung trên nền nhà. Mặc kệ chúng, cô khua tay vào dưới đống ma-nơ-canh tìm kiếm. Những tiếng lạch cạch khô khan vang lên rồi một chiếc nạng gỗ nâu bóng hiện ra. Thành nghệt  mặt nhìn cô gái đang từ từ đứng lên, một bên ống quần lủng lẳng nơi đầu gối. Cô đưa tay vuốt mấy sợi tóc loà xoà trên trán, nụ cười hồn nhiên trên gương mặt ửng hồng:

- Em bị gần hai năm rồi anh ạ. Tai nạn lao động mà…

- Để anh giúp em. Y vội cúi nhặt sách, cố giấu những xúc động lạ lùng đang thầm lặng trào dâng.

Điệu nhạc Dizzy từ chiếc Nokia nơi túi quần chợt réo rắt vang lên đầy lạc lõng, hối thúc giữa không khí thanh lặng. “Alô, Mr Thành à? Về ngay công ty đi. Bên an ninh vừa tới, đại gia gọi”. Giọng nữ thư ký giám đốc lạnh nhạt, mỉa mai. Thành bóp nhẹ bờ vai thanh mảnh, nhìn vào gương mặt thiếu nữ đang tươi cười chờ đợi, giọng hơi nghẹn và khàn: “Chờ nhé, rồi anh sẽ quay lại”.

Đường phố bỗng nhiên thênh thang rộng. Mùa thu đầy gió và ngập nắng. Nghe đâu đây những âm hưởng Pink Floyd như muôn vàn vòng sóng đồng tâm, dữ dội âm vang và cồn cào da diết ngân rung. Vô thức, Thành tăng ga rồ máy, cùng chiếc xe như thiên thần nhẹ cánh phóng vụt đi.n

(Văn nghệ số 51)

Bốn nữ ký giả

Tôi Trần Hoà An, được cấp trên cử về toà soạn. Quyết định bổ nhiệm được thông báo trước chắc các bạn đã biết. - An dừng lại một chút nhìn năm mươi sáu nhân viên toà soạn đang ngồi im dọc hai dãy ghế. Cách xưng hô “bạn” lạ tai hơn tiếng “đồng chí” thường ngày nên họ nhìn An với vẻ dò xét. - Tất cả mọi người ở đây là người làm báo, vậy xin mạn phép xưng hô là bạn đồng nghiệp. Kể từ hôm nay, tôi chính thức là người chịu trách nhiệm cao nhất ở đây.

Nhiều tiếng xầm xì nổi lên. Một nửa số đôi mắt liếc về phía An  đầy lo lắng. Xếp mới, dĩ nhiên bộ sậu mới. Chắc lẻm rồi. Ai phải cuốn gói ra đi, ai được xếp cất nhắc sẽ được biết rất nhanh thôi. Bây giờ vịn vào cớ cần tinh giảm biên chế, cần chuẩn hoá  bằng cấp, việc cho một nhân viên nghỉ việc chỉ đơn giản bằng một chữ ký. An giơ tay ra hiệu mọi người im lặng tiếp tục nói:

- Các bạn chắc đã biết tôi phụ trách mảng thông tin tuyên truyền của Ban Tuyên giáo tỉnh, nhà báo chuyên nghiệp, cộng tác viên lâu năm của toà soạn.

- Nữ ký giả chuyên viết chính luận.

Người phụ nữ dáng người cao lớn, mày rậm, cắt tóc  đuỗi, mặc nguyên bộ đồ jean nói lớn như đang phân loại bài viết. Một chị mặc áo sơ mi xanh mực, tóc búi cao, tiếp luôn:

- Làm tuyên giáo chỉ viết được loại này thôi, cán bộ đường lối mà.

Câu nói của chị ta nửa cạnh khoé, nửa bất cần. Phòng họp vang lên nhiều tiếng cười. Có tiếng đàn ông châm chọc:

- Chị Triệu Thanh từng làm tuyên giáo, quá biết rồi phải không?

- Đúng. Đó là sở trường của tôi. - An điềm nhiên. Tiếng cười im hẳn. An không cười, đưa mắt nhìn khắp lượt hội trường. - Người cầm viết ai cũng có một sở trường. Tôi muốn thông báo chính thức một việc: sẽ không có bất kỳ thay đổi nhân sự nào. Mong mọi người làm tốt phần việc của mình là được. - Một loạt người đứng bật dậy vỗ tay reo hò. Đợi họ lắng xuống An tiếp - Từ nay toà soạn thay đổi cách làm việc. Trừ bộ phận hành chính, còn lại lấy hiệu quả công việc làm thước đo, không chấm giờ hành chính. Phòng hành chính quản trị mình tôi dự thảo quy chế mới của toà soạn vào tuần sau. Giờ mời tất cả trở về làm việc!

Cuộc họp giải tán. Năm mươi con người đứng lên tiếng bàn luận, tiếng cười tiếng nói rộ lên như ong vỡ tổ. An phải cúi xuống mi-crô nói lớn:

- Trừ trưởng phòng hành chính, trưởng ban chính sách xã hội đi công tác, còn các trưởng ban khác lên phòng gặp tôi.

An về phòng của mình, ngồi vào bàn làm việc. Hồ sơ chất đống trên mặt bàn. Cô đẩy chúng sang bên, cầm tập lý lịch trích ngang của nhân viên toà soạn xem tiếp. Có tiếng gõ cửa phòng. An mời vào. Đi đầu  là một phụ nữ ngoài bốn mươi, cao lớn dềnh dàng như vận động viên điền kinh. Tóc bới ngược ra sau, áo sơ mi xanh mực, quần âu, đóng “thùng” nghiêm chỉnh. Chị ta chính là người nói câu cạnh khoé lúc nãy. Tiếp theo sau là một cô gái dong dỏng cao, da trắng hồng, mắt đeo kính cận gọn gàng. Gương mặt xinh như tranh tố nữ với đôi mắt lấp lánh thông minh. Hai người này đến cùng một bên, kéo ghế ngồi xuống.

Sau cùng là người phụ nữ cắt tóc đuỗi, một mình kéo ghế ngồi bên này bàn. Vừa ngồi xuống, đặt như ném cái ví da hiệu Italia lên bàn, giọng nói trong cao vút cất lên từ chiếc miệng xinh xắn, đỏ màu son De’Bon 320:

- Trương Bạch Kim, trưởng ban tin tức thời sự. Tốt nghiệp Đại học Havart khoa báo chí. Từ Thời báo Kinh tế chuyển  về toà soạn này đã năm năm.

An gật đầu, đưa mắt nhìn sang cô gái đeo kính cận.

- Tống Gia Gia, Phó ban Kinh tế thương mại.Trưởng ban vừa xin nghỉ hưu tháng trước, nay tôi kiêm nhiệm vẫn lãnh lương phó ban.

An đưa tay ra hiệu cho cô ta ngưng. An đã nghiên cứu khá kỹ lý lịch của các vị đang ngồi ở ghế chủ chốt của toà soạn. Chị Bạch Kim này tên thật là Liễu Kim. Khi bắt đầu làm báo, chị ta liền vứt luôn chữ Liễu thế vào chữ Bạch. Tên đúng như phong cách người. Tiếng Khmer, tiếng  Anh thạo như tiếng mẹ đẻ. Tốt nghiệp về nước làm ở tờ báo danh tiếng, nhà cao cửa rộng ở thủ đô không ở, bỗng nhiên xin về cái tỉnh giáp biên phức tạp này năm năm nay. Chị ta được bạn bè đặt cho biệt danh “Nữ quái phóng sự”. Cô gái kính cận kia trông yếu đuối vậy chứ không phải là người dễ “nuốt”. Tốt nghiệp đại học ngoại thương và báo chí. Tiếng Anh và Hoa nói như gió. Bài viết của cô về kinh tế chính xác đến từng tên gọi tiểu mục thuế. Chị phụ nữ búi tóc tên Triệu Thanh, trước từng là cán bộ lãnh đạo một cơ quan lớn. Cha là người có công lớn đối với tỉnh này. Mỏi mệt với những cuộc tình tẻ nhạt, đột nhiên chị yêu mê mệt một anh chàng hoạ sĩ đã có vợ ba con. Chấp nhận kỷ luật chuyển cơ quan, chấp nhận mỗi tháng chi nửa tháng lương cho người vợ lớn nuôi dưỡng ba đứa nhỏ, chị có được anh chàng hoạ sĩ. Giờ họ có một con trai. Ngoài công việc, chị cúc cung tận tụy làm người vợ  tốt, người mẹ hiền. Chị ta có khả năng viết rất tốt về các bài tuyên truyền chính sách, đường lối, loại bài gương sáng. Chị có thể nói cười, khóc bất cứ lúc nào, với bất kỳ ai. Nếu ai tinh ý sẽ thấy được ánh mắt ráo hoảnh không chút cảm xúc. Cả toà soạn ai cũng e ngại tính thâm trầm  của chị ta. Không ai dám làm bạn thân trừ Gia Gia. Về làm toà soạn gần chục năm nay mà cố mãi chỉ mới lên được trưởng ban.

Kim rất tự nhiên rút một  điếu thuốc, bật lửa châm hút. Những vòng khói tròn tròn vương vít ở đôi mày đen đậm như mực tàu. An quay sang Kim lạnh ngắt, bảo:

- Tôi có hai yêu cầu, chị phải chọn. Một, ra khỏi phòng hút thuốc xong trở vào làm việc. Hai, tắt ngay điếu thuốc kia đi.

- ở đây không để bảng cấm hút thuốc. - Bạch Kim thản nhiên  thả khói. Dắt chéo chân đưa đôi giầy “khủng bố” lên.

- Đây là phòng của tôi. Tôi có quyền yêu cầu.

Kim lờ đi như không nghe, buông một câu tiếng Anh giòn như đập đá:

- I will knock-out you!(1).

Mắt An long lên  phát ra một thứ uy lực khiến người khác phải kiêng nể. Cô đáp lại một câu chuẩn không kém:

- I wawnt you say: Yes, madam!(2).

Gia Gia che miệng cười  thích thú. Thanh nhếch miệng cười đắc ý. Từ trước đến giờ chưa ai dám thẳng cánh độp lại Bạch Kim như vậy. Kim hơi sửng sốt trước người phụ nữ mới hơn ba mươi, làm việc ở một cơ quan Đảng tỉnh lẻ lại có thể siêu tiếng Anh như vậy. Kim nhún vai: “OK, sếp”. Dụi điếu thuốc vào đế giày, Kim búng vèo điếu thuốc vào sọt đựng giấy. Thanh liếc xéo Kim, trong bụng rủa thầm: “Đồ thứ giả cầy nhát chết!”.

An bình thản như không có chuyện gì xảy ra. Cô bắt đầu bàn kế hoạch làm việc tháng này với ba vị chóp bu. Cô yêu cầu họ từ nay phải tự mình chịu trách nhiệm mảng thông tin mình phụ trách. Tất cả các bài viết của phóng viên dưới quyền phải được các trưởng ban biên tập phê duyệt trước khi trình Tổng biên tập. Giờ đọc, biên tập, duyệt bài sẽ được tính vào khoản tiền làm ngoài giờ. Một số chế độ chính sách về công tác phí, định mức nhuận bút sẽ được nâng lên. Ba người lúc đầu có vẻ lơ đễnh, sau như bị hút vào từng chi tiết An đang trình bày. Một cuộc cải cách quy trình làm việc của toà soạn được ra một cách hoàn chỉnh, khác hẳn cách thức xưa nay.

Khi An được gọi lên phòng Phó bí thư tỉnh để nhận quyết định chuyển về toà soạn. Việc này chỉ cần ban tổ chức trao là được nhưng ông muốn đích thân gặp An. An ngồi im nghe ông dặn dò về nơi cơ quan ngôn luận đó cần phải như thế nào. An biết ông lo cô nhỏ tuổi, kinh nghiệm chưa  có khó đảm đương được công việc mới. Toà soạn đó nổi tiếng là toàn những người có sừng có mỏ, nói chính trị không cần học nghị quyết. Xong, ông hỏi:

- Vậy con muốn chú giúp gì không?

Ông vẫn quen gọi vậy. Cha mẹ sanh An trong căn cứ của R. Từ hồi  An bé tí tị, mỗi lần ông đi công tác về là ẵm cô tung lên trời, cười: “Con ơi, con à!”. Riết thành quen. An đặt lên bàn bản kiến nghị và đề án do cô nghiên cứu suốt từ khi có thông báo về toà soạn để viết ra. An khẽ cười:

- Con sẽ nói ngắn gọn để đỡ mất thời gian của chú. Xin cho toà soạn  sử dụng ba mươi phần trăm từ nguồn thu quảng cáo để tăng thêm một số chế độ, chính sách. - Phó bí thư cầm sấp tài liệu lên xem. An tiếp - Chú Hai đừng lo. Con đã nghiên cứu rất kỹ, không có gì phạm luật cả. Viết báo không thể tính giá trị bằng cách đếm chữ được. Đề án cải  cách này thì nhất định chú phải ủng hộ con.

- Bạo tay quá không con? - Ông có vẻ lưỡng lự.

An nhìn thẳng ông:

- Các chú giao cho con đẩy cỗ xe của toà soạn chạy, thì phải cho con điểm tựa để lấy sức bật chứ.

An nhận được ý kiến thống nhất của Tỉnh uỷ về kiến nghị và đề án trước khi về nhận công tác mới.

An phát cho ba cộng sự mỗi người một bản đề án cải cách quy trình thực hiện công việc chuyên môn nghiệp vụ. Xem xong Thanh lên tiếng hỏi:

- Tôi nghĩ đồng chí đã nghiên cứu rất kỹ mọi hoạt động của toà soạn rồi phải không? Vậy đề án này không có gì phải bàn nữa. Nhưng thay đổi cả một cơ cấu tổ chức, tôi yêu cầu phải thông qua chi bộ. Chi bộ thống nhất có ý kiến chỉ đạo lúc đó triển khai thực hiện cũng chưa muộn. Tôi sẽ báo cáo chi bộ việc này vào cuộc họp gần nhất.

Thanh mím môi không nói thêm gì. Kim ném sấp giấy lên bàn:

- Tôi cho rằng từ giấy đến công việc thật không giống nhau. Cô khó thực hiện được lắm.

An mỉm cười, không một chút tức giận:

- Vì vậy tôi mới cần sự cộng tác của  các chị. Tôi biết ba chị đều là ký giả chuyên nghiệp, yêu nghề, thích viết. Tôi cũng vậy. Nếu mọi người thấy đề án này tốt thì bắt tay cùng thực hiện.

An chìa tay ra. Thanh đứng lên đập tay mình vào tay An. Kim không nói gì thêm, nhún vai đứng lên chập tay vào. Gia Gia  nãy giờ mới lên tiếng:

- Thu nhập tăng gấp đôi. Xứng công vừa sức. Không dại gì phản đối.

- Vậy mọi người về làm việc đi! - An nhìn vào bốn bàn tay đang chồng lên nhau, rành rẽ từng câu - Không tin vịt. Không bài đẻ ra bài. Không phóng sự bàn giấy. Không  doanh nghiệp ma. Lập tức  nhập liệu tất cả thông tin tồn đọng.

Kim nheo mắt  có vẻ thích thú, hất mặt:

- OK, sếp.

Thanh cười rất tươi mừng cho toà soạn từ nay đã có hướng để khởi  sắc. Ba người kia mải xiết tay nhau không thấy được tia sắc lạnh trong mắt Thanh loé lên như tia chớp: “Già đời, cứng cựa như lão sếp trước còn bị đạp xuống. Để chống mắt coi con ranh mới nứt mắt này trụ lại được bao lâu”. Trên gương mặt tươi cười rạng  rỡ, ánh mắt ấy tắt nhanh như khi xuất hiện.

*

An nhìn khung chỉ  ngày giờ trên màn máy tính. Hôm nay đúng ba năm ngày cô về toà soạn. Vất vả khỏi phải nói. Toà soạn giờ đâu vào nếp nấy. Tờ báo ngày càng được nhiều người hoan nghênh. Số lượng phát hành tăng gấp đôi, bán được cả ra ngoài tỉnh. An đang lập một kế hoạch xin thử nghiệm xuất bản phụ trang nhưng chưa được duyệt. Tiếng gót giày nện cồm cộp phía ngoài. An biết Kim lên phòng mình. Chắc là đang nổi cơn tam bành vì bài phóng sự bị cắt thành một mẩu tin. Mới từ Kampốt về mà đã tới thẳng đây. An quay quay lại bàn chờ. Sau tiếng gõ cửa cồng cộc, không đợi mời vào, Kim đã đến trước mặt An, vứt xoẹt tờ báo lên lên bàn:

- Tại sao?

- Ngồi đi. - Kim đá ghế ngang ngồi xuống. An cầm tờ báo, chậm rãi - Bài hay, thông tin chính xác nhưng không đăng được. Khâu công tác chính sách đền ơn đáp nghĩa là phần nhạy cảm nhất trong chính sách của tỉnh. Cá nhân nhà thơ tiêu cực có, biển thủ tiền quỹ có. Nhưng đánh vào đó mạnh như vậy sẽ làm người dân mất lòng tin.

An công khai ủng hộ những bài viết thông tin chính xác, đưa ra vụ việc với mục đích phê bình để sửa chữa. Kim biết vì một số bài phóng sự của mình mà An đã không ít lần bị Tỉnh uỷ gọi vào để giải trình, phê bình lên xuống như vê lúa. ở toà soạn mệt không kém. Một số có trình độ lý luận cao bao giờ cũng khó thuyết phục hơn người khác. Những người có  thâm niên nghề nghiệp lâu như Triệu Thanh lại càng khó gấp bội. An một mình nhận tất cả trách nhiệm, không một lời trách móc lại người dưới quyền.

Gia Gia và Thanh hé cửa bước vào. Thanh đi sau cẩn thận đóng cửa lại. Thấy hai người cười, Gia Gia đặt cái túi lên bàn:

- Tưởng đâu không được ăn sầu riêng Kampốt và xoài xanh Thái Lan rồi chứ. - Cô tinh nghịch giơ đồng hồ lên. - Hết giờ làm việc, thưa sếp. Chia lãi cho cổ đông được chưa?

An mỉm cười, đẩy ghế bước ra bàn ngồi với ba người.

Thanh cười vã lã với Kim:

- Bài phóng sự công phu vậy thế nào cũng gây được tiếng vang lớn. Vậy mà phải cắt bỏ, còn mỗi cái tin chóp. Tiếc quá trời!

Kim nhún vai, liếc An cười trêu:

- ý sếp là ý trời. Sếp nói đúng, em cũng thấy đúng. Viết lại đề tài khác, có gì đâu mà tiếc.

Sau mấy tháng làm việc chung, tự nhiên bốn người kết lại với nhau thành bạn thân. Tình bạn của họ rất thật. Thứ tình đó có được bởi sự nể trọng lẫn nhau chứ không hề liên quan  gì đến việc vụ lợi trong công việc. An thích ăn xoài xanh. Cô lấy cây dao trong ống để gọt xoài. Mấy trái xoài xanh dài đuỗn hơn một gang, chỉ lớn chừng ba ngón  tay, héo quắt, nhăn nhúm hết. Có lẽ Kim mua cách đây đã  mấy ngày rồi. Nhìn An cứ lựa đi lựa lại mấy trái xoài  héo. Kim cầm một trái lên ngắm nghía rồi bật cười:

- Nhìn trái xoài tao thấy giống quá tụi mày. - Ba người kia ngước nhìn xem Kim định nói gì.

Kim chỉ bật mí cho mọi người là mình bỏ tất cả về xứ giáp biên này cốt để tìm một người. Chỉ thế thôi, không cho biết người ấy thế nào, có mối quan hệ gì với mình. Kim nhìn hàm răng trắng như ngọc trai của Gia Gia cắn múi sầu riêng vàng óng mà phát thèm. Kim hỏi:

- Chuyện thằng cha chủ xưởng tàu của mày sao rồi?

Gia Gia chợt sầm mặt như cắn phải lưỡi. An đưa mắt ra hiệu cho Kim đừng hỏi nữa. Tháng trước, vào một đêm mưa như xé lá, Gia Gia lạnh đến xanh móp méo lê từng bước đến nhà An. Ba má đã đi ngủ. An lôi tuột Gia Gia vào phòng,  cởi bỏ bộ quần áo ướt sũng, lấy mền lông quấn lên. Gia Gia gục vào lòng cô khóc mãi, khóc mãi đến lịm đi. An nằm ôm chặt giữ cho Gia Gia ngủ yên.

Đến gần sáng, Gia Gia tỉnh giấc bắt đầu kể lể chuyện của mình. Gia Gia yêu một ông chủ doanh nghiệp tài năng, tuổi gấp đôi cô. Ông ta không hào hoa, phong nhã, không mồi chài dụ dỗ. Rất đứng đắn. Rất đàn ông. Gia Gia đã có một loạt bài viết về công ty của ông ta. Không hiểu sao cô lại yêu ông ta mà thẳng tay gạt bỏ hết những chàng trai quay xung quanh như đèn kéo quân. Ông ta đã có vợ con đàng hoàng. Gia Gia không dám nói năng gì cả. Đêm nay, cô hẹn ông cùng đi uống cà phê. Lấy hết can đảm Gia Gia thú nhận mình yêu ông. Yêu không đòi hỏi ông bất kỳ trách nhiệm gì  đối với cô cả. Người đàn ông im lặng rất lâu. Ngoài trời mưa sầm sập đổ. Cuối cùng ông ta trả lời không chấp nhận tình yêu của cô. Ông không thể làm hại cô, cũng không muốn làm tổn thương người vợ đã bạc tóc cùng ông. Gia  Gia nhìn thấy trong mắt ông ta một sự kìm nén đến gần như vỡ tung lồng ngực. Ông quay người bỏ đi. Cô đuổi theo ông. Ôm xiết lấy ông. Cô ghì hôn ông cuồng nhiệt như thứ tình cảm trong lòng cô đang trào dâng. Ông đã hôn lại cô. Rồi dưới ánh sáng nhạt nhoà của ngọn đèn cao áp bị lấp trong mưa, mặt ông rắn đanh: “Không”. Tay cô rời rã buông ông ra. Gia Gia quay đầu bỏ chạy. Cô chạy mãi, chạy mãi dù không biết chạy về đâu. Bước chân không chủ định tự đưa cô đến trước nhà của An. Từ sau hôm đó, Gia Gia ít cười nói hẳn. Cô không một lần nhắc đến người đàn ông đó, cũng không muốn nghe ai nhắc đến.

Kim biết mình  lỡ lời, đẩy múi sầu riêng vừa tách về phía Gia Gia:

- Chị xin lỗi! Bỏ qua đi!

Thanh bỏ cái hột sầu riêng vừa ăn hết thịt xuống, chỉ vào cái hột bảo:

- Gia Gia nè, em cứ xem tình yêu đó như hột sầu riêng này đi. Ăn hết phần thịt ngon ngọt, béo  thơm bên ngoài  rồi, cái hột bên trong chát đắng lắm. Không ăn được nữa đâu.

An gom mấy hột sầu riêng lại:

- Đừng bỏ uổng. Chịu khó tốn củi lửa, luộc  lên ăn cũng ngon lắm.

Gia Gia cười  sặc cả sầu riêng. Dưới đường thấp thoáng một người đàn ông với chiếc Wave Anpha màu xanh dương. An biết Thái đã đến đón cô đi ăn mừng ba năm ngày nhận việc mới. Gia Gia bĩu môi bảo An:

- Chị đi mà luộc hột sầu riêng của chị. Chưa thấy ai trung thành như vậy. Mười mấy năm rồi luộc mãi không chín.

An đứng dậy phủi tay, cầm túi  xách bước ra cửa. An chợt  quay lại:

- Ai không chồng con thì theo tôi đi ăn mừng ba năm về làm ký giả chuyên nghiệp.

Kim và Gia Gia đứng bật dậy vớ lấy xách tay: “Dzé!”. Ba người kéo đi, bỏ mình Thanh thu dọn đống vỏ hạt  ngổn ngang. Thanh đợi ba người ra khỏi cửa, bấm điện thoại gọi tạp vụ lên dọn dẹp. Chợt nhìn thấy tấm ảnh bốn người chụp chung. Tấm ảnh được An lồng trong khung rất đẹp đặt trên bàn. Thanh cầm lên ngắm nghía. Kim ôm cổ An cười hết cỡ thợ mộc. Đặt bộp khung ảnh xuống bàn, chỉ vào hình hai người, Thanh nhếch cười: “Cười đi! Xem cười được bao lâu!”.

*

Kim nhảy chân sáo vào phòng của An. Vừa đóng cửa lại Kim phải hạ  ngọn ngay vì gương mặt tối sầm như sắp bão của An. Bốn năm qua, Kim chưa bao giờ thấy An giận đến vậy. Kim nhẹ tay kéo ghế, ngồi xuống chờ. An không nói năng gì, kéo hộc tủ lấy ra mấy tờ giấy đẩy đến trước mặt Kim. Một biên bản có đại diện chính quyền Việt Nam lập tại Kampốt. Một biên bản cuộc họp lấy ý kiến về việc Kim vi phạm đạo đức nghề nghiệp. Biên bản đề nghị hình thức kỷ luật Kim là đuổi việc và người lãnh đạo trực tiếp phải bị kiểm điểm nghiêm khắc. Người ký  tên đề nghị là Triệu Thanh. Một công văn yêu cầu An ba ngày sau phải lên  giải trình trực tiếp với cấp trên. Kim đọc lướt qua, cười khẩy:

- Nhanh vậy. Đồ rắn độc!

- Thôi đi! Chuyện gì đây Kim? Em tin tưởng chị và Thanh như vậy sao hai người lại làm ra nông nỗi này?

- Chị mày bỏ đoàn đi ngủ với trai được chưa? - Kim vò nát sấp giấy ném vào sọt. - Xin lỗi đã làm ảnh hưởng đến em!

- Nói đi!

An gần như quát. Kim ngồi xuống ghế định rút thuốc châm hút, nghĩ sao lại ném điếu thuốc vào sọt rác. Tuần trước Kim và Thanh được phân công theo dõi đoàn lãnh đạo của tỉnh sang Kampốt ký kết một số thoả thuận để phát triển thương mại hai tỉnh theo sự uỷ quyền của chính phủ. Tình cờ Kim gặp lại người đàn ông mà mình cất công tìm kiếm suốt mười mấy năm. Từ nhỏ Kim theo ba má qua Nam Vang làm ăn. Kim và người ấy cùng lớn lên bên nhau. Cùng yêu thương, hò hẹn đính ước. Năm Kim hai mươi tuổi, Khmer Đỏ lên nắm quyền, ra lệnh tàn sát tất cả những Việt kiều đang sống ở đây. Người đàn ông đã giúp gia đình Kim chạy khỏi Nam Vang. Gia  đình Kim chạy về tỉnh giáp biên này để sinh sống. Từ đó bặt tin nhau. Dù bốn mươi rồi, cay đắng ngọt bùi đã đủ, đàn ông Tây, đàn ông Ta chán chê nhưng Kim không thể nào quên được mối tình đầu. Chỉ có người đàn ông đó là người cô yêu suốt đời. Vì tìm kiếm người ta mà cô quay lại Việt Nam làm việc. Từ bỏ tất cả đô thị phồn hoa về đây cũng chỉ với hy vọng này. Kim đã tìm được. Người ấy giờ là viên chức cao cấp của chính  phủ Campuchia. Tình yêu của họ vẫn còn nguyên vẹn như thời hoa mộng. Hai người đã  hẹn hò nhau, bí mật rời đoàn đến khu nhà riêng của người ấy thoả bao năm xa cách. Kim vui quá đã kể hết cho Thanh nghe. Giờ chuyện đã đổ bể từ đơn tố giác của Thanh. Lãnh đạo tỉnh phải lên tiếng. An dịu lại, thương hại:

- Sao chị không nói sớm cho em nghe?

- Nói cái gì? Anh ấy chết vợ, chị chồng bỏ lâu rồi. Trai trên gái dưới có cần phân biệt quốc tịch không? - Kim gằn giọng như sắp đánh nhau.

- Không. Nhưng chị đang là phóng viên theo đoàn đi làm việc. Chuyện nào cũng phải có nguyên tắc giới hạn. Chị là người Việt Nam, chuẩn mực đạo đức không cho phép làm vậy. Huống hồ chi chị là ký giả đại diện cho tỉnh để làm công tác thông tin tuyên truyền.

- Chị không cãi với em nữa. - Kim giơ tay lên trời. - Gần hai chục năm rồi. Đêm nào chị cũng mơ thấy anh ấy. Ngủ với người đàn ông nào chị cũng nghĩ đến anh ấy. Xin lỗi, chỉ vì thoả mãn tình cảm riêng của mình chị đã hại em!

An không nói gì nữa. Kim cũng im lặng cầm túi xách đi ra khỏi phòng. Tiếng đế giày nện xuống nền nhà nặng nề khác hẳn lúc vào.

Sáng hôm sau Kim cầm tờ đơn xin thôi việc lên gặp An. An ngồi lặng hồi lâu. Mặt cô rắn lại, cương quyết:

- Không cần phải như vầy. Để em giàn xếp cho chị.

Kim bật lửa đốt thuốc, rít một hơi dài. Anh không nói gì. Những sợi khói tròn tròn bay là đà  lên chỗ quạt hút gió. Kim lật đế giầy dụi tắt, ném điếu thuốc vào sọt:

- Thôi bỏ đi An. Không làm toà soạn, chị sẽ làm ký giả tự do. - Kim cười buồn. - Mệt mỏi rồi. Xong viêc này, chị sang Kampốt tìm anh ấy. Bọn chị sẽ kết hôn, nối lại khúc chỉ hồng đã bị đứt. Chúc mừng chị đi!

- Chị sinh ra để làm ký giả. Đừng bỏ nghề!

- ừ. Chị sẽ gởi bài cộng tác. Đừng có đổi thể loại bài của chị nghe.

An cười, mắt ướt rượt. Kim quảy túi xách lên vai, đi ra cửa. Dáng đi  như thỏi kim loại xuyên vào không khí của Kim thật cô độc. An nói với theo:

- Em mong chị mãi là bạch kim. Đừng rỉ sét nghe!

Kim quay lại hất mái tóc bờm xờm, đưa hai ngón tay lên gật chào:

- OK,sếp. - Hai ngón tay đó chỉ xuống đường. - Già rồi, đừng có mà cao giá,. Làm khổ Thái vừa thôi, mất rồi hối không kịp.

An cố không để rơi nước mắt:

- Đám cưới em sẽ mời anh chị về dự.

Kim đi thật.

An làm đơn xin chuyển công tác khác. Không được chấp thuận, tiếp tục ở lại toà soạn.

Thanh không còn lên phòng An nói chuyện riêng nữa. Họ cũng không còn chuyện riêng gì để nói với nhau.

Gia Gia làm đơn xin đi học ở úc. Đơn được chấp thuận. Chỉ một tuần là phỏng vấn, Gia Gia bay luôn. Đi một tháng, Gia Gia gởi email cho An một bài viết về cuộc sống của các chủ thuyền đánh cá người Việt ở úc. Cuối bài Gia Gia thêm một câu: “Em nhớ cái mặt cộc như dấu chấm của chị!”. An phì cười, gởi thư trả lời: “ảnh?”. Chắc chắn ngày mai cô sẽ nhận được ảnh minh hoạ cho bài báo. Trong nghề nghiệp Gia Gia cẩn thận đến từng dấu phẩy.

An tắt điện, đứng lên cầm túi xách ra khỏi phòng. Người đàn ông của cô đang đợi ở dưới sân.

(Văn nghệ số 51)

Người đàn bà can trường

Đối diện trước mặt tôi là người đàn bà héo quắt, khắc khổ đã gần tuổi 70 nhưng nụ cười thật cởi mở, đôn hậu... ở xóm Long Vân tự này người ta gọi bà là bà Sáu “giác hơi”, còn tên thật cũng như cuộc đời đắng cay, lận đận truân chuyên của bà hầu như rất ít người biết đến. Nhưng đấy là một người đàn bà giàu nghị lực và can trường… đã trải qua bao sóng gió có lúc tưởng chừng buông tay trước số phận.

Tên khai sinh bà là Đỗ Thị Phát, còn ngày tháng năm sinh bà không còn nhớ. Bà là con thứ sáu của ông Năm Trường làm nghề bốc thuốc Nam ở ấp Phước Trường - Thủ Đức - TPHCM. Ngày ấy vùng Thủ Đức còn hoang sơ lắm, những bãi đất hoang cây cối um tùm, những kinh rạch đầy cá nhưng cũng đầy rắn rết, cá sấu hung dữ  và những rặng dừa nước ngút ngàn...

Ông Năm Trường chữa bệnh cho bà con lối xóm bằng nghề gia truyền. Bất kể lúc nào có ai gọi là ông tất bật ra đi với túi thuốc đeo lệch bên vai. Đầu trần chân đất, đêm sương giăng kín mịt mờ, ông vẫn lội sình, lội ruộng mà đi. Có đêm về đến nhà, người ông đã ướt đẫm sương, áo quần bê bết bùn đất... Trong một chuyến đi như thế ông bị trúng đạn của bọn dân vệ ngụy. Đây là vùng ven đêm đêm Việt Minh về trừ ác diệt ôn. Ông chết tức tưởi khi đang đi cứu người bệnh với túi thuốc được hái lượm từ cây cỏ trong vườn nhà. Ông mất lúc bà mới lên 8 tuổi. Rồi ngày nào cũng tên bay đạn lạc, bọn Tây, bọn ngụy đi lùng sục cán bộ Việt Minh... Mấy mẹ con dắt díu lên Sài Gòn. Chỉ cách một con sông mà đã là hai thế giới khác biệt. Bà phải đi ở đợ làm thuê từ buổi ấy.

Khi mẹ bà ‘’đi bước nữa’’, gia tài duy nhất ông cụ để lại là một bộ đồ nghề giác hơi với cái hòm gỗ đã đen bóng cùng mấy đồng xu cạo gió mòn vẹt. Có phải định mệnh hay không mà mẹ ấn bộ đồ nghề (vật báu của gia đình) vào đôi tay non nớt của bà rồi gạt nước mắt mà ra đi...

Hơn 10 năm đi ở đợ, đi làm thuê hết nhà này đến nhà khác chỉ để kiếm bát cơm chủ ăn thừa với mấy bộ đồ thải ra. Bà làm quần quật từ sáng tinh mơ đến tối mịt mà vẫn bị la mắng, đánh đập. Anh chị em lưu lạc mỗi người một phương. Số phận đã thế đành phải cắn răng mà chịu. Có những đêm nằm dưới gầm cầu thang, ôm ‘’vật báu’’ của cha để lại mà nước mắt ràn rụa ướt cả vạt áo rách. Thương cha, thương cho phận mình... Bà nhớ những ngày, những đêm lẽo đẽo theo cha hành nghề giác hơi cạo gió cho những người nghèo, những người tứ xứ quanh năm đói ăn, thiếu mặc. Vùng đất mới khai phá đầy chướng khí có những cơn khí độc quật ngã những người làm thuê làm mướn một cách tàn nhẫn...

Rồi cuộc đời đưa đẩy bà đến ở đợ cho một gia đình người Tàu. Một đêm mưa gió cậu con trai ông chủ đi chơi về bị trúng gió, người tím tái mặt dại khờ tê dại. Không biết cầu cứu ai giữa đêm khuya như thế, gia chủ cứ chạy quanh trong nhà không biết phải làm gì. Bất giác bà chạy đến gầm cầu thang lôi bộ đồ nghề của cha để lại rồi bà cạo gió, giác hơi miệng luôn lẩm nhẩm điều gì đấy. Bà đang cầu Trời, khấn Phật như ngày xưa cha bà đã làm. Được uống nước gừng tươi, đắp chăn ấm, cậu chủ tỉnh lại... còn bà lại lặng lẽ quay về góc cầu thang tối của mình.

Rồi bà trở thành vợ của con ông chủ...

Nhưng cái tình cái nghĩa đó không vẹn toàn. Khi bà sinh được hai cô con gái xinh xắn thì máu ăn chơi lãng tử của con nhà giàu trỗi dậy, thế là ông bỏ ba mẹ con bơ vơ... dứt áo ra đi không nói lấy một lời.

Bà lại dắt díu hai đứa con nhỏ dại với bộ đồ giác hơi lặn lội hết Chợ Lớn - Sài Gòn lại vật vờ trôi dạt về đồng Ông Cộ - Bình Thạnh.

Đi giác hơi quanh Long Vân tự, bà để ý một cồn đất nhỏ ở ấp Lò Heo cạnh con rạch, chung quanh chỉ lác đác mấy mái nhà lợp dừa nước tồi tàn, toàn là những người chạy giặc về đây.

Thế là được bao nhiêu tiền dành dụm, bà mua 4 cây cừ tràm, mấy tấm tôn gỉ, vài tấm ván cất một chòi nhỏ cạnh con rạch. Hàng ngày bà để hai đứa bé trong chòi còn mình với bộ đồ nghề lặn lội khắp đường ngang, ngõ tắt... giác hơi, cạo gió. Một đêm mưa, nước đổ về, gió thổi mạnh, một cây cừ tràm bị gãy ngang, cả căn chòi đổ ụp xuống. Ba mẹ con mình đầy sình lầy lóp ngóp bò lên, chịu đói, chịu lạnh cho đến lúc trời sáng.

Năm 1975, Sài Gòn giải phóng, đỡ bom đạn, đỡ cơ hàn một chút, nhưng dù ngày nắng, ngày mưa với bộ đồ nghề đeo lệch một bên vai, chân bà vẫn đều đặn rảo khắp Hóc Môn - Gò Vấp - Thanh Đa, Hàng Xanh...

Trong một buổi chiều bà bước đi một cách vô định, mà chân bước lên cầu Sài Gòn lúc nào không hay. Bà cứ nhìn xuống sông một cách vô cảm và hình như trong lòng bà đã đi đến quyết định cuối cùng. Bà cũng không hay rằng thành phố đã lên đèn và đôi mắt người lính trẻ gác cầu nhìn chăm chú theo từng bước đi của bà. Khi một chân đã bước lên thành cầu thì có một bàn tay đặt lên vai níu bà lại. Bà quay lại, anh bộ đội trẻ măng đang nhìn bà, vừa thương cảm vừa trách móc. Anh bộ đội mà bà chưa hễ gặp, chưa hề biết tên đã cứu bà trong cơn tuyệt vọng bi thảm đó.

Bà vội vàng chạy một mạch về nhà, về căn chòi liêu xiêu ở xóm Lò Heo nơi hai đứa con đang khóc hết nước mắt đợi mẹ về.

Phải sống. Phải sống. Phải sống...! Bà lẩm nhẩm mà nước mắt ràn rụa khi ôm hai đứa con gái vào lòng. Phải sống! Bà đã thề trong đêm với lòng mình như thế.

Từ đó hàng ngày bà lại đi cạo gió, giác hơi và lại quyết tâm sống khi nghe tin người chồng sau nhiều cuộc hôn nhân trăng gió nay đã lấy một người đàn bà giàu có.

Bà đi mà mắt ráo hoảnh, nhìn quanh đường hễ ở đâu có những viên gạch rơi vãi hoặc ai đó bỏ đi bà lại thu thu, giấu giấu vào lùm cây, bụi cỏ. Rồi trên đường về bà lấy sợi dây buộc hai viên gạch quàng qua cổ, cứ thế mà lầm lụi đi. Ngày nào khỏe, có được chút cơm thì bà quàng vào cổ 4 viên gạch. Bà chỉ ăn khoai, mấy mẩu sắn luộc... còn túm gạo đeo quanh người về cho hai con nhỏ, nuôi chúng nó học hành như bọn trẻ nghèo ở xóm Lò Heo.

Đêm đêm ba mẹ con vác từng đám sình bồi đắp nền nhà. Những đêm có trăng còn đỡ, những đêm tối trời đèn dầu không thắp được, mấy mẹ con lại mò mẫm từng hòn đất, hòn đá. Ai cho xà bần, đất cát bà lại tất bật đi gánh về. Tiền làm được bà chia thành hai phần, một gửi cho người quen là chủ vựa xi măng, sắt thép, phần còn lại dành cho con ăn học. Ròng rã 20 năm trời cho đến tận tuổi 60 bà đã “cõng’’ về hơn 6.000 viên gạch. Tiền gửi cho người chủ vựa tốt bụng cũng vừa đủ mua sắt và xi măng. Bà quyết tâm làm nhà trên cái nền đất mà đêm đêm bà cùng con vốc từng nắm sình, nắm đất. Một ngôi nhà khang trang được cất lên làm ngạc nhiên không biết bao người.

Nhưng trớ trêu thay số phận. Bớt được cái nghèo, có được chỗ ở, khỏi đi lang thang nữa thì người chồng cũ đột ngột trở về. Lúc này người vợ giàu có đã bỏ ông. Người mang đầy bệnh tật - cái bệnh của thói đào hoa lãng tử hành hạ ông. Bà lại phải giác hơi cạo gió từ sáng tinh mơ cho đến tận đêm, đến khi hai tay rã rời, mắt hoa bụng đói để có tiền mua thuốc chữa bệnh cho ông và nuôi đứa cháu ngoại mồ côi cha ăn học nên người.

Và ông trút hơi thở cuối cùng trong căn nhà mà ba mẹ con bà đã đổ nước mắt, mồ hôi trải bao cay đắng gây dựng nên. Cận kề cái tuổi 70, bà vẫn không bỏ nghề, một phần vì cuộc sống, một phần vì những người nghèo luôn tìm đến bà mỗi khi trái gió trở trời... đôi lúc đến với bà mang theo cả nỗi niềm mà không biết chia xẻ cùng ai!

Bà đã kể cho tôi nghe về cuộc đời khắc nghiệt cay đắng và như một huyền thoại mà không một lời thở than. Bà trò chuyện rỉ rả suốt năm năm qua khi tôi về cư ngụ ở Bình Thạnh gần Long Vân tự.

Bà kể một cách mộc mạc chân thành mà đâu biết rằng tự trong lòng mình, tôi đã cảm phục bà như những bà mẹ tôi đã gặp trên những nẻo đường đất nước.

Chính bà - người phụ nữ can trường ấy đã làm tan đi những cơn gió độc lận vào da thịt của tôi, của anh, của chị và những ai đã một lần ghé qua căn nhà bà gần Long Vân tự cạnh con rạch đen không tên.

Văn nghệ số 51)

Mưa ở cuối trời

Mưa đang nặng hạt dần. Trời như đổ cả thùng đậu đen xuống mái lá. Cơn mưa đã níu chân tôi ngồi lại căn nhà hầm. Không biết thời gian trôi đi bao lâu, còn mái tóc của cô gái vẫn chưa khô hẳn. Cô ngồi phía đầu giường bên kia, chỗ có chiếc bàn nhỏ, le lói ánh đèn dầu chiếu ra từ một lỗ nhỏ của ống bương chụp bên ngoài, một loại đèn “phòng không”. ánh sáng soi mờ mờ một nửa thân hình có những đường cong mềm. Một bên bờ vai áo bà ba đen; một ống quần xắn đến gối để lộ bắp chân trắng. Chỉ có mùi hương hăng hắc của lá gội đầu nguyên vẹn tràn về phía tôi ở đầu giường bên này. Tôi đã khoanh chân ngồi tựa vào thành đất mát lạnh. Khỉ thật! Sao mình cứ tưởng tượng bánh lương khô trên bàn kia là một bánh thuốc nổ TNT nhỉ? Bánh lương khô đó tôi đem tặng cô gái lúc mới đến. Cô để ngay dưới chân đèn và nói: “Lương khô của các anh ăn ngon thật, nhưng dính răng dữ lắm”. Có tiếng pháo địch vọng lại ì ầm. “Bọn bên Dốc Miếu bắn đó!”. Cô gái bình thản bảo tôi.

Tôi bị phân tâm bởi tiếng mưa ràn rạt trên mái lá. Cô gái lại hỏi, giọng lảnh lót như tiếng chim: “Anh quê ở mô? Đi bộ đội lâu chưa?” “Tôi quê Vĩnh Phú. Cũng mới nhập ngũ năm ngoái”. Tôi muốn im lặng, cho những tính toán bên trong. Cô gái thì muốn hỏi rất nhiều. Cô thấy lạ khi một anh chàng đi “tán” gái mà cứ ngồi im như thóc. “Anh được đi chơi hay là...?” Tôi không để ý tới câu hỏi có chút nghi ngờ của cô. Tôi vẫn chú tâm vào tiếng mưa ma mị. Mưa đang gõ trên mái lá cọ nhà tôi, một căn nhà nhỏ nằm nép dưới chân đồi cọ già. Tiếng mưa hay còn gọi là bản hoà tấu mưa ào ạt, sôi nổi đến không thể phân biệt đâu là tiếng mưa trên mái nhà, đâu là tiếng mưa ngoài rừng cọ. Thật đúng như câu “Mưa rừng cọ. Gió rừng thông”. Mưa đêm vào tuần trăng mật thật thú vị. Cảm giác chật chội, ấm cúng giữa cơn mưa làm chúng tôi không muốn rời nhau ra. Lộc nhỏ bé, dịu hiền nằm rúc vào nách tôi. Mùi lá gội đầu, mùi thân thể trinh nữ vừa trải qua yêu thương nồng nồng, chật căn buồng nhỏ. Tôi được nghỉ phép mười ngày trước khi vào chiến trường và quyết định cưới vợ. Lúc đầu tôi không định tổ chức, nhưng Lộc khăng khăng đòi cưới. Cố róng riết: “Các anh đi đằng ấy, biết thế nào mà giữ chân. Cứ sấn sẹo, buộc thừng cho chắc ăn, rồi muốn đi bao giờ về cũng được”. Không nói ra nhưng tôi ngại chiến tranh không chiều lòng người. Lỡ sa sẩy, tôi sẽ làm Lộc khổ suốt đời. Sau Lộc động viên mãi, tôi ừ cưới. Lộc nói muốn có đứa con, nhất là con trai. Thời chiến người phụ nữ có con là có cả trái núi vững vàng mà dựa vào cho khỏi ngả nghiêng, chao đảo. Vậy mà thời gian của vợ chồng tôi ít quá: Năm đêm và một buổi trưa trên đồi cọ vắng. Chúng tôi hối hả yêu nhau, cuống cuồng yêu nhau. Ngày thì dài dặc mà đêm ngắn quá.

“Anh thấy con gái nông trường chúng em có dữ lắm không?” Tiếng lảnh lót của cô gái làm tôi chợt tỉnh. “Các cô... à các o hả! Chắc là hiền vì tôi mới biết một mình o thôi!”. Tôi nhớ đến lời dặn của một anh lớn tuổi trong đơn vị “Vào Vĩnh Linh hay Quảng Trị, muốn con gái trong đó cảm tình thì phải gọi họ là o, đừng gọi cô như ngoài Bắc, họ bảo mình rủa họ là “Cô hồn cáo”... Cô gái này nhìn xa giống vợ tôi, nhất là mái tóc dài và dáng người thon nhỏ. Nhìn gần mặt cô tròn hơn, còn Lộc của tôi mặt trái xoan.

Năm ngày trước, chiếc xe tải bịt kín vải bạt đổ chúng tôi xuống một địa điểm cuối Quảng Bình. Đêm tối đen. Tiếng thì thầm hỏi nhau. “Đây là đâu nhỉ?” “Chắc là ngã tư Thạch Bàn. Sắp đến Vĩnh Linh rồi”. Bê trưởng gắt gỏng: “Trật tự! Trung đội thành ba hàng dọc! Bên phải... quay! Điểm số!” Khi chiếc xe quay đầu, ánh đèn gầm chiếu qua chỗ tôi, chiếc đồng hồ đeo tay chỉ 22 giờ 30 phút. Chúng tôi lặng lẽ hành quân. Là đơn vị thông tin, chúng tôi chẳng bao giờ được hoà vào dòng chảy ầm ầm của đại quân. Độc lập tác chiến là đặc điểm của đơn vị tôi với những quy tắc bảo mật nghiêm ngặt. Mưa lắc rắc suốt dọc đường hành quân đến địa điểm mới. Trên lưng tôi là chiếc máy vô tuyến nặng hai chục ký, một cuộn dây định hướng nặng năm ký, lại còn ba lô, lương thực. Tôi dồn sức lên chiếc gậy, cố cho khỏi ngã. Đường núi trơn như đánh bẫy. Tiếng ối! ái! Mẹ ơi! khe khẽ dọc hàng quân. Cố hết sức mà tôi vẫn ngã liên tục, nghiến răng chịu đựng những cú va đập tưởng vỡ xương hông. Qua một đồi tranh tưởng đã thoát, nào ngờ lá tranh sắc ngọt cứa đứt chân tay đau rát. Lệnh dừng lại làm tôi thở phào, một phịch xuống đất. Xung quanh là mấy thân cây cao su xơ xác. Ai đó bảo: “Đến nông trường Quyết Thắng rồi”. Đây là đất Vĩnh Linh. Hành quân hai ngày nữa là chúng tôi có thể gặp địch. Các tiểu đội được đưa vào nghỉ tạm trong những ngôi nhà nửa chìm, nửa nổi mượn của nông trường. Mắc võng xong, sờ đến vắt cơm đeo bên hông thì đã nát bét. Chẳng buồn lấy lương khô, tôi lên võng ngủ một giấc mê mệt.

Các đội của nông trường ở rải rác quanh rừng cao su để tránh bom pháo. Công nhân sống theo đội. Họ bám rừng sản xuất trong tiếng ì ùng của pháo địch từ bên kia sông Bến Hải. Chúng tôi được nghỉ ngơi một tuần, sau đó sẽ hành quân đến địa điểm cấp trên yêu cầu. Hàng ngày sinh hoạt tư tưởng, ăn nghỉ và tránh tiếp xúc với dân để giữ bí mật. Mấy ngày đầu tôi toàn nằm võng, gặm nhấm lại những hạnh phúc vợ chồng vừa được nếm trải. Nằm dưới những nền nhà chìm thế này không sợ bom pháo nhưng tiếng mưa làm tôi sốt ruột. Bây giờ đang cuối tháng ba. Đúng một năm tôi nhập ngũ. Đợt chúng tôi đi dịp kỷ  niệm thành lập Đoàn 26/3/1971. Còn hai tháng nữa là thi tốt nghiệp cấp ba, nhưng chúng tôi tình nguyện nhập ngũ. Những đợt tuyển quân liên tiếp làm chúng tôi không chú trọng vào việc học nữa mà chỉ náo nức được ra tiền tuyến. Mới hôm nào Lộc còn tiễn tôi đến huyện đội với chiếc khăn tặng có đôi chim thêu vụng đang bay ríu vào nhau. Mới tuần trước đây Lộc lặn lội vào tận Hà Tĩnh thăm tôi với nỗi nhớ chồng và ý định gỡ gạc một đứa con. Chỉ một đêm ở đơn vị, chúng tôi thức trắng với bao nhiêu nỗi buồn lo hơn là niềm hạnh phúc được yêu nhau. Sáng hôm sau lên xe về quê, Lộc ôm tôi khóc và nói: “Cầu trời cho chúng mình một đứa con!”. Tôi nói cứng: “Nhất định sẽ có một thằng cu em ạ!”.

ý định trốn về nhà mấy ngày của tôi xuất phát từ lời hứa hôm đó với vợ. Tôi muốn gặp lại Lộc chỉ một ngày để chắc chắn chúng tôi thực hiện được ước mơ nhỏ bé có một đứa con. Từ hôm gặp cô công nhân nông trường có dáng dấp giống vợ mình, tôi càng nung nấu ý định về nhà. Anh em đơn vị sẽ cho tôi là kẻ đào ngũ, rồi có thể trung đoàn sẽ rối tung lên vì thay đổi mật mã. Nhưng tôi đâu phải là kẻ đào tẩu. Tôi chỉ về thăm vợ một ngày rồi sẽ vào ngay. Đơn vị còn đang nghỉ ngơi cơ mà. Thế nào cũng bị kỷ luật. Sẽ như thế nào nhỉ. Khai trừ đoàn, hay hạ cấp từ binh nhất xuống binh nhì? Mong muốn có được đứa con cứ thúc đẩy tôi. Có điều hôm vào đây đi ban đêm. Phải làm sao ra được ngã tư mới đi nhờ được xe ngược phía Bắc. Bởi vậy tôi hy vọng vào lòng tốt của cô gái. Bốn ngày trước tôi gặp cô thật bất ngờ khi đang tản bộ giữa hai hàng cao su xanh tán lá, mê mải ngắm những vết sẹo chéo trên thân cây do dao cạo mủ để lại, trông như cuống huân chương hạng nhất. Một chiếc lá khô còn sót chao đảo rơi xuống đất, cố lật mình lần nữa nhìn lên bầu trời. “Chào eng bộ đội! Mấy eng mới vô?” Tôi giật mình vì tiếng con gái như tiếng chim ngay sau lưng. Sao lại “eng”? Có lẽ là “anh”, tôi quay lại, thót tim thấy một cô gái nhìn hao hao giống vợ mình. Cũng thân hình nhỏ tròn lẳn như mình cá trắm. Cũng mái tóc dài gập đôi lên cặp thành búi nặng sau gáy. Cô xách thùng mủ cao su, nhựa vương một vệt trắng bên ống quần vải phíp. “Chào cô... à chào o! Đi làm về sớm thế?” Khuôn mặt tròn sáng lên nụ cười: “Làm sớm tránh máy bay thằng Mỹ anh nờ. Nhà em đằng tê! Khi mô rảnh mời các anh tới chơi”. Cô chỉ một mái nhà nhỏ trông như chuồng chim khuất sau một lô cao su. Tôi không cưỡng lại được ý muốn gặp gỡ cô gái nông trường trông giống vợ mình, nhưng phải hai hôm sau mới có cơ hội. Cơm chiều xong, lợi dụng lúc anh em chúi vào chơi “tiến lên”, tôi lảng vảng ngoài lán một lúc rồi nhằm hướng ngôi nhà nhỏ mà đi. Đến sát ngôi nhà hầm mà tôi vẫn không nghe tiếng trẻ em, người lớn đâu cả. Đến gần chút nữa thấy cô gái bữa trước đang gội đầu. Chiếc chậu nhôm để trên gốc cây to cắt ngang tầm ống chân, cô nắm mái tóc dài trước trán, quay vù vù, mấy hạt nước lá thơm văng tận chỗ tôi.

- Chào o! Đã cơm nước gì chưa mà gội đầu sớm thế? Cô gái nghiêng đầu nhìn tôi qua cánh tay giữ mái tóc: “A! Anh bộ đội! Anh đến thiệt hả?” Mấy giọt nước cũng cười long lanh trên môi cô gái “Cơm xong chẳng biết làm gì, nên tìm đến thăm nhà o! Tưởng có con nít nên đem cho chúng phong lương khô. Thế ra o ở một mình à?” “Dạ! Lính phòng không anh ơi! Thời chiến có chồng con mệt lắm!”. Cô mời tôi vào nhà, nhưng tôi từ chối. Tôi muốn tranh thủ ngắm cô gội đầu, ánh chiều tà bừng trên đôi má bầu bĩnh, đượm hồng. “Quanh nông trường sao toàn gặp phụ nữ thế o?” Tôi hỏi thăm dò. Cô cười rúc rích “Thanh niên khoẻ mạnh đi tiền tuyến hết rồi. Cũng còn mấy chú, mấy anh nhưng toàn người già yếu sức khoẻ. Trông anh dáng thư sinh rứa mà vô được tới Vĩnh Linh là giỏi lắm đó!” Tôi nhìn lại bộ dạng mình mà thầm cảm ơn cô. “Chắc người yêu cô cũng là bộ đội?”. Dạ! Phụ nữ chúng em không yêu bộ đội thì yêu ai? Câu chuyện ỡm ờ hôm đó chỉ có thế. Tôi vội vàng quay về đơn vị khi màn đêm nhoè nhoẹt những hàng cao su. Rừng vắng lặng bỗng ì ùm vọng tiếng pháo xa. Thật xa cuối rừng vẳng lại tiếng hát con gái, tôi nghe rõ câu cuối cứ lặp đi, lặp lại: “Súng dân quân quyết ra tay giữ gìn, ớ... ơ Quảng Bình... Vĩnh Linh... Quảng Bình”. Vươn vai hít đầy một hơi hương rừng ngai ngái, khen khét, tôi chạy về lán, thầm mỉa mai cái tướng thư sinh của mình. Ngay từ khi về đơn vị mới, tiểu đội trưởng đã ái ngại vì dáng gày gò và nước da trắng của tôi. Quả là đáng ngại khi mỗi lần hành quân tôi đều bệt bạt sau đội hình, anh em lúc thì giúp cái ba lô, khi thì cắp ắc quy dự phòng. Quãng đường  phía trước không phải mưa nắng vất vả thao trường nữa mà  là thử thách của lửa đạn, sống còn.  Thật sai lầm khi đã trót cưới vợ. Có câu ca dao thế nào nhỉ?  “Cá thia quen chậu. Vợ chồng quen hơi”. Tôi mới chỉ bén hơi vợ mà đã ngẩn ngơ thế này rồi. Tự nhiên  ở nơi xa xôi này lại xuất hiện một cô gái giống vợ tôi.

Tôi năng đến thăm  cô với nhiều phương án. Nếu có thể hỏi được đường, tôi sẽ vù về nhà thăm vợ mấy ngày. Trong túi tôi còn hai chục đồng tiền phụ cấp dành dụm được. Còn nếu không may, thì cũng có cơ hội nhìn cô gái mới quen, nói chuyện  đôi hồi cho đỡ nhớ Lộc. Tôi kể cho cô nghe về quê hương trung du của mình. Về dòng sông  Lô trong vắt và ngọn núi Tam Đảo thấp thoáng trong mây. Câu chuyện thi thoảng bị cắt ngang bởi tiếng pháo. Vùng giáp ranh này, hình như cả ngày có tiếng pháo cầm chừng. “Cuối giường có hầm trú ẩn, nếu bắn pháo gần anh nhớ vô với em nghe”. “Bao giờ o tổ chức đám cưới?’. Năm ngón tay đang lùa chải tóc bỗng dừng lại giữa chừng. Dạ... lẽ ra tổ chức rồi, nhưng em không chịu. Mình còn trẻ vội chi. Tội nghiệp anh Dũng giục mãi, rồi cũng nghe em. Nhưng năm ngoái anh ấy hi sinh rồi. Cả khẩu đội hứng trọn trái bom. Biết rứa... Tôi thấy đau trong ngực, không cất lên được lời an ủi cô. Mãi một lúc sau, cô mới hỏi tôi: “Còn anh. Khi nào ra Bắc mới tổ chức chứ?”. “Tôi mới cưới được hơn tháng nay o ạ!”. “Rứa à! Vậy mấy bữa nay theo tui mầm chi” Tiếng cô gái nặng như chì. Tôi thú thật: “là tôi định hỏi thăm đường...”. Định trốn về nhà với vợ phải không?”. Câu hỏi vỗ vào mặt tôi luồng gió nóng. Tôi nói dối với cô rằng không định trốn, mà chỉ tranh thủ về nhà mấy  hôm rồi quay vào. Cô khăng khăng: “Vô sao được! Về với vợ rồi rứt ra không nổi mô”. Giọng cô chì chiết: “Thanh niên chi mà hèn rứa! Mới vô tới Vĩnh Linh mà đã đào ngũ rồi”. Giọng cô gái sắt lại: “Bây chừ đứng lên. Theo tui về đơn vị!”. Suýt nữa tôi nổi cáu. Cô là gì mà ra lệnh cho tôi. Thế nhưng tình thế đã khác đi khi tôi nhìn thấy khẩu súng trường trong tay cô. Cô ta là tự vệ nông trường hẳn. “Kìa o! Đừng hiểu lầm. Tôi không định  đào ngũ”. “Chỉ tính chuồn về quê thôi phải không?”.  Nhìn tướng thư sinh của  anh, lại lén lút hỏi thăm đường, tui đã nghĩ rồi. “Đi ra! Không  tui bắn đó!”. Tình thế của tôi thật thảm hại. Tự nhiên để một cô gái ranh áp giải về đơn vị như tên tội phạm. Nước mắt chảy xót một bên má. Tôi khóc vì nhục  nhã và thất vọng. Thấy một cô gái giống vợ mình, rồi lân la làm quen, rồi nói ra ý định  bỏ trốn và sập bẫy. Tôi định lao tới giật lấy khẩu súng. Cô gái lùi lại sát tường, lên đạn cái roạt. Tôi lạnh dọc sống lưng. “Tui bắn thiệt đó nghe!”. Tôi đâm cáu : “Tôi chẳng phải đi đâu hết! Cô giỏi thì bắn bộ đội xem. Tôi đâu là kẻ sợ chết. Cô là  phụ nữ, sao cô không hiểu cho vợ chồng tôi. Chúng tôi mới sống với nhau chưa được một tuần, mà vợ tôi thì ước ao có một đứa con. Cô tưởng tôi đến để tán tỉnh cô hả?”. Tôi nói liền một thôi rằng thấy cô giống vợ mình nên đến làm quen. Tôi đã tin tưởng cô mà tâm sự hết hoàn cảnh và ý định về nhà mấy ngày, rồi quay vào tìm đơn vị. Chứ tôi đâu phải là thằng hèn như cô ta nói. Bây giờ thì “Tiến thoái lưỡng nan”, tôi biết làm sao đây. Tôi cảm thấy bàn tay con gái đang xoa tóc mình. Nhìn lên thấy cô gái đứng trước mặt tôi, khẩu súng biến đi đằng nào. “Chị ấy giống em thật sao?’. Cô thì thào. Tôi gật đầu: “Giống lắm, cả dáng người, cả mái tóc dài  gập đôi lên cặp sau gáy. Hôm đầu nhìn thấy o, chút nữa tôi gọi tên vợ mình rồi”. Tôi hất tay cô ra. “Thôi! Tôi đã sai lầm khi thú thật mọi chuyện với cô. Bây giờ tôi về đơn vị. Cô không tin thì cứ cầm súng theo”. Cô ghì đầu tôi vào ngực. “Đừng giận em! Chúng em thương các anh lắm. Thương cháy lòng cháy dạ. Nhưng kháng chiến mà anh. Ai cũng bỏ về cả thì ai đánh giặc. Mà sao còn trẻ, anh cưới vợ sớm rứa. Kẻ đi, người ở tội lắm....” Tôi thấy như vừa được cởi cả thòng lọng thít vào cổ. “Tôi chưa muốn cưới, nhưng cô ấy cứ giục. Bảo cưới rồi có người mà chờ. Có đứa con mà nuôi cho  đỡ nhớ”. Cô gái rên lên: “Ui cha! Nghe hệt như anh Dũng nhà em vậy! Ráng lên anh! Bỏ trốn bây giờ nhục lắm. Có gian khổ,  nghiến răng lại mà vượt qua là hết thôi anh nờ. Mà anh cũng muốn có đứa con phải không? Cứ đổ  tội cho chị ấy! Trời ạ! Phải chi đừng có chiến tranh. Thương các anh quá. Anh ơi!”.

Tôi như nghe những lời âu yếm của Lộc. ừ! Phải chi đừng có chiến tranh. Tôi nghĩ thế và yên tâm dựa đầu vào bộ ngực nóng hổi, gấp gáp nhịp tim đập. Tôi choàng tay ôm lấy tấm thân cá trắm tròn lẳn. Những ngón tay cào nhẹ trên tóc tôi, như lúc Lộc gội đầu cho chồng. Mái tóc thơm  dịu mùi lá sả. Hơi thở nồng nàn bên má tôi. Tiếng mưa rơi đều trên  mái lá. Tôi mê mụ trong căn buồng cưới của mình. Hàng cúc áo mở từ lúc nào, trắng nhẫy bộ ngực ấm. Tôi vục đầu vào đó. Vòng tay con gái âu yếm quanh cổ. Tôi gọi nghẹn ngào: “Lộc ơi!”.

Tiếng pháo nổ gần chát chúa. Tôi choàng dậy nhảy xuống đất. Cô gái nhao theo choàng chiếc áo lính lên người tôi, hối hả giục: “Về đơn vị đi anh! Ráng theo kịp anh em nghe. Em hứa rằng anh sẽ có một đứa con!”. Tôi cắm cổ chạy về khu lán đơn vị. Trời đã ngớt mưa. Văng vẳng tiếng còi báo động. Vừa về đến nơi, đã thấy loang loáng ánh đèn pin và tiếng í ơi gọi tên tôi. Tôi đứng nghiêm trước tiểu đội trưởng và hứng trọn một bạt tai: “Đi đâu bây giờ mới về?” “Thưa... em bị đau bụng”. “Khẩn trương vào hàng!”. Một đồng đội trao trả tôi chiếc máy vô tuyến và ba lô. “Nhanh lên! Chậm mấy phút rồi. Tưởng mày đào ngũ!”.

Hành quân về phía Nam được hơn tiếng đồng hồ, tôi mới định thần nhớ lại sự việc vừa xảy ra đêm qua. Tôi gặp cô gái nông trường có dáng người giống vợ mình, định hỏi đường trốn về nhà và suýt  nữa bị dong về giao cho đơn vị. Sao đơn vị lại hành quân đúng ngày hôm nay nhỉ? Lại còn cho tôi sự trinh trắng. Rõ ràng cô ấy còn trinh trắng. Lúc cô ưỡn người đau đớn giống y như Lộc vợ tôi đêm tân hôn. Tình yêu hay sự tha thứ? Hay sự hi sinh? Tôi không thể hiểu ngay lúc này. Nhưng rõ là cô đã hứa cho tôi một đứa con. Nước mắt lại mặn chát ở khoé miệng. Có nghĩa là xong chiến dịch, tôi sẽ quay lại Vĩnh Linh tìm cô. Nhất định thế. Tôi bỗng hốt hoảng, vì cả tôi và cô gái còn chưa kịp hỏi tên nhau.

(Tiền Phong Chủ nhật số 50)

Đò chiều

Đang giữa trưa, nắng chang chang bỗng mây đen ùn ùn kéo đến. Một vệt chớp rạch ngang lưng trời kèm theo là tiếng nổ như bom dội. Thiên nhiên tích tụ ba ngày bắt đầu xả nước một cách hào phóng xuống những cánh đồng khô hạn.

Từ phía ngã ba chợ Quận thấp thoáng bóng người khách lạ mặc quân phục cũ sờn, tay trái cầm chiếc gậy bước dò dẫm đi dọc theo bờ sông. Khách cử động rất khó khăn bởi cái chân phải cứ đơ ra như gỗ. Vì thế mỗi bước đi đều bị lệch về bên trái, ông ta lại dùng gậy ấn mạnh lên nền đất rồi đẩy sang phải khiến thân hình liên tục lắc lư như con lật đật. Trên vai người đàn ông toòng teng chiếc ba lô con cóc sũng nước. Mưa như trút, khách ướt như chuột nước. Chỉ trừ một thứ, đó là con búp bê xinh xắn bọc trong bịch nylon mà lúc nào ông ta cũng ôm khư khư trên tay như báu vật. áng chừng chục người; già trẻ, bé lớn đang đụt mưa trong cái chòi canh lúa bên vệ đường, dõi mắt nhìn theo khách lạ tỏ vẻ ái ngại. Một bác nông dân đang phì phà điếu thuốc, chép miệng nói : “Thằng cha này chắc khùng rồi, mưa gió đùng đùng cứ nhẩn nha như người đi dạo”. Một chị đang cho con bú hửi phải mùi thuốc khét lẹt ho khan mấy tiếng, nhăn mặt cằn nhằn: “Ông khùng thì có. Chỗ phụ nữ, trẻ em mà cứ nhả khói như Hỏa Diệm Sơn!’’ Đoạn, chị đưa tay vỗ vỗ lên mông thằng bé: “Bú đi con. Mưa gió như vầy chắc tối mới về tới nhà.’’ Bác nông dân búng mẩu thuốc ra vũng nước tắt ngấm, rồi dán mắt lên cặp ngực căng phồng của người phụ nữ, cười hề hề : “Này bé con, bú đi, đừng làm nư nữa. Người ta thèm muốn chết mà không được”. Đám đông cười ồ lên, người đàn bà ngượng tím mặt. Chị vội kéo áo che ngực, lườm một cái sắc như dao : “Đồ dê già? Con cháu cả lũ rồi mà còn..’’

Đang đi, khách đột ngột dừng lại, đưa mắt nhìn quanh quất như tìm kiếm gì đó, chiếc gậy trên tay huơ huơ thành một vòng tròn. Rồi khách đi ngược về phía căn lều coi lúa:

- Làm ơn chỉ giùm đường tới bến đò ông Bốn.

Người đàn ông phát âm bằng giọng cổ, lào khào, khó nghe. Chỉ nghe loáng thoáng mỗi từ “ông Bốn’’.

Một người thò đầu ra khỏi lều, đưa tay trỏ về phía trước, nhanh nhẩu nói : “Đi thẳng khoảng ba trăm mét, quẹo tay mặt là tới, nhưng mưa gió như vầy ổng không rước khách đâu”.

Khách muốn hút thuốc nhưng gói thuốc lá trong túi quần đã bị nước mưa làm nát bét. Ông ta vo vo gói thuốc trong lòng bàn tay, tiếc rẻ. Bác nông dân nhanh nhẹn chìa ra bọc thuốc rê: “Thứ này dùng được hôn? Hơi nặng à nghen”.

Khi khách cúi xuống run run châm thuốc hút, ánh lửa phát ra từ chiếc hộp quẹt có in hình cô gái mặc đồ hai mảnh rất gợi cảm thì mọi người mới mục kích được gương mặt gớm ghiếc của người đàn ông. Nó khủng khiếp đến nỗi nhiều người phải giật thót mình như điện giật. Một giọng nữ cao vút trong đám đông ré lên :  “Trời ơi, người hay quỷ vậy?”. Mấy đứa trẻ hoảng hồn ôm chặt lấy người thân, khóc thét lên như vỡ chợ.

Quả thật, nếu bộ phận trên cổ được tách rời ra thì cho dù một người có đầu óc tưởng tượng phong phú cho đến mấy cũng không thể nào nghĩ rằng đó là một gương mặt người.

Mọi người trong lều coi lúa liên tục ném những cái nhìn ác cảm về phía khách. Đứa trẻ vừa bú vừa run như cầy sấy trong tay mẹ nó. Bác nông dân tỏ vẻ bất nhẫn, nắm lấy cánh tay co  rút của khách, hỏi: “Làm sao mà ra nông nỗi như vầy hả chú?” Khách bối rối, vân vê điếu thuốc trong bàn tay còn lành lặn, chưa kịp trả lời thì người đàn bà có con nhỏ đã thét lên: “Xin ông cút đi cho. Thằng nhỏ sợ đến chết rồi đây nè”.

Khách đứng dậy, lý nhí vài câu xin lỗi, tiến về phía bến đò bằng cái chân cà nhắc. Bỗng, trượt chân ngã huỵch xuống vũng nước, con búp bê văng ra mấy mét, khách vừa lồm cồm ngồi dậy, lại té.. May mà con búp bê không bị vấy bẩn.

Khách gieo người ngồi xuống, tháo chiếc ba lô đặt dưới chân, đôi mắt đùng đục dõi theo làn mưa đan chéo. Thuỷ triều đang lên, từng đám lục bình xanh mướt trôi về phía thượng nguồn. Khách khẽ ôm ngực ho húng hắng vài tiếng. Gió từ bờ sông thổi vào lạnh thấu xương, khách nép vào một góc để tránh gió nhưng cái lạnh như từ trong xương lạnh ra khiến đôi vai cứ run lên bần bật.

Người tiếp theo là một anh thương binh, chân trái bị cụt quá gối. Anh di chuyển trên đôi nạng gỗ, mỗi bước chân để lại hai dấu lõm tròn trên đất. Anh cởi áo mưa, ngồi xuống bên cạnh khách, vùa hút thuốc vừa tháo chiếc túi vải trên vai xuống, bên trong gồm chai rượu, một bó nhang, con gà luộc chín bọc trong lớp giấy sáp.

- Mưa gió mà đi đâu cực khổ vậy Mười Túc?

- ủa, dì Sáu. Vậy mà tui không thấy. Tui ra xã xin tạm ứng tiền trợ cấp để đóng tiền học cho con nhỏ.

Nghe hai tiếng “Mười Túc”, khách bừng tỉnh, xoay người lại, đôi mắt buồn thảm lấp lóe như hai ngọn đèn dán chặt vào vết thẹo cỡ ngón tay cái phía dưới cằm Mười Túc. Khách cố nén xúc động bằng cách đưa hai tay xoắn xít vào nhau, cục hầu trên cổ cứ liên tục di chuyển theo chiều thẳng đứng. Mười Túc ban đầu cũng lấy làm lạ nhưng rồi cũng hiểu ra, đưa tay rờ lên chỗ thẹo, cười hề hề giải thích :

- Bị mảnh bom của Mỹ. Tưởng đâu không còn chỗ để đội nón. Bữa đó, máu ra nhiều quá tưởng theo ông theo bà mất rồi, cũng may có thằng bạn cùng nhóm máu...

Mười Túc bỏ lửng câu nói, chìa thuốc ra mời khách, nhìn khách thật lâu rồi giọng nói bằng giọng cảm thông:

- Bị thương ở mặt trận nào vậy?

- Miền Đông?

- Vậy hả? Tui cũng từng chiến đấu và gởi một cái giò tại đó. Chà, dạo ấy bom Na pan của Mỹ dội xuống như mưa, bao nhiêu người chết cháy.

Cả hai ngồi yên lặng, nhìn ra phía trước. Trên sông, một cô gái mảnh mai chèo chiếc xuồng tam bản chở đầy dừa nước, đi ngược thủy triều thoáng ẩn, thoáng hiện dưới làn mưa xiên. Khách chợt thốt lên :

- Từ đây về Thạnh Phú bao xa?

- Trên dưới một cây số. Tui cũng ở đó đó, bộ có người quen hả?

Khách im lặng, nuốt nước bọt khô đắng trong cổ họng, bàn tay trái lành lặn đặt hờ lên ngực. Đôi mất khẽ chớp chớp mấy cái.

- Vậy anh có biết anh Kiên chồng cô Hường không?

Mười Túc ‘“à’’ lên một tiếng lớn, chồm người lên phía trước, nghiêng đầu nhìn khách chăm chú giọng nói rổn rảng hẳn lên :

- Tất nhiên là biết. Thằng Kiên là bạn nối khố của tui mà. Hai đứa thân nhau như tay mặt với tay trái, giá như một trong hai đứa là đàn bà, có lẽ đã nên chồng nên vợ. Ông chưa hình dung tụi tui thân như thế nào đâu....

Mười Túc ngừng nói, đưa tay bóp bóp đầu thuốc tắt ngấm. Câu chuyện được tiếp tục qua làn khói mờ, khét lẹt.

- Tui với nó học cùng trường, cùng đi bộ đội và cùng đeo đuổi một người đàn bà....

Nói đến đây, giọng Mười Túc bỗng trầm lặng, mắt nheo lại đăm chiêu. Người đàn bà đó chính là Hường. Thật tình, tui không thể nào bì được với Kiên. Nó cao ráo, đẹp trai như tài tử xi nê lại đờn giỏi, hát hay. Nó mà lên sáu câu vọng cổ thì cóc trong hang cũng phải bò ra! Thậm chí, đoàn văn công của tỉnh đã có lần gởi thơ mời nó theo nghề ca hát. Nó nhất quyết không nghe, còn nói rằng làm trai phải xông ra chốn lằn tên mũi đạn mới thỏa chí tang bồng hồ hải. Số nó đoản mệnh. Nếu chịu theo nghiệp hát xướng thì đâu đến nỗi phải bỏ mạng.

Mười Túc ngậm ngùi, làm khách cũng cảm động theo. Rất nhanh, Mười Túc ngước gương mặt ráo hoảnh nhìn khách toét miệng cười ngượng nghịu :

- Tánh tui đồng bóng, bà xã cằn nhằn hoài. Tui kể tới đâu rồi ta? ừ, tui với thằng Kiên cùng đơn vị, đóng quân trong rừng. Hường là giao liên dãi nắng, dầm mưa mà đẹp như công chúa trong chuyện cổ tích. Cánh lính chúng tôi ai nấy cũng động lòng. Mỗi tuần đôi bận Hường chèo xuồng vô cứ. Khi thấy bóng dáng cổ từ xa, nó tức cảnh sanh tình, hát liền câu vọng cổ: “Hỡi cô em đang chèo xuồng bên rặng dừa nước giữa buổi chiều thu chạng vạng...  hãy ghé vào đây uống cạn chén chung.... tình....” Kiên hát mùi đến nỗi Hường phải bỏ xuồng, lên bờ ở hẳn luôn trong cứ với nó. Thật tình tui cũng thương Hường nhiều lắm, nhưng mặc cảm xấu trai, kém tài nên không dám mở lời, mà có nói ra chắc gì cổ đã chịu, nên chỉ dám nhìn lén mà thôi. Mối tình đơn phương của tui kéo dài đúng một năm thì hai đứa tụi nó làm đám cưới! Ngày vui bạn bè mà tui lại cảm thấy vừa buồn vừa tủi phận mình. Cùng là con người, sao trời lại ưu tiên dành những  gì tốt nhứt, đẹp nhứt cho bạn. Còn tui số phận cứ đen đủi, hẩm hiu? Khi Hường cấn thai thì cũng là lúc chúng tôi phải được lịnh đi chi viện cho mặt trận Miền Đông…

Mưa bắt đầu nhẹ hạt, nhưng bầu trời vẫn tối tăm như lúc nửa đêm, kèm theo là những con gió giật khủng khiếp. Thời tiết xấu như vầy chẳng ai dám mạo hiểm đưa thuyền ra khơi. Khách cầm gậy ấn mạnh lên mặt đất tạo thành những vết lõm nham nhỡ trên nền đất nhão.

- Nghĩ lại, mình trách ông trời là không đúng? So ra số tui còn hên lắm. Chiến trường khốc liệt, bom rơi, đạn nổ như trấu ném, có khi pháo nổ ngay hầm, cả tiểu đội chết hết chỉ có tui là không việc gì. Đi hành quân đạp phải mìn, tui chỉ bị hất ra xa còn đứa đi sau thì lãnh đủ? Chỉ một lần bị mảnh pháo phang ngay cổ, nếu không có máu của thằng Kiên thì tui ngỏm củ tỏi từ khuya rồi. Bữa đó, nó hiến gần ba đơn vị máu,  kim vừa rút ra nó té xỉu liền. Tui nợ nó món nợ thứ nhứt....

Đoạn Mười Túc ngước lên nhìn khách, nói:

- Có những món nợ mà suốt đời ta không bao giờ trả được nổi phải không ông bạn?

Khách đưa cánh tay co rút choàng qua vai Mười Túc như người bạn thân tình, cất giọng thì thào vừa đủ nghe:

- Anh không nên để ám ảnh hoài về những chuyện như vậy. Trong hoàn cảnh đó không ai có thể làm khác  được.

- Nghe ông nói cứ như ông là thằng Kiên không bằng!

Khách khẽ làu bàu trong cổ họng. Chợt nhớ tới chai rượu, Mười Túc bèn rót vào cái nút chai xoay vài vòng kính cẩn, miệng lẩm nhẩm mấy câu : “Kiên ơi, mày sống khôn thác thiêng về đây uống với tao chung rượu lạt” rồi rưới lên mặt đất. Sau đó rót mời khách :

- Mỗi khi uống rượu tui đều mời nó. Chúng ta đều là những người lính, tui xin mời anh một ly.

Xoay hai tua, Mười Túc tiếp tục câu chuyện :

- Tính khí thằng Kiên lạ lắm. Lúc xung trận, nó câm như hến, mặt tái lại như đổ chàm, nòng súng khạc đạn mà răng cắn chặt vào môi đến tóe máu. Bom đạn bay vèo vèo mà nó cứ nhắm mắt lao đại về phía trước không nghĩ đến sống chết. Nhưng khi tan trận miệng nó nở hoa, cười nói huyên thuyên. Khi hay tin vợ sanh con gái nó chạy vòng quanh đại đội la lên như con nít, lại còn chế hẳn một bài vọng cổ: “Con ơi hãy ngủ cho ngoan để cha yên lòng dấn thân nơi chiến trận... Để ngày mai đây chiến thắng sẽ huy..... hoàng...’’ kể từ đó, hễ mở miệng là nó nói về con, ăn nhắc tới con, ngủ nhắc tới con, thậm chí choảng nhau chí tử cũng không ngớt gọi tên con? Nếu có giải thưởng dành cho người cha thì nó xứng đáng được trao giải nhứt. Một người tốt như vậy mà ông trời lại bắt phải chết thảm. Nó hy sinh trong đợt giội bom Na pan như trút của tụi Mỹ, chết mà không tìm thấy xác!

Mười Túc không nói nữa mà uống rượu như người chết khát. Khách nhấp ngụm rượu nhỏ, tỏ vẻ quan tâm đến câu chuyện .

- Vợ con của anh ấy hiện giờ...

- Là vợ con của tui!

Khách giật thót người, đôi đồng tử như lồi ra khỏi hai hố mắt. Mười Túc đưa tay đấm ngực thình thịch.

- Tui là thằng đàn ông tồi phải không? Đang tâm cướp vợ con của người đã cứu sống mình. Tui lại mang thêm món nợ thứ hai.

Thấy đòn trừng phạt dường như chưa đủ, Mười Túc húc húc vào cột nhà chờ đò. Khách phải khó khăn lắm mới giữ được người đàn ông say rượu trong cơn quẫn trí.

- Nhiều đêm nằm mơ, tui thấy thằng Kiên mang thân mình bê bết máu trở về. Nó trách tui là thằng lọc lừa, phản bạn. Tui vừa khóc vừa phân bua hết hơi mà nó chẳng thèm nghe, còn nói tui sẽ gặp báo ứng...

Khách lấy chiếc khăn trên cổ lau mặt cho Mười Túc, khuyên anh ta đừng bị ám ảnh bởi những chuyện mộng mị. Chẳng dè, Mười Túc nổi nóng, giựt cái khăn ném mạnh xuống đất :

- Ông có phải là người trong cuộc đâu mà bày đặt khuyên với bảo? Thật tình, tui cũng có tình ý với Hường, nhưng xin thề với hương hồn bạn thân rằng tình cảm của tui xuất phát bằng sự trong sáng không hề gợn chút toan tính, ích kỷ. Thời gian đầu cổ vẫn không tin chồng mình đã hy sinh, cứ khăng khăng, sống phải còn người, chết phải tìm thấy xác. Thế là tui với  cổ đã lặn lội từ Nam chí Bắc, từ nghĩa trang này chí đến trại điều dưỡng nọ mòn vẹt hết vài chục đôi dép nhưng vẫn không tin tức gì. Công việc mò kim đáy biển ấy kéo dài mấy năm ròng rã. Vậy mà, hễ nghe phong phanh có chuyện hài cốt là cổ lập tức đi liền, bất kể đêm hay ngày, mưa hay nắng, tiền bạc, thời gian, sức khỏe đã cạn dần trên cuộc hành trình vô vọng... Cuối cùng dì Tám - má thằng Kiên cũng đành thuyết phục con dâu đừng hoài công vô ích nữa mà hãy chấp nhận thực tại. Đích thân dì đứng ra làm đám cưới cho hai đứa chúng tôi, bạn bè đến dự rất đông, vui và cảm động. Lấy được Hường không chỉ là niềm hạnh phúc vô bờ bến mà còn có một phần trách nhiệm. Ngoài Kiên ra, tui dám chắc rằng trên đời không có ai thương và hiểu mẹ con cổ bằng tui. Tui muốn được thay mặt bạn thân chăm sóc mẹ con cổ chu đáo cưới nhau được vài tháng thì má Tám qua đời. Theo ý nguyện của má, chúng tôi đã gởi tro cốt má trong chùa sớm hôm nghe lời kinh tiếng mõ đặng mau siêu thoát...

Khách quay mặt đi, răng cắn chặt vào môi tóe máu để không bật lên tiếng khóc, nhưng những giọt nước nóng hổi từ trong hố mắt vẫn thi nhau lăn xuống gương mặt sần sùi không dứt. Mười Túc còn đang thổn thức trong ký ức nên không nhận thấy. Khách lập cập chống gậy bước ra sát mép nước, vểnh tay lắng nghe tiếng chuông chùa từ bên kia bờ sông vọng sang.

- Ngày đưa tiễn má Tám, họ hàng đầy đủ cả chỉ thiếu mỗi thằng Kiên. Chúng tôi hứa là sẽ tìm cho được hài cốt của nó về lại nơi chôn nhau cất rún.

Khách trở lại chỗ cũ, đón lấy rượu từ tay Mười Túc uống cạn. Mười Túc cầm cả chai ngửa cổ tu một hơi, chai rượu một lít đã vơi quá nửa.

- Tui hiếm khi uống rượu nhiều như vầy. Hường nói rằng sức khỏe của tui không được tốt lắm nên kiêng được thứ nào thì kiêng. Từ ngày lấy nhau Hường rất ít khi nhắc về Kiên. Chẳng qua cổ không muốn tui bị tổn thương mà thôi, chớ trong lòng vẫn không nguôi nhớ thương đến người chồng cũ, đôi mắt của cổ đã nói lên tất cả. Tui cũng nhớ tới Kiên, cả hai cùng sống vì một người.....

Khách đột ngột buột miệng hỏi :

- Còn đứa con?

Nói đến con cặp mắt một mí Mười Túc sáng rực lên như ngọn hải đăng.

- Đó là một cô bé xinh xắn và đáng yêu nhứt thế gian. Tui dám chấp rằng, bất kỳ một ai có trái tim sắt đá đến mấy cũng phải rung động trước vẻ đẹp hồn nhiên, thánh thiện của nó. Tui tự hứa với lòng mình là phải đem cho cháu cuộc sống giàu sang, sung sướng để bù đắp những mất mát mà cháu phải hứng chịu. Người ta nói con gái giống cha giàu ba họ mà...

Khách tỏ vẻ xúc động, đôi tay cứ hươ hươ một cách vô thức, giọng nói tràn trề niềm vui :

- Anh nói sao. Cô bé giống cha à?

Mười Túc gật đầu cái rụp:

- Giống như tạc. Giống đến nỗi mỗi khi nhìn thấy cháu là tui lại nhớ đến thằng Kiên. Từ gương mặt, tướng đi, giọng nói đến tánh tình, thậm chí nó ca cải lương cũng mùi như ba của nó...

Câu chuyện xoay quanh cô bé tên Trang khiến hai người đàn ông bỗng xích lại gần nhau hơn. Bầu không khí nặng nề, u ám đã được ngọn gió trong lành, mát rượi cuốn đi từ lúc nào. Khi Mười Túc kể đến đoạn bé Trang bị rơi từ cây chùm ruột xuống đất khách nhăn mặt suýt soa tỏ vẻ đau đớn lắm. Mười Túc khề khà:

- Lúc đầu, con bé không chấp nhận tui, thậm chí còn khinh ghét ra mặt. Tôi ở trong nhà là nó bỏ ra ngoài. Tối đến, nó nằng nặc đòi ngủ chung với mẹ, đuổi tui ra nhà trước! Và nhứt định không chịu gọi tui là ba cho dù Hường đã dùng đủ mọi cách từ thuyết phục, phân tích từng lời hơn lẽ thiệt đến biện pháp mạnh là dùng  roi vọt nhưng vẫn không lay chuyển được con nhỏ! Nhìn những vết bầm trên mông nó mà tui muốn rơi nước mắt. Chẳng trách con bé được. Trong tâm khảm của nó, hình ảnh của Kiên là đẹp nhứt, vĩ đại nhứt không ai có thể thay thế được. Nhưng rồi mưa dầm cũng thấm đất, tình cảm chân thành của tui đã khiến con bé suy nghĩ lại, nó đối xử với tui thân thiện hơn tuy vẫn còn rụt rè và cảnh giác lắm lắm... Cho đến một hôm...

Mười Túc rít hơi thuốc một cách tham lam, đôi mắt mơ màng xa xăm:

- Bữa đó trời đất nổi cơn bão bùng, chuyến đò đưa bé Trang thi tốt nghiệp tiểu học trở về bị sóng dữ nhận chìm giữa dòng nước xoáy đục ngầu. Tui đang trên đường đi đón nó thì nghe tin dữ, lập tức lao xuống dòng nước hung hãn như con ác thú, cứu được sáu đứa nhỏ cũng là lúc tui đã kiệt sức bị nước cuốn trôi đi.. Bé Trang đã chạy dọc theo bờ sông vừa khóc vừa gọi đến khản hơi. Nó gọi như vầy :

- Ba ơi, đừng chết nghe ba, hãy về với con, với má. Con thương ba lắm!

Kể tới đây Mười Túc rơi những giọt nước mắt hạnh phúc:

- Số tui coi vậy mà sống dai như đỉa, chiến tranh bom đạn vèo vèo còn không làm gì được nữa là... Tui bị vướng vào bụi ô rô nên thoát chết trong gang tấc, nghe được những lời chân thành của con trẻ tui bỗng khóc ngất lên vì sung sướng. Hai cha con ôm nhau trên bờ sông khóc… nó nói:

- Con có hai người cha. Cha nào cũng tốt!

Khách cũng không ngăn được cơn xúc cảm, nắm chặt tay Mười Túc bóp thật mạnh :

Anh quả là một người chồng, người cha tốt. Biết được điều này, người chết chắc chắn sẽ ngậm cười nơi chín suối..

Mười Túc đột ngột hỏi khách:

- Chắc ông cũng có gia đình rồi chớ?

Khách ngồi yên bất động như tượng. Một lúc sau, cất giọng trầm buồn :

- Vâng, nhưng đã mười mấy năm rồi tôi chưa gặp lại người thân...

Khách bỏ dở câu nói giữa chừng. Mười Túc thở khì một cái thật mạnh :

- Chiến tranh thật tàn ác. Thôi hãy quên đi chuyện cũ đi. Chúng ta hãy cạn ly vì những người đã hy sinh, vì những gì còn, mất trên cuộc đời này.

Khách mấp máy đôi môi muốn nói điều gì đó nhưng lại thôi. Mưa đã tạnh, bầu trời trở nên khoáng đãng như chiếc gương được bàn tay chăm chỉ lau chùi. Chuyến đò từ bên kia sông đang nhích dần về phía bờ bên này. Trên mũi đò một cô bé khoảng  mười hai tuổi, tóc thắt bím, xinh xắn trong bộ áo thêu hoa, tay phải cầm một chiếc dù gấp lại, màu xanh lá mạ.

- Ba ơi?

Hai người đàn ông cùng đứng lên, cùng bước ra sát mép nước. Đò chưa cập bến, cô bé đã nhảy xuống ôm chầm lấy Mười Túc.

- Ba đi lâu quá, ở nhà con lo muốn chết.

Mười Túc đặt bàn tay to bè lên vai cô bé, giới thiệu với khách :

- Đây là con gái của tui. Chào bác đi con.

Thấy cô bé tỏ vẻ sợ sệt, Mười Túc liền nói :

- Bác ấy đã từng chiến đấu như ba và ba Kiên của con. Bom Mỹ đã làm bác ấy tàn tạ như vầy đó, con có hiểu không?

Cô bé khẽ gật đầu, đôi mắt tròn xoe như hai trái nhãn, vòng tay , cúi đầu chào khách, giọng nói hồn nhiên, thánh thót như tiếng chim buổi sớm :

- Bác cũng đi bộ đội nhứt định là biết ba cháu rồi có phải hôn?

Khách gật đầu như cái máy, toàn thân run rẩy như chiếc lá cuối mưa, nếu không có chiếc gậy trên tay, khách đã khuỵu xuống từ lâu rồi. Cô bé vẫn tiếp tục liến thoắng:

- Cháu biết mà! Tài giỏi như ba ai mà không biết, có phải vậy hôn bác. Bác đã từng nghe ba cháu ca giọng cổ chưa?

Khách lại gật đầu, gương mặt nhòe nước. Đột nhiên khách quỳ xuống, ôm chặt cô bé vào lòng hôn tới tấp như mưa :

- Con ơi?

- Tại sao bác kêu cháu là con?

Khách bối rối, lấy tay quệt nước mắt:

- Vì bác cũng có đứa con trạc tuổi cháu lâu ngày không gặp nên…

- A ra là vậy. Cháu cũng hôn bác nhá!

Cô bé đặt nụ hôn xinh xắn lên gương mặt sần sùi của khách. Lúc sau, khách lật đật đứng dậy, lấy con búp bê đưa cho cô bé:

- Bác tặng cháu. Cháu đừng phụ công ơn cha mẹ, cố học hành thật giỏi, nghe.

Cô bé mừng rỡ, cám ơn rối rít. Chuyến đò chiều từ từ rời bến, khách đứng trông theo, bàn tay vẫy vẫy cho đến khi con đò cập bờ bên kia.

- Con ơi, hãy tha thứ cho ba. Ba không thể về với con được.

Khách thốt lên trong nghẹn ngào, chống gậy hướng ra bến xe liên tỉnh. Đây là chuyến cuối cùng trong ngày.

(Văn nghệ số 50)

Bạn bè xưa

Những người muôn năm cũ

Hồn ở đâu bây giờ

(Vũ Đình Liên)

Năm nay trở trời thế nào mà tiết tiểu thử không có lấy một giọt mưa. Suốt ngày không gian cứ hun hút, cứ chấp chới những tia sáng trắng giống những mảnh thuỷ tinh mỏng dính xuyên qua nhau. Khuya, có chút gió nồm lượt thượt vào làng khiến mùi lúa chín ngốt nồng khắt hơn. Tôi và mẹ tôi ngồi hóng gió giữa sân cạnh đống lúa von nhỏn vừa trục xong chưa kịp chuyển vào nhà. Ngọn đèn soi treo trên giằng cửa ra vào hắt bóng mẹ qua đống lúa chờm lên những bông hoa dong giềng dọc lối ngõ. Mẹ tôi bỗng hỏi:

- Con định lên trên ấy ở với cha à?

Tôi ngớ người, dẫu biết trước sau gì rồi cũng đến lúc mẹ hỏi câu ấy.Từ ngày cha tôi làm nhà trên phố huyện, tính tình mẹ trở nên cáu bẳn. Lại có khi tâm trí lơ lửng đâu đâu, nói trước quên sau.

- Thế nào ? - Mẹ tôi lại hỏi.

Tôi đập -đập cái quạt mo xuống sân, bụi lúa bốc lên chờn vờn,

- Con chưa định gì cả. Vả lên trên ấy phải chuyển trường khác, chán lắm. Tôi nói mà không dám nhìn thẳng vào mặt mẹ.

- Muốn thì cứ lên...- Giọng mẹ tôi cố ra vẻ dưng dưng, nhưng nó lộ bực dọc và cứ run lên. Nói xong thì đi vào nhà. Trong ấy vang lên tiếng bát đĩa va nhau. Gió thổi mạnh hơn, những hạt lúa chảy lào xào. Tôi bỗng cảm thấy buồn mới lửng thửng đi ra ngõ. Đêm thăm thẳm , bức bối. Trăng lên từ lúc nào gác trên ngọn tre làng Đông bên kia sông Duềnh. Đồng làng vừa gặt xong nom rộng dần ra, dính vào khu nghĩa địa dưới chân đồi Bá Thuỵ. Nghe kể, ngày xưa có một ông lão người Tàu tên là Bá Thuỵ cùng ba cô con gái mặc tuyền đồ trắng ở trong một ngôi nhà to lớn ngay trên đỉnh đồi. Năm nào đó ông Bá Thuỵ chết, ba cô con gái đưa ông xuống thuyền xuôi dọc sông Duềnh rồi không thấy quay trở lại nữa. Rồi một đêm nọ, trời quang mây tạnh bỗng đột ngột nổi mưa to, gió lớn, sấm chớp ầm ào, sáng ra ngôi nhà biến mất tăm tích, chỉ thấy xanh rì một rừng cây rành rành và mua, móc. Mẹ đẻ rơi tôi trên đồi ấy lúc đang cắt cây rành rành về kết chổi . ấy là thuở cả làng , cả xã không đủ gạo ăn. Cha tôi bỏ nhà lên huyện làm cán bộ nhà nước, tuần một lần lọc xọc đạp xe về với mẹ con tôi, sau gác ba ga bao giờ cũng lúm túm một bọc gạo lẫn hạt mì... Một cái gì đó thân thiết doà lên trong tôi. Tôi vơ rạ làm ghế và ngồi xuống bờ ruộng. Thinh không im phắc. Phía nghĩa địa và đồi Bá Thuỵ lập loè lửa đom đóm.

- Ai đấy ?- Tiếng hỏi giật giọng, khàn ngạt.

- Tôi ạ .- Tôi đáp và ngoảnh nhìn con người cao lêu đêu, trong bóng đêm mờ đục, nom mỏng tang và lắc lay như một cái bóng. Nhận ra anh Vận nhưng tóc gáy tôi vẫn dựng lên.

- Quên rồi à?- Anh Vận hỏi .

- Không phải. -Tôi vội vã - Cơ mà anh làm em sởn da gà.

- Mười lăm tuổi rồi, còn cáy thế .- Anh vỗ tay vào vai tôi, có cái món cậu thích đấy. Mà lâu rồi không thấy cậu đâu.

Tôi nói :

- Em bận học, lại mùa gặt phải giúp mẹ .

Giọng anh trầm xuống:

- Mẹ cậu vất vả nhiều, gầy đi. Cậu thấy thế chứ?

Tôi đáp:

- Thấy chứ ạ.

Anh bỗng hỏi :

- Có thấy cô Nga về chơi không?

Tôi nói, tôi chỉ nghe mẹ nhắc tên cô Nga chứ chưa hề gặp cô ấy, thì anh buồn buồn bảo là anh cũng biết thế nhưng buột miệng hỏi ra vậy thôi. Xong , nháy nháy đèn pin bỏ đi .Tôi bám  theo anh. Nhà anh ở trên đồi Bá Thuỵ, ngăn cách với nghĩa địa bởi một dãy hàng rào bằng tre. Lên chừng mươi bậc đá, tôi lọt thỏm trong bóng tối của những tầng lá cây, không thể nhận ra cây gì. Anh nắm tay tôi dắt vào nhà rồi khêu ngọn đèn dầu đang cháy liu hiu trên cái bàn gỗ đặt giữa phòng. Một cái giường, một cái tủ nhỏ bé, hai cái hòm sắt, một con diều sáo treo lơ lửng trên tường... hiện rõ mồn một trong ánh sáng trắng đục.

- Cậu trèo lên trên giường mà ngồi , không có ghế đòn gì đâu -Anh vừa nói vừa cười -  Tôi sẽ chiêu đãi cậu một chầu mối rang. Lúc chập tối trời động mối đất vù lên như vãi trấu.

Anh đi vào trong góc phòng , nơi ngơ ngác một cái bếp dầu và mấy cái xong nhôm, lấy ra một đĩa mối. Những con mối đã bị ngắt hết cánh, căng mẩy và vàng ươm như những hạt lúa nếp chín. Tôi nhặt từng con mối bỏ vào miệng, nghe rõ tiếng răng mình xát vào nhau và mùi đất xông lên tận mũi.

- Anh ở một mình không buồn à ?- Tôi buông giọng hỏi.

Anh lừ mắt nhìn tôi :

- Ai bảo cậu tôi ở một mình, hả? Cậu có nghe chuyện toà biệt thự của ông Bá Thuỵ và ba cô con gái ngày xưa không? Có à? Họ đi xa từ thời tám hoánh, nhưng ngày rằm, mồng một lại theo khói hương về đây đánh bài với tôi. - Cậu nhìn những con tú lơ khơ trên bàn kia mà xem, nó nhàu nát ra đấy.

Tôi đưa mắt nhìn xuống mặt bàn, chẳng thấy bài vở đâu, ngoài một cái chai thuỷ tinh đựng đầy đom đóm đang phát ra ánh lửa xanh lét, chắc anh dùng dự phòng những khi đèn tắt.

Anh bỗng hỏi :

- Cha cậu bảo với cậu, tôi là thằng cha ngơ ngẩn phải không?

Tôi nói rằng, không phải và rằng, lâu lắm rồi cha tôi không về nhà. Anh không nói gì, đi đi lại lại trong phòng, khịt mũi ầm ĩ. Đoạn quay lại hỏi tôi :

- Đêm hôm khuya khoắt, sao cậu lang thang giữa đồng vậy? - Rồi không chờ nghe tôi trả lời, anh tiếp- Mối đất lên nhiều chắc sắp mưa, về nhà đi.- Nói xong thì bước ra cửa. Tôi xuống khỏi ba bậc thềm thì anh đã biến đâu mất. Chung quanh tôi: cây cối với những hình thù kỳ dị, vầng trăng cô độc, những ngôi mộ bạc trắng lô nhô trong nghĩa địa, tiếng rì rầm , rì rầm mơ hồ... thảy trở nên huyền bí. Tôi đi như chạy, dẫm phứa lên gốc rạ, bờ ruộng. Phía làng đã thấy le lói ánh lửa đèn.

Tôi về đến ngõ bỗng nghe trong sân có tiếng quát tháo của cha tôi :

- Vứt hết, đồ giẻ rách.- Ông vừa nói vừa dẫm chân thình thịch.

Mẹ tôi ngồi cạnh đống lúa, những cái thúng lăn lóc bên người.

- Ông đi đi! Lên với nhà cao, cửa rộng của ông - Tiếng mẹ tôi rin rít - Ông bỏ Nhà nước để buôn thánh, bán thần, để lừa người... Tôi ở đây, ở đây với bạn bè của tôi...

Cha tôi ngả người ra cười, từng tiếng khô khốc, cụt lủn. Rồi bất ngờ ông gầm lên :

- Để chăm sóc thằng Vận ngơ nữa phải không, hả ?

Tôi thấy mẹ tôi nghiêng người như để tránh cái gì đó, rồi rền rẫm :

- Trời đất ơi!

Cha tôi tỉnh rụi :

- Cô ở lại, tôi đi. Đừng chờ có lần khác tôi về bàn cô việc chuyển lên phố nữa đâu nhé.

Mẹ tôi nói như hét lên:

- Anh đừng lo bò trắng răng!

Cha tôi dắt chiếc xe máy kềnh càng ra ngõ. Tôi nép người vào dãy chè mạn hảo khô xác. Tôi nghe cha tôi ho khùng khục và lầm rầm câu gì đó. Đầu tôi mung lung, mọi ý nghĩ dính bết vào nhau không rành mạch ra nổi. Rồi tôi cảm thấy mình thật cô đơn, thấy mẹ tôi tội quá và cha tôi chắc cũng chẳng sung sướng gì. Tôi đập tay vào trán cố không nghĩ tiếp và đi vào nhà. Sương đêm không làm  dịu nổi hơi nóng mặt sân gạch bốc lên hầm hập. Tôi nhìn đống lúa đã sạt đi một nửa, định chuyển tiếp nửa còn lại vào nhà thì nghe tiếng mẹ tôi quát :

- Để đấy. Đi ngủ đi!

Tôi trèo lên giường, hai mắt mở chong, đỉnh màn như một mảnh màn đêm cứ dập đềnh, dập dềnh.

Bẵng đi một dạo, bữa nọ anh Vận xuất hiện trước cửa nhà tôi vào lúc lơ mơ sáng. Anh không nhìn mẹ tôi, không nhìn tôi mà nhìn một cái gì đó trên bàn thờ ông nội tôi. Đoạn anh nói là cha tôi bị bệnh nặng. Bệnh viện trả về rồi, sợ không qua khỏi ngày hôm nay. Nói xong thì quay người bước ra sân. Chúng tôi không kịp rửa mặt, nhằm phía phố Huyện vừa đi, vừa chạy. Được vài cây số thì gặp xe khách, người ta kéo mẹ con tôi lên, đẩy vào góc xe nơi lỉnh kỉnh hòm gỗ, bao tải và những cái rọ sắt nhốt nhím, cầy hương, kỳ đà và khỉ. Gần trưa, chúng tôi đến phố huyện. Đường phố bốc hơi ngùn ngụt khét mùi vải cháy. Người đi lại lụi hụi, rối rít, những đầu tóc xanh đen thì đã hẳn, còn chói loá tóc đỏ tóc vàng và chẳng ai nhìn ai. Trước tới, sau tới những chiếc ô tô đủ loại, đủ cỡ nhảy chồm chồm, rít còi inh ỏi như thế gian là của riêng chúng. Dọc hai bên vỉa hè chềnh ềnh những sắt thép, xi măng, ti vi, bệ xí, sách báo, áo quần, vải vóc, gạch men, lủng củng quán phở bò, bún rêu, Mát sa, Karaoke... dưới những tấm biển quảng cáo màu mè loè loẹt. Ngờm ngợp những nhà, những cửa kính bóng loáng, những khối ban công uôm ra , thụt vào rồi chó đá, sư tử đá, con gái đá trần truồng như sắp sửa chồm lên đầu người ta. Tiếng ồn ào, ầm ầm, lảnh lói căng nứt khoảng không trên đầu chúng tôi. Mẹ tôi đưa hai tay bịt tai, mắt ngơ  ngác ngó quanh. Công chuyện quanh quẩn, vất vả mà ngày tháng thì bằng phẳng, đơn điệu làm sao mà không gai mắt, không nổi tâm trạng.Vòng vèo qua mấy đường phố như thế mới đến nhà cha tôi. Mái nhà chon von, những bức tường gồ ghề rồi xoài ra tận cánh cổng sắt dày đặc những thanh sắt tròn đen nhức, nhọn hoắt chĩa chông, chĩa ngạnh như vũ khí thời xưa. Mẹ tôi bấm chuông. Sâu hút phía trong nhà, một bóng người trôi về phía mẹ con tôi không một tiếng động. Tôi nhìn ra một phụ nữ trạc tuổi mẹ tôi, mặc blu trắng có khuôn mặt đầy đặn, tươi tắn. Những ngón tay mẹ bóp chặt bàn tay tôi và không hiểu sao nó cứ giật lên. Tôi ngước nhìn : mặt mẹ tôi đỏ như nhuộm phẩm.

- Ra lời đồn đại là thật. Nhưng lại là cô ư? - Mẹ tôi nói một cách khó nhọc.

- Phải, con Nga đây. Xưa cái Xanh gọi là Nga hắc lào. - Người phụ nữ vừa nói vừa mở cổng.

- Cái mặt cô… còn dám nhắc tên Xanh à? - Giọng mẹ tôi đay nghiến.

Cô Nga tái mặt, đôi môi run run như đang gắng chịu nỗi gì đó trong lòng. Lát sau, nói :

- Chị và cháu vào đi. Anh Đối sắp đi...

Chúng tôi bước qua một căn phòng trống, rẽ vào một căn phòng khác cũng trống rồi lách qua tấm mành làm bằng những con ốc biển, vào phòng cha tôi. Một người đàn ông lạ hoắc, tóc bờm xờm đứng giữa phòng, tay cầm một lon bia. Mẹ con tôi ngồi xuống mép giường. Tôi nắm những ngón tay mềm và lạnh của cha. Khuôn mặt trắng bệch không còn sinh khí của cha tôi thoáng đỏ hồng lên, thớ thịt hai bên má giật giật, còn đôi môi tái xám thì run run. Mẹ tôi cúi xuống. Cha tôi mấp máy lời gì đó không tài nào nghe ra. Bỗng đầu cha tôi ngệch nghiêng, mắt vẫn  mở về phía hai mẹ con tôi.

- Anh Đối !- Mẹ tôi kêu, tiếng kêu rạn vỡ ra.

Cô Nga và người đàn ông tóc bờm xờm đến cạnh giường nhìn cha tôi một lát rồi nắm tay nhau lặng lẽ bước ra khỏi phòng.

Bạn bè cha tôi kéo tới, mỗi người mỗi việc. Nhờ họ mà đám tang cha tôi đủ đầy mọi thứ, từ cờ quạt, trống kèn, thanh la, chũm choẹ, nhà bảy mái, đòn rồng với từng xệp đô- la, xe máy, ô tô giấy đến rượu, bia, cơm nước. Đâu vào đó. Mẹ tôi tức tưởi. Mỗi tôi khóc thành tiếng, thảm thiết và cô đơn đến xa xót. Ai đó quàng khăn trắng, mặc áo trắng cho tôi. Sáng hôm sau thì đưa tang luôn. Quá chiều, mẹ tôi khăn gói ra về. Cô Nga cởi vòng khăn tang trên đầu, hỏi :

- Thế lễ cúng cơm ba ngày cho anh Đối chị tính sao?

Mẹ tôi lạnh lùng :

- Làm ở quê.

- Rồi tôi sẽ mang bài vị và ảnh anh ấy về...

- Không khiến nhà cô - Mẹ tôi ngắt lời cô Nga.

- Mặc chị. Tôi vẫn cứ làm , vẫn mang về...

Mẹ tôi, lần nữa không cho cô Nga nói hết lời, lừ mắt và rít lên:

- Tôi cấm . Nói xong, cầm tay tôi lôi xềnh xệch ra khỏi nhà, ai can ngăn cũng không được. Đến đường phố chính, mẹ tôi nhất nhất không lên ô tô khách mà rẽ xuống đồng lúa đi theo bờ kênh dẫn nước. Bây giờ mẹ tôi khóc thành tiếng nức nở. Mẹ thương cha tôi? Mẹ thương tôi? Mẹ tức cô Nga ở với cha tôi? Tôi nghĩ, càng nghĩ càng thấy đầu óc mung lung, mù mịt. Tôi lờ mờ thấy một cái gì đó dằng dịt giữa cha tôi, mẹ tôi, anh Vận, cô Nga và cả với cô Xanh nằm ngoài nghĩa trang dưới chân đồi Bá Thuỵ. Mấy lần tôi mấp máy định hỏi mẹ, nhưng lời cứ dính chặt vào giữa đôi môi khô khốc. Về đến đầu làng, nhìn thấy cái khối thẫm đen chắn một phần trời phía bên kia cánh đồng, tôi buột miệng hỏi:

- Mẹ thương anh Vận trên đồi Bá Thuỵ lắm à?

- Phải.

Tôi ngớ ngẩn nói :

- Ra thế.

- Im đi! - Mẹ tôi cáu. Rồi ngay đó như nhận ra sự vô lý của mình, hạ giọng nói một câu mà tôi chẳng hiểu ra làm sao - Xưa, mọi chuyện nói với nhau dễ dàng mà nay thì sao mà khó.

Cái đầu tôi lại ong ong, u u , lại mung lung mù mịt lên. Tôi bực bội buông một câu nói cốt cho mẹ biết tôi không còn trẻ con nữa, tôi cũng có thể nhìn ra chuyện của người lớn:

- Con biết tỏng hết.

Mẹ tôi sững lại một chút, ánh mắt loáng qua mặt tôi, đoạn bước nhanh hơn. Vừa lúc vào đến sân. Anh Vận ngồi bó gối trên thềm nhìn ra. Mẹ tôi mời anh vào nhà. Nhưng anh không nhúc nhích. Anh nói rằng, anh biết sáng đưa tang cha tôi, nhưng anh không đi; rằng, anh không muốn làm kẻ lạc lõng. Mẹ tôi bảo, anh Vận và mẹ không hợp với những kẻ trên phố ấy nhưng làm gì đến nỗi lạc lõng và ai lạc lõng. Anh Vận xoè bàn tay vỗ lên trán. Rồi bất ngờ anh lên giọng như lệnh bảo mẹ con tôi đi cùng anh, đi ngay bây giờ. Tôi nói không còn mẹ tôi lại hỏi là đi đâu thì anh không đáp mà đùi đụi bước ra ngõ. Mẹ tôi buông rơi cái nón lá theo anh như một cái bóng. Tôi hậm hực lẫn chút tò mò chạy bám gót hai người. Ra đến giữa đồng, anh Vận nói :

- Tối nay giỗ Xanh. Rồi hỏi - Mà Thao quên à?

Mẹ tôi rưng rưng :

- Ngày chín tháng chín, quên sao được. Nhưng sao lại trùng ngày anh Đối đi?

Mặt tôi bỗng nóng phừng và chắc đỏ rậng lên vì xấu hổ. Tôi cúi đầu nhìn bàn chân mẹ mờ như hai mảnh nhựa nâu dẫm lên những gốc rạ nhâm nhi và những đường nẻ chằng chịt. Chúng tôi đi vào giữa nghĩa trang đến trước mộ cô Xanh. Anh Vận đốt hương. Mùi trầm làm người tôi nôn nao. Anh Vận và mẹ tôi chắp tay trước ngực lầm rầm điều gì đó, rất lâu. Tôi không thể hình dung nổi cô Xanh ở dưới đất ấy nghe và hiểu được những lời lầm rầm kia. Khuya, ba chúng tôi ra khỏi nghĩa địa, không ai nói một lời. Trăng ở ngay trên đỉnh đầu. Anh Vận bỗng nói :

- Thao không được giận Nga.

- Tôi phải thân thiết với cô ta chắc?

- Phải. Như ngày xưa ở trong rừng ấy.

- Nay khác... Cô ta đến nhà chồng tôi...

- Thì sao? Xưa năm đứa ôm nhau ngủ trong hang lèn hàng ngàn đêm có sao.

- Xưa khác.- Mẹ tôi nói.

- Thao ích kỷ đấy.

- Anh bị con Nga nó rút hồn rồi, anh bênh nó, anh tin nó, anh không tin tôi - Mẹ tôi liền tù tì một thôi, một hồi như vậy.

Anh Vận lắc đầu, rồi rẽ lên đồi Bá Thuỵ. Thoáng cái đã không còn thấy anh đâu nữa. Loáng thoáng đây đó những bóng trắng vun vút. Tôi rùng mình nghĩ tới những cô con gái ông Bá Thuỵ về chơi tu lơ khơ trong nhà anh Vận. Tôi đi sát vào mẹ. Mẹ tôi bỗng nói với tôi như nói với một người bạn:

… Bộ năm : cha tôi, mẹ tôi, anh Vận, cô Nga , cô Xanh thời xưa sống với nhau trong một cái hang lèn giữa rừng Trường Sơn. Hang rộng mênh mông, vòm hang cao ngút, những con dơi bám trên gờ đá trông chỉ như những con ong rừng. Họ canh giữ, quét mối, lật trở những hòm đạn pháo và đêm xuống thì chuyển lên xe ô tô tải. Những hòm đạn 180 ly nặng 80 cân, 160 ly nặng 64 cân nhẹ tâng tâng trên vai, cứ chạy phăm phăm trên dốc đá từ cửa hang xuống đường chỗ ô tô đậu dưới những tán lá cây xăng lẻ dày xít mà không hề thấy mệt mỏi. Hàng năm trời công việc cứ đơn điệu như thế, tẻ nhạt như thế nhưng đầm ấm và vui vẻ. Dần dà cha tôi yêu mẹ tôi, anh Vận yêu cô Xanh. Cô Nga bảo không có ai nữa, cô yêu cả hai người. Là nói thế nhưng cô Nga tủi thân thường trốn vào góc hang khóc một mình, khóc chán, quay ra lại cười. Đêm, trên cái sạp kết bởi những cành gỗ thẳng đừ, cha tôi một bên, anh Vận một bên, giữa là mẹ tôi, cô Xanh, cô Nga. Vạch khắc ngày, tháng trên vách đá nhăm nhít đếm đến con số bảy trăm chín mươi tư thì cô Xanh chết. Cô đi vào trạm giao liên nhận gạo về đến gần dốc lên hang thì gặp bom na pan. Cái chết nào cũng đau đớn, cũng thương tâm nhưng cái chết của cô Xanh đau đớn, thương tâm hơn bất cứ cái chết nào trên cõi trần. Da thịt cô cháy xém, nứt nẻ, người cong vênh không còn nhận ra nổi. Cơm nước, hương khói cho cô Xanh ngoài bốn mươi chín ngày thì anh Vận và cha tôi chuyển sâu vào mặt trận B5 . Hoà bình, cha mẹ tôi về làng tổ chức lễ cưới vào dịp áp tết, sang đầu mùa hè thì sinh tôi. Cô Nga đi học trường y rồi biệt vô âm tín. Một thời gian sau anh Vận và cô Xanh về. Xã làm lễ truy điệu đưa cô Xanh ra nghĩa trang dưới chân đồi Bá Thuỵ. Ngày nào cũng có người sống đưa người chết ở đâu đó về, nghĩa trang ngày mỗi đông đúc. Một hôm anh Vận nói : “Xã cần một người lên đồi Bá Thụy ở để chăm sóc nghĩa trang.’’- “Cha tôi hỏi : “Họ trả lương tháng hay công điểm theo mùa?” Mẹ tôi nói: “Ai lại đi đòi công điểm, lương bổng với bạn bè.’’ Cha tôi lắc đầu. Sau đó người ta làm cho anh Vận một căn nhà trên đồi Bá Thuỵ. Dân làng bảo, đêm nào cũng thấy bốn đốm lửa bay vòng rộng, vòng hẹp trên đồi. Anh Vận nghe gật gật đầu, chẳng ai hiểu ra làm sao...

Về đến nhà, mẹ tôi lại bên giếng dội nước ào ào. Tôi mệt mỏi leo lên giường nằm nhưng không tài nào ngủ nổi. Tiếng kèn, tiếng trống cứ ong ong trong đầu. Rồi tôi cũng thiếp đi, giấc ngủ chập chờn đầy mộng mị. Sáng bạch tôi thức dậy thấy mẹ ngồi trước thềm, hai tay buông thõng trong chậu nước đựng cau và trầu không, mắt nhìn ra chỗ nào đấy ngoài ngõ.

Không quay lại, mẹ tôi nói:

- Con đi mời bà con chòm xóm trưa nay đến thắp hương cho cha. Ngày mai thì ngồi vào bàn mà học đi; sắp thi cử rồi.

*

Mùa thu ấy tôi đậu vào trường Đại học Nông nghiệp, hết năm thứ hai thì mẹ tôi đột ngột qua đời. Bão lũ, tôi trầy trật về đến nhà bà con làng xã đã đưa mẹ ra chân đồi Bá Thuỵ. Cúng cơm ba ngày cho mẹ xong, anh Vận giục tôi trở lại trường. Anh nhét vào túi tôi một xệp tiền bảo là tiền trọ, tiền học phí, tiền ăn, tiền tiêu vặt rồi chở tôi ra bến xe chợ huyện. Dẫu không biết bao nhiêu chuyện xảy ra trong thời gian làm sinh viên, cuối cùng tôi vẫn tốt nghiệp vào loại khá. Đến lúc ấy tôi mới hay rằng, anh Vận giấu mẹ tôi bán một xuất đất của cha tôi trên phố huyện lấy tiền thuốc men cho mẹ và hàng tháng gửi ra cho tôi ăn học. Tôi về quê nhận việc ở phòng nông nghiệp huyện. Làng tôi không còn nữa. Thay vào đó là một khu chế xuất chen chúc những dãy nhà bê tông lợp tôn xanh, tôn đỏ. Anh Vận giao giấy tờ và chìa khoá nhà của cha tôi cho tôi. Trước khi đến ở, tôi thuê thợ cắt phẳng những góc, cạnh , những ban công vênh vang nhô ra, thay những thanh sắt nhọn hoắt chĩa chông, chĩa cạnh nơi cánh cổng và chuyển chó đá, sư tử đá, con gái đá rải rác đây đó ra vườn. Tôi dành một phòng ở tầng hai làm nơi thờ tự cha và mẹ, một phòng cho anh Vận ở và lập nơi thờ cô Xanh. Đồi Bá Thuỵ đã bị san bằng, nhà anh Vận xã dỡ chuyển làm hội quán. Khu nghĩa trang cũng không còn. Ba trăm linh hai ngôi mộ được chuyển lên Ngàn Hống, một số sáp nhập vào nghĩa trang huyện, số còn lại nằm dưới chân đồi cỏ lau. Mẹ tôi nằm dưới đồi cỏ lau, không được ở gần cô Xanh như nguyện vọng của bà khi còn sống. Anh Vận ngược, xuôi kêu ca nhưng người ta bảo, nghĩa trang Ngàn Hống dành cho liệt sĩ. Anh Vận thì nói, những ai từng đi đánh Mỹ, chết đều xứng danh liệt sĩ. Thế là cãi nhau. Anh Vận nổi khùng trong phòng làm việc của một vị lãnh đạo tỉnh. Việc đó đã buộc anh lĩnh án năm tháng tù giam. Ra tù, dĩ nhiên anh không còn được giữ chân chăm sóc nghĩa trang nữa. Nên anh đến ở với tôi. Tiền lãi ngân hàng đủ cho chúng tôi sống đầy đủ, thoải mái nhưng hàng ngày anh vẫn lụi hụi lên chân núi Ngàn Hống cuốc đất trồng khoai. Tôi ngăn, anh bảo: “Bọn tôi là người thời xưa’’. Tôi không biết bọn tôi anh nói ấy là những ai và thời xưa ấy là thời nào.

Một ngày kia cô Nga xuất hiện trước cửa. Anh Vận như trẻ lại hàng chục cái tuổi. Anh cười nói luôn miệng. Nể anh Vận mà tôi tiếp cô ta. Thì vì cô ta mà mẹ tôi đau tim bỏ tôi đi sớm. Cô ta nói, sau khi cha tôi mất, cô ta bỏ lên miền rừng. Tang mẹ tôi anh Vận có tin nhưng cô ta không về được. Vừa nói vừa khóc khuôn mặt rầu rĩ của cô ta khiến lòng tôi nao nao. Tôi nói, mẹ tôi đi nhanh quá. Cô nói, cha tôi và cô Xanh cũng đi nhanh quá và chắc rồi cô và anh Vận cũng đi nhanh như thế. Xong, đứng dậy thắp lên bàn thờ cha mẹ tôi ba nén nhang. Tôi thấy khuôn mặt mẹ tôi chờn vờn sau làn khói trắng, mới hỏi:

- Dạo ấy, cô định nói với mẹ tôi điều gì?

Cô nói:

- Một chuyện giản dị nhưng sao nó lại thành ra hệ trọng.

Tôi nổi bất bằng, thấy nên nói toạc ra:

- Cô đến ở với cha tôi là chồng của đồng đội cô, việc tày trời mà bảo giản dị ư?

- Phải - Cô Nga đáp, vẻ tự tin lắm -Và không tránh cái nhìn chắc là lạnh lùng của tôi, tiếp - Hồi ở trong rừng năm  anh em chúng tôi như cật ruột. Sau này... Mà thôi, làm sao minh bạch ra mọi chuyện trong cái thời buổi ngổn ngang ấy. Cha cháu chúi đầu chúi mũi làm giàu. Anh Vận không quên được cô Xanh. Còn mẹ cháu thì như người kiệt sức, an bài không chịu nổi phố xá. Khi cha cháu bị bạo bệnh, anh Vận bảo cô đến ở đấy.

Lòng tôi chợt nhói đau.

-  Sao cô không nói rõ ra cho mẹ tôi biết ? - Tôi ngắt lời cô Nga.

- Mẹ cháu có nghe đâu. - Cô thở dài, rồi độp hỏi: - Tập giấy tờ đất đai, tài sản của cha cháu và cả thư của cô, cô gửi ở anh Vận?

Tôi quay nhìn xoáy vào mặt anh Vận, giọng gay gắt :

- Sao chú lại làm thế, hả? Là nói, sao chú lại im lặng, hả?

Anh Vận cắn môi, những thớ thịt trên khuôn mặt gầy gò giật giật một cách đau khổ. Tôi không thể đoán biết những gì đang diễn ra trong con người âm thầm kia, lâu rồi, từ ngày anh ở trên đồi Bá Thuỵ đã như thế. Bỗng anh đứng bật dậy:

- Đưa thứ ấy cho mẹ cháu để thành than, để mối xông à?- Nói xong thì chạy ra khỏi phòng, trầy trật trên đường phố lố nhố người.

Tôi bối rối nhìn cô Nga, nhìn lên bức ảnh mẹ tôi trên bàn thờ và cảm thấy lâu nay tôi đã không biết hết, tôi chẳng thấy gì, chẳng hiểu gì cả.

Cô Nga đặt tay lên vai tôi bảo tôi đưa lên thăm mộ mẹ tôi. Trời quá chiều. Gió từ trên núi tràn xuống đồi cỏ lau bạc phếch réo ràn rạt. Bốn phía chung quanh chúng tôi mối đất bay nhâm nhi. Cô Nga thắp hương cắm lên mộ mẹ tôi rồi thì thào rất lâu. Xong, móc trong túi ra một tờ giấy chi chít chữ châm lửa đốt. Tờ giấy biến ra than đen nhưng kỳ lạ là nó không vỡ mảnh bay theo gió mà tơi vụn thành những hạt li ti như cát, xoà ra, rơi phủ đều xuống mộ mẹ tôi rồi loáng cái biến mất tăm tích. Cô Nga đã hoá vàng những gì muốn nói với mẹ tôi? Tôi nghĩ và chợt thấy có cái gì đó như là niềm vui len vào lòng. Cô Nga đòi lên thăm cô Xanh. Tôi bàn về cơm nước xong, rồi cùng anh Vận đi.

Anh Vận không có trong nhà. Chúng tôi trải chiếu giữa sân ngồi chờ. Mãi tận khuya vẫn không thấy anh về. Tôi nói, phải đi tìm anh Vận. Cô Nga bảo, biết ở đâu mà tìm . Tôi nói, anh Vận đang ở trên mộ chị Xanh hoặc mộ mẹ tôi. Cô Nga ngửa mặt lên trời, lúc này đầy những vệt sáng màu tàn giấy từ phía sông Duềnh bay lên núi, nói : “Cháu thấy bọn tôi khó hiểu lắm phải không?’’ Tôi đáp : “Cũng chưa hẳn thế’’.

(Văn nghệ số 50)

Điểm hẹn bạn đời

1. Cả lớp học ngỡ ngàng, có bạn học và thầy cô vừa ngạc nhiên; bàng hoàng vừa như có một cảm giác gì đó vu vơ mơ hồ khi thầy hiệu trưởng thông báo Hồng Thái, Văn Quân và hai bạn gái cùng tên Cúc đã “chạy theo” Việt cộng. Riêng Lưu Sinh thì hụt hẫng; hụt hẫng vì Lưu Sinh biết là mình đã xa thật rồi. Mới chiều qua, cả bọn cùng gặp nhau  và hẹn tụ  hội tại nhà Hồng Thái rồi cùng nhau “lên rừng theo Cách mạng”. Lưu Sinh đã lỗi hẹn…

- Lưu Sinh là ai?

Mải suy nghĩ, Lưu Sinh giật thót người khi nghe có tiếng người gọi lạnh người. Một cảnh sát đã đứng cạnh thầy hiệu trưởng từ lúc nào. Lưu Sinh vừa đứng bật lên thì cái gã cảnh sát kia đã nhếch mép cười. Chắc hẳn trong đời Lưu Sinh sẽ khó quên cái kiểu cười khinh mạn - lạnh lùng và lại như tiềm ẩn sự ganh tỵ - xem thường lẫn gởi gắm một điều gì đó…

- Mời!…

Sau tiếng “mời” chừng như phát ra từ giọng mũi của gã cảnh sát Lưu Sinh đã nghe một tiếng “rắc” khô lạnh. Có kẻ nào đó đã kéo mạnh  hai tay Lưu Sinh ngược phía sau và cái cảm giác lành lạnh rợn người  mà Lưu Sinh kịp nhận biết từ cái còng số 8 đã khoá chặt đôi tay…

- Đi! Mới tý tuổi. Học không lo lại theo bọn phiến loạn…

Lưu Sinh chỉ nghe chừng ấy. Họ đã bế thốc và quăng Lưu Sinh vào chiếc xe Zeep bịt bùng, tối om…

2. Hồng Thái vẫn không thể nào chợp mắt. Đêm dần khuya; tiếng côn trùng rả rích. Trong khối thanh âm rộn rã ấy; Hồng Thái chợt nhận ra tiếng  gáy của loài dế có điều khác lạ. Đã từng đào bới, xới tìm và chơi trò đá dế nhưng Hồng Thái chưa lúc nào cảm nhận trọn vẹn tiếng dế như đêm nay. Cái đêm đầu tiên “ở rừng”. Thu mình số bốn trên chiếc võng phủ kín trong tấm vải dù bông Hồng Thái nhận rõ tiếng dế kêu, gáy và gọi bầy. Đã từng nghe  dế gáy; đã từng nghe dế kêu nhưng chưa lúc nào Hồng  Thái nhận ra tiếng dế gọi bầy…

- Mày chưa ngủ?…

Nhận ra tiếng hỏi của Văn Quân, Hồng Thái “ừ” nhẹ rồi với tay qua bạn. Văn Quân cũng chẳng khác gì Hồng Thái; cả hai cùng cuộn tròn số bốn bất động chẳng ngủ được và cũng chẳng ai cựa mình. Bởi, ai cũng ngại cái cựa mình sẽ gây động đến giấc ngủ ngon lành của bạn sau một ngày trời băng rừng, leo núi. Té ra chẳng ai ngủ được. Hồng Thái và Văn Quân cùng thò đầu ra ngoài tấm dù bông “Quân! mày nghe kỹ tiếng dế…”.

- ừ! Tao nghe kỹ rồi. Có phải mày phát hiện ra dế không chỉ gáy; không chỉ kêu mà còn là tiếng gọi bầy?…

Hồng  Thái hơi bất ngờ nhưng lại đầy thú vị Thái rất vui khi Văn Quân cùng có cảm nhận như mình. Hai đứa chưa kịp chạm tay nhau thì hai cô bạn cùng tên Cúc đã lên tiếng “Dế gọi bầy sao không họp bạn?”. Cả bốn đứa không hẹn mà cùng nhau rời khỏi võng, quấn  mình trong tấm dù bông, cả bọn cùng ngồi khép tròn với nhau. Lại im lặng. Lại cùng lắng nghe tiếng côn trùng rả rích giữa đêm khuya trong một cánh rừng yên tĩnh…

- Lửa đây! Tụi em che kín lại cho ấm và không để lọt ánh sáng ra ngoài, nguy hiểm!

Cả bọn đều bất ngờ khi người được giao quản lý họ đưa đến một cái ca nhôm đựng đầy than hồng. “Dạ! Cảm ơn”. Bốn đứa chụm đầu vào nhau. Hồng Thái thấy hai cô bạn đã  đỏ mắt. Văn Quân cũng kịp nhận ra điều ấy nhưng họ vẫn im lặng. Cái đêm đầu tiên ở rừng “là Việt cộng” đối với họ dễ nào quên…

3. Lưu Sinh bị cảnh sát phạt hít đất. Tưởng là gì chứ “cái khoản” hít đất này thì Sinh qua biền dễ ợt! Sinh tỏ vẻ nặng nhọc, uể oải, vật vã nhưng rồi vẫn trả đủ bài vở nộp phạt. ở nhà lao, ăn cơm tù hai ngày rồi Sinh cũng được cho về tiếp tục đi học với lời đe doạ “Lần sau còn liên can tới bọn nó là tù mọt xương nghe con”. Thế là được. Lần sau? Hổng dám đâu. Chẳng có lần nào giống lần nào vì Hồng Thái và các bạn đã lên rừng. Riêng Sinh, chắc chắn là không vì Sinh sợ rừng sâu, nước độc. Bước ra khỏi đồn cảnh sát; Lưu Sinh thầm khen và nể vì chuyện Hồng Thái có cha ở tù Côn Đảo; hàng ngày Thái bán kẹo ú rồi đưa tài liệu “Việt Cộng” cho Sinh họ đều biết. Có lúc Sinh thót tim nhưng nhớ lời Thái dặn “Dạ! Em viết bài giúp bạn Thái, gặp nhau Thái đưa vở cho em viết tiếp chứ có tài liệu nào đâu. Dạ! ở nhà em còn vở học môn công dân giáo dục của Thái”…

Cầm trên tay quyển vở học của Thái do gã cảnh sát có cái cười nhếch mép khinh mạn - lạnh lùng - ganh tỵ - xem thường và lại như ẩn chứa sự gởi gắm nào đó; Lưu Sinh chợt nhận ra dòng chữ “Bọn ăn cơm quốc gia thờ ma Cộng sản” mà Sinh thấy vui. Lưu Sinh lại bắt chước kiểu cười “nhếch mép” khi vòng tay chào ngài cảnh sát. Có lẽ trong cuộc đời, cái thời khắc ấy  đối với Lưu Sinh cũng khó mà quên.

4. Hồng Thái ngỡ ngàng khi nghe mẹ kể lại trong dịp gặp mẹ ở vùng căn cứ kháng chiến “thằng Lưu Sinh nó bị bắt quân dịch, học sĩ quan Thủ Đức rồi về làm Thiếu uý. Gặp má nó nói bác ơi ra trận mà thấy Hồng Thái chắc con bắn… lên trời! Con Cúc ốm nó về đầu thú nhưng không khai báo gì. Nó nói ở rừng khổ quá, đói quá, bệnh đau không có thuốc; chịu không nổi nó trốn về xin học lại. Nó khóc  thét rồi bọn họ cũng tha. Mấy thằng bạn của con đều bị quân dịch, đứa làm nhỏ là Thượng sĩ, đứa làm lớn thì Trung uý rồi. Có mấy đứa đi du học nước ngoài. Tội nghiệp con Hiền Lương. Con nhớ nó không? Chồng nó cũng học lớp con. Thằng gì?… ừa! Thằng Huy Thanh. Con Lương bây giờ là cô giáo, thằng Thanh là Trung uý. Má nhờ con Lương kể chuyện mới biết. Tội nghiệp, đứa nào cũng thương con. Thằng Huy Thanh cũng nói y chang như thằng Lưu Sinh. ờ! Thằng Bình cũng thoát ly như con rồi, con có gặp nó không? Má lo quá! Con có biết chừng  nào hoà bình không? Má…”  Hồng Thái gục đầu vào lòng mẹ. Đã từng qua chinh chiến; đã là chỉ huy một đơn vị đặc công nhưng với mẹ Thái vẫn như đứa trẻ. Ngày hôm ấy  cũng là ngày mà Thái khó quên…

5. Sau  một năm, kể từ ngày thống nhất đất nước; Hồng Thái mới có dịp về quê hương. Thái cùng mẹ đến gõ cửa từng nhà bạn cũ. Sau những phút ngỡ ngàng,  họ lại vui mừng và thân ái. Thái cùng các bạn điểm danh lớp học ngày xưa có bốn chục, nay còn hai sáu. Chiến tranh đã cướp đi bốn (ba đứa chết trận; Bình hy sinh), ba đứa du học vẫn ở nước ngoài; bảy đứa rời quê lập nghiệp phương xa. Hồng Thái cũng không ngờ cái hôm tập kết hiệp đồng hai đơn vị là cao điểm phối hợp tác chiến cũng là hôm cuối cùng Thái và Bình vĩnh viễn xa nhau. Ai cũng ngỡ ngàng khi Thái yêu cầu mọi người bạn cùng nhau viếng mộ Bình. Thầy hiệu trưởng được Thái và các bạn trân trọng mời đi thắp hương cho Bình. Trước mộ Bình, thầy nói: “Tội nghiệp và thương các em quá! Bình đã vinh dự và diễm phúc.Ba em kia chết trận không tìm được xác. Các em cùng thầy thắp hương cho tụi nó để tụi nó cùng ở với Bình…”. Những giọt nước mắt đã lăn tròn trên đôi má lờ mờ vết nhăn trên khuôn mặt thầy hiệu trưởng. Những giọt nước mắt đã lăn dài trên đôi má của những người bạn trong cái hôm viếng mộ Bình. Những giọt nước mắt ấy… hẳn không bao  giờ họ quên!

6. Cũng trong ngày hôm ấy, trước mộ của Bình; thầy hiệu trưởng lại bảo Hồng Thái “Lớp của em là lớp học rất đặc biệt đối với tôi. Và, chắc cũng là đặc biệt đối với các em. Khi tôi nhận nhiệm vụ về làm hiệu trưởng một trường trung học quê em. Đến nơi tôi rất ngỡ ngàng vì  trường chỉ có mỗi lớp đệ nhất (lớp sáu bây giờ). Quá thất vọng nhưng nhìn các em tôi lại vui. Lớp em lên đệ lục, đệ ngũ, đệ tứ thì khi ấy trường mới ra trường. Em học dở dang đệ tứ (lớp chín bây  giờ) rồi em  theo cách mạng. Lớp học của em hội tụ đông đủ hôm nay phần lớn nhờ có tấm lòng nhiệt tình với bạn bè của em. Tôi vui lắm. Cuộc đời tôi cũng nhiều nỗi thăng trầm. Càng ngày, tôi càng quý trọng tình bạn. Tôi mong các em, nhất là Thái nên cố gắng giữ trọn…”. Thầy hiệu trưởng lại khóc. Mọi người đều im lặng. Trong làn hương trước ngôi mộ của Bình, Hồng Thái đã đưa ra ý kiến lấy ngày ba mươi tháng tư hàng năm; ngày thống nhất đất nước là ngày hội tụ bạn  học cùng lớp. Lời đề nghị của Thái đã làm cho  đôi mắt của thầy hiệu trưởng rực sáng, ráo hoảnh. Ông nói “Đây chính là điều tôi mong đợi ở các em”…

7. Hiền Lương được giao làm cầu nối cho ngày họp mặt. Hằng năm, cứ vào ngày ba mươi tháng tư người ta lại thấy nhóm bạn ngày xưa gặp nhau. Chuyện buồn vui mỗi người lại được bày tỏ và trong mỗi người ai cũng có tâm trạng phấn khích như nhau. Hồng Thái lại được về quê hương công tác. Niềm vui của họ như được nhân lên.  Thái đảm nhận thay Hiền Lương vai trò trung tâm cầu nối. Từ dạo ấy, vợ của Thái được bạn bè xếp vào là bạn học “ghi danh” thay cho một cô bạn gái đã xuống tóc đi tu. Người ấy là Cúc ốm. “Mình lẻ loi, đơn chiếc. Cửa Phật là nơi phù hợp với mình hơn. Các bạn nhớ là mình vẫn mong mọi người hãy tốt với nhau. Vợ của Thái là người “ghi danh” thay mình và vẫn hẹn gặp nhau nhé”…

8. Cái tin Lưu Sinh chết đột ngột vì tai nạn ô tô làm cho Hồng Thái sững sờ. Thái đang làm việc tại cơ quan thì vợ Lưu Sinh ập vào như cơn lốc xoáy: “Anh Thái ơi! Nhà em chết rồi”. Lưu Sinh vốn mồ côi từ nhỏ, chẳng có anh em ruột thịt. Có gia đình nhưng đúng ra chỉ là có vợ có chồng vì họ không có con. “Anh Thái ơi! Giờ chỉ có mỗi mình em, chẳng biết làm sao…”. Hồng Thái chỉ kịp nhắn với Hiền Lương thông báo cho bạn bè, những người ở xa thì gọi họ ngày giỗ tuần đầu  của Lưu Sinh hãy cố về gặp mặt. Thái cùng vợ Lưu Sinh lên đường lo đưa bạn về rồi tổ chức đám tang…

9. Ngày giỗ tuần  đầu của Lưu Sinh, tiếng tụng kinh; tiếng chuông; tiếng mõ vang lên đều đặn. Khói hương nghi ngút.Vợ Lưu Sinh chừng như đã yên lòng, tĩnh trí bên cạnh Hiền Lương và vợ của Thái. Thầy hiệu trưởng trầm ngâm, tư lự. Chợt mắt ông như sáng lên khi có một người lạ bước vào. Khách là  một người trạc tuổi thầy hiệu trưởng…

- Ông là?…

- Dạ! Tôi là…

Thì ra, khách chính là người cảnh sát có cái cười nhếch mép ngày xưa. Ông ta kể lại rằng từ khi nghe bạn cùng lớp của Lưu Sinh tổ chức họp mặt hàng năm, ông rất quý trọng.  Vội xin phép mọi người để thắp hương cho Lưu Sinh; ông ta quay ra xin được gặp Hồng Thái và thầy hiệu trưởng. Linh cảm như có điều bất ngờ, Hồng Thái cùng thầy hiệu trưởng đến bên cạnh khách. Mọi người đang dự tuần giỗ đầu của Lưu Sinh phần đông là bạn bè cùng lớp. Nhà sư Cúc ốm cũng đã dừng tụng kinh. Không khí như tĩnh lặng. Ông khách nói nhỏ nhưng ai cũng đều nghe “Thưa anh và các bạn, được tin Lưu Sinh mất; tôi đến viếng. Anh nhìn cái ảnh trên bàn thờ mà xem; vì sao Lưu Sinh lại có cái cười… nhếch mép như thế”. Ông khách run run, trịnh trọng đưa tay vào túi áo rút ra một tờ giấy đã ngả màu. Mảnh giấy vở học trò, ông ta đưa cho Hồng Thái và nói “Cái này của anh, tôi đã tìm thấy khi lục soát nhà anh; trong  cái áo gối đầu của mẹ anh. Tôi đã cất giữ nó. Hẳn đã hơn ba chục năm nay. Anh hãy giữ lấy. Tôi xin nói gọn: đó là lá thư mà anh viết để  lại cho mẹ - trước cái ngày mà anh theo Việt Cộng đó. Tôi cất giữ nó vì trong thư có câu viết: thưa mẹ con đi… ấy! Chỉ có chừng đó mà tôi lưu giữ và tôi tin có ngày sẽ được giao hồi cố chủ. Thôi! Tôi xin phép các bạn; xin phép anh - thầy hiệu trưởng của các bạn - xin phép chị Lưu Sinh. Con người sống chết có số, chị đừng buồn nhiều. Tôi  xin phép mọi người từ nay cứ đến ngày ba mươi tháng tư, mọi người cho tôi cùng dự gặp mặt. Tôi xin làm người được “ghi  danh”…

10. Hồng Thái và các bạn thống nhất với nhau là cùng thức trọn đêm trong ngày giỗ tuần đầu của Lưu Sinh. Họ  đều đã xấp xỉ tuổi ngũ tuần. Thầy hiệu trưởng được  Văn Quân mắc võng để ông nghỉ lưng.

Trong tĩnh lặng đêm khuya; chiếc cassette có băng từ tụng kinh lại đều đặn ngân nga. Văn Quân khẽ kéo Hồng Thái và nói nhỏ “Mày nghe kỹ xem, tiếng chuông nó na ná như tiếng dế gáy; tiếng mõ nó na ná như tiếng dế kêu; tiếng tụng kinh nó na ná như  tiếng dế gọi bầy… Có phải thế không?”. Hồng Thái bóp chặt tay bạn. Họ lại có cảm nhận giống nhau. Cái cảm nhận gợi nhớ  đêm đầu tiên họ đã ngủ với rừng… Thái nói nhỏ với quân “ừ! Tao cũng nghe và nghĩ như mày. Văn Quân ơi! Để có được sự so sánh ấy phải trải qua nhiều thăng trầm trong cuộc sống  và còn nhiều điều phải bàn. Hẹn dịp khác nhé! Có khách rồi kìa…”.

Khách là một người đàn bà   vừa bước xuống từ một chiếc ô tô con khá sang trọng. Xe màu tím hoa sim. Người đàn bà cũng mặc bộ quần áo dài màu tím hoa sim. Bạn bè của Thái như chợt nhận ra người quen thân ngày nào. Có tiếng gọi khe khẽ của Hiền Lương “Hoa Sim. Đúng nó rồi!”. Quả thật là Hoa; cô bạn học cùng lớp tên Hoa ngày nào rất thích màu tím hoa sim nên bạn bè gọi là “Hoa Sim”.

- Các bạn…

Hoa Sim chạy vội, ôm chầm lấy Hiền Lương. Họ khóc. Không khí của đêm khuya trong căn nhà Lưu Sinh như ấm lại. Hiền Lương khẽ bảo “Mày thắp hương cho Sinh - chuyện gì tao sẽ nói sau. Nhớ nói với Sinh là người xưa - cái kẻ yêu Sinh một thời nay đã trở về”. Hoa Sim đứng lặng hồi lâu trước bài vị của Lưu Sinh. Cái nụ cười “nhếch mép” của Lưu Sinh như muốn nói: “Cảm ơn em; từ nước ngoài xa xôi em cũng về với anh và bạn bè. Thế  mới là… anh tin là khi anh chết em sẽ về”…

Thầy hiệu trưởng ngồi lặng yên trên võng. Đôi mắt ngái ngủ của ông như mơ màng. Ông lẩm nhẩm, thì thầm như nói với chính mình nhưng mọi người đều nghe rất rõ: “Tụi nó về đây gần đủ lớp”…

12. Hoa Sim du học rồi ở Mỹ. Hoa kể lại rằng khi nhận tin của Hiền Lương, biết được sự việc từ lâu nay, Hoa và các bạn đang ở bên Mỹ đều quý mến Hồng Thái vì có Thái nên bạn bè cùng học một lớp - dẫu mỗi đứa  mỗi phương - dẫu mỗi đứa trước đây đã có mỗi chặng đường khác nhau đều quy tụ đến mức không ngờ. Hoa cho biết là Thu Hường (bạn cùng lớp) không về được nhưng con gái Hường sẽ về. “Lạ quá! Sao nó chưa đến? Mẹ nó nói với mình là nó sẽ đến đúng ngày hôm nay. Thu Hường còn đùa là dì Hoa Sim đến trước với dượng Lưu Sinh thì cháu sẽ tiếp bước theo sau cơ mà”…

Hoa còn đang phân vân. Bạn bè trong căn nhà của Lưu Sinh đang chờ đợi. Tiếng gà canh khuya báo hiệu ngày mới đã vang lên quanh đây. Chợt mọi người cùng hướng ra phía ngoài, gần chục cô cậu bé (Hồng Thái nhận ra trong đó có con gái của mình) đang nắm tay nhau bước vào nhà Lưu Sinh. “Đúng nó rồi”. Hoa thảnh thốt reo lên; định chạy ra đón bọn trẻ nhưng đã kịp dừng lại vì Hiền Lương nắm  tay Hoa. Thầy hiệu trưởng chừng như đã tỉnh ngủ. Ông bước xuống đi về phía bọn trẻ. Dừng  trước một cô bé đang ôm chùm hoa huệ trắng, ông hỏi: “Phải con là con gái của trò Thu Hường không? Thầy chắc là đúng rồi. Đôi mắt của con đã nói lên điều đó. Đôi mắt giống hệt như mẹ con ngày xưa. Làm sao thầy quên được”…

Hồng Thái và mọi người vỡ lẽ ra rằng: con gái của Thu Hường đã tìm đến nhà Thái. Bọn trẻ đã gọi thêm  một số anh em đều là con của các bạn cùng lớp Thái. Chúng hẹn nhau cùng đến  để viếng Lưu Sinh và chúng giao cho con của Thu Hường một việc: “Thưa thầy hiệu trưởng; thưa các cô, các chú! Tụi con đã được biết các cô các chú, ba mẹ là bạn học cùng lớp đã có ngày hội tụ. Chúng con rất mừng và chúng con sẽ là những người nối tiếp những gì cao đẹp mà cô chú ba mẹ để lại. Thưa thím Lưu Sinh, từ nay chúng con sẽ đến nhà thím để học, để thay phiên nhau cùng với thím hương khói cho chú Lưu Sinh”…

Vợ của Lưu Sinh chỉ nín lặng nhưng trên khoé mắt của chị đã hiện rõ  những tia sáng của niềm vui. Mọi người còn đang lắng đọng cảm nhận những lời thưa gửi của bọn trẻ thì đột nhiên có một tốp người trong sắc phục quân nhân… Họ là những người lính cùng đơn vị của Hồng Thái ngày xưa. Một người trong họ bước lên: “Xin phép  thầy hiệu trưởng, các bạn, các cháu; chúng tôi đến viếng anh Sinh. Hồng Thái - xếp hàng ngang để cùng dâng hương”…

Mọi người trong nhà Lưu Sinh cùng hướng về những người lính, những người bạn cũ của Hồng Thái đang nghiêm trang trước bài vị của Lưu Sinh. Bọn trẻ nhìn nhau và siết tay nhau kết thành vòng tròn bán nguyệt trước bài vị của Lưu Sinh. Thầy hiệu trưởng nở nụ cười như trong cuộc đời ông chưa từng có. Nhà sư Cúc ốm đã cùng các đệ tử của mình tiếp tục tụng kinh. Tiếng chuông, tiếng mõ, tiếng gà gáy sáng và những âm thanh chào đón một ngày mới như quyện lẫn trong từng tiếng “Nam Mô A Di Đà” để đưa linh hồn của Lưu Sinh vào cõi niết bàn…

(Văn nghệ trẻ số 50)

Chuồn chuồn đi đón cơn mưa

Thành rủa tôi là đồ bội bạc và vung tay tát tôi.  Nếu bội bạc  thật, có lẽ tôi đã chịu để Thành tát, có khi lại nhẹ người hơn. Nhưng tôi đâu có bội bạc.  Tôi vẫn yêu Thành. Giá vợ tôi biết rõ chuyện tôi tằng tịu với Thành mà tát tôi, tôi sẽ giơ nốt má kia cho vợ tôi tát. Nhưng tôi tin chắc vợ tôi nếu có biết chuyện cũng sẽ chỉ khóc và đấm  thùm thụp vào lưng tôi. Tôi đã từng khoe với mọi người là vợ tôi chỉ biết khóc  rồi lại cười, chứ không biết cáu gắt với tôi. Tôi không nói ngoa. Sự thật đúng là như thế. Thế mà Thành cứ nằng nặc đòi tôi phải bỏ vợ và lần ấy, gần như tối hậu thư, rồi định tát tôi. Tôi bắt lấy cánh tay Thành dằn mạnh xuống và nghiêm mặt:

- Không được hỗn.

Thế là tan.

Cũng may không phải là tan nát.

Tuy vậy tôi không  khỏi buồn và thấy bơ vơ chống chếnh. Mấy tháng trời liền lúc nào cũng cảm thấy bơ vơ. Tôi  không làm nổi việc gì cho ra hồn. Mưa là thấy buồn, gió cũng thấy buồn. Nắng sáng cũng buồn. Nắng chiều  càng buồn hơn. Một màu áo, một kiểu tóc, một cặp đùi trên xe lướt qua hao hao giống Thành đều gợi buồn cho tôi. Vợ tôi hỏi:

- Anh làm sao thế?

Tôi giật mình như mình bị bắt quả tang:

- Không, có sao đâu.

Vợ tôi cười nhìn tôi rất ý nhị:

- Em lại ngỡ bị ai bắt mất hồn.

Tôi cũng gượng cười đáp lại:

- Anh dễ bị ma đưa lối quỷ đưa đường đến thế sao?

Vợ tôi dí tay vào trán tôi, lắc đầu cười tiếp:

- Trông cái mặt có điêu không kìa. Nhưng thôi, đừng có đưa ma vào trong nhà ăn cỗ là được rồi.

Đấy, vợ tôi như thế mà lại bảo tôi bỏ ư? Rồi còn hai đứa con tôi nữa chứ. Chúng nó đang học đại học. Phá nát một  gia đình như thế về sự mất nết  của mình ư? Tôi chỉ coi việc đó là sự mất  nết, tôi không coi đó là sự hư hỏng, vì tôi vẫn yêu và quý trọng vợ tôi, tôi không phá gia đình. Khi nghĩ đến sự mất nết, tôi cũng như nhiều người đàn ông khác thường tìm mọi lý lẽ để tự bào chữa, thượng vàng, hạ cám, cao thì là chuyện của các bậc vua chúa, một số danh nhân, thấp tới các vị lái xe, thậm chí một số chủ quán thịt chó, kể cả gã chủ quán thịt chó to lớn, tôi đã từng vào ăn, mà vợ gã lần lượt đưa cả hai em gái mình vào làm vợ bé của  gã.

Tất nhiên, Thành trẻ hơn, học vấn rồi vị trí xã hội đều hơn vợ tôi. Nhưng sau mỗi lần vào Sài Gòn chung chạ với Thành về, hoặc mỗi lần Thành ra, vụng trộm gặp gỡ ở nhà nghỉ với nhau, tôi luôn cảm thấy  có lỗi với vợ tôi, những khi đó tôi thường âu yếm, chiều chuộng vợ tôi hơn rất nhiều, khiến nhiều khi vợ tôi cũng lấy làm lạ và bảo tôi đồng bóng. Bảo sao cũng được, đồng bóng cũng được,  miễn là tôi đỡ ân  hận. Giá như tôi có thể nói với vợ tôi: “Anh có lỗi với  em, nhưng anh không thể chừa được, em phạt gì, anh cũng chịu”.

Thật ra, tôi cũng có lỗi với Thành.Tôi không dám nói thẳng thừng với Thành rằng không đời nào tôi bỏ vợ tôi.  Mỗi lần Thành đặt vấn đề tôi bỏ vợ, tôi chỉ ậm ừ khất với Thành, hãy để từ từ để tôi lo liệu sắp xếp mọi công việc cho ổn thoả, vì đó không phải là một việc đơn giản và chính Thành cũng phải công nhận như thế vì Thành đã từng là người trong cuộc, trước khi quen tôi, rồi yêu tôi, để bỏ được chồng Thành cũng phải mất ba năm.

Thành lôi tôi  đi xem bói, nhờ một giáo sư sử học bấm số tử vi xem xung hay hợp - Thành kéo tôi đi lễ chùa  để cầu xin phù hộ cho tình yêu của chúng tôi, tôi đều vui vẻ chiều Thành. Thành giục tôi:

- Anh cũng lễ đi chứ.

Lễ thì lễ, tôi gượng gạo vái mấy vái, và ngượng với chính tôi, thú thật từ bé tôi vốn đã ghét thói bói toán tử vi, mua thần bán thánh, cầu xin những pho tượng vô tri vô giác, dù có được sơn son thếp vàng lại, hay đã long sơn. Tôi chiều Thành vì tôi  đang say mê trò ái tình. Chúng tôi như một cặp nghệ sĩ trình diễn trò ái tình  hết vở này sang vở khác, thật ăn ý, với đủ loại thủ pháp ánh sáng, âm thanh, trên đủ mọi loại sân khấu. Đôi khi chúng tôi lại hỏi  nhau chúng ta đang diễn vở gì vậy? Đôi nhào lộn trong rạp xiếc? Cặp múa đôi trên sân băng hay vũ điệu Lam-ba-đa. Chúng tôi yêu nhau hay là mê muội nhau, hay như hai con bạc khát nước chỉ có được mà không thua ván nào. Có lúc Thành hỏi tôi:

- Anh bảo da thịt em như có mùi bơ?

- Đúng vậy,  nó ngầy ngậy béo như mùi bơ, lại hơi khét như mùi tóc cháy, hơi mang vẻ hoang dã, khiến nó mê hoặc anh.

- Vợ anh có thế không?

- Anh xin em, đừng đem vợ anh ra lúc này.

Có nhẽ tôi đã hét lên: “Im đi, đồ phù thủy”. Nếu Thành hỏi tiếp tôi câu nữa. Và chừng như cũng biết thế là thô bỉ, Thành ôm lấy cổ tôi,  nũng nịu:

- Đùa một tí đã cáu rồi.

ít nhất, hai tháng một, tôi phải kiếm cớ công tác, hoặc tạo một giấy mời nào đó, dự một hội nghị này nọ, bay vào Sài Gòn với Thành. Về phía Thành, cũng gần như thế để ra Hà Nội với tôi. Mỗi lần Thành ra, tôi đều đến nhà nghỉ  với Thành tận mười hai giờ đêm mới về nhà. Nhưng Thành không chịu, bắt tôi phải ngủ lại đấy với Thành, không được về ngủ với vợ tôi. Khởi đầu sự trục trặc ở chỗ đó. Tôi không thể chiều Thành và nói thẳng không thể nêu gương xấu đi qua đêm cho các con tôi. Hôm sau bao giờ Thành cũng tra tôi có chuyện gì với vợ tôi không. Thành cũng nói thẳng một khi đã cất công ra đây với tôi, Thành không muốn chia sẻ tôi cho ai, kể cả vợ tôi.

Càng ngày Thành càng thúc tôi dữ. Tôi vào Sài Gòn. Thành đưa tôi đến nhà anh chơi, ý muốn hỏi anh kinh nghiệm bỏ vợ. Lúc đó tôi còn chưa quen anh lắm nên có phần ngượng nghịu. Thành giục tôi. Tôi lúng túng không biết phải gợi chuyện thế nào, trước một việc bất đắc dĩ như thế chẳng qua cũng chỉ để chiều Thành. Sốt ruột, Thành nói hộ tôi:

- Anh ấy muốn học tập kinh nghiệm của anh đấy.

Anh cười:

- Dễ thôi, làm cái đơn đưa ra toà, đóng lệ phí năm chục nghìn.

Thành hỏi tiếp hộ tôi:

- Làm thế nào để vợ anh chịu ký?

Anh nhìn tôi:

-  Khi đã không chịu nổi nữa, thì cần gì phải cùng ký.

- Nhưng?

- ồ, không cùng ký, người đàn bà hung hăng ấy càng ức, thế là xong một nửa.

- Còn nửa kia?

- Nhường phần tài sản phải chia béo bở hơn, thế là êm!

Tôi hỏi:

- Nhưng nguyên nhân?

- Chúa bảo Judas: “Gà gáy lần thứ ba ngươi sẽ phản lại ta”.  Tôi không phải là chúa, nên không thể đợi đến gà gáy.

Khi rời khỏi nhà anh, Thành bảo tôi:

- Đấy anh ấy cũng có cần cả hai người phải ký đơn đâu.

Tôi hơi bực, nói xẵng:

- Nhưng vợ anh không phải Judas!

Thành còn xẵng lại hơn:

- Nhưng em cũng không phải là con chuồn chuồn cái, sau mây mưa đậu cọc rào mà ngủ, em cần có một cái tổ hẳn hoi!

Lần ấy Thành ra Hà Nội vào mùa hè. Trời nóng nực, chủ nhật, tôi đèo Thành ra ngoại thành cách khoảng vài chục cây số, thuê một chòi lá  ven hồ của tư nhân ngồi câu, vừa để hóng mát, cũng là một lối thư giãn thời thượng. Lúc sắp về thì trời nổi cơn mưa. Mây kéo đến. Trời xám dần. Gió hiu hiu ẩm mát. Chuồn chuồn vỡ tổ ở đâu bay ra khắp  mặt hồ. Chúng bay lượn, nhào lên, lộn xuống, con đực, con cái cong người nối đuôi nhau giao hoan trên không trung, có đôi là là sát mặt nước.

Thành bảo tôi:

- Hồi bé em sống ở nông thôn, nhưng có lẽ đây là lần đầu, em mới để ý đến chuồn  chuồn đi đón cơn mưa  thế nào.

- Giống như một lễ hội ấy nhỉ.

- Cũng giống, nhưng chắc không giống về bản chất.

- Bản chất lễ hội là giao hoà, giữa trời và đất, giữa cỏ cây và muông thú, giữa người và người, nhất là giữa nam và nữ. Mấy ông già bảo anh, các anh bây giờ cứ hay gán ghép, chứ ngày xưa chúng tôi trai gái đi xem hội là để chim chuột nhau, tuồng chèo ban đêm là để sờ soạng nhau, lễ giáo phong kiến ngặt nghèo quá, chỉ có những lúc ấy mới được tự do một tí.

Thành lườm tôi:

- Anh chỉ được cái lúc nào cũng ngéo vào những chuyện ấy được.

- Anh nói nghiêm túc đấy.

- Tại sao lại gọi là con chuồn chuồn?

- Có thể giao hoan xong, mỗi con chuồn đi một ngả, con đậu cọc rào, con đậu bụi cây mà ngủ… rồi lại đợi cơn mưa sau.

- Thành ngữ “Đi tìm  tổ con chuồn chuồn” là như thế ư?

- Đúng vậy, chúng không có tổ, không có đôi.

- Chẳng  lẽ anh với em cũng giống hai con chuồn chuồn!

Tôi bỗng thấy thương Thành, tôi kéo đầu Thành vào ngực tôi và bảo:

- Không, anh với em là một đôi và sẽ có tổ.

Nhưng đó là tôi nói  bừa lúc đang xúc động. Làm sao tôi có thể  có thêm một tổ khác. Tuy nhiên số tiền tôi kiếm được ngoài tiền lương, do mấy giải thưởng và nhuận bút mấy kịch bản điện ảnh cũng được một món kha khá, tôi vẫn giấu vợ tôi, tôi đã đưa cả cho Thành để đổi lấy một căn hộ tầng ba khác, hai phòng, phòng ăn riêng, khi vào tôi có thể ngủ lại đấy. Ban ngày con trai Thành đi học, chúng tôi hoàn toàn tự do.

Tôi chỉ có thể làm như thế, tôi không thể phá vỡ cái tổ cũ của tôi, trong đó, vợ tôi, mỗi khi nhắc đến mọi người đều hết lời khen ngợi. Nhất là một lần, tại một toà báo, hôm đó có cả anh, khi nói đến vợ tôi, một nhà báo nữ đã nhận xét:

- ở thời buổi này, sao lại có người đàn bà vẫn cứ tử tế mãi như thế được nhỉ?

Tôi chỉ mỉm cười, không biết mặt có đỏ lên không, vì quả thật lúc đó tôi vừa cảm thấy sung sướng, vừa giật mình vì thấy ngượng với mình.

Tôi đã giữ được tổ ấm gia đình, nhưng đã mất Thành. Mới năm  nào Thành còn khoe với anh cứ đúng mười  giờ ngày nào cũng vậy là tôi lại gọi từ Hà Nội vào cho Thành không thì nhớ nhau lắm, rồi bảo anh cứ chờ nửa tiếng nữa mà xem. Mười giờ chuông reo thật. Thành cầm máy nói: “Bạn rượu của anh đang ở đây, anh nói với anh ấy một tí nhé?”. Ôi, tôi đâu có uống rượu, anh cũng vậy. Nhưng Thành lại thích tôi uống, đôi khi còn ép tôi: “Nam vô tửu như kỳ  vô phong, kỳ vô phong là cờ rũ đấy!”.

Anh biết chuyện ngay. Ra Hà Nội, anh rủ tôi đi chơi. Tôi ngậm ngùi bảo anh:

- Cũng tiếc lắm chứ. Nhưng biết làm thế nào.

Thành ra tối hậu thư cho tôi bắt phải bỏ vợ ngay. Bỏ một người vợ mà lúc tôi gặp vận hạn trong nghề, chỉ càng gắn bó với tôi hơn, là chỗ dựa vững chắc và êm ấm cho tôi, bỏ một người vợ như thế được ư?

Không ngờ anh hỏi tôi một câu rất oái oăm, giả thử vợ tôi là một người như Thành, tôi có bỏ không? Anh còn không  ngờ hơn vì tôi trả lời ngay không úp mở:

- Càng không! Không một người đàn bà nào có thể làm tôi sung sướng đến như thế.

Tôi trả lời mà cảm thấy như mùi bơ gây gây pha mùi tóc khét đã từng thấm sâu vào da thịt tôi lại như phảng phất đâu đây.

Anh bảo anh hỏi vậy thôi, chứ chẳng nên tiếc làm gì. Thành chỉ có thể là người tình thôi chứ không thể là vợ được, Thành làm sao có thể so với vợ tôi, huống chi… Một lúc anh mới nói tiếp.

Huống chi… Thành khoe với anh đã có bồ mới, trẻ hơn Thành chục tuổi, hai bằng đại học, đi với con trai Thành, người ta có thể tưởng nhầm là hai anh em, nhưng hai chú cháu quý nhau lắm. Thành kể hắn theo đuổi Thành đã lâu, và trước đó vẫn chị chị em em với Thành. Được tin Thành không còn quan hệ với tôi nữa, hắn mới dám ngỏ lời, còn trước đó vẫn âm thầm yêu Thành. “Chị biết chứ, chị tin em thành thực, nhưng chị không thể, trước mắt, tạm thời còn có thể, vì trông chị vẫn còn xuân sắc, đàn  bà hơn bốn mươi chưa phải đã hết thời, nhưng rồi dăm mười năm nữa thì sao?”. “Em bảo hắn thế nhưng hắn vẫn dai như đỉa. Em tức mình lôi hắn đến một nhà hàng ở tầng mười bảy, bảo hắn: “Giữa chốn thanh thiên bạch dạ, chúng ta hãy đốt hương thề kết nghĩa chị em. Không ngờ hắn khóc rồi ôm ghì lấy em. Và em làm sao có thể từ chối một tấm tình như thế…”.

Không những tôi không mừng cho Thành mà còn có phần thấy ghen tuông trong lòng nữa. Tam  thập nhi lang. Thành ưa những cảm giác mạnh. Hắn có thể kém tôi gần hai chục tuổi, chắc chắn hắn mạnh hơn tôi rồi. Tôi cố nghĩ xấu về Thành để có thể quên. Thành chỉ là một người đàn bà đa dâm đúng như đã có lần Thành hỏi tôi “Em có đa dâm quá không?”, mặc dầu lúc ấy tôi đã thành thực trả lời: “Ngốc ơi, quý tướng đấy! Kim cương cũng không bằng đâu”. Cũng nghĩ thêm được một số điều khác nữa, cái gì dù tốt đẹp đến đâu chẳng có mặt trái của nó, một khi ta cố tình bới. Cũng  vơi dịu đi được ít lâu. Nhưng nó vẫn như một cái  dằm đã găm vào da thịt, để nguyên không sao, chạm khẽ đến lại buốt nhói. Giá người tình mới của Thành già hơn tôi hoặc ít nhất cũng bằng tôi thì lại khác, nỗi buồn sẽ không mang màu cay đắng.

Một năm sau, đúng lúc hầu như tôi đã quên được Thành, mùi gây gây thôi không còn ám ảnh tôi thì được tin gã bồ nhí đã cuỗm mất chiếc xe Dream và hơn hai nghìn đô của Thành rồi biến mất. Thành nhờ mấy bạn gái phóng viên đi tìm hắn để đòi hộ. Cuối cùng cũng tìm được. Nhưng hắn chỉ còn trơ cái thần xác. Hắn thua hết rồi. Có người đùa, cũng may Thành không phải hoa hậu, nếu không hắn sẽ đem cả Thành ra cá độ mong gỡ lại cái xe và mấy nghìn đô!

Tôi không gạt bỏ nổi sự khoái chí nhỏ nhen lẩm bẩm:

- Thế mới đúng là chuồn chuồn đi đón cơn mưa!

Rồi tôi lại thấy thương Thành. Tôi lại phóng xe máy ra ngoại thành thuê câu, đúng cái lều tôi và Thành đã ngồi câu với nhau, và chờ đón cơn mưa. Rồi vừa câu vừa nghĩ vơ nghĩ vẩn, biết đâu Thành lại không trở lại với mình. Và tôi nghĩ đến số tiền mười lăm triệu vẫn để riêng chưa đưa cho vợ, đủ mua một chiếc xe “Wave an-pha”. Một lúc sau, mây đen kéo đến ầm ầm. Gió hiu hiu lạnh. Chuồn chuồn vỡ tổ đổ ra. Tôi nhìn chúng  và đem so với mình

Quà tặng mẹ

Bé Lộc đã lên năm, đang học mẫu giáo. Nhà bé có bố mẹ và anh Tài. Trong nhà bé yêu mẹ nhất, vì mẹ vẫn thường đưa đón bé đi học. Mẹ lại hay cho Lộc ăn quà mỗi lần đón Lộc từ trường về nhà.

Lộc yêu bố và anh Tài ít hơn yêu mẹ, vì bố suốt ngày đi làm giám đốc, không có thì giờ chơi với Lộc. Còn anh Tài lại hay giục bé ăn cơm và tối nào cũng bắt bé tập viết rồi bắt bé đi ngủ đúng giờ.

Trong bữa cơm tối nay cũng vậy, anh Tài cứ giục bé ăn nhanh để còn tập viết, mà Lộc thì đang thích nghe bố mẹ nói chuyện với nhau.

Bố nói chuyện của công ty. Mẹ kể chuyện của viện. Rồi bố quay sang hỏi Lộc:

- Sắp đến Tết rồi con gái bố thích gì nhất nào?

Lộc trả lời:

- Con thích cả nhà đi chơi Công viên Thủ Lệ.

Mẹ nhìn Lộc cười. Bố cũng nhìn Lộc cười và gật đầu. Bố hỏi anh Tài:

- Thế còn “anh” Tài thích gì nhất?

Anh Tài đáp:

- Con muốn đôi vợt cầu lông.

Cả bố mẹ đều gật đầu. Bố hỏi mẹ:

- Đến lượt mẹ, mẹ thích gì nhất?

Mẹ cười, nói:

- Em chỉ thích có nhiều phong bì.

- ái chà chà!

Nghe mẹ nói thế bố kêu khẽ và cũng cười theo. Còn anh Tài thì vẫn chăm chú gặm sườn rán. Riêng bé Lộc có vẻ tư lự. Bé đang thắc mắc: “Sao mẹ chỉ thích có nhiều phong bì? Có lẽ mẹ muốn viết nhiều thư cho dì Tâm ở bên úc”.

Đến lúc anh Tài giục đi ngủ bé Lộc ôm cả thắc mắc trong đầu lên giường. Bé trằn trọc mãi không ngủ được, cuối cùng thì bé lập được kế hoạch, như cách bố vẫn thường hay nói với mẹ.

Trưa thứ bảy rồi tiếp đến trưa chủ nhật, Lộc trốn anh Tài không ngủ trưa và thực hiện kế hoạch của mình - Lộc xé giấy trắng từ vở ra, miệt mài cắt cắt, dán dán...

Sáng ngày mồng một Tết, bố mừng tuổi cho mẹ, anh Tài và bé Lộc. Mẹ mừng tuổi cho cả nhà và chúc từng người năm mới có nhiều may mắn.

Lộc chạy đến bên bàn học lấy từ ngăn kéo ra một gói nhỏ được bọc giấy báo. Bé cầm cả hai tay đưa cho mẹ:

- Con tặng mẹ.

Mẹ vừa ngạc nhiên, vừa rất vui. Mẹ hôn Lộc mấy cái liền rồi từ từ mở bọc giấy ra. Trong bọc có đến bốn năm chiếc phong bì tự bé làm. Mẹ hỏi bé:

- Sao con lại tặng mẹ phong bì?

Bé thưa:

- Vì hôm nọ con nghe mẹ nói với bố Tết này mẹ thích nhiều phong bì.

Mẹ cười và vuốt tóc bé:

- Mẹ thích phong bì trong đó có tiền cơ!

Bé im lặng.

... Trưa hôm đó, bé Lộc lén sang phòng ngủ của bố mẹ. Bé làm gì ở trong đó rất lâu. Rồi bé ra phòng khách ngồi chờ mọi người ngủ dậy.

Vừa trông thấy bố mẹ bước từ phòng ngủ ra, bé Lộc chạy đến và lại nâng bọc giấy bằng hai tay đưa cho mẹ:

- Con kính tặng mẹ.

Mẹ mở bọc giấy và nghiêm mặt, hỏi bé:

- Con lại làm cái trò gì nữa đây? Tại sao vẫn chỉ là mấy chiếc phong bì này?

Bé Lộc nói run run:

- Mẹ mở phong bì ra mà xem!

Mẹ kinh ngạc vì trong mỗi phong bì đều có tiền. Mẹ lay lay vai Lộc:

- Con lấy tiền ở đâu?

Bé Lộc mếu máo:

- Mẹ thích phong bì có tiền, nên con lấy tiền của bố.

Bé không ngờ mẹ lại cười và lại xoa đầu bé:

- Con ngốc ạ, phải là tiền của người khác cơ!

Bé thắc mắc:

- Người khác là ai, hả mẹ?

Mẹ lim dim đôi mắt:

- Chẳng hạn chú Tiến, trưởng phòng hành chính; cô Mận, trưởng phòng tài vụ... của công ty bố.

- Thế hả mẹ?

Bé Lộc nói rồi luồn khỏi tay mẹ, chạy đi chơi với anh Tài.

Chiều mồng hai Tết, cô Mận đến nhà chúc Tết bố mẹ Lộc. Bé cũng được ngồi cạnh mẹ.

Cô Mận nói vài câu chúc mừng năm mới, rồi lấy từ túi xách ra tặng mẹ một lọ nước hoa của Pháp.

Bé Lộc thấy vậy nói ngay:

- Mẹ cháu thích phong bì có nhiều tiền cơ!

Bố mẹ và cô Mận đều nhìn Lộc sững sờ. Hình như ai cũng xấu hổ, vì mặt họ đỏ bừng. Cô Mận vội vã xin phép ra về. Bố mẹ tiễn cô Mận ra đến cổng, rồi quay lại trừng mắt nhìn Lộc. Bố giơ tay tát Lộc một cái rất đau. Lộc ôm má chạy vào buồng, khóc thút thít, hồi lâu mà không hiểu vì sao mình bị đánh. Khóc chán bé dụi mắt đi ra, bỗng bé nghe được tiếng bố mẹ từ phòng ngoài vọng vào. Bố mắng mẹ:

- Cô dạy con như thế à?

Mẹ quát lại bố:

- Sao anh không ở nhà mà dạy con?!

Bố nói:

- Hứ! Nếu tôi ở nhà thì làm sao có nhiều phong bì cho cô đếm?!

Mẹ cãi:

- Anh tưởng chỉ mình tôi tiêu tiền ư? Ai tuần nào cũng chi hàng triệu đồng cho những cuộc nhậu nhẹt thâu đêm suốt sáng?

Bố quát mẹ:

- Cô có câm mồm đi không?!

Bé bịt tai lùi lại! Cứ thế, bố mẹ còn quát nhau to hơn. Bé nằm rồi ngủ lúc nào không biết. Trong cơn mê sảng bé thấy bố tát vào má mẹ như bố vừa tát mình, rồi lại nghe tiếng bố như từ rất xa:

- ... Bé Lộc dậy nào! Chiều nay cả nhà ta đi chơi công viên Thủ Lệ.

Bé Lộc mở mắt ra, trông thấy bố đang nhìn mình cười, bé vùng dậy ôm cổ bố. Bố vỗ vỗ vào lưng bé, hỏi:

- Khi nãy bố đánh con, con có ghét bố không?

Bé thưa:

- Con không ghét bố. Con chỉ ghét mấy cái phong bì có tiền.

Lúc đó mẹ đã vào buồng đứng cạnh bố. Bố quay nhìn mẹ, mẹ buồn buồn nhìn bé, bé liếc nhìn đống phong bì nằm ngổn ngang trên bàn. Mẹ lí nhí nói:

- Mẹ xin lỗi con gái! - Rồi ôm chầm lấy Lộc. Lộc nhìn thấy ở mắt mẹ lăn ra những giọt trong suốt như sương mai./.

Điều ấy đã xảy ra

Phát bị bắt. Cả nhà tôi sửng sốt. Đứa con gái đầu sáu tuổi của tôi vừa học xong lớp một, kêu lên: Ba ơi! Bác Phát tốt thế sao phải vào tù hả ba? Câu  hỏi xói mạnh vào tim tôi. Tôi làm sao trả lời nổi câu hỏi này dẫu là câu hỏi của một đứa nhỏ.

Phát! Có lẽ mình có lỗi với Phát. Là chỗ bạn bè nhưng mình không nói hết với Phát. Mình cả nể. Mình ngại chạm lòng tự ái. Mình muốn giữ tình bạn lâu bền! Nhưng bây giờ mới thấy ngu ngốc, hoàn toàn ngu ngốc. Thế là hai lần rồi. Lần trước, giá mình chặn được việc Phát yêu đương nhăng nhít nơi đóng quân thì Phát đã thành anh hùng và  lần này nếu bảo Phát chớ lao vào “kinh tế” thì làm gì đến nỗi Phát vào nhà đá…

Cổng nhà tù hiện ra - Tôi xuống xe. Lần đầu tiên tôi bước tới cổng nhà tù nên cũng rờn rợn. Âm u quá. Người ta gọi chốn lao tù quả không sai.

Tôi đưa trình giấy tờ và ngồi ở phòng đợi. Phát mặc đồ sơ mi bình thường. Phát chưa phải mang áo tù. Phát đứng lại giữa sân, chớp chớp đôi mắt. Vừa nhìn thấy tôi, Phát vội quay lưng vào ngay. Phát không muốn nhìn tôi đến giây thứ hai là bởi lẽ gì?

Lấy lại giấy tờ, tôi chào đồng chí trực ban, đồng chí gác cổng rồi ra về.

Tôi dắt bộ xe… Những lá  bàng xao xác. Chân tôi dẫm lên những lá bàng vừa mới rụng xuống…

-Ba ơi! Ba có gặp bác Phát không? Đứa con gái đầu lòng hỏi sốt sắng từ trong  nhà khi nghe chiếc xe đạp long ốc lạch tạch đẩy vào cổng nhà mà chưa nhìn rõ mặt tôi:

- Có gặp - tôi đáp.

- Bác Phát nói những gì với ba, ba?

Tôi với sang nói với vợ tôi và để trả lời luôn câu hỏi của con: - Phát vừa chớp mắt nhìn thấy anh là vội quay vào liền. Anh không hiểu nổi Phát - tôi nói thêm - lòng tự ái hay là Phát sợ tôi bị liên lụy?

*

Có cách gì cứu Phát?

Là học sinh miền Nam ra Bắc học tập, nhiều bạn xin học ở Hải Phòng, Hà Nội. Riêng tôi, Phát và một số nữa thì xin học ở Đồng Hới. Lý do đơn giản: thống nhất trở về quê nhanh hơn.

Năm 1957, trường cấp hai Đào Duy Từ đã nhận chúng tôi vào học ở đây. Tôi và Phát cùng học với nhau một lớp, một tổ. Chúng tôi cùng học, cùng thi lên lớp, thi chuyển cấp cho đến sáu năm sau… Chúng tôi học đều các mặt. Có năm được xếp loại giỏi. Có năm tụt xuống khá, vì ham chơi. Riêng thể thao thì tôi thua Phát. Về mặt này, Phát vô  địch toàn trường. Phát chơi hay các loại bóng. Môn bơi lội thì phải nói Phát cực kỳ. Phát rèn luyện bơi lội cả  những ngày  lạnh giá. Phát là học sinh bơi lội nhất tỉnh được chọn đi thi toàn miền Bắc.

Phía bên kia sông Nhật Lệ có xã Bảo Ninh. Những động cát vàng ban ngày nắng chói, ban đêm phát sáng trắng, một thứ ánh sáng bàng  bạc mơ màng như nói hộ lòng mình, thứ ánh sáng gợi khêu tính tò mò, ham chơi tuổi thiếu thời.

ở phía trên làng Trung Bính, Sa Động, Đồng Dương hay phía bên ngoài Mỹ Cảnh sát cửa biển đều có bạn học cùng lớp nên chúng tôi sang chơi luôn.

Chúng tôi ngồi thuyền. Riêng Phát thì bơi theo. Thuyền qua thẳng Trung Bính hay thuyền chèo xiên phía Mỹ Cảnh, Phát đều bơi như thế. Chẳng bao giờ Phát chịu lên. Sách vở, quần áo có bạn ôm hộ. Hết bơi sấp đến bơi ngửa, hết bơi ngửa đến bơi sải, bướm, rồi đến lặn. Nhiều lúc không thấy Phát đâu. Bỗng Phát chuồi sang mạn  trái rồi lại xuất hiện bên mạn phải. Phát lặn như con chạch. Có khi  chạm phải mái chèo làm ông lái chửi toáng cả lên: “Quỷ sứ, con cái nhà ai, quỷ sứ!”. Mặc ai nói năng chửi bới, Phát chỉ cười hạ… hạ…

Tôi và Phát chưa kịp thi đại học thì nhập ngũ. Tôi vào hải quân. Phát vào bộ binh.

Đoàn  cán bộ tuyển quân phát quân trang cho chúng tôi trước khi hành quân rời thị xã. Tôi thấy rất oai khi mặc quân phục hải quân. Yếm áo xanh lượn những đường sóng trắng. Dải mũ xanh đậm thêu hai chiếc mỏ neo vàng. Trước mũ thêu dòng chữ cũng màu vàng “Hải quân nhân dân Việt Nam”. Oai quá! Riêng Phát thì không vui. Tôi hiểu. Tôi nói với Phát trước đám bạn bè đưa tiễn: “Cậu lên Bộ Quốc phòng mà xin…”. Chưa biết Bộ Quốc phòng là đâu. Phát đành kỳ nèo với ban tuyển quân. Nhưng họ không chịu. Họ nói danh sách đã lập xong rồi. Chán thật. Những người lập danh sách không hề biết Phát - con cá kình dưới biển.

Sau đợt học tập đội ngũ,  bắn súng bộ binh, tiểu đoàn chúng tôi tập “Khoa mục bơi lội cơ bản” trên bãi cát chợ Tràng sông Lam.

Đến ngày kiểm tra Phát bỗng xuất hiện trên bãi tập của chúng tôi. Phát mặc quân phục hải quân. “Ôi cha cái thằng quỷ!”. Thấy Phát, tôi kêu lên như thế mà không xin phép A trưởng. Tôi nhảy lên ôm chầm lấy Phát. Phát khoẻ hơn tôi mà tôi đã cho Phát lấm lưng chỏng kèo. Thấy vậy đồng chí B trưởng  tạm cho giải lao mười phút. B trưởng tâm lý quá! Nhiều người cùng thốt lên điều đó. Ai cũng muốn chia vui cùng chúng tôi. Phát nói với mọi người: “Tôi phải lên tận Cục quân lực Bộ Quốc phòng đưa giấy vận động viên cấp một bơi lội mới được chuyển sang quân chủng”.

- Khá, khá lắm! -  Đồng chí B trưởng khen Phát.

Phát được bổ sung về tiểu đội tôi.

Sau ba tháng, một nửa quân số tiểu đoàn đạt loại giỏi. Riêng Phát đạt xuất sắc. Nghĩa là hơn giỏi. Số giỏi này có lệnh điều động về Bộ Tư lệnh Hải quân nhận công tác mới. Tưởng công tác gì, té ra chúng tôi lại tiếp tục tập luyện bơi lội. Vì đơn vị chúng tôi là một  đại đội đặc công nước. Vừa luyện tập, chúng tôi vừa học chính trị. Các khoa mục  càng ngày càng khó. Quân số một đại đội “rụng” dần chỉ còn lại bằng hai trung đội. Nếu không có Phát giúp, tôi sẽ là con số bị loại. Cả khoa mục định hướng, vẽ bản đồ, lội nước không tiếng động, tác nghiệp hàng hải, sử dụng các loại vũ khí, khí tài v.v… tôi đều khá, song khoa mục “kẹp mũi gọng rơm” là tôi hầu như  bất lực. Làm sao cho cọng rơm di động thẳng từ 30-50 phân trên mặt nước. Lên cao thì lộ mặt, cọng rơm thò lên quá dài, chìm quá thì nước theo  cọng rơm vào mũi sặc sụa. Nếu Phát không kiên trì giúp tôi thì tôi đã không tài nào đạt danh hiệu dũng sĩ diệt Mỹ và thành đảng viên sau này…

*

Tôi và Phát được giao nhiệm vụ đánh tàu USA đậu ngoài khơi biển Cửa Việt.

Trước khi đi nhận nhiệm vụ đánh tàu, chúng tôi tập kết ở một làng ven sông. Chớp nhoáng, Phát đã làm quen với Lài, cô gái hai mươi tuổi vừa thi hỏng đại học đang về ở nhà. Phát hứa hẹn với cô ấy. Tôi biết điều đó. Lài đẹp. Thế mới gay. Nếu Lài xấu, hoặc trung bình, thì tôi tìm mọi cách cản Phát. Nhưng Lài đẹp. Đôi môi hình trái tim, mũi dọc dừa, đôi mắt to và đen. Mái tóc buông dài trông rất yêu kiều nên tôi không nỡ cản phá bạn mình.

Nhiều đêm, tôi thức dậy, giường Phát bỏ trống. Màn đơn rủ buông trùm chiếc chăn bông bên trong. Tôi không ngủ lại được nữa. Chà, thằng quỷ! Tôi nằm im không dám cựa động. Tôi sợ đồng chí giường bên cạnh tỉnh dậy. Việc này, tôi muốn chỉ tôi biết với Phát. Gà gáy đầu. Phát chưa về, gà gáy tan một hồi lâu mới có tiếng kẹt cửa.

Phát về. “Thằng quỷ” ngồi vào giường tôi. Tôi ngồi dậy. Phát nhìn tôi tủm tỉm cười có vẻ hớn hở mãn nguyện.

Và nhiều đêm như thế. Phát nói với tôi là “gởi gắm” rồi, “sâu nặng” rồi! Phát còn khoe với tôi cái khăn mùi xoa Lài tặng có thêu hai chữ “đợi chờ” màu đỏ. Lài đẹp, và như vậy không những tôi không có lý do gì cản phá mà còn bảo vệ Phát lúc cần thiết.

Vào một đêm mưa gió. Có lẽ cả làng đang ngủ say. Chúng tôi có lệnh rời làng xuống ca-nô vừa cập vào bến. Lúc này, đại đội đặc công phân ra nhiều tốp nhỏ, đi làm nhiệm vụ ở nhiều nơi nhiều vùng. Tôi và Phát nhảy sang một chiếc ca-nô nhỏ hơn, chạy rất nhanh. Sáng ra, chúng tôi lên một bãi biển. Chúng tôi nhận lệnh chờ đợi ở đây, trong ngôi nhà cất tạm của một gia đình nghề biển. Cơm nước có người lo. Chúng tôi chỉ được phép tắm biển và đi lại không quá ngôi nhà một trăm mét. Bao ngày chờ đợi trôi qua. Tắm thì chán. Ngồi trong nhà đọc sách cũng chán. Đến ngày thứ tư chúng tôi đi kéo lưới rê với các em nhỏ xóm chài.

Đến mấy ngày sau đó nữa. Lúc chạng vạng tối thì có chiếc thuyền con gác mũi lên bãi cát trước ngôi nhà chúng tôi ở. Chúng tôi biết có thể nhiệm vụ đã gõ cửa rồi. Ông già chủ nhà đi biển với đội nghề từ chiều. Bà  chủ cũng đi thăm ai trong xóm trong. Có người lên gọi chúng tôi xuống thuyền. Chúng tôi từ giã cô Thảo con ông bà chủ nhà và hai đứa cháu nhỏ. Tôi xuống thuyền rồi mà Phát vẫn chưa ra khỏi nhà. Buộc lòng tôi phải lên gọi. Tôi thấy Phát đang ôm ghì lấy cô gái ở trong buồng, khi Phát buông tay ra, cô gái khóc.

- Thằng quỷ, mày quá trời! - Tôi vừa chạy trên cát lún vừa dài giọng cự Phát.

*

Thuyền chèo ra được khoảng nửa hải lý thì gặp một chiếc  thuyền đánh cá chạy máy. Trên thuyền có sáu người đàn ông già trẻ khác nhau đang ngồi ăn cơm. Thuyền có đôi buồm nâu cánh tiên chưa kéo lên. Đồ nghề chài lưới để một đống ở mặt boong phía  trước. Chúng tôi lên thuyền thì hai thanh niên tới kéo buồm lên. Gió nồm. Buồm căng gió. Thuyền chạy vút khá nhanh, không nổ máy. Một người mở nắp một cái hòm gỗ vuông và đưa cho chúng tôi áo nhái, bình dưỡng khí, la bàn, đồng hồ dạ quang, túi lương khô, mìn định giờ… Chúng tôi nhìn thấy một vùng sáng phía trước mũi thuyền nhưng không đoán ra đó là ở đâu. Thuyền vẫn nhằm vùng sáng đi tới. Vùng sáng ngày một gần. Rồi thuyền dừng  lại. Đến lúc này, ông già từ nãy đến giờ vẫn ngồi đằng lái mới đến trước mặt chúng tôi. ủa! Hoá ra ông già là cấp chỉ huy. Tôi nghĩ  nhanh. Và ông già cởi chiếc áo nâu của người dân chài ra khỏi vai cho chúng tôi  thấy cấp chỉ huy mang quân hàm thiếu tá. Đồng chí xưng danh, cấp bực, đơn vị,  quyền hạn rồi đọc mệnh lệnh trao quyền hạn cho chúng tôi. Đồng chí thiếu  tá ra lệnh xong thì thuyền quay 180o và chúng tôi tụt xuống nước.

Chúng tôi nhích dần tới mục tiêu. ánh lân tinh giảm vì đến gần vùng sáng. Vùng  sáng toả trên đầu sáng trưng hơn cả ban ngày. Những giàn đèn bảo vệ trên một chiếc tàu lớn, chớm nước chìm xuống khá sâu chứng tỏ hàng nặng chưa bốc dỡ. Chúng tôi lặn xuống sâu hơn vượt qua vùng sáng để đến đáy tàu. Chúng tôi nghe thấy tiếng máy nổ. Khói xả ra ống xả “phụt - phụt” trên mặt nước. Đây là khoang máy. Phía trên nó có thể là khoang chỉ huy. Khoang này là khoang vũ khí. Chúng tôi lặn tới lặn lui để xác định. Chúng tôi đã học cấu trúc nhiều dạng tàu USA. Hàng hoá có thể bố trí nhiều khoang, nhưng chúng tôi phải xác  định khoang chính.

Hai khối thuốc nổ có kíp mìn định giờ gắn xong hai nơi cần thiết. Tôi bấm tay Phát bảo lui ra. Nhưng Phát bảo khoan vì Phát là đội trưởng, tôi phải  chấp hành. Phát lần theo dây neo ngoi lên mặt nước, một lát, rồi lặn xuống. Tôi rất lo có tiếng động. Vì khi chúng khả nghi, chúng có thể xuống nước và tất nhiên chúng sẽ tìm ra vũ khí Việt cộng. Lúc đó chúng tôi khó lòng chống đỡ. Nếu bị lộ, chúng tôi xuống vặn đồng hồ cho nổ ngay và chúng tôi cùng tan xác. Nếu chậm,và  một phút chần chừ tính toán giữa sự sống và cái chết, chúng tôi có thể bị bắt và như thế không còn gì nhơ nhuốc hơn với người chiến sĩ đặc công.

Nhưng động tác Phát hết sức mau lẹ, êm như bông. Phát bấm tôi là đã xong. Chúng tôi lặn xuống sâu vượt ra vùng sáng. Khi chỉ còn sao trời với chúng tôi, chúng tôi ngoi lên mặt nước. Chúng tôi vừa bơi “chó” vừa lấy bánh ra ăn. Phát nói: “Mình xem đúng nhãn hiệu USA.Mình còn nhìn qua lỗ neo và thấy rõ hai thằng mũi lõ ôm súng ngồi gác. Phát cười hạ hạ khoái chí như ngày nào. Nếu không đúng - Phát cho  bánh vào mồm tiếp tục nhai - ta phải xác định lại mục tiêu và chuyển mục tiêu chứ cậu?

“Giỏi, thằng to phổi có khác!”. Tôi nheo mắt nói.

“Cá chuồn - chim én”. Chúng tôi vừa nằm xoài trên mặt cát là nghe mật khẩu liền. Chắc họ chờ chúng tôi đã lâu lắm. Chúng tôi đứng lên cởi áo nhái cuốn gọn. Rồi cứ ở trần đi theo tiểu đội đặc nhiệm. Chúng tôi đi qua những trảng cát, vượt qua  một  rừng dương thì vừa rạng sáng. Chúng tôi dừng lại một nơi để thay quân trang. Chúng tôi mặc hai bộ đồ sĩ quan ngụy. Tôi đeo quân hàm trung uý. Phát  đeo đại uý. Chúng tôi lên xe Jeep chờ sẵn cùng với hai sĩ quan “ngụy” khác. Và xe chạy nhanh, hồi hộp quá, như một gấc mơ, chiếc Jeep vượt qua   dễ dàng một vọng gác quân ngụy rồi đến vọng gác của quân ta. Chúng tôi biết là đã trở ra miền Bắc. Và, thật kỳ diệu, chưa kịp thay bộ đồ “ngụy” thì bốn sĩ quan ngụy ôm chầm lấy nhau, giành nhau mà bê nhau lên, sung sướng như trên sân cỏ khi đồng đội  chuyền bóng ăn ý và sút bóng tung lưới đối phương. Chúng tôi được thông báo: chiếc tàu 5000 tấn của Mỹ chở đạn đã nổ tung lúc bảy giờ sáng. Đài Sài Gòn, đài BBC đưa bản tin chiều: “Quân Việt cộng đánh chìm một tàu chở đạn Hoa Kỳ đang neo ngoài Cửa Việt mặc dù canh phòng rất chu đáo. Vụ nổ chưa từng có kéo dài bốn giờ liền trên biển bởi những khoang đạn nổ tiếp nối”.

Tôi và Phát được tuyên dương dũng sĩ diệt Mỹ.

Và từ đấy, tôi và Phát xa nhau. Tôi trở lại đơn vị cũ. Phát chuyển vào sâu hơn. Tôi nhận được thư Phát. Phát báo tin đã được kết nạp Đảng, và đánh đắm nhiều tàu Mỹ nữa. Điều này tôi biết vì được thông báo nội bộ. Công việc vào Đảng là Phát báo qua lá thư đầu tiên. Cuộc đời nhiều lúc cũng trùng hợp. Tôi viết thư trả lời Phát và nói rằng tôi cũng vừa được kết nạp Đảng trên một hòn đảo. Dạo này, máy bay Mỹ oanh tạc cả ngày cả đêm ở khu vực này. Một chiếc tàu 50 tấn ngụy trang kín bằng lá đồng đình, lá dứa chở cả một chi bộ vào một hòn đảo và làm lễ kết nạp cho tôi cùng với một đồng chí nữa.

Thế rồi, quả đất xoay thế nào mà tôi và Phát gặp nhau ở  Bộ Tư lệnh Hải quân. Tôi và Phát được điện mời về dự Hội  nghị chiến sĩ thi đua toàn quân. Chúng tôi quá đỗi vui mừng. Mừng hơn nữa là Phát có trong diện xét phong anh hùng. Nhưng vừa mừng cho bạn tới đỉnh thì cũng buồn cho bạn tới số. Bộ Tư lệnh quân chủng nhận được hai lá đơn kiện về Phát. Chắc các bạn cũng rõ là đơn kiện từ đâu. Gia đình cô Lài tố cáo Phát giả dối không xứng đáng là người chiến sĩ cách mạng và đơn của gia đình bác xóm chài thì nói cô Thảo đã mang thai với Phát. Gia đình, bà con ở đó  đề nghị đơn vị bố trí gặp gỡ và tiến tới tổ chức cho đôi trẻ cưới nhau…

*

- Ba ơi, bao giờ người ta cho bác Phát ra tù? Đứa  lớn hỏi và đứa trẻ cũng hỏi theo như lời con chị.

Vợ tôi rỉ rả:

- Bà Thái thỉnh thoảng có nói với em: “Ông Phát chắc có con riêng ở Hải Phòng rồi?”.

- Khổ quá, các bà cứ hay đa nghi - Tôi dằn giọng. Anh kể em nghe nhiều lần rồi. Và Phát cũng đâu có  chối. Nó là như vậy! Phát mất sạch anh hùng, chiến sĩ thi đua, bực mình hắn xin ra quân luôn. Phát về Hà Nội ở với gia đình. Rồi Phát cưới luôn Thái khi Thái đang học năm thứ tư Đại học Xây dựng. Hai địa phương kia người ta biết Phát cưới vợ Hà Nội, nên họ tẩy xoá những thứ “máu mủ” kia đi. Nhưng phải nói Phát rất tệ là từ bấy đến nay không hề tới những nơi đó xin lỗi người ta. Phát tự ái. Phát xấu hổ. Và có thể cao hơn thế: Phát sợ!

Hai đứa con  tôi chải tóc cho búp bê và cho búp bê soi gương. Nó nựng: “Em đẹp quá, em đẹp quá…”. Vợ tôi hỏi con nhỏ:  Búp bê của ai cho con? Hai đứa đồng thanh “của  bác Phát”. Kính tủ ai cho nhà mình? “Của bác Phát”. Chúng tôi cười ngất. Thật vậy, nhà tôi cái gì có giá một chút là vợ chồng Phát cho cả. Cái giường hộp, chiếc chiếu hoa Nga Sơn, chục bát hoa Hải Dương. Chả là, thống nhất  đất nước, tôi mới ra quân. Trở về quê hương, lấy vợ. Cha già con cọc, vất vả lắm. Tôi làm công tác thông tin cổ động ở Sở Văn hoá. Vợ tôi dạy học. Hai người đều làm nghề “cạo giấy”. Lương tháng gộp lại vừa đủ mua gạo thì làm sao còn nghĩ đến chuyện sắm sanh cái gì. Còn Phát đã có hai con trai từ trước ngày đất nước thống nhất, ở Hà Nội. Thời gian ấy, Phát theo một khoá hàm thụ đại học. Thống nhất được một năm thì cả nhà Phát chuyển vào quê. Nhà ba má Phát vẫn còn. Ông bà cụ nghỉ hưu ở nhà cũ. Tiện nghi đầy đủ. Phát nhảy một phát lên ghế thư ký tổng hợp Uỷ ban tỉnh. Vợ chồng Phát được phân căn hộ riêng rất khang trang. Không như tôi, nhà cũ bị xoá từ bao giờ. Chúng tôi về ở dưới tầng hầm trong ngôi nhà làm việc của cơ quan nên rất bất tiện. Sự đời thường là vậy. Cùng chiến đấu trở về với nhau, đứa sống trên “mây xanh” đứa sống “sát đất” như giun dế, cỏ rác. “Còn sống là quý rồi!” Nhiều lúc phải nói với nhau như thế để an ủi mình, an ủi vợ con. Dẫu sao thì cũng được về lại quê hương. Phát đi vắng thì thôi, ở nhà thì tuần nào chúng tôi cũng có một bữa “ra trò”. Thường là Phát bao cả.

Một lần, Thái rủ tôi đi thăm Phát. Nể quá tôi phải đi. Chứ có người nhà là khó khăn hơn. Phát chưa thành án. Sự việc đang điều tra. Còn có thể liên quan đến nhiều người. Và đúng là không gặp được. Thái khóc. Tôi nói với Thái là tôi đi ba lần rồi mà lần nào cũng chỉ một giây thôi. Phát chớp mắt nhìn thấy tôi một cái là vội quay vào trại liền. Phát sợ liên lụy chăng? Phát không muốn tôi cũng mang vạ chăng? Ngay từ nhỏ, con người Phát như gắn mình vào với thiên nhiên tự do nên bản tính dữ dằn. Hoặc do sự rèn luyện chu đáo giữa sóng nước mà Phát trở nên thông minh quả cảm đến mức gan lì.

Phát làm gì có nhiều tiền đến vậy? Tôi tự hỏi.Và nhiều lúc tôi cũng hỏi thẳng Phát điều đó. Nhưng Phát gạt đi “thôi nhậu đi cậu”. Tôi và Phát nhiều lần uống đến hai két bia xuất khẩu với những đồ mồi cao  lương mỹ vị. Trước lúc ra về, Phát còn bảo nhà hàng cho vào hai bịch nilông lớn nào là chim sẻ quay, ếch chiên bơ, dồi “tên lửa”… mỗi đứa xách về một bịch cho vợ con ăn tối.

Ngày xưa da Phát đen như cột nhà cháy, nay chuyển sang màu hồng. Ngày xưa bụng Phát thóp vào, nay bụng dần lên như mang bầu. Và, khuôn mặt Phát hệt như một cục mỡ chảy xệ, hai má láng coóng kếôth hai mí mắt trên xuống làm cho đôi mắt him híp chứ không còn mở thoáng như ngày xưa.

“Làm chân thư ký thì chỉ trên giấy tờ. Hàng hoá thì chắc nắm biết, nhưng Phát đâu có giữ kho? Hay Phát ăn cánh với nhiều người”. Tôi đã có lần  gợi chuyện “mánh mung”, nhưng Phát không nói gì. Tự dưng Phát thở dài và đưa tay vuốt ngực. Cái tay vuốt vuốt xoa xoa như là khoe mình là người to gan lớn phổi.

Thế rồi Phát bị bắt.

ở trạm D.D điện ra bắt được một chiếc xe con mang biển số… có nhiều kiện hàng quốc cấm đứng tên Lê Bá Phát. Thì ra Phát buôn bán cao tay thật. Hàng đi, nhưng chủ hàng vẫn ở nhà  chơi. Phát móc nối với những chức danh, những nguồn hàng, người đưa người nhận từ những nơi khác nhau.

Sau đó, tôi mới biết vụ buôn lậu này là những kiện thuốc tây đắt tiền mà thế giới giúp nhân dân tỉnh này trong những trận bão lụt.

Dã man quá! Tội trạng này phải đứng dưới giá treo cổ mới thoả nỗi căm tức của nhân dân.

Có cách gì cứu Phát? Tôi nghĩ không còn cách gì nữa, bởi tội trạng hết sức vô nhân đạo kia! Tử hình! Tội trạng này là đúng tử hình!  Nhưng, nếu được là người làm chứng, trước phiên toà, tôi sẽ nói rõ Phát là một người chiến sĩ đặc công xuất sắc, đã từng làm nổ tung nhiều tàu giặc, nhiều kho đạn giặc trị giá có đến hàng tỉ đôla góp phần vào chiến công chung của toàn dân. Đúng rồi, với điều này may ra mới có thể kéo cái vòng thòng lọng sẽ ra khỏi cổ Phát chăng?

*

Tôi ăn không ngon, ngủ không yên. Người tôi gầy rạc đi. Tôi chờ ngày mở phiên toà xử Phát. Tôi luôn xuống nhà Phát thăm Thái và hai cháu Hưng, Hy.  Thái và hai cháu khóc ghê quá. Ba mẹ con cứ ôm lấy nhau mà khóc vùi.

- Chú ơi, chú, cứu ba cháu với!

Thằng cu Hưng thống thiết gọi. Thái và hai cháu càng khóc  thê thảm hơn. Thái khóc, tôi đã nghẹn ngào huống nữa là hai đứa bé vừa khóc, vừa kêu cứu!…

Mắt  tôi rơm rớm. Mũi tôi cay như sặc ớt. Tôi tìm đủ mọi cách dỗ dành nhưng ba mẹ con không nín. Cuối cùng, tôi nói khảng khái:

- Chú sẽ làm đơn xin được là người làm chứng ở phiên toà. Chú sẽ nói về ba cháu như một vị anh hùng. Và như vậy sẽ nhẹ thôi. (Tôi xoa đầu hai đứa). Biết đâu những chiến tích suốt đời đánh giặc sẽ làm xoá được cái khuyết điểm nhất thời kia đi của ba cháu…

Nhưng, tôi quá lo xa. Phát đã tự làm được tất cả.

Tôi đang ngồi viết bản tin cho chương trình cổ động tuần tới thì Phát  ló đầu vào cửa sổ. Tôi chưa kịp “a” lên mừng rỡ thì Phát giơ tay ra hiệu “nói nhỏ”. Rồi Phát nói một lèo: Tớ được lệnh tha cậu biết không, tớ nhận tất. Từ khâu tổ chức cho đến thực hiện. Tớ nhận tất. Tớ không khai ai hết. Tớ tính rồi. Khai ra rồi cuối cùng mình cũng chết.  Phải gan. Tớ không khai ai và như vậy tớ được cứu.

à, thì ra vậy là… Nhưng tôi chưa kịp nói sao Phát đã vội đi ngay. “Tớ về tắm cái đã”. Phát quay lại nói thêm câu ấy rồi đi nhanh.

Tôi đi ra theo Phát, nhưng không có ý gọi Phát trở lại. Phát bước đi vẫn bệ vệ. Như biết có tôi nhìn theo, Phát quay đầu nhìn lại, đưa tay chào đắc thắng.

Hơn ba tháng tạm giam trong tù, Phát vẫn không gầy đi. “Tớ không khai ai hết, và như vậy tớ được cứu”. Câu nói của Phát chắc các bạn cũng rõ.

Tôi bỏ bản tin chưa viết xong. Tôi gạt mớ giấy má vào góc bàn. Tôi gạt luôn những ý nghĩ buồn bã trong đầu. Những ô dù của Phát ghê quá. Nhưng thôi, mặc kệ chúng nó! Tôi chửi đổng. Bạn được tha là mừng cái đã. Phải đón Phát và vợ con Phát. Tôi nghĩ điều này và quyết định. Tôi lục ví nhưng chỉ còn được mấy đồng. Tôi nhìn tấm kính tủ, “đây rồi”. Và tôi đi sang nhà bên kia đường. ở đó có người cần kính tủ từ lâu mà chưa mua được. Tôi biết các con sẽ buồn. Đó là tặng vật của bác Phát. Các cháu không còn gương soi nữa, kể cũng tội nghiệp. Nhưng không bán đi thì biết lấy gì để đón gia đình Phát? Và, tôi nghĩ nhân cuộc vui này, nhân cơ hội này để nói thẳng với nhau: “Tại sao trong lúc máu lửa thì chúng ta đã sống đúng vì Tổ quốc vì nhân dân vì cuộc đời này, mà bây giờ thì chúng ta lại gian dối với cuộc đời ta đang sống?”.

Tấm kính tủ đứng 5 ly, dài 1,2 m, rộng 0,4 m mới tráng thủy, có hoạ tiết là những nhành lá tre viền quanh thành nhiều vết  rạch lấp loáng đối xứng rất đẹp. Tấm kính 130.000 đồng người mua trả đúng 100.000 đồng. Chẳng sao cả. Tôi cầm trăm nghìn bạc trong tay. Mua gì đây? Rượu thịt, nem, chả, hoa trái… mua bằng hết.

Hai con tôi đi học về soi vào không còn kính, chúng sẽ hỏi “Kính đâu ba?”. Nhưng tôi chắc rằng các cháu sẽ không buồn khi nghe tôi nói “Ba bán lấy tiền đón bác Phát ra tù!”. Nhưng với vợ tôi thì tôi sẽ giải thích cách khác, rằng “Anh không muốn các con mình hàng ngày phải soi vào tấm kính mà mỗi lần soi thì những vết rạch lại rạch vào mặt chúng nó!”.

(Văn nghệ số 49)

Bạn cũ

Như một kẻ ăn trộm, Hưng len lén bước vào phòng xử án. Phiên toà phúc thẩm xét xử những phạm nhân “vô trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” vừa bắt đầu được vài phút. Không một ai để ý đến Hưng, cả khán phòng đang đứng yên, chăm chú nghe lệnh của chủ toạ phiên toà. Hưng lặng lẽ đứngg nép vào hàng cuối cùng, nghển cổ dõi lên phía bị cáo. Kia, Duy Lợi kia. Dù không nhìn thấy mặt, nhưng anh vẫn dễ dàng nhận ra Lợi nhờ cái gáy rộng có u mỡ vồng lên.

Hưng và Lợi là trai Hà Nội, cùng nhập ngũ một ngày, cùng vào một đơn vị và cùng  được phân  về một tiểu đội pháo cao xạ. Thời kỳ huấn luyện tân binh, Hưng nổi như cồn nhờ có nhiều tài lẻ. Đá bóng, đá cầu, xà đơn, xà kép, kẻ chữ, cắt khẩu hiệu, vẽ tranh… thứ gì Hưng cũng lượn được vài đường bay bướm, làm vui mắt người xem. Nhưng đến khi biên chế về khẩu đội pháo thì Lợi  vượt hơn Hưng về mọi mặt. Cậu ta tiến vùn vụt. Tiến một cách ngon thơm. Còn Hưng dù có cố thế nào anh cũng chỉ như một cái bóng mờ.

Gia đình Lợi có tám người, gồm bố mẹ, vợ chồng ông anh cả, vợ chồng bà chị gái, Lợi và đứa em gái. Tất cả đều chui rúc trong ba chiếc vó bè neo trên dòng sông Nhuệ. Ba chiếc vó bè, xí phần, án ngữ một đoạn sông hơn  nửa kilômét. Xí phần thì cũng có nghĩa là sở hữu. Trên đoạn sông ấy không một ai được cắm một chiếc vó bè nào. Cái vó bè lợi hại lắm. Nó được ghép từ chín chiếc mảng bằng cây tre già, vươn gần hết bề ngang con sông. Chiếc gọng vó được nối với cái cần hình chữ V, kềnh càng, to như một cái cần cẩu. Người trông vó bè, chỉ cần nằm đọc sách, uống trà, cứ vài phút lại kéo cái sợi dây có ròng rọc nối với đầu gọng vó. Khi đáy vó nằm sát mặt nước, thì người kéo vó rung chiếc cần cho cá, tôm rơi xuống chiếc giỏ to đùng, lắp sẵn dưới vú vó.Cứ một ngày đêm, người ta đổ rọ hai lần. Để rồi sáng sáng, bà chủ vó bè béo núng nính, lại khệ nệ bê cái rổ sề đầy tôm cá ra chợ, bán. Một cái vó bè như vậy thu hoạch bằng bốn, năm gia đình làm ruộng.

Hưng không lạ gì những chiếc vó bè này. Đã có một sự kiện xảy ra trong đời anh mà sau này hễ cứ trông thấy mảng, thấy bè là Hưng vừa ghét lại vừa sợ. Đó là cái hôm Hưng suýt nữa về chầu hà bá. Chuyện này xảy ra đã lâu lắm rồi, từ thời anh còn là học sinh cấp một. Dạo ấy, Hưng thường ra sông Nhuệ lặn mò những mẩu đai, nín dùng để đóng bè gỗ, chìm dưới đáy sông về làm củi. Những lúc nghỉ xả hơi, anh thường ngồi trên bờ, bó gối xem kéo vó và thèm thuồng nhìn những chú cá lóng lánh lăn trên vó, chui tọt vào chiếc giỏ. Thế  rồi, một bận do ham lần theo sợi  đai, Hưng bị hút sâu vào giữa bè mà không hay. Đến lúc trồi lên, đụng đầu vào gầm bè đau điếng, anh mới lờ mờ hiểu rằng mình  đã cầm chắc cái chết. Sau nhiều lần nhoi lên, cụng đầu, chìm xuống đáy, tai lùng bùng, bụng đầy nước, Hưng tuyệt vọng trợn mắt đầu hàng. Đúng lúc ấy, Hưng chợt phát hiện vệt sáng lờ mờ phía trên. Hướng về phía vệt sáng, Hưng co chân,  đạp ếch như điên, lao lên. Cái đầu êm ru, Hưng trồi lên khỏi mặt nước. Bầu trời sáng loà và choán ngợp. Cái cảm giác từ cõi chết trở về thật lạ kỳ. Nó cứ lẫn lộn lung tung. Có cái gì đấy vừa như hạnh phúc, vừa như sung sướng, lại vừa như biết ơn. Biết ơn tất thảy; ơn chúa, ơn phật, biết ơn mẹ, giờ này đang ngồi khâu “ruồi” trên những  chiếc áo len xuất khẩu, có cây thông và có thằng người trượt tuyết, cong lưng đẩy hai chiếc gậy, vút đi trong gió… Chao ôi, cái  giây phút ấy mới tuyệt diệu và đẹp đẽ làm sao. Cảnh vật xung quanh thật lạ lẫm và mới mẻ. Cái rặng phi lao vi vút kia, cái con bò đang gặm cỏ trên đê kia, sao mà lung linh, huyền ảo đến thế. Cứ thế, Hưng quặp chặt lấy cạnh bè, ngửa đầu lên trời, lan man nghĩ và thở. Thở cho đến khi, ông chủ vó bè, bước sộp soạp trên những cây luồng ra gỡ tay anh, lôi lên…

*

- Trong bản cung ngày hai ba, tháng ba, năm hai lẻ một - tiếng chủ toạ phiên toà dõng dạc - bị cáo khai: Tháng mười một, năm một chín chín chín, bị cáo có giao một hợp đồng sửa chữa tàu trị giá năm trăm triệu đồng cho ông Trương Quang Sang, cán bộ kỹ  thuật, vừa là họ hàng, vừa là đồng đội cũ - tiếng chủ toạ phiên toà dõng dạc - Sau đó, bị cáo bắt ông Sang phải kê lên một tỷ hai trăm triệu đồng. Ông Sang không chịu, bị  cáo lập biên bản, khép ông Sang vào tội ăn bớt tiền hợp đồng, sửa chữa không đạt chất lượng; rồi đuổi việc, bắt ông Sang phải bồi thường một trăm năm mươi triệu đồng…

Hưng giật mình. “Chết. Đồng đội cũ, thằng nào nhỉ”.

Hôm Lợi đến tìm Hưng, dù cậu ta tay bắt mặt mừng, tỏ ra vồn vã, lịch thiệp với tất cả mọi người, nhưng không hiểu sao, vợ Hưng vẫn không muốn Hưng thân thiết với Lợi. Vậy mà… Trực giác đàn bà vi diệu thế đấy.

Sau này, để chiều lòng vợ, Hưng ít đưa Lợi về nhà, nhưng vẫn lỏn đi nhậu với Lợi mỗi khi được mời. Có lẽ Lợi cũng biết vợ Hưng không ưa mình nên đã có lần úp mở: “Ông khỏi lo. Tôi nói thật, tờ báo của ông bé bằng  bàn tay, che sao khỏi nắng mà là chỗ tôi nhờ vả. Tôi rủ ông đi chơi, chẳng qua là để bõ những ngày ăn chuối bung, ngủ gật trên mâm pháo”. Chẳng biết Lợi có nói thật không, nhưng cứ nghe hắn nhắc đến những ngày ăn chuối bung thì Hưng lại tự nhủ, cái thằng còn nhớ được những chuyện như thế, ắt không thể là kẻ nhẫn tâm.

Dạo đó là cuối năm 1965, sau khi máy bay Mỹ đánh sập nhà máy suýp pe phốt phát Lâm Thao, đơn vị  pháo cao xạ của Hưng và Lợi xuôi về Hải Dương, bảo vệ cầu Lai Vu.  Để đề phòng địch  đánh trộm, đại đội phải về cấp 1 từ bốn giờ sáng, lúc còn tối đất và rét thấu sương. Cái lạnh toát ra  tứ phía, từ đất ruộng ẩm ướt, từ mái bạt đẫm sương đêm, từ đạn đồng, súng thép… Sau mười phút  dành cho các  thao tác lau sương,  đảo đạn, lấy “bọt nước”, là “tất cả khẩu đội bắt tay” vào ăn cơm. (Đó là là cái câu chính trị viên phó thường nói để giục giã). Gần như mười ngày cả mười, thức ăn chỉ gồm ba món: Nước bắp cải luộc, chuối bung với  thịt và cải bắp xào cà chua. Bữa nào cũng như bữa nào, anh nuôi chia thức ăn rất khéo. Món chuối bung có thịt, vừa đúng mỗi người một miếng. Thịt và chuối xanh, hai thứ cũng cưng cứng, tròn tròn như nhau. Chỉ đến khi cho vào miệng mới biết là thịt hay chuối. Vì vậy một luật bất thành văn được ban hành, ai ăn được miếng thịt  phải “tự thú”. Đã không ít đứa la lên thất thanh khi ăn “nhầm” phải miếng thịt thứ hai… Ăn vội ăn vàng xong, ai nấy nhào vào vị trí trực chiến, tranh thủ gà gật trên ghế pháo… Ba  tháng sau của cái thời kỳ ăn cơm mò ấy, hai thằng A4D bay thấp từ cửa Ba Lạt, ngược sông Thái Bình, ngóc lên bất ngờ  đánh sập cầu Lai Vu, chấm dứt những bữa cơm chuối bung với rau cải bắp xào.

- Suốt đời, tao không thể nào quên được cái mùi nồng nồng, ngòn ngọt  của món cải bắp xào nhũn với cà chua. Hôm nào mày đặt đơn cho vợ mày nấu cái món đó thử xem - Rồi như lỡ lời, Lợi chặc lưỡi - Nói vậy chứ cũng khó… Và rồi trầm ngâm hồi lâu, Lợi vớt vát, giọng triết lý:

- Tìm lại cái đã qua là một điều không đơn giản.

- Chỉ với một cái lễ thỉnh ông địa từ chùa về nhà, bị cáo đã tổ chức linh đình, mời họ hàng, bắt cả cơ quan phục vụ. Chi phí buổi lễ này tốn hết bốn mươi tám triệu đồng. Số tiền ấy, bị cáo cho quyết toán vào khoản tiếp khách, giao tế… Trong năm hai nghìn, số tiền của khoản này là năm trăm, ba mươi bảy triệu đồng. Toà nhắc lại: Năm - trăm - ba - mươi - bảy triệu đồng.

Thế mà dạo ở Cổ Tuyết, Tam Nông, Lợi đã được chính trị viên gật đầu hài lòng về cái tính tằn tiện. Bộ đội sống kham khổ, chỉ thèm thức ăn chứ không bao giờ thiếu cơm. Hôm nay, khẩu đội nào vét xoong thì bữa mai, anh nuôi sẽ cào thêm một xẻng, ấp vào cho xoong cơm đầy tú ụ. Cũng vì thế, bữa ăn có rơi vãi chút đỉnh thì cũng là phần của mấy con gà và mấy chú lợn thả rông. Vẫn biết vậy, nhưng mỗi khi tàn bữa, bao giờ  Lợi cũng tỉ mẩn nhặt những hạt cơm dính trên cỏ cho vào miệng nhai ngon lành. Hắn giải thích: “Cơm thừa cho súc vật ăn là một chuyện, nhưng cơm rơi vãi lại là chuyện khác. Phải tội chết”. Chao ôi! Số  tiền Lợi vứt ra cho một cái lễ thỉnh ông địa, Hưng có nhịn ăn, tích cóp cả đời cũng không có. Mà cái thằng đi uống bia bao giờ cũng xem kỹ hoá đơn vét hết nhẵn từng đồng tiền lẻ thối lại, sao lại có thể hoang phí, ngông nghênh đến thế.

- Trong bút lục số 147 có ghi - Giọng đanh thép của chánh án cắt ngang mạch nghĩ của Hưng - Tháng ba, năm chín tám, bị cáo huy động từ cổ đông, mua 1.200 mét vuông đất ở trung tâm thành phố để kinh doanh. Mỗi mét vuông giá 8 triệu đồng, nhưng bị cáo khai tăng lên 11 triệu đồng, thu lợi riêng ngay 3 tỷ 6 trăm triệu đồng. Bị cáo hy vọng khi sốt đất sẽ  bán 13 triệu đồng một mét vuông, để tiếp tục hưởng lợi từ chia lãi. Nhưng cơ hội không đến, cuối cùng, tháng tám, năm hai nghìn, bị cáo bán 10 triệu đồng một mét vuông. Toàn bộ số   tiền lỗ là 1  tỷ 200 triệu đồng, các cổ đông phải chịu.

Cái máu đất cát thì Lợi đã có từ hồi mới giải phóng. Cứ theo như Lợi kể thì cái vốn ban đầu của hắn chỉ là từ năm chiếc đồng hồ sen - kô do họ hàng tặng, khi nhận được người cháu họ trong đoàn quân giải phóng. Lợi bảo, đáng ra hắn có thể phát bằng con đường binh nghiệp, nhưng hắn bị chứng hen do những ngày ẩm thấp ở Trường Sơn. Vì thế, giải phóng xong là Lợi ra Bắc làm thủ tục chuyển ngành, rồi theo đoàn cán bộ khung của một Tổng công ty quay lại miền Nam. Năm cái đồng hồ sinh lợi gấp bội đủ cho Lợi mua một căn nhà bỏ hoang. Nghe nói, người chủ nhà có cô vợ trẻ chạy theo lính Mỹ  di tản, nên đã quẫn chí tự thiêu. Lúc anh con trai ông chủ dẫn Lợi đến xem nhà, giữa phòng khách còn nguyên vết người nằm đen sì. Kể đến đây, Lợi cười xoà:

- Cái nhà như vậy, ắt phải bán  như cho. Người ta sợ chứ mình đã từng chứng kiến “ống bơ không đầy” thì đâu có ngán.

Đó là Lợi nhắc đến cái lần trận dịa chúng tôi bị “cả cái” nguyên một quả bom năm cân Anh. Gần hết một khẩu đội biến thành tro bụi, nhặt xác… không đầy một ống bơ.

Tất nhiên, Lợi giấu nhẹm chuyện mua được nhà để không bị mất suất nhà cơ quan phân. Mà cách chọn nhà của Lợi cũng khác người. Dạo ấy, người ta chọn nhà theo hai tiêu chuẩn, phải ở được ngay và phải có chỗ nuôi được heo. Lợi không cần. Hắn chọn một cái xưởng xao thuốc bắc, nằm sát chợ. Giữa nhà chình ình bốn cái lò đất đen sì, trên đầu là những cái xà gồ, rui mè cũng đen sì. Ngôi nhà có riêng một cái ngõ  cửa sau vốn trước đây là đường ô tô chở thuốc rộng bốn mét, dài hai chục mét, có sẵn cổng sắt, xích khoá to đùng. Ai cũng nghĩ Lợi dại. Nhà còn sẵn, không chọn được hôm nay thì ráng chờ ngày mai, thế nào cũng có nhà ngon.

Mặc  thiên hạ chê cười, Lợi xin cơ quan mấy tấm tôn cũ, lợp tạm, làm nơi cho giữ đồ cho mấy bà bán hàng ở chợ. Cứ tối tối, các bà tự động khuân  ô dù, bàn ghế, thúng mủng vào,  sáng ra Lợi chỉ việc dậy sớm, mở cửa; của ai, người nấy lại khuân ra. Mỗi bà một hào. Cái ngõ kiếm một đêm đồng tám, hai đồng ngon ơ.

- Chúng mình là những thằng lính, thắng trận thu chiến lợi phẩm, thói thường chỉ tìm kiếm những cái ăn được liền. Nhà cửa sau giải phóng cũng chính là một thứ chiến lợi phẩm. Phải biết tìm trong thứ mà thiên hạ chê ỏng chê eo thì mới có được cái giá trị hơn người. Để chứng minh cho cái triết lý ấy, Lợi kể tiếp:

- Hơn chục năm sau tao “cắt cái đuôi”, bán. Tiền của nó thừa xây căn nhà ba lầu với đầy đủ tiện nghi.

Phải thú thực rằng, những chuyện Lợi đón bắt cơ hội làm giàu với kết cục đại loại như thế, bao giờ cũng khiến Hưng thích thú, thầm thán phục và nghi ngại. Một thằng có nhiều mưu chước như vậy, liệu có nên kết thân không. Nhưng rồi cáib ản tính nhẹ dạ, dễ tha thứ của Hưng đã gạt nghi ngại ấy sang một bên. Kể ra, so Lợi với những kẻ tham lam của cái thời sau giải phóng ấy,thì hắn ta đâu đến nỗi nào… Vả lại, bây giờ Lợi cũng đã khác xưa nhiều lắm. Dường như những năm tháng phải giấu  giếm, che đậy thủ thuật để tiến thân chỉ  là chuyện bất đắc dĩ. Thế nên, bây giờ Lợi có vẻ thân tình, kể chuyện vô tư. Chuyện của một thời ganh đua, chuyện mánh khoé làm giàu mà cứ như chuyện của một người xa lạ nào đó vậy. Chả thế mà có lần Hưng nhắc đến chuyện “nhát cuốc chống Mỹ”, Lợi ngớ người hồi lâu. Mãi sau, khi nhớ lại, hắn cười giòn tan:

- à… Đó là tớ rút ra từ thói quen của người ở nông thôn. Cậu có nhớ không, người nhà quê ngày xưa thường hay thêm nếm khi mua hàng. Miệng nói, tay bốc, thêm được vốc chè xanh, một hai con tép, dăm hạt lạc là cứ như bắt được vàng. Cái sự thêm nếm, nó chẳng tốn kém hay lợi lộc là bao, nhưng bên kia thì xuýt xoa tiếc rẻ, còn bên này thì hỷ hả, đắc chí. Cuốc thêm vài nhát chẳng mất sức là bao, nhưng nó sẽ gây ấn tượng rất mạnh cho người xungquanh.

Chả cứ gì Lợi, ngay với Hưng bây giờ, những chuyện  gây  ấn tượng mạnh ấy chỉ là kỷ niệm của một thời non dạ, láu cá và bồng bột. Lợi thường hẹn gặp Hưng ở một quán sang trọng. Vừa là dịp thư giãn, trà dư tửu hậu, vừa là dịp ôn lại chuyện xưa. Không nói ra thành lời, nhưng Hưng biết sự hồi tưởng ấy cũng biết làm Lợi thíchthú. Không hẳn đã thân nhau, nhưng họ có chung một nhu cầu và từ lâu đã thành bầu bạn. Họ không gặp nhau thường xuyên. Khi thì vài tháng, nhưng cũng có khi thì bẵng đi tới nửa năm. Đã không ít lần, Lợi mất tăm và Hưng đã nghĩ: Hay là chuyện xưa ôn mãi hết rồi, mình không còn là chỗ cần cho hắn nữa. Đúng lúc ấy thì Lợi lại xuất hiện. Và rồi chuyện xưa như một món “mồi” không thể thiếu cho bữa nhậu đã khiến cho họ trở thành bầu bạn với đầy đủ ý nghĩa. Bởi thế mà Hưng đã đến phòng xử án. Trong anh lẫn lộn cái cảm giác khó tả. Nó vừa như  sự sợ sệt, vừa như có cái gì đó không minh bạch. Sợ ai đó phát hiện  anh có người bạn mắc vòng lao lý và sợ vì Lợi nhận ra Hưng có mặt ở phiên toà. Có mặt vì tò mò, xem một kẻ ngã ngựa.

*

Phiên toà kết thúc, Lợi bị tuyên án tù chung thân.

Từ trên tam cấp trước cửa toà, Hưng đứng nép sau đám đông, nhìn theo Lợi và đồng bọn bị xích tay dẫn ra xe. Mọi  thứ diễn ra rõ mồn một mà  Hưng cứ như rơi vào ảo ảnh. Phải cho đến lúc Lợi mất hút vào thùng xe; và chiếc xe lao ra khỏi cổng; và cái khoảng sân rộng trước toà án trở nên vắng lặng một cách bất ngờ, Hưng mới định thần. Cuộc sống nhanh chóng trở lại bình thường. Dường như nơi đây không hề có án phạt; không hề có những mưu ma chước quỷ ăn cắp của Nhà nước hàng chục tỷ đồng vừa bị công lý trừng phạt. Ngự trị nơi đây bây giờ là một không gian nhuốm ánh vàng của hoàng hôn yên ả. Phía đằng đông, bên kia con sông lớn chảy ra biển, không biết  từ bao  giờ mọc lên cái mống cụt, bảy sắc lung linh. Một đầu cái mống cắm xuống đất, đầu kia vươn lên khuất trong áng mây hồng huyền ảo. Trông cái mống cụt hệt như thanh thượng phương bảo kiếm của ông Bao Công nghiêm nghị.

(Văn nghệ trẻ số 49)

Chỗ ngoặt của con đường

Cô giáo à! Sao con lại làm thế chứ? Con là một đứa trẻ hư. Là một thằng con xấu đúng không?

Vừa nhìn thấy tôi, thằng Thi đã oà lên khóc. Nó nức nở báo cho tôi một cái tin khủng khiếp: Lấm bị bắt sáng nay.

- Làm sao được Thi ơi! Cô cũng không biết phải làm gì!

Tôi ôm chặt  thằng Thi, lấy bàn tay lấm láp của mình chùi nước mắt cho nó. Thằng Thi run rẩy như con thỏ non bị sập bẫy của gã thợ săn. Tôi sợ hãi cuống cuồng.Tôi sợ thằng Thi khóc mãi như thế, chẳng mấy chốc nó sẽ tan thành nước, rồi chảy tuột đi.

- Tại sao lại ra nông nỗi ấy? Tại sao lại như thế chứ? Tại sao lại như thế Lấm ơi?

Tôi cũng chỉ còn biết khóc.

Thằng Thi ngước đôi mắt ướt đẫm lên nhìn tôi. Nó đã kiệt sức. Thằng bé gầy như que củi, hai mắt cứ thao láo. Đôi chân vòng kiềng càng như teo lại. Nó về Mường Rặc tìm tôi từ sớm. Tôi có việc bận, phải xuống thang, đi khỏi đất làng Chiềng Va từ lúc  bầu trời còn chưa thức dậy. Những mổng củi mục toả ra ánh sáng lạnh ngắt ở chỗ chân dốc Cầu Mây dẫn đường cho tôi đi. Thằng Thi đợi tôi suốt cả một ngày. Nó mệt. Hai con mắt đỏ ngầu vì giấc ngủ chập chờn, ngất ngưởng ở cái bậu cửa vóng đã lung lay. Con chó Vàng của thằng Thi cũng ngủ. Con chó xấu xí, gầy giơ xương, đã già bạc cả lông, nhưng rất trung thành với chủ nằm dưới sàn, gác cái mõm lọ lem của nó lên hai cái chân trước duỗi thẳng, chụm sát lại gần nhau, hai mắt nhắm lim dim. Thỉnh thoảng cả hai lại choàng tỉnh, bồn chồn nhìn xuống con đường đất đỏ ối, lầy lội, chạy tắt ngang qua cánh đồng bậc thang chật hẹp giữa thung lũng Mường Rặc ẩm ướt. Thằng Thi và con chó Vàng mệt lử vì cái kiễng chân, ngoái cổ để tìm kiếm tôi ở cuối con đường, nơi có lối rẽ ngoặt xuống phố huyện Mường Rặc. Nhưng trong những cái bóng nhỏ nhoi, lúc ẩn, lúc hiện ra trong thung lũng đục ngầu mây trắng của buổi chiều, sau cơn mưa rừng sầm sập chúng không nhìn thấy tôi. Thằng Thi còn nhỏ quá. Cũng chưa bao giờ tôi kể với nó rằng: Mỗi lần có việc phải xuống thang, đi đâu đó xa quá đất của làng Chiềng Va, tôi vẫn đi theo con đường cũ quen thuộc của mình.

Đó là con đường mòn ngoằn ngoèo, lởm chởm đá tai mèo dưới chân núi Mổ. Từ ngày có con đường mới chạy giữa cánh đồng  bậc thang dưới thung lũng Mường Rặc, đường mòn càng trở nên vắng vẻ. Mỗi năm cứ đến mùa phát rẫy, tiện thể tay dao, tay liềm người Mường Rặc mới phát qua loa những bụi cây lau và những đụn cỏ giác chờm ra kín cả mặt đường. Tôi và Lấm đã cùng nhau đi trên con đường đó gần hết cả tuổi thơ nhọc nhằn. Nhà Lấm ở giữa làng Chiềng Va. Nhà tôi thì ở tận mãi cuối làng. Nhà Lấm rất nghèo. Bố Lấm vào rừng  Chư Lẹ đào củ mài rồi bị nạn. Ông bị vướng phải bẫy dây bọn săn trộm thú. Khi người làng Chiềng Va tìm thấy thì ông chỉ còn là một bộ xương bị treo ngược trên cành cây cao. Mẹ Lấm khóc chồng nhiều quá đến nỗi bị loà cả  hai con mắt. Hai đứa em gái sinh đôi của Lấm thì mới chập chững biết đi. Trong nhà Lấm không còn ai khoẻ chân để nhậm cỏ, bừa đất dưới thửa ruộng bậc thang lầy thụt ở gần mó nước của làng để cấy lúa chăm. Cũng không có người khoẻ tay chặt cây lau, cây sặt, mà làm đám rẫy lớn trên đồi để tra lúa nếp. Mế Lấm không có cơm trắng để gói vào lá chan ban cho con mang theo đến lớp làm bữa ăn trưa. Cả nhà tôi cũng thế. Mế chỉ có mình tôi là con gái. Nhưng cũng rất nghèo. Bố tôi làm cán bộ to dưới tỉnh. Nghe nói bổng lộc rất nhiều. Mỗi năm bố chỉ ghé về Mường  Rặc một lần. Ông đã bỏ mế tôi để cưới một người   đàn bà khác. Người đàn bà đó chưa bao giờ về làng Chiềng Va cùng với bố tôi. Lúc nào bà ta cũng bận ngập đầu vì cái quầy hàng tạp hoá rất lớn ở giữa trung tâm thành phố. Bố tôi rất yên lòng vì năm nào Tết đến bà cũng  gửi quà về Mường Rặc cho tôi. Bọc quà rất to.  Nhưng bố tôi đâu có biết được rằng trong đó  toàn là những bộ quần áo cũ  đã lạc mốt của lũ con riêng bà ta. Những bộ quần áo đó vẫn còn lành lặn. Nhưng vừa nhìn thấy tôi đã đỏ mặt vì xấu hổ bởi sự kệch cỡm, hở hang của chúng chứ đừng nói tôi dám xỏ  tay vào để mặc. Quà cho mẹ tôi còn  tệ hại hơn. Đó là những gói kẹo rởm. Rẻ tiền, đã chảy nước đường nên dính bết vào nhau. Những gói mì ăn liền đủ loại nhãn, mác. Gói nào cũng bị  lũ chuột gặm nhấm làm rách toạc cả  lớp vỏ bao, đã bốc mùi ẩm mốc.

Sau mỗi lần nhận được những “món quà như thế”, mế tôi lại khóc. Mế khóc một mình vào ban đêm. Hôm sau, nhìn thấy đôi mắt sưng húp, nét mặt phờ phạc của mế thì tôi mới biết. Mế bị viêm khớp rất nặng. Uống mãi cỏ lá và thuốc nam của ông Âu Làng Hang nhưng vẫn không thấy đỡ. Hôm nào cũng thế, tôi phải dậy từ lúc chưa lặn hết sao trên trời, đi ra mó nước của làng  ở rất xa nhà vác cho mế dăm ống bương nước rồi mới đi học. Chúng tôi cùng phải nhịn đói mà đi.

Người làng Chiềng Va cũng thường ăn  sáng. Có gì ăn nấy, nhưng chúng tôi thì chẳng có gì.

Trường học ở xa. Tôi và Lấm phải rủ nhau đi theo đường tắt mới kịp giờ vào lớp. Lấm thường xuống trước và đứng đợi tôi ở chỗ ngoặt của con đường. Đường mòn gần nhưng  rất khó đi. Đá và dốc gập ghềnh. Trên đầu, cành cây rậm rạp. Cỏ giác mọc um tùm che khuất cả tầm nhìn. Lấm nhỏ người. Cuộc sống thiếu mặc, đói ăn khiến Lấm cứ phải chui rúc trong rừng. Hết mùa măng đắng, lại  đến mùa hạt gắm. Cái thông nhãng to kềnh nhuộm luôm lem bằng củ nâu của mế hôm nao cũng chồm hỗm trên lưng của Lấm. Vì thế đường mòn đến lớp có khó đi một chút cũng chẳng thấm tháp gì so với khu rừng tối tăm mà cứ sau mỗi buổi học  Lấm lại mò  mẫm trong đó để kiếm miếng ăn cho cả nhà. Lấm sợ sương sớm làm ướt áo tôi nên hôm nào cũng tranh đi trước. Nhiều bữa vội quá, chúng tôi phải vừa đi, vừa chạy. Cành cây và cỏ hai bên đường tha hồ quật mạnh vào người chúng tôi. Sau cơn mưa rừng bất chợt vào ban đêm, nước mưa đọng lại trên cành cây, ngọn cỏ làm cho hai đứa ướt sũng. Lấm chạy trước nên ướt nhiều hơn. Ngồi trong lớp nghe cô giáo giảng bài mà hai hàm răng của Lấm cứ va vào nhau lập cập. Lấm rét. Quần áo ướt được hơi ấm từ trong cơ thể gầy gò, còi  cọc của Lấm toả ra sấy cho khô dần, bốc lên một làn khói trắng nhẹ, đục mờ cả một góc bàn nơi Lấm đang ngồi.

Xong buổi học, tôi và Lấm lại ôm sách vở chạy ngược theo lối cũ dài độ vài bận quăng dao, để trở về nhà. Mặc cho núi rừng xanh sẫm, trập trùng mây và miên man núi. Chúng tôi đói lả cả người. Lấm phải chạy thật nhanh về nhà, ăn qua quýt mấy lát bột ngô thái lát, mỏng tang, tròn như cái mặt trăng, được mế đồ trong cái cuốp bằng luồng cho xong bữa cơm trưa. Rồi lại vồ lấy cái thông nhãng và con dao nắp ở góc nhà vội vã xuống thang đi vào rừng.

Tuổi thơ với bao cay đắng, nhọc nhằn đè nặng trĩu lên vai, đã khiến Lấm trở thành anh trai Mường hiền lành, cục mịch. Lấm thương mế, thương hai đứa em gái sinh đôi còn hơn cả thương mình, nên rất chăm làm việc. Học hết cấp  Hai cả tôi và Lấm không đứa nào xuống được phố huyện Mường Rặc để học tiếp cấp Ba. Lấm học giỏi. Năm nào cũng  được nhận giấy khen của thầy hiệu trưởng. Phải bỏ học ở nhà, Lấm cũng đau lòng. Nhưng đành phải thế. Lấm bảo với tôi:

- Hảo à! Hảo ơi! Mày là con gái, đừng ở nhà làm rẫy, làm nương. Mày xin đi học thêm cái trường Sư phạm rồi về làng Chiềng Va mà làm cô giáo.

Tôi dậm chân xuống sàn thình thịch:

- Không có Lấm  đi cùng, Hảo không muốn đi đâu. Cả hai đứa cùng ở nhà cho có đôi, có bạn.

Lấm nói:

- Không được Hảo à! Nhà Lấm đói quá. Hai đứa em còn nhỏ quá mà. Mắt mế Lấm lại không  nhìn thấy lửa,  thấy nước. Không nhìn thấy được ai. Lấm phải ở nhà làm mắt, làm tay cho mế. Bạn phải đi  mà học cả phần của Lấm.

Lấm đã nói thế nên tôi cũng phải nghe theo. Tôi vào Ngọc Lặc học trường Sư phạm Bẩy Cộng Ba. Lấm ở lại làng Chiềng Va  chăm mế của cả hai nhà.

Tôi ra trường. Rồi được điều sang Mường Vống làm cô giáo mới. Trước khi rời làng Chiềng Va tôi và Lấm đã hôn nhau mấy lần ở dưới chân cầu thang. Lấm buộc vào cổ tay tôi một sợi chỉ vàng  do chính Lấm kéo ra từ cái kén của con tằm rồi bảo:

- Sợ chỉ này buộc Vía cho em. Dù ở cách xa nhau chín núi, mười mường thì Vía ta  vẫn ở bên nhau mãi mãi.

Trường của tôi dạy học cũng không đến nỗi xa làng Chiềng Va chín núi, mười mường như Lấm đã nói khi buộc Vía cho tôi. Mỗi tháng tôi lại về thăm mế, thăm Lấm một lần. Nhưng, lòng người thật khó ai đoán được độ nông, sâu như lòng khe, lòng suối? Tôi đi  dạy học chưa hết được một mùa  măng đắng thì nghe tin Lấm đã cưới một cô gái đẹp dưới phố huyện Mường Rặc làm vợ. Tôi buồn. Nhưng tôi không khóc được. Tôi ra vào cứ ngẩn ngẩn, ngơ ngơ. Đêm đêm tôi thường tha thẩn đi lên khu đồi trọc phía sau trường, ngước mắt  lên nhìn bầu trời chi chít những ngôi sao. Tôi tìm ngôi sao của Lấm và xoè rộng cả hai bàn tay ra phía trước mặt. Chẳng có ngôi sao nào xà xuống bên tôi. Chỉ có những giọt sương lạnh buốt. Rừng vẫn ngủ li bì. ánh sáng của những ngôi sao lạnh ngắt xanh xao. Cả gió cũng không muốn thổi. Những kỷ niệm cũ lại chen chúc hiện về làm tôi đau đớn. Tôi chả biết phải làm gì để nguôi ngoai đi được? Nỗi đau khổ cứ cồn lên như con suối sau một đêm mưa rừng dữ dội. Dòng nước cứ vật vã mãi mà không thể lặn được vào hai bên bờ đá hoang sơ. Tôi lăn ra ốm. ốm trọc cả đầu. Những người bạn cùng trường bảo tôi: “Bị bệnh ngã nước”. Còn mế thì lại  bảo rằng: “Vì ma lạ không ưa”.

*

Thi là con trai của Lấm.

Lần đầu tiên tôi gặp thằng Thi và con chó Vàng của nó ở bến xe khách thành phố. Mùa nghỉ hè. Tôi được đi dự một lớp học chuyên đề dành cho giáo viên vùng cao  ở thị xã Sầm Sơn. Vừa mới bước xuống khỏi chiếc ô tô khách, còn đang choáng váng vì say xăng thì tôi đã bị một đứa trẻ ranh giật phăng mất túi. Tôi kêu thất thanh. Người cảnh sát khu vực và những người bảo vệ bến xe chẳng khó khăn gì đã tóm được kẻ gian. Anh công an dẫn thằng bé đó đến trước mặt tôi. Tôi nhận lại được chiếc túi của mình. Nhưng vừa mới định bước đi thì đã nghe tiếng khóc của thằng bé. Nó ấp úng  nói  rằng bằng tiếng Kinh không trôi chảy lắm:

- Cô à! Con lạy cô mà! Cô tha cho con đi. Con không phải là một đứa trẻ nít hư!

Tôi kinh ngạc nhìn thằng bé: “Không phải là một đứa trẻ nít hư, sao lại đi  giật túi?”. Nhưng mà? Khoan đã! Qua cách phát âm tôi biết chắc rằng thằng bé xuống đây từ một vùng  rừng: “Thằng  bé này  là người Mường đấy!”. Tôi nghĩ thế nhưng còn đang do dự thì lại nghe nó nói:

- Cô à! Con muốn ăn cơm. Con chó Vàng của con  cũng đói.

Bây giờ thì tôi thật sự đau lòng. Tôi cảm thấy thương thằng bé. Tôi nài nỉ xin anh cảnh sát tha cho nó. Tôi bảo anh cứ giao nó cho tôi. Anh cảnh sát chần chừ. Nhưng, khi  biết tôi là cô giáo thì anh đồng ý. Lúc hai cô cháu đã ngồi dưới bóng cây trên một hè phố, tôi hỏi nó bằng tiếng Mường Rặc:

- Nhà con ở Mường nào?

Nó bảo:

- Con ở phố huyện Mường Rặc cô à!

Tôi ngạc nhiên bảo nó:

- Thế là đồng hương.

Thằng bé nhìn tôi rồi cúi mặt xuống.

- Thế… Thế cháu là con cái nhà ai. Cháu tên là gì?

Thằng bé khẽ rùng mình. Tôi nhìn thấy da mặt nó tái đi. Nó mấp máy mãi đôi môi rồi mới trả lời, giọng đứt quãng:

- Con tên Thi…Bố con tên Lấm!

- Lạy ma nhà!

Tôi tối tăm mặt mũi! Tại sao lại trớ trêu thế hả trời?

*

Tôi đem theo thằng Thi và con chó Vàng của nó xuống thị xã biển. Thuê nhà bình dân và ở chung với nó. Tiền tiêu chuẩn khách sạn và tiền ăn hàng ngày của học viên tôi xin rút về. Cả ba chúng tôi sống vừa  vặn đủ.

Bế mạc khoá học, thằng Thi nhất định không chịu trở về nhà nó ở phố huyện Mường Rặc. Tôi  hỏi: “Vì sao?”. Nhưng thằng Thi không muốn trả lời. Nó chỉ cụp mắt xuống, thở dài sườn sượt rồi gọi con chó Vàng ra cửa cun cút bước đi. Thằng bé có  dáng đi khó nhọc như Lấm hồi nào: Đầu hơi lao về phía trước, bước đi rất dài. Hai vai xuôi xuống. Tôi vội vã chạy theo thằng Thi. Hai cô cháu và con chó già lại trở về  rừng. Thi ở chung với tôi một căn phòng ngăn bằng vách nứa nơi tôi dạy học. Tôi cứ lần lữa mãi việc nhắn gọi Lấm lên Mường Vống đón thằng Thi về nhà. Tôi sợ phải gặp lại Lấm. Mười ba năm rồi, kể từ khi Lấm cưới vợ, tôi chưa gặp lại lần nào. Mế tôi mất. Bạn bè và chú Sanh muốn tôi chuyển về Mường Rặc để dạy học ở trường nhà. Vì ở làng Chiềng Va tôi còn có ngôi  nhà sàn với một mảnh vườn vắng chủ. Nhưng tôi cứ để cho thời cơ qua đi, rồi lại ngẩn ngơ tiếc nuối. Sự thật là do tôi sợ. Nếu chuyển về Mường Rặc, tôi có thể sẽ bất ngờ gặp lại Lấm. Tôi không muốn thế. Lấm lấy vợ một cách đột ngột đã khiến cho tôi đau đớn. Cái cảm giác đau đớn ấy cứ đeo bám theo tôi cho mãi đến bây giờ. Cũng có vài ba người con trai Mường tử tế tìm đến với tôi. Những người đó yêu tôi một cách chân thành. Nếu lấy một người  làm chồng thì tôi sẽ có một mái nhà êm ấm. Chúng tôi  cùng đi dạy học. Buổi tối về nhà, bếp lớn nhà tôi ấm nồng hơi lửa. Khách đến uống rượu cần bên bếp khách rất đông. Các con tôi tha hồ nghịch ngợm dưới chân thang sau mỗi buổi đến trường. Người đàn bà như thế còn mong muốn gì hơn nữa? Nhưng, sợi chỉ vàng Lấm buộc cổ tay tôi chưa  đứt. Trong lòng tôi hình bóng Lấm vẫn còn. Lấm đang đứng đâu đó ở chỗ ngoặt của con đường để đợi tôi. Lấm chỉ đùa một chút làm tôi giận dỗi. anh đã hứa với tôi: ở nhà sẽ trồng thật nhiều luồng ở khu đất trống, đồi trọc phía sau nhà mế, để sau này chúng tôi có của ăn của để. Anh bận việc nhưng vẫn đợi tôi trở về làm đám cưới. Tôi cũng  chờ đợi anh. Thời gian dài như thế, nhưng tôi vẫn cứ ngỡ rằng, Lấm đang đi rừng, đi rẫy. Tôi đợi một chàng trai Mường có cái tên lam lũ, bụi bặm, sống hơi hoang dã một chút nhưng vẫn rất đáng yêu của tôi. Tuyệt nhiên tôi không muốn gặp bất cứ người đàn ông nào khác.

Tôi cũng không muốn gặp lại Lấm bây giờ.

Như người Kinh vẫn nói: “Cái gì đến sẽ phải đến”. Tôi không thể giữ mãi thằng Thi ở Mường Vống. Năm học sắp khai giảng rồi. Tất cả trẻ con đều phải đi học. Thằng thi cũng thế. Xem ra thằng Thi cũng là một đứa trẻ ham học. Từ hôm học sinh ở Mường Vống bắt đầu  đến lớp ôn chương trình cũ để chuẩn bị bước vào năm học mới, thằng Thi cũng vào lớp Bốn của tôi nghe giảng. Nó đi học rất chăm. Nó đã   thích nghi được với đám bạn bè mới ở Mường Vống. Nó đã vui lên được một chút. Thỉnh thoảng thằng bé còn kể cho tôi nghe một chuyện vui rồi hai cô cháu cùng cười  với nhau. Một hôm ông hiệu trưởng nhà trường gọi tôi lên văn phòng rồi bảo:

- Cô Hảo này! Cô không thể để thằng bé đó ở lại Mường Vống được đâu. Cô giữ nó tức là… là cô đã vi phạm pháp luật vì tội dụ dỗ trẻ con đấy.

Tôi nào có dụ dỗ trẻ con! Đã mấy lần tôi bảo nó hãy trở về Mường Rặc. Nó không về bố, mế sẽ lo lắm đấy. Nhưng thằng Thi lại nói:

- Cô không cho con ở Mường Vống thì con đi Mường khác. Con không về nhà đâu.

Tôi hỏi:

- Con sợ gì thế?

- Con sợ mộng râu(*). Con sợ bố Lấm. Con sợ cả mế nữa. Mế ôm người đàn ông lạ trong buồng.

Tôi rùng mình. Thằng Thi vít đầu con chó Vàng của nó, ghì chặt vào lòng rồi nói tiếp:

- Mộng râu với bố hay đem những người xấu về nhà. Bố đi vắng, những người đó lại vào buồng ngủ chung với mế.

Tôi hét lên:

- Con đừng nói nữa!

Thằng Thi mếu máo:

- Con thương con Voọc nhỏ quá cô à!

Tôi bớt giận hơn, quay đầu lại hỏi:

- Con Voọc nào?

- Con Voọc đuôi trắng. Bọn  người xấu bắt cả nhà con Voọc bán cho bố. Bố bán những con Voọc đó cho những người ở dưới tỉnh lấy rất nhiều tiền. Con thương cả nhà con Voọc đó quá cô ơi! Con Voọc mẹ thương chồng, thương con ngồi khóc cả ngày. Con Voọc bố thì tức giận cứ lồng lộn, la hét sắp hết cả hơi. Hai con Voọc cái nhỏ sợ quá cứ ôm chặt lấy nhau mà khóc rũ ra. Con cho chuối nhưng chẳng con nào đụng đến. Con đem hạt gắm đến chúng cũng không ăn. Chỉ  mỗi con Voọc anh là còn bình tĩnh hơn một chút. Nó nhìn con rồi bảo: “Anh Thi à! Anh cứu cả nhà em đi! Anh hãy thả cho họ về nhà. Về rừng Chư Lẹ ấy! Anh hãy cứu bố em. Hãy cứu mế em. Hãy cứu hai đứa nhỏ ấy đi anh Thi! Anh tốt lắm mà!”. Con hỏi: “Còn em?”. Nó nói: “Em chết cũng được anh à. Miễn là cả nhà em thoát nạn”.

Tôi ôm chặt lấy thằng Thi. Nước mắt tôi cứ chảy xối xuống  môi. Tôi hỏi:

- Nó bảo con thế thật à?

Thằng Thi lắc đầu:

- Không! Nhưng mắt nó bảo con như thế. Làm sao mà con cứu được cả nhà  nó cô ơi? Bọn người đó ác hơn con beo, con cọp.

Thằng Thi vẫn khóc:

- Mắt nó đẹp lắm cô ạ. Mắt con nào cũng đẹp. Đôi mắt tròn xoe, đen nhánh. Lông mày dài, trắng muốt. Râu cũng dài, cũng trắng. Con thương cả nhà con Voọc. Con ghét bố lắm. Con ghét mế. Con ghét cả mộng râu nữa. Con không cứu được những con Voọc. Con khóc. Những con Voọc đuôi trắng đó cũng khóc theo. Con Voọc mẹ vừa khóc  vừa ôm chặt con trai nó vào lòng, rồi nhìn con như trách móc. Thật đau lòng quá cô ơi!

Tôi cứ ngồi rũ ra. Tôi muốn cất  lời để nói với thằng Thi một câu, nhưng không mở mồm ra được. Thằng Thi vẫn nói:

- Bọn người xấu đó đem cả nhà con Voọc đi. Con đi theo. Nhưng con không theo kịp. Con nhìn thấy cô. Con ghét cô. Thật đấy! Con muốn lấy túi của cô vứt đi cho bõ tức. Con biết trong túi cô có tiền. Mà đồng tiền thì dễ làm cho con người ta trở thành  độc ác.

Tôi ngạc nhiên, không kịp chùi nước mắt, tôi hỏi thằng Thi:

- Sao thế?

Thằng Thi trả lời:

- Hôm  đoàn học sinh giỏi của các  huyện miền núi đi tham quan rừng Chư Lẹ. Cô cũng đi mà. Khi dẫn mọi người vào thăm hang Voọc, cô nói: “Đây là khu rừng có rất nhiều hệ động, thực vật vô cùng quý hiếm. Tại đây người ta cũng mới phát hiện ra một loại Voọc quý có một không hai ở nước ta. Chúng ta rất tự hào về điều đó. Cho nên cô và các em đều phải có trách nhiệm  và bảo vệ khu rừng mà thiên nhiên đã hào phóng ban tặng cho chúng ta…”. Cô nói thì hay thế, nhưng cô không làm gì để cứu vãn những con Voọc đó cả. Cô nói thế nên bọn người xấu đó mới bắt những con Voọc  quý đem đi. Chúng bị bắt rồi! Bị đem đi thật rồi.

Cả rừng cũng thế. Rừng cũng đang bị phá. Cô giáo cũng chẳng làm gì để bảo vệ rừng.

- Trời ơi, con! Con làm cô đau lòng quá!

Nhưng  đau lòng hơn vẫn là việc tôi phải trả thằng Thi về cho gia đình nó. Tôi nhắn tin đi và chỉ một ngày sau Lấm đã xuất hiện ở cửa lớp học của tôi. Tôi không nhận ra được Lấm ngay. Trước mặt tôi là một người đàn ông hoàn toàn xa lạ. Anh ta ăn mặc bảnh bao quá đối với một vùng rừng nghèo khó này. Rừng  âm u vắng vẻ, dù không mưa thì sương cũng cứ giăng giăng cả ngày trên sườn núi. Có hôm sương còn xà cả vào lớp học, làm cho những bộ quần áo sờn rách của lũ học trò tôi bốc lên mùi ẩm mốc, hôi hám. Nhìn thấy anh, đám học sinh nhếch nhác của tôi cứ trợn tròn cả  hai mắt lên mà nhìn. Từ đầu đến chân Lấm toàn những thứ đắt tiền. Đôi giày bằng loại da xịn, đánh xi bóng loáng. Cái đồng hồ dạ quang. Bộ Comple  ngoại với cái ghim cài  cà vạt bằng vàng sáng loá. Trên cổ và những ngón tay béo múp của Lấm đầy những dây và nhẫn.

Vừa nhìn thấy bố, mặt thằng Thi đã tái xanh, tái xám. Nó ngước cặp mắt buồn rầu nhìn tôi rồi vội vã quay đi. Trong cái nhìn thoáng chốc đó của thằng Thi, tôi thấy được những lời trách móc, giống như thằng Thi đã đọc được từ đôi mắt mở to, thất thần của Voọc đuôi trắng bị nhốt trong lồng sắt trước khi bị lũ người  độc ác đó chất lên cái xe bịt kín để chở đi. Con chó Vàng của thằng Thi cũng sợ rúm cả người. Nó cụp cái đuôi trụi lông xuống, len lén nhìn Lấm rồi khẽ bò vào gầm bàn chỗ thằng Thi đang đứng. Lấm nhìn tôi trừng trừng. Tôi tựa  vào mép bàn đứng cho vững rồi mới khẽ cất tiếng chào người đàn ông xa lạ đó:

- Chào Lấm!

Lấm khẽ nhăn mặt rồi rất kiểu cách, anh nói với tôi:

- Xin lỗi! Tôi là Lâm. Hà Sơn Lâm. Thưa cô: Sơn Lâm có nghĩa là Chúa tể rừng xanh cô ạ.

Tôi lí nhí trả lời:

- Tôi biết anh Lấm à. Tôi chỉ muốn nói rằng…

- Cô muốn nói gì nữa thế? Tôi với cô có nợ nần gì đâu? Việc cô đưa thằng Thi từ thành phố về giúp gia đình tôi, cô cứ tính toán đi. Tốn kém bao nhiêu? Còn việc cô giữ thằng Thi ở Mường Vống gần một tháng, nếu chiếu theo bộ luật hình sự thì cô vi phạm vào tội dụ dỗ trẻ con. Nhưng tôi không báo cáo với công an. Coi như là hoà. Tính tôi vốn ưa sòng phẳng.

Những cái miệng bé xíu của lũ học trò cứ há to ra.

Thằng Thi ngửng phắt đầu, chồm về phía bố. Tôi níu áo nó kéo lại, đứng nép vào sau lưng nó. Những đứa học trò nhỏ xúm lại, đỡ tôi ngồi vào ghế.

*

Thằng Thi đã ngủ thiếp đi trên cánh tay tôi. Đầu nó nóng hầm hập. Mồ hôi cứ vã ra như tắm. Thỉnh thoảng nó lại vùng dậy rồi hét lên:

- Không! Không phải thế đâu bố ạ! Con van xin bố. Con là một đứa trẻ con hư! Bố tha tội cho con!

Tội nghiệp thằng Thi! Nó bị mất vía thật rồi! Nó đã làm một việc có lỗi với người đã đẻ ra mình. Lấm đã bị bắt khi đang vận chuyển gần năm chục khối gỗ lim từ khe Bò Đái ra cửa rừng Chư Lẹ. Chính thằng Thi  đã đến báo với hạt kiểm lâm Bến Vọng việc này. Đã mấy lần thằng Thi bảo bố:

- Bố ơi! Cô giáo bảo rừng là của chung mà! Sao bố phá rừng  nhiều thế?

Lấm trừng mắt nhìn con rồi bảo:

-  Đồ chết toi! Cô giáo mày thì biết cái gì?

Thằng Thi cũng  không phải tay vừa. Nó cãi:

- Chú kiểm lâm cũng bảo…

Lấm nghiến chặt hàm răng:

- Đồ kiểm lâm cọp bắt! Chúng là những đứa mù!

Thằng Thi cúi đầu. Nó nghĩ: “Cái nhà này những người lớn chỉ biết có tiền”.

Thằng Thi chưa quên chuyện những con Voọc đuôi trắng. Vì thế nó đã làm một việc mà Lấm không bao giờ nghĩ đến.

Tôi ôm chặt thằng Thi vào lòng! Số phận mới nghiệt ngã làm sao? Một lần nữa số phận lại  đem nó đến cho tôi trong hoàn cảnh thật  đáng buồn. Nhưng tôi chắc chắn rằng: Thằng Thi là một đứa trẻ ngoan. Lớn lên con sẽ trở thành một chàng trai Mường tốt.

(*) Mộng râu: Ông ngoại

(Văn nghệ số 48)

Đêm trăng thiêng

Mẹ bảo không đêm trăng nào giống đêm trăng nào. Tôi đi công tác miền núi vào mùa đông. Mùa đông miền xuôi hiếm có trăng, tôi tưởng  miền núi còn hiếm trăng hơn. Thế mà đoàn công tác đến Pà Nùng, chị Mây say xe lử đử  suốt buổi đã kêu lên: “Ô! Trăng. Trăng thật”.Trăng đỏ dừ nhô lên ở hẻm đá đầu núi Dào Sìn. Mãi sau tôi mới biết núi Dào Sìn đã có từ buổi các dân tộc Pà Nùng đến đuổi con thú phát hoang sinh sống. Ngày ấy, trăng không mọc ở hòn đá to đầu núi mà mọc ở suối Pụa soi cho lũ con  gái tắm. Một hôm có chàng trai mồ côi bên kia núi phải lòng con gái già làng. Đám trai Pà Nùng rình đánh nhiều lần  không được vì mỗi khi chàng trai cắp cô gái chạy lên núi Dào Sìn thì trăng tối lại, lũ trai bản không nhìn thấy  đường đuổi theo. Căm tức chàng trai lạ, lũ trai bản bàn nhau rình sẵn ở thềm đá trên núi đợi đôi trai gái lên tình tự sẽ hạ thủ. Chẳng may cho chàng trai, trăng Dào Sìn đã không che chở được kẻ si tình. Người con gái xinh đẹp nhất bản đêm ấy không ai thấy đâu nữa. Từ đấy núi Dào Sìn thiêng lắm.

Tôi ngây ngô ngắm trăng Pà Nùng, bất giác nhớ trăng mùa phù sa sông Hồng đêm rước đèn. Đêm ấy, chị Mây nhờ tôi năn nỉ xin mẹ  chị cho đi chơi, bảo là trông tôi kẻo ngã xuống sông. Tôi mười ba mà chị sợ té  ngã xuống nước. Mẹ chị vuốt tóc tôi, tay mềm như suối tóc thả vào đêm trăng thở dài: “Con gái phải biết  sợ ánh trăng Mây à. Có khi phải đem mày về núi mới yên cái bụng”. Chị Mây nũng nịu: “Mẹ còn đẹp lắm về núi làm gì. Lúc nào cũng  nhớ núi. Con thấy bác ấy…”. “Cha tiên nhân cô - Mẹ chị Mây mắng át khẽ đẩy tôi ra - Trông em cẩn thận rồi về sớm. Nhớ thả đèn chỗ nước trong ấy”. “Vâng. Nhưng biết chỗ nào trong hở mẹ”.  “Thì nhìn ánh trăng mà tìm”. Chị Mây chân sáo ra ngõ. Tôi vụt chạy theo còn thấy mắt người đàn bà u uẩn thấm đẫm ánh trăng.

Lúc ở trên xe tôi đã tin vào Dào Sìn trước. Lẽ ra phải xem xét kết luận đề án khu du lịch xong mới  vào bản, nhưng vì tôi biết thực địa nên trưởng đoàn cằn nhằn: “Xong ở đây hãy vào. Rách việc”. Tôi muốn vào Dào Sìn trước còn vì người ta bảo lên miền núi thấy trăng cứ đi sẽ làm người yêu vừa lòng. Tôi muốn làm chị Mây vừa lòng. Hôm trước tôi mơ thấy mẹ chị Mây dặn đi miền núi thấy trăng đừng ở nhà nghỉ mà vào bản sẽ gặp kỳ duyên, sẽ thấy nhiều cái lạ. Tôi kiên quyết bảo ông trưởng đoàn: “Đêm nay cháu ở Dào Sìn. Mai cháu ra sớm đón ở suối Pụa”. Ông trợn mắt: “Mày bị ma dụ rồi. Dào Sìn chỉ có đá làm gì có người”. Tôi định phân bua  với ông là không có nhiều tiền vào nhà trọ thì ông quát: “Ma bắt mày đi. Trình độ đại học  mà ú a ú ớ”. Tôi biết từ khi  thấy tôi cùng chị Mây lên xe ông đã gầm ghè tôi. Lẽ ra tôi không có chân trong việc khảo sát đề án. Chắc chị Mây đề xuất.

Chị Mây không nói gì, chỉ nhìn  trăng nhô lên đỏ dừ núi Dào Sìn, mặt chị cũng đỏ sau rừng tóc đen. Tôi mạnh dạn nhìn vào đấy xem chị có nói gì không. Ông trưởng đoàn giục: “Đi thôi Mây”. Tôi lủi thủi bước ngược đoàn, bước ngược dãy nhà sàn xanh đỏ  xập xình nhạc cát-sét. Mấy tay xe ôm bu đến: “Đi đâu?”. Tôi xốc ba lô lí nhí: “Đi Pà Nùng”. Họ nhìn nhau líu lô tiếng dân tộc rồi dần dần lảng hết. Tôi vấp vào hòn đá. Trăng Dào Sìn lên non con sào, màu càng đỏ ối. Một bóng đen dật dờ trước mặt. Tôi giật mình. Một luồng lạnh chạy dọc sống lưng. Chân lại vấp một hòn đá nữa đau điếng. “Mày đi Pà Nùng lên xe tao, thằng người xuôi à”. Tôi bàng hoàng. Sau bụi lau bên cột mốc cây số là cái xe máy cà tàng và một người đàn ông. Trời càng lạnh, khí đã toát ra trắng mờ mịt. Trăng Dào Sìn đỏ đòng đọc trên đầu. Tôi đánh bạo: “Tôi chỉ muốn về Pà Nùng. Ông lấy bao nhiêu tiền?”. Người đàn ông không trả  lời, đập bồm bộp vào bộ chàm xám đẫm sương lặng lẽ quay xe. Tôi nghe một giọng Kinh rất chuẩn: “Đi thôi. Tao đi đón người dưới xuôi. Nó không lên, tao với mày về Pà Nùng”. Tôi ngơ ngác lên xe. Chiếc xe xóc nảy người, tằng tằng leo dốc đá.

Từng hòn đá to lố nhố nhổm dậy chắn đường. Người đàn ông tắt máy, xe vùn vụt luồn lách trong bầy đá hộc. Đã thế người đàn ông còn nghiêng mặt về phía sau nói âm u: “Nhà có năm người. Bây  giờ chỉ mình tao”. Tôi giục: “Ông nhìn đường đi”. Người  đàn ông im lặng. Đường càng lúc càng nhiều đá hộc hơn. Hơi  nước từ miệng người  đàn ông phả ra trắng mờ mịt…

*

Bếp lửa đặt ở góc nhà vẫn hồng. Người đàn ông thành thạo cời than gắp ra củ sắn. Tôi  đặt thêm mấy thanh củi, củi khô bắt lửa bập bùng soi rõ mặt người. Người đàn ông ngồi bất động, gương mặt chữ điền lởm chởm râu vô hồn thỉnh thoảng ngước nhìn lên trên xa xăm. Tự nhiên tôi nhớ chị Mây, cái nhớ bật ra từ cảm giác nao nao mùi tóc chị quanh quất. Người đàn ông móc ở trong người một cái bát nhỏ, tiếp đến là một chai rượu và một gói  muối con con. Chiếc áo rộng thùng thình như một cái kho kỳ diệu chứa nhiều thứ lỉnh kỉnh. Tôi thấy trong lửa có ánh mắt chị Mây. Ông ngồi phía bên kia bếp lửa. Rất nhiều ánh lửa trong mắt ông. Bây giờ tôi mới thấy một vết sẹo nhỏ ở đuôi mắt dần dần bắt lửa hằn lên. Cả chị Mây của tôi cũng ở trong ấy. Ông trao bát rượu hâm nóng,  chậm rãi:

- Bao giờ cậu  về dưới ấy.

Tôi nhìn người đàn ông qua bếp, lửa đã làm giọng của ông ấm áp dễ nghe. Tôi chìa bát ra chửng chẳng:

- Chị Mây tôi đang trọ ở dưới thị trấn. Bao giờ chị Mây về thì tôi về.

- “Mây à” - Người đàn ông khẽ nhổm lên nhích gần hơn về bếp lửa. Ông uống cạn bát rượu rồi chuyển bát cho tôi. Lửa bắt đầu rạc đi nổ lép bép. Tôi đón bát rượu, tiếp thêm củi. Người đàn ông lầm rầm - “Là Mây là. Rồi lại lênh đênh lắm thôi”.

Tôi ngẩn ra nhìn ngọn lửa đang to lên. Trong lửa tóc chị Mây dài lắm, quấn tràn cả sang ngực tôi, dài hơn cái đêm rước đèn tôi cầm tóc chị. Khỉ thật. Sao tôi lại giận dỗi bỏ đi Pà Nùng trước. Liệu chị Mây có vừa lòng không? Hay là tôi bị ma dụ thật.  Người đàn ông ngồi bên kia đống lửa là ma ư? Tôi  bất giác rùng mình, không thấy người đàn ông đâu. Kinh hãi nhìn quanh quẩn chỉ thấy bát rượu, ít vỏ sắn cháy và gói muối lăn lóc bên bếp lửa. Tôi ngồi như chôn xuống sàn dụi mắt, đầu óc váng vất, vách nhà in sững bóng mình nham nhở lập loè ánh lửa. Tôi hoang mang đưa mắt tìm người đàn ông chỉ thấy bóng tối bốn phía chập chờn.

Bỗng có tiếng khèn đâu đó réo rắt cất lên mơ hồ như sương khói rồi vụt rõ dần thả bập bùng vào ngọn lửa đương lụi. Tôi  dỏng tai tìm hướng phát ra tiếng khèn rồi đứng lên bất thần chạm ngay phía trên đầu một khung ảnh ám khói. Tôi lùi lại nhìn khung ảnh, khung ảnh chia làm năm ô đều nhau, nước ảnh đã mờ lắm. Giữa là một người phụ nữ trẻ khó đoán tuổi, hai bên hai chàng trai mặc quân phục mắt nhìn xuống đống lửa phía dưới, vẻ mặt như đang nuối tiếc điều gì. Hai bên rìa rõ ràng trước đó có hai tấm ảnh đã bị bóc ra còn vương lại dấu vết của hồ dán. Khói đùn lên quyện vào hư ảo. Trong màu khói, mắt người phụ nữ ánh lên sinh động nhìn tôi. Tôi thốt rùng mình không dám nhìn vào đấy. Bây giờ tôi mới lờ mờ hiểu tại sao người đàn ông hay ngước lên trên thỉnh thoảng lầm rầm  câu thổ ngữ rồi nhìn sâu vào đống lửa rân rấn. Tiếng khèn to và rõ dần. Chậm chạp tiến về phía cầu thang. Trăng Dào Sìn bắt đầu xuống dốc đá, sắc đỏ bệch bạc sương khuya. Sương luẩn quẩn bám vào lá, phủ mờ trên tóc, lên áo người đàn ông thổi khèn.Người đàn ông mê mẩn thổi khèn không biết tôi đang tiến lại. Tôi lặng lẽ ngồi xuống đầu hòn đá lạnh, chìm sâu vào tiếng khèn. Từng bông lau ở chân hòn đá rỏ sương xuống  đất, có giọt chui vào cổ lạnh buốt. Điệu khèn mỗi lúc một  da diết hơn, chợt nấc lên rồi lịm xuống. ánh trăng cuối đêm mờ mịt toả sương ngậm sũng từng bụi lau, ướt rượt đầu tóc chúng tôi.

Tiếng khèn lịm đi, người đàn ông ngồi như tảng đá. Tôi như người trượt dốc hút về phía u uẩn của tiếng khèn, của bếp lửa và mấy bức ảnh. Sao lại thế được. Tóc người đàn  bà trong ảnh rất giống tóc chị Mây, dài và vương khắp nơi, tràn cả xuống đống lửa bên dưới. Và đôi mắt đầy trăng? Thôi đúng rồi! Chính là mùi tóc người trong ảnh cho tôi cảm giác nhớ chị, nhớ ngày hội rước đèn mười ba tuổi tôi cầm tóc chị. Sao tóc người đàn bà lại lẫn vào tóc chị Mây được. Tại sao? Tôi mộng mị đến bên người đàn ông: “Cháu muốn biết về người phụ nữ trong ảnh?”. Không biết sương hay nước mắt người  đàn ông lăn xuống chân tôi. Người đàn ông nhìn về phía trăng đang xuống, nói lầm rầm: “Đã gần ba mươi năm ta đợi người ấy”. “Còn hai người mặc quân phục?”. Tôi hỏi to lên. “Họ chết rồi”. “Thế hai tấm ảnh bị bóc?”. Người đàn ông ngước lên: “Là ta, là hắn…”.

*

Con đường dẫn lên núi Dào Sìn dốc nối dốc kề vách đá. Người đàn ông đi trước liên tục quay lại quan sát tôi, lo lắng. Tôi bặm môi lựa từng kẽ đá lách lên. Mặt trời nhô ra ngay tầm tay sát hòn đá to mà đi mãi không tới. Người đàn ông bảo kề chân hòn đá ấy chính là nơi cất giữ mọi bí ẩn của ông, cũng là nơi ông chờ đợi người phụ nữ và “hắn”. Ông khẳng định dứt khoát thể nào họ cũng sẽ lên. Thế nào mà  đã gần ba mươi năm không một ai xuất hiện. Tôi linh cảm trong người đàn ông giữa rừng xanh núi đỏ có điều gì bí ẩn. Khi tôi cảm thấy kiệt sức loạng choạng giữa rừng đá vừa lúc người đàn ông bảo: “Đến rồi”. Tôi đổ người xuống thềm đá nhẵn lỳ hõm sâu dưới chân.

Hơi đá núi Dào Sìn đã mau chóng giúp  tôi hồi sức. Người đàn ông chừng quen với việc leo dốc, lặng lẽ ngắm những vạt lau phía xa nói chậm rãi:

- Cậu châm hương rồi lên đây với tôi.

Người đàn ông bước chếch lên trên. Tôi châm được hương mang đến đã thấy ông quỳ trước hai tảng đá vuông vắn. Ô! Hai tấm ảnh ở nhà sàn lại có mặt ở đây, mắt người trong ảnh nhìn xa xăm xuống chân núi Pà Nùng. Người đàn ông đỡ bó hương, lấy ở trong chiếc áo thùng thình ra chai rượu rót xuống hai hõm đá. Không gian vắng lặng khác  thường, không thấy cả tiếng gió trong lau ngàn phần phật. Một giọng phào phào như từ núi đá cất lên:

- “Lềnh à. Sếnh à. Rồi nó sẽ lên tạ tội. Cả Sương nữa. Tao vẫn đợi mà”.

Tôi rùng mình. Lời nói văng vẳng, u u lại chui hút vào núi đá.

*

Chuyện xảy ra gần ba mươi năm trước cũng vào một đêm trăng.

“… Không đêm trăng nào giống đêm trăng nào…”. Giọng người đàn ông rành rẽ. Mọi hình ảnh nối nhau chồng chất nhưng mạch lạc hiện rõ dần. Mọi việc như khởi đầu vào hôm qua và vẫn đang tiếp tục…

…Tổ công tác đặc biệt do trung uý Từ Nguyên Đại chỉ huy gồm bốn người. Nhiệm vụ của họ là  bằng mọi cách phải loại trừ một tên trùm phỉ mới xuất hiện ở Dào Sìn. Sau hơn hai tháng trời lăn lóc mai phục, đội phó Phi Hải đề  xuất phương án dụ tên cầm đầu Vòng Seo ra đầu thú với cái lý “Vòng Seo cũng là người Pà Nùng, cũng ăn bắp, ăn sắn Dào Sìn, cũng uống rượu men lá cất ở bếp già làng, uống nước suối Pụa như dân bản thì phải bắt cái tăm tối của nó sáng ra thôi. Nó cũng là trai bản mà, sao cứ phải giết nó như giết con thú dữ”. Đội trưởng Đại dằn mạnh khẩu súng xuống sàn rung bếp lửa: “Không được đâu Hải à, cấp trên đã ra lệnh thì phải diệt thôi. Nay mai thằng Vòng Seo giết cán bộ ai chịu trách nhiệm. Tao là đội trưởng ở đây, tao bảo phải giết nó”.

Phi Hải ngẩn ra. Đuối  cái lý. Hai đội viên cùng bàn trước với Hải cũng tự nhiên thấy đuối lý. Đã bảo đội trưởng Đại cái gì cũng đúng mà. Nhưng sao không lọt cái bụng. Hai đội viên người dân tộc nhìn nhau rồi nhìn đống lửa. Là người miền xuôi mà đội phó Hải  hay nói trúng cái bụng người miền núi. Hôm ấy bị rắn cắn nó cũng biết nhai lá cỏ cứu mình, sao nó cũng biết không được bậy bạ vào suối Pụa. A Lềnh nuốt ực bát rượu nhìn đội trưởng Đại:

- Mày bảo thằng khác đi bắn Voòng. Tao không bắn nó.

- Tao cũng không bắn nó đâu, Đại à.

Dào Sếnh đặt bát rượu xuống.

Đội trưởng Đại quắc mắt ranh mãnh nhìn hút ra ngoài. Không ai thấy cái nhìn ấy, chỉ già làng Giành Sang Xảy thôi. Già làng biết cuộc họp bàn căng thẳng từ tối mà ngồi lặng không nói gì, thỉnh thoảng lại gón lửa và vần rượu cho đội tiễu phỉ. Đội trưởng Đại nhìn già làng hỏi:

- Thằng Voòng còn theo con Sương nhà mình phải không ông Giàng?

Già làng ngồi im, chòm râu in sững trên vách. Cặp mắt sáng lấp lánh ánh lửa quắc lên. Hải và hai đội viên giật mình, dớn dác nhìn đội trưởng Đại. Sao lại thế được nhỉ. A Lềnh, Dào Sếnh nhìn nhau không tin ở tai mình nhưng lại nghĩ cái gì đội trưởng Đại nói cũng đúng. Sao cái đúng nào của nó cũng đáng sợ như con thú cùng đường, phũ phàng như người thương trở mặt thế không biết. Hải  nhìn già làng rồi nhìn Đại. Sao lại thế được. Hai tuần Đại vắng mặt, Pà Nùng có nhiều chuyện quá. Hôm Hải đi xuống ven suối Pụa lấy cái lá chữa rắn cắn cho Lềnh thì chợt sững lại. Ô hay! Sao nó lại tắm sớm thế? Như người ăn trộm bị bắt quả tang, Hải đứng im mặt đỏ dừ như trăng Dào Sìn đầu hòn đá to. Đang luống cuống trở lui đã thấy tiếng cười tinh nghịch: “Đội phó Hải à. Xuống tắm  suối Pụa đi. Hay đội phó chê con gái Pà Nùng xấu”. Hải đi như chạy vẫn còn kịp thấy hai đầu vú đỏ sẫm ngóc lên như sừng dê và cái  gùi hoa đỏ đựng quần áo trên hòn đá. Hai bầu vú và cái gùi hoa đỏ ấy đã một lần Hải chạm hôm đến tìm già làng. Sương đón mấy anh em ở cầu thang. Hải chạm mặt quay đi trước sự hồn nhiên của cô gái dân tộc. Còn Sương lại lúng túng trước ánh mắt của Đại như găm trên ngực nàng. Một  hôm Hải  bảo Đại: “Đội trưởng à. Bông hoa rừng không biết có chủ chưa nhỉ”. Đại giật mình. Hôm Đại say rượu ngủ tới sáng đang ngáp ngáp thì miệng cứng lại. ở góc nhà, Sương đang lần lần cởi từng vòng xà chân, rồi váy, rồi… Đại như lên cơn sốt  rừng nằm nín thở. Sao ở đây lại có cô con gái đẹp thế không biết?…. “Chưa đâu. Tao chưa muốn lấy vợ. Của mày đấy”. “Tôi ư? Về đây tiễu phỉ chứ. Phải để hoa rừng nở thôi. Sợ đội trưởng kỷ luật lắm”. Hải đỏ mặt trả lời lí nhí. Đại lẩm bẩm nghĩ. Tao biết tỏng con Sương có cảm tình với mày. Chúng mày đúng là một giuộc ngớ ngẩn. Tưởng cứ muốn cái gì là được ư, cứ thích nhau là được ư.

Đại giao tổ tiễu phỉ cho Hải rồi về tỉnh. Ba tuần  ấy Hải như người ngồi trên đống lửa. Tình cảm của Hải đối với Sương cứ chảy mãi như suối Pụa trong rừng.

Già Giàng nhìn khắp lượt rồi nhìn Đại chậm rãi: “Đại à. Mày để từ từ tao bảo con Sương gọi Voòng Seo về. Mày đừng giết nó”.

Đại im lặng hút thuốc. Bắp chân trần, bộ ngực trần của Sương như quẩn trong khói thuốc bức bối, nhột nhạt khắp người. Những suy nghĩ luẩn quẩn như khói trong đầu không có lối ra. Đại vung  tay ném vèo điếu thuốc vào đống lửa lầm bầm: “Theo  cách của Giàng vậy. Đội phó Hải lo chuyện này nhé”. Rồi Đại khoát tay kéo A Lềnh. Dào Sếnh bảo đi huyện sớm. Còn lại hai người. Hải ngồi đuỗn ra dưới đống lửa tàn cạnh cái  bát uống rượu. Già Giàng nhìn Hải bảo: “Chỉ khổ con Sương. Rồi cả mày cũng khổ”. Hải không đáp lời lặng lẽ nhìn màn đêm mờ mịt…

… Mê mải nghĩ, Hải đã leo lên hòn đá to núi Dào Sìn, nơi mà A Lềnh, Dào Sếnh và dân  bản bảo Voòng Sèo luẩn quất ở đó. Lềnh bảo: “Nó phải có  một con đàn bà nuôi. Hải vạch đá, vạch dây rừng lách dần lên. Mặt trời gác đỉnh hòn đá to thì Hải đến thềm đá Dào Sìn. Vắng ngắt. Bốn bề lau lùa gió  lật phật. Mấy chú chim kêu “K’rách, k’rách”. Hải nghĩ bụng: “Phải kiên trì thôi. Phải xác định ai  đã tiếp tế cho Voòng Seo mới dùng cái lồng ấy để nhử nó. Nó là con chó đực phải có con chó cái. Nó là con người cùng đường phải có cái giậu mục chui lủi”. Hải ăn qua loa, uống nước rồi nấp vào hõm đá. Cái mệt kéo Hải thiếp đi…

… Có cái gì chạm vào mắt Hải. Ô! Lại bắp chân và khuôn ngực Sương dập dềnh ở cầu thang. Sương nhìn Hải cười: “Đội phó à. Đẹp không?”. Chân Hải vấp vào hòn đá. Lại thấy Sương ở đầu suối Pụa té nước: “Đội phó Hải xuống tắm suối Pụa đi. Nước mát lắm”. Chân Hải vấp phải hòn đá nữa đau điếng. Hải dụi mắt. ồ! Trăng đang ở ngang tầm tay ngay đầu hòn đá to đỏ suồi suội dưới chân Hải. Chợt có tiếng  lích rích. Hải sức tỉnh căng mắt về thềm đá nhuộm đầy trăng. Ô hay! Sao phía  trước lại có cái gùi hoa đỏ của Sương. Hải bàng hoàng. Thềm đá bên dưới  đôi trai gái đang tình tự.

Tai Hải ù đi, cổ như bị ai bóp nghẹt. Cặp chân trắng dập dềnh nhấp nhoá. Tiếng khàn khàn của người đàn ông như con chó đực: “Anh phải giết nó, nó đã nhìn em tắm”. Hải lạnh người tỉnh hẳn. Người đàn bà cốc vào trán con chó đực: “Không được. Hải đang muốn cứu anh”. “Anh không đầu thú đâu. Đã thề độc với Voòng Páo rồi”. Giọng đàn bà nũng nịu: “Seo à. Anh nghe Sương. Trở về với dân bản đi. Anh Hải hứa với Giàng, hứa với Sương rồi mà”. “Thế còn thằng Đại. Nó chỉ thích găm cái đạn vào đầu tao. Nó muốn Pà Nùng có chiến công của nó. Tao biết mà. Nó dùng thằng Hải làm mồi như mày để lấy đầu tao mà. Hôm qua Voòng Páo bảo thế”.

Hải co người lên, bàng hoàng nhìn về phía Pà Nùng. Ông trăng đã nhô hẳn ra ngoài tảng đá. Chỉ một lúc nữa trăng Dào Sìn sẽ dọi vào hốc đá nơi Hải đang nín  thở. Hải sờ tay vào khẩu súng dưới bụng rồi lại bỏ tay ra. Phải kiên trì để Sương thuyết phục thôi. Nó cũng là con em của Pà Nùng hãy để người ở đây dụ nó về. Xông ra bắt bây giờ nhỡ tên bay đạn lạc nguy hiểm cho Sương. Trăng lên cao, hốc đá càng trơ trọi. Hải rùng mình suýt kêu lên khi thấy ngay giữa bụi lau kề chân tảng đá đằng kia lấp ló một họng súng đen ngòm chĩa về chỗ Voòng Seo. Đúng lúc ấy, Voòng Seo co người đẩy Sương bật ra và rút súng. Cùng lúc đó họng súng đen của Voòng Páo giữa bụi  lau khạc lửa. A Lềnh, Dào Sếnh thét: “Đừng bắn”, cũng là lúc hai quầng lửa nháng lên. A Lềnh, Dào Sếnh  chìm trong khói bên bụi lau, còn Voòng Seo gục xuống thềm đá. Súng của Hải không hiểu sao cũng rút ra từ lúc nào. Mặt đá bị đạn cào ngang dọc. Có cái gì đó nóng ấm trên mặt Hải. Không biết đạn  hay mảnh đá cào rách một bên mắt máu đang chảy xuống. Đất trời như ngừng lại. Trăng Dào Sìn đỏ đòng đọc trên đầu. Sương lao thốc đến bên Hải cào cấu vào mặt đấm thùm  thụp vào ngực Hải. Trăng loang lổ trơ ra hai người đàn ông đã chết trên mặt đá. Hải đứng như trời trồng. Sương buông Hải ra hú lên một tiếng man dại rồi chạy như điên xuống dốc lẩn mất trong sương núi Dào Sìn mờ mịt. Hải sực tỉnh chạy theo: “Sương à… Hải không bắn nó mà…  Sương… Sương. Thằng Voòng Páo…”. Chỉ tiếng vọng của vách đá dội lại lời Hải. Núi không một  bóng người chỉ ánh trăng vằng vặc. Chân Hải vấp  phải đá chảy máu. Hải rũ rượi dưới ánh trăng đi về phía Pà Nùng. Thế nào đội trưởng Đại cũng minh oan cho Hải thôi. Hải  chưa nổ súng mà. Thấy tiếng súng, Hải xông ra thì sự việc đã kết thúc. Hải tập tễnh leo lên nhà sàn khi trời mờ sáng. Già làng vẫn ngồi chờ bên đống lửa. Không thấy Sương? Không thấy Voòng Seo? Thế là thế nào? Chưa kịp nói già Giàng đã hỏi: “Sao chỉ mình mày về. Tao nghe có tiếng súng trên núi”.

Hải kể xong, già Giàng im lặng ra  hiệu bảo Hải đưa khẩu súng cho ông. Ông già từ từ đưa súng lên mũi ngửi rồi trả lại Hải. Trong hốc mắt hiền từ lăn xuống mấy giọt nước: “Tao tin mày không bắn nó. Tao già rồi, tối cái đầu quá. Mày bị oan rồi. Mai tao với mày lên núi…”.

*

Kể đến đây người đàn ông im lặng. Một lúc sau ông lấy ở trong người ra cái khèn lá bắt đầu thổi. Mặt trời đã xuống cuối dốc đá hắt lên những chùm sáng cuối cùng. Tiếng khèn chảy sâu vào khe đá luồn vẳng trở lại u uẩn thê lương. Tôi lại nhớ chị Mây, nhớ đến bật khóc. Mái tóc dài của chị, mùi tóc người đàn bà trong ảnh như phát ra tiếng khèn của người đàn ông. Sao tiếng khèn buồn lại đưa ra từ mùi tóc nhỉ. Tôi bất giác đứng dậy lần xuống dưới hõm đá, châm một nắm hương mụ mị đi lên phía hai nấm mộ. Lạ thật. Không thấy người đàn ông đâu chỉ hai nấm mộ im lặng và tiếng khèn vẳng lên da diết bám níu vào vách đá. Tôi chia đều hương cho hai ngôi mộ ngồi đợi người đàn ông. Thời gian chậm chạp trôi đi. Tiếng khèn lá réo rắt quanh quẩn đưa mùi hương tóc. Ô! Trăng lên. Ông trăng đã nhô ngang hòn đá to chỗ tôi ngồi chỉ đưa tay là chạm tới. Tôi mê mẩn ngắm trăng Dào Sìn. Giá có chị Mây ở đây nhỉ? Giá có chị Mây ở đây tôi sẽ lại cầm vào tóc chị, tóc chị lẫn vào trăng Dào Sìn chắc đẹp lắm. Tiếng khèn vẫn réo rắt cất lên lẫn vào trăng, lẫn vào vách đá Dào Sìn. Sương bắt đầu mờ mờ, quanh quẩn bên mấy bụi lau, ngấm hơi lạnh xuống thềm đá. Vẫn không thấy người đàn ông trở lại, chỉ tiếng khèn mỗi lúc tưởng lịm đi lại vụt vang da  diết hơn. Tôi đứng lên, cố tìm hướng phát ra tiếng khèn để nói với người đàn ông về chị Mây của tôi, kể cho ông nghe vướng mắc giữa tôi và chị, đặc biệt là sự  cản trở ở phía ông trưởng  đoàn. Tiếng khèn văng vẳng nghe gần mà tìm khắp nơi không thấy người thổi. Bất giác tôi nhớ lời ông trưởng đoàn doạ “ma bắt mày đi!”. Không! Nhất định người đàn ông không phải là ma, nhất định là người đàn bà  trong ảnh và chị Mây là có thực. Thực như trăng Dào Sìn có mùi tóc họ. Tôi nhìn về phía cuối dốc đá đầy trăng bất thần suýt reo lên: “-Chị Mây! Đúng chị Mây kìa”.

Tôi luýnh quýnh chạy sát ra thềm đá. Cuối con đường lên núi trăng Dào Sìn nhuộm tóc chị Mây lóng lánh. Đoàn có ba người, đi đầu là một ông già râu tóc trắng màu trăng. ở mỗi một khúc quanh tôi thấy ông lão chỉ trỏ hướng lên thềm đá phía tôi. Chị Mây ngước nhìn theo, trăng tràn lên mi lên má lên môi chị. Tóc chị bay về sau thỉnh thoảng chạm mặt ông trưởng đoàn phải đưa tay gạt, ông nhăn nhó khổ sở  về tóc chị mà  chị không biết, gió lại và vô tình hất chảy mãi ra sau.

Tôi quýnh quáng tìm người đàn ông. Xung quanh chỉ toàn đá là đá. Tiếng khèn đã lịm hẳn từ khi tôi nhìn thấy chị Mây ở chân dốc. Tôi hốt hoảng chạy lung tung trên thềm đá nhìn vào cái hốc.  Chỉ hai nấm mộ đá im lặng nghi ngút khói hương. Chợt một hơi thở âm ấm sát bên tôi và một giọng thào thào như cất lên từ núi đá:

- Họ đã đến rồi đấy.

(Văn nghệ trẻ số 48)

Ông già mù và con khỉ xám

Tại một vồ đá trên lưng chừng núi Cấm, nơi đây có một mái nhà tranh lụp xụp nằm ngay dưới gốc lâm vồ, đó là nơi trú ngụ của một ông già trên bảy mươi tuổi mà cả ngọn núi này ai cũng biết.

Khách hành hương mỗi lần vượt lên khỏi những đoạn dốc gồ ghề, lởm chởm đá, mồ hôi ai nấy đều đổ ra như tắm, muốn tìm một chỗ nghỉ chân nhưng tất cả đều mệt đừ không thể nhích chân thêm nửa bước nên đành phải ngồi bệt xuống những phiến đá ngay trước nhà ông già. Mọi người còn đang thở hổn hển thì một con khỉ lông màu xám từ trên cây nhảy xuống, miệng chí choé như báo hiệu có kẻ lạ đến nhà. Ông già mù ngồi bên trong vội lên tiếng:

- Mai, khách đến nhà, con làm gì vậy?

Thì ra con khỉ này tên Mai!

Tôi lấy trong túi xách ra một bịch bánh ngọt biếu ông già. Mấy người khách kia, kẻ cho khoai, người cho bắp, mỗi lần như vậy con khỉ đều đưa hai cánh tay nguều ngoào ra đón lấy bỏ vào chiếc thau mũ một cách gọn gàng làm mọi người không khỏi ngạc nhiên.

Không ai biết rõ lai lịch ông già mù này nhưng có lần đi ngang qua đây, gặp trời chuyển mưa, núi rừng xao động, báo hiệu một cơn mưa giông to sắp kéo đến nên tôi ghé vào đụt mưa. Giữa căn chòi trống huơ trống hoác, ngoài chiếc chiếu lát rách te tua trải hời hợt trên bộ vạc tre và vài bộ quần áo cũ mèm treo xốc xếch trên đầu giường, gia tài ông chẳng còn gì khác. Tôi muốn tìm một chỗ ngồi nhưng cứ loay hoay mãi mà không có chỗ nào để đặt đít. Cạnh tôi, con khỉ cứ nhảy nhót, nhe răng nhìn tôi lom lom. Bên ngoài, mưa rơi xối xả, nước từ trên các triền núi chảy xuống như thác đổ. Thỉnh thoảng, một vài cơn gió lạnh lùa vào làm tôi rùng mình, nước từ trên mái tranh lại bắt đầu nhểu xuống thành giọt khiến tôi không còn chỗ nào để đứng. Biết ý, ông già bảo:

- Chú em ngồi đại trên giường đi, hơi đâu mà đứng hoài vậy?

- Dạ cám ơn ông.

Tôi vừa ngồi xuống thì con khỉ xám cũng vội nhảy theo ngồi kế bên. Tôi lấy tay ve vuốt nó để tỏ ý thân thiện, hình như nó cũng hiểu ý tôi.

Đợi cho cơn mưa dứt hột, tôi mới bắt đầu gợi chuyện với ông già mù;

- Ông đến đây được bao lâu rồi? Hình như ông sống một mình?

- Ôi, chuyện đời buồn lắm chú ơi, nói ra càng thêm khổ! Nhưng nếu chú em muốn biết tôi không giấu giếm làm gì...

Mười lăm tuổi tôi đã có mặt ở đây rồi. Hồi đó tụi Tây còn lên đây bố ráp. Sau đó lính đạo rồi lính Ngô Đình Diệm cũng kéo lên, họ bắt bớ, đánh đập và giết nhau như ăn cơm bữa.

- Ông lên đây một mình à?

- Trước năm 1945, gia đình tôi ở chân núi Ông Két. Rồi trong một trận càn quét, tụi Tây đã bắn chết ba má tui giữa lúc ổng bả đang cuốc đất trồng rẫy. Khi lớn lên tôi không chịu nổi cảnh bọn Tây và bọn Việt gian hiếp đáp nên rủ một số bạn bè lên núi Cấm săn thú và đốn cây làm củi, lâu lâu mang xuống núi bán kiếm tiền. Độ vài tháng sau tôi lại chuyển sang nghề lấy thuốc núi. Nghề này tuy cực nhưng dễ kiếm tiền hơn. Cứ sau mỗi chuyến đi, tôi mang thuốc xuống núi giao cho vựa, mua sắm ít đồ tiêu dùng rồi lại tiếp tục lên đường, có khi qua tới núi Tà Lơn bên Campuchia cả tuần mới quay về. Cuộc sống thật nhàn hạ, không hề bị vướng bận lo âu, thần tiên còn phải so bì!

Nhưng thấy tôi thường hay qua biên giới rồi lại xuống Cần Thơ, Long Xuyên bán thuốc, tụi lính kín nghi ngờ tôi là Việt Minh nên sau đó tôi ở luôn trên nầy cho khỏi lôi thôi.

- Vậy ông có vợ con gì không?

- Tôi đã có một đời vợ nhưng bả đã bỏ đi cách đây hơn hai mươi năm rồi. Mà thôi, đừng nhắc đến chuyện đó nữa...

Nhìn nét mặt buồn khắc khổ và vầng trán nhăn nheo của ông tôi hơi hối hận vì đã vô tình khơi lại đống tro tàn dĩ vãng mà có lẽ từ lâu ông đã cố tình chôn chặt...

* * *

Núi Cấm từ lâu nổi tiếng là một ngọn núi hùng vĩ và cao nhất trong dãy Thất Sơn. Nơi đây có nhiều truyền thuyết vô cùng hấp dẫn mà mãi cho tới nay vẫn còn nhiều người sùng bái, chẳng hạn như truyện “Cặp rắn thần” ở điện cây Quế; hang “Bạch Hổ” ở điện Bò Hong... suốt ngày khói hương nghi ngút. Theo lời kể của một số người kỳ cựu thì  nơi đây trước kia là rừng rậm hoang vu, rất nhiều rắn hổ mây, cọp , chồn và khỉ. Khỉ sống thành bầy, khôn ngoan và quỷ quyệt, ai cũng sợ. Trên núi lại có nhiều suối, thung lũng, khí hậu trong lành nên cây rừng xanh tươi, nhiều loài cây ăn trái như xoài mít, chuối... cũng chen nhau tươi tốt. Nhờ vậy mà nhiều đạo sĩ đã coi núi Cấm như một vùng thủy tú sơn kỳ, nơi đất Phật nên họ bí mật lên đây tu luyện, hái thuốc hoặc ẩn danh tham gia phong trào chống Pháp, chống Mỹ. Chính vì vậy mà tác giả Nguyễn Văn Hầu mới dành nhiều thời gian để nghiên cứu, sưu tầm và viết thành sách “Thất Sơn màu nhiệm”...

Nghe ông kể mà lòng tôi không sao ngăn được xúc động...

Cách nay hơn hai mươi năm, trong lúc đốn cây ông sơ ý để cho ngọn tre quẹt vào mắt. Lúc đầu chỉ chảy nước mắt sơ sài, sau ngứa lên rồi sưng húp. Ông nghe lời mấy thầy thuốc Nam, thuốc núi, hết đắp muối tới gừng, hết mật ong tới lá cây, củ ngãi... nhưng càng đắp mắt càng sưng húp. Đến khi bà con chở ông ra tới nhà thương Châu Đốc thì đốc tờ đã chạy... Thế là con mắt phải của ông bị múc, hai năm sau con mắt trái cũng mờ dần.

Sau kiếp nạn lần đó, vợ ông đã bỏ nhà xuống núi làm ăn, thỉnh thoảng mang quần áo và gạo muối lên cho ông nhưng độ một năm sau thì bà biệt vô âm tín cho đến bây giờ. Ông mỏi mòn chờ đợi, chiều chiều cứ ra ngồi một mình bên cạnh dòng suối Thanh Long vừa lắng nghe tiếng nước róc rách vừa ngóng trông tin tức của vợ nhưng bà như bóng chim tăm cá. Bà con thấy vậy, kẻ góp công, người góp của xúm nhau dựng lại cho ông một túp lều nho nhỏ đủ che nắng che mưa và ngày ngày ông ra ngã ba đường ngồi khất thực. Tuy mắt bị mờ nhưng ông vẫn còn chặt củi, nấu cơm và tự lo cho mình. Gặp công việc khó khăn như lợp  lại mái nhà, kê thêm chiếc giường thì có bà con sẵn sàng giúp đỡ.

* * *

Vào một hôm, bên ngoài trời mưa bay gió lạnh, ông đang vùi mình trong chiếc đệm bàng, mặc cho nỗi cô đơn giày xéo bỗng đâu có tiếng kêu khe khẽ như tiếng khóc của trẻ sơ sinh. Ông liền áp tai vào vách để lắng nghe tiếng đó là tiếng gì. Cuối cùng ông phát hiện ra chính là tiếng kêu bi thảm của một con khỉ, có lẽ nó bị thương và đang đu mình trên cây lâm vồ. Nghĩ vậy, ông liền ra sân cố nhìn lên xem sao. Thì ra một con khỉ mẹ bị thương nặng, một tay đu vào cành cây, một tay ôm con trong lòng. Với kinh nghiệm hơn năm mươi năm sống ở núi rừng, ông đã hiểu ngay con khỉ mẹ đang tìm con khỉ đực để giao con trước khi tìm chỗ rũ xương nhưng có lẽ con khỉ đực cũng đã bị bọn thợ săn bắt rồi. Ông già biết ý liền đưa hai tay ra hứng. Từ trên cao, con khỉ mẹ đuối sức nên buông con xuống rồi nó cố gắng bám vào chỗ cháng ba của cây nằm chờ chết. Ông già ôm con khỉ con vào nhà đốt lửa lên sưởi ấm cho nó.

Ông rất cưng con khỉ có lông màu xám tuyệt đẹp nên đặt tên cho nó là Mai và gọi bằng con, ngày nào ông cũng dành riêng cho nó một chén nước cơm pha đường. Chẳng mấy chốc con khỉ đã lớn khôn. Lúc nó nghe và hiểu được tiếng của ông cũng là lúc mắt ông đã mù hẳn. Mỗi lần có người lạ đến, nó khọt khẹt, lấy tay quào nhẹ vào mình ông như để thông báo.

Những lúc muốn lên rẫy thăm anh em, ông dùng một đầu dây choàng vào cổ nó, đầu kia ông nắm lấy đi theo giống như nắm tay  một đứa bé dẫn đường. Tới mùa xoài, mùa ổi, ông sai nó leo lên cây với bẻ những trái chín mang xuống khiến bà con phục tài nó là một con vật khôn ngoan và sống rất có tình có nghĩa với chủ.

Rồi một hôm, trời sáng trong, khi ánh nắng ban mai rải đều lên ngọn cây, từ xa có tiếng một con khỉ lạ ré lên từng hồi dài, lúc gần lúc xa, khi rộn ràng, khi tha thiết làm xáo động cả một khu rừng tịch mịch. Thì ra đó là giọng con khỉ đực đã đánh hơi có “một nàng” đang ẩn cư trong túp lều lý tưởng này nên nó tìm đến để cầu hôn. Nghe tiếng kêu gợi tình, con khỉ xám bồn chồn, đú đa đú đẩn, đi vào đi ra, bụng cồn cào không yên. Ông Ba (tức ông già mù) biết ý, ôm nó vào lòng nói giọng âu yếm “Con đừng bỏ ông mà đi theo con khỉ rừng xa lạ đó. Nó không tốt gì đâu! Con đi rồi ông buồn lắm, biết không?”. Ông vừa nói vừa vỗ nhẹ lên đầu nó một cách thương hại.

Ngoài kia, tiếng con khỉ rừng vẫn tiếp tục vang lên một giai điệu trầm buồn, giục giã giống như một bản tình ca man rợ khiến “con Mai” bối rối, xao động, không kềm lòng được nữa. Nó cứ thấp tha thấp thỏm, dòm ngược ngó xuôi rồi chớp một cái, nó phóng ra khỏi cửa, nhảy phắt lên cây ổi, đu qua nhánh xoài chuyền đi thoăn thoắt theo tiếng gọi của tình yêu muôn thuở, bất kể sau lưng nó  một ông già lụ khụ chống gậy đang gọi với theo khản cả cổ “Mai... Mai... Mai... trở lại đi con!”.

***

Ông Ba là một người từng lì lợm với gió sương, vậy mà khi con khỉ đi rồi, ông trở nên héo hắt, mất ngủ, gầy rộc và cũng không ra ngoài băng đá ngồi xin ăn như thường bữa. Ai đi qua cũng hỏi: con khỉ đâu ông Ba? Khi ông nói “Nó chết rồi”, lúc ông lại nói “Nó đi lấy chồng rồi!”.

Bà con trên rẫy ai cũng tiếc con khỉ khôn  như vậy mà bỏ đi mất, thiệt uổng! Người lại mỉa mai: “Khỉ lại là khỉ, mèo vẫn hoàn mèo”.

Hồi nào đến giờ, ông Ba quen sống hủ hỉ với nó, bây giờ vắng nó ông cảm thấy hết sức cô đơn và buồn chán. Tuy vậy, ông vẫn đau đáu nuôi một hy vọng mong manh là nó sẽ quay về. Ông thường nghe bà con miền núi hát câu: “Chim ham ăn trái chín xa. Buồn tình nhớ lại gốc đa muốn về”. Do đó,  ngày nào ông cũng để dành riêng cho nó một củ khoai hoặc một khúc bánh mì, phòng khi nửa đêm nửa hôm nó  mò về có cái mà ăn cho đỡ đói.

Ngày tháng nghiệt ngã trôi qua, tuổi già bịnh hoạn, cuộc đời lại trải qua nhiều biến động, “vết thương cũ” chưa lành  miệng thì “vết thương mới” lại rướm máu nên về đêm ông hay thao thức hết nhớ bà Ba lại nhớ con khỉ, do đó cánh cửa thời gian đối với ông cũng đang từ từ khép lại. Trước khi kết thúc một kiếp người ông không quên căn dặn bà con nếu ai có gặp lại bà Ba thì hãy vui lòng chuyển lời giùm “Dưới suối vàng ông vẫn tiếp tục chờ bà...”.

* * *

Vài ngày sau, có người lên rẫy thấy con khỉ xám xuất hiện trước nền mộ ông Ba. Nhiều người không tin, họ rủ nhau đi rình. Đúng vào một buổi chiều nhạt nhoà sương khói, mọi người mừng rỡ thấy bà Ba trở về thăm mộ ông Ba, bà quỳ xuống rót rượu, miệng thầm thì khấn vái... Đằng xa, một con khỉ xám bụng thật to đang chậm chạp tiến về phía mộ nhưng có lẽ thấy đông người nên nó dừng lại một lát rồi rẽ sang chỗ túp lều cũ của chủ nhó. Mọi người theo dõi thấy nó dáo dác như đang tìm kiếm một vật gì thân yêu đã mất. Sau đó họ ném cho nó bánh mì, khoai nấu, cơm nguội nhưng nó chỉ ngửi rồi buồn bã bỏ đi.

Bên ngoài, gió xào xạc thổi, đâu đây một vài tiếng lá rơi khẽ khàng. Con khỉ xám mang thai lặng lẽ vỏng ra phía sau, ngoái nhìn căn chòi lần cuối rồi biến mất giữa rừng xanh.

Chuyện nhặt trên đường đi bộ

Chuyện thứ nhất: Tự thuật

Từ khi biết mình bị bệnh tim, theo lời khuyên của bác sĩ, tối nào sau giờ thời sự Thùy cũng đi bộ độ một giờ. Đứa con gái bị tật của Thùy nhắc chị đều đặn, nếu ngày nào mưa, nó chuẩn bị sẵn cho chị một chiếc ô. Nó bảo: Mẹ phải cố gắng mà đi để chữa bệnh chứ bây giờ nếu mẹ có bị làm sao thì con sống sao nổi. ừ nhỉ, nếu chẳng may Thùy đột ngột ra đi thì con gái Thùy biết dựa vào đâu.

Năm nay 24 tuổi, học xong trung cấp kế toán hai năm rồi nhưng Vân chẳng xin được việc ở đâu cả. Có người bạn thương Thùy cho Vân vào làm ở cơ quan nọ nhưng rồi được một tháng Vân mang tiền lương về nộp cho Thùy với tâm tư nặng trĩu: Con chẳng đi làm nữa đâu mẹ ạ. Con cần việc làm chứ không phải đến đó để rồi mọi người thương hại cho lĩnh lương. Hỏi ra mới biết, ở đó Vân được phân công ngồi gõ vài văn bản, thời gian còn lại ngồi đọc báo. Đã có người nói bóng gió xa xôi: Người như thế thì đi làm làm gì? Xinh đẹp, vài bằng Đại học kia còn chả ăn ai, nữa là trung cấp mà lại thọt.

Vân là nỗi đau của Thùy, nhìn con cái người ta tung tăng phóng xe đi chơi với bạn trai, Thùy thấy chạnh lòng. Mùa cưới, nay người này mời, mai người khác mời, nhìn những đôi bạn trẻ sánh bước bên nhau bước lên xe hoa, Thùy phải quay mặt đi. Được chị bạn thân có đứa cháu ngoại đầu lòng mời đến ăn chẵn tháng, Thùy đến mà tâm thần vô định. Nghe chị đồng nghiệp ở cơ quan kể  về đứa con gái xinh đẹp  du học ở Anh, tốt nghiệp xong lấy chồng người Xcốtlen, đi du lịch vòng quanh châu á, châu Âu, nghĩ đến Vân thui thủi làm việc nhà một mình chị òa khóc. Hè vừa rồi thương Vân quá, Thùy dành trọn số tiền chị tiết kiệm trong một năm đưa Vân đi Nha Trang, Đà Lạt chơi bằng tất cả các phương tiện: Ô tô, tàu hỏa, tàu thủy, máy bay. Chị trộm nghĩ: Phải cho Vân đi cho biết đôi chút, kể cả đi máy bay, ngộ nhỡ khi chị có bị làm sao thì Vân chẳng bao giờ biết đến những thứ đó. Nỗi lo lớn nhất của Thùy là Vân không lập được gia đình, không có ai để bầu bạn khi chị qua đời. Chị mong có một ai đó biết thông cảm, thương yêu và đến với Vân. Có lần, Thùy không hỏi nhưng Vân kể: Mẹ có biết không, hôm nay đi lấy bằng ở trường về, tự nhiên anh xe ôm hỏi  con: Nếu có một ai đó thật lòng thương yêu em thì em có chấp nhận không? Con chẳng biết nói gì  cả nhưng trông mặt anh ấy cũng hiền mẹ ạ. Đang nằm Thùy nhổm dậy:

- Thế sao con không mời anh ấy vào nhà chơi?

- Anh ấy cứ đứng ở cổng mãi nhưng mà gặp ngoài đường mời người ta vào nhà buồn cười lắm.

Vân nói rồi lăn ra ngủ, để mặc Thùy trằn trọc suốt đêm. Đã có lúc Thùy muốn đưa Vân đi thụ tinh nhân tạo để có một đứa con nhưng Vân gạt đi:

- Kỳ lắm mẹ ạ, đương nhiên không chồng lại mang bầu, người ta cười cho.

Chị lỳ lợm:

- Cười hở mười cái răng, cái chính là chúng ta chứ không phải ai khác. Tự con phải quyết định cuộc sống của con, đừng nhìn vào dư luận con ạ. Chị thuyết phục mãi nhưng Vân chẳng hề lay chuyển.

Bạn bè đồng nghiệp đều thông cảm với Thùy, họ tránh nói đến chuyện thành đạt của con cái trước mặt Thùy. Chỉ có một lần do va chạm gì đó, một người ở cơ quan mát mẻ: “Mẹ ăn mặn thì con khát nước” làm chị buồn suốt cả tuần. Bà ta quá nghiệt ngã   còn chị chẳng muốn ăn hơn gì của ai cả.  Giờ đây chị chỉ ao ước có một phép màu nào đó nếu có thể thay đôi chân lành lặn của chị cho Vân thì chị cũng sẵn sàng.

Chuyện thứ 2: Vị giáo sư và bà vợ  mù

Tối nào cũng vậy, khi Thùy ra tới đường cái cũng gặp một người đàn ông giắt một người đàn bà mù. Người đàn ông còn khá trẻ, trông khá phong độ trong bộ đồ thể thao màu sẫm dắt trong tay người đàn bà khá lớn tuổi trong bộ đồ lửng xoàng xĩnh. Không riêng gì Thùy khi thấy hai người xuất hiện, mọi người đi dạo đều chú ý. Thoạt đầu ai cũng nghĩ chắc đây là con trai dắt mẹ đi dạo, nhưng những lúc qua ánh đèn Thùy thấy người đàn bà không đến nỗi già lắm, gương mặt trước đây có lẽ là khá xinh đẹp. Thỉnh thoảng Thùy còn nhìn thấy họ ngồi nghỉ, người đàn bà tựa đầu vào vai người đàn ông tin cậy, lúc đó chị mới nghĩ họ là một cặp vợ chồng và thầm phục làm sao thời buổi này vẫn có được người đàn ông tận tình chu đáo với người vợ bệnh tật như vậy.

Một tối đang ngồi nghỉ với chị bạn mới quan, thấy cặp vợ chồng nọ đi qua Thùy buột miệng: Bà này thật là hạnh phúc vì có người chồng tận tụy quá.

Cô bạn đi cùng bật lò xo:

- Tận tụy gì, chị không biết chứ, ông ta lập công chuộc tội đấy.

- Sao lại lập công chuộc tội?

Thấy Thùy ngạc nhiên, cô bạn mới tỏ ra thạo chuyện. Cô kể: Ông bà này trước ở khu tập thể cùng nhà em. Ông ta là giáo sư N., một người cũng khá nổi tiếng trong giới khoa học. Khi đang làm Viện trưởng một Viện nghiên cứu nọ, giáo sư N. có một cô thư ký rất xinh đẹp, tuổi trên 30 nhưng vì quá kén nên lại đang có nguy cơ ế chồng. Giáo sư N. ngoài việc nổi danh trong khoa học còn được coi là người đàn ông khá ga lăng, biết chiều phụ nữ. Lúc đó vợ giáo sư đang là một cán bộ phụ nữ ở quê. Mỗi năm giáo sư chỉ có điều kiện về quê vài lần nhưng chị cán bộ phụ nữ cũng kịp sinh cho ông hai cậu con trai. Thời đó còn bao cấp, giáo sư N. được phân một căn hộ tập thể. Cô thư ký sau những công việc văn phòng đã giúp ông đi chợ nấu cơm, giặt quần áo và người ta đồn rằng cô còn ở lại nâng chăn sửa chiếu cho ông nữa. Rồi cả năm giáo sư N. không về quê. Vài lần ông còn cùng cô thư ký đi hội thảo nước ngoài. Chuyện đến tai người vợ. Chị xin thôi công tác ở địa phương, lấy lý do đưa con ra thành phố luyện thi Đại học để ở lại cùng chồng trong căn hộ tập thể. Nhưng cô thư ký vẫn không rời được vị giáo sư. Một bận người nhà của vợ ông gặp ông cùng cô thư ký trong một căn phòng của nhà nghỉ nọ. Chuyện dữ đã làm cho bà vợ ông ngất xỉu và khi tỉnh dậy trong bệnh viện bà gần như mù hẳn hai mắt. Cô thư ký vừa sợ vừa ân hận xin chuyển công tác vào phía Nam.

Giáo sư N. bừng tỉnh. Ông nộp đơn xin từ chức Viện trưởng để làm nghiên cứu giảng dạy. Ông dành toàn bộ số tiền tiết kiệm, bán ngôi nhà tập thể, mua một mảnh đất xây ngôi nhà nhỏ nơi khác, quyết tâm tu chí chăm sóc người mù. Từ đó ông lọ mọ đi chợ, nấu cơm, giặt giũ cho vợ. Tóc ông bạc trắng, ông hầu như ít nói hẳn và không bao giờ cười nữa. Những người ở gần nhà ông tò mò kể: Vợ ông đã nhiều lần khóc lóc xin ông thuê người gúp việc nhưng ông kiên quyết từ chối.

Chuyện thứ ba: Người đàn ông ngồi thiền

Người đi bộ quanh công viên T. tối nào cũng thấy một người đàn ông khoảng trên 70 tuổi ngồi thiền đúng ở vị trí đó. Ông ta ngồi dễ có đến hàng giờ. Hai tay chắp trước ngực, mắt nhắm nghiền, mặc cho người qua lại cười đùa hoặc trẻ em la hét.

Sẽ chẳng còn gì đáng chú ý nếu như không xảy ra một chuyện. Một hôm đang đi bộ qua Thùy cùng vài người nữa thấy một người đàn bà to  béo quát tháo om xòm:

- Sao ông không đi với con mụ Thanh Hóa kia cho khuất mắt tôi, trời ơi là trời, chồng với con. Tối nào cũng ngồi lỳ ở đây, nhà cửa chẳng ngó ngàng gì.

Thấy mọi người dừng lại xem, người đàn ông lẳng lặng đứng dậy ra chỗ khác và tiếp tục ngồi thiền. Được thể bà vợ to béo phân bua: Đấy các bà xem chồng tôi đấy. Kề miệng lỗ rồi còn đàn đúm với một con đồng nát người Thanh Hóa, giờ nó đá cho mới ra nông nỗi này đấy.

Không muốn can thiệp vào chuyện nhà khác, Thùy tiếp tục đi nhưng người bên cạnh lại vui chuyện kể: Gia đình này ở cạnh nhà tôi. Đúng là năm nay ông cụ đã 73 rồi, hai ông bà có hai cô con gái lấy chồng từ lâu và cháu ngoại của họ đã lớn rồi. Nhưng ba năm  trước khi bà vợ ông đi giúp cho cô con gái thứ hai sinh con. Ma đưa lối quỷ dẫn đường thế nào ông ta lại quen một chị đồng nát người Thanh Hóa. Chị ta đến nhà mua sách báo vụn, lần đầu rồi lần thứ hai, thứ ba. Hàng xóm thấy lạ tại sao hôm nào cũng thấy ông ta bán giấy vụn. Hóa ra hai người tòng teng với nhau. Cho đến khi bà vợ biết thì người đàn bà nọ bụng đã lùm lùm. Bà vợ túm được chị ta cho một trận tơi bời. Chị ta trốn về Thanh Hóa, ông già kiên quyết đòi ly dị. Bà vợ không chịu, ông ta thu vén được dăm chục triệu đi vào tận quê tìm chị đồng nát. Hai người mua đất làm nhà ở với nhau được hai năm. Cho đến một hôm có người hàng xóm trong quê bảo nhỏ với ông cụ rằng cụ đang làm cái việc tò vò nuôi con nhện vì thằng bé mà ông tưởng con mình chính là con anh thợ xây, người tình của chị đồng nát. Thỉnh thoảng anh ta vẫn lén đến với chị ta và thằng bé thì ông mới ngộ ra:  Từ lâu ông vẫn thấy thằng bé chẳng có gì giống mình cả.

Ông bỏ nhà cửa và mẹ con chị đồng nát về Hà Nội sống với đứa con gái cả. Ban ngày ông ngồi lỳ trong nhà, ban đêm ông ra công viên ngồi thiền cho quên hết sự đời. Vậy mà bà vợ vẫn không buông tha. Thỉnh thoảng lại tìm cách đay nghiến ông.

(Tiền phong số 235

Biển xanh trong

Đời già Kiện lênh đênh khắp vùng Cửa Vạn bao tháng, bao năm nào ai biết. Cũng chả ai rõ tuổi của già bao nhiêu. Mọi người chỉ mang máng đâu như hồi tàu Khải Định chở súng đạn cùng quân lính triều đình đi dẹp loạn ở bể bắc, bị đắm khi qua Cửa Vạn, thì anh cu Kiện đã là một tráng niên vạm vỡ của làng chài.

Một đêm mưa giông - mưa biển, già Kiện ngồi tựa khoang thuyền, chờ tới khuya không thấy cháu gái về. Già nganh ngách nhìn ra, bên ngoài mờ mịt sương giăng, trên đầu rào rào như thác xối, nước tràn qua mui thuyền. Dây neo đằng mũi lúc căng lúc chùng, con thuyền du đi du lại, mặt nước réo sôi tầm tã như báo trước cơn động biển.

Mãi gần sáng cơn giông dứt.

Hừng đông đã rạng.

Đến cơ trời sáng bảnh, già Kiện mới thật sự hốt hoảng. Lẫn cùng bóng tối, con người dễ thu mình  để lẩn tránh, giữa thanh thiên bạch nhật, còn biết trốn đi đâu? Vách đá thì cao, biển thì rộng, chưa  bao giờ thấy biển quá rộng và hoang vắng như bây giờ. Tại sao biển toàn núi đá chắn mà không có bờ? Biển không bờ biển biết dừng ở đâu? Còn già, già biết tìm đứa cháu nội nơi nào? Bấy nhiêu năm già lặn ngụp, sống gửi thác nhờ, hớp sóng, hớp gió thảy đều dựa vào vùng biển Cửa Vạn. Từ đời con cho chí đời cha, khóc cười, mặn mòi với biển… Tới lúc cần biển, hỏi biển, thì biển dỗi hờn mênh mông xa cách… có phải vậy không? Bố con già là những dân chài đầu tiên dựng lên xóm chài Cửa Vạn. Trước mặt  có biển, phía sau là mỏm Phượng Hoàng. Vách đá dựng dứng xanh rêu tựa mỏ Phượng Hoàng bao phen che đỡ cho bố con, ông cháu già qua cơn sóng to, gió cả…

Lần này chắc hẳn mất rồi, mất hết thật rồi, chả còn gì nữa, dẫu biển có nổi trận cuồng phong cũng phải chịu thôi. Vì ngần ấy năm ăn nằm cùng biển, biển cũng chẳng phụ lòng già, còn ở nhiều lẽ, nhưng cái lẽ lớn nhất, sâu xa nhất, là già, cùng dòng giống của già chưa bao giờ rời bỏ, xa lánh, chưa khi nào phản lại biển khơi…

Con bé Lan, cháu nội của già, cháu đi đâu? Đi đâu mà bỏ ông, bỏ biển… Biển vốn nhân đức, rộng lòng chứ biển ác độc gì đâu? Bà nội cháu, bố cháu, quá ba lần chịu ơn của biển. Cũng lại biển là nôi ru khi cháu cất tiếng khóc chào đời…

Ơi… hời… biển…

*

Từ mỏm Phượng Hoàng nơi ông cháu già cùng các bạn chài trú ngụ sang bên ấy chỉ một tầm chèo. Ngày thường, nếu già cầm chèo hay cháu gái già cầm cũng vậy, chả mấy chốc mà tới. Lâu rồi, hồi già đang trai trẻ đã nghe có người nói dân Cửa Vạn bám Trường Sinh, nghĩa là bám đất sống…

Nắng đổ vàng mui thuyền, Già Kiện cầm que cời cục than trên miệng cái chậu sành, ghé mồm thổi mạnh, bụi gio màu bạc bay tứ tung,  đốm lửa hồng rờn rỡ, xiên cá gác trên bếp lửa rỏ mỡ xuống xèo xèo. Làn khói vừa thơm vừa khét tan nhanh trong gió. Già gọi với vào khoang:

- Ơi Lan, lấy gạo thổi cơm, cháu…

Sau lưng lặng ngắt tiếng người. Già quay lại, giật thót mình. Chỉ có tiếng sóng đương thở dài và con thuyền chẳng chịu nằm yên, làm già như say, hơi chao đi. Rồi chính tay già mở chĩnh, vét lưng bơ gạo, hắt vào rá.

Ngày thứ ba, già Kiện lại bơi chèo sang bên Trường Sinh, bảo bà cụ Nhạn:

- ấy, hôm nay tôi lại nhầm nó đấy bà ạ… lạ thế. Nó cứ như cái bóng, cấm khi nào rời khỏi tôi - Nói được câu như thế với người bạn từ xưa hợp tâm hợp tính, già thấy lòng nhẹ bớt.

Bà cụ Nhạn thì lại ái ngại cho người làng chài giỏi giang của Cửa Vạn. Vẫn nhớ con mắt lá răm, môi ăn trầu cắn chỉ, và gương mặt thanh thản nhẹ nhõm thắm duyên của cô Nhạn làng Lưu. Bây giờ trời cho hoá thân làm bà lão. Cả hai người qua lâu rồi  thời tuổi trẻ. Chả thân cũng gọi rằng thân mới là… Khắp làng  chài Cửa Vạn đều biết đôi bạn già. Biển khơi, nắng gió cùng bao thứ khác nữa đã kéo hai người xích lại gần nhau. Nhiều lúc tưởng như không thể thiếu nhau được. Một lần, anh chàng Kiện đang tự nhiên đùng đùng giong thuyền ra hướng đảo Bò Vàng. Không biết lý do vì sao. Cũng không ai ngăn được, chỉ mình cô Nhạn biết - biết trong lặng lẽ âm thầm, không thể nói ra. Đời người có những chuyện phải chôn sâu trong dạ, dù dao kề cổ… Thuyền anh chàng Kiện ra đi chuyến ấy là vì cô. Nói dại, nhỡ anh  có làm sao, chắc gì Nhạn đã sống được. ở đâu ra người đàn ông mạnh mẽ đa tình thế không biết! Gặp một lần  muốn dứt ra mà không được. Ma xui quỷ khiến thế nào mà cô lại hở với anh buổi sớm ấy cô sang bên Trường Sinh nhặt củi. Khi mình cô đang mải miết chặt đám cây sặt thuôn đều như những chiếc cần câu óng vàng, rậm lá, rồi bó tất tật thành hai bó, chốc nữa xếp  dọc hai be thuyền, thì Nhạn nghe tiếng động bèn quay lại. Cô còn chưa kịp kêu ngạc nhiên trước thân hình  trùng trục như con cá trắm của anh chàng Kiện trước mặt, thì ngay tức khắc anh đã bế thốc cô lên làm cô nghẹt thở.

- Giời ơi… anh Kiện, sao anh táo gan thế!…

- Em chả hẹn anh là gì…?

- Em đâu có hẹn anh… buông em ra… chồng em…

- Chồng em, con em đương câu cá mé Nam Phượng Hoàng.

- Còn vợ anh?

- Vợ anh có việc phải vào Lán Bè từ hôm qua…

- Làm thế  nào anh sang  được đây…?

Anh chàng Kiện không nói, chỉ ấp mặt vào bộ ngực căng, nóng phừng phừng của Nhạn. Người Nhạn nhũn ra trong đôi tay cứng như sắt của anh chàng Kiện. Cô hổn hển tựa trong cơn mê:

- Anh liều lĩnh thế này rồi em đến chết vì anh mất thôi…!

Từ đó về sau Nhạn rất sốt sắng bơi thuyền sang bên Trường Sinh lấy củi. Giữa trăm đảo đá sừng sững ngoài khơi lại đùn lên đụm đất nhỏ như mâm xôi phủ đầy cây xanh, ấy là lộc giời. Đúng là của giời ban cho đám dân chài. Giời  cũng cho riêng Nhạn. Nhạn vẫn thế,  vẫn sống cạnh người chồng gá ngãi. Nhạn vẫn quần thâm áo cánh nâu dãi vỏ trang tươi thắm, nhưng nom Nhạn khác hẳn trước, da thịt mơn mởn hồi xuân. Trong khi anh chàng Kiện thân hình vạm vỡ, lúc nào cũng mê mải đến với cô. Còn cô vừa  hảo hển tới chỗ hẹn, vừa sợ hãi, sợ anh và cũng sợ chồng. Lần chồng lên cơn sốt, cô buộc phải lỡ hẹn. Anh tức tốc  dong thuyền ra đảo Bò Vàng. Trưa, thuyền anh đi. Chiều, bão ập  tới. Nhạn cho thuyền nhà nép sát kè đá chân Phượng Hoàng tránh bão. Mặt nước sùng sục tung bọt trắng, gió khùng điên rú rít bên ngoài. Cô lo chườm viên  gạch thấm nước giải cho chồng hạ sốt, lại lo cho người bên đảo Bò Vàng. Lòng Nhạn cũng nóng như lửa. Mà Nhạn điên chưa biết chừng, mặt trời lên cao thì thấy  thuyền gia đình anh Kiện bơi về…

*

Cháu nội của già bặt tin. Mới đấy đã mười năm. Người bạn thân thiết nhất của già: bà cụ Nhạn đã về cùng tiên tổ. Trường Sinh vẫn là Trường Sinh - đụn đất mâm xôi bốn mùa xanh tươi cây lá. Nhưng xóm  chài Cửa Vạn thì muôn sự đổi thay.

Một đời bám sông nước của già, hoặc của con, cháu già, cả bà Nhạn nữa, nếu còn, cũng khó mà hình dung nổi cuộc sống người dân chài Cửa Vạn hôm nay đổi đời đến thế. Đã hơn hai năm, không mấy người làng chài còn đi câu, đi dũi, kéo chã, chắn đăng, mò mẫm đám rong rêu kiếm cái ăn qua ngày, chấm dứt kiếp người chuyên sống nhờ đất trời, may rủi. Nghĩ lại mà buồn, bát cơm của cả nhà đều trông dòm vào con cá, con tôm, con cua, con cáy vật vờ bãi sú đầu ghềnh. Con người cất tiếng khóc oe oe liền được cắt rốn bằng thanh nứa cật bẻ trên mui thuyền; ba tuổi biết cầm đũa thì cũng biết cầm mái chèo, rồi thành  dân chài… Tới  cuối đời như già có lẽ cũng vẫn chỉ áo một manh, quần một mảnh, lưng trần phơi nắng, da đen xạm dăn deo hệt tảng đá dưới chân Phượng Hoàng.

Già Kiện đang trong dòng suy tưởng. Sống với sóng nước cả một đời, thế mà bước đi trên mặt bè thả cá lồng có lúc già chệnh choạng như say. Không nguôi nỗi day dứt  mỗi khi nghĩ về đứa cháu nội: đôi chân của già từng là hai điểm cho đứa cháu ngồi gỡ gai rối vá lưới. Một bận tự nhiên con bé cười ngặt nghẽo rồi hỏi ông: “Ông ơi sao ngón chân cái của ông lại toẽ ngang buồn cười thế?” Già ậm ừ: “Thì ngày trước bố cháu cũng bắt ông ngồi để gỡ dây gai, giờ đến cháu, ngón chân ông mới ngã ra thế chứ”. Nay cháu bỏ đi, hai ngón chân ông trở nên vô dụng. Có phải vì cuộc sống dân chài quá vất vả cháu mới bỏ ông, bỏ thuyền, bỏ biển mà đi, hay còn vì cái gì khác? Giá bây giờ cháu ở Cửa Vạn, ông đã được bế chắt rồi… Cháu chính gốc con nhà thuyền chài, ăn cơm thuyền chài, mặc áo thuyền chài, tấm  thân cháu thì lại như bọc trong nhung lụa, tóc bắt nắng vàng hoe, da trắng mịn. Từ ngày cháu vào tuổi mười bốn, mười ba, già đã đem nỗi trăn trở tâm sự với bà Nhạn. Già lo lắng rồi đây cháu sinh sống thế nào trên con thuyền cũ nát, trong khi cháu thay da đổi thịt mỗi ngày mỗi khác. Nhiều đêm già buông câu về trên con thuyền mỏng mảnh ép sát bên chân con Phượng Hoàng đá - nơi neo đậu cuộc đời hai ông  cháu - thấy vàng rực ánh trăng và yên tĩnh lạ. Những khi ấy già không tài nào ngủ được. Già ngồi dậy, ra mũi thuyền, ánh trăng bám theo. Quay trở vào, già chợt đứng sững. Trước mặt già, cảnh tượng thật ngỡ ngàng - ánh trăng hắt chéo khoang thuyền đắp đầy người  đứa cháu gái. Thân mình cháu lấp lánh hồng tươi khiến già ngỡ đâu lạc vào chốn huyền ảo như trong mơ. Phải chăng đứa cháu côi cút của già hiện thân thành tiên cá. Bỗng già thấy lo. Giả dụ cháu là tiên cá  thật thì rồi già lấy đâu châu báu bạc vàng xây lâu đài cho cháu, mà đã chắc gì đứa cháu  thần tiên ở mãi với già…

Ông giời thật trớ trêu. Giời vừa như thử thách, vừa như trừng phạt con người. Ban phúc ban lộc cho con người, giời lại lấy đi. Không ai nghĩ cái chết đến với cô bé. Vạn Chài khắp vùng đều khẳng định vậy. Nếu cháu còn, sao không về thăm ông, thăm dân chài Cửa Vạn? Xóm chài của cháu năm xưa nay đã thành làng chài. Cũng phải thế. Giời có bắt tội ai mãi đâu, đến như mưa mấy cũng phải tạnh, bão mấy cũng phải tan, giời cứ đầy đoạ mãi con người sao chịu nổi…

Công việc hàng ngày của già là trông nom cá, cho cá ăn thức ăn  tổng hợp đủ chất mau lớn và chống dịch bệnh theo hướng dẫn của cán bộ sở thuỷ sản.

Tuy sống độc thân nhưng già vui vì có hai cô giáo từ thành phố, phòng Giáo dục cử ra làng chài dạy học, đến ở nhờ vì làng chưa làm được trường lớp, phòng ở cho giáo viên. Vả lại các cô giáo cũng thích ở với ông lão do cảm thương và quý trọng. Thâm tâm già muốn hai cô giáo này tới ở bởi còn lý do nữa, già không nói ra. Một trong hai cô, thì cái cô cao cao da trắng, tóc dài tên là Thủy, có phần hao hao giống đứa cháu gái của già. Mà cũng có thể chỉ do quá nhớ thương cháu, già tưởng tượng ra vậy chứ chưa hẳn; có lúc già lại nghĩ: Con gái da trắng, tóc dài, mặt nom buồn buồn thì đời gặp lắm truân chuyên chứ chả chơi…

Lớp học cũng gần kề, chỉ cách mấy lồng cá. Ngày ngày tiếng bọn trẻ đồng thanh đọc bài âm vang vào vách đá vọng lại. Những lúc như thế già thấy vui, lại cũng có khi thấy buốt ở trong lòng. Con Lan, cháu của già, năm ấy đúng mười sáu tuổi, học hành có ra gì. Kiếp dân chài đầu bờ cuối bãi cần miếng ăn hơn cần chữ. Chữ của cháu nghiêng nghiêng như cái mái chèo và đựng chưa đầy hai vốc tay. Vì thế định mai này cháu trưởng thành già mới kể lại cho cháu nghe tất cả… Bố cháu mất năm cháu mới lên mười. Một kẻ không rõ từ đâu đến nhập vào đám Vạn Chài ở Vông Viêng. Khi kẻ đó đến kết thân cùng bố cháu, ông đã không yên lòng. Cái con người mặt lúc nào cũng quằm quặm, đôi lông mày dựng ngược ấy xem ra chả tử tế gì. Vì bố cháu không nghe lời ông, còn biển cả muôn đời vẫn là biển cả. Biển không bao giờ tha thứ cho kẻ ngờ nghệch lặn vào lòng biển, dù chỉ một lần. Bố cháu xuống tàu Khải Định chìm sâu đáy biển lặn thay phiên cho kẻ ngồi trên thuyền  cầm dây an toàn và ống thông hơi. Bố cháu bị vướng trong khoang… Khi vùng thoát được ra, ống thông hơi bị cắt… Kẻ ngồi trên thuyền bơi thuyền về lúc trời chập choạng, sương đã buông. Cũng chính kẻ đó quyến mẹ cháu trốn chạy.  Nó sợ sóng nước Cửa Vạn sẽ có phen nổi giận nhấn chìm…

Giờ đây so với mấy năm trước già bớt khổ đến chục lần. Già đã quá già, song tâm trí còn minh mẫn. Già tiếc cho đứa cháu gái không bao  giờ có thể hiểu được ông nó, bố nó, cùng đám vạn chài. Con người đâu phải cây kim rơi xuống đáy biển mò không thấy.  Khắp vùng có lời đồn cháu đương ở phương trời nào đấy rất xa… Dẫu gì ông cũng cầu mong sự bình an cho cháu…

Già biết mình đang sống nốt quãng đời. Tiền của, già rất ít; nghĩa tình già đậu lại mới nhiều. Già muốn dành món gia tài tình nghĩa cho người thân duy nhất, thằng Ninh, cháu bà Nhạn. Trước lúc về cõi, người bạn vàng bạn ngãi cầm tay già. Già nén tiếng thở dài, nén nỗi nhớ thương. Người đàn  bà trọn một đời gánh nặng cả hai vai, lúc sắp nhắm mắt xuôi tay có ý nguyện muốn nói thành lời thì lưỡi đã cứng. Nhưng già hiểu. Bà Nhạn muốn giao cháu lại cho già…

*

Già đang nghĩ về thằng Ninh thì thằng Ninh tới ngay, trên chiếc xuồng cao tốc màu ghi, phóng xé toang mặt nước…

Sang năm nay nó ít thăm già. Mỗi bận đến nó lại làm sông nước xáo động. Nó chẳng ở cố định một chỗ nào trong ba làng chài: Cửa Vạn, Vông Viêng, Cặp Dé. Người ta bảo chỗ nào nó cũng có mặt. Mà hễ có mặt nó, người ta liền tìm  cách tránh. Nó đây, chắc vừa bia rượu ở đâu, mắt đỏ sọc y mắt cá rói.

Trên nhà bè, hai cô giáo soạn bài xong, vừa sắp bữa trưa, vừa rí ráu chuyện về con  tàu trắng cao sáu tầng chở hơn nghìn khách du lịch vòng quanh mấy nước Đông Nam á, quay về Việt Nam, tới thả neo trong vịnh sáng nay cho khách tham quan thành phố, thăm chùa Long Tiên, núi Bài Thơ… Thoáng thấy Ninh, hai cô giáo im bặt. Mắt Ninh gườm gườm nhìn  qua mọi thứ rồi lại cuối  bè, nơi già Kiện đứng bón thức ăn cho cá.

- Cái đài Trung Quốc tôi thu của bọn chợ cá ngoài sông đâu, sao ông không ở trong nhà mở cải lương mà nghe, lại thích đày nắng…!

Thằng Ninh cất lời, già nghe cứ thấy như mình bị hóc xương cá. Xa thì nhớ, nó đến, chỉ muốn nó đi ngay. Nghĩ thế, nhưng già nhẹ nhàng:

- Ông đã quen, rỗi tay rỗi chân, ông không chịu nổi.

- Người lạ đến ở, ông thấy vướng víu, khó chịu hay sao?

Già ngẩng lên, gương mặt gày, xạm đen, mấy lớp tóc bạc chờm cả hai tai, không thể nhận ra già đương vui hay buồn. Già vung đôi tay còn rặt xương, rề rà bảo thằng Minh:

- Sang tháng bên giáo dục làm xong phòng học với nhà cho giáo viên, các cô giáo về ở tập trung. Còn mình ông, cháu về ở với ông nhá…

Ninh nói giọng khô khốc:

- Ông quên việc đó đi, tôi không ở đây được. Ông cần cái gì, tôi bảo bọn nó đem tới!

Nói xong Ninh trở lại xuồng, giật nổ máy, phóng đi luôn. Thằng Ninh  đã chào hay chưa, già không nghe rõ. Hơn năm nay nó buột khỏi tay già. Bố nó tàn tật, mẹ mắc bệnh hậu sản mòn da bọc xương. Cả bố, cả mẹ rủ nhau bỏ trần gian  mà đi tháng trước, tháng sau ngay từ hồi nó mới mười bốn, cùng tuổi con Lan… Tội nợ đổ tất lên đầu bà Nhạn. Bà nó cũng như già. Hai mảnh đời cơ cảnh dựa vào nhau, với hai bếp lửa tựa vào ghềnh đá xám thô quanh năm rìn rịn mồ hôi, vỏ hà sắc hơn dao đóng tầng tầng, lớp lớp. Còn sống chắc hẳn bà Nhạn rầu lòng về đứa cháu. Nó cũng chính gốc thuyền chài: đít cong, lưng trần, quần khố… Vậy mà nó bỗng dưng thành con người khác, nói năng cũng khác.

Cuộc sống trên bờ  tiến quá nhanh, khiến những người dân biển có nhiều đổi thay, dẫn đến đám dân chài nảy nòi  loại người không muốn làm dân chài  nữa. Thằng Ninh giã từ chài lưới sớm nhất để làm nghề chở đò. Rồi chính con đò chuyên luồn lách khắp các ngả sông đã đưa nó tới chợ nổi, gọi là chợ cá Hoàng Mai. Thằng Ninh mau chóng trở thành bảo kê cho các chủ tàu từ mạn trong nhao ra khi đánh hơi thấy siêu lợi nhuận từ việc thu mua cá trên biển. Cứ thế, tự dưng hình thành  cái chợ nổi giữa biển. Bình thường, vài ba trăm tàu chuyên đánh bắt hải sản, có mùa cá lên tới ngàn chiếc tàu tận Nghĩa Bình kéo ra ngoài này làm nghề, còn chưa kể tàu của các tỉnh vùng duyên hải phía  Bắc. Phương tiện làm nghề xa đất liền, thường khoảng hai chục ngày mới ghé bến một lần. Còn lại hầu  hết bán hải sản tại chợ Hoàng Mai để lấy tiền nhận dầu, gạo, muối, thực phẩm cũng ngay tại chợ. Và cũng để cánh thủy thủ thư giãn với đám ca ve thuyền chài mấy giờ đồng hồ. Sau đó, tất cả lại ra khơi…

Còn các tàu của chủ cá “ăn” no cá liền phóng một mạch đến toạ độ X trên biển. Đã có tàu buôn đậu ngoài hải phận để trốn tránh sự kiểm soát cùng thuế quan, đang chờ sang mạn hàng. Chu trình diễn ra thường xuyên nhưng không khi nào để lại dấu tích. Mặt biển mênh mông mù sương và gió táp, chỉ một đợt sóng lớn oà lên là xoá đi tất cả…

ít ai trong thành phố biển xinh đẹp, trù phú biết được rằng tít khơi xa lại có cái chợ nổi chuyên mua tranh, ép giá, trấn của, đánh người… Những ông chủ, bà chủ tàu thu mua cá  nắm được thằng Ninh; Ninh “chã” thì nắm trong tay roi điện… Nó đã đưa chủ cá đến tàu nào, ắt mua được. Người ngư dân bán cá cho bọn thằng Ninh ở chợ Hoàng Mai có khác gì nông dân xưa bị ép bán lúa non cho địa chủ. Tụi chúng tìm đủ cách trừ đầu, trừ đuôi. Hôm nào, tàu  nào dở chứng không bán, bọn thằng Ninh sẽ làm cho đến nước phải đổ cá xuống sông mới thôi. Ninh “chã” càng ra oai, người càng quắt lại. Trán nó bóng, đầu húi cua, mặt câng câng, Ninh hay mặc may ô đen ba lỗ để lộ dây chuyền vàng to như dây xích ở cổ. Không hiểu sao lắm người sợ nó, trong khi các thủy thủ tàu đánh bắt cá người nào cũng cao lớn như lực sĩ. Họ có thể tóm cổ nó ném xuống biển dễ dàng như ném một con mèo…

Nói có  giời, đợt lập làng chài, già chưa nhờ vả gì nó. Vạn chài từ các ngả sông quy tụ lại một góc vịnh yên tĩnh tránh bão gió, môi trường trong sạch, ngư dân nuôi thả cá lồng theo hướng dẫn của cán bộ thủy sản. Ngân hàng người nghèo hỗ trợ một phần vốn. Công ty cổ phần xuất khẩu thủy sản tỉnh cũng tạo điều kiện giúp bà con, đi đôi với việc bao tiêu sản phẩm. Mỗi bận tàu nhổ neo rúc còi rền vang, thì cái làng chài bé nhỏ nằm lọt giữa vịnh Hạ Long bỗng nô nức rộn ràng. Đám trẻ làng chài đứng trên mặt lồng bè phớn chí nhảy cẫng lên. Tính già trầm lặng tựa bể khơi. Già không quen cảnh tượng ồn ã, chỉ đứng nhìn con tàu tới khi bọt sóng tan, mặt nước xanh trong bình yên trở lại. Già đang trở về với chính mình. Ngày nắng cho chí ngày mưa, vẫn cái nón mê trên đầu, đôi chân có  hai cái ngón cái toẽ ra của già chỉ quẩn quanh bên bè cá. Khi rỗi rãi hai cô giáo cũng ra phụ giúp. Cô tóc dài vừa cho cá ăn vừa hát: “Bống bống bang bang, về ăn cơm vàng cơm bạc nhà ta. Đừng ăn cơm hẩm cháo hoa nhà người… Bống bống bang bang…” Giọng hát trong trẻo ngọt ngào của người trẻ tuổi tác động vào già như hạt mưa trên đá, phần nào làm dịu cái khô hạn trong tâm can già. Rồi các cô giáo lại gọi già là: “Ông lão đánh cá và con cá vàng”. Già rưng rưng thấy ông lão đánh cá trong câu chuyện cổ sao giống cái kiếp của già đến thế. Có điều gì được như ngày hôm nay không phải do giời…

Sáng nay tự dưng già thấy người lâng lâng. Già giữ kín ý nghĩ của mình rồi quay vào nhà bè cầm cái đài pin Trung Quốc dò sóng. Không có chương trình gì, chỉ nghe tiếng rẹt rẹt… Ngón tay rặt xương của già run rẩy đẩy kim dò sóng chạy qua chạy lại như người đang đi trên con đường vô định.

Mé ngoài cửa sông áp chân núi đá, hai chiếc xuồng đang rượt đuổi nhau, tiếng máy rú vang động cả làng chài. Hai cô giáo vội buông giáo án đang soạn, bước nhanh ra. Lập tức các cô nhận thấy ngay sự việc nghiêm trọng. Già Kiện ngẩng lên, hỏi:

- Chuyện gì náo động thế các cháu?

Hai cô nhìn nhau, ngần ngừ một lát. Rồi cô tên là Thủy nói:

- Đội tuần tra trên sông đuổi bắt kẻ gây rối ông ạ.

- Lũ người nào vậy?

- Chính là bọn anh Ninh đấy ông ạ…

- Nhưng chúng làm gì mới được chứ?…

- Bọn họ kéo cờ trắng trên xuồng rồi chạy loạn khắp các ngả sông!

Già Kiện nghe như có tiếng sét bên tai. Cái đài pin rơi, vỡ toang trên sàn gỗ. Người già Kiện khuỵu hẳn xuống, miệng rên rỉ:

- Sao mày ngu dại thế cháu ơi!…

(Văn nghệ số 46)

Tháng tư trở lại

Xe ôm vừa về đến cổng làng bà HảI đã cảm giác thấy linh tính của mình không sai. Nhất định có đIều gì đó không bình thường đã xảy ra.

Sáu năm qua, viện cớ này, cớ nọ, bà chưa về quê chồng. đã đành xa cách lâu lắm rồi, nhưng người quen trong làng đâu đã quên mặt bà. Hồi mới giảI phóng , bà về thăm quê, đã từng lội xuống đồng cấy gặt với bà con trong họ. Vậy mà bây giờ, gặp lại, sao trong mắt ai cũng ẩn chứa một đIều gì đo, nửa như lung túng, nửa như âu lo, lại có khi thương cảm. Chuyện gì đây?

Bước chân qua cánh cổng rào râm bụt, bà HảI vừa bước vào sân, đã thấy bà mẹ chồng  lò dò chống gậy ra hiên. Bà cụ nhướng cặp mắt lên nhìn một lát, mới nhận ra con dâu đang lừng lững tiến vào. Bà cụ khựng lại, run run, mãI sau mới nói, nghẹn  ngào như tiếng nấc: “Con ơI! Con lặn lội vô được răng con?”

Như thế nghĩa là thế nào? Bà HảI ngỡ ngàng thấy bà cụ tám mươI lập cập đỡ nón, đỡ túi cho mình, lập cập dắt bà vào nhà, vẻ chăm chút, nể nang như thể chính bà mới là mẹ chồng, chứ không phảI là con dâu. “Mẹ để mặc con”. Bà nói, chưa hết băn khoăn thì bà cụ đã mếu máo ngồi xệp xuống bộ ván, cúi đầu thiểu não. “Mạ có lỗi với con trăm phần, con thương chồng thì con bỏ qua cho mạ”. Ô hay, bà cụ có lỗi gì? Mấy đứa cháu gọi bà bằng thím, bằng mợ , lăng xăng, đứa rót nước, đứa bao nhau đI gọi ông Hải. ông đI đâu?Mới vừa về quê hôm qua, nay chắc ông còn bận đI thăm chòm xóm. Kìa, ông đã về đến cổng, nước da ngăm ngăm khoẻ mạnh nhưng máI tóc đã bạc nhiều. Chẳng hiểu sao, mắt ông lại đầy vẻ lo âu, và khi nhìn thấy bà, ánh mắt ông chợt cụp xuống, không giống gì với vẻ trầm tư quen thuộc. Lòng đầy hoang mang nhưng bà HảI cũng mở lời nói trước:

-Hôm kia tiễn mình lên tàu xong, lòng tôI cứ nôn nao, vậy là tôI bảo thằng Việt : việc gì thì việc, cũng lên lấy ngay cho mẹ một cáI vé đI Quảng Trị gấp.

Giọng bà đIềm đạm, chững chạc, như thói quen luôn binh tĩnh trước mọi việc. Vẻ tỉnh táo ấy càng làm ông HảI bấn loạn, ông nghĩ đấy là chiến thuật thường ngày của bà và chưa chi ông đã nghĩ ngay đến việc bỏ vũ khí xuống đầu hàng vô đIều kiện. Ông nói lúng búng: -Thì ra mình đã biết. Mình tha tội cho tôI, chỉ vì tôI sợ mình…không sao chịu nổị sự thật.

Chợt ông oà khóc. Một người đàn ông ngoàI sáu mươI tuổi mà khóc như thế, thật đủ hiểu là ông HảI đã lâm vào cảnh nan giảI, bế tắc đến mức nào. Bao nhiêu năm sống với chồng, bà hiểu rõ tính ông .CáI cơ quan mà hơn mười năm ông làm thủ trưỏng , thực ra là do bà chỉ đạo. Bởi nhất cử nhất động ông đều hỏi ý kiến bà. Ông quá tình cảm , quá tốt bụng, quá được mọi người yêu mến nên luôn cần bà tiếp xúc cho một chút cuơng nghị cần thiết. Bây giờ ông đã làm gì mà phảI tạ lỗi với bà? Một đIều gì không có ý kiến của bà? Khỉ thật, sao mặt ông cứ đỏ rừ, thiểu não chẳng khác gì thằng con trai bà thủa bé, mỗi bận ăn vụng bị bắt quả tang.

Bà mẹ chồng đến bên bà , run rẩy: “Mạ biết, đây là lỗi của mạ không ngăn ngừa mà ra. Nhưng mà cũng không ngờ. Đến khi vỡ lở ra thì gạo đã thành cơm. Nay nó đã có mang đến năm tháng. Con nghĩ tình mạ mà cầm lòng, tha thứ cho chồng con”.

Bà HảI tưởng như sét nổ ngay trước mặt. CáI gì? Ai có mang? Ai tha thứ? Trời đất ơI! Bà  ngã ngồi xuống bộ ván, trời đất tối sầm. Cả nhà xúm lại bên bà, lay gọi, xoa dầu gió. Không, bà chỉ lịm đI chứ không bất tỉnh. Giá bất tỉnh được thì đỡ bao nhiêu. Đằng này bà vẫn tỉnh. Tỉnh để  mà  đau đớn. Mà chết đứng, lặng câm. Bên tai bà là tiếng khóc của ông chồng.Chỉ là khóc thôI sao! Cứ làm bậy, làm đổ vỡ hết rồi khóc như trẻ con là xong thôI sao? Nghĩ vậy bà uất lên tận cổ, chợt vô tình gào lên một tiếng: ‘Khốn nạn, ông không biết xấu hổ sao?”

*

Suốt đêm bà HảI không ngủ được, lắng nghe tâm tư mình bà thấy hình như không phảI nỗi đau đớn, mà là nỗi căm hận và kinh ngạc. Căm hận vì cáI việc làm phản phúc, nhơ nhuốc của ông chồng “già đời chưa chịu trót thế”. Thời ông còn trẻ, bà đã bỏ bao nhiêu tâm cơ theo sát đỡ đần ông từng bước, vì biết rõ tráI tim mềm yếu dễ dàng rung động của ông không đủ sức chống lại những mưu ma chước quỷ  của những mối nguy hiểm giăng giăng quanh ông:Những người đàn bà góa bụa trong chiến tranh, những góa phụ no cơm rửng mỡ,những cô nhân viên trẻ mong dược dựa dẫm vào tình cảm của thủ trưởng mà đI lên. Bà biết, trước bọn họ, ông chồng bà, một người đàn ông thành đạt , thông minh, nhân hậu, quả là một con mồi hấp dãn sẵn sàng sa bẫy. Nhưng bên cạnh ông đã có bà! Từ  miếng ăn ngon , từ những kỷ niệm lễ cưới, từ những nguyên tắc thiêng liêng bà dựng lên trong cuộc sống chung ,tất cả đã giữ ông luôn ở lại trong vòng tay bà. Năm bốn mươI tuổi, ôn lại cuộc đời làm vợ, bà cười: “Giữ chân một người đàn ông, cần nhiều thứ lắm: món ăn ngon, phòng ngủ ấm cúng, những thói quen, rồi con cáI, đạo đức…vân vân và vân vân”. Nụ cuời bà mãn nguyện, y như vẻ mãn nguyện của một sinh viên dã hoàn tất chương trình học và đã nắm được tấm bằng chứng nhận trong tay.

Thế mà bây giờ, giữa lúc bà tưởng cuộc sống đã viên mãn, thì đùng một cáI! Bà ngạc nhiên. đã nhiều năm qua, bà cứ xem ông là một ông già thực sự. MáI tóc rụng đI nhiều và lấm chấm muối tiêu. Từ lúc về hưu, lại bắt đầu quên trước quên sau và lẩm cẩm.Bà không còn lo cô bạn gáI này, cô thư ký kia có thể tranh thủ láng cháng với ông chồng mình, nên nhiều khi cũng quên khuấy đI những hàng rào phòng thủ kiên cố đã xây dựng trong suốt mấy mươI năm. Những năm về hưu ông ít nói hẳn đI, đôi khi thầm lặng như cáI bóng. Mỗi dịp tết ông lại thu xếp về thăm mẹ. Bà cụ năm nay đã yếu lắm rồi. Bỗng vừa qua, giữa tháng ba, ông rụt rè nói với bà, ông cần vào thăm quê, thu xếp công việc họ hàng gì đấy. Bà không phản đối, nhưng ông đI rồi, bỗng có gì trong bà thức dậy. CáI nhạy cảm cảnh giác phụ nữ từ lâu ngủ quên trong chiến thắng, bây giờ chợt như còi báo động hú lên giữa ban ngày. Bà nhớ lại tháI độ khang khác của ông , đôI mắt nhìn xuống của ông, vẻ săn sóc khác thường của ông đối với bà trước khi ra đi. Đó là dáng vẻ của một người có lỗi.

Bây giờ bà nằm một mình trong căn cháI rộng. Những phút chết đứng  ban đầu đã qua. Theo thói quen bà nghĩ ngay “Làm gì trong hoàn cảnh này?”

Mẹ chồng bà vào, sờ soạng cánh tay bà, rụt rè thông báo:

-“Nó” muốn qua chào con. Con cho phép nó mới dám vô.

“Nó” à! Qua những  lời nhỏ to của mẹ chồng, bà đã biết. Đó là chị Bưởi ở cách nhà bà cụ hai ba ngõ gì đó. Người đàn bà đang vào tuổi bốn mươi, ngưòi gầy gầy, dáng phờ phạc, có đôi mắt to và rất buồn, trước đây có lần bà đã thấy. Sáu năm rồi, bây giờ chị ta ra sao, có lẽ chỉ có héo hon đI thêm một ít vì lao động vất vả. Rõ khốn nạn, thế mà ông lão nhà bà  cũng …bà ngọt nhạt trả lời bà cụ:

-Mẹ ơI, con với ngưòi ta không quen không thuộc, chẳng biết gọi nhau bằng gì, chào hỏi làm sao đây. Mẹ bảo cô ấy đI về là hơn.

Bà cụ ra rồi, ông HảI len lén bước vào bên vợ. Mắt ông đỏ thiểu não. Ông kéo ghế ngồi bên bà.

-Mình ơI, tôI ngàn lần có tội. Mình tha thứ cho tôi. Suốt  đời, lúc nào mĩnh cũng nâng đỡ tôi. Còn tôI thì…-Giọng ông nghẹn lại .

Bà HảI thấy cơn giận hạ xuống, và thấy ấm lòng. ông vẫn sợ, vẫn nể bà, nay bà đã lớn tuổi, nhan sắc không còn, đã đành là thế. Cứ tưởng từ nay chỉ có cúng kỵ, khám sức khoẻ và những buổi họp hội của hai người cao tuổi. Hoá ra nơI ông lão nhà bà cáI chứng đa cảm vẫn còn mà cả cáI thói sợ vợ cũng vẫn còn! Bà nghẹn giọng:

-Sao đến giờ ông mới nhớ làm khổ tôI? Còn cáI lúc ông sa ngã , sao ôgn không nhớ? đã đành tôI khổ- Bà nấc lên- Nhưng còn tình nghiã mấy muơI năm, còn danh dự gia đình, còn bao nhiêu đIều thiêng liêng, ông nỡ một phút hắt xuống sông? Mặt mũi nào ông nhìn con, nhìn dâu, nhìn rể?

ông HảI cúi gầm. Quả thực, mặt mũi nào nhìn các con nữa. Chúng nó sẽ cười vào mũi cáI ông bố trai lơ , dại gáI vào tuổi đã làm ông nội .Nhưng sao lại ma đưa lối , quỷ dẫn đường thế này? ông nhớ lại những ần gặp Bưởi. Ban đầu không ai  ngờ. Gần mười năm rồi, từ ngày chị ông bị ung thư vú mà mất, anh rể ông đI lấy vợ, mẹ ông vẫn thui thủi một mình với  mấy đứa cháu ngoại còn dại. Mà Bưởi thì một mình , cám cảnh bà cụ,hay chạy qua chạy lại . Lúc củ sắn, lúc miếng trầu, thành người thân trongnhà. Mỗi lần dịp tết về thăm, ông HảI qua biếu Bưởi ít quà, gọi là cảm ơn cô có lòng thương mẹ ông già yếu. Chưa bao gìơ ông líêc mắt nhìn xem  người đàn bà lỡ làng đó nhan sắc như thế nào, tuổi tác bao nhiêu. Chỉ biết trước đó cô ta đã có chồng, người chồng đI láI xe cho một công ty gỗ trên thị xã, bị cây đè chết đã chín mười năm nay. Trong làng đồn rằng cô có số sát phu.ước vào tuổi bốn mươI cô gầy mòn, héo hắt vì nỗi vất vả , cô đơn và mặc cảm. Hôm ấy, cuối năm, bất chợt cô đau nặng. Bà cụ giục ông sang xem. “Cứu nó, con ạ, nó chỉ có một thân một mình”. Là bác sĩ, ông HảI xem qua , biết ngay không có bệnh gì. Bệnh của cô là bệnh Hysterie, một chứng chỉ riêng đàn bà mới có, nó là chứng bệnh của tâm tư chứ không phảI của cơ thể. Ông cho cô uống một thứ thuốc bổ, giả như thuốc chữa bệnh , dặn cô nằm nghỉ rồi định ra về…Nhưng sao ông không đành lòng. Lâu nay, ông vẫn xem cô như cô em chất phác quê mùa. Hình ảnh cô em gáI gầy gò, héo hon nằm trơ trọi làm ông bất nhẫn. Chiều cuối năm, gia đình ai cũng sum họp. Còn nguời đàn bà này, một chút niềm an ủi cũng không. Sao ông trời bất công , nếu ông đã sinh ra tất cả loàI ngưòi , lại cho người này quá nhiều, người kia lại quá ít?

Tóc đã chuẩn bị bạc mà ông HảI còn chưa hết ngây thơ, chưa hề biết cảnh giác với cáI bẫy mà tạo hoá lúc nào cũng giăng sẵn để bẫy những ngưòi đàn ông tốt bụng, thương nguời và đa cảm.

Bây giờ nhớ lại, ông nhăn nhó mặt mày, vò đầu, bứt tóc. Lúc đó ông có vì khoáI lạc không? Hình như là không ! mà nếu có, thì cũng rất thoáng qua, khác xa với những ngày bừng bừng thời trai trẻ. Ông chỉ thấy thương cảm và mủi lòng, tất cả những tình cảm ấy chợt bột phát và ông không kiềm chế được nữa.

Bây giờ như một phạm nhân tự khai, ông ấp a ấp úng diễn tả tâm trạng lúc ấy với vợ. Bà HảI đIên người.

-Cứ mỗi lúc thương ngưòi là lao vàongủ với họ được hay sao? Nếu thế thì cả đời ông hủ hoá đến vàI vạn chuyến. Vừa hở tay tôi ra, là đã chẳng ra cáI gì.

Ông HảI ngồi im. “Bây giờ ông tính sao?” “Mình bảo sao, tôi nghe vậy. TôI lỡ. Chỉ xin mình giấu đừng cho các con biết”. “Còn cáI bầu tâm sự của con Bưởi?” ông HảI nhăn mặt như uống một liều thuốc đắng nghét .

-Mình tha thữ cho tôI, tôI sẽ không quay lại cáI làng này ấc. TôI sẽ đem mẹ ra Hà Nội. Được tin cô ấy có mang, ban đầu tôI cũng không dám nghĩ chuyện vào thăm, nhưng nghĩ lại…không đành bụng nên tôI đành liều lén mình , định về quê đem cho cô ấy ít tiền bạc và giải quyết dứt điểm . Không ngờ…

À ra thế. Nói dễ nghe nhỉ. Xưa nay bà HảI vẫn nhiều lần tắc lưõi chán ngán cho cáI tính xà quần của ông  chồng . Đàn ông, họ làm những việc lớn lao thì tàI, chứ cuộc sống riêng của họ thì cứ như một cáI túi thủng hai đầu, túm đầu này thì hở đầu nọ. Bảo rằng thương người, lén lút vợ làm đIều nhăng nhít. Bây giờ lại nói hối lỗi, đòi rũ áo như thằng Sở Khanh . Rõ thật già đầu chơI trống bỏi! Hay là ông định nói chiều lòng tôI, để phỉnh tôi. Đừng có hòng!

“Ngày mai , tôI sẽ giảI quyết chuyện này. Ông họp cho tôI hội đồng gia tộc !” .”Chết chửa, gì mà nghiêm trọng thế mình?” ông giật nảy nguời,. Nhưng bà HảI đã ngồi thẳng dậy, nghiêm nét mặt:

-Lại còn nghiêm trọng à? Hay tôI phải chết đI, mới là nghiêm trọng với  anh?

*

Nói là Hội đồng gia tộc, thực chất chỉ là  một ông chú, một ông bác và một ông anh họ xa đại diện cho ngành trưởng. Họ nhà ông Hải phát đạt dần dà ra thành thị làm ăn cả. Cả hai ông chú bác đều đã già, đã sống qua cáI thời “Trai năm thê bảy thiếp” Nên xem chuyện này chẳng có cho là to lớn,nhưng cũng biết lờ mờ là thời bây gìơ một vợ một chồng, đàn ông khổ hơn trước. Cả hai ông đều rất nể đứa cháu dâu cán bộ nhà nước vừa đức hạnh vừa đảm lược, lúc nào cũng đối xủ với họ hàng đau ra đấy, nên nghe lời mời là  đI ngay. ông anh họ trước là sĩ quan, nay phục viên về làng. Mang tâm trạng bất đắc chí nên ông chẳng thiết một thứ gì trên đời trừ rượu. Họp gia tộc, tức là có một bữa rượu kha khá, nhất là hôm nay bà em dâu đảm đang hơn năm sáu năm mới về làng. Ba khuôn mặt hai già một trẻ, đều bộc lộ một vẻ tỉnh táo dửng dưng, pha chút thoả mãn: từ lâu rồi mới có một dịp để họ thấy mình quan trọng, có dịp phát biểu, có dịp quyết định cuộc đời của người khác. Trước lúc đến đây họ đã ghé chân nơI quán rượu bên đình làng,làm sơ sài ba chén và bàn qua loa những gì sắp phảI quyêt. Ông bác vừa khà khà vừa cười móm mém:

-Cứ như ý tôI thì chuyện này mà hoá hay. Con Bưởi có con để bồng, bà cụ có dâu gần chăm nom. Anh HảI ở Hà Nội, lâu lâu đI về cũng là thêm của thêm con. Đời xưa, có phúc mới được vậy…

Ông chú rụt rè:

-Sợ chị ấy không chịu .

-Không chịu cáI gì? Gần sáu chục tuổi đầu , không lẽ lại còn ghen với tuông?

Ông sĩ quan phục viên cười nửa miệng: -Tuổi nào đàn bà cũng là đàn bà…nhất là đàn bà thời bình đẳng ngày nay.

-Mỗi người một ý, rứa thì chút nữa quyết định ra sao đây?

mãI tới khi an vị trong căn nhà ba gian, ba người vẫn chưa nhất trí với nhau một cách giảI  quyết nào tốt đẹp. Nhưng cả ba đã lầm. Bà HảI không mời họ đến để lo giúp việc của bà. Bà mời  họ đến là để chứng kiến . Cho nên bà cứ để cho họ phát biểu đủ thứ ý kiến ,cãI nhau, mâu thuẫn nhau, dạỵ khôn nhau chán. bà chỉ ngồi vòng tay nghiêm túc  quan sát những nguời xung quanh. Bà mẹ chồng dân dấn nước mắt. Ông chồng như đang muốn chui xuống đất cho xong . Cho chết? Ai bảo ngốc nghếch ở cáI tuổi đầu đã bạc. Rồi còn cáI người bà không muốn nhìn, nhưng vẫn nhìn chòng chọc, cáI ngưòi đàn bà nhà quê mà nếu hiện ra ở Hà nội, còn lâu ông chồng bà mới thèm liếc mắt nhìn. CáI bụng đã hơI đùm đũm như đâm vào mắt bà, bà xót xa quay đI, cố giũ vẻ bình thản nghiêm nghị…

-Thưa hội đồng gia tộc. TôI về làm dâu nhà họ Phan tuy vì hoàn cảnh công tác xa xôI, nhưng lòng tôI lúc nào cũng hướng về dòng họ quê hương. Từ trước đến nay, được cô bác thương, tôI chưa có gì sơ suất trong bổn phận làm dâu làm vợ- bà vừa nói vừa liếc nhìn chồng, và bỗng hả hê khi thấy ông cúi gầm mặt khổ sở- nay hoàn cảnh xảy ra không ai ngờ đến, chồng tôI đã có chuyện riêng tư riêng, không còn thương yêu vợ con nữa”-Bà lại liếc sang nhìn ông, và lại hả hê thấy vẻ mặt hốt hoảng như muốn cảI chính mà không sao thốt nên lời- giữa khúc quanh cuộc đời này, tôI biết làm sao đây cho trọn đôI đường…

Ông bác chừng nóng nẩy chờ đợi đuợc phát biểu lâu quá, sốt ruột cắt lời:

-Chị HảI ơI, tụi tôI hiểu  nỗi khổ tâm của chị lắm.Nhưng sự đã rồi. Tiếc rằng làng nước chúng tôI đây không biết chứ mà biết thì nhất định khuyên can anh, không để xảy ra sự thể thế này. Chừ biết làm chi hơn, thôI thì gia tộc chúng tôI sẽ quở phạt anh nặng nề, còn chị thì cũng xin nguôI long mà tha thứ cho anh đi..

Bà HảI lắcđầu:

-Thưa bác, con cũng biết bác thương con mà mong cho con vợ chồng được vuông tròn. Nhưng còn người đàn bà kia, đứa bé sắp sinh ra kia, lẽ nào con bỏ mặc họ? Mà tình cảm vợ chồng làm sao chia xẻ? Mình phảI biết tôn trọng ngườiphụ nữ, phảI biết bảo vệ quy chế một vợ một chồng . ThôI thì..con đành phảI chấp nhận hy sinh!

Nói đến đó bà nấc lên, làm ông HảI đứng bật dậy, muốn chạy tới đỡ vợ. Nhưng bà trấn tĩnh ngay, nghiêm nghị xua tay khiến ông chỉ dám ngồi xuống, im thin thít. ở một góc nhà, chị Bưởi cúi mặ, khóc thút thít từ đầu buổi đến cuối buổi.

-Không thể nào không hy sinh! Vợ chồng đến tuổi này, còn dắt n hau ra toà ly dị chẳng bõ cho người ta  cười. Nhưng từ nay, xem như áI ân đoạn tuyệt. Con xin đI, để cho anh HảI được tự do lo lắng cho vợ  nhỏ, con riêng. Phần con xin đI, con lạy từ  tạ mẹ, từ nay cô Bưởi hãy thay con săn sóc mẹ- Bà quay về phía ông HảI- Nay tôi đã già, cam phận sống cô độc. Xin cho ông chọn một bên thôi. Đừng ra tìm mẹ con tôI làm gì nữa. Xin vĩnh biệt!

Bà nói  rồi chắp tay cúi chào từ mẹ chồng đến từng ngưòi trong họ. Bà cụ khóc ngất, chạy ra ôm lấy con dâu. ông HảI mếu máo: “Mình ơI, mình nói thực sao? Mình bỏ tôI sao minh? “ lẳng lặng không nói một lời, bà gỡ tay  mọi người, vào phòng xách túi, đI thẳng ra đầu ngõ. Một chiếc xe đã chờ sẵn, bon bon đưa bà đi…Chuyến đI không trở lại.

Về Hà Hội, việc đầu tiên của bà là tường thuật lại tất cả cho hai con nghe. Cô con gáI út khóc ngất: ‘Vô lý, vô lý quá, con không thể ngờ ba của con…” . Cậu cả tên Việt trầm tĩnh hơn, chỉ ngồi lặng gục đầu:”Mẹ có nôn nóng quá khi giảI quyết như vậy không? “ “Thì con bảo mẹ còn cách nào ? Để cho con Bưởi đem đứa nhỏ ra đây để bôI gio trát trấu vào mặt các ông bà sui gia của nhà ta sao? Để táI lập cáI cảnh đa thê khốn nạn như thời xửa thời xưa sao? Còn cách gì hơn là mẹ đành chịu phần thua thiệt ?”

Cô út  Nga đang nằm vùi mặt trong chăn vụt ngửng lên, đôI mắt đỏ hoe: “Gặp em, em cũng làm như mẹ. Người đã phản bội , còn gặp lại làm chi? “. Cậu cả Việt vẫn ngồi trầm ngâm rồi lát sau cậu hỏi, như muốn chấm hết câu chuyện : -

-Thế bây giờ trong đó, ba lấy gì mà sống?

Bà HảI cười khẩy buông thõng : “Đã có lương hưu! Chuyển lương hưu vào cho ông ấy!”

*

Từ ấy không có ông HảI trong toà nhà của ông tại Hà Nội. Cả nhà, không ai nhắc đến ông. Một nỗi đau, nỗi hận vẫn âm thầm len lỏi trong tâm tư từng người. Nhưng ai cũng lặng lẽ, hình như  nói đến ôngần nói đến  một nỗi bất hạnh lớn. Ngày ngày cô Nga vẫn đưa con đến gửi mẹ để đI làm. Thằng bé bi bô hỏi ông, bà HảI chỉ bảo: “ông vào thăm cố, cố ốm nặng”. Vợ chồng Việt thì đI làm cả ngày, tối đến lại đI học thêm. Đến chiều, khi đứa cháu ngoại đã theo mẹ về nhà, bà HảI thui thủi một mình vào ra, thấy căn nhà sao mà giá lạnh và hoang vắng. Vợ Việt về thấy mẹ chồng ngồi co ro, vội vã cắm máy sưởi. “Chết nỗi! Mẹ cứ sợ tốn đIện làm gì.  Sức khoẻ là vàng đó mẹ”. Hà Nội mùa đông lạnh căm.Một hôm cô Nga quấn khăn quàng lông cho thằng bé để chuẩn bị về nhà, bất giác buột mệng : “Mình ở đây nhà kín, khăn áo thế này mà còn rét, khong biết bố ở trong ấy…” Như thể lỡ lời, cô vụt nín bặt, vội vã bế con đi…

Với bà HảI, mùa đông năm nay lạnh hơn hẳn mọi năm. Tuổi trẻ mà cô đơn còn dễ chịu, thiếu chi niềm vuin khoả lấp. Tuổi già cô đơn mới thật là hiu hắt. Tối tối, trong căn nhà vắng lặng, bỗng bà nghe vang lên tiếng ông HảI kêu khi bà bước chân đI ;”Mình nỡ bỏ tôI sao mình ơi. Mình muốn xem tôI như ngưòi đã chết ư? “ Chút thương tâm ngậm ngùi vừa dấy lên, thì lòng hận đã như nước sôI dội xuống. Cho chết! Ngồi nhà nhàn nhã ấm cúng không ưa, thì cho thoả sức mà giặt khăn giặt tã, mà cúi xuống đI cày,mà ngất ngư với cáI cảnh cha già con mọn. Khi nào thở không nổi chạy về đây hẵng hay!” . Mắt bà đang hằn lên những ý tưỏng uất hận, chợt mở to, ngạc nhiên khi tình cờ nhìn thấy mảnh giấy nhỏ trên bàn: phiếu báo phát gửi cho ôgn Nguyễn Xuân Việt về số tiền gửi cho ông Nguyễn Xuân HảI …đã đến tay người nhận ngày…

Thế này thì quá thực! Té ra thằng Việt vẫn lén bà gửi tiền , cung cấp ô xy cho cáI ông bố phản bội của nó! Nó chẳng hiểu ý định sâu sắc của bà. “Việt, con có coi lời mẹ ra gì nữa không? Con có nhớ là giữa chúng ta với ông ấy tình nghĩa đã đoạn tuyệt rồi không? Vợ con mà biết con làm thế này, nó sẽ nghĩ sao? Nõ sẽ nghĩ: thế là bố con cùng một giuộc…

Việt im lặng, đI lui đI tới một lát rồi chợt dừng lại:

-ThôI con xin mẹ. Đến bao giờ  mới bỏ đuợc cáI thói quen làm bà tướng, lúc nào cũng bàI binh bố trận? Con gửi tiền cho bố là để làm gì mẹ biết không, là để cho bố có tiền trở về. Con biết tỏng là mẹ đời nào muồn đoạn tuyệt .Mẹ chỉ muốn trừng phạt bố, đày bố ở lại một cáI làng xa xôI thiếu thốn, để cho bố dở sống dở chết rồi mới tha. ThôI mẹ ơI, hơn một năm qua đủ lắm rồi! đến bao  giờ mẹ mới thôI xem bố là một hình nhân trong tay mẹ?

Bà HảI lặng ngưòi. Bà nhận ra không thể đIều khiển thằng con mình  như trước đây bà đã đIều khiển bố nó.

*

Tháng ba , trời ấm. Việt bảo bà HảI: “mẹ vẫn thường bảo vợ con, đàn ông là giống không bao giờ chịu thua . Vì vậy đừng nên cương với họ, chỉ tổ thiệt”. Bà HảI im lặng: thật ra lời bà dạy con dâu còn có thêm câu này nữa: “Mình phảI đối xử với họ với một bàn tay mềm như nhung, nhưng thực ra là nhung bọc sắt”.

Vì vậy, sự tự do mà bà vứt lại cho ông chỉ là sự tự do của một con thú nhà, không buộc không nhốt nhưng cũng chẳng lo gì lạc mất. Hàng tháng bà vãn  nhận được thông tin về ông: cô Bưởi đã sinh con gáI, đứa con chưa đủ tháng nên nuôI vất vả. ông HảI thì qua nhiều chấn động tinh thần quá, lại thay đổi cuộc sống đột ngột , ông chẳng ngó ngàng gì tới chi đứa nhỏ, ngày nào cũng ra bến đò ngồi ủ rũ nhìn nước trôi.

“Đã đến lúc nên tha chưe? Thế đã đủ chưa?”. Bà liếc mắt nhìn lên cuốn lịch. Cũng đến lúc cho ông ấy mãn hạn được rồi. Đằng nào bà cũng phảI vào một chuyến, chính bà phảI kết thúc một kịch bản mà chính bà đã mở ra…

Mới hơn một năm mà cảnh làng dã đổi thay nhanh thế, một con đường đổ bê tông đưa bà về đến nhà chồng. NgôI nhà chẳng có gì khác, cũng máI ngói tường vôi đơn sơ như xưa, nhưng trong sân  hình như cây cối mọc nhiều hơn. Một con ong bầu xanh đen đang bay xà quẩn quanh lũ hoa thấy bà vội vã bay biến.

Ông HảI đang ở trong sân, đứng dưới giàn dưa, chăm chú thụ phấn cho những bông hoa dưa màu tím. Trời ơI, trông ông chồng bà giờ đây chẳng khác gì một ông nông dân thực thụ! NHìn thấy bà, ông ngạc nhiên, vẻ  mừng hiện ra trên  mặt.

Bà HảI cũng mừng, n hưng cố làm nghiêm, thong thả xách túi vào sân. ông HảI sau phút đầu, chợt như nhớ lại hoàn cảnh hiện tại của  mình, thoáng một chút ngập ngừng, rồi cũng ra vẻ nghiêm trang “Sao mình không báo trước để Bưởi ra đón, xách giùm mình cho đỡ nặng? “ Câu nói làm bà hơI chạnh lòng, chưa kịp nói gì thì đã nghe trong nhà có tiếng chào: “ôI, chị I, chị đã vào, trời ơI, lâu lắm rồ!”. Bưởi bồng con từ trong nhà băng băng chạy ra. Cô trao vội con cho ông HảI, đỡ lấy xách trên tay bà rồi lật đạt lấy quạt, rót nước, dáng vẻ như mong nhớ lâu ngày mới được gặp, bà cụ chống gậy từ trên nhà xuống, móm mém cười:

-Tau đã nói mà, thế  mô sau tết hắn cũng vô.

Bà HảI ngồi xuống bên mẹ chồng. Mắt bà khẽ liếc ngang, tháy ông HảI đang bồng đứa nhỏ từ ngoàI sân vào. Đưa trẻ ốm nhách, trán đúng là trán ông HảI, dô ra trên khuôn mặt nhỏ. Hai con mắt đen thui thao láo. bà HảI thấy nó xấu, trông như con chuột con. Ông HảI tưng tưng đứa bé trên tay, âu yếm cầm hai tay nó xếp lại: “Chào bác đI con!” Con bé chưa hiểu gì, chỉ thấy nhột, nó cười lên vui tươi.

Mâm cơm chiều dọn lên, nhiều món thịnh soạn, nếm món nào bà HảI cũng thấy mùi mắm ruốc phảng phất. “Chết nỗi, nấu ăn thế này, mà ôgn ấy ăn làm sao cả năm qua?” Thế nhưng ông HảI, Bưởi và bà cụ cứ nói cưòi ríu ran, ai cũng gắp thức ăn cho bà, bà chẳng tiện nói ra ý nghĩ  của rmình, bà cũng đắn đo không biết làm sao mở đầu cái quyết định “tha  bổng , mãn hạn” như thế nào cho hợp lý, hợp tình, không mất uy củanmình mà cũng không cứng cỏi quá, thành ra khô khan.

Cơm nước xong bà ngồi uống trà với mẹ chồng, đang còn cân nhắc thì chợt nghe tiếng Bưởi nói với ai đó ngoài hiên.

-Hôm nay nhà em không khám bệnh đâu, mai chị đem cháu đến.

ông HảI nghe tiếng, quay ra:

-Khám bệnh mà hẹn sao được, để tôI ra ngoài xem cho người ta. Quay lại bà, ông nói với vẻ ân cần: “Mình thông cảm  nghe, tối nay tôI với mình thức khuya nói chuỵên, mình nhé!”

Dáng ông trông chững chạc, vững chắc, khác hẳn ngày nào khi bà ra đI, ông hóc hu hu như trẻ con. Phía gian ngoàI , có tiếng Bưởi nói nhỏ:

-Mình ơI, tối nay em và con qua bên ngoại chơI, sáng mai về.

-Chết nỗi, em phảI soạn thuốc men cho tôI chứ.

-Dạ, thì em đã chuẩn bị hết, mình làm xong đâu đấy thì em  mới đi.

Hai người trao đổi thầm thì gì đó, bà HảI nghe không rõ dù đã cố dỏng tai nghe ngóng. Bà cụ ngồi bên cạnh chép miệng: “Con Bưởi sinh dậy vừa chăm con, chăm mẹ, lại phả vực chồng, lo cho nó đến từng ly từng tí. MãI rồi nó cũng nguôI dần. Có nguời trong làng đau ốm đến nhờ, nó giúp họ một thời gian, thế là từ đó cả làng có bệnh hoạn gì cũng đến. Từ ấy , nó mới vui lên rồi chăm lo đến cửa nhà, con cái.

Bưởi ôm con ngồi ghé bên cạnh, mắt nhìn bà HảI đầy vẻ trìu mến:

-Cũng nhờ chị mà có ngày hônm nay, cả đời em  không quên.

Câu nói nghe chân tình đầy vẻ biết ơn , mà không hiểu sao bà HảI  nghe như có một ngọn roi lửa đang quất thẳng vào ngực. “Thế là nghĩa làm sao, định giựt chồng ta mãI hay sao? “. Bà n ghĩ thầm, cố tự chủ để khỏi lộ ánh mắt tự vệ của người đang bị đe doạ cướp đI một thứ gì quý giá. Nhưng đêm ấy, khi ngồi trò chuyện với chồng ngoàI hiên trăng sáng, bà mới nhận ra không phảI bà có thể mất mà thực ra bà đã mất ông rồi.

Dưói ánh trăng mát dịu xuyên qua những khe lá của giàn thiên lý, ông HảI cầm tay bà, hơI trầm tư  một chút như nhớ lại những ngày đã qua:

-Mình đã quyết xem tôI như chết nên tôI đành chấp nhận chết. Thế là đáng tội cho tôI rồi, chẳng bao giờ tôI dám oán mình. Ngờ đâu, trong cõi chết lại ở ra một cuộc sống mới.

Ông siết chặt tay bà, mỉm cười, nụ cười bao dung ,  vô tư trên làn da giờ đây hơI đen sạm, những chỗ râu li ti gìơ đây chỗ đen chỗ trắng. ông nhìn bà, người đàn bà đã quán xuyến đời ông. ông nhớ tói ngôI nhà ba tầng, nhớ tới các con ông, giờ đây chúng đã có vợ có chồng, đã đầy đủ với cuộc sống. Còn bà? bà cứng cỏi và ít bộc lộ mình quá. Bà vững chãI, luôn sắp xếp mọi chuyện trong đời đâu ra đấy. Dường như bà  luôn có thể tồn tại theo ý mình và tồn tại một mình trên đời. NHưng có chắc như thế không? Có chắc trong cáI vẻ cứng rắn này bà không cần dựa vào ai không?

Ông HảI chợt áI ngại cho bà, bởi ông đã biết lúc nào trong đời con người cũng cần tình yêu. Càng lớn tuổi càng cần. Nhưng giờ đây, ông còn làm gì được nữa cho bà? Bà đã đẩy ông vào một thế giới và giờ đây ông đã gắn chặt với thế giới ấy, đã buộc ràng với nó bằng những sợi dây thân thương. Vì chút lòng áI ngại mà ông không nỡ nói ra đIều ấy.

Nhưng bà HảI đã hiểu rồi, khi nhìn khuôn mặt thanh thản và hiền hoà của ông dưới trăng. Đấy là cáI vẻ của một người đã tìm lại đựoc chính  mình, giống như một cây kiểng trong chậu giờ được thả vào thiên nhiên, nó không còn đàI các, sang trọng nữa nhưng lại được cáI hồn vốn có của thảo mộc. Thế mà trước đây bà nghe nói cây đã sống quen với đIều kiện và môI trường trong chậu chúng sẽ không thể thích nghi với cuộc sống ngoàI thiên nhiên nữa. Hoá ra nhà sinh học vớ vẩn nào đó đã vô tình làm cháy tiêu mất kịch bản của bà!

Bà HảI nghiến răng, nhủ thầm: “Đã thế thì chẳng cần màu mè nữa, thế nào ngày mai ta cũng ra oai bắt lão về cho bằng được!”.

(Văn nghệ quân đội)

Mùa trăng suông

Giơ tay nhìn đồng hồ, đã hơn bốn giờ. Toi buổi chiều. Hậu thoáng lo, nhưng hơi men làm anh can đảm. Mặc kệ ! Lâu lâu xả hơi một lần, chết ai? Ha ha! Thế nào là “Đắm đò giặt mẹt”. Cái quán “ca rao” của Thu “chó” trông xập xệ thế mà có mấy em xinh tươi ghê. Mất đứt bốn trăm ngàn, nhưng mà... muỗi! Mình sắp thành tỷ phú rồi.

Trại đồi kia rồi. Những đồi tre Bát Độ, đồi luồng vun tròn như chiếc nón xanh, sóng sánh ánh nắng quái. Hai mái lán lợp lá cọ lấp ló như cánh buồm nâu bạc giữa biển lá xanh.  Về đến nhà rồi.  Hò dô ta nào! Hậu ngoác miệng reo. Xe lao vùn vụt trên đường đất sỏi, ràn rạt. Trong vườn tre mới xòe tán ven đường vào trại, một chiếc sào nhỏ đầu buộc miếng vải đỏ, thò ra, phất phất. Hậu phát hiện ra tín hiệu báo nguy hiểm, nhưng không dừng lại được. “Bố! Bố! Cẩn thận!”. Tiếng thằng cu út trong vườn vọng ra, chiếc sào vải đỏ lại khua loạn xạ.  Hậu hoảng hốt đạp phanh, nhao đầu về đằng trước. Đang định quay xe lại hỏi con xem chuyện gì, nhưng muộn rồi. Mụ Hào vợ anh bất thần xuất hiện như rơi từ trên trời xuống, đứng chắn ngay đầu xe, tay lăm lăm chiếc đòn gánh. Mụ hỏi lạnh tanh: “Tiền bán măng đâu?”. Không chờ trả lời, mụ thọc tay vào túi áo chồng lôi ra tập tiền gói trong túi nilon, sột soạt đếm. “Sao còn bây nhiêu?”. “Chẳng bấy nhiêu thì bao nhiêu!”. Hậu se sẽ. “Hai tạ măng. Giá bốn ngàn bảy một cân. Tổng cộng là chín trăm bốn chục ngàn. Không kể tiền mang từ nhà đi. Sao đây còn có năm trăm hai bảy ngàn?”. “Thằng Thao nợ tôi bốn trăm!”. Cạnh đòn gánh mỏng nhịp nhịp vào cánh tay Hậu, anh nhảy xuống vòng ra sau xe máy. Mụ vợ cười gằn: “Ông tưởng tôi không biết hôm nay thằng Thao dẫn ông vào đâu hử? Lắm tiền. Ngứa nghề, rồi đâm mặt vào quán ô kê, ô cóc với mấy con đĩ của để ngoài váy. Phải không? Đừng có cãi! Bà ở nhà nhưng bà biết hết! Bác Sáo kể hết với bà rồi!”. Chiếc đòn gánh vung lên, đập bộp bộp xuống yên xe, bụi mù. Hậu hốt hoảng lao vào, nằm đè lên xe, che chở, đón liền hai nhát đòn gánh.  Thằng cu út chạy từ trong vườn măng ra, khóc ré: “Bố ơi! Bố ơi!”. Mặt mụ Hào đỏ tía: “Tao đánh cho tiệt nọc giống trai lơ kia!”. Sau thấy chồng nằm gục trên xe, không nhúc nhích, mặt mụ tái mét chạy cuống quanh chiếc xe. “Giời ơi! Xem hộ nhà em thế nào”.

Lão Sáo se sẽ đặt chiếc khăn ướt lên cái trán nhăn của Hậu. “Chú thấy trong người thế nào? Cô ấy nóng  tính, đồng bóng. Lẽ ra chú nhịn đi một tí”. Hậu he hé mắt, thấy mặt lão Sáo cũng nhăn nhó, lo lắng thật sự, nỗi bực dọc trong lòng nguội bớt. “Thế ông học thói mách lẻo từ bao giờ?”. Lão Sáo khổ sở: “Tôi có biết gì đâu! Ra thị trấn mua cho con cái Mơ chiếc xe đạp. Nhìn thấy chú định gọi lại làm bát tiết canh, nhưng lại thấy chú Thao kéo chú vào cái quán ca... kê gì ấy. Lại thôi. Về nhà cũng vui miệng nói lại như thế, không ngờ cô ấy nhảy đong đong. Tôi cũng chẳng biết làm thế nào”. Lão gãi mớ tóc hoa râm, khuôn mặt xạm nắng tối sầm. “Mà chú cũng nên cẩn thận, chỉn chu làm ăn. Sa đà với thằng Thao nhiều quá không tốt. Cả làng chê nó mới nảy nòi cái đại lý ngoài thị trấn đã ăn chơi trác táng. Với chú, nó bất quá chỉ là đứa nhận mua măng đem giao lại cho các nhà hàng. Chú thì nổi tiếng khắp huyện về trang trại măng. Đừng cá mè một lứa. Công việc đang bề bộn ra kia. Luồng Thanh Hóa cần bón phân. Tre Bát Độ dịp này chiết cành được rồi. Chú đi cả ngày như thế!”. Hậu giật chiếc khăn ném toẹt xuống chiếu. “Thế ông có biết ông cũng chỉ là người làm thuê cho tôi không?”. Miệng lão Sáo ớ ra, mãi không ngậm lại được. Thằng này giỏi! Nó lại lên mặt ông chủ đây. Nó cũng phải nhớ mấy năm trước còn là thằng kế toán dưới quyền lão. Trại vườn này lão cũng bỏ ra bao nhiêu công sức gây dựng giúp nó đấy. Ngày trước lão còn là chủ nhiệm hợp tác xã, chẳng phải tay lão nhấc nó từ chân đội phó sản xuất lên kế toán hợp tác xã ư? Lão nghiêm mặt. “Chú đừng quá lời. Chú còn nhớ ngày xưa tôi ăn ở với chú thế nào chứ?”. Hậu lảu bảu: “Tôi không phải là hạng người ăn cháo đá bát. Nhưng ông cũng phải hiểu ra một tí. Ngày trước ông là cấp trên, bây giờ hợp tác xã không còn nữa, ông làm giúp tôi, nhận lương của tôi, thì tôi là chủ. Đúng không? Nhiều lúc ông quen thói cũ, cứ lược mặt tôi mãi. Tôi nể không muốn nói...”. Lão Sáo đắng ngét trong miệng. Nó nói cũng phải, nhưng không lẽ vì thời buổi này mà những người từng chung lưng đấu cật với nhau như lão và nó lại lật sấp bàn tay sao?

Hậu khôn ranh từ ngày còn làm đội phó kiêm kế toán đội. Sổ sách của Hậu bao giờ cũng rành mạch, sát với phương án hợp tác. ấy vậy mới tài, mỗi vụ nó bỏ ngoài sổ sách được đôi tạ thóc. Bao giờ cũng chia cho chủ nhiệm một nửa.  Nó là đứa biết điều! Lão Sáo từng thầm khen Hậu. Nhiều khi ngồi uống rượu với nhau, lão hỏi nhỏ Hậu làm cách nào mà giỏi thế. Nó chỉ cười. “Sổ sách em cân đối nghiêm chỉnh cho Ban quản trị rồi. Cái gì thừa, tự nó thừa thôi”. Đến bây giờ, lão Sáo vẫn không hiểu làm cách nào mà Hậu có thóc thừa đem về khi sổ sách chi thu rành mạch. Bởi vậy hồi ấy lão ngầm vận động đưa Hậu lên làm kế toán hợp tác xã. Hậu làm cách nào đó với cánh đội trưởng sản xuất để hàng vụ vẫn có “lộc” cho chủ nhiệm mấy trăm đồng từ các khoản thu sản phẩm. Hồi ấy lão Sáo tin và phục Hậu. Sổ sách phương án do kế toán trưởng trình lên lão đều ngấm ngầm nhờ Hậu kiểm tra lại. Cô Nhàn kế toán trưởng chẳng mấy lần tròn mắt vì những khoản mục lập lờ trong phương án ăn chia bị lão chỉ ra. Cánh kế toán khen lão giỏi đột xuất, nhưng Hậu thì biết thừa rằng, mỗi lần nhìn vào phương án lão thấy con số như đàn kiến bò dọc ngang, xuôi ngược hoa cả mắt. Lão tính đến chuyện đưa Hậu đi học thêm 43 tài khoản, để thay cô Nhàn chân kế toán trưởng. Không may hợp tác xã tan rã. Có gì bán được là cánh lão tranh thủ bán. Nhoáng một cái, bán hết vèo đàn trâu bò mấy trăm con. Nhoáng một cái hàng loạt nhà kho, sân gạch biến mất như bị phù phép. Chỉ có mấy đồi cây là ít người đoái hoài. Rồi thì đại hội xã viên, chia lãi. Có được bao nhiêu đâu. Những nhà góp trâu bò, cày bừa, xe kéo vào hợp tác, gần hết đời nhận lại mấy chục ngàn tiền lãi, đủ mua con gà làm bữa liên hoan. Lão Sói già, được nghỉ vì không xếp chỗ sang bên ủy ban xã được. Hết một thời vàng son. Hậu từ chối chân thường trực hội nông dân xã, bỏ tiền mua mấy hécta đất đồi loe  hoe bạch đàn đỏ. Những người tinh nhanh cười mũi. “Thằng rồ! Mua mấy đồi cây chó ỉa ấy làm gì?”. Vợ gàn, Hậu bảo tội gì không mua, mấy héc ta đồi cây, tiền rẻ bằng hai con trâu cái hoa. Không ai hiểu được ý định của Hậu hồi ấy. Cứ bỏ mấy đồi bạch đàn toen hoẻn mọc, anh quay sang nhận thầu bán điện cho xã. Nông thôn mới có điện,  không hiểu gì về điện, bố ai dám nhận, nhì nhằng khéo nó giật chết tươi. Hậu xin đi học một tháng kỹ thuật điện dân dụng trên Sở điện lực, rồi về tập trung mấy cậu thanh niên khỏe mạnh, nhanh nhẹn nhận thầu. Thầu bán điện chắc cũng kiếm được. Thấy vợ chồng Hậu xây lại căn nhà,  mua thêm cặp bò. Được năm năm thì Hậu nghỉ,  bàn giao cho cậu tổ phó. Đúng năm ấy rộ lên phong trào làm trang trại. Hậu quay ra chặt  bỏ hết mấy đồi bạch đàn, đào hố ngổn ngang. Không biết anh chở về từ đâu toàn những cành tre nhỏ bằng ngón tay, hạ trồng hàng loạt. Mãi sau lão Sáo mới biết đó là cây luồng Thanh Hóa. Ba năm luồng mọc thành bụi, cao vút. Hậu quay sang trồng măng Bát Độ. Lúc làm trại vườn, người đầu tiên Hậu tìm đến là lão Sáo. “Bác ở nhà cũng ít việc, sang giúp em làm cái trại vườn. Mỗi tháng em gửi bác hai trăm ngàn, cơm nước thì ăn với nhà em, có thế nào dùng thế, được không ạ?”.

Đúng ra việc nhờ lão Sáo là do chủ ý của vợ Hậu, chứ Hậu chẳng ưa gì người thủ trưởng cũ. Ngoài vốn liếng kỹ thuật trồng cây, lão chẳng nên trò trống gì, lại tham lam vặt vãnh. Là chủ nhiệm HTX hồi bao cấp là ngồi trên đống của, mà chẳng biết ăn cho đáng miếng, toàn nhặt nhạnh xương xẩu từ đám bậu sậu như Hậu. Bàn việc thuê người, hai vợ chồng cũng tranh cãi chán ra. Mụ Hào khăng khăng nhờ lão Sáo. Nào là bác ấy cẩn thận, chịu khó. Nào là bác ấy đã qua trường lớp đàng hoàng, tinh thông kỹ thuật. Hậu ngại nên giữ kẽ. Sự đổi ngôi thứ, dù ở thời nào cũng làm người ta e dè, mà quan hệ giữa Hậu và lão thì quá rõ gan ruột nhau. Mất tiền thuê người làm mà còn phải ý tứ trong đối xử như với khách quả không dễ chịu chút nào. Nhưng mụ vợ đã quyết Hậu đành buông xuôi. Có một bí mật mà chỉ mình mụ  Hào biết. Đó là chuyện lão Sáo đi lại với cô Hồng, chị gái mụ Hào. Họ dăng díu với nhau từ bao giờ? Từ ngày chồng cô Hồng còn là tài xế xe tải đường dài hay sau khi anh bị tai nạn lật xe chết trên miền núi, không ai rõ. Chị Hồng gái một con, người to béo phốp pháp, hai má lúc nào cũng đỏ rực. Thời bao cấp, hai mẹ con sống nhởn nhơ không lo thiếu thứ gì từ những thu nhập chính đáng và không chính đáng của anh chồng. Đến khi hoạ rơi xuống đầu, thì buôn không hay, cày không biết, tự nhiên xơ xác như chó thay lông. Mụ Hào thương chị, nhưng cũng chỉ dấm dúi đỡ đần đấu thóc, hay yến sắn lát chớm mọt. Nhiều lần mụ ngạc nhiên thấy nhà chị gái có hàng bồ thóc đầy. Một lần trộm hay nhổ sắn, mụ Hào dậy sớm đi rình. Qua ngõ nhà chị gái, mụ bắt gặp lão Sáo vội vàng đi từ trong nhà ra. Chờ lão khuất dạng, mụ vào đập cửa, thấy chị Hồng đầu tóc xổ tung, khuy áo nút cài, nút mở thì hiểu ra. “Thế nào mà bà đổ đốn ra sớm thế?”. Chị Hồng  bình tĩnh búi tóc lại, bảo em: “Dì có goá chồng đâu mà gì biết. Không có ông ấy, mẹ con tôi chết đói lâu rồi”. Mụ Hào giận lắm, hậm hực quay ra, nhưng đi một quãng nghĩ lại thấy nguôi nguôi. Đúng thế thật. Chị em gái ai cũng lo phận nhà chồng, có thương nhau cũng chỉ thương môi thương miệng. Thôi thì có mất gì. Cứ cho lão dê già ấy vần vò gỡ  gạc. “Hòn bấc ném đi, hòn chì ném lại”. Chỉ sợ bà ấy mạ khô háo nước, hăng hớn lên có chửa thì nhục mặt. Từ đấy mụ kín đáo theo dõi hai người, thấy họ cũng giữ kẽ, không để điều tiếng gì. Mẹ con chị gái đủ ăn, đủ mặc, rồi còn xin được phiếu phân phối mua cho con gái chiếc xe đạp Phượng Hoàng nữ. Thấy cháu đi học qua ngõ, mặt hớn hở, líp xe kêu tanh tách, chuông bấm kính coong, mụ Hào thấy thầm  ơn lão Sáo đã không bạc tình với chị mình. Thế nên sau này, mụ mới tính toán thuê lão Sáo làm trại vườn. Tháng hai trăm ngàn tiền công. Có tắt mắt ngọn măng, cành củi, cũng một nửa chuyển về nhà chị gái. Ngày trước, những yến, những tạ thóc Hậu cung phụng cho lão đã chẳng nuôi sống chị Hồng đó sao.

Hai nhát đòn gánh của vợ làm Hậu nằm bệt mất mấy ngày. Mụ Hào trong lo thắt ruột mà bên ngoài vẫn làm mặt lạnh. Mụ tự tay  mổ gà nấu cháo ngải, đi tìm mua thuốc nặn cho chồng.  Lúc ăn uống thì mụ hầu, khi nặn thuốc thì giao cho thằng cu út. Từ lúc cai sữa, cho đến năm mười tuổi cu út toàn rúc nách bố. Nó sợ mẹ. Nằm yên cho con nặn thuốc, lòng Hậu như có lửa đốt. Không biết anh có sai lầm khi làm trại đồi toàn tre này không. Mấy đồi luồng đang ấm bụi, cây nào  cây nấy cao vút, to lầm lẫm. Thế mà giá thu mua lại giảm từ mười ngàn đồng xuống bảy ngàn một cây loại A. Măng Bát Độ mấy vụ đầu không đủ bán nay cũng rớt giá. Hậu đã nghĩ đến việc chuyển sang trồng thử hồng không hạt. Mấy trăm gốc hồng giờ cũng phải đầu tư ba, bốn chục triệu. Có một giống hồng mới phát hiện ở làng Cả, còn thơm ngon hơn cả hồng Hạc Trì, giá lại cao, dễ bán. Cây giống bây giờ cũng năm chục ngàn một cây con con, đến hai trăm ngàn một cây vừa vừa. Lúc này nên trồng ngay. Lại nấp nỏm vì ý định bỏ trồng lúa ở dộc Mèo. Đất ở đây chua loét, lúa chẳng khi nào nổi tạ rưỡi một sào. Nếu trồng cỏ ngọt  vào thì thừa sức nuôi đàn bò ba chục con. Giá bò lên đến chóng mặt, sẵn tre, bương đấy, cũng nên làm tạm cái trại bò.

Dù vẫn đầy bụng tức, Hậu cho mời lão Sáo đến để bàn việc thực hiện những ý định mới. Vung vẩy chiếc mũ cọ, lão Sáo sốt sắng: “Chú đỡ hẳn chưa? Khổ!”. Lão bưng chén trà nóng, xì xụp uống. “Đợt măng này cắt được rồi đấy! Chú tính thế nào?”. “Cứ để lại đã! Tôi định bàn với bác việc khác”.  Lão Sáo chợt lúng túng. “Tôi cũng định tối nay ghé chú bàn chút việc... việc trại măng ấy...”. Hậu ngồi dậy. Lão này cũng nhanh nhạy ghê,  không chừng suy nghĩ cũng giống mình đây. “Bác nghĩ ra chuyện gì thế? Nói thử xem giống ý tôi không”. Lão Sáo mừng rơn nói một  lèo: “Công việc ở trại nhiều quá, suốt từ chiều đến tối, từ sáng đến trưa, mà chú trả cho tôi có hai trăm...”. Hậu tiu nghỉu. Thì ra lão đòi tăng lương. Quái thật! Lão Sáo thấy thái độ của Hậu, biết ngay ý nghĩ của nó không giống mình. Nhìn lơ đãng ra sân, lão tự nói trong lòng. Chẳng thế ư!  Tưởng hai trăm bạc to lắm à? Buổi tối có khi còn phải ôm gối ngủ một mình ngoài lán trông măng. Tưởng lão không biết mỗi tháng vợ chồng nhà nó thu bao nhiêu từ bán cây, bán măng và cây giống? Ba, bốn triệu bạc chứ ít à! Hự! Mà nó thí cho mình hai trăm bọ. Bên kia Hậu cũng tròn mắt, thở hắt ra: “Bác làm với nhà em thì biết đấy. Tiền bạc thu vào có được bao nhiêu. Vừa trả lãi ngân hàng, vừa phân tro, sâu bệnh, thuê người thêm lúc mùa vụ. Bác tuy chỉ có hai trăm nhưng công việc thì tháng ít, tháng nhiều, lương vẫn đóng cọc thế. Nhưng bác đã nói thế... Mỗi tháng em gửi bác thêm năm chục nữa”. “Tôi nói thật nhé! Chú nên nghĩ lại. Tôi thấy chú có trả tôi ba trăm một tháng cũng chưa xứng đâu. Nhưng nghĩ tình anh em gắn bó từ thời ấy đến giờ”. Hậu nhăn mặt nằm xuống, sống lưng lại đau nhói. Lão bắt đầu làm cao đây. “Bác cứ đi làm. Để tối tôi bàn với nhà tôi xem thế nào”. Mụ Hào  buông chậu cám lợn, nhẩy cẫng lên: “Cái gì! Lão ấy lại so bì với chủ ư? Thật không biết thân, biết phận. Đã thế cho nghỉ! Thuê người khác! Để tôi gọi chị Hồng sang giúp, vừa được tiếng lại vừa đỡ tiền”.

Đêm trăng suông, li ti những hạt sương lấp lánh trên bờ cỏ hai ven đường như những giọt nước mắt. Tiếng dế kêu ri ri than thở. Hậu nhìn sang trại đồi, cả mấy  vạt vàng xanh thẫm của tre cũng lấp loá ánh trăng. Tập tễnh bước về phía trại, Hậu thầm nhủ hãy nén lòng. Cũng phải điều đình với lão Sáo, chứ công việc bề bộn, không có lão thì không xong. Ba trăm! Chưa bằng số tiền hôm mình đi hát và “kéo pháo” với các em ngoài thị trấn. Mái lán cọ trăng trắng đằng kia, sao chưa có ánh đèn. Hay lão Sáo làm sao, bỏ không ra trông măng nữa. Hậu dừng trước cửa lán, giật mình vì có tiếng phụ nữ, “Khiếp! Cứ bảo già...”. Tiếng lão Sáo lúng búng như ngậm hột thị: “Già... còn lâu”. Loạt soạt, hổn hển. Hậu ngây người, mặt nóng ran, đứng chờ nhịp điệu hoá thân bên trong dừng hẳn. Tiếng lão Sáo phều phào: “Sọt măng hôm qua bán hết chưa?”. “Hết veo! Họ chả tranh nhau mua. Em bán có bốn nghìn”. “Chết! Sao bán rẻ thế. Cẩn thận không thằng Hậu biết là gay!”. Tiếng cười hi hí. “Còn lâu mới biết. Thôi trả áo em đây!”. Hậu lạnh toát người. Sao tiếng cười nghe giống tiếng mụ vợ mình thế nhỉ. Nỗi nghi ngờ loé lên như tia chớp. Quên cả đau, Hậu đạp tung cửa. ánh đèn pin quét ngang soi rõ một tấm thân trắng ngồn ngộn, một thân còm cõi, đen sạm. Quên cả trên người không có mảnh vải nào, cô Hồng chắp tay vái Hậu lia lịa: “Chú Hậu! Tôi lạy chú trăm lạy, ngàn lạy chú tha cho tôi”.

Im lặng trùm lên khoảng không gian nhỏ hẹp. Gió bỗng thổi ào từ đồi tre xuống, nghe như có tiếng lách tách đội đất chui lên của những mầm măng.

(Tiền phong chủ nhật số 45)

Mã số M25

Niệm đứng trước gương chỉnh quần áo một cách tỷ mẩn, anh phát hiện ra vai áo có vết phấn hồng, anh lẩm bẩm: “Lạ thật mới mặc có tí buổi sáng...”. Anh thay áo và vội vã ngắm vuốt và lẩm bẩm “M25”, “M25”. Đó là mã số mà cô ấy đăng ký trên báo để tìm bạn. Niệm mỉm cười và nhớ đến những dòng chữ trên trang báo: M25 cao 1,61m, nữ tính, ưa nhìn, thích ca nhạc, nữ công, muốn tìm bạn trai làm nghề bác sĩ, phóng viên, thu nhập trên  hai triệu đồng một tháng.

Niệm và M25 ngồi trong một quán cà phê, quán này Niệm thường ngồi mỗi lần tinh thần căng thẳng... Quán cà phê này thật đặt biệt, nằm giữa Hà Nội nhưng dường như nó không có một âm thanh của thành phố. Khách đến uống nước được ngồi dưới những vòm cây xanh ngợp. Trên sân, cây khế đã nhú những trùm hoa màu tím tạo cho khung cảnh có phần thư thái  và lãng mạn... M25 nói: “Em không ngờ ở đây lại có một quán cà phê đẹp đến thế này”, “Yên ả thì đúng hơn”. Cô gái cầm một bông hoa khế nhỏ xíu  và anh để ý thấy cô gái có đôi bàn tay thuôn dài, những móng tay màu hồng phớt, trắng mịn và mềm mại, cổ tay đeo một cái lắc pha lê màu trắng, trên cổ cũng một chiếc vòng pha lê tương tự. Da mặt cô màu hồng nhẹ, đôi mắt được hoá trang cẩn thận để xoá đi những nếp nhăn ở đuôi mắt, cô dùng son màu cam càng tăng thêm vẻ hấp dẫn từ hàm răng trắng như ngà. Tim Niệm bắt đầu đập loạn nhịp. Niệm nói:

- Anh cảm thấy bất ngờ khi được gặp em.

- Vì sao vậy anh?

- Em không giống như anh tưởng tượng.

- Anh thấy thất vọng về em à?

Niệm lúng túng  và vội vàng thanh minh:

- ồ, không không em rất...

Cô gái lấy tay che miệng và mỉm  cười. Niệm đánh trống  lảng:

- Em chưa nói là em làm nghề gì?

M25 xoay xoay cái thìa ở cốc nước quả đủng đỉnh nói:

- Đối với anh nghề nghiệp quan trọng lắm hả?

- à... không..., anh chỉ muốn...

M25 ngước nhìn Niệm và hỏi:

- Anh là bác sĩ hay phóng viên?

- Anh làm trong bệnh viện.

- Bệnh viện nào?

- Bệnh viện nào đối với em có quan trọng lắm không?

- à... không...

M25 ngồi trước bàn trang điểm, cô lấy kem dưỡng da thoa lên tay và như tự hào với đôi bàn tay của mình. Có tiếng chuông điện thoại, đầu dây bên kia là Niệm, M25 nói:

- Chào anh, anh chưa đi ngủ à!

- Anh vừa về đến nhà, có ca mổ khó...

- Có tốt không anh?

- Tốt, ngày mai, mình đến quán cà phê hôm trước nhé!

- Vâng, hẹn anh ngày mai.

Họ hẹn hò nhau và thật sự cần nhau, càng ngày Niệm càng lo lắng, vui và buồn lẫn lộn. Có một điều Niệm chưa có thời gian tìm hiểu xem cô ấy làm nghề gì,... tại sao M25 cứ đi đột xuất, về bất ngờ như vậy... bao nhiêu lần định hỏi nhưng Niệm lại sợ cô phật ý...

M25 vừa ngưỡng mộ, vừa tôn thờ Niệm, cô ấy đoán anh là một bác sĩ giỏi nên thỉnh thoảng phải làm những ca phẫu thuật qua đêm và thỉnh thoảng bệnh nhân  lại gọi điện cho Niệm bất thình lình... Lúc nào Niệm cũng bình tĩnh trả lời: “Vâng tôi đến ngay, có...có”. Niệm cũng là một người chịu chơi, anh vừa tặng cô một bộ đồ mỹ phẩm của Nhật tới hơn một triệu đồng, M25 chưa  thấy ai yêu mình như thế... và cô thật sự cảm động. Đến sinh nhật Niệm, M25 tặng anh một cái phôn. Cô nói:

- Em muốn anh nghe nhạc sau những ca mổ căng thẳng.

- Cám ơn em.

Niệm ôm chặt M25 và anh cảm thấy run lên vì hạnh phúc. Lúc này, trong lòng anh muốn ngỏ lời với M25 nhưng anh cảm thấy khó thế. Anh nói:

- Anh không muốn mất em...

M25 cầm tay anh và áp lên má cô lúng túng:

- Em cũng vậy.

Niệm đổ ít cồn xoa nhẹ lên tay rồi thở hắt ra, anh vừa khiêng hai xác chết xuống nhà xác bệnh viện. Ngày mai sẽ là ngày vất vả. Có người gọi điện thoại cho anh, Niệm lại trả lời “Có...có... tôi đến ngay”. Anh bắt đầu sắp xếp các thứ vào bao tải nào là khăn tang và các loại dài ngắn, khăn vàng, áo - mũ tang cho con trai trưởng, con gái, tro, bát hương, lọ hoa, gậy, khoanh chuối, đũa hoa tre, băng dính tang màu đen, lọ hoa, dây thừng, dây cói... Niệm nhìn đồng hồ từ đây tới đó độ 10km, giờ này đi về nhanh cũng phải mất 40 phút, kheo khéo lại nhỡ hẹn ăn cơm chiều với M25 (Anh quen gọi cô ấy như vậy)... Niệm nghĩ bụng chuyến này cũng được ngót nghét trăm bạc, đám này là nhà có của. Có tiếng chuông điện thoại, M25 nhắn tin “Em có việc đột xuất không ăn cơm cùng anh được, xin lỗi anh”. Niệm cảm thấy buồn, đúng hơn là hụt hẫng.

Anh đến đám tang, thấy gia cảnh nháo nhác, người chạy xuôi, người chạy ngược để lo công việc tang lễ... Người đàn bà quá cố trước đây là cán bộ có cỡ trong ngành ngân hàng, bạn bè con cháu đông kìn kịt. Một người đàn ông trạc ngoài 50 tuổi mặc áo màu tàn thuốc xách túi đồ từ tay Niệm và nói:

- Đủ cả chưa?

- Bác cứ yên tâm trong này không thiếu thứ gì.

- Thế có phải trả tiền ngay không? Hay là anh cứ về, vài hôm nữa tôi bảo em nó đem tiền sang thanh toán với anh sau.

- Vâng, được ạ.

Niệm đi được vài bước thì nghe tiếng gọi.

- à thôi Niệm này,  vào đây tôi thanh toán luôn cho dứt điểm.

Vừa nói người đàn ông vừa kéo Niệm len qua đám đông vào buồng...

Trong buồng cũng đông nghịt. Bỗng có tiếng nói quen thuộc:

- Các bác, các anh, các chị ra ngoài bớt đi cho cháu làm việc ạ...

Trời ơi, đúng  giọng nói ngọt ngào của M25, cô ta đang làm gì ở đây? Niệm chen vào đám đông... M25 đang cầm cái bông phấn thoa lên mặt người quá cố. Tim Niệm đập thình thịch, M25 cũng vừa nhận ra Niệm, miệng cô há hốc hoảng hốt... Niệm qay mặt đi, khuôn mặt M25 thoáng chút thất vọng lẫn đau đớn, hàm răng cắn vào môi dưới thật chặt. Niệm toan quay ra thì thấy người đàn ông mặc áo màu tàn thuốc tiến về phía anh:

- Này anh Niệm ơi, tôi thanh toán tiền đồ tang cho anh đây.Đôi lông mày của M25 nhướn lên, hai khoé môi cô nhếch lên nở một nụ cười nhẹ nhõm... Những người vây quanh bà cụ quá cố đang  thút thít khóc. Cô cúi xuống tiếp tục công việc của mình. Người đàn bà quá cố bỗng trở nên đẹp khác thường

“Ông ta”

Tôi vừa chớp mắt thì  nghe tiếng chuông điện thoại. Về khuya, tiếng chuông reo như vang hơn, giục giã hơn. Và nếu thông tin mà chị gái tôi báo là thực thì quả là chuyện bất ngờ đặc biệt thật. Ông ta, người  mà cách đây trên hai mươi năm chúng tôi quen gọi là ông ta  không phải ai khác mà là bố đẻ chúng tôi và những năm sau này không một ai trong chúng tôi còn nhắc đến. Trong trí nhớ của tôi: vào những năm 60, 70 chúng tôi học cấp ba, thường xuyên phải đánh vật với lý lịch để đăng ký thi vào trường trung, đại học hoặc xin việc ở các cơ quan, xí nghiệp nhà nước, thường phải viết đi viết lại, thay từ này bớt từ kia xoay quanh tên, tuổi, nghề nghiệp của ông. Còn bây giờ gần nửa thế kỷ qua rồi, mọi nỗi đau cũng đã yên lành trở lại. Vậy ông ta có đến thăm hay bày ra chuyện gì đi nữa, với tôi, chẳng có gì đáng phải nghĩ ngợi!

Chị tôi kể tiếp và như muốn nói nhiều về cuộc hội ngộ này: Hai giờ chiều nay chị vừa thức dậy thì nghe tiếng chuông reo. Chị khoác vội áo ngoài, vừa xuống đến bậc thang  cuối thì đoàn khách đã vào đến sân (con vện cũng không sủa mới lạ chứ!). Ông ta xuất hiện đầu tiên: to, mập, hơi bệu, tóc trắng gần hết. Trông rất đẹp lão. Ông hỏi chị vẻ thân tình: “Con là Duyên phải không?” “Vâng. Con chào ba”. Ngay lúc ấy, chị nhận ra người đứng sau ông là một chị dược sĩ quê Thái Bình công tác tại xí nghiệp dược phẩm số 3, cơ quan ngay trước công ty chị.”

- Làm thế nào mà chị nhận được  ngay ra ông ta?

- Linh tính em ạ. Lời lẽ mà chị trò chuyện, “thưa, gửi” với ông như tự trong lồng ngực phát ra. Đúng thế, lạ lắm! Vì ngay khi ông hỏi, chị cảm nhận được  ngay ông ta là bố chị em mình, cũng có thể, linh cảm này có nguồn gốc từ một kỷ niệm rất xa, vì trước khi vào Nam, ông đã về thăm gia đình, ôm hôn chị và khóc đòi mang chị đi. Cùng đi với ông còn có bà Cải, người vợ ông cưới ở Thái Bình, em Phi - líp Dũng và hai người em họ bà Cải. Hai người mà ông ta giới thiệu là em họ bà Cải bộ dạng buồn cười lắm, một ông cụt nửa cánh tay trái, một ông đi tập tễnh, cả hai đều đeo huy hiệu thương binh. Trong trò chuyện, ông luôn hỏi chị những chuyện về mẹ, về một vài người họ thân, nhất là em, làm thế nào em lại có thể lấy một cán bộ cao cấp kháng chiến?… Tóm lại những thông tin mà ông biết về gia đình ta hầu hết là sai lệch. Và, hình như ông hỏi để có chuyện mà nói thôi.

Chị lấy bia trong tủ lạnh mời khách. Hai ông thương binh uống như người vừa từ sa mạc ra, còn ông bà và Phi-líp thì uống nước khoáng mang từ Mỹ về. Sở dĩ chị biết một số chuyện trong chuyến về thăm Việt Nam này của ông là trong lúc uống bia, một ông thương binh quá cốc đã tuôn ra: tôi đã nói với bố cô là thời buổi bây giờ người ta chẳng bỏ phí thì giờ theo dõi những người trước từng làm việc với Mỹ trở về thăm Tổ quốc, người ta cần là ông mang về nước bao nhiêu tiền? có định đầu tư kinh doanh sản xuất gì không, giúp địa phương được  gì? Chị còn được  biết cái thằng em Phi-líp Dũng giỏi tiếng Anh, nói thạo tiếng Việt và giỏi võ. Nhiệm vụ của thằng Mỹ con này là, nếu ông bà có bị Việt Cộng bắt, thì bằng mọi cách liên lạc với Đại sứ quán Mỹ và Hà Nội cầu cứu. Em thấy ghê chưa, hệt như phim hình sự.

Trước khi ra về, ông lấy trong  ví 5 tờ 100 đôla đưa cho chị, nói dịu dàng: Ba chẳng biết các con cần gì, có mấy trăm cho con để mua quà cho các cháu. Ông còn nói với chị (và em) là gửi cho ông một khai sinh có dấu công chứng để ông chuẩn bị thủ tục mời hai chị em sang thăm Mỹ một thời gian. Thấy chồng móc tiền ra khỏi ví, bà Cải nhìn như dán mắt vào những đồng đô đang còn trong tay ông. Rồi khi thấy chị từ chối không nhận tiền thì bà nhìn chị tưởng có thể nổ con người! Chị tôi còn nói: “Chị đã cho ông biết địa chỉ của em, có thể vài tuần tới bầu đoàn thê tử ngài cựu sĩ quan Mỹ đến Hà Nội gặp em đấy, vì nghe nói, sau đấy đoàn còn đi dâng hương tại đền thờ các Vua Hùng”.

- Gặp em làm gì nhỉ? Em có quen biết ông bà này đâu. Và các vua Hùng, nếu hiểu thấu tấm lòng ông bà chắc phải xót xa cảm động lắm!

Tôi đặt ống nghe vào máy toan trở lại giường nằm nhưng toàn thân cứ ì ra, chân không muốn bước, còn tim thì đập mạnh loạn xạ như người leo dốc sắp kiệt sức. Lúc trò chuyện với chị gái, tôi nói: Em có biết ông ấy đâu. Đúng là tôi không tường mặt ông ấy thật, một tấm ảnh chụp gia đình cũng không có. Vì trước khi ra khỏi nhà, tất cả giấy tờ có liên quan đến ông, kể cả văn tự nhà đất, bố chồng để lại, mẹ tôi cũng thiêu huỷ sạch.

Tôi ngồi xuống ghế, thở thư giãn. Sự việc đến với tôi đột ngột quá. Mấy chục năm rồi, khái niệm về một người bố huyết thống tưởng đã xoá hẳn trong tôi, lúc này, trước mắt và trong đầu óc tôi, chợt nhập nhoà một bóng người, là tưởng tượng ra hay chính bóng mình khiến tôi mụ đi. Nhưng rồi tôi lại nghĩ đây là bố mình, một người bố tội lỗi, lỡ bước đi quá xa nay trở lại. Như vậy là tôi có bố, có mẹ như mọi người khác… Đêm mùa thu vắng lặng, sự yên tĩnh thái quá làm tôi thao thức không ngủ được. Đúng là tôi không biết gì về ông. Và hình như tôi cũng không căm ghét ông. ông ở đâu, làm công việc gì tôi đâu có biết. Duy một lần, cũng đã hàng chục năm rồi, em ruột ông từ Mỹ viết thư về gia đình nhà chồng, có nhắn mẹ tôi là ông đã bỏ nghề cầm súng, hiện có một cửa hàng vàng rất lớn ở một khu dân cư phần đông là người Việt Nam di tản.

Ông về Việt Nam thăm lại một số danh thắng, về Thái Bình thăm quê hương vợ hay còn có mục đích gì nữa, tôi hoàn toàn không muốn biết.

Tôi luôn di chuyển chỗ ngồi trong gian phòng, tránh phải đối diện với cái bóng tưởng tượng ra, có lúc tôi muốn nói thật to: Tôi không biết ông, tôi là một con bé không cha! Nhưng cổ họng như bị đóng chặt lại. Rồi gần sáng, tôi vẫn phải đặt vào lưỡi hai viên seduxen để ngủ thiếp đi vài giờ.

Sáng dậy tôi thấy mệt. Đúng là đêm qua tâm trí tôi luôn phải nhớ, quên với quá nhiều chuyện, lại toàn là những chuyện xưa cũ, từng mảng, từng mảng rất khó chắp nối.

Năm 1954… Phải, năm 1954, mẹ tôi dẫn chị tôi (và tôi đang còn là cái thai sáu tháng) về thăm ngôi nhà cũ. Chị tôi kể: Những người vừa được  chính quyền phân về ở, không ai bảo ai đều đứng trước cửa theo dõi từng bước đi của mẹ con tôi. Thực lòng thì mẹ tôi muốn dẫn con về để vĩnh biệt ngôi nhà, nơi mẹ tôi từ nhà bố mẹ đẻ về nhà chồng, nơi chị gái tôi ra đời và một đêm mát mẻ nào đó bố mẹ tôi đã tạo ra tôi. Hình như những người này không ưa chúng tôi, sợ chúng tôi trở lại. Họ không hiểu là mẹ con tôi làm sao còn được  trở về nhà cũ. Có một chuyện mà chị gái còn nhớ đến ngày nay, đó là trong khi mẹ tôi dắt con đi thăm nhà, thăm khu vườn cây và kể cho con một vài kỷ niệm, trong đó có chuyện về cái võng: Mẹ tôi phải nhờ người nhà ở quê ngoại mãi tận Thái Bình mua một cái võng đan bằng sợi gai khá công phu sau ngày sinh chị tôi. Cái võng chị tôi nằm ngày ấy nay người chủ mới đã căng ra trên bốn cái cọc thấp chừng hai gang tay che luống rau mới gieo vì sợ gà bới! Vào lúc chị tôi đang nghe mẹ kể về cái võng thì một con mèo khá to nhảy từ mái nhà xuống kêu rất thảm. Chị tôi nhận ra ngay con mèo lông hai màu đen trắng, bạn thân thiết của chị suốt mấy năm tuổi thơ. - Miu… Miu… chị gọi tên nó rồi cúi xuống toan bế, thì nghe có tiếng người trong nhà nói vọng ra: - Tôi đã nuôi nó cả tháng rồi đấy, loài mèo hoang ăn khoẻ như chó, có thích thì mang đi tôi chẳng giữ! Chị thương nó lắm, cảnh đời một con vật cũng chẳng may mắn gì hơn người chủ bất hạnh của nó. Mẹ tôi kéo chị tôi đi trở ra, bỏ lại phía sau là cặp mắt của con mèo nhìn chúng tôi một cách khó hiểu.

Mẹ tôi đưa chúng tôi sang Hải Phòng ở với gia đình em gái. Đến nơi ở mới gia đình tôi gặp muôn nghìn khó khăn. Từ một cơ ngơi rộng hàng trăm mét, nay ba mẹ con trên một chiếc giường đôi, trong một gian phòng rộng chừng 22 mét vuông chung cho hai gia đình. Chú dì tôi cũng nghèo, tuy là cán bộ nhà nước nhưng lương thấp, các con còn nhỏ, được  một điều là gia đình chúng tôi hoà thuận, thật lòng thương yêu nhau. Để lo xa cho việc học hành và công ăn việc làm của chị em chúng tôi sau này, chú dượng tôi đã nhờ một đồng đội cũ ngày ấy là cán bộ tổ chức của thị xã làm lại khai sinh cho chúng tôi, lần làm lại này có sửa đổi một vài nội dung nghề nghiệp của bố, mẹ. Vợ chồng đã ly di từ trước nắm 1954. Những tờ khai sinh này này còn được  ông sao lại nhiều lần, cố tình pha loãng cái lý lịch của chúng tôi, những đứa trẻ tuổi thơ không yên ả. Một lần mẹ tôi nói với chú dượng tôi là ông đã chết đâu mà lại viết vào lý lịch của chị tôi là bố đã chết! Câu hỏi tưởng khó trả  lời nhưng chú dượng tôi đã hỏi lại mẹ: Chị biết ông ta còn sống à? Và chú dượng tôi đã giải thích sự gian lận này chẳng hại cho ai và cũng đáng yêu thôi, sau này con Duyên, con Hạnh lớn lên sẽ thêm yêu chế độ nếu chúng nó biết thân phận, chịu học hành, phấn đấu thành những con người có ích cho xã hội.

Năm 1962, chị Duyên tôi 16 tuổi, học xong lớp bảy, một người  bạn của chú tôi làm giám đốc xí nghiệp xuất nhập khẩu hải sản nhận vào làm hợp đồng cho xí nghiệp. Được mấy tháng, một buổi tối, ông Vân đến nhà nói với chú tôi: Chủ nhật này ông lặng lẽ sang đón con Duyên về cho tôi, có đứa tố cáo tôi là nuôi dưỡng con cái phản động. Vô tình tôi nghe được  cuộc nói chuyện của hai người. Là một đứa trẻ bất hạnh, một cây xương rồng trên cát nóng, nên tuy mới mười ba tuổi nhưng tôi cảm nhận có sự chẳng lành đang đến với chị tôi. Tôi nghe rõ tiếng chú tôi nói khi tiễn khách: Thật vớ vẩn! Đi ở bế em chứ làm cái đ. gì! Mở miệng là đạo đức, quan tâm này nọ… Thật vớ vẩn! Về nhà được  hai tuần, một người bạn của chú dượng làm quản đốc phân xưởng bảo dưỡng tàu sông - biển xí nghiệp Cảng xin cho chị tôi làm công nhân gõ ghét tàu, một loại công việc cực kỳ vất vả và nguy hiểm. Công nhân gõ ghét, cạo gỉ trong hầm tàu suốt buổi tắm trong bụi sắt, tai ù đặc vì tiếng búa liên tục gõ vào thành tàu. Còn cạo gỉ vỏ tàu thì người lao động phải đứng phơi mình trên những dàn giáo cao bốn, năm mét, người yếu dễ hoa mắt, đâm đầu xuống sông như chơi. Lao động được  hai tháng, chị tôi gầy tọp đi, tai gần như điếc đặc, thân xác vật vờ như người mắc bệnh thần kinh. Thấy con như vậy, mẹ tôi chỉ khóc, còn chú tôi thì quyết định xin cho chị tôi thôi việc.

Mùa hè năm 1964, cuộc chiến tranh chống Mỹ bước vào giai đoạn quyết liệt. Mỹ đổ quân vào chiến trường miền Nam ngày một nhiều. ở  miền Bắc, xí nghiêp, cơ quan, trường học tiếp tục sơ tán ra ngoại thành. Hoạt động của thanh niên đường phố sôi nổi thể hiện quyết tâm tham gia chiến đấu bảo vệ Tổ quốc mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Đoàn  viên thanh niên xung phong gia nhập bộ đội, tình nguyện vào các đội ba sẵn sàng, vào chiến trường mở đường cho bộ đội hành quân. Chiến sự sôi động là thế, nhưng con cái những gia đình có vấn đề vẫn không được  tiếp nhận. Còn gì đau hơn là tình nguyện mang tuổi thanh xuân vào nơi nguy hiểm, sự sống và cái chết liền kề mà đâu có dễ dàng. Một anh bạn học của chị tôi là cán bộ Đoàn khu phố đã vận động và thuyết phục Đoàn thành phố để chị tôi được  gia nhập Đại đội thanh niên đi xây dựng lâm trường, một công trình quốc phòng bảo vệ vùng ven biển Đông - Bắc thành phố. Gần hai năm trời sống như lính, áo quần như lính, ngoài lao động là tập luyện quân sự, chị Duyên tôi được kết nạp vào Đoàn. Rồi hai người yêu nhau, quyết tâm xây dựng gia đình. Nhưng để được  cấp trên cho qua, hai người đã làm đơn tình nguyện vào chiến trường miền Nam đánh Mỹ.

Với chị tôi, ngay những năm còn rất trẻ đã biết chịu thương chịu khó kiên trì phấn đấu để  tự trong sạch. Cũng có thể chị sớm ý thức được  thân phận mình, nỗi bất hạnh của những con người khi sinh ra đã phải mang bản án chính trị đặc biệt: Con cái bọn phản động!

Ngày ấy, mẹ tôi được  nhận vào làm công nhân xí nghiệp dược phẩm, mặc dù khi tiếp quản thành phố, trong đơn xin việc của bà có kèm theo bằng tốt nghiệp y tá trung học do Nha y tế Bắc Việt thời tạm chiếm cấp. Bà biết mình có thể làm được  chuyên môn khá hơn. Nhưng lại nghĩ, được  nhận vào làm việc là tốt rồi. Tuy vậy trong lý lịch vẫn phải kèm theo một vài con tem bảo đảm: Em ruột mẹ là bộ đội tại ngũ, một chị hiện là quân y sĩ có chồng là liệt sĩ. Rất thương các con nhưng mẹ tôi phải tạo ra một gia đình mỗi người một nơi, cả tháng chẳng ai thấy mặt ai. Tôi học phổ thông một trường sơ tán về phía bắc thành phố, chị gái tôi phá đá mở đường, xây dựng công trình quốc phòng ngoài đảo, mẹ tôi làm công nhân được  sơ tán về một xã nhiều hang động thuộc huyện Thuỷ Nguyên. Dì ruột tôi là cán bộ hoạt động kháng chiến nội thành nên khi Pháp rút đi bà được  nhận vào làm việc tại bệnh viện thành phố. Bà là người cùng chồng điều hành hai gia đình: hai vợ chồng, bốn đứa con và ba mẹ con chúng tôi. Sau này khi tôi đỗ vào trường Trung học y tế cũng là nhờ sự quen biết rộng của chú rể tôi và cái lý lịch được  pha loãng hợp lý: bố đã chết khi tôi còn là cái thai trong bụng mẹ. Ông nội đã chết trước Cách mạng Tháng Tám, chú và các cô theo gia đình riêng vào Nam, không có liên lạc gì. Có được  cái lý lịch mù mờ như vậy, một phần nhờ người bạn thân của chú tôi làm cán bộ tổ chức của trường, phần vì chúng tôi biết giữ mồm giữ miệng. Thật ra, ở trong Nam, những ngày đầu ông ta là sĩ quan quân đội Pháp, sau là sĩ quan nguỵ. Như bao sĩ quan ngụy khác, ông được  Mỹ đưa đi đào tạo ở Guam, Philipines và một vài khoá học ngắn ngày ở Mỹ. Ông trở thành một sĩ quan với đầy đủ tính chất tàn bạo hiếu chiến của bọn đế quốc xâm lược nước ngoài.

*

Tôi thật sự xúc động khi đặt chân lên bậc thang để lên tầng hai của khách sạn. Là người có thời gian học ở Hà Nội, ra trường lại được  phân công tác ở thành phố này nhưng tôi chưa từng đến đấy, một khách sạn mà theo xếp hạng của ngành du lịch thì là loại 4 sao, khách của khách sạn phần lớn là người nước ngoài, với ta thường là những cuộc họp quan trọng của Chính phủ, lãnh đạo thành phố với khách là người nước ngoài. Ngay từ nhà, chị gái tôi luôn động viên: Em phải bình tĩnh và đừng căng thẳng quá. Chị thấy ba cũng nói năng dịu dàng và lễ độ lắm. Tôi nghĩ chị dùng sai từ lễ độ, theo tôi, chắc là chị muốn nói “dịu dàng và lịch sự”. Tất nhiên là tôi chẳng có lý do gì để mà căng thẳng với một người tôi chưa từng quen biết, chưa từng trông thấy ảnh hoặc đọc một dòng thư. Ông đã gặp chị gái tôi, qua chị, ông muốn gặp tôi. Thì gặp! Một người nào đó cùng đi trên một chuyến tàu, còn có thể nói với nhau khá nhiều chuyện, huống hồ là ông, cha đẻ của chúng tôi!

Tôi bước chậm, tự động viên là phải tự tin, bình tĩnh, bất cứ hoàn cảnh nào cũng không được  nổi cáu. Và cũng sẽ dịu dàng và lịch sự như ông. Tôi là bác sĩ, mười lăm năm uống nước Hà Nội, cũng phải có chút văn minh Thủ đô chứ.

Một người đàn ông cao lớn, tóc bạc nửa đầu và một thanh niên áo pun quần lửng từ trong một phòng bước ra, rảo bước về phía chúng tôi. Chị Duyên nói nhỏ: Bố đấy! Rồi chị bước vượt lên tôi vài bước: Con và em Hạnh lên thăm bố. Ông dang hai tay đặt nhẹ lên vai chúng tôi. Rồi như không kìm được  xúc động, ông thốt lên: Con gái bố xinh đẹp quá! Ông mời chúng tôi vào một phòng rộng. Vợ hai của bố tôi và hai người em họ của bà cũng có mặt. Tôi thấy mọi người nhìn tôi hết sức ngạc nhiên. Người đàn bà mà tôi nguyền rủa trông thật khiếp. Bà thấp, da mặt nhăn, vàng xỉn. Bà gạt tay một phụ nữ đang xoa bóp cổ và vai, đứng dậy, như cố làm vẻ tươi tỉnh. Tôi chào bà. Bà cũng chào tôi, miệng sẽ thốt lên nghe như ngọng: Cháu Hạnh lớn quá nhỉ. Tôi hiểu bà không định nói là “lớn thế nhỉ”. Nhưng chắc là mấy chục năm rồi khi định cư ở nước ngoài trong  giao tiếp bà chỉ gật và  lắc là chính. Bố tôi vẫn phải làm một công việc ngoại giao thông thường là giới thiệu tôi với mọi người.

Bố tôi mở đầu bằng kể chuyện chuyến về thăm quê hương lần này, khen đất nước có nhiều đổi thay. Ông nói về Đông Hưng quê bà Cải: Trong đó nghèo, nông dân còn phải lao động lam lũ lắm!

Ông hỏi tôi đột ngột:

- Ba muốn mời các con sang Mỹ một thời gian, nếu các con đồng ý ba sẽ gửi giấy mời. Nhưng, trước tiên các con phải gửi cho ba khai sinh, có dấu xác nhận của công chứng thành phố.

Tôi nghĩ ngay là ông muốn xem giấy khai sinh của chúng tôi, trong đó có tên ông hay không. Nhưng tôi đã khước từ, lý do là tôi đang còn công tác, còn chồng tôi việc đi nước ngoài mấy năm nay đã trở thành loại việc “không thể đừng” phải chịu.

Nói gần nói xa, chuyện gia đình, sức khoẻ, học hành của con cái, tôi luôn lưu tâm đến một vấn đề gì đó ông chưa bộc bạch, bởi tôi luôn thấy ông đứng lên ngồi xuống, nhìn bà, nhìn mọi người. Cuối cùng thì ông đã nói điều ông muốn nói:

- Ba có ý định bàn với các con, nghiên cứu tình hình, những đổi mới về pháp luật về quyền lợi tài sản, đất đai của những người trước phục vụ chính quyền Mỹ - nguỵ, nay muốn xin lại, kể cả đóng góp một số tiền cho chính quyền thành phố.

Tôi nghe ông nói, giọng êm ái và rất tình cảm, nhưng lạ tai đến không ngờ. Tôi chưa từng ngắm nhìn ngôi nhà nhiều tầng giá tới vài nghìn cây vàng của ông trên đường Lý Tự Trọng. Nhưng cơ ngơi gia sản của ông nội tôi ở thị xã K. hai ba dãy đất rộng như một trang trại, khi mẹ tôi mang con ra đi, mấy chục năm rồi đã lần nào chúng tôi nói tới đâu. Vậy mà…

Ông cũng rất ý nhị khi biết  tôi tỏ vẻ thờ ơ với đề xuất của ông… Ông đứng dậy đến chỗ bà Cải nói gì không rõ, rồi mời chúng tôi vào một phòng nhỏ, nói:

- Ba về lần này chưa chuẩn bị được  tốt, ba cho các con một chút tiền nhỏ. - Miệng nói, tay ông mở cặp lấy ra bốn xấp tiền, mỗi xấp một nghìn đô la. Ông còn cho tôi một đồng hồ và chị Duyên tôi một vòng đeo cổ bằng ngọc. Tôi nhìn những tờ đô mới cứng như vừa trong nhà băng ra, tôi nhìn chiếc đồng hồ mạ vàng mỏng như chiếc bánh cha cố thường đặt vào lưỡi con chiên mỗi khi giải tội xong, tôi nhìn chuỗi ngọc màu sắc huyền ảo dưới ánh sáng cửa sổ căn phòng dọi vào, chưa nghĩ  nên nói gì thì chị Duyên tôi đã phản ứng rất nhanh. Chị tôi nói:

- Chúng con rất cảm ơn ba và dì Cải đã nghĩ đến chúng con về thăm, tiền thì mấy ai không muốn có nhiều. Nhưng chúng con lại hơi khác một chút, trải qua một thời dài khó khăn cực khổ, có những ngày không chạy nổi tiền để đong một kilô gạo. Những lúc đó, chúng con cần kilô gạo hơn mọi thức khác. Bây giờ cuộc sống của chúng con khấm khá hơn nhiều, giàu sang chưa đến nhưng khó khăn thì không. Chúng con cần sự ổn định và thanh thản.

Ông tỏ vẻ bất bình khi nghe chúng tôi từ chối nhận tiền và quà. Ông nói vẻ bực bõ:

- Thôi, được. Chắc các con nghĩ là tiền của ba bẩn thỉu chứ gì?

Tôi cười:

- Trong sạch hay vấy bẩn chúng con đâu có biết.

- Hay các con chê ít?

- Đâu có. Ba lại hiểu sai rồi. Con đã nói với ba đã có những ngày mẹ và các con chỉ mong chạy vạy được  tiền mua đủ một kilô gạo.

Bà Cải luôn theo dõi cuộc nói chuyện giữa chồng và chúng tôi, một cuộc chuyện trò không mấy vui vẻ. Bà đến ngồi bên ông, mắt nhìn mấy xấp tiền còn trên bàn. Bà nói vẻ khiêu khích:

- Hai chị giàu rồi, tiền của chúng tôi chẳng thấm vào đâu. - Rồi bà quay sang ông: - Ông không cầm lấy còn phơi ra đấy làm gì, người Việt Nam đâu có cần tiền Mỹ.

Tôi toan nói một vài câu để bà bỏ thái độ nói năng kệch cỡm của một số người đang kiếm sống ở nước ngoài. Nhưng lại nghĩ, tôi đến đây đâu phải vì bà. Sự có mặt của bà hay không trong lần gặp này sẽ chẳng ai nhớ.

Chia tay ông ở khách sạn Bình Minh. Rồi khi mọi người đã đứng dậy, ông vẫn còn muốn nói một điều gì, nhưng tôi thấy không nên kéo dài cuộc hội ngộ chẳng mấy vui vẻ này.

Ông nói với tôi:

- Ba thấy buồn là các con nói năng kín kẽ quá, chuyện trò với ba mà như với người dưng. Ba cho tiền các con không nhận, đồ trang sức các con cũng từ chối khác hẳn với ở quê dì Cải, khi ba đã ngồi vào xe vẫn còn người bám theo xe xin tiền. Hay các con sợ liên luỵ?

Gần nửa thế kỷ trôi qua rồi. Thực tế, chị em tôi đâu có thể tự thân vượt qua được  những rào cản khắc nghiệt của xã hội, may mắn là bên cạnh chúng tôi có bao nhiêu người giúp đỡ. Chú dì tôi đã không sợ nguy hiểm, không sợ mối “liên quan” chết người đè nặng. Trong một lần xét cho tôi thi vào trường trung cấp, một cán bộ tổ chức đã nói trước hội đồng xét duyệt: Nó được  sinh ra trong chế độ chúng ta, nước Mỹ ở đâu, cách ta mấy núi mấy sông còn chẳng biết, nói chi đến ảnh hưởng kinh tế chính trị. Vậy mà cũng trong cuộc họp, vẫn có người nói: Nhưng vẫn là máu huyết của một tên phản động! Cái gánh nặng lý lịch của chị em tôi còn đè lên cả một người khác, sau này là anh rể tôi. Để được  lấy chị tôi, ông đã vận động Đoàn khu phố chuyển  đơn của hai người tình nguyện vào chiến trường chống Mỹ cứu nước. Sau nhiều năm chiến đấu, năm 1975 anh chị tôi trở lại thành phố, chồng được  chính quyền giao nhiệm vụ lãnh đạo một cơ sở sản xuất thuộc Sở Công nghiệp, vợ được  giới thiệu đi học lớp đào tạo dược sĩ quân đội. Riêng tôi, qua những bước đi tích cực tận tình của gia đình ngoại, đã từng bước từ cán bộ trung học rồi thi đỗ vào trường đại học.

Tôi nghe rõ tiếng tim đập trong lồng ngực ông. Hai tay ông ôm chặt tôi như không muốn rời. Lúc này tôi thương ông, một người có nhiều tiền, nhiều con (6 con trai với bà Cải) nhưng cô đơn. ở bên Mỹ các con ông, từ lâu, đã không nói tiếng Việt. Bà vợ ông lại không phải là người  để có thể tâm sự. Bà chỉ chăm chút cái cửa hàng vàng trong khu dành cho người Việt. Gia đình ông hiếm có bữa com đông đủ như ý muốn. ở nơi ông, hiếm có chuyện người nọ đến thăm người kia, để được  nói với nhau những chuyện riêng tư gia đình, bạn bè, mặc dù ông có hai người em ruột ở cách ông vài giờ ôtô.

Vĩnh biệt ông, lòng tôi thanh thản. Gần nửa thể kỷ rồi, khi ông bỏ miền Bắc tôi còn trong bụng mẹ, nay đã ngoài bốn mươi, thời gian quá dài với đời  người, mà chuyện về số phận đau buồn của con người lại quá nhiều, càng nhiều năm càng cũ và vô bổ.

Cũng như đêm đầu tiên được  chị tôi báo tin ông về thăm, đêm nay tôi lại thao thức không tài nào ngủ được. Nhưng tôi không muốn nhờ đến những viên thuốc để đánh lừa giấc ngủ. Tự nhiên tôi thấy muốn gặp lại ông nhiều lần nữa, để nhìn ông gần hơn, thấy cái sự già nhọc nhằn và nỗi cô đơn bất tận của ông - cha tôi.

Văn nghệ số 45

Nợ đồng lần

Quán cà phê bên cạnh ngã ba đường. Vắng teo. Chỉ có bốn người. Cô chủ quán mập ú. Một ông khách không mập, không ốm, không thấp, không cao, có khuôn mặt ngựa, dài đuột. Một người không phải khách mà là một thợ sửa xe đạp. Không ai sửa, ông ta kéo ghế ra quán ngồi  cạnh đống đồ nghề. Một thân hình lực lưỡng, khoẻ mạnh. Cuối cùng là thằng bé bán vé số không đoán được tuổi vì mặt thì xạm đen, răng cỏ phô ra vàng khè, ở trần, ngực lép và chiếc xà lỏn phô ra cặp chân như cọng sậy.

Tập vé số chìa vô mặt ông khách ngồi trong quán:

- Mua vé số anh, còn có mười một tấm anh mua giùm!

- Sao chỉ còn có mười một tấm…? Ông khách nhấm nhẳn.

- Dạ, con bán gần hết rồi. Suốt sáng đến giờ chạy nháo nhào mới bán được đó thưa chú. Chú mua giùm nghe.

- Cô Cúc nè. Còn mười một tấm vé số. Số gánh không hè.  Mua không, cô năm tấm, tôi sáu tấm. Mua không?

- Thôi dành hết cho anh đi, anh Quý. Em chưa tới số đâu.

- Rồi. Chiều nay xổ trúng đừng có ân hận nghe. Nói thiệt với cô, tôi mà trúng số, tôi đốt quách cái quán cà phê này của cô, dựng cho cô  cái quán mới. Chịu không?

- Dóc tổ không hà. Trúng  số anh lo cho anh đi. Một thân, một mình, bày đặt.

- Ê, một thân một mình  cho sướng. Tay làm, hàm nhai, chẳng phải lo toan gì cho ai hết, thế không sướng hay sao? Mà thôi, đi đi mày, tao không mua nữa. Tạ từ những hy vọng hão huyền!

- Chú, chú mua giùm con đi mà!

- Tao đã nói không là không!

Thằng bé bán vé số nhận lại tập vé số và thủng thẳng quay ra đường. Hai chân như cọng sậy của nó cuốc trên đường vẻ như mệt mỏi.

Đuổi được thằng bé bán vé số đi rồi, Quý duỗi thẳng hai chân lên chiếc ghế trống và ngửa cổ nhìn đâu đâu ra ngã ba đường trước mặt. Gã muốn im lặng, nhưng cái miệng gã giống như có một sợi dây thần kinh kích động khiến gã lại phải lên tiếng:

- Này, ông sửa xe đạp. Không có khách,  vô uống cà phê nói dóc chơi.

- Anh gọi tôi là Tám. Còn anh là Quý phải không?

- Phải. Ai không biết là ông Tám. Nhưng ông coi, cái xứ Nam Bộ này có bao nhiêu  người thứ Tám như ông? Kêu Tám  nó lộn nhào hết lên, cứ ông sửa xe gọi cho tiện. Tôi hỏi ông, như ông và tôi bây giờ ai sướng hơn ai? Ông nói thử coi.

- Ông nói chuyện tào lao đâu. Tôi biết ông sao, ông biết tôi sao mà so sánh?

- Thì ông có vợ có con. Nghèo túng nên mới phải ngồi sửa xe kiếm tiền mà lo cho vợ cho con. Còn tôi hả? Một mình. Làm cái tiệm vẽ quảng cáo. Trúng một tấm biển, cắt được mấy tấm can đủ sống mấy ngày. Một mình có sướng không nào?

- Tôi cũng một mình.

- Trời  đất. Xin lỗi ông nghe. Cô Cúc. Cô cho tôi ly cà phê đen nữa coi. Cho ông anh tôi một ly để tụi tôi trò chuyện với nhau một bữa cho đã coi. Thiệt tình trời chẳng có  mắt chút nào. Người như ông và tôi sao phải cô đơn chớ. Ông  trỗ trượng, cao ráo, đẹp tướng thế kia mà một thân một mình thì lạ thiệt. Như tôi, ốm nhách, răng chìa thế này biểu gái nó chê không lấy làm chồng thì đã đành, còn ông thế kia. Thì lạ thực..

- Có gì đâu mà lạ anh Quý. - Cô chủ quán xía ngang - Đời trước mấy người không nợ ai, thì kiếp này mấy người cũng chẳng nợ ai, có gì đâu lạ…

- Không phải vậy đâu cô chủ quán ơi. - Ông Tám cãi lại - Có người muốn mắc nợ mà không nợ được đó. Cô hiểu không?

- Nè, ông anh. Ông anh nói cái gì nghe lạ vậy. Trên đời này ai mà ngu tính đến chuyện mắc nợ chớ. Như tôi nè, tôi vô tư, sống chẳng nhờ ai, chẳng phải lo cho ai. Mà ông nữa. Mắc mớ gì mà phải đầy cái thân ngồi  ven đường sửa xe vầy nè. Mỗi miếng vá ruột mấy đồng. Xiết con ốc mấy đồng? Ôi da… thà nghỉ nhà cho khoẻ. Ông làm riết rồi được  gì chớ. Trong lúc xe máy người ta chạy ì xèo, ông lại đi sửa xe đạp. Nghèo kiết là phải. Tôi  thèm được học một lớp huấn luyện tham nhũng  quá. Ai mà mở lớp đó tôi theo học liền. Một cú tôi là sống cả đời…

- Học ngay tôi nè.

- Học ông?

- Không đáng để học sao?

- Cô Cúc, ổng nói vậy là sao?

- Thì  ổng nói vậy là vậy chớ sao? ổng mới ra khỏi nhà tù về cái thứ mà anh muốn học đó.

Quý chợt hạ giọng, nói khẽ:

- Trời đất, có chuyện ấy sao! Mà sao cô không nho nhỏ cái miệng, cứ ong ong nói cái chuyện khổ sở của người ta ra chớ…

- Có sao đâu. Lúc anh Tám ra ngồi nhờ trước quán cà phê này của em mà sửa xe, ảnh nói rõ rồi  mà. ảnh còn định làm cái  biển: “Hiệu sửa xe của kẻ tham nhũng đi tù về” nữa kìa. Em gàn hoài, ảnh mới thôi đó…

- Lạ thực, lạ thực. Anh Tám, anh tính làm vậy  thiệt sao. Mà làm vậy để làm gì chớ?

- Để thiên hạ biết tôi là người như thế nào. Ông Tám cười ngất, cười đến trào nước mắt, tiếp: - Mà còn để nói với thiên hạ tôi là thằng ngu nhất xứ nữa kìa.

- Trời đất! Thiệt không ai như anh đó!

- Phải rồi. Đúng là không ai như tôi thiệt. Hết chiến tranh thì làm kinh tế. Làm kinh tế theo kiểu chiến tranh. Chiến tranh không dính miếng đạn nào. Làm kinh tế, thương trường bắn cái ẹo. Chết ngắc…

Cô chủ quán cà phê chen lời:

- Thì cũng tại anh Tám chớ tại ai?

- Thì tôi có trách ai đâu.

Quý ngồi nghe mà hai mắt trố tròn, chẳng hiểu cái gì. Gã gặng hỏi:

- Anh nói chuyện gì đâu đâu, tôi chẳng hiểu chút  gì cả. Nói kỹ kỹ tôi nghe thử  coi. Xem tôi có học anh được trang nào không?

- Anh có muốn ngu thì học. Nhưng không sao. Để tôi nói cho ông nghe. Ông có biết cái lúc mủ cao su bị hạ giá đến mức chót không? Từ hai ba ngàn một lít xuống không còn nổi một ngàn đồng một lít đó. Mà thôi, anh làm sao mà biết được. Lúc đó, không ai người ta đến xứ này mà mua mủ cao su hết. Phải mang bán sang Trung Quốc. Bán chui, ông hiểu không. Đi đường tiểu ngạch. Được cả chục chuyến chớ ít a. Đùng một cái, bên Trung Quốc họ cũng từ chối không nhận hàng nữa. Bạc tỷ trên một chuyến tàu biển. Công ty chết đến nơi chỉ vì một chuyến hàng nó sẽ lòi ra cả đống chuyện thua lỗ khác. Bao nhiêu năm. Năm nào công ty cũng hoàn thành nhiệm vụ. Năm nào cũng có lãi trong kinh doanh. Mà toàn lãi trên sổ sách không hà. Lỡ mà mất chuyến hàng kia, thì nó bung hết mọi chuyện ra. Chết cả đám. Chuyện làm ăn buôn bán của công ty tôi diễn ra phức tạp lắm. Món hàng nào lời thì là hàng của cá nhân. Cứ dán cái mác công ty mà buôn bán. Món hàng nào không lời thì của công ty. Công ty Nhà nước mà. Lỗ đã có người bao. Nên chuyến cao su đó không thể lỗ, cũng không được để tồn kho. Mẹ kiếp,  tự nhiên cái đùng, tàu chìm… Chìm vì sao, tôi làm sao biết!

- Ông nói dóc. Thì nó không bị sóng đánh, cũng bị húc phải đá ngầm, chớ tự nhiên tàu  chìm được ha?

- Nói dóc với anh làm gì chớ. Tàu nó chìm nghỉm dưới đáy biển đàng hoàng, giấu đi đâu được. Tôi mắc chuyện cái tàu chìm. Tôi được lệnh về ngay để xử lý. Xử lý gì đâu. Kêu tôi đi lo thủ tục bảo hiểm. Lo làm việc với thanh tra. Nhậu, nhậu liên miên. Những cuộc nhậu bạc triệu. Những chiếc phong bì mỏng tang, nhưng chất lượng cao. Mẹ kiếp thế là tôi vào rọ. Ba tội tất cả. Một phó giám đốc kinh doanh, vô trách nhiệm làm chìm tàu. Hai, đưa hối lộ và ba, phi tang chứng của việc chìm tàu. Tội nào cũng ghê cả. Họ biểu tôi thế này: “Anh Tám. Anh hãy cứu lấy công ty, cứu lấy chúng tôi. Chúng tôi không để thiệt thòi đâu”. Thì cứu, mã thượng mà. Ra toà nhận ráo trách nhiệm về mình. Tám năm. Ông chánh án tuyên một  câu thôi, tôi bị cách ly với cuộc sống xã hội tám năm trời. Buồn lắm. Nhưng không buồn bằng chuyện nhà. Vợ tôi lên thăm tôi ba lần. Lần thứ nhất đầy nước mắt. Lần thứ hai nhiều nước mắt hơn một chút. Đến lần thứ ba nước mắt tràn trề. ở trại giam hôm ấy…

Ông Tám ngậm ngùi nhớ lại buổi sáng hôm ấy ở trại giam Cây Cầy. Có lẽ trong đời, chưa bao giờ Tám thấy người đàn bà có nhiều nước mắt đến như vậy.

Tám năn nỉ:

- Oanh, đừng khóc nữa em. Rồi anh sẽ được ra tù mà. Không lâu đâu. anh sẽ cải tạo thực tốt để về với em. Với các con.

Oanh càng nức nở hơn:

- Anh có biết là em khổ lắm không?

- Biết, anh biết mà.

- Mà anh có biết là anh đã làm khổ em không?

- Anh biết. Nhưng cũng đã có một thời gian anh cho em một cuộc sống sung túc kia mà.

- Cám ơn anh. Nhưng cuộc sống ấy nó giống như một giấc mơ. Anh có biết bây giờ ở nhà người ta nhìn em bằng con mắt ra sao không? Khinh rẻ và miệt thị. Có người nói ngay sau lưng em: “Ăn cho đã, bây giờ thế mới đáng”. “Ngày xưa vợ thằng phó giám đốc, nay là vợ thằng tù”… Thế đấy, nhục nhã lắm…

- Thôi mà em. Em ráng chịu đựng một thời gian nữa đi. Anh về, ta sẽ làm lại mà…

- Chịu đựng? Chờ đợi? Làm lại… Liệu em còn sức không anh Tám?

- Vậy biết làm sao bây giờ.

- Anh tha cho em đi.

- Em nói gì anh không hiểu?

- Anh tha cho em đi…

- Đơn gì?

- Đơn xin ly hôn.

- Trời đất ơi. Ly hôn?

Tám choáng váng, lặng đi khá lâu mới lên tiếng được:

- Thôi được. Cơ sự này, anh cũng chẳng thể giữ em được nữa rồi. Anh ký. Anh chỉ đề nghị em thế này: Tất cả những gì còn lại trong nhà là của em. Anh biết, sau khi kê biên tài sản và thu nộp trả thất thoát sau một vụ án, cũng còn đủ để giúp em làm thành một cơ nghiệp. Em cứ lấy hết. Căn nhà của cha mẹ anh, đồ hương hoả, em để đó để nay mai anh về thờ phụng những người đã chết. Còn đứa con. Nhất định em phải để nó cho anh nuôi khi anh về. Anh chỉ còn có nó làm nguồn an ủi. Trước mắt em gửi nó về bên anh Hai, hoặc chị Ba. Để nó sống ở đó. Nay mai anh về anh đón nó. Được không? Chắc em đã có người che chở rồi phải không?

- Dạ. anh ấy thương em và rất thương thằng con của chúng mình!

Tám la lên:

- Tôi cóc cần ai thương thằng nhỏ hết. Để đó cho tôi. Cô rõ không?

Anh công an giật mình, nhắc:

- “Một trăm tám lăm!” Yêu cầu giữ đúng thái độ.

Tám bối  rối:

- Thưa cán bộ. Em xin lỗi.

Nhưng vẫn còn chút chua cay, Tám nói tiếp với Oanh, giọng cay nghiệt:

- Đời chó đến thế là cùng. Thôi cô về đi. Đủ rồi! Nhớ không được đưa thằng con tôi đi đâu hết. Cô mà mang nó đi, tôi  về coi chừng tôi. Nghe rõ chưa?

Mọi thất bại, Tám không mấy băn khoăn. Dẫu sao thì con tàu cũng đã chìm. Toà án cũng đã mở tới hai phiên sơ thẩm và phúc thẩm. Không oan trái gì hết. Tội nào cũng đúng cả. Nhưng, khi thấy Oanh hết khóc, xếp gọn tờ đơn ly hôn, cất cẩn thận vào cái giỏ xinh xắn mang theo và quay ra khỏi phòng dành cho phạm nhân tiếp người nhà thì lòng dạ Tám như trống rỗng.

- Tôi  về. Chiếc khoá cửa nhà sét rỉ vì lâu ngày không ai mở. Mở  cửa vào. Trong nhà trống bóc không còn bất cứ một thứ gì ngoài một chiếc giường con, mấy cái nồi con và chiếc nệm  mốc meo. Còn những chiếc vỏ chai rượu ngoại, những vỏ lon bia, dấu vết của một thời hoàng kim đã mốc meo. Cô ta lấy sạch sẽ mọi thứ. Cả đứa con cô ta cũng mang đi luôn. Tôi tìm, nhưng biết tìm ở đâu. Những địa chỉ vu vơ người ta mách tôi đều kiếm, nhưng không thấy. Buồn và chán. Nhưng phải sống chớ. Tôi tìm về cơ quan cũ. Vẫn thằng cha giám đốc ấy. Hắn cố ý để lộ ra trước mặt tôi một cái thông báo tuyển dụng. Trẻ nè. Có bằng đại học nè. Có ngoại ngữ nữa. Một anh bộ đội kháng chiến tuổi ngoài bốn mươi với tấm thông báo tuyển dụng kia thì tôi thành một lão khọm già. Tôi làm gì có bằng. Đi đánh giặc rồi về làm kinh tế, đâu có kịp học hành gì. Ngoại ngữ, may ra biết được vài tiếng Miên. Không, nhiều là đằng khác. Mấy năm trời làm quân tình nguyện bên đó, chữ viết được, tiếng nói được. Nhưng có ai xếp tiếng Miên là ngoại ngữ cần dùng đâu. Tôi biết thân phận tôi, nên chẳng dám ngỏ lời xin trở lại làm việc nữa. Thằng cha giám đốc còn lấy ra một xấp tiền. Giọng hắn giả lả: “Dẫu sao chúng tôi cũng vẫn phải cám ơn anh. Anh đã hy sinh để cứu cho công ty còn tồn tại đến hôm nay. Thôi anh cầm số tiền này về  làm vốn lo làm ăn…”. Mẹ kiếp, cứu công ty nào, cứu hắn thì có! Hắn vẫn ngồi đó ung dung. Trong khi đó, chìm tàu cũng hắn, bày đặt chuyện hối lộ cũng hắn… Tôi cầm xấp tiền quăng vào mặt hắn và về…

Quý la lên:

- Lại sĩ diện nữa! Kệ mẹ nó, ngu gì mà ném lại. Tiền chớ giấy lộn sao?

- Nhục lắm, ông hiểu không? Đã chôn vùi được thì chôn vùi cho xong. Nhưng nghĩ ức quá, tôi mới ra đây ngồi sửa xe đạp nè. Ngày chỉ cần hai miếng vá thôi, đủ mua gạo ăn rồi. Khỏi cần.

Cô Cúc chủ quán lại xen chuyện:

- Khỏi cần, anh nói dóc, anh Tám! Anh còn độc địa hơn người ta tưởng nhiều. Chỗ này là con đường ra vào nhà của lão giám đốc cũ của anh phải không? Mỗi ngày lão giám đốc đi làm qua lại đây ít nhất là bốn lần đúng không? Mỗi lần lão đi qua là anh ngả mũ chào lão. Có đúng không nào? Rồi anh làm lão phát điên vì sự giả dối của lão cho mà coi. Xem ra lão còn nợ anh nhiều lắm đó!

Tám nhếch mép cười:

- Nợ đồng lần mà cô.

Quý bỗng co rúm người lại. Nợ đồng lần, có phải vậy không? Ông Tám ơi, xem ra ông còn thảnh thơi hơn tôi nhiều. Hôm nay, cái miệng ngựa của tôi cứ phải kiếm chuyện để nói. Tôi sợ những phút lặng câm. Dẫu sao ông cũng là người có tội với dân với nước. Những ông đã đền tội bằng những năm tháng tù  đày. Còn tôi nè. Nghe chuyện ông mà tôi thấy mình thiệt tội lỗi. Hễ cái miệng tôi không nói là trong tôi lại vang lên những tiếng gào thét đòi nợ. Ông Tám nghe thử, liệu như ông, ông  sẽ thế nào?

Tiếng vọng của người  đàn bà thứ nhất:

- Anh Quý. Ngày còn sinh viên, tôi mê những vần thơ của anh. Tôi đã phải dối lừa cha mẹ tôi lấy tiền cho anh in thơ. Cái thời ông hàng thịt muốn thành nhà thơ thì bỏ tiền ra in thơ, thì những vần thơ tình ái của anh cũng còn sạch sẽ lắm. Tôi cho anh tiền in thơ. Anh muốn mời bạn bè để ra mắt tập thơ. Tôi lo. Anh uống bia đến xỉn quắc cần câu. Anh lăn xả vào tôi, vần tôi như vần một con heo. Tôi mang cả tấm thân trinh trắng của tôi dâng hiến cho anh. Anh tưởng anh thành nhà thơ thực nên anh ruồng rẫy tôi. Anh ói đến mật xanh, mật vàng. Nhớt dãi vấy vá lên cả cái thân xác trần truồng của tôi. Tôi hỏi, anh biểu: Anh kinh tởm thơ anh. Anh đã cưỡng hiếp thơ, còn tôi anh bảo là đã cưỡng hiếp anh? Anh trả tôi tấm thân trinh trắng kia đi. Trả được không, trả  được không anh Quý?

Còn đây nữa nè, ông Tám:

- Tiếng vọng của người đàn bà thứ hai:

- Tôi thương anh trốn chui, trốn nhủi về nông thôn để tránh né pháp luật. Tôi biết anh đi làm báo nhưng chuyên làm quảng cáo. Anh nhận tiền của những kẻ lừa đảo để quảng cáo cho họ. Họ vào tù còn anh trốn lên quê tôi kiếm sống. Cha tôi thấy anh có học, cho anh làm công tác văn hoá. Ai biểu anh đọc thơ hay để lòng tôi xao xuyến. Để tôi chẳng tiếc gì hết. Cho anh từ đồng vốn ít ỏi của người con gái lỡ thì. Cho anh cả cái thân xác  không còn bốc lửa nhưng vẫn sạch sẽ của tôi. Vậy mà anh đang tâm bỏ trốn khỏi tôi. Anh có trả được tất cả những gì tôi đã cho anh không? Trả được không, anh Quý…?.

Bỗng nhiên Quý gục đầu xuống, nhẫn nhục. Những tiếng vọng kia lâu lâu lại trỗi dậy trong đầu gã. Gã đã có vợ. Ngày ấy, khi thấy mình không thể theo nghiệp thơ phú được, gã đã chọn nghề làm báo. Gã chẳng viết được một bài báo nào cho ra hồn. Nhưng với cái miệng của gã, gã có thể moi tiền từ túi các ông chủ cho những trang quảng cáo. Không ai thoát được gã. Chỉ cần những ông chủ mở cửa phòng khách cho gã là gã có thể moi móc được cả chục triệu đồng cho những trang quảng cáo. Gã làm tất cả miễn là có tiền. Ngày ấy, gã đã có nhiều tiền. Gã cưới vợ. Một cô vợ xinh xắn làm nghề vẽ các loại nhãn hiệu. Gã mua nhà, và bắt cô ta ở nhà phục vụ gã. Gã biến một cô hoạ sĩ đồ hoạ công nghiệp một thứ con ở. Gã có tiền mà. Vụ án lừa đảo huy  động vốn mấy chục tỷ đồng ở thành phố làm chấn động dư luận cả nước, gã cũng có tên trong danh sách điều tra. Vậy mà cho đến ngày kẻ lừa đảo bị bắt rồi, gã vẫn lấy được của hắn mấy chục ngàn đô-la tiền thuê cải chính cho hắn, bằng quảng cáo. Hắn bị bắt, sợ quá, gã nộp toàn bộ số tiền đã nhận của hắn và bỏ trốn đi. Lên tận một một vùng quê biên giới. Được nghe gã tự giới thiệu đã từng là một nhà báo, chính quyền xã cho hắn một chân trực trạm truyền thanh với những đồng trợ cấp ít ỏi. ở đấy, gã đã gặp cô con gái của ông phó chủ tịch xã. Cô gái lỡ thì ấy thì thương gã thực lòng, còn gã thì chờ thời. Vụ án êm đi. Kẻ bị lừa đảo đã ngồi gỡ lịch ở trại giam. Gã tìm về nhà, bằng những đồng tiền của cô gái con ông phó chủ tịch xã kia.

Tiếng gõ gõ cửa, ban đầu nhẹ nhàng ba bốn tiếng. Sau mạnh hơn. Càng sau càng mãnh liệt. Gã gọi:

- Kim ơi. Kim. Mở cửa cho anh. Mở cửa cho anh. Anh về nè. Quý, chồng em nè.

Có tiếng xì xào trong nhà.

- Chết rồi anh ơi. Hắn về!

- Quý, chồng em chớ còn ai nữa?

- Cái thằng lừa đảo trốn tránh đó mà em còn gọi nó là chồng sao?

-  Thì em biết gọi là gì bây giờ. Dù sao trước pháp luật, hắn vẫn là chồng em mà. Chúng em đã ly dị đâu.

- Không cần em phải nói đến chuyện đó. Từ khi anh đến với em anh đã biết đến chuyện đó rồi. Nhưng anh chấp nhận. Mặc kệ hắn. Hắn chẳng qua cũng chỉ là kẻ hèn nhát mà thôi. Hắn đã cho em được cái gì  nào. Hay hắn biến em thành một thứ búp bê biết nấu cơm quét nhà, biết lau mặt rửa chân cho hắn. Hắn có còn coi em là con người hay không?

Tiếng đạp mạnh, tiếng người đàn bà rú lên.

Gã nhảy vào nhà, miệng hét lên:

- Đây là nhà tao. Tao có quyền về!

- Thế còn đây là ai?

- Vợ tao.

- Vợ anh? Hay là con ở của anh? Vậy từ mấy năm nay anh biết vợ anh sống ra sao không? Thất nghiệp. Không xin được việc làm. Đi lượm bọc mủ kiếm sống. Anh biết không? Thôi được, anh biểu nhà này là của anh. Thì trả cho anh. Còn em, em đi theo anh! Mặc kệ hắn với căn nhà của hắn. Đi em!

- Không. Tao cấm không được đứa nào bước ra khỏi cửa. Kim. Em trả lời anh đi. Em sẽ thế nào hả?

- Anh có cho em chọn không?

- Được em chọn đi.

- Anh cho em nói thực chớ?

- Nói.

- Em không thể nào sống với anh được nữa. Dù có sống với anh thì em cũng suốt ngày thui thủi một mình. Anh giết chết em kể từ khi anh bắt em ở nhà hầu hạ anh rồi. Từ ngày anh trốn đi, em thanh thản lắm.  Thì ra em chẳng cần đến anh một chút nào cả. Anh lo kiếm tiền. Anh lo phủ tiền lên người em. Nhưng con người em chẳng còn là cái gì hết. anh cho em chọn phải không? Em chọn em. Em chọn cho em cái gì em thích. Thế đấy. Bây giờ thì em đi. Anh hãy ở lại đây. ở lại thử coi, xem thử cô đơn nó khổ sở như thế nào…

*

Cả hai gã đàn ông sau khi kể xong hết mọi chuyện đời mình rồi,  bỗng nín lặng. Cô chủ quán buồn tình, nhớm giọng:

- Nè hai anh. Khi không hai anh bầy đặt kể khổ, kể sướng  ở quán em là sao?

Quý nói như nhá từng chữ một:

- Mấy khi có người chịu nghe chuyện mình đâu cô. Giả như thằng Tám không muốn nghe chuyện tôi, tôi nào dám kể. Mà khi tôi không nghe, hỏi anh Tám kể với ai. Nói thiệt kể ra được, tôi nhẹ cả người.

- Nhưng anh bỏ nhà đi thiệt hả? Không lẽ anh không đuổi được tình nhân của vợ mình ra khỏi nhà hay sao?

- Cô tính đuổi được không? Đuổi nhất định là hắn đi rồi. Nhưng nhất định vợ tôi sẽ cùng đi với hắn. Mà vợ đã đi rồi thì tôi còn nghĩa lý gì khi sống trong nhà ấy. Thôi thì mình rút đi. Để cuối cùng cô ấy có chỗ mà sống. Tôi cho đấy là một lần trả nợ thôi mà.

- Anh thiệt chẳng hiểu quái gì về nợ cả. Anh có thể trả tất cả mọi thứ nợ về tiền bạc. Nhưng nợ tình, anh chết cũng không trả hết được đâu anh Quý ơi.

Quý quay sang ôngTám:

- Anh Tám, có phải thế không anh Tám?

Không có tiếng trả lời.

Cô chủ quán nói khẽ với Quý:

- Đừng hỏi anh ấy lúc  này. Sắp đến giờ lão giám đốc về qua đây rồi đó. Bao giờ cũng vậy, hễ lão giám đốc về qua đây anh Tám cũng như vậy. Đợi cho đến khi chiếc xe hơi đưa lão giám đốc qua là anh ấy bước ra, đứng ở ven đường. Chiếc xe của lão giám đốc  trờ tới,  bao giờ anh ấy cũng giơ tay chào và mỉm cười. Lát nữa anh sẽ thấy.

Quý buông một câu như lời phán xét:

- Cái lão giám đốc ấy mắc nợ rồi. Không nợ tiền, không nợ tình như tôi mà nợ cả nhân phẩm của một con người. Nợ này lão làm sao trả được đây!

Tiếng của hai người nghe rất khẽ, nhưng cũng không lọt qua tai của ông Tám. Cô lầm rồi cô Cúc ơi. Anh cũng lầm rồi anh Quý ơi. Kể xong được câu chuyện trớ trêu của đời mình, lòng tôi đã thanh thản trở lại. Tôi chẳng còn ghét ai, giận hờn ai nữa. ở đời, chuyện gì mà chẳng có. Tôi nợ người này, người khác nợ tôi, cái nợ đồng lần đâu có thể tính chuyện vay trả, trả vay. Nếu cứ nuôi mãi trong lòng mình những nỗi ám ảnh thì làm sao sống được. Anh Quý biểu lão giám đốc còn nợ tôi ư? Có thể! Nhưng liệu có đòi được không? Lão biết lấy gì mà trả cho tôi. Tôi đang nhớ đến một thời đẹp nhất của đời  mình. Đó là thời súng khoác trên vai dấn thân đánh giặc. Cái thời mỗi bước chân là thấy máu rơi. Nhưng chẳng ai tính toán, lo toan gì cho riêng mình. Tất cả chỉ có phía trước. Chỉ mong cho đất trời này không  còn tiếng súng chiến tranh. Cho tôi nấp vào quá khứ một chút để thấy mình được tĩnh tâm.

(Văn nghệ số 45)

Lòng người

Con đường lượn cong lạng lách trong đám rừng bạch đàn hun đầy bụi bặm. Xe qua lại, chốc chốc kèm theo gió bụi cất lên mù mịt. Người gồng gánh hối hả xuôi ngược, mặt mũi bịt kín mít, chừa hai con mắt thao tháo. Ngồi sau tay lái, Rệu căng mắt hết cỡ vẫn thấy lù mù phía trước. Ngày làm xong về nhà, quần áo đầu tóc bạc phếch. Lão Mậu cạnh bên, phành phạch cái nón cời, cằn nhằn: “… Chạy chậm dữ mày, kiểu này hít bụi suốt…”.

Nghe ông chủ tỏ vẻ khó chịu, chiếc xe thình lình vào số vọt nhanh tới. Lên dốc. Máy tự dưng lục khục tưng tưng vài chập… chựng lại. Rệu điếng hồn. Chân dậm thắng. Công tắc xe bật tách tách. Động cơ sụt sịt mấy cái xong câm tịt. Máy chết. Lão Mậu mở cửa nhảy ào xuống,  chạy xa ra xe, hét toáng: “… Bị làm sao hả thằng ôn dịch…”. Mồ hôi lấm bụi kéo vệt dài trên mặt Rệu. Chân đạp thắng cứng khừ mỏi nhừ, chẳng biết xoay sở thế nào. Nhác thấy ông già đứng xớ  rớ: “… Lượm gạch chèn bánh lại, lẹ lên xe tụt dốc bây giờ…”. Kịp hoàn hồn, lão Mậu với tay lấy  gạch ở thùng xe chèn vào bánh. Rệu leo lên đầu cabin mở nắp. Khói túa lên đen xì khét lẹt. “Sao hả”. “Dạ cháy máy”. “Trời đất, khổ thân tui chưa…tháng này mày liệu hồn tiền lương…”.

Trời trưa  chang nắng. Hàng ềnh ra đường chưa đến nơi. Kiểu này, tối hù mới ăn cơm tắm rửa ở nhà. Lão mậu lẩn quẩn hết nhìn xe lại nhìn con đường như đang bốc hơi mà bụng có lửa. Rệu đang gọi thợ đến kéo xe về trạm.

*

2. ở cái làng nhỏ xíu bên hẻm núi, độc nhất thằng Rệu đỗ hết cấp ba. Lúc nhận giấy báo tốt nghiệp,bà Tâm chảy nước mắt. Chạy mãi được vài ký nếp, dăm cân thịt làm mâm thắp nhang khấn ông bà, báo tin với ông Rục. “… Ông sống khôn thác thiêng về chứng giám, tui đã thực hiện xong lời dặn dò trước khi ông đi…”. Thằng Rệu vui ít hôm rồi vác cuốc ra liếp đất xuống dây lang. Thỉnh thoảng, bà Tâm thấy thằng con trai cả thẫn thờ nhìn con đường hun hút dẫn ra đường tàu ngang làng. Có lần bà hỏi, Rệu dấm dứ:

“… Con cũng muốn tiếp tục thi đại

kẹt mấy đứa em, mình u kham sao nổi…”. Mấy đứa em Rệu, đứa làm thuê cho nhà chủ, còn ba đứa theo u lẩn quẩn góc vườn, bờ ruộng kiếm cái ăn, cực lắm. Rệu cất hết sách vở vào tủ, để khỏi phải nhìn thấy.

*

3. Lão Mậu lò dò xuất hiện trước nhà Rệu vào buổi chiều mưa. áo quần ướt nhẹp, be bét đất. Bà Tâm hồi hộp, lật đật mời khách vào trong. Lão Mậu liếc mấy anh em Rệu đang quanh mâm cơm lọ mọ vài cọng rau rồi ngước lên bàn thờ giữa nhà. Rệu nhìn cặp mắt cú vọ của lão. Cặp mắt ấy được gắn trên gương mặt dài thườn thượt. Chạy dọc theo hai mang tai xuống cằm nguyên bộ râu xồm xoàm bặm trợn. Hình ảnh lão Mậu lần đầu tiên gặp mặt, đập vào mắt Rệu không mấy thiện cảm. Nghe nói, người có cặp mắt xếch ngược lên mang tai rất xảo quyệt, gian tham. Lão cho bà Tâm hay, qua bạn bè nghe thằng em kết nghĩa hồi gian khổ làm ăn phương xa chết đột ngột, bận chưa về được. Nhân có việc qua đây, lão ráng tìm vào thắp nén nhang cho chú ấy. Hồi ông Rục còn sống là tay mặt tay trái của lão trong làm ăn. Thời gian sau, cha Rệu về quê với cái túi vải đựng vài bộ quần áo nát nhừ dơ hẩy và trong người bệnh tật. Lão Mậu đứng bất động nhìn thẳng vào tấm ảnh mờ mờ lầm rầm hồi lâu. Thấy nhà cửa mẹ con Rệu, ý định tạt ngang rồi đi ngay của lão biến mất. Nán lại vài hôm, chẳng biết lão nói với bà Tâm điều chi. Suốt mấy buổi chiều, Rệu bỏ ra liếp lang ngồi  miết đến mặt trời xuống đỏ au mới về.

Khi tạm biệt bà Tâm ra đi, thằng Rệu theo lão luôn từ đó. Bà Tâm cùng ba đứa nhỏ đứng nhìn hai dáng người khuất sau rặng cây, ngược đường tàu về ga xép. Tiếng còi hụ vang trong màn sương tờ mờ tản sáng dày đặc muốn xoá nhoà mọi thứ xung quanh.

*

4.  Mụ chủ quán nham nhở khoe mấy cái răng bịt vàng, má nấng thịt rung rung:

- Hai bác cháu dùng gì nào…?

Lão Mậu ghé mắt vào tủ kính nhũn mỡ mấy đùi cầy tơ vàng ươm chép miệng: - … Một luộc, một cháy cạnh… cho chai trắng luôn.

- … Cô làm cháu bát xáo… - Rệu lí nhí, mắt dí xuống bàn. Mất toi chục nghìn tháng này. Tiện tằn lắm, tích cóp từng đồng tới tháng gởi về nhà. ở quê, ngày cơm hai bữa đủ no để Rệu quần nhau với nắng gió đất sỏi. Vào đây, được lão Mậu cho học lái xe, ngồi sau vô lăng, hàng quán đi qua Rệu chẳng dám nhìn. Nó quá xa xỉ so với cái làng nhỏ xíu có u và mấy đứa em. Nhiều lần định nhịn đói, đánh xe về nhà lục cơm nguội lúc ăn sáng dư, thấy lão Mậu bước vào quán, đành đi theo.

Lương tháng này, hụt phân nửa. Tiền tháng trước cũng hụt đi chút ít. Rệu không dám hỏi, đoán chừng lão Mậu trừ vào tiền ăn ở quán, nhưng Rệu đâu dám phung phí. Lần này, Rệu tính nhẩm mình sài bao nhiêu đến cuối tháng nhận lương sẽ liệu bề. Dầu sao, lão cũng thương cha mình thì lão mới nhận mình theo làm. Rệu thấy khó chịu trong người. Lão Mậu làm như chẳng chú tâm đến thái độ của Rệu, thấy đứng tần ngần liền hỏi:

- Chuyện gì đó, sao không lo bốc hàng lên xe đi?

Rệu ấp úng: - Dạ bác cho con hỏi… tiền  tháng này của cháu sao lại…

Mặt hếch lên trời, lão Mậu chậm rãi: - Tao trừ tiền mày vào ăn uống mấy lần ở quán… trừ tiền tài xế chưa biết bảo quản xe…

Rệu nhăn mặt: - Dạ cháu  gọi ít… với lại cháu… đâu ăn nhiều… còn xe…

- … Ai biểu mày không ăn thì ráng mà chịu, tao mà đi đôi co tính toán với mày miếng ăn hả… xe chạy phải bảo quản… tao đã nói trước rồi…

Đi toi công sức kiếm tiền gởi về cho u. Rệu ức lắm, định nghỉ làm. Nhưng lạ nước, lạ cái, thôi việc ở đây biết kiếm chỗ nào. Tưởng người ta tốt, nào ngờ, biết vậy hồi trước chả dại theo. ở nhà bám lấy mảnh đất dù đói, mà u con thương yêu nhau. Tại u cứ  thúc, mà Rệu cũng thấy thương u. Nhiều bận Rệu tính bỏ về nhưng nghĩ lại, cắn răng ráng chịu. Không ai tốt với  ai mà chẳng có điều kiện hoặc thâm ý cả. Rệu rút ra được một câu lận lưng sau những tháng ngày long đong quê người.

*

5. Sáng dạy sớm, Rệu nấu cơm nhiều. Hai người ăn xong, còn dư gói lại, làm muối vừng, đem theo đến trưa. Lão Mậu ngó  thấy lặng thinh. Vào quán, lão kêu món, chậm rãi ăn uống tự nhiên. Rệu giở gói cơm chấm muối vừng ráng nuốt. Dù sao, vẫn dễ chịu hơn. Bận trước, đổ hàng xuống kho xong, vào quán đợi chiều mát, Rệu với lão mới đánh xe về. Mấy ngày rồi, Rệu ngoài xe, ăn xong lăn ra ngủ chờ lão. Có lẽ Rệu làm lão Mậu chướng mắt nên lão vẫy vào bảo: “-… Mày không ăn thì đánh xe về trước, chiều tao về…”.

Trưa nắng nung người. Con đường chứa bụi mù trời thêm dài ngoằng, rối tung trước mắt. Người gánh gồng hối hả tìm nơi ngồi thở hồng hộc, ngại đi. Rệu mím môi ôm tay lái về đến nhà, người mệt lử, mồ hôi tháo ướt lưng.

*

6. Một chiều về đến nhà, lão  Mậu kêu Rệu lại: “… - Hàng tháng mày cần bao nhiêu tiền…?”.

Rệu ngờ ngợ, không biết lão bày trò gì nữa đây, nuốt nước bọt, lấp lửng:

- Dạ, vừa đủ thôi ạ…

- Vậy từ khi làm đến giờ tao trả tiền cho mày vậy ổn chưa…

- Dạ… tạm ổn.

- Sao tạm ổn… - lão Mậu cao giọng - … tao hỏi mày, mấy tháng nay đánh xe về buổi trưa… mày làm gì…?

Rệu chưa hiểu điều lão Mậu muốn nói, mặt nghệch ra: - Dạ con đánh xe về nhà…

- Mắt mũi mày có thấy người ta đi đầy đường không hả…?

- Dạ có…

- Tao kêu mày đánh xe về… tao có không cho mày chở theo người về đâu…?

Từ hôm đó, khi trưa đánh về nhà, Rệu kiếm cũng được kha khá…

Lão chèn ép nhiều, bây giờ làm phúc để đức cho con cháu. Mà lão lớn tuổi rồi sao chẳng thấy vợ con đâu cả. Lúc vào đây, Rệu loáng thoáng nghe người ta nói lão Mậu có cô vợ cực kỳ đẹp. Nghề lái xe nay đây mai đó, cô vợ nằm nhà một mình ngày càng hây hẩy. Kết cục cô ả đã bỏ lão theo thằng chủ vựa nọ. Lão hận đàn bà và lao vào làm ăn điên dại. Từ đó, cặp mắt cú vọ càng dữ tợn hơn  khi nhìn ai, mà nhất là phụ nữ đẹp. Lão im thin thít, chẳng giao tiếp với bên ngoài. Sáng chở hàng đến trưa, ghé vào quán cầy tơ mụ béo, chiều về lăn vào ngủ. Rệu tưởng lão mê mụ béo, nhưng không, lão chỉ khoái món cầy tơ nhâm nhi với nếp than. Vài bận, lão xỉn về đêm ngủ lảm nhảm gọi tên vợ mình trong mơ. Có người hỏi Rệu ở đâu, quan hệ thế nào với lão, tưởng như con trai mới được lão vừa tìm về…

*

7. Rệu xin lão Mậu về quê giỗ cha. Lão ngớ người hồi lâu rồi bỏ đi. Lúc ngồi trên xe lão mới nhìn Rệu: “… Sáng mai mày về…”. Rệu gật đầu, trông lão lạ lắm. Trưa, lão về cùng Rệu, không ghé quán nhậu rồi chiều về như mọi khi. Đến nhà,  lão lủi đâu mất, tối mịt mới về, ngồi thừ bàn làm việc tới khuya. Chắc lão lại có tính toán chuyện chi nữa đây. Dù sao thì Rệu cũng phải về giỗ cha.

Mờ sáng, khi gà le te ngoài sân, Rệu giật mình thức đã thấy lão Mậu ngồi đó bên bàn. Cả đêm lão chẳng ngủ,  nhìn hai con mắt lờ  đờ của lão thì biết. Đồ đạc gói ghém xong hết, đến lúc Rệu định ra ga chợt lão đứng phắt dậy,  mở tủ móc ra hai bọc giấy đặt trên bàn:

- “… Tao gởi về cho u mày làm vài mâm, nói với u mày tao về không được” - Lão Mậu đẩy về phía Rệu gói nhỏ, chừa lại gói giấy to buộc chặt kỹ lưỡng:

- “… Còn đây, phần dành dụm của mày trong thời gian làm việc ở đây… cầm lấy về quê…” - Lão ngập ngừng - “… đừng quay lại đây nữa”.

Rệu  choáng người. Tay cầm hai gói tiền, đầu nhún nhảy bao  suy nghĩ lộn xộn. Trong đó, loáng thoáng nhận ra mình đã bị đuổi việc bằng cọc tiền to kia.

- Dạ con đâu có làm sai… sao bác lại đuổi…

Giọng lão chậm rãi bình thường: “… - Tao không muốn mày làm ở đây nữa… về quê đi rồi…”.

- “Nhưng mà… tiền này” - Rệu định trả lại lão.

Lão Mậu ngắt lời: “… - Tiền này của mày từ chuyện ăn uống mấy bận trước tao trừ ra… tiền xe hư nữa… tao muốn cho mày thấy cuộc sống không suôn sẻ bao giờ…”

Ngực đập thình thình, miệng Rệu cứng đờ, đắng nghét. Bên tai vẫn còn nghe giọng ồm ồm của lão Mậu. Vậy mà  hồi nào giờ, Rệu nghĩ lão…

“… Số tiền này, tao cho thêm đủ mày học bốn năm ăn học… về quê ráng mà thi đỗ vào đại học để có việc làm chắc chắn… ở đây không phải là chỗ  lập nghiệp…đời tao,  đời cha mày cực khổ quá đủ…”. Lão Mậu im bặt, chằm chằm ra cửa.

Rệu nhìn lão Mậu. Bất giác, đôi tay Rệu choàng qua cổ lão siết mạnh. Mùi mồ hôi chua lè, mùi xăng hăng hắc, mùi nắng khét lẹt  lẫn vào nhau. Lão Mậu vỗ vai Rệu nhè nhẹ: “… giỗ cha mày lần sau tao về, lúc đó con phải nói với bác rằng con đang học đại học…”.

Lần đầu tiên, Rệu nghe lão Mậu gọi “con” xưng “bác”. Suy nghĩ dội về cùng đôi mắt cú vọ, Rệu cảm thấy cay cay mũi, hai mắt nhoè đi. Lão Mậu nhìn thằng cháu sụt sịt vội nhăn mặt: “… con trai phải cứng rắn lên để người ta khỏi ăn hiếp…”.

Rồi như hiểu được chuyện, lão tủm tỉm: “… Chắc mày ghét bác lắm, mà từ ngày con vợ nó bỏ tao đi đến giờ, tao như thế đấy, đừng giận bác làm gì… bác có lỗi với ba mày nhiều… biết chú ấy bệnh bỏ về quê mà không lo tiền chạy thuốc để phải yểu mệnh… bác phải chuộc lỗi… mày đi đi, ráng thực hiện ước mơ… như thế mới xứng đáng làm thằng đàn ông giữa đời…”.

Lão Mậu  đưa Rệu lên ga. Cũng cái buổi sáng mờ sương dày đặc của sáng hôm nào như muốn che kín mọi thứ xung quanh. Tàu từ từ trôi đi. Còn rít lên hồi dài, bánh sắt nghiến mạnh trên đường ray lao về phía màn sương chưa tan. Lão Mậu dõi theo con tàu đến khi nó chỉ còn vệt mờ và mất hẳn. Lão lầm lũi rảo bước. Tự dưng lão thấy  mình cô độc giữa sân ga nhộn nhịp. Cặp mắt mà thằng Rệu cho là cú vọ chăm chú xuống từng bước chân đang đi về cửa ra vào.

(Văn nghệ trẻ số 45)

Bay qua thời gian

Buổi chiều xuống rất nhanh. Chúng được báo hiệu bằng vạt mây đỏ sẫm cuối trời. Chen chúc xung quanh là những tảng mây lớn nặng nề màu hạt dẻ, trên đó bám theo những vẩy mây trắng như những cụm lông cừu nhỏ. Không nghe được tiếng chim kêu. Chỉ nhìn thấy những cái bóng bé nhỏ của đàn chim chậm rãi bay về phương Nam. Bây giờ rõ hơn một chút, phía dưới kia những ngọn cây nhọn hoắt bắt đầu ngả sangnâu đen, những con sông sáng ánh thiếc, những tòa nhà cao tầng như những bệt màu trắng sổ mạnh trên cái nền lờ nhờ xám của bóng tối đang dần phủ xuống thành phố. Máy bay sắp hạ cánh. Tiếng máy bay ầm ì nhọc mệt đè nặng lên trái tim tôi một cảm giác bất an và lo lắng. Tôi tưởng tượng ra một sân bay mênh mông đông nghẹt người. Những người to cao, tóc vàng mắt xanh. Những người không nói cùng ngôn ngữ. Những người xa lạ. Chắc chắn họ sẽ không để ý đến tôi. ( Thật khủng khiếp là họ sẽ không để ý đến tôi). Điều đó càng mang lại cảm giác cô độc ghê gớm giữa thế giới to rộng này.Rồi người ra đón tôi và tôi sẽ lạc vào trong đó mà không tìm được ra nhau. Tôi sẽ làm gì nếu chúng tôi không gặp nhau. Ở cuối chân cầu thang máy bay, cô gái trẻ có mái tóc hung đỏ đi cùng chuyến với tôi đã gặp được người yêu- một anh chàng nhỏ nhắn đeo khuyên ở mũi và tóc nhuộm một chút đỏ ở mái như một cái mào Vẹt. Họ ôm nhau, hôn nhau say đắm. Tôi đi ngang qua, len lén nhìn họ. Vô tình lúc ấy tôi trông thấy cô khóc. Nước mắt không chảy thành dòng mà viên lại thành từng giọt to, đục. Những giọt nước mắt của cô, mùi hương lài có lẽ tỏa ra từ những nếp váy nhàu nhò của cô làm tôi cảm động. Tôi liền vẽ ra trong đầu mình một câu chuyện tình lâm li bi đát. Tất nhiên không phải cứ gặp nhau, ôm nhau, hôn nhau và khóc là những tình tiết của một câu chuyện buồn. Nhưng rõ ràng bất cứ giọt nước mắt nào trong hoàn cảnh này cũng dễ dàng gợi lên sự thương cảm và sầu nhớ. Trong tình trạng hiện thời của tôi, không gì hay hơn là tưởng tượng ra một câu chuyện như thế. Bởi ngay lúc đó tôi thật sự muốn mình được khóc. Phòng nhận hành lý, trần thấp lè tè và tăm tối. Những chiếc bánh xe lăn kêu kót két. Hành lý đổ xuống băng chuyền ồn ĩ. Bỗng nhiên ánh sáng từ trên cao, qua những lỗ hổng trên tường, đồng loạt ào xuống. Trong ánh sáng xanh nhợt nhạt đó, tôi nhìn thấy một người đàn ông to lớn, tóc bạc, mặc áo sơ mi trắng, đeo một chiếc xà cột bằng da nâu cứng. Trên tay ông cầm một tờ giấy ghi nguệch ngoạc hai chữ " Miss Giang" và trên ngực áo đeo một tấm bảng nhỏ đề tên của ông " Robert Palmer- người dẫn đường". Chúng tôi bắt tay nhau. Bàn tay ông mập mạp và ấm áp. Đôi mắt ông ánh lên những tia lửa nhỏ màuvàng. Từ chiếc áo khoác cũ kĩ dài chấm đầu gối của ông phả ra mùi bánh mì ủ lâu ngày lên men và mùi rượu hoa quả. Ông đến từ New York, một thành phố ồn ào, náo nhiệt và hiện đại nhất của nước Mỹ rộng lớn. Nhưng ông hoàn toàn không cho ta cái vẻ gì là một người đã từng sinh ra, lớn lên và trải qua mấy mươi năm cuộc đời ở nơi đo,ù ngoại trừ sự nhanh nhẹn và năng động ít khi thấy có ở một ông già. Ông chỉ đi duy nhất một đôi giày to bằng da đen sờn vàmặc chiếc áo choàng cũ ngả vàng mỗi khi trời trở rét. Mỗi khi áp mặt vào tấm áo choàng, như lần đầu gặp ông ở sân bay, thoảng nghe mùi hương bánh mì và rượu quả lên chua từ chiếc áo, thậm chí từ đôi bàn tay khô nhám của ông, tôi lại tự hỏi sao mà nó quen thuộc và ấm áp. Có lẽ vì nó luôn thường xuyên gợi lại trong trí tôi những hình ảnh thân thương của ông tôi và ba tôi, trong những căn phòng tối thơm mùi mì nấu cải xanh. Tôi thường nghĩ về nước Mỹ qua ông. Trong cái cách đi bộ hối hả, sải chân bước dài đến cả mét, đầu chúi về trước, tay giữ chặt chiếc xà cột để nó không đập bồm bộp vào đùi. Trong cách ông luôn chọn những quán hàng ăn rẻ tiền nhất và sục sạo vào những cửa hiệu bán các đồ lặt vặt tuồng như đã tồn tại cả hàng trăm năm. Trong cách ông cười tươi tỉnh với tôi vào buổi sớm mai và dáng ngồi cô độc của ông trên ghế đá ngoài bờ sông Iowa. Bằng cách đó tôi đã hiểu rằng nước Mỹ không phải là thiên đường. Đằng sau bộ mặt xinh đẹp đến mê đắm của nước Mỹ còn có những cuộc đời cô đơn và buồn thảm. Sự đào thải khắc nghiệt trong công việc làm ăn, sống và tồn tại luôn làm con người căng thẳng. Họ sống lạnh lùng với nhau một phần cũng là vì đã quá mệt mỏi. Chúng tôi rời sân bay, bắt đầu cho chuyến viễn du dài một nghìn bảy trăm năm mươi hai giờ. Bắt đầu cho một giấc mơ có thực trong cuộc đời. Chiều vẫn còn phảng phất hơi nóng của một ngày mùa hè tràn ngập ánh mặt trời. Nhưng lúc này phía ngoài bờ sông Potomac đã thổi vào những làn gió mỏng và mát, đủ làm lay động những tàn cây xanh biếc và thổi dạt những đám mây mỡ gà trên trời xa. Chúng tôi ở trong một khách sạn nhỏ nhưng rất xinh đẹp số 2000 trên đường N. Nó giống như một ngôi nhà cổ nằm trầm mặc giữa vườn cây xanh với những chiếc lá con li ti ánh bạc, với những chú sóc nâu đuôi dài chỉ tìm cách leo lên cửa sổ, giương đôi mắt tròn đen nhánh tò mò nhìn vào trong phòng một cách không giấu giếm. Thỉnh thoảng chúng để lại trên bệ cửa những vỏ hạt dẻ bị cắn nham nhở hay những bông hoa lạ màu trắng xanh, bé như những cái khuy. Máy lạnh chạy rầm rĩ suốt đêm. Chẳng mấy chốc nó đã làm căn phòng có những tấm rèm hoa sặc sỡ lạnh ngắt như trong tủ lạnh. Trong cầu thang máy của khách sạn, tôi thường hay gặp một anh chàng người Mexico phục vụ ở phòng ăn. Nhưng đáng lẽ đứng thường trực ở phòng ăn thì anh ta luôn tìm cách chạy lăng xăng đâu đó, lên lầu xuống lầu, trong tay lúc nào cũng cầm một chiếc khay bằng bạc và một bộ nĩa cũng bằng bạc lấp lóa. Đó là một anh chàng lực lưỡng, điển trai với nước da vàng, mái tóc đen chải keo bóng nhẫy và có một bộ ria mép của Ret Butler. Mỗi lần gặp tôi anh chàng lại cười một nụ cười đẹp mê hồn và hỏi, cô thấy thoải mái chứ. Tôi thường không hy vọng gì ở trí nhớ của những người phục vụ hoặc bán hàng. Không phải vì tính đãng trí hay vô tâm mà vì những cuộc gặp gỡ trong cuộc đời họ nhiều đến độ, nó giống như một hộp thư điện tử quá tải, phải delete bớt trước khi nhận thêm thư vào hộp. Nên khi anh chàng bảo sẽ nhớ tôi lắm thì tôi bật cười thành tiếng. Điều đó làm phật lòng anh. Mặt anh ta đỏ lên và anhta đưa ngón tay cái lên miệng tỉ mẩn gặm nó. Nhưng quả thật anh chàng đã không quên tôi. Sau một tháng rưỡi rong ruổi khắp mọi nơi, tôi quay trở về khách sạn. Tôi gặp lại anh ở trong cầu thang máy, tay vẫn cầm chiếc khay và bộ nĩa bạc, bàn chân nhịp nhịp như luôn muốn nhảy theo một điệu vũ nhạc nào đó trong đầu. Trông thấy tôi, miệng anh ta vo tròn lại và kêu lên bối rối, cô về hồi nào vậy. Cô trông chẳng khác chút nào cả. Vậy là buổi sáng đó, trong vườn hoa cúc kim nở rộ, tôi được ăn một bữa sáng khá thịnh soạn với sự phục vụ tận tình của anh ta, mặc dầu cả hai chúng tôi đều biết rằng điều đó vi phạm vào luật của khách sạn. Nhưng dù sao, đây cũng là bữa ăn sáng cuối cùng của tôi trong khách sạn Cánh đồng mùa hè số 2000 đường N. Anh ta luôn luôn hỏi, vậy là cô sẽ ra đi thật sao. Tôi nhìn ra ngoài hồ bơi. Có hai đứa trẻ đang nghịch trên bờ. Trời lạnh, chúng khoác những chiếc áo ấm dày và đầu đội mũ len. Một đứa mặc áo len đỏ. Một đứa khoác áo da xanh nhạt. Chúng nói gì đó và cười, và đuổi bắt nhau vui vẻ. Tôi biết chắc tôi sẽ không khóc. Nhưng vì cảm động mà tôi phải quay mặt đi hoặc chúi đầu vào dĩa thức ăn. Khi bên tôi, anh bạn vẫn lặp lại những câu hỏi buồn rầubằng một giọng tịt mũi, cô sẽ đi thật sao. Chúng ta sẽ không còn gặp lại nhau nữa phải không? Có ai đó yêu cầu sự giúp đỡ của anh ta. Anhmiễn cưỡng ra đi, sau khi để lại một nụ cười mê hồn của Alaine Delon làm tim tôi thổn thức. Từ giây phút đó trở đi, chúng tôi không còn cơ hội gặp lại nhau nữa. Những giờ rảnh rỗi, trong khi đợi bạn từ Virginia lên đón đi chơi, tôi thích ra ngồi ngoài ban công của khách sạn. Không khí thơm ngây ngất mùi hoa cỏ dại. Những đám mây chạy đuổi bắt nhau tung những cuộn mây nhỏ trắng xóa như những bọt sóng. Khu vườn bé có những bộ bàn ghế bằng sắt xinh xắn sơn trắng kê dọc lối đi rải sỏi, trên những bờ cỏ xanh ngắt, yên tĩnh và vắng người. Phía sau hàng rào sắt bao quanh khu vườn là con đường rậm rạp bóng cây, những chiếc xe hơi đậu một hàng dài vô tận. Phía sau đó nữa, có thể lắm chứ, là một cái hồ xanh trong như con mắt biếc hoặc chính là dòng Potomac lững lờ trôi như một chiếc băng đô bằng lụa xám cột ngang mái tóc xanh của thành phố. Tôi ngồi đó cho đến khi chuông trong phòng kêu lên những tiếng rụt rè. Lần này là những người đến mua tranh. Chúng tôi ngồi xệp xuống sàn trải thảm, bày tranh trên chiếc bàn gỗ nhỏ. Anh chị Trịnh Thục có vẻ xúc động. Họ mỉm cười bối rối. Và ngượng nghịu đi lại, từphòng khách vào đến căn bếp nhỏ ( trong khách sạn này, mọiphòngđều được bố trí như một căn hộ nhỏ) và từ đó lộn trở lại phòng khách. Sự xúc động của họ đến từ nỗi nhớ Việt nam da diết. Mặc dầu mới gặp tôi cách đó vài tháng ở Sài Gòn vào những ngày nhiều mưa nhiều nắng, nhưng họ vẫn háo hức nghe những tin tức về Việt nam, tựa như họ đã không được nhìn thấy quê hương hàng chục năm trời và nghẹn ngào kêu lên, trời ơi, những bức tranh này làm tôi nhớ Việt nam ghê gớm. Buổi chiều, tôi đến thăm nhà anh chị ở khu Fair Fax. Trong những căn phòng ấm áp thơm mùi hoa cỏ dại và nến, những bức tranh lồng khung mạ vàng được treo trang trọng trên tường. Những bức tranh này một thời gian dài cũng đã được treo trang trọng trên tường nhà tôi. Tôi thuộc lòng từng ngày tháng, hoàn cảnh và nơi chốn ra đời của mỗi bức tranh. Chúng lưu giữ trong hồn giấy và sắc màu lung linh ấy những kỷ niệm vô cùng tươi đẹp đã đi qua cuộc đời tôi. Tôi đứng lặng trước chúng, lòng xao xuyến. Niềm vui sướng kỳ diệu vì không ngờ lại được gặp mặt lại những đứa con tinh thần của mình, ở một nơi cách xa nửa vòng trái đất và sự đau đớn sâu sắc vì biết chắc rằng tôi đã vĩnh viễn mất chúng làm ngực tôi nghẹn lại. Nhưng cùng lúc đó, tôi hiểu rằng mình đang được hạnh phúc. Vài chục năm nữa, vật đổi sao dời, xa cách không một lần gặp mặt tưởng có thể quên hết đi chuyện ngày qua, nhưng khi nhìn những bức tranh, họ sẽ thấy rằng Việt nam luôn bên cạnh họ và thấp thoáng sẽ có hình bóng tôi ở một nơi sâu thẳm nào đó trong nỗi nhớ da diết của họ. Vì lẽ đó, sự vô giá của bức tranh, ngoài giá trị nghệ thuật, còn nằm ở tính vĩnh cửu của thời gian. Trước khi vẽ một bức tranh tôi chỉ mơ hồ cảm giác được điều đó. Nhưng khi đứng giữa những căn phòng rộng lớn có mái vòm lấp lánh những chùm đèn pha lê và lộng lẫy những khung tranh phết vàng đồ sộ của các viện Bảo tàng, tôi hiểu nó rõ ràng hơn. Hơi thở của không khí và thời gian thổi tràn ngập trong phòng. Tôi nghe thấy tiếng kẹt cửa khe khẽ và Van Gogh lách mình bước ra ngoài phố , đầu đội một chiếc mũ dạ màu xanh dương có viền lông đen trước trán nhàu nhò và cũ bẩn. Một giờ sau ông quay trở về căn phòng nghèo nàn của mình, trên tay ôm một bó lèo tèo vài bông hướng dương sắp héo rũ. Ông cắm hoa vào lọ, ngồi vào chiếc ghế gỗ cũ kĩ đến độ nó chỉ muốn sụp xuống vào bất kì lúc nào, vừa vẽ vừa chống lại cái đói, cái rét. Sự u ám của đời sống làm sáng rực lên những mảng màu trên tranh. Sự yếu đuối và bất định trong tâm hồn làm những nét bút thêm đầy đặn và mạnh mẽ. Đó dường như là cách để chống lại nỗi đau đớn và cô đơn của tâm hồn và thể xác. Đó dường như cũng là lúc, tận cùng của nỗi thống khổ hoạ sỹ lại tìm gặp được một niềm hạnh phúc vô biên không thể nói thành lời. Nó như một tia chớp sáng rạch ngang bầu trời đêm. Và chỉ có hội hoạ mới đủ sức để nuôi dưỡng nó. Nếu chỉ có tài năng mà không có lòng yêu mãnh liệt đối với cuộc sống, con người và thiên nhiên, hẳn niềm hạnh phúc ấy không thể nào đến để tạo ra những tuyệt tác và đám hậu sinhchúng ta có được sự xúc động chân thành đến như vậy khi đứng trước chúng. Kì lạ thay là tình yêu vĩ đại ấy. Nó biến sự chết lặng của những miếng màu bẹp dí trên vải thành sự xao động của hoa lá trong vườn đêm, thành tiếng sột soạt của tơ lụa óng mịn, thành mùi hương mê đắm của biển và ánh mặt trời rực rỡ… Những bức tranh diễu hành qua mặt tôi. Trái tim nức nở và mắt nhòa lệ. Ngay lập tức tôi thấy mình đang đi giữa ánh sáng mờ ảo của những phòng tiệc lớn vào cái thời cách đây vài trăm năm với những chiếc lông chim và tà áo lụa dài chạm vào da mát rượi, với những bờ vai nõn nà và những lọn tóc giả bằng tơ óng, thậm chí đôi khi còn như rơi vào giữa một cuộc chiến đẫm máu với giáo mác gươm đao sáng lòe. Hoặc tự nhiên thấy mình đang lạc bước trên những đường phố tuyệt đẹp của Paris hay nằm dài trên những đụn rơm thơm nồng nàn của xứ Provence ngắm mây trời bay… Ai là người có thể cùng một lúc đưa lại cho ta những cảm giác tuyệt vời như thế ngoài Hội họa? Ở những bảo tàng Mỹ thuật hiện đại như Moma ở San Francisco hay New York, tôi đã đến mà không phải để tìm thấy những cảm xúc êm ái và ngọt ngào như vậy. Thường ở những nơi này, họ trưng bày những bức tranh trừu tượng hoặc nghệ thuật xếp đặt và Video. Chỗ dòng đề chất liệu, luôn là từ "mixed" ( trộn lẫn). Kết quả của mỗi một tác phẩm là sự trộn lẫn giữa âm thanh, ánh sáng, mùi vị, đồ vật, kĩ thuật, cảm xúc…Nó bề bộn như cuộc sống hiện đại với đủ thứ lo âu và khao khát. Nó thảy chúng ta vào một cái túi tối đen rồi đột ngột lôi chúng ta ra ngoài ánh sáng chói chang. Nó dồi chúng ta trên những ngọn sóng dữ tợn nhất của bão tố, quất vào mặt ta những ngọn gió buốt nhất của giá rét, gõ vào tai ta những tiếng động ầm ĩ nhất…cho đến khi tim ta rướm máu, tay chân ta mỏi nhừ và đầu óc ta căng ra như một quả bóng thì nó tống ta ra cửa. Ấy vậy mà bỗng nhiên, như một phép màu xảy ra, khi hít thở khí trời và đối mặt với cuộc đời thực, ta bỗng thấy cuộc sống tươi đẹp lên bội phần. Đáng để cho ta yêu và sống thực đàng hoàng với những năm tháng sẽ đến. Và chúng ta ra về. Lòng tràn ngập niềm biết ơn vô hạn. Một lần, tôi và Vinh ghé thăm Bảo tàng Mỹ thuật ở San Francisco. Vinh là bạn cũ của tôi từ năm lớp Tám. Đến khi lên cấp Ba mỗi đứa mỗi nơi. Trong trí tôi Vinh vẫn chỉ là một cậu bé con nhỏ người, ngồi bàn cuối cùng trong một lớp học tăm tối, ẩm thấp, thỉnh thoảng bay lên mùi phân mèo và mùi mưa ướt át. Nhưng Vinh bây giờ đã khác. Cậu to cao, đẹp trai hơn với mái tóc đinh chải keo bóng loáng, với áo sơ mi trắng và áo khoác ngoài bằng da nâu thoang thoảng mùi nước hoa ( trong đêm lạnh và sương mù của San Francisco, nó trở nên vô cùng quyến rũ). Nhưng quan trọng là trông cậu tự tin hơn. Sự tự tin đó tỏa ra từ ánh mắt sáng và tiếng cười giòn giã. Cậu nhìn đời bằng đôi mắt háo hức của kẻ muốn chinh phục và chiến thắng. Điều đó có thể lý giải được vì có thể gọi cậu là một trong những người Việt Nam trẻ tuổi có những bước đầu thành công trên một đất nước xa lạ không phải là quê hương của mình khi được nhận bằng kỹ sư vi tính và có chân trong hãng Microsoft. Để xua tan cơn buồn ngủ, trên đường xuống Los Angeles, trong khi tôi bắt đầu gà gật, cố gắng dấu đi những tiếng thở dài cứ chực bật ra thì cậu có thể nói không biết mệt mỏi về cái mớ bòng bong giữa triết học và chính trị. Tham vọng làm chính trị của cậu khôngbị che giấu nên cứ sáng rực lên trong mắt, dù cậu hiểu rằng, cơ hội cho cậu ở đất Mỹ là hoàn toàn không thể. Giờ đây chúng tôi thay đổi vị trí cho nhau. Tôi say sưa với những tượng và tranh bao nhiêu cậu trông lại càng thảm hại bấy nhiêu. Cậu ngồi trên một ghế băng dài, mặt thẫn ra và luôn tay đưa lên che miệng ngáp, nước mắt chảy dàn dụa trên mặt. Rồi cậu thốt lên yếu ớt " Trời ơi mình đói quá. Đói đến run cả tay chân" như một lời bào chữa cho sự uể oải của mình. Ngoài sân, một cái sân rộng lót gạch xám dựng đứng những cây cột bằng thạch cao trắng cao vút, một đám cưới đang diễn ra dưới chân tượng " Suy tư " của Rodin. Những cô nàng phù dâu mặc những chiếc áo dài lụa xám như sương khói. Nắng tỏa một lớp bụi vàng óng ánh lên người các cô, biến các cô thành tiên nữ và khung cảnh đẹp như thần tiên. Vang trong gió những tiếng cười hồn nhiên và những chiếcchuông bạc đính trên thắt lưng của họ rung lên những tiếng trong trẻo, chúc phúc cho đôi vợ chồng son. Tôi ngồi xuống bậc tam cấp đá mát lạnh. Trong không khí bay lên những bọt tròn nhỏ đầy màu sắc. Chúng đột ngột vỡ ra làm bóng tối màu nâu đất phủ quanh bức tượng người đàn ông đang ngồi trầm tư chuyển sang xanh non và lấp lánh những tia lửa nhỏ. Tôi cảm giác người đàn ông sắp cử động. Chàng sẽ hạ bàn tay chống cằm xuống, đầu chàng sẽ ngẩng cao và từ khóe mắt sẽ rỉ ra hai dòng nước. Chàng đang nghĩ gì? Ngồi giữa trời đất bao la, trầm mình qua mưa gió, chàng nghĩ về một tình yêu bất tử hay một hạnh phúc dài lâu của đời người? Chàng nghĩ về sự bất hạnh hay nỗi đau khổ đời đời của nhân loại? Hay chàng đang nghĩ thời khắc thật ngắn ngủi và ngày trôi qua như gió như mây, mọi thứ danh lợi đều là phù du. Sao người với người không biết thương yêu mà cứ mãi dằn vặt nhau cho đau khổ? Chúng ta đứng dưới chân chàng, nghĩ về những điều chàng đang nghĩ. Bỗng nhiên từ một nơi xa xăm nào vọng lên một tiếng thở dài buồn bã. Chúng rền rĩ chạy trên đầu tôi như ngọn gió ướt đẫm sương mù từ ngoài cầu tàu Người Đánh Cá thổi lại. Thứ gió này tôi thường cảm thấy mỗi khi đi dạo ngang qua Đài tưởng niệm chiến tranh Việt Nam, nằm trong công viên Washington DC mặc dù ở đây không có biển, không có cầu cảng, không có sương mù. Chỉ có dòng Potomac trong xanh và những hàng cây xinh đẹp tỏa vào không gian hương thơm mát. Những đám đông thường đến đây đi dạo trên những đường lát ximăng xám rậm rạp cỏ hoặc đến ngồi trên những ghế đá trong ánh nắng của ban mai hay chiều tà đột ngột chuyển sang màu xanh nước biển. Buổi sáng đầu tiên ở nước Mỹ, Mary dẫn chúng tôi tới đây. Mary vâm váp, tócvàng óng. Chiếc váy đen hai dây dài ngang đầu gối lộ ra đôi vai to khỏe và nước da nâu óng lốm đốm tàn nhang. Mary làm hướng dẫn viên du lịch, cô nói nhiều, nói nhanh, hàm răng sáng lên lấp lánh. Các từ cứ ríu ríu vào nhau, lại được thể hiện bằng một giọng hơi thé, cuối câu không hạ xuống thấp mà cứ mải bay lên cao nên rất khó nghe. Mỗi lần ngừng lại, cô lại thở dốc, uống một ngụm nước to và đưa khăn lên thấm mồ hôi rịn đầy trên trán. Khi biết tôi đến từ Việt Nam, cô có vẻ hào hứng, cô thường dành cho tôi những nụ cười âu yếm và những cái xiết tay mạnh mẽ trong suốt chuyến đi. Cô chỉ bức tường đá khắc tên những người lính Mỹ đã nằm xuống trong cuộc chiến tranh Việt Nam, hỏi tôi nghĩ gì? Tôi đã đứng nhìn những bức tường ấy rất lâu. Mặc dầu nắng lên lấp lóa trên mấy tàn cây, rọi xuống những đốm hoa nắng vàng óng như những đóa cúc nhỏ nhưng màu đen của đá lạnh vẫn mang lại cho tôi một cảm giác nặng nề. Giữa khung cảnh thanh bình, trời rất xanh, gió lại dịu dàng và không khí trong trẻo, bức tường dựng lên đột ngột như một cái gai khổng lồ, luôn sẵn sàng làm tứa máu ký ức. Hơn hai mươi bốn năm đã trôi qua, nhưng không phải tất cả mọi điều đều đã trôi qua. Chắc chắn rằng những vết thương trong lòng những cựu binh Mỹ và Việt Nam không bao giờ còn lành lại được nữa. Ngày hoặc đêm, nó đều đã trở thành nỗi ám ảnh. Bên những bức tường như thế này, tất cả đều là những người bại trận. Bại trận trong quá khứ và đời sống bất an của mình. Giờ đây, những bé em đang chạy đuổi theo quả banh trên luống cỏ, những cặp tình nhân khoác vai nhau thả bộ trên đường và ngay cả tôi cũng đứng ngoài nó, không thuộc về những mất mát và đau khổ đã khắc sâu trên bức tường đồ sộ của nước Mỹ, trên những bức tường mà nếu dựng lên ở Việt Nam, sẽ cao bao nhiêu, dài bao nhiêu và rộng lớn biết bao nhiêu. Trong đám đông người dự buổi tham quan ngày hôm đó, không hiểu sao tôi thấy rất quí mến cô Plack vợ của David Plack, nhân viên chương trình Viết văn quốc tế dù tôi và cô không nói chuyện với nhau nhiều, thậm chí cả tên của cô tôi cũng không kịp hỏi. Cuộc sống của tôi, tôi vẫn thường ngẫm ngợi, thấy thật lạ kỳ. Có một vài việc chỉ thoảng qua mà không cách nào quên được. Chúng day dứt và trở thành sự ám ảnh trong trí. Cô Plack không đẹp, giọng nói nhỏ và hơi thé, không chuẩn âm vì cô người Tây Ban Nha. Mái tóc hạt dẻ cắt ngắn, lộ khuôn mặt xương với đôi mắt to màu thép xanh có những ánh nhỏ đen thẫm nở xòe như một đóa pháo bông tí hon và hàng lông mi rậm rạp tựa bóng một hàng cây phủ xuống mặt hồ phẳng lặng. Trong chiếc váy vải hoa xanh nhạt cũ mỏng, tưởng chỉ cần vò mạnh tay chúng cũng bở vụn ra như cám, cô mảnh mai dịu dàng như những cây liễu mùa thu mọc quanh hồ công viên quốc gia Iowa. Mỗi một nụ cười của cô, mỗi một cử chỉ của cô đều rụt rè bối rối, e thẹn như một cô gái nhỏ chưa chồng. Mỗi lần quay lại nhìn cô, bắt gặp ánh mắt trìu mến của cô nhìn chồng, lòng tôi thấy nhẹ bỗng. Tôi hay mơ hồ về một thứ tình yêu vượt biên giới. Nó có vẻ chắp nối và không thật, ít nhất là trong sự khác biệt về ngôn ngữ và sâu xa hơn là sự khác biệt về cội nguồn dân tộc. Có thể bởi vì chúng ta là người Châu Á, chúng ta vốn thấy những điều đó là lạ lẫm. Nhưng nhiều khi chúng ta quên mất rằng tình yêu có tiếng nói bí ẩn và ma lực của nó thì vô cùng. Chúng ta là những linh hồn nhỏ lang thang cô độc trong thế giới mênh mông này. Duyên cơ may gặp nhau thật vô cùng quí hiếm. Lại cứ như gió như mây thản nhiên bay đi mất. Trong đêm khuya, cuối một ngày của sự gặp gỡ và chia ly, tôi vẫn thường một mình nhẩm đọc bốn câu thơ của Bùi Minh Quốc " Có khi nào trên đường đời tấp nập. Ta vô tình đã đi lướt qua nhau. Bước lơ đãng chẳng ngờ đang để mất. Một tâm hồn ta đợi đã từ lâu...". Khi tôi chợt nghĩ rằng đi bên cạnh David bây giờ không phải là cô ấy, mà là một người con gái Mỹ, cũng nhỏ nhắn đáng yêu, không phải như đám liễu thu bên hồ thì cũng như đám xa trục thảo trên cánh đồng và David vẫn thấy hạnh phúc thì trong sâu thẳm của tôi có một cây kim nhỏ nhô lên và cọ quạy. Tự nhiên mà thấy tình yêu có vẻ giản đơn, lớp vỏ bọc lấp lánh muôn sắc màu quanh nó giảm đi mười phần đẹp đẽ. Thật chẳng hay ho gì khi đứng ngắm họ mê mải để nghĩ ngợi những điều mà mọi người cho là vô lý. Nhưng tôi vẫn một mực nhất quyết rằng, trong đời có thể yêu nhiều lần nhưng trong những lần yêu đó vẫn chỉ có duy nhất một tình yêu có thể vượt lên trên hết mọi sự tầm thường của sự sống và cái chết khi gặp được đúng một nửa còn lại của mình. Ôi lại là cái câu "một nửa còn lại của mình", xem có vẻ sách vở và buồn cười. Nhưng chẳng phải có người suốt một đời chỉ sống trong cô đơn mặc dù đã qua nhiều lần yêu và cưới, lại có người mãi mãi hạnh phúc bền lâu với chỉ một người? Chúng ta xem như những nửa bóng xanh đỏ tím vàng... bay trong không trung. May mắn thì nửa vàng gặp được nửa vàng hòa hợp. Kém may mắn hơn thì nửa vàng ghép với nửa đỏ, nửa xanh ghép với nửa tím, cũng thành bóng tròn nhưng sắc màu đối chọi. Vô duyên thì nhìn thấy nhau đấy mà lại bay trượt qua nhau, hoặc suốt đời chẳng bao giờ gặp mặt nhau. Với những điều này, đôi khi thời gian lại chiếm một vị trí quan trọng. Trong những ngày ở Virginia, tôi được xem bộ phim Video " Cánh cửa trượt"với cô đào Gwyneth Paltrow xinh đẹp thủ vai chính- Helen, một cô gái bị mất việc làm và bạn trai ngoại tình. Nhưng số phận của Helen lại được quyết định bởi những cánh cửa trượt của chiếc tàu điện ngầm ở Luân Đôn. Từ sở làm về, nếu như lên được tàu trở về nhà, cô sẽ phát hiện người yêu đang ngủ với người con gái khác, cuộc sống của cô sẽ rẽ sang một con đường mới. Còn nếu như bị trễ tàu, tương lai của cô sẽ hoàn toàn khác hẳn. Sẽ lại sống trong sự dối trá và chán chường. Hai câu chuyện song song với nhau trong phim mô tả hai cuộc sống của Helen theo hai hướng khác nhau: nếu trễ tàu và nếu không trễ tàu...Chỉ cần một giây đồng hồ cũng có thể thay đổi cuộc đời chúng ta. Cũng có thể biến chuyện không thành có, biến sự va chạm bất hạnh này thành niềm hạnh phúc mới mẻ, tinh khôi. Tôi nằm vục đầu trong chiếc chăn bông thơm mùi hồ dán, nghĩ mãi về hai từ " khoảnh khắc" mà không sao ngủ được. Ngoài cửa sổ bình minh lên loang lổ sau những rặng cây màu tím nhạt. Con chim bé xíu có chiếc mỏ đỏ hung hăng gõ tóc tóc vào mặt kính cửa sổ đẫm nước, tóc tai dứng đứng cả lên. Trời mưa nhẹ, phủ một lớp bột xám lên những đám lá phong đang nhuộm vàng. Một sớm thu thường bắt đầu trong trẻo và ướt át như thế. Vào những ngày tháng này đêm rất đẹp. Trờiø đôi khi xanh màu lá vì ánh vàng lấp lánh từ những rừng thu hắt lên. Đêm xanh xao thơm mùi lá và đất ẩm ướt. Gió thổi rầu rĩ qua những vòm cây. Sương bay chập chờn trong không khí thành những đám khói xám trắng, ánh lên một chút phấn hồng nhờ ánh đèn xe. Tôi thích ngồi trên xe, xuyên qua đêm, xuyên qua những con đường mòn đến tận ba bốn giờ sáng mới quay về nhà. Qua ánh đèn xe mù mịt tôi nhìn thấy những vụng nước nhỏ đọng đầy ánh trăng nằm lặng lẽ dưới những thân cây tím sẫm, sáng lên trong bóng tối nhưnhững miếng gương vỡ tráng bạc. Thấy vài chiếc lá phong màu huyết dụ hoặc vàng chanh đâm xuyên qua đám khói như một cánh bướm nhỏ rồi dịu dàng chạm đất. Thấy cả nỗi buồn mơ hồ và sự cô độc của đêm tràn ngập trong lòng. Trong những chuyến đi này thường có Ma ( Minh Anh) đi cùng tôi. Đó là một cậu bé già dặn trước tuổi, gầy và cao với những nét đẹp hơi lạnh và đôi mắt dài đa cảm. Sau khi tốt nghiệp phổ thông trung học, cậu sang đây theo chương trình du học tự túc. Vậy mà sống giữa một đất nước của quần Jean áo thun, cậu chỉ mặc quần Tây, áo sơ mi dài tay. Mùa hè xắn lên trên khuỷu tay, mùa đông cài măng séc. Tất cả mọi người ở nơi đó và chính cậu cũng tự nhận mình là người lập dị. Ma để tóc dài ngang vai, những sợi tóc mềm dính bết vào nhauđược cột túm một chùm sau ót bằng dây thun ( nhưng nói cách nào đi nữa, nó vẫn làm cậu trông đáng yêu và lãng mạn hơn). Cô nàng da đen to béo ở Costco của Tuấn và Phú rất yêu mái tóc của cậu. Cô ấy đứng gác ở cửa ra vào, đắm đuối nhìn theo mái tóc của Ma mỗi khi cậu đi ngang qua và bối rối mỉm cười. Giây phút đầu tiên nhìn thấy cậu, mái tóc đã như là khởi đầu của một chuỗi hồi ức tươi đẹp về sau này của tôi khi nhớ đến cậu. Nhớ một cậu bé hè cũng như đông, chỉ đi lẹt quẹt một đôi dép lê, hở những ngón chân có lớp da hồng nhăn nheo vì lạnh và gót chân bám đầy đất. Nhớ một cậu bé thông minh nhưng lười biếng, có thể bỏ hàng chục giờ đồng hồ để chơi game nhưng chỉ cần nửa giờ đọc sách. Nhớ một cậu bé đãng trí đến độ suốt một học kì đến lớp, thi đạt điểm giỏi mà không biết mình học nhầm lớp trên. Nhớ một cậu bé với năm trăm lẻ bốn giờ của yêu thương dịu dàng êm ái. Tình cảm cậu dành cho một người con gái từ xa đến có gì thật cảm động và khác người. Và đẹp vì cậu hồn nhiên dám phơi bày nó trước mắt mọi người tình cảm của mình, mặc cho những lời chọc ghẹo và mặc cho nó đầy tuyệt vọng. Cậu chải tóc gọn gàng, chân rửa sạch sẽ, đi giày bata cột dây lịch sự, nhịn tiền tiêu vặt để mua một chiếc vé xem hát giá bốn mươi lăm đô, nấu những món ăn người con gái đó yêu thích, đứng hơn hai giờ bên một cây phong lá đỏ để chọn hái những chiếc lá đẹp nhất, rực rỡ nhất tặng cô và gần ba giờ sáng vẫn còn ngồi bên đàn dạo khúc nhạc tình của Bethoven, để đầu dây bên kia, ở một tiểu bang cách Virginia hai giờ đồng hồ, cô gái nằm ôm điện thoại ngủ ngon lành. Cái tình của cậu mới thật lạ lùng. Nó đắm say nhưng tỉnh táo. Nó mơ hồ như buổi chiều đầy mây mù nhưng lại rõ ràng như buổi sáng mùa hè đầy nắng. Trong cùng lúc, nó được sống rạch ròi khi nhưtình chị em khi như tình trai gái. Nó làm cậu đau khổ nhưng nhẹ nhõm. Nó làm người con gái cảm thấy lúng túng nhưng thật sự hạnh phúc. Hạnh phúc ấy đến từ sự biết ơn nên trong trẻo và dịu dàng. Mỗi khi nghĩ về nó tự thấy lòng thật ấm áp. Như là những lúc ngắm nhìn lại những chiếc lá phong ép khô còn giữ được sắc đỏ tươi, để hiểu rằng người đã xa nhưng tấm chân tình ấy vẫn còn nguyên vẹn. Có thể bây giờ là mãi mãi, không còn ai nhặt lá thu phong, chơi đàn giữa đêm khuya vắng. Không còn ai giận hờn, an ủi. Tóc cũng không còn dài đến ngang vai. Trên cây tình yêu hoa lại một lần nữa nở rộ. Những kỉ niệm sẽ vì thế phai nhạt dần đi. Nhưng trong trí tôi thỉnh thoảng lại vang lên hai câu thơ của cậu "Minh nguyệt mỏi mắt tìm ngọc cũ . Anh hùng khổ dạ nhớ sông xưa". Đôi mắt của cậu, người em, người bạn của tôi đêm cuối cùng mới thật to và xanh trong. Tôi nhớ cậu, là nhớ lại tất cả những kỷ niệm đã có với Tuấn, Phú, Nhơn, Tèo, Sơn trong một căn hộ cho thuê trên tầng một của tòa nhà số 7 300 khu Monticello. Chỉ có Phú và Tuấn là theo cha mẹ sang đây định cư. Những người còn lại, cũng như Ma, du học tự túc tại trường Nova ( riêng Sơn học ở trường Mason). Một phần ba thời gian của chuyến viễn du tôi trú chân tại đây. Căn phòng có hai phòng ngủ, một phòng khách, một bếp, một công trình phụ giá chín trăm đô một tháng và có khung cửa kính lớn trông xuống bãi để xe. Đứng ngoài ban công sẽ nhìn thấy được những cây cành đang trút lá và một bầu trời đêm đen thẫm lấp lánh trăng sao trong khi gió thổi như giông bão. Chỉ có một điều phiền toái là đêm khuya, việc đóng mở cánh cửa gặp khó khăn. Chúng cứ kêu lên ken két và lập tức sáng hôm sau, một cái đầu bù xù ngái ngủ sẽ thò vào cửa càu nhàu vì đêm qua bị quấy rối. Chỉ vào buổi tối chúng tôi mới gặp mặt nhau đầy đủ, ăn những bữa ăn nấu vội nhưng thật sự là những bữa ăn vui vẻ, ấm cúng. Thời gian đó tôi ngốn một số lượng phim khổng lồ và chỉ chịu đi ngủ khi đồng hồ chỉ ba, bốn giờ sáng. Những phim này, có cuốn tôi đã xem ở nhà, nhưng giờ coi lại, với những người bạn của tôi, bỗng nhiên tươi mới và sâu sắc hơn hẳn. Là vì sau mỗi lần coi như vậy, tôi vẫn thường hay tranh luận với Phú, cậu bạn nhỏ thó có nụ cười rất tươi làm sáng gương mặt ốm nheo, người đã bỏ hàng mấy giờ đồng hồ lái xe từ Philadelphia về Virginia để kịp gặp tôi, vào buổi tối đầu tiên tôi đặt chân lên nước Mỹ. Phú không đẹp trai, lại hiền lành, nhút nhát và hay khóc. Hoặc chỉ bởi vì cậu tốt quá, làm gì cũng muốn dành điều tốt đẹp nhất cho bạn bè, làm gì cũng nhường nhịn, lo lắng sợ bạn bè phật ý, thường đến cuối cuộc chơi mới tự mình lùi vào trong một góc tối, trái tim run rẩy vì tiếc nuối những điều lẽ ra phải làm thì lại để vụt bay qua mất. Vì thế mọi người chơi với cậu, cảm thấy cần cậu nhưng trong thâm tâm có chút gì coi thường cậu. Tội nghiệp cậu. Nhưng tôi không biết nói gì. Tôi chỉ ngồi im lặng bên cậu, xiết nhẹ bàn tay nóng ran như lên cơn sốt của cậu, hy vọng sẽ làm lòng cậu nhẹ nhõm hơn. Đôi khi tôi đột ngột quay lại và như trong bóng tối mênh mông thơm mùi bắp rang của rạp chiếu phim " ABM" bên thành phố Crystal, khi chỉ có độc hai chúng tôi ngồi coi cuốn phim " Những cậu con trai đừng khóc", tôi nhìn thấy những giọt nước mắt nóng hổi sáng long lanh trên gò má cậu. Tôi hiểu sự cô đơn là nỗi sợ hãi trong lòng cậu. Đó là lý do vì sao cậu không muốn mất bạn bè, vì bất cứ một lý do nhỏ nhặt nào. Cũng vì sự cô đơn ấy nên mỗi lần cầm điện thoại, Nhơn có thể nói chuyện hàng ba bốn giờ liền không ngừng lại được. Bọn bạn thường hay kể về Nhơn, bằng một giọng bông phèng nhưng âu yếm, về giấc ngủ và nhu cầu nói điện thoại của cô. Chỉ cần ngồi lên xe trong vòng năm phút, dù nhạc bật rock muốn vỡ cả loa, sau vài cái nhún nhảy là cô đã ngoẹo đầu ngủ ngon lành. Thỉnh thoảng cô nhỏm đầu dậy, đôi mắt đen láy nhìn không chớp qua cửa kính, thốt lên thảng thốt, trời ơi đẹp quá. Người bạn đường vội quay lại bắt chuyện, khen trời xanh mây trắng bay thật đẹp thì cô đã lại lịm sâu vào giấc ngủ. Trong cách cô bình yên ngủ, trong cách cô cười dòn khoe hàm răng sáng bóng, trong cách cô chọc ghẹo mấy cậu bạn trai, trong cách cô bạo mồm buông ra câu chửi thề đầy tự nhiên và nhẹ nhõm, chẳng ai nghi ngờ gì nữa, cô sống vô tư và đơn giản. Thậm chí đôi khi nó còn làm người ta bực cô. Nhưng bình minh của một ngày ấy, ánh lấp lánh màu hồng ngọc của những tia nắng rọi qua cửa kính phủ lớp bụi mỏng đã vô tình làm vỡ vỏ bọc bên ngoài của cô. Cô nằm run rẩy trên giường, bé bỏng và yếu ớt như một con chim non bị trúng thương. Gương mặt xinh đẹp và đôi mắt thiên thần ướt đẫm nước. Vì cố kìm tiếng khóc nên ngực cô chỉ phát ra những tiếng nấc nghẹn. Tôi ngồi bó gối nhìn cô, trên một chiếc nệm nhỏ bề bộn sách vở, không biết nói gì. Tôi chỉ biết là nên để cô khóc. Khóc cho một tuổi thơ cơ cực và mất hết tương lai. Khóc cho những ước mơ bị gãy cánh khi bước chân vào đời. Khóc cho những năm tháng cũ phải trả một giá khá đắt để có một ngày mai sáng sủa hơn. Khóc vì một tình yêu đầy tuyệt vọng. Khóc vì những điều phiền muộn này không thể nói được cùng ai.Chỉ có tôi. Nhưng tôi không ở bên cô mãi. Một vài ngày nữa tôi sẽ phải ra đi. Nên khi tất cả mọi người đều thấy cô cười, cười rất nhiều rất tươi thì tôi chỉ luôn thấy những giọt nước mắt ngập ngừng lăn trên gò má mịn màng của cô. Và tiếng cô thì thầm bối rối "Khóc được rồi tao thấy nhẹ như không. Ngày mai lại có thể đùa vui. Mặc ai bảo mình hời hợt cũng được. Sống ở đây, ngày nào thần kinh cũng căng ra, không biết tự làm vui mình thì chỉ suy sụp mà chết". Về sau, khi cô rời Virginia sang Texas học, mùa đông dường như dừng chân lại rất lâu trong căn phòng nhỏ. Mọi người không thể ngờ sẽ nhớ cô nhiều đến thế. Đôi khi lại thảng thốt bắt gặp mình đang đợi tiếng kẹt cửa và mong chờ cánh cửa sẽ mở ra. Cô sẽ bước vào mang theo ngọn gió xuân ấm áp và tiếng cười giòn tan vô tư lự. Lúc đó mọi người hiểu rõ ràng hơn, không phải chỉ lần này, mà rất nhiều lần khác nữa, vì vô tình họ đã đánh mất những khoảnh khắc lý ra đã rất ấm êm và hạnh phúc trong đời sống vốn đầy bất an của mình. Tôi thường ở nhà hoặc vào Washington DC một mình. Sáng sớm họ đã ra khỏi nhà và chỉ trở về trong buổi tối muộn. Người đi học ban ngày buổi tối về lại đi làm thêm ngoài quán ăn Nam Việt đến mười một, mười hai giờ khuya. Công việc nặng nhọc là đứng bếp, rửa chén. Nhẹ nhàng hơn như Nhơn và Tèo, làm phục vụ bàn. Tiền tip vừa đủ trả tiền nhà, tiền học. Buồn ngủ cũng chỉ dám chợp mắt một lát rồi ngồi vào máy, hì hụi học bài đến ba, bốn giờ sáng. Ngày mai sẽ lại tiếp tục như một ngày đã qua. Buồn ngủ và mệt mỏi trở thành bệnh kinh niên. Có dịp nó bùng lên, làm đảo lộn mọi sắp xếp đã có sẵn. Anh chị họ tôi cũng ở trong một căn hộ cho thuê ( và có lẽ suốt đời họ sẽ ở như vậy), nhưng nó nhỏ và rẻ tiền hơn trên đường Parkwood. Buổi tối hôm gặp chị, trời giá lạnh và lây rây mưa. Những sợi mưa bạc xuyên qua những tàn lá xanh sẫm, bay vướng vào người nhưtơ. Những kính cửa run rẩy. Mùi bữa ăn chiều vẫn còn phảng phất quanh phòng khách. Dưới ánh đèn vàng, chị nhỏ bé, xinh xắn trong chiếc áo đầm đỏ rực rỡ của một cô thiếu nữ. Hương nước hoa, có lẽ từ mái tóc nâu của chị thoảng qua rất nhanh. Chỉ khi ngồi sát bên cạnh chị tôi mới trông rõ quầng thâm dưới lớp phấn dầy và những nếp nhăn chạy vòng quanh mắt. Thời gian quả thật là chẳng tha một ai. Chị ấy đã già rồi. Chẳng mấy chốc nữa sẽ lại đến lượt tôi. Hầu như tất cả mọi thời gian trò chuyện của chúng tôi đều dành cho riêng chị. Thời khóa biểu của chị bảy ngày như một. Sáng tám giờ rưỡi chị đến làm việc cho một tiệm làm móng tay của người Mỹ. Tối chín, mười giờ mới về đến nhà, tay chân rã rời. Tối thứ bảy, chủ nhật lại đi hát cho những đám cưới của người Việt. Bệnh cũng không dám nghỉ vì sợ mất khách. Còn anh làm thợ hớt tóc, lượng công việc có ít hơn nhưng cũng trải dàn đều khắp tuần. Hẹn một ngày chở chị vào Washington DC xem hội hoa đào bên dòng Potomac, nhưng bảy mùa xuân qua vẫn chỉ là lời hứa với nhau. Dần dần chị tự cảm thấy mình như một cái máy. Giận dỗi, yêu thương...mọi cảm giác dường như đông cứng lại. Chỉ có nỗi lo sợ không có tiền để trả nợ nhà, xe... cùng tất cả các chi phí khác trong cuộc sống của hai vợ chồng và gửi về Việt Nam phụ giúp bố mẹ chồng đốt nóng cơ thể, giúp cho chị không quỵ ngã. Cho đến bây giờ, trong trí chị, Việt Nam vẫn như ngày chị đi. Cuộc sống vẫn bần hàn. Nhà cửa vẫn lụp xụp. Sợ nhất là nhà vệ sinh chật hẹp và hôi hám. Khi tôi bảo Việt Nam giờ khác nhiều. Có nhà ở còn sang hơn cả nhà Mỹ thì chị ngẩn người, luôn miệng hỏi "Really?". Rồi chị buồn bã bảo, Việt Nam bây giờ xa cách chị nhiều. Chị có điều gì muốn giấu tôi. Mỗi lần định nói ra lại lúng túng dừng lại. Đôi môi run rẩy. Mắt hoe đỏ như sắp khóc đến nơi. Những ngón tay xanh xao của chị níu chặt mép váy cho đến kì nổi gân lên mới thôi. Đêm cuối cùng chia tay nhau trên những bậc tam cấp tối mờ dưới sân rụng đầy lá, chị ôm tôi trong vòng tay mảnh dẻ của mình, nói khẽ, anh chị chắc sẽ chia tay nhau. Chị phát hiện ra ảnh có bồ. Tha thứ bao nhiêu lần rồi vẫn vậy. Em bảo, sống cùng nhau làm sao được nữa khi nằm bên nhau tâm trí lại thơ thẩn đến với người khác. Mà em về đừng cho ba má ảnh biết. Chị chỉ ngạc nhiên, chị đã làm hết tất cả mọi việc để lo toan cho cuộc sống của anh chị, lo cho cả gia đình bên chồng mà anh ấy vẫn phụ chị. Thôi để chị đi. Chị ước gì có em ở mãi đây bên cạnh chị. Hai chị em tâm sự với nhau cho đỡ buồn. Dùng dằng mãi chúng tôi mới chia tay. Chị đi rồi. Xe của chị đã lao vào trong đêm, nhưng mùi hương từ mái tóc chị vẫn vương vất ở lại. Nước mắt của chị bám trên má tôi thành những giọt hương mát lạnh. Tôi tưởng tượng ra một căn phòng nhỏ suốt ngày vắng bóng người. Năm này sang tháng nọ. Sự vắng lặng đó làm cho lửa cũng trở nên nguội lạnh chứ nói gì đến tình người. Những ngày ở Mỹ tôi bỏ thói quen dậy muộn. Thời gian bây giờ đối với tôi thật hiếm hoi và đáng quí. Tôi luôn cảm thấy tiếc mỗi giờ phút sắp trôi qua. Tôi thường dậy khi trời còn mờ sáng. Sau tấm rèm cửa nắng xanh màu lá nõn uyển chuyển bay trên những nóc nhà cao tầng của thành phố New York và những tấm kính cửa bắt đầu sáng lên lấp lánh. Tôi mặc vội áo khoác, mở cửa bước xuống con đường vắng vẻ. Lúc này Lola vẫn ngủ say, mặt dúi vào gối. Hai cánh tay, hai cẳng chân trần to béo và đen bóng dang rộng, thò hẳn ra ngoài chăn. Lola không phải là một cô gái đẹp nhưng biết làm điệu. Lại hồn nhiên, vô tư mặc dù đã có đứa con trai bốn tuổi và cuộc hôn nhân lần thứ Nhất gãy đổ, tiếng Anh cũng rất chuẩn nên tất cả mọi người đềuyêu quí cô. Tôi và Lola thuê chung phòng để tiết kiệm tiền đi chơi những nơi khác. Căn phòng nhỏ với hai chiếc giường nhỏ luôn luôn bề bộn quần áo, sách vở và tràn ngập mùi dầu thơm đặc biệt của nước Nigieria, rõ nhất là sau khi cô bước ra từ nhà tắm. Vì những cánh cửa sổ thường được khép lại nên cái mùi này không bay đi mà luẩn quẩn trong phòng cả ngày. Hôm đầu tiên nó làm tôi khó chịu, nhức đầu. Sau thành quen, thành nghiện. Những hôm về phòng đã được dọn dẹp sạch sẽ, mùi nước hoa xịt phòng át đi mùi hương của Lola, lại thấy nhớ. Lola thường bôi nó lên mái tóc xoăn tít. Lên bộ váy sặc sỡ. Lên nước da đen nhẫy. Tôi không thể hình dung được nếu Lola dùng một loại nước hoa nào của Lancôme hay Christine Dior sẽ ra sao. Rõ ràng với một người như cô mọi chuyện đều có thể. Nhưng tôi không mong muốn điều đó và không tin điều đó. Cho dù tháng mười này cô sẽ cưới chồng ở NewYork và trong tương lai sẽ chuyển tới Luân Đôn. Trong khi tất cả mọi người không thích thì tôi lại có cảm tình đặc biệt với nó. Bởi vì mùi hương này như là Nigieria của cô vậy. Người ta không thể quên hay lầm lẫn Tổ quốc được. Nó thơm vị hắc, đặc quánh và béo ngậy. Nhấm nháp một chút, nó bắt đầu ngọt lên dần dần. Đến khi vị ngọt đã đông lại trên đầu mũi thì đột ngột tan ra, dịu dàng trở về vị hăng hắc ban đầu. Lần này nhẹ nhàng chứ không dồn dập như lúc đầu. Thêm vài lần đặc lại và tan ra như thế, nó đưa lại cảm giác nhẹ nhàng khó tả. Trong hơi lạnh của những ngày đầu thu nó làm không khí ấm lên và đầy quyến rũ. Lola ồn ào và náo nhiệt. Cô ít buồn, thích ăn ngon, uống rượu mạnh, đọc thơ và hát ầm ĩ ngoài đường phố với một phong cách rất Mỹ. Mỗi khi có chuyện gì làm cô hứng thú, đôi môi dầy màu hồng nhạt lại trề xuống và đôi mắt vốn dĩ đã to của cô mở lớn, như một cái hồ sâu thẳm ai chẳng may trượt chân rơi xuống sẽ khó bơi vào được đến bờ. Thỉnh thoảng Lola về lại mang theo một đống áo quần hoặc sách đại hạ giá. Cô tống chúng vào trong một cái túi kéo khổng lồ. Giá cả của những thứ vật dụng tốt và đẹp ấy rẻ đến độ làm cho tôi, một người luôn nhạt nhẽo với chuyện mua sắm cũng phải phát thèm và rối rít hỏi cô cửa hàng nằm ở đâu. Nhưng phải may mắn mới gặp được đợt hàng giảm giá đặc biệt của các cửa hàng. Đó thường là vào những dịp lễ như Lễ Lao Động, Halloween, Giáng sinh... hay sắp tung ra một đợt mốt mới. Thời kỳ này, thời trang của các cô gái Mỹ vẫn là kiểu áo tay lỡ và đầm xẻ hai tà Hàn Quốc, màu tro, ruốc hoặc đen trắng. Ngay cả những cô nàng to béo cũng diện những chiếc áo Hàn Quốc ôm sát người, tự tin đi lại trên đường phố, mặc dù trông các cô giống một khúc giò thơm phức mùi nước hoa đang chuyển động. Trong tiệm Gab, một cái thắt lưng Ý giá hai mươi mốt đô có hôm hạ xuống giá bốn đô rưỡi, một cái mũ lưỡi trai mười lăm đô còn hai đô bảy mươi lăm...Hàng vẫn còn mới và thơm mùi hồ. Ngày nào trong siêu thị cũng có khách, nhưng vắng. Họ chỉ đi dạo theo kiểu "Window shopping" ( mua sắm qua cửa kính) như một cách để giải trí. Người Mỹ cũng như người Việt, không phải lúc nào cũng sẵn tiền để vung tay. Đợi đến đợt giảm giá họ mới mua hàng. Và mua nhiều. Chị họ tôi hồi mới sang, thời gian đi shopping còn nhiều hơn thời gian ở nhà và làm việc cho tiệm Mac Donald's. Vui cũng đi. Buồn cũng đi. Rảnh rỗi cũng đi. Mà bận rộn lắm cũng phải nhín chút thời gian để đi. Không đi thì nhớ. Giống như lên cơn ghiền. Nó nhiều thứ đẹp quá mà, chị ngượng ngùng phân bua, lại to rộng đi cả ngày không hết, không chán. Mình không có được cái đẹp đẽ sung sướng thực chất của nó thì hưởng nó trên bề mặt cũng được. Tôi nghe chị nói, thấy thật thương, thật xót. Cái câu của chị hiểu rộng ra có nhiều ý. Ngẫm lại mình, trong vạn sự, trong đời sống, trong tình yêu, trong sự cô đơn, trong thời gian... đều không thể nắm bắt được thực chất của nó. Tôi ngồi trên một ghế băng nhỏ bằng đá trong một siêu thị nhỏ của Iowa chờ Sandy mua bánh mì. Giá cả ở Iowa so với Chicago hoặc New York giống như ở Hội An với Sài Gòn. Người dân ở đây cũng hiền lành, dễ thân thiện hơn. Hai tuần ở đó hầu như ngày nào chúng tôi cũng có một bữa tiệc tổ chức tại nhà của các nghệ sỹ hoặc giáo sư trong trường. Tôi không thích đến những buổi tiệc đông người. Nhưng chính ở đây, trong những căn nhà thơm mùi vỏ cây sấy khô này, trong những bữa tiệc của bia vàng óng và rượu vang thơm phức tôi tìm được những tình cảm vô cùng đáng quí. Một bà già bé nhỏ mặc một chiếc áo dài trắng bằng vải thô, trên vai khoác chiếc khăn lụa màu vàng, không hiểu sao chúng cứ sáng lên lấp lóa, hai mút khăn như hai bàn tay vẫy, đứng đón chúng tôi dưới chân cầu thang gỗ ẩm và tối. Bàn tay bà nhỏ nhắn, ấm nóng và thơm mùi dầu. Bà tên là Hualing Nieh Engle, người Mỹ gốc Hoa, sáng lập viên của chương trình viết văn quốc tế trường Đại học Iowa. Chúng tôi theo bà lên lầu. Trong bóng tối những nếp váy chạm vào nhau loạt soạt. Mùi dầu nóng làm tôi thấy dễ chịu, như đang được về nhà mình. Người đã đến rất đông, ngồi trên những ghế nệm bọc nhung đỏ trong phòng khách hoặc đứng ngoài ban công đầy gió. Họ lịch lãm và duyên dáng trong những bộ lễ phục trong khi chúng tôi áo quần xộc xệch, thậm chí Gleb còn đánh một chiếc quần cộc ngang đầu gối màu xanh lá mạ. Bà Hualing nhỏ bé, gần như là lướt đi trên sàn với tiếng loạt soạt của áo lụa mới, mời mọi người dùng bữa bằng một giọng nhẹ và trong vắt. Cho đến lúc này tôi đã quen với kiểu ăn của Mỹ. Thức ăn thường béo ngậy vìpho mát, vì hương vị được tổng hợp từ đủ loại thịt trộn rau quả ướp lạnh, vì màu sắc lờ nhờ không gây được cảm tình và nó nhiều bằng gấp ba lần suất ăn của một người bình thường. Có lẽ vì thế người ta bảo dân Mỹ phàm ăn và số lượng người béo phì ngày càng tăng lên đáng kể. Nhưng thật sự là chúng tôi đã có một bữa ăn ngon tuyệt vời ở nhà của Sandy. Đó là đêm cuối cùng ở Iowa, sau hai tuần thân thiện và gần gũi, nên ai cũng có vẻ buồn buồn. Trời bắt đầu vào thu. Những rừng sồi bao quanh khu nhà của Sandy lá vẫn xanh biếc nhưng trên các bờ dậu, những chiếc lá thon nhỏ đã bắt đầu chớm đỏ như những cặp môi son thiếu nữ. Gió thổi hơi ẩm vào nhà đánh thức những bông cúc kim vàng nhạt đang thiếp ngủ trên bệ cửa. Ánh sáng dịu dàng từ chùm đèn pha lê tỏa xuống làm bữa ăn thêm trang trọng và cảm động. Mọi thứ đều giản dị nhưng tao nhã như chủ nhân của nó. Trên bàn người ta bày khoai tây hấp ăn với kem pho mát trắng tươi. Sườn heo rô ti màu huyết dụ theo kiểu Ấn đặt trên một chiếc đĩa sứ có viền vàng và chân bằng bạc. Một ít xà lách trộn với những quả ô liu tím thẫm đựng trong thố thủy tinh dùng với trứng luộc. Bơ chảy vàng óng trên những khoanh bánh mì nóng hổi. Có tới hai ba loại rượu trên bàn, nhưtrong các bữa ăn Pháp. Sandy nói tiếng Pháp rất giỏi và yêu nước Pháp. Bà thường hay mơ màng về dòng nước xanh biếc trong lòng sông Seine, về ánh mặt trời màu hoàng yến khô ráo trên nóc nhà thờ Đức Bà Paris và mưa phùn ướt đẫm khu đồi Mongmac của các nghệ sỹ. Tôi không biết Paris đẹp và thơ mộng ngần nào, nhưng nhìn vào mắt bà tôi dám chắc chắn rằng trời Paris phải có màu xanh sâu thẳm như thế. Bữa ăn chỉ có tôi, Sandy, Gleb và Kote. Chồng của Sandy đi công tác đã hơn một tuần. Hai đứa con trai đều đang làm việc ở Boston. Lâu lắm rồi bà không gặp chúng . Cái cảnh sống một mình, ăn một mình, ngủ cũng một mình thế này quen rồi. Đếnkhi ở với chồng, với con lại thấy lạ lẫm. Lại thấy gò bó. Ở đây, con cái lớn lên là đi chỗ khác. Sandy nói bằng một giọng nhẹ nhàng. Coi như nghĩa vụ của cha mẹ con cái đối với nhau chấm dứt. Trong lúc dùng trà, một người Nga xa xứ đến đón Kote về nhà ông. Chúng tôi cũng dọn dẹp bàn ăn. Tối nay ở Hancher có biểu diễn ba lê. Nhưng khi chúng tôi đến nơi, màn cuối đã hạ. Gleb biến đi đâu mất hút. Sandy cười ý nhị, các cậu thanh niên bao giờ cũng thế. Có khi trong buổi tối này, cậu bé ấy sẽ gặp được một người trong mộng. Thấy tôi tỏ vẻ không tin, bà cười lớn, hãy đợi mà xem. Tình yêu đến với các nhà thơ rất nhanh và ra đi cũng rất nhanh. Cậu bé ấy lại là một người tình cảm...Mắt Sandy mơ màng. Điếu thuốc trên môi bà tỏa ra những vòng khói nhỏ xíu, cay cay ở mắt. Mười hai giờ khuya tôi đang ngồi gà gật dưới phòng khách đợi bạn thì cánh cửa khách sạn bật mở. Gleb mặt đỏ bừng, đầu hơi chúi về trước làm đôi vai gồ lên như bị gù ( cái dáng đi này làm anh có vẻ buồn rầu và khổ sở), bước xăm xăm tới cầu thang máy. Theo sau anh là một cô gái cao ốm, tóc vàng, trang điểm nhợt nhạt, mặc bộ áo quần bằng lụa đen, trông ra còn cao hơn Gleb cả một cái đầu. Gleb không thấy tôi. Chẳng mấy chốc thì họ đã biến mất. Sáng hôm sau, Gleb ngồi ở một góc xe, buồn thiu. Tôi quay xuống, nửa đùa nửa thật, đêm qua anh ngủ ngon chứ ? Gleb chớp chớp hàng lông mi dài sau cặp kiếng cận, mặt đỏ bừng lên, lúng túng, ôi Khê- đek, Khê- đek. Miệng cười một nụ cười như mếu. Khê- đek là tên Gleb đặt cho tôi. Không hiểu sao Gleb không bao giờ nhớ và gọi được tên tôi. Chúng tôi vốn ít chuyện trò với nhau. Nhưng dường như có một lúc nào đó chúng tôi đã phải lòng nhau. Bởi vì Gleb là một anh chàng rất đẹp trai, tóc hung, da trắng, môi nhỏ và đỏ như con gái, ngoại trừ chiếc mũi hỉnh rất Nga xô viết và toàn thân ướp nồng mùi thuốc lá. Gleb giống như một sợi dây tình cảm gắn liền vào quá khứ, vào cái thời chúng ta say mê hát những bài hát Nga, đọc những tiểu thuyết Nga bằng một tình yêu đắm đuối và mạnh mẽ. Mỗi lần nhìn Gleb, lại thức dậy trong lòng tôi hình ảnh của những hàng thùy dương hát, của những đàn sếu bay và những đêm trắng tươi đẹp ngự trị dài lâu trên thành Leningrad. Bởi vì ngay buổi đầu gặp mặt, anh chàng mặt lạnh như tiền, đưa tay cho tôi bắt mà không nói tiếng nào, không cười với tôi một lần nào. Đã thế tôi cũng làm lơ, không cần bắt chuyện nữa. Cho đến buổi tối trong sân nhà Slam ở Chicago, tôi phát hiện ra một anh chàng Gleb khác: hóm hỉnh, tinh tế và hồn hậu hơn nhiều vạn lần ấn tượng ban đầu của tôi. Năm ngày liền ở Chicago tôi không gặp được một người Việt nào, đi đâu cũng thui thủi môt mình. Giờ ngồi giữa khu vườn nhỏ có chiếc cổng gỗ bám đầy dây trường sinh xanh biếc, trông những ngọn đuốc nhỏ cháy sáng trong các góc tối, nghe tiếng đọc thơ trong phòng vẳng ra, tôi thấy nhớ nhà không sao chịu nổi. Có một bàn tay đặt lên vai tôi nặng trĩu và một giọng nói ấm áp vang lên " Cô thấy cô đơn à?" . Tôi ngẩng lên. Trước mặt tôi là anh chàng Gleb với nét mặt vẫn khó đăm đăm. Tôi bảo, phải, tôi thấy cô đơn. Tôi nhớ nhà. Gleb choàng vai tôi, cười dịu dàng " Vậy thì đi vào uống bia đi. Bạn sẽ thấy dễ chịu hơn". " Nhưng tôi sẽ nhức đầu". Gleb bảo, à bạn sẽ bị Khê-đek và khăng khăng bắt tôi phải phát âm cho kì được chữ này trong khi tôi chẳng hiểu nghĩa của nó là gì. Về dò từ điển không có, tôi đành cho rằng đó là một từ tiếng Nga đã được bỏ quên lâu lắm từ ngày tốt nghiệp Phổ thông Trung học. Buổi sáng gặp lại, Gleb hỏi tôi vồn vã " Khow-are you?" . Thế là tôi đã hiểu. Khê- đek là headache. Ở tiếng Nga không có chữ H mà chỉ có chữ X (khờ), nên bất kì chữ nào có mẫu tự H đều được Gleb đọc trại ra thành Khờ hết. Từ đó trở đi, gặp Gleb ở đâu, Lola cũng kêu ầm lên " Khow are you, Gleb?" làm anh chàng đỏ mặt tía tai. Từ đó chết tên tôi là Khê-đek. Còn tôi gọi anh là Xlep ( khờ lép)- Bánh mì. Sự tinh tế và ân cần của anh lúc đó đã làm tôi sửng sốt và ấn tượng. Giống khi anh nói cộc lốc " Đây là mùi vị Nga" khi hai chúng tôi dùng món salad gà với vốt ca trong quán ăn nhanh ở Maryland để lấy sức tìm đường về nhà. Anh cúi mặt xuống đĩa thức ăn. Tôi để ý thấy tay anh run lên nhè nhẹ. Anh nhìn chằm chằm vào mắt tôi, nài nỉ, đây là tối cuối cùng. Hãy uống một ly với tôi. Vì ly rượu này mà cả đoàn phát hoảng tưởng tôi đã mắc phải một căn bệnh nóng sốt trầm trọng. Sau đó suốt buổi tối là sự im lặng đến khó hiểu. Thậm chí chúng tôi cũng không nhìn nhau một lần nào. Cho đến khi chúng tôi ôm hôn nhau từ biệt, Bánh mì mới nói, như là câu tôi muốn nóinhưng cổ họng cứ nghẹn ................

Tâm trạng nửa đêm

Thật ra lúc ấy mọi người đã đi ngủ . Chỉ có tay bảo vệ là còn thức. Nói ra điều này hơi bị thừa , vì làm bảo vệ chẳng lẽ lại lăn kềnh ra ngủ ? Mà chính nhờ thức trong lúc người ta ngủ nên gã cũng biết được khối chuyện. Từ những thứ nhăng nhít nhuốm mùi tệ nạn như chuyện hai "ả" đồng cô cứ màn đêm buông là trang hoàng nội ngoại thất cơ thể trông chẳng khác gì mấy cô đứng đường chuyên nghiệp ; rồi lượn lờ qua lại , đưa mắt lắc mông thể nào cũng bẫy được vài anh vốn nghiện trò đi bắt bướm đêm. Đôi khi vào mùa ế ấm , một "ả,, còn táo tợn trưng bày bộ ngực độn cao vút cùng với việc gí cái mũi bều bệu silicon qua kẽ rào thưa bắt chuyện với tay bảo vệ đang lên cơn chết khiếp . Chất giọng nửa ồm nửa éo hòa trộn trong một thứ mùi tổng hợp của nước hoa, son phấn, thuốc sơn móng tay , keo vuốt tóc cứ xộc lên mũi. Rồi những chuyện đáng kể hơn cứ lặp đi lặp lại ngày nọ qua tháng kia thành quen , tưởng không có nó hóa ra đêm sẽ tẻ nhạt bất thường . Ví dụ một tên bụng béo như cá hú thường xuyên đi về vào lúc hai giờ sáng,không tỉnh không say , nhưng hàng ria rậm luôn phảng phất một chút hương bia ; và trên tay lái chiếc sáu bảy xoáy nòng bao giờ cũng đong đưa một gói gì đấy - có lẽ đa phần là thức ăn - mà lúc thì ngầy ngậy mùi dầu hào , lúc thoảng chua dưa giá. Sau cùng là chuyện cô ca sĩ hạng bèo tất tả đi về với những "sô" bắt đầu bằng chữ"đám" . Cô này lúc nói chuyện hay nhún nhẩy chân và kèm theo thói khoe mẽ vài ba nốt nhạc phố thông bằng chất giọng trầm khàn không thuộc dòng mezzo soprano chỉnh thống mà do hoang phí tiềm năng vào kỹ thuật nuốt khói. Nhưng tất cả thứ ấy chỉ đáng xếp vào hàng chuyện vặt . Chỉ có chuyện này mới đáng bận tâm. Không bận tâm sao được khi nó luôn sáng đèn ? Thì gã bảo vệ muốn đề cập đến căn hộ số 23 , tầng thứ 6 của cao ốc Bình Minh này. Nhắc đến Bình Minh mới nhớ, thật ra người ta có gọi nó là cao ốc hay chung cư gì cũng được,miễn sao đó là nơi để gã kiếm miếng ăn là ổn rồi. Ngày lẻ ba năm bảy cộng chủ nhật,gã mẫn cán vác bộ mặt lạnh lùng ngồi trực nơi cống . Ngày chẵn về với vợ con phụ bán bún bò, nhường chỗ "công tác" cho một đồng nghiệp. Hàng ăn cấp hẻm của mụ vợ bèo nhèo nên chỉ tiếp được loại thực khách hiếm tiền hiếm luôn cơ hội thưởng thức món ngon vật lạ . Mà trên đời giống gì tuyệt chủng thì tuyệt chứ kẻ nghèo thì chằng bao giờ. Thế nên gian hàng ăn của mụ vợ sẽ mãi còn đất sống. Lúc buồn ngồi ghếch chân lên ghế, tay bảo vệ vẫn hay đưa mắt về phía căn hộ số 23, tầng thứ sáu như một thói quen tò mò. Gã kết luận có lẽ cô ta là người bận bịu. Gã đoán "cô ta" là bởi vì phía bên trên cửa sổ có treo một diềm lụa màu hồng nhạt. Xét về mặt tâm lý thì đàn bà hay chuộng màu này. Suy đoán đó bắt nguồn từ sở thích của mụ vợ ở nhà. Từ cái xô nhựa đựng nước , cái muỗng ăn bột cho trẻ con, tấm vải trải bàn, chụp đèn ngủ đến cả cái quần lót bé xíu..., vợ y cũng chọn màu hồng, hoặc một gam gần như thế! Ban đầu gã có hơi bực nhưng sau quen dần, tự thấy hình như căn nhà tồi tàn có sinh động lên một tí và cũng mang nhiều nét yêu đời... Thì cũng ngồi miên man nghĩ được có thế chứ mới về đây được dăm ba tháng, gã còn biết gì hơn? Tuy nhiên, lịch sử cao ốc Bình Minh thì gã nắm chắc, chuyện này do một mụ sồn sồn hóng hớt đâu đó kể lại. Hóa ra Bình Minh đã sang tay qua hai lần chủ. Một ông Đài Loan làm rể Việt bỏ vốn đầu tư khai sinh ra nó. Bình Minh tạo lập nhằm mục đích cho những người nhập cư có nguồn gốc lai lịch minh bạch mua trả góp dài hạn, đó là những người có nghề nghiệp chắc chắn, thu nhập cao và đáng tin cậy. Nhưng sau thấy kinh doanh không hiệu quả nên sang nhượng cho một chủ khác. ông này nghe đâu là anh vợ của vị kia, nhưng xem chừng tài kinh doanh thì ít mà máu từ thiện thì nhiều nên Bình Minh bậc khá ngày nào đang biến dạng thành chung cư hạng xoàng, tuy cái tên còn đầy ý nghĩa cao đẹp và nhân hậu. Bây giơ cư dân của nó khá lộn xộn. Viên chức, công nhân ở lẫn với chủ cơ sở gốc tỉnh lẻ, những gia đình buôn đứng bán ngồi cận kề với vài gia đình trẻ mà cả hai vợ chồng chuyên làm thuê cho mấy công ty bự của Tây, lại thấp thoáng vài em ca-ve thuê phòng trà trộn cùng dãy với mấy cô sinh viên quần jeans áo trắng... Nói chung là phức tạp! Vậy cái gì là đơn giản nhất ở Bình Minh ? Thì căn hộ số 23 quái quỉ ấy. Đơn giản đến khó hiểu. Giữa những ô cửa sổ mờ tối, nó bật lên trong đêm nhờ trò chơi kích hoạt bằng ánh sáng. Cái con mụ ẩy, nó làm gì mà thức thâu đêm suốt sáng thế nhỉ ? Bận sản xuất, nghiên cứu , hay chỉ là thói quen lãng phí ? Hoặc mụ ta mắc hội chứng sợ bóng đêm ? Chao, sao mà rối rắm! ooo Một đêm, không chịu nổi sự khiêu khích, tay bảo vệ lạch cạch khóa cổng rồi lần dò lên cầu thang. Gã thấy hồi hộp pha lẫn lo âu. Trong tình trạng trộm cắp như rươi hiện nay, việc "rời vị trí công tác" là điều mạo hiểm. Nhưng bây giờ đã khuya lắm rồi. Đồng hồ đã nhích qua khỏi con số 1, mấy "ả" đồng cô đã trôi giạt về hẻm hóc nào chằng rõ. Vắng lắm ! Thi thoảng một chiếc taxi êm như ru đỗ lại nơi đầu phố , tiếng động cơ rì rì không đủ làm lũ chuột hoang giật mình e ngại bên thùng rác di động bẩn thỉu . Hành lang nhập nhoà vì một cái bóng điện tròn đầu dãy đã hỏng . Cánh cửa số 23 đây rồi . Im ỉm. Gã đưa tay lên ... nhưng rồi chùn lại . Nhỡ trong đó là một bà góa hay một cô nàng độc thân, tệ hại hơn là một tên dở hơi nào đó thì mình sẽ xử trí ra sao ? Đáng lẽ trước khi lên đây phải dự trù vài ba tình huống đối đáp phải bịa ra một câu chuyện để lẩy cớ, chứ đêm hôm thế này gõ cửa nhà người ta thật bất tiện. Khéo lại bị tình nghi là xlbq ,là ăn vụng uống trộm thì mất mặt. Chưa kể một ai bất thần mở cửa, phát hiện ra mình thập thò lén lút... Càng nghĩ tay bảo vệ càng lạnh gót chân. Cánh tay đưa lên chưa kịp chạm cửa đã rơi phịch xuống. Trời nóng, mồ hôi bò ngoằn trên cổ, hai nách ướt át nhột nhạt. Bất thình lình căn hộ chếch bên trái bật ra tiếng trẻ con khóc ré. Tay bảo vệ choàng tỉnh, giật mình rảo nhanh xuống cầu thang. Ở cổng, tên bụng béo như cá hú đang kiên nhẫn đợi . Trên cổ xe tòn teng một gói thức nhắm như mọi khi. Nhưng hôm nay tự dưng tay bảo vệ thấy bực mình . Gã vừa mở cửa một cách chậm chạp, miệng vừa gầm ghè: "Lần sau liệu mà về sơm sớm, tôi phát chán điệp khúc hai giờ đêm của anh rồi đấy!". Tên bụng béo cúi đầu như biết lỗi miệng nham nhở cười , hương bia vương vẩn trên ria mép tỏa ra hăng ngái. Chờ gã khuất, tay bảo vệ liền ghé mông ngồi xuống bậc ximăng bên cạnh bồn hoa sao nhái tàn úa, mặt thộn ra ngược nhìn trời. Gã thấy mọi thứ sao buồn tẻ đến chán ngán. Cái cổng sắt rên rỉ hằng đêm, cái ố khóa to tướng quyền lực, phòng gác nhỏ bé chật hẹp, ánh đèn vàng vô vị...,mọi thứ thật tầm thường nhưng đầy tính ràng buộc. Hệt như đời gã. Gã ràng buộc cuộc đời mình vào cái nghề bảo vệ như sợi xích sắt đen trũi ràng buộc vào cánh cổng. Hồi còn ở cơ quan trước, gã chỉ biết mỗi việc đóng mở cống và canh chừng phần tử xấu. Vậy mà từ ngày về Bình Minh, gã bắt đau nghĩ suy vớ vẩn . Đơn cử cái căn hộ số 23 ẩy bao đêm ròng khiến gã bận tâm phân tích bao nhiêu trạng huống. Chưa đi đến cùng thấu đáo, gã bứt rứt không yên. Ô cửa sáng đèn như miếng mồi ngon chiêu dụ. Gã thao thức rồi suy đoán. Và một lần nữa, gã quyết tâm đột nhập xem hư thực ra sao. Đêm thứ nhất... ooo Gã gõ cửa nhưng không ai mở. Cũng chẳng dám hỏi to sợ những phòng bên thức giấc. Thất bại! Đêm thứ hai... Gõ mãi cửa vẫn đóng. Lần này có tiếng đáp trả cộc cằn: "Đừng làm phiền! Tôi không tiếp ai đâu " - một giọng trầm trầm khó khăn xuyên qua lần cửa kín nên không rõ là đàn ông hay đàn bà. Nhưng gã vẫn nghĩ là đàn bà. Tiếp tục thất bại! Đêm thứ ba... Cửa mở hé chỉ vừa đủ lọt bàn tay. "Ai đó? Chuyện gì?" - vẫn cộc lốc nhưng rõ thật giọng đàn bà. Khấp khởi mừng. " Tôi ... tôi là..." - tay bảo vệ chưa kịp trơn tru câu phân bày thì"ập! "cửa đóng sầm ngay tắp lự . Có lẽ chủ nhân đánh hơi thấy điều bất ổn chăng ? Lại thất bại . Đêm thứ tư... Cánh cửa nguệch ngoạc đúng dòng chữ của trẻ con, màu phấn xanh rớt : "Đi vắng! Mọi tin tức xin ghi lại bên dưới , cảm ơn ! " . Tức ói máu ! Tay bảo vệ không thể chịu nổi những thất bại xâu chuỗi thế này. Rõ ràng là trước khi lên đây gã đã cẩn thận quan sát thấy ô cửa sáng đèn kia mà . Thế là thế nào ? Gã gồng người lên, sức mình có thể dộng nát cánh cửa lắm chứ. Nhưng không thể. Để làm gì ? Chẳng mục đích nào ngoài mục đích làm quen, vậy hà cớ gì phải phá cửa nhà người ta? Nhưng chẳng lẽ lại quay về . Mình có thiện chí, vậy phải nói cho mụ ta biết. Gã nhón viên phấn nhét ở ngạch cửa, một dòng cua bò xiên xẹo hiện ra :" Tôi muốn làm quen - Bảo vệ " . Tần ngần một chốc, gã xóa hai chữ "làm quen" thế vào bằng "trò chuyện" . Xong hậm hực bỏ đi. Lần này tạm gọi là có tiến triển. Nhưng xem ra vẫn cứ thất bại! Đêm thứ năm... Chuyện gì thế này ? Cửa mở sẵn rộng rãi . Chủ nhà ngồi xoay lưng ra hướng cửa như có ý chờ đợi tù lâu. "Anh vào đi! " . Tay bảo vệ hồi hộp bước qua ngưỡng cửa. Bất chợt một vùng sáng tràn trề . Đâu cũng đèn. Đèn trên trần dài một mét hai, đèn ngủ hình trụ ngự trên cọng sắt uốn lượn sóng, đèn hạt dưa đỏ chói trên bàn thờ, lại đèn bàn viết khum khum dưới cái chụp hình loa kèn. Chủ nhà quay lại. Tay bảo vệ ngượng nghịu cụp mắt xuống, thành ra không quan sát được bà ta đang đeo kính gọng vàng , nước da trắng bệch. Gã khẽ thót mình khi từ khóe miệng nghiêm túc kia thốt lên: "Là anh sao ? Ngồi xuống đi!". Đoạn, bà ta lại bàn rót nước . Váy lụa hồng (lại màu hồng) quấn quýt theo nhịp chân. "Xin mời ! Giờ thì nói đi, anh muốn chuyện gì ở tôi?". Tay bảo vệ ấp úng:" Thật tình tôi muốn làm quen với bà... Tôi muốn hỏi vì sao bà để đèn sáng đêm. Điều đó thật kỳ lạ ý tôi muốn nói là việc đó rất khác thường ". Người đàn bà vẫn không ngồi vào ghế, đưa tay sửa nhẹ mục kính, hỏi lại: "Có gì đâu mà khác thường ? Đơn giản là tôi thích như vậy". "Đêm này qua đêm khác à? " - tay bảo vệ không kìm nén sự nóng vội , mặt vẫn không ngẩng lên. Người đàn bà tỏ ra bình tĩnh: "Rồi sao Chẳng lẽ điều đó là sai phạm qui định ?" "Không phải, ý tôi là.. ý tôi là ... " , sự chủ động rơi tõm từ tầng sáu xuống đất vỡ nát. Gã trâng tráo nhìn vẻ tự tin của vị chủ nhà, bà ta tiến đến cửa sổ, giọng chậm rãi: "Có phải anh đang khó chịu về việc tôi sáng đèn? Nếu thế, anh quả là người lạnh lẽo. Anh không thấy nhờ có ánh sáng, mọi vật trong đêm trở nên ấm áp hơn sao?". Gã bảo vệ nóng rực mặt, chưa bao giờ gã nghĩ đến điều đó, cũng chưa ai nói với gã câu hoa mỹ đó. Mấy chục năm tồn tại trên đời gã chỉ nghĩ ánh sáng là ánh sáng, nó giúp người ta làm ăn sinh hoạt thuận tiện hơn, giúp thấy mọi thứ rõ ràng chi tiết hơn. Đơn giản vậy thôi Cho đến khi gã gặp người đàn bà này. Bà ta nói : nó làm cho mọi vật trở nên ấm áp. Có thật vậy không? Gã thay đổi thể ngồi, thấy phấn khởi hẳn. Câu chuyện trở nên cởi mở hơn. Gã hỏi tiếp, mắt vẫn không dám nhìn thẳng: "Nhưng sao bà để nhiều đèn quá vậy?". "Mỗi cái đèn thắp sáng theo tìm mục đích riêng. Ví dụ như khi tôi ngủ, tôi vẫn ao ước được tiếp tục đọc sách(gã bảo vệ chột dạ - gã chưa bao giờ cầm quyển sách nào ngoài mấy tờ báo vụ án) ;tôi vẫn muốn trò chuyện với cha mẹ tôi trên bàn thờ, anh biết đấy người già cũng như trẻ con, họ rất cần trò chuyện cho đỡ buồn (đến đây gã chợt nhìn lên bàn thờ, thấy hai đôi mắt nhăn nheo nhưng rất có thần ghim ngay xuống người khiến gã rùng mình vụt quay đi hướng khác) ; dù là đêm nhưng tôi vẫn thích nó là ngày để tôi còn tiếp tục làm được nhiều việc hơn (người đâu mà tham - gã chặc lưới). Nhưng tôi không thể bắt mọi thứ xảy ra cùng lúc, vì thế tôi để tất cả đèn. Cũng như việc anh gác cổng vậy mà, ánh sáng làm cho bọn trộm phải kiêng dè ". Bà ngừng lại ít giây, hai bàn tay đưa qua đưa lại như động tác hơ tay lên lửa, rồi dứt khoát, bà nói thật to : ."Mà thôi, đêm cũng quá khuya, anh không định cho tôi chợp mắt à ? " . Tay bảo vệ bừng tỉnh, lục cục đứng lên, tay run run sờ vào cằm mân mê - một thói quen khi rơi vào tình huống bối rối. Gã khẽ cúi đầu rất đúng phép:" Tôi quên mất! Bà nói chuyện hay quá. Tôi xin lỗi! Tôi đi đây ". Gã nhón gót lui ra, lịch sự khép cửa nhẹ nhàng. Đêm thứ năm thành công ngoài sức tưởng tượng! Đêm thứ sáu... Gã vừa huýt sáo vừa đi vòng vòng quanh sân, lúc lại hát vu vơ. Gã nhìn mọi vật trong đêm một cách trìu mến ô cửa sáng đèn bỗng dưng thân thương , gần gũi tự bao giờ. Gã lấy làm tiếc là mình chưa biết tên ngươi đàn bà ấy. Gã cho rằng đã muốn quan tâm người ta mà cả cái tên cũng không biết thì sao gọi là thực lòng thực dạ được? Gã định..., nhưng thôi, để hôm nào đã, sá gì một cái tên. Thì cứ tạm thời gọi là "bà sáng đèn", nghe hay quá đi chứ! Lòng gã đêm nay sao thoải mái nhẹ nhõm. Gã ao ước được trở về nhà nằm xuống cạnh vợ, hít thở cái mùi nồng nàn rất đàn bà trong căn phòng nhỏ bé và xoa dịu đôi mắt cả ngày trông ra bụi khói cùng bao cảnh nhố nhăng bằng gam màu hồng ngọt ấm. Nhắc đến màu hồng, trí tưởng tượng trong gã càng giãn nở rộng hơn. Rồi bỗng dưng gió từ đâu thổi về . Chúng lôi kéo đám lá khô nhảy múa cuồng loạn trên vỉa hè. Gió mỗi lúc một mạnh, đám cau kiểng hốt hoảng dang tay quất túi bụi vào nhau hòng đào thoát khỏi hàng ngũ, nhưng chân vẫn bị vít chặt vào đất vô hiệu quả . Lũ đinh lăng nhỏ mọn run lên bây bẩy, nép chặt vào nhau e sợ chiếc áo xanh siêu thực của mình bị gió chóp mất, mưa bắt đầu đổ xuống sầm sập. Như sực nhớ ra điều gì, gã trở ra sân nhìn lên Ô cửa sáng đèn. Chờ mãi không thấy ai ra đóng cửa sổ. Tình hình thời tiết bất ổn thế này mà bà ta vẫn phớt lờ được sao? Gã bồn chồn lo lắng. Hay bà ta đi đâu? Nếu mưa to, gió quật nước vào là hỏng hết đồ đạc ít phút đứng ngồi không yên, gã đành vội vã lao về phía cầu thang. Hạt mưa trĩu nặng ném rát cả lưng. Gió đuổi nhau tới tấp. Thở Mệt. Phòng số 23 đây rồi, gã mở tung cửa mà không cần gõ cũng không cần hỏi. Chợt gã khựng người lại khi thấy người đàn bà đang bình thản ngồi trước gương chải tóc. quá sức bất ngờ, bà ta quay ngoắt lại theo quán tính, tay chụp vội chiếc kỉnh gọng vàng tròng màu nâu thẫm.. Nhưng không kịp nữa rồi, bà ta đã để lộ ra đôi mắt đờ đẫn , bất động. Tay bảo vệ gần như đột quị. Gã kinh hãi nhìn người đàn bà mù lòa ngồi trân mình trong vùng ánh sáng chói chang thiêu đốt .

Ngày bất tận và ngân dài từ đó

Đôi khi tôi tự hỏi rằng, những người đàn bà quanh tôi họ sống vì điều gì. Ngoại tôi, mẹ tôi, chị tôi, người đàn bà láng giềng, và cuối cùng, tôi biết rằng mình chẳng bao giờ biết được điều đó.

Tôi không biết những buổi chiều như thế này, mẹ đang làm gì. Trong thư mẹ viết: Mẹ nhớ con lắm. Chỉ viết được bấy nhiêu đó. Có lẽ mẹ đã nhờ ai đó trong xóm dạy cho những con chữ như trẻ con này. Và tôi cũng biết, mẹ đã viết nó sau buổi ra đồng, chờ khi mọi người đi ngủ, mẹ lần mò thắp đèn: Mẹ nhớ con lắm. Hàng chục lá thư mẹ gởi cho tôi, nét chữ ngoài bìa thư không bao giờ là của mẹ, của chị, nét chữ đó của cô bưu tá. Mẹ đã len lén đi bốn cây số xuống thị trấn, rồi mẹ đọc cái địa chỉ của tôi cho một người lạ. Mẹ làm điều ấy vì cớ gì, tôi không bao giờ dám hỏi. Tôi sợ mẹ không thể trả lời thư cho tôi ngoài chữ: mẹ nhớ con...

Bây giờ đã là cuối đông rồi. Cái lạnh như núi đồi, chúng trải dài khuất lấp tầm mắt tôi. Tôi nhớ mùa xuân 1957, một nỗi nhớ qua một nỗi nhớ của người khác, ngoại tôi. Ngoại đã ôm một đàn con bảy đứa trốn chui trốn nhủi vào nơi này. Ngoại đi trốn món nợ tiền kiếp của đời mình, đó là ông. Ông say, ông uống rượu và ông đánh đập. Ông chỉ vì rượu thôi. Ngoại nói như vậy. Nói mà không một chút giận hờn. Ngày xưa, ông chịu khó làm ăn, nhưng vô phước, ngoại không đẻ được con trai. Thế là ông buồn sinh tật. Ông không kể gì nước sôi, nếu có nước sôi trong tay. Vết bỏng trên tay ngoại, nó đã liền da hai chục năm rồi. Thật kỳ lạ. Người ta có thể nhìn vào một vết bỏng để nhớ về cuộc đời mình. Để chạy trốn từ Bắc chí Nam.

Từ Buôn Mê Thuột, ngoại đem bảy đứa con vào Sài Gòn. Yên ấm một thời gian bỗng dưng ông lù lù xuất hiện. Thế là ngày ngày cung phụng rượu thịt cho ông. Rồi chứng nào tật nấy, ông lại đánh đập. Biên Hòa là cái đất ông ngoại đến. Ông cũng chẳng tha đâu nhưng sức lực chẳng còn để mà đánh nữa, già rồi, sự độc đoán cũng bị chi phối theo tuổi già mà tàn lụi đi. Và đó là những năm tháng hạnh phúc nhất của cuộc đời ngoại. Những năm tháng được tính bằng con số ít ỏi, bốn năm. Bà ngâm Kiều thanh thản nơi góc vườn. Và như chiều nay, bà đẩy chiếc xe lăn cho ông nhìn khu vườn, để rồi nghe được một giọng nói khàn đục: Bà nó ơi... Mái tóc bà bạc trắng, bà đưa ông đi; mái tóc ông cũng bạc trắng như vậy. Tuổi già như một thứ trái chín trên cành, thơm là thơm mùa cuối.

Những buổi chiều như chiều này, một chiếc lá vàng đã rơi vào tay tôi. Thằng con tôi nói, bố ước đi, đến ba điều đó. Tôi đã nói với nó rằng, bố ước gì con có được ba điều ước. Rồi chợt giật mình, hình như tôi chỉ ước toàn những điều cho con tôi, mà con tôi chính là của tôi. Tôi chưa ước điều gì cho mẹ, cho chị, cho tất cả những gì không thuộc về mình.

Buổi sáng, tôi đã uống cà phê quá đà rồi lơ mơ thấy cuộc sống như một vết xe. Chúng đã trợt qua trên chiếc kim đồng hồ của mọi thứ.

Vợ tôi giờ này có lẽ vẫn còn nằm ở nhà. Nàng chẳng bao giờ tin, một buổi sáng nhìn ra mặt đường sẽ đem đến cho người ta một ý nghĩ tuyệt vời nào đó. Nàng chỉ tâm niệm mỗi một điều thôi, cách giữ chồng khéo nhất là cho chồng ăn ngon. Vậy đó. Và đôi lúc nàng không tránh khỏi gieo vào đầu tôi cái ý nghĩ, nàng đang đối xử với tôi như một con heo. Vừa tạp ăn vừa xa xỉ. Một ngày nàng nấu ba bốn món ăn, mỗi món đều có hương vị của thiên đường. Ăn đi mình. Rồi nàng kiên nhẫn chờ tôi nói một lời gì đó. Đôi mắt nàng làm tôi đau. Một cơn đau nhói đâu đó từ phía sau lưng như bị một phát đạn của sự yêu thương. Những yêu thương luôn làm tôi bối rối.

Tôi nhớ chị tôi, năm mười tám thì lấy chồng. Chồng chị chẳng bao giờ trò chuyện với gia đình tôi, gặp mặt chỉ cười cười, thế là đủ. Và chúng tôi phải tập yêu thương anh như yêu thương một cái gì không nói, một cái gì chất chứa câm nín. Một năm sau bỗng dưng anh trở bệnh và đột ngột mất. Tưởng chị bơ vơ một lúc, hóa ra một đời. Những tình yêu không nói khi mất đi còn lớn hơn những gì đã nói. Nó lớn đến nỗi bủa vây cuộc đời chị. Những buổi chiều đi ra cánh đồng, tôi thấy chị cúi mặt trên những đường cày như đang tìm những dấu vết. Mà một đời người có để lại nhiều dấu vết đâu. Thi thoảng trên những mảng tường, những hàng cây đang mọc, trên những chiếc hoa be bé trong vườn, cái nào là dấu vết của anh? Để rồi tuổi xuân của chị tôi vùi sâu ở đó, quên lãng và một mình.

*

Sau bốn năm lặng lẽ sống bên bà, cuối cùng ông tôi cũng ra đi vào một ngày muộn màng. Ông vội vàng đến đỗi tôi chưa kịp hỏi ông lời nào về cuộc sống này. Chỉ còn con vẹt, nhân chứng từng phút cuối, một nhân chứng mơ hồ không có gì khác ngoại trừ một lời nói mà những ngày nhàn rỗi cuối đời ông đã dạy cho nó nói lời của ông. Vừa ho khù khụ, vừa rụt rè, vừa khàn đặc, nó rống lên: Vân Tiên cõng me, khụ khụ, cõng me, khụ khụ... Đó có phải là giọng nói của ông tôi? Chỉ biết bà đã khóc khi nghe những lời nói đó. Lạ lùng làm sao dấu vết của một đời sống chỉ còn bấy nhiêu, một đời vẫy vùng, càn quấy chỉ còn bấy nhiêu trong tiếng vẹt hằng đêm không ngừng réo gọi. Chị tôi sợ lắm bảo thả con vẹt đi, nhưng ngoại tôi không đồng ý. Không có gì kinh khủng hơn những buổi chiều tối trong căn phòng không ánh đèn, ngoại thu lu ngồi nghe con vẹt nhắc lại những âm thanh cũ. Những âm thanh đã chết từ rất lâu, lâu đến nỗi tôi không thể hình dung nếu như không được nghe lại chúng. Tôi vội vàng thắp đèn, rồi dưng giật mình khi thấy tóc ngoại bạc trắng. Đó là một sắc mầu sợ hãi và bí ẩn lớn nhất của cuộc đời mà tôi đã gặp. Tôi không biết ngoại đã nghĩ điều gì trong buổi chiều như vậy, nghĩ gì khi khóc thương những âm thanh kia.

Chiều nay tôi lại nhận được thư mẹ. Mẹ nhớ con. Khi nào rảnh, con nhớ về. Mẹ đã viết được thêm một vài con chữ mới. Thật lạ lùng làm sao những con chữ này, chúng như nhảy múa, chúng vật vã vì chúng yêu thương. Chúng là tất cả những gì mà mẹ tôi có thể.

Tôi đã đi dọc suốt chiều dài của buổi chiều hôm nay. Chiếc lá đang rơi nào là điều ước cho mẹ tôi, cho tôi, và cho thêm một ai đó. Chúng đã rơi hàng vạn lần trên con đường này, chúng đã rơi như một thói quen, và tôi cũng đã sống như một thói quen mỗi khi đi qua. Quen cả những điều lạnh lùng hơn một chiếc lá.

Buổi tối tôi nhìn lại hình mẹ trong những tấm ảnh đen trắng vàng úa rồi chợt giật mình, mẹ cũng có một thời thật đẹp đẽ với chiếc áo nhung đen cổ lọ và mẹ thoa son. Nhưng hình như chưa bao giờ thấy mẹ cười dù chỉ một lần trong những tấm ảnh như vậy. Có thể lúc đó mẹ không quen chụp ảnh, nhưng cũng có thể những điều ấy đã nằm sẵn trong cuộc đời mẹ từ lúc nào rồi. Chúng đã dự báo một điều gì bất an luôn thường trực xảy ra.

Trong ảnh, mẹ đang ẵm tôi. Tôi bận một chiếc áo mầu nhạt. Và tôi đang khóc. Tôi đã khóc mãi không cách gì dỗ được nên cuối cùng ông thợ ảnh đành phải ghi lại một pô vào thời điểm như vậy. Cái miệng ngoác ra không âm thanh. Nhưng lạ lùng thay tôi như nghe thấy những tiếng động gào thét từ những câm lặng đó. Nó đã thét một lần vang vọng đến bây giờ.

Năm đó mẹ tôi vừa tròn hai mươi. Hai mươi tuổi đã là mẹ của hai đứa con. Nhiều lúc tôi cứ hay suy nghĩ vẩn vơ, mẹ đã hưởng được bao nhiêu năm cái thời con gái của mình. Tất cả như lớp phấn hồng cứ chìm xuống, chìm dần, chúng chìm đến độ tôi quên bẵng một điều mẹ cũng đã từng có một thời cổ lọ với nhung đen.

"Tết này con nhớ về. Mẹ nhớ con lắm". Lại thêm một lần nét chữ của mẹ. Công này tôi vừa được biết là thuộc về con bé Lan trong xóm. Nó đã dạy cho mẹ tôi, hay nó đã dạy cho tôi một bài học yêu thương là phải như thế này. Tôi đã viển vông thật nhiều, đã bay bổng thật nhiều nhưng chưa hề nghĩ đến một việc cỏn con là cần phải chỉ cho mẹ một tiếng nói để mẹ có thể gói nó lại trong những phong thư, vì mẹ luôn luôn muốn nói một điều gì đó với đứa con bằng phong thư.

Lá thư của mẹ đã nhắc tôi nhớ rằng một mùa xuân đã đến khẽ khàng như tiếng thở dài ở ngoài kia, cùng hàng loạt điều ước của mẹ đã rơi rụng như lá vàng mà tôi đã nhặt. Bảy năm rồi. Chiếc xe đò bì bõm mùi cá mắm. Những khuôn mặt như chật chội vì những lo toan, tất cả ùa về ngây ngất.

Căn nhà cũ vẫn vậy, như năm xưa, lúc bố tôi còn sống. Bây giờ còn lại ba người đàn bà mà tôi yêu: ngoại, mẹ và chị. Chị nắm tay tôi run run, không biết nói một lời nào. Tôi luôn sợ một tình cảm không nói như người anh rể trước. Đó là một thứ tình cảm lớn lao mà đời tôi không bao giờ muốn gặp. Như một thứ điềm báo quỷ quái nhất trên cuộc đời này. Cuối cùng thì chị cũng òa lên. Em về chị mừng lắm. Mẹ tôi chạy ra rồi cũng như chị, rồi khóc rồi cười. Ngoại đâu rồi chị? Ngoại đang đi tìm con vẹt. Dạo này nó già lắm rồi, cứ chạy lung tung trong vườn rồi quên đường về. Nó vẫn còn ngâm Lục Vân Tiên chứ? Không. Nó chỉ ho khù khụ. Hình như nó không còn nhớ nữa. Đó là điều tồi tệ của trí nhớ mà tôi vẫn biết qua cuộc đời mình, như cái thùng rỗng, tôi chỉ kêu to một vài lần khi nỗi nhớ thổi qua, và chỉ có thế thôi.

Tối ba mươi, mẹ thì thào, chị mày dạo này hư lắm, nó uống rượu con à. Hãy lựa lời mà khuyên nó hộ mẹ. Hèn gì đã ba hôm nay tôi thấy chị thập thò trong chiếc bàn góc tối. Chị ngồi im một mình khiến đôi lúc tôi chợt nghĩ chị muốn sống một khoảnh khắc cho riêng cuộc đời chị. Chị được quyền làm điều đó chứ. Chị đã hy sinh cả cuộc đời mình có gì riêng cho chị đâu. Tôi đã rót một ly rượu dúi vào tay chị trong cái đêm ba mươi này và chị bật khóc. Chị khóc tức tưởi như một đứa trẻ chợt thấy một ai đó bênh vực mình.

Mùi nhang khói từ ngoài sân ùa vào như một thứ bùa mê, chúng đã phanh phui từng nỗi nhớ một của đời tôi. Từ khu vườn cho đến khúc sân mà ngày xưa bố đã đổ từng giọt mồ hôi trên đó, tôi cứ miên man đi trong sự bận rộn kỳ bí cho đến khi vấp phải một người đàn bà. Đúng vậy, một người đàn bà nhỏ đang ngồi thu lu trong góc vườn, và đang che giấu điều vĩ đại nhất.

Ai? Tôi hét lên. Cả nhà đổ ra. Trời ơi con Lan, mày làm cái gì vậy? Hình như tiếng mẹ tôi. Rồi mọi người kéo vụt đi. Bây giờ, trong cái ánh sáng nhập nhòa góc nhà tôi mới kịp nhìn rõ cô gái, độ chừng mười chín tuổi. Cô đang ẵm một đứa trẻ còn đỏ hỏn được quấn trong một chiếc áo mỏng mong manh hơn bao giờ hết. Mày ẵm con ai vậy? Chị tôi gào lên. Cô gái trẻ cúi gằm xuống rồi bỗng dưng òa khóc. Nó là... con... em... em vừa mới sinh nó ngoài đồi cát... Em lạy chị... Trời ơi, mày đã trốn ra đồi cát rồi tự sinh một mình à? Mày có điên không! Em lạy chị, em không muốn vứt nó nữa. Cô gái khóc ngất trong cánh tay tôi. Em chỉ xin chị cho con em đêm nay được ở trong một căn nhà. Qua ba ngày tết em sẽ đi... Cha nó là thằng nào?

Chị gào thét như tát nước vào mặt Lan. Tôi biết điều đó. Chị gào lên vì ganh tị, vì chị là đàn bà, một người đàn bà đã sống gần hết cuộc đời mình với cái bụng rỗng không mà chưa từng được ấp ủ một đứa trẻ nào. Chị đành phải uống rượu, chị tập say. Nhưng rượu không thể đem lại cho chị một cảm giác được làm mẹ. Bây giờ bỗng dưng có người tát vào mặt chị rằng họ đang thừa mứa đứa con của mình. Họ lên đồi cát và tìm cách vứt nó. Họ vô tình phỉ nhổ vào cái điều mà chị đã mong đợi.

Tôi cứ miên man nhìn vào khuôn mặt đứa trẻ ấy, nhìn vào đôi mắt, cái miệng. Lâu rồi, lâu lắm, tôi đã từng mang một hình hài như vầy. Và bây giờ trong mắt mẹ, tôi cũng chỉ mang một hình hài này thôi. Tôi tự hỏi, đêm nay, đứa bé này, nó có phải là vô phước không khi có đến những hai bà mẹ. Chỉ cần một thôi là nó đã đủ sự vĩ đại mà lớn lên. Nó xứng đáng được làm một đứa trẻ giàu có nhất, xứng đáng được sinh ra bằng hai tình thương của hai người đàn bà bị lãng quên này. Tôi cứ miên man nhìn vào đôi mắt nó cho đến hồi chị mang nó đi, chị lặng lẽ đặt nó vào giường, âu yếm giăng mùng cho nó. Chị vội vã xuống bếp mang lên một lò than nhỏ. Ngủ đi con của mẹ. Tôi nghe chị nói. Tôi nghe ngàn lần trong cái đêm ba mươi này. Có nán lại thì đồng hồ cũng đã điểm sang một ngày mới. Một ngày mới kỳ lạ của cuộc đời chị tôi, tôi biết thế. Và tôi còn muốn nói rằng, đó là ngày làm mẹ của chị, ngày-của-mẹ, chỉ có mỗi một ngày của mẹ là ngân dài bất tận trong cuộc đời này mà thôi. Và mọi thứ đều bắt đầu từ đó.

Một tối ở quán Bar

Tôi nhớ là chưa bao giờ mình có được một đêm Trung thu nào cho ra hồn ở đất Sài Gòn này ngoài việc năm nào cũng như năm nào đầu óc luôn bận rộn suy tính quanh quẩn với mấy loại bánh nướng, bánh dẻo, nhân đậu xanh hay nhân thập cẩm, một trứng hay hai trứng, vi cá hay gà quay. Mà như thế nào đã đủ nhàm chán. Suốt mười mấy năm ở đây, tôi thấy cũng chẳng có mấy dịp trẻ con được cầm lồng đèn giấy chạy ra ngoài hưởng một Trung thu khô ráo. Hiếm hoi lắm. Và đêm nay chắc cũng thế thôi, chắc cũng như năm ngoái, như năm kia, mà không chừng lại có phần thê lương hơn, bởi mưa đã bắt đầu tầm tã từ hai hôm trước, chừng mười hai âm lịch kéo dài cho đến tận bây giờ. Mưa cho tới tận tối, khi tôi vào quán. Tôi phải chạy men theo cái hành lang hẹp tí xíu lợp mái rơm có nước nhỏ thành dòng, mà nhớ một cái thống kê khoa học mới công bố gần đây rằng, khi bạn thong thả đi bộ trong mưa thì sẽ nhận một lượng nước nhiều hơn khi bạn chạy từ ba mươi đến bốn mươi phần trăm, nói nôm na là sẽ bị ướt nhiều hơn. Và trong lúc tôi vừa đi vừa nghĩ xem làm thế nào có thể từ mái hiên ấy chạy băng qua sân để vào được quán mà ít bị ướt nhất thì một giải pháp giản dị xuất hiện ngay trước mặt với cái mặt dài và một nụ cười đầy vẻ nghề nghiệp. Anh chàng phục vụ quen thuộc cũng y như lần cuối cùng gặp tôi, mái tóc dợn sóng và phong cách nhanh nhẹn, đứng đón ngay từ cuối lối lên đi với một chiếc ô căng rộng và áy náy bảo như thể đó chính là lỗi của anh ta "Chà, mưa gì mà lớn quá chừng".

Quán hôm nay chỉ có mỗi hai người phục vụ, người kia trông có vẻ lớn tuổi và lặng lẽ mà tôi không quen. Tôi tự tìm chỗ ngồi bên cửa sổ. Bên ngoài trời đang đổ nước xuống một cái sân vắng tanh buồn hiu buồn hắt. Suốt từ sớm tinh mơ, bầu trời đã nhuốm một mầu mờ mờ mịt mịt y như mầu của mùa mưa bão miền trung, khiến không thể nào nhận ra được dáng vẻ của một thành phố lúc nào cũng sắc sảo với nắng, với gió, với khô hanh và khói bụi xe cộ qua lại ào ạt trên đường. Hồi sáng, tôi vào công ty, câu đầu tiên chào mọi người là: "Trung thu ở đây chán thật, năm nào cũng mưa lê thê". Lúc ấy, ai cũng ngẩn người ra, rồi tròn xoe mắt nhìn trời, rồi cố bới móc trong cái trí nhớ già nua và hờ hững của họ xem liệu Trung thu năm trước có thật là đã mưa không, rồi đưa ra một cái kết luận ba phải: "Làm gì có chuyện đó". Tôi không cãi được, bởi phải từng trải qua một đêm Trung thu thực sự thì người ta mới biết mình thiếu  gì. Họ ít ra cũng đã từng được hưởng những mùa Trung thu năm nào cũng hứa hẹn như năm nào, trời khô mà xanh đen ngăn ngắt. Phía trên thành cổ, trăng từ từ lên như một ngọn đèn lồng đong đưa soi bóng xuống ao hồ, rót đầy thứ ánh sáng hư thực ấy vào những lá sen có phủ một lớp lông tơ mịn màng, khiến quanh đó ếch nhái bị đánh động bắt đầu cất tiếng, rộ lên nhịp nhàng bất tận như ru. Ít ra  họ cũng đã từng được đi chân trần trên những con đường đất lạnh, ngoằn ngoèo luồn qua xóm này, xóm nọ, trên tay bập bùng ngọn đuốc tỏa ra một mùi khói thơm thơm, cay cay, nồng nồng của thứ lửa rất đượm từ lá. Và thế là trong tiếng trống rộn ràng, một Trung thu nữa đến, dịu dàng thơ mộng như mọi lần, như một giấc mơ giản dị hiện ra trong một không gian khô ráo, trong vắt, huyền hoặc.

Tôi cứ nghĩ lan man như thế cho đến khi người phục vụ quay lại:

- Anh uống gì? - Anh ta hỏi.

- Như mọi lần.

- À, tôi nhớ ra rồi - Anh ta ngẫm nghĩ một chút rồi đáp.

Lúc ấy, một thanh niên đẩy cửa bước vào, trông dáng vẻ rõ là khách quen, theo sau là một thiếu nữ gọn gàng trong chiếc áo tay ngắn màu ngà và chiếc váy ngắn, để lộ đôi chân thon thả. Cả hai dừng ở giữa quán, nhìn quanh như tìm chỗ ngồi rồi đi về phía quầy bar nơi có treo ngược mấy hàng ly trong suốt khô khốc và những chiếc ghế cao đứng im lìm như thể được đặt ở đó chỉ để trang trí. Tôi không thể rời mắt khỏi đôi chân của thiếu nữ, đôi chân thon mảnh và đầy đặn, đang thả xuôi dưới ghế. Bao giờ tôi cũng cho rằng, cái mà phụ nữ được tạo hóa ban cho hào phóng nhất, không phải là khuôn mặt, mắt hay mũi, mà là đôi chân. Và một phụ nữ đẹp trước hết phải là người có đôi chân đẹp. Ở cô gái này, đôi chân ấy như có hồn, chúng cứ thong thả đan vào nhau, rồi lại duỗi ra nhè nhẹ, tất cả cứ khoan thai phối hợp có vần điệu. Cái bắp chân mịn màng thon dài xuống gót, thắt lại nhè nhẹ ở đó như thắt một cái eo, như cấu tạo của một hợp âm, rằng trưởng thì phải như thế, thứ thì phải như thế. Người phục vụ nói:

- Anh đã chọn được chỗ ngồi tốt.

- Tôi cũng nghĩ như thế. - Tôi đáp, cái gót chân hồng hồng xinh xinh đang chuồi ra khỏi chiếc giày chật chội.

- Ngồi ở đây anh có thể nhìn ra khắp trời. - Anh ta tiếp tục.

- Ðể làm gì?

- Ðể ngắm nguyệt thực. - Anh ta nói, tay thắp ngọn nến trên bàn. - Sẽ có nguyệt thực toàn phần ngay chính đêm nay, đêm Trung thu. Vậy có lạ không chớ.

Khi người phục vụ đi vào trong thì tôi ngồi nghĩ xem nguyệt thực nghĩa là gì. Là mặt trời, trái đất và mặt trăng cùng vướng phải một sợi chỉ giăng ngang giữa thiên hà, nhưng cái nào trước, cái nào sau, cái nào ở giữa thì lẫn lộn rối rắm cả. Ngày xưa quả thật tôi có đọc một vài cuốn khoa học thường thức về những hiện tượng như vậy, nhưng không hiểu gì mấy ngoài cảm giác buồn bã nhẹ nhàng về thân phận nhỏ nhoi của mình trên cõi đời này. Lúc ấy tôi nghĩ thôi, không quan tâm đến những sự kiện siêu nhiên ấy nữa vì bao giờ chúng cũng khiến cho tôi có cảm giác vô nghĩa bởi sự bất lực của mình. Mà vô nghĩa là một cảm giác tệ hại. Thế nhưng tôi đã lo xa, về sau này những đề tài ấy đôi khi tôi đọc phải mà chẳng mảy may xúc động. Cảm xúc của tôi đã khác, khác như vậy đó, trơ ra.

- Lâu quá - anh không ghé chơi. - Người phục vụ quay lại. - Gần một năm rồi, phải không. Tôi nhớ lúc ấy trời mưa. - Anh ta đưa tay áo lướt qua mặt bàn một lượt, như đảm bảo tất cả đều đang sạch sẽ khiến ngọn nến rụt lại một màu xanh trong suốt như ngọc. Bây giờ trời cũng mưa. Hay thật.

- Có lẽ sẽ mưa suốt đêm.

- Không, nó sẽ tạnh ngay thôi. - Anh ta nói, đặt tách lên bàn.

- Ai mà biết được. - Tôi nói.

- Chắc chắn là sẽ tạnh. - Anh ta quả quyết.

- Tôi chẳng thấy có đêm Trung thu nào mà không mưa.

- Vâng.

Suốt hôm nay, không có ai đồng tình với tôi một cách nhẹ nhàng như vậy.

- Vậy thì, tối nay cũng sẽ mưa suốt đêm cho mà coi. - Tôi nói.

- Không. Ðêm nay có nguyệt thực. - Anh ta nhắc lại. - Nguyệt thực toàn phần. Làm sao mà trời mưa suốt được trong khi ai cũng muốn xem cái sự kiện này.

Tôi ngả người ra ghế. Nguyệt thực là cái quái gì mà phải bận tâm như vậy chứ. Sao mà nhạt nhẽo quá chừng, nếu không có ai đó trò chuyện tôi chắc chết đi được vì chán chường. Tôi nói:

- Anh ngồi chơi cho vui.

Anh ta chỉ chờ có thế, kéo ghế ngồi. Tôi hỏi:

- Anh uống gì?

- Không. Tôi chỉ ngồi một lát. - Anh ta đáp.

- Một đêm Trung thu buồn hiu như thế này thì người ta uống gì? - Tôi lại hỏi.

- Trà nóng.

Tôi gọi người phục vụ kia:

- Cho một tách trà nóng.

Anh ta nhổm dậy:

- Ðể tôi tự làm lấy cũng được.

- Tại sao?

- Tôi không quen.

- Có gì mà không quen. Tôi mời anh mà. Anh chỉ cần gọi "cho một tách trà nóng" là xong.

- Không đơn giản. - Anh ta lầm bầm.

- Tôi kể anh nghe chuyện này, hồi sáng, có một tay người nước ngoài làm việc chung với tôi thu xếp đồ đạc để về nước. Y gói ghém tất cả vào một thùng giấy thật to và bảo tôi: "£, kiếm cho tao băng keo dán". Tôi đi kiếm băng keo dán. Sau đó y ngồi trên ghế, tay hút thuốc, hai chân kẹp thùng giấy, còn tôi cúi xuống dán hết mọi ngóc ngách cái thùng ấy, mà nghĩ, vì sao ta phải làm cái việc vặt này mà nó không làm. Ðây là cái thùng giấy của nó, nó phải tự lo chớ. Nhưng y lại bảo tiếp, "Làm ơn kiếm giúp sợi dây buộc để làm quai". Thế là tôi đi vào kho tìm một sợi dây, mặc dù ấm ức lắm rồi. Khi buộc cái thùng cho y, tôi tự bảo, sao mày ngu thế, rõ ràng là vừa ngu vừa hèn. Nhưng đến khi tôi thắt cái quai cho y, thì tôi nghĩ, cái thùng giấy này nặng thật, nó mà nói mình khiêng xuống nhà thì phải làm sao đây. Chính lúc ấy, y nói "Cái thùng giấy này không nặng lắm đâu. Lát nữa đem giúp xuống nhà dưới nhé". Lúc ấy, đột nhiên chẳng nghĩ ngợi gì cả, tôi nói, giọng rất to, "Không, đó là việc của mày, không phải việc của tao". Y sững người, dụi tắt điếu thuốc, và tự tay xốc cái thùng giấy ấy lên, sượng ngắt mà nói "Thôi tôi đi đây. Cám ơn nhiều". Tôi thấy vậy đó. Giống như anh gọi một tách trà. Bất cứ chuyện gì mà anh không tự tin được, anh hãy xử sự như thể anh đang gọi một tách trà. "Này, cho một tách trà".

- Nhưng ngay cả một tách trà tôi cũng không gọi được.

- Khi gọi, anh không nên suy nghĩ nhiều.

Chúng tôi cứ ngồi như thế một lát nữa mà không nói chuyện gì. Nói chung, tôi cần có người ngồi bên cạnh nhưng lại không muốn phải nói chuyện. Bên ngoài, nước theo mái rơm từng dòng nhỏ xuống. Những ghế ngồi rải rác trên lối đi trải sỏi đọng nước lấp lámh.Ở bàn trong, đôi thanh niên ấy vẫn ngồi im lặng. Cô gái khoanh tay trước ngực, cái lưng mảnh dẻ có buộc một chiếc áo khoác ở cái eo nhỏ. Ðôi chân cô vẫn duỗi ra như thế, thanh thoát, sang trọng. Quả là một đôi chân có hồn. Một đôi chân mà người ta càng ngắm càng yêu.

- Ðêm nay quán mở cửa đến mấy giờ?

- Có lẽ suốt đêm.

- Thật à. Nếu thế thì tôi sẽ ngồi suốt đêm.

- Vâng. Nguyệt thực sẽ diễn ra vào lúc không giờ ba mươi phút sáng.

Tôi ở lại vì chuyện khác. - Tôi nói. - Tôi chỉ muốn ngắm đôi chân kia. Một đôi chân quá đẹp, phải không.

Người phục vụ đưa mắt thờ ơ nhìn.

- Không.

- Tại sao. Ðó là một trong những điểm hấp dẫn nhất ở phụ nữ.

- Nhưng tôi không thích những ngón chân để trần. - Anh ta nói.

Tôi ngắm cái bàn chân đang rất là thảnh thơi ấy.

- Những ngón chân ấy cũng đẹp.

- Không. Không có những ngón chân đẹp. Ngón chân là một món thừa thãi, không nên để trần trụi ra ngoài.

- Vì sao?

- Tôi không biết vì sao. Nhưng những ngón chân lúc nào cũng khiến tôi có cảm giác về sự trần tục. Chúng trông có vẻ xác thịt.

- Trời đất. - Tôi nói. - Sao anh chỉ thấy có vậy.

- Anh cũng có thể mua đôi chây ấy đấy, nếu anh muốn. - Người phục vụ nói. - Nhưng mà thôi, tôi đi lấy thêm trà đây. Anh có cần uống thêm gì không.

- Không. Cảm ơn.

Dưới ánh đèn vàng phủ lên tường vàng, bàn chân ấy trông nhẹ như một chiếc khăn mỏng ai đó xếp lại rồi bỏ quên trên sàn. Những ngón chân tựa vào lòng giày như đang nghỉ ngơi, đơn giản như thể ta đang cần hít khí trời, ta mở cửa sổ ra và đứng tựa đấy một lát, thư giãn. Nhưng tôi hiểu anh ta, tất cả chỉ đơn thuần là cảm giác mà thôi, như ngày xưa học nhạc, tôi bao giờ cũng có một liên tưởng kỳ lạ rằng nốt ré phải có màu nâu, và nốt la có màu trắng. Ðôi khi như vậy đấy, không thực, nhưng cũng không nhất thiết phải giải thích gì.

Người phục vụ đi ngang đôi thanh niên ấy, dừng lại một lát cái cằm dài tận tụy gập xuống kẹp chặt chiếc nơ nhỏ. Thiếu nữ vẫn ngồi như thế, tay tựa trên quầy. Cánh tay ấy cũng đẹp, mái tóc thả sau cũng đẹp, đôi vai áo và cái lưng cong nghiêng dịu dàng về phía trước cũng đẹp. Tôi yêu những dáng ngồi trầm tư như thế. Chúng trông vừa sang trọng vừa gần gũi. Một điều hiếm hoi. Người phục vụ trở lại với chiếc tách tỏa hơi nghi ngút trên tay.

- Có chuyện này không biết phiền anh không.

- Chuyện gì?

Anh ta hạ giọng.

- Tôi đem đôi chân ấy về cho anh đấy.

- Tôi không hiểu.

- Anh ngạc nhiên à. Ðôi khi cũng có những điều ta muốn là được.

Tôi sốt ruột.

- Thôi, đừng dài dòng nữa.

- Họ muốn được ngồi cùng bàn với anh.

- Ðể làm gì?

- Ðể ngắm nguyệt thực.

Trong tôi có một cảm giác lạ lùng đang đến.

- Vậy thì anh mời họ qua đây đi.

Thiếu nữ ấy có một cái gì đó quả thật đặc biệt, nàng như có một sức hút kỳ lạ ở dáng đi, ở cánh tay đong đưa, ở cái cổ cao, hay ở đâu đó nữa mà tôi không rõ. Tôi chỉ biết là tôi đứng đó, kéo chiếc ghế cho nàng, và người thanh niên kia lên tiếng "Cám ơn", giọng nhẹ nhàng lạ lùng rồi hướng về phía nàng anh ta giới thiệu, "Ðây là em gái tôi. Hôm nay nó muốn ngồi bên cửa sổ". Thiếu nữ nhìn tôi chào, đôi mắt đen, rất sâu. Tôi nói "Không có chi. Tôi cũng không muốn xem nguyệt thực một mình" và thế là tất cả cùng ngồi quanh cái bàn quay ra cửa sổ. Những song cửa lấp lánh một màu kỳ lạ trong ánh sáng nến đang tàn dần.

- Hình như trời đang tạnh. - Người phục vụ nói.

Từ mái rơm bên ngoài, nước không còn chảy xuống thành dòng nữa mà đu đưa từng giọt ngắt quãng. Và trên cái nền khuya khoắt của đêm trước, nước thả từng giọt lên lối sỏi nghe tí tách nhè nhẹ, nghe như tiếng chim sẻ vào những trưa hè nhảy nhót đôi bàn chân gầy guộc trên mặt sân xi-măng nóng bỏng  trước sân nhà, gõ những cái mỏ mảnh dẻ như vỏ trấu lách tách tìm từng hạt cỏ, hạt thóc lẫn trong khe nứt. Người thanh niên nói.

- Nguyệt thực sẽ bắt đầu từ không giờ ba phút.

- Ðúng như vậy. Người phục vụ vui vẻ. Tôi sẵn sàng tiếp quý vị trong suốt ba tiếng đồng hồ sau đó.

Tôi nhìn đồng hồ.

- Liệu có ai ngồi xem nổi suốt thời gian ấy không?

Người thanh niên quay sang thiếu nữ, ân cần.

- Chúng tôi sẽ xem suốt đêm.

Thiếu nữ im lặng, mắt đăm đăm nhìn ra ngoài. Người thanh niên nói tiếp, một kiểu nói chuyện lơ mơ lạ lùng.

- Em tôi muốn thấy trăng sẽ sáng trở lại.

- Ðiều đó là chắc chắn rồi. - Tôi nói. - Mọi người sẽ được thấy cảnh tượng ngoạn mục cuối cùng của thế kỷ này.

- Ngoạn mục à? Không đâu, nguyệt thực là một điều không hay.

Anh ta phản đối, giọng nghiêm nghị.

- Tại sao phải tin chuyện đó? - Tôi nói.

- Tôi không biết. Nhưng một cái gì đó đang sáng tự nhiên bỗng bị che lấp đi, đã là một điều bất thường.

- Ừ, cũng có thể nghĩ như vậy lắm. - Tôi nói.

Người phục vụ nhỏm dậy.

- Có phải cái bóng đen ấy không, nó xuất hiện rồi kìa.

Trên cái nền khúc khuỷu đường nét của những mái nhà, mặt trăng xuất hiện cô độc một mình, tỏa ra một thứ ánh sáng phồn thịnh mà xa lạ, và bên cạnh đó là một khối đen như một đám mây đang trườn đến, chạm ở phần mép sáng nhất. Bóng đen ấy dần dần đi vào, rất chậm rãi, chiếm cái đĩa bạc sáng tươi ấy từng chút một. Người phục vụ nhẹ nhàng đứng dậy bước ra phía cửa lớn, chiếc khăn trắng nhàn nhạt vắt rất nền nếp trên tay. Anh ta ngước nhìn chăm chú ra ngoài, cái cằm dài hất lên, bất động. Trên bàn, ngọn nến leo lét ánh xanh sắc sảo cuối cùng lịm dần nhường chỗ cho một thứ  ánh sáng đang chết dần khác, ánh sáng của trăng vằng vặc đang chết dần một nửa. Chính vào lúc ấy, khuôn mặt của người thanh niên ngồi bên cạnh tôi hóa ngây ra.

- Vậy là nó bắt đầu rồi đó. - Anh ta thì thầm.

- Ừ, nó bắt đầu rồi đó. - Tôi nói.

- Nó lại bắt đầu ngay chính vào đêm Trung thu. - Anh ta nói, giọng đều đều. - Anh biết không, Trung thu là đêm mà chúng tôi có cảm giác bao nhiêu điều tồi tệ nhất trên đời này sẽ được gột bỏ. Thật đấy, bao nhiêu chuyện xấu xa sẽ được gột bỏ.

Tôi nhìn người thanh niên, không hiểu anh ta nói gì. Tôi đang thư giãn, tôi đang muốn duỗi cả thân mình ra trong cái ghế êm ấm này bên cạnh một thiếu nữ xinh đẹp như nàng, và như thế là đủ. Tôi không thích nói nhiều, mà tôi cũng không thích phải nghe ai nói nhiều. Nói chung ai ai cũng có thân phận của mình, ai ai cũng có nỗi niềm riêng thì chỉ thích hợp để cất giữ trong một ngóc ngách nào đó.

- Tôi chỉ thấy một điều là đêm nay đang tàn. - Tôi nói.

- Anh thấy nó đang tàn thật à?

- Ý tôi nói thế là hết một Trung thu. Xong.

- Với tôi thì nó còn quan trọng hơn thế. Không đơn giản là xong một đêm. - Anh ta nói. - Một đêm như thế này thật là đặc biệt.

- Tôi thì chẳng thấy có gì đặc biệt. - Tôi nói. - Nó cũng như mọi đêm khác thôi.

- Khác lắm chứ. Bởi vì khi nhìn lên mặt trăng của một đêm như thế này thì không ai có thể tự cho rằng mình có thể trong sáng như nó được. Không ai có thể kiêu hãnh mà nói rằng mình không có tỳ vết gì. Lúc ấy, tất cả mọi người đều như nhau, đều được sinh ra như thể ghé ngang qua đây một cách tạm bợ. Và nếu cứ nhìn mãi như thế thì sẽ thấy trên đời này không có ai mất mát gì, cũng không ai được thêm gì. Nhìn lên trời, sẽ thấy bình yên. - Anh ta ngừng một chút rồi tiếp. - Và chỉ cần bình yên mà thôi.

Thiếu nữ vẫn ngồi im lặng, cái ngực xinh xắn tựa lên bàn, đôi mắt không hề chớp hướng lên phía trăng lúc này chỉ còn là một lưỡi liềm mỏng, hai bàn tay nàng chắp lại, những ngón tay mảnh dẻ lắm.

- Tôi lại không thấy được những điều như anh. - Tôi nói.

- Có gì đâu, anh cứ nhìn lên đó, và đừng nghĩ gì cả thì anh sẽ hiểu.

- Có thể. Nhưng tôi phải về. Khuya rồi.

- Anh xem giờ làm gì. - Người thanh niên nói, đưa tay lên. - Từ lâu tôi không đeo đồng hồ nữa, và thấy đó đúng là một sự giải thoát.

- Hôm nay tôi cũng đã được thư giãn. Ngày mai tôi phải đi làm.

- Lý do ấy chính đáng nhất trong mọi lý do. - Giọng anh ta vẻ châm biếm.

- Lý do đó thống trị đời sống mọi người. - Tôi đồng ý.

- Nhưng không phải của chúng tôi. - Anh ta nói ngay.

Tôi rất không thích kiểu đôi co như thế này. Tôi đứng dậy, nhìn thiếu nữ một lần cuối. Nàng vẫn im lặng như từ lúc gặp.

- Cám ơn mọi người. Tôi về.

Người phục vụ mở cửa cho tôi, một làn không khí trong lành tràn đến đầy hơi nước. Anh ta đưa tôi ra cổng. Trên cao, bóng tối ấy đang nuốt phần còn lại của trăng. Tôi dừng lại ở đó một lát, hít đầy ngực một làn hơi, ngắm cái cảnh tượng mà suốt đêm bao người chờ đợi.

- Anh thấy thế nào? - Anh ta hỏi.

- Buồn ngủ.

- Không, tôi hỏi em gái ấy thế nào?

- Xinh lắm.

- Tôi biết ngay mà. Anh vẫn thích đôi chân của cô ta à?

- Chuyện ấy thì quan trọng gì?

- Quan trọng chứ. Bởi vì chúng tôi trả tiền để cô ta hằng đêm ngồi đó.

- Anh nói đùa?

- Không đùa đâu. Chỉ có điều thằng cha kia chỉ có vì vậy mà cứ ăn năn dằn vặt mãi. Y nói với anh nhiều lắm hả?

- Ừ.

- Y hơi điên điên rồi đó. Tôi thấy y càng ngày càng hơi điên điên.

- Ừ. Chắc là y xúc động

- Cũng may là y còn đứa em gái ngoan ngoãn.

- Ừ.

- Anh thật sự thích cô ta chứ?

- Ừ. Tôi không thích những người nói nhiều. Tôi thích cái kiểu cô ta im lặng như vậy. Trông thật quyến rũ.

- Nàng hấp dẫn khách ở đây cũng nhờ thế.

Lặng im một lát, tôi nói mà lòng ngập đầy một nỗi thất vọng.

- Cô ta quả thật là giỏi.

- Có giỏi gì đâu. - Người phục vụ ngạc nhiên. - Y không hề nói gì với anh sao. Nàng đâu có nghe được mà cũng đâu có nói được. Nàng bị câm mà.

Tôi vịn tay vào cổng, cảm thấy thép đang rỉ ra ướt át, lầy nhầy. Trên cao, mặt trăng đang thoi thóp, nhúm ánh sáng lộng lẫy cuối cùng của nó đang bị bóng râm mạnh mẽ không gì cưỡng lại được ấy lấp hẳn. Tôi như thấy đó là đôi môi của nàng, đôi môi đang mím chặt nghiêm nghị, đôi môi ấy nhẹ và mịn cho dù chỉ được nhìn trong bóng tối. Tôi ngắm hình ảnh của trăng lúc ấy mà có cảm giác gần gũi với ánh sáng của nó hơn bao giờ hết, thấy như chính tôi đang vươn tay vuốt ve cái bề mặt sáng đẹp kiêu kỳ xa cách ấy, vuốt ve bằng bóng râm của mình, bóng râm của trái đất nơi tôi đang đứng đây, bóng râm của mọi người. Một cảm giác gần gũi, thân thiết lạ lùng.

Người phục vụ đứng phía sau tôi, hỏi:

- Anh về được chứ?

- Ðược.

- Cuối tuần ghé chơi nghe. Cuối tuần mới thú.

- Liệu có gì hay hơn nữa sao?

- Tôi không chắc. Nhưng có lẽ người đẹp sẽ cười.

Tôi suy nghĩ một lát.

- Ừ, tôi cũng muốn biết nụ cười của nàng như thế nào.

- Anh thấy chưa, phụ nữ hấp dẫn ở đôi môi chứ không phải đôi chân như anh nghĩ đâu. - Người phục vụ mỉm cười. Và càng hấp dẫn hơn khi đó là một đôi môi đẹp nhưng lại không bao giờ nói được.

(Theo Báo Văn nghệ)

Copyright by