Truyen ngan Bao Van nghe_10

Mục lục

Cha mẹ và tôi 1

Cỏ đêm_ 6

Điệp vàng_ 11

Dưới đám mây xa_ 16

Miền đông_ 21

Người đi bỏ mặc nhân gian_ 26

Đồng quê gió thổi 31

Xóm Đông_ 35

Chuyện ở Làng_ 40

Chữ O đầu tiên_ 44

Trôi trong sương mù_ 49

Thảo nguyên trên sông_ 54

Miền cỏ hoang_ 57

Ám ảnh_ 61

Cô gái nhặt bông gạo_ 64

Trước thềm yêu_ 71

Cây huệ tây nở hoa_ 78

Cỏ đê 84

Hàng xóm_ 89

Nhà thông gia_ 93

Ông Ngà về làng_ 99

Câu chuyện ngày cuối năm_ 103

Chiếc áo khoác da nai 106

Người đàn bà đi nhờ xe 109

Mưa đồng bưng_ 112

Con nước đi rong_ 115

Cha mẹ và tôi

Nhà tôi có khách đến thăm. Khách đến sàn nhà tôi là một người già. Tóc ông đã bạc. Cả râu cũng bạc. Nhưng xem ra khách vẫn còn rất khoẻ. Khi ông mới vào đến cổng, tôi đã nghe tiếng bước chân vang thình thịch. Khách lên thang, cái bậc thang bằng luồng võng xuống. Người khách già  da đen. Cái cằm vuông chằn chặn. Ông không phải người già ở thung lũng Si Dồ. Cũng không phải từ mường Rặc, mường Yến sang chơi. Ông từ xa đến. Ông đến trên một chiếc xe con cũ, lấm lem bụi đường. Đến dốc cây sung, chỗ ngoặt vào cổng nhà tôi, ông xuống xe, nói gì đó với người lái xe mặc quân phục. Chiếc xe quay đầu chạy đi. Ông xách ba lô lên thang. Vừa nhìn thấy tôi, ông thảng thốt kêu lên:

- Trời ơi! Giống quá!

Tôi rất ngạc nhiên. Ông nói gì thế? Ai giống ai?

Trên sàn làm gì có ai ngoài tôi và ông?

Tôi hỏi:

- Ông à! Ông bảo gì thế?

Ông khách không trả lời. Hình như ông đang rất xúc động. Sau khi đưa mắt quan sát thật nhanh ngôi nhà. Đôi môi dày của ông cứ run bần bật. Có lẽ, đây là lần đầu tiên ông nhìn thấy một bếp nghèo như thế? Mế con tôi chả có gì. Ngôi nhà trống trải, xiêu vẹo. Đến một chỗ để mời khách ngồi chơi cũng không có. Không có cả rượu cần.  Bếp cũng không có lửa.

Hồi tháng bảy, một cơn bão đi qua thung lũng Si Dồ đã xô nghiêng ngôi nhà. Cũng may mà nó chưa sụp xuống. Sẽ rất tệ, nếu căn nhà đổ. Mế con tôi biết ở vào đâu? Không lẽ phải dắt nhau vào ở trong hang Gió, nhưng đã chắc gì lão Tài để chúng tôi yên? Đã mấy lần, ông chủ nhiệm hợp tác xã làng Ruộng ác như con cọp, con báo và chuyên quyền như quan Lang, quan Tạo đó đã muốn  đuổi má con tôi khỏi làng. Ông ta bảo: “làng Ruộng không có chỗ cho vợ,  cho con một đứa phản Mường, phản nước”. Vì thế, chiến tranh đã qua lâu rồi, mường Vang cũng đã thay đổi. Cái làng Ruộng này cũng vậy. Có rất nhiều bếp đã dỡ bỏ nhà sàn bằng gỗ để làm nhà tường xây, mái ngói. Có cả nhà hai, ba tầng quét sơn Tây sáng choang ở ngoài phố huyện. Nhưng nhà tôi vẫn không thay đổi được gì. Tôi và mế sống qua ngày được ở cái làng này cũng đã là may. Mế tôi câm. Bà câm từ khi biết tin cha tôi theo giặc. Đã gần ba mươi năm rồi. Còn tôi. Tôi đã hơn ba mươi tuổi, nhưng không lấy được chồng. Không được chia ruộng. Không được nhận đất rừng. Chủ nhiệp Hợp tác xã làng Ruộng đã ghi tên mế và tôi vào danh sách những phần tử xấu.

Người mường Vang bảo: Nhà tôi giống như một đống cứt thối, chó ỉa bậy, muốn lấy xẻng xúc đổ xuống sông, xuống rãnh cho sạch làng. Thế nhưng, dù có làm thế thì cái làng Ruộng này vẫn cứ bị ám mùi khẳm thối. Để cho cái mùi thối đó khỏi làm ô nhiễm đến sự trong sạch của làng, mế và tôi đã bị hất ra ngoài lề cuộc sống của cộng đồng. Chỉ vì chúng tôi là vợ, là con của một tên làm phản. Một kẻ đã bỏ trốn theo kẻ thù của mường, của nước và của làng mình. Tôi đã trở thành một mụ gái già. Đã ngoài ba mươi tuổi. Mặc dù có một chút nhan sắc hơn người, nhưng chẳng ma nào thèm lấy. Mế sống mà cũng như đã chết từ lâu.

Người  mường Vang ở thung lũng Si Dồ sẵn sàng chia đôi một củ sắn cho nhau khi gặp biến cố thiên tai. Sẵn sàng hy sinh cả làng để bảo vệ danh dự của cộng đồng. Làng tôi đã cắt máu ăn thề từ hồi Cụ Nghè Tống(*) về đây lánh nạn. Thề rằng:

- Thà chết một đống, còn hơn sống một đứa mà làm phản mường, phản nước.

Vì thế, đối với một kẻ phản bội thì không bao giờ mong được dung tha. Cha tôi đã phản bội lại mường Vang. Trước khi người mường Vang tiễn ông đi đánh giặc, người già trong mường đã nắm tay ông mà dặn rằng: “Hãy làm một thằng trai Mường tốt”. Thế nhưng, có lẽ, khi đứng trước mũi tên, hòn đạn của kẻ thù, trước cái chết mà lúc nào cũng như treo lơ lửng trên đầu, ông đã không giữ được mình. Ông đã đầu hàng giặc. Đã thế, ông còn khai họ, khai tên, khai ra cái Mường mà ông đã từ đấy ra đi. Đài tâm lý chiến của giặc đọc ra rả tên ông tên làng, tên xóm suốt cả mấy tháng trời.

Khỏi phải nói, cuộc sống của mế con tôi cay cực như thế nào khi cái tin khủng khiếp đó về đến mường Vang. Trước tiên tôi bị đám bạn học cùng lớp lấy lá chan ban lót tay dắt tôi, đuổi ra khỏi lớp. Lối đi nhỏ nối với con đường lớn trong làng trước chân thang nhà tôi bị rấp rào bằng ngọn tre gai. Mế tôi đang làm chủ nhiệm hợp tác xã làng Ruộng bị lôi tuột ra khỏi hội nghị triển khai nghị quyết của Đảng bộ huyện về việc đưa cây ngô xuống ruộng bậc thang. Bà lập tức bị gạch tên khỏi chi bộ đảng mường Vang. Tiếp theo sau là bị đuổi ra khỏi hợp tác xã làng Ruộng. Mế con tôi trở thành tay trơ, mình truội. Không tập thể. Không đất cày. Không  một tấc đất cắm que.

Mế phải vác thuổng vào rừng đào củ mài, củ rạng để sống qua ngày. Nhưng cũng toàn phải ra khỏi làng lúc  còn tối đất và trở về nhà lúc đã lên đèn.

Chuyện làm mế đau đớn nhất là tôi. Tôi không được đi học. Không có thầy, cô giáo nào muốn nhận một đứa có đạo đức kém như tôi vào lớp của mình. Mỗi lần tôi đi ra đường lớn đều bị bọn trẻ nhổ vào mặt. Trở về nhà, tôi chỉ còn biết trút nỗi giận hờn lên đầu mế. Tôi không ngừng oán trách bà. Mà nhược điểm lớn nhất của mế là bà rất yêu cha tôi. Việc xảy ra như thế, nhưng mế vẫn không hề trách cứ cha tôi lấy một lời. Mế dấu bà nội mọi chuyện. Trước mặt bà nội, lúc nào mế cũng cười. Mế không để cho bà thiếu thốn một thứ gì. Bà đau mình, khó ở, mế thức trọn đêm để chườm lá thuốc, lá cỏ cho bà. Ngày hai bữa ăn, mế ngồi bên cạnh giúp bà ăn cơm, ăn cá. Bà nội tôi bị mù đã mấy chục năm. Trước cả khi mế tôi về làm dâu. Vì có mế nuôi bà, nên cha tôi được tòng quân.

Mỗi lần bị bọn con nít trong làng ném đá xua đuổi, tôi chạy về nhà làm mình, làm mẩy. Mế tôi chỉ khóc. Bà nói:

- Con à! Mế xin con. Con đừng để bà nội biết chuyện. Người  già không chịu đựng được đâu. Bà sẽ chết mất.

Nhưng rồi bà tôi cũng biết. Bà mất ngay sau khi có một người đến nói với bà về chuyện cha tôi. Nhưng mế tôi thì vẫn bảo rằng:

- Con à! Mế tin cha con. Cha con không phải là người như thế.

Tôi gào lên và dậm chân xuống sàn thình thịch:

- Chỉ tại các người! Các người đẻ  tôi ra làm gì kia chứ?

Mế khóc:

- Con à! Yêu nhau thì có lầm lỗi gì đâu?

Tôi quắc mắt lên nhìn mế và nói những lời của người lớn, khiến mế khiếp sợ.

Gương mặt nhàu nát của mế bợt bạt. Thật tội nghiệp cho bà! Mế tôi già sọm đi. Mế chưa đến ba mươi tuổi mà tóc trên đầu đã  bắt đầu bạc. Mái tóc đen, rất dày của bà rụng từng lọn mỗi khi mế chải đầu.

Mế là một thiếu nữ Mường xinh đẹp, kiêu sa. Là con gái út của ông phó chủ tịch huyện Si Dồ. Hình như là chút, là chít năm bảy đời gì đấy của một nghĩa quân yêu nước đã từng theo cụ Hà Văn Mao ở mường Khô hưởng ứng chiếu Cần Vương nổi lên đánh bọn Phú Lãng Xa rồi hy sinh ở đồi Chư Lẹ. Ông nội mế cũng hy sinh khi đánh đồn Cổ Lũng. Nghe nói con trai ông chủ tịch huyện Si Dồ cũng để ý đến bà. Nhưng bà đã không để ý tới bất cứ một chàng trai nào ngoài cha tôi. Một chàng trai nghèo nhất mường Vang. Cha tôi không có trâu, không có lợn, không có nồi đồng, xanh bảy, cồng ba để hỏi con gái trong mường làm vợ. Ông cũng không dám mơ tưởng đến mế tôi, mặc dù hai người rất yêu nhau. Trước hôm cha tôi lên đường nhập ngũ một đêm, mế tôi đã chạy theo cha tôi về làng Ruộng. Lạy mế, lạy ma nhà chàng trai nghèo khó để xin được làm dâu, làm vợ. Xin được sống thì làm con làm cháu trong nhà. Chết thì được làm ma trong họ. Xin được hết lòng nuôi dưỡng bà mế mù loà thay cho người trai Mường đã  tình nguyện lên đường đánh giặc. Họ ăn ở với nhau được trọn một đêm. Vì thế mà đã kịp có tôi. Cha không biết được đã có tôi. Lúc cha tôi lên đường nhập ngũ cũng là lúc gia đình bên nhà mế biết được con gái họ đã bỏ nhà theo trai. Ông ngoại sai người đem giây rừng đến bắt trói khiêng về. Mế tôi đứng giữa sàn mà nói với những người đến bắt trói rằng: Bà phải làm tròn bổn phận của một người ở hậu phương giúp người ra mặt trận đánh giặc được yên lòng. Nếu cứ bắt bà phải xa ngôi nhà sàn, xa bà mẹ chồng mù loà, bà sẽ ăn lá ngón chết ngay. Nói rồi bà tống gọn cả nắm lá ngón  vào miệng. Không một ai dám xông vào để bắt trói bà. Sợ bà nhai và nuốt. Thế là nhà ngoại tôi mang tiếng xấu có con gái đẹp theo trai. Cả nhà tuyên bố từ đứa con gái hư thân, mất nết của mình. Mế con tôi gặp nạn, hình như nhà bên đó rất hả hê. Ông ngoại, bà ngoại, các cậu, các dì bên ngoại tránh mế con tôi như tránh ma lang, ma ếm.

Bọn đàn ông trong Mường thì đắc chí. Chủ nhiệm Tài, cái gã có  hàm răng dài, mới thay chức chủ nhiệm của mế tôi tuyên bố thẳng thừng khi hắn ngồi ăn thịt, uống rượu với đám bạn bè rằng: Người đàn bà đó bây giờ không còn giá trị. Ai muốn dùng thì xin cứ đến sàn. Mụ đó không có quyền giữ cái của mình. Giữ làm gì khi thằng chồng đã hèn nhát bỏ chạy theo giặc. Hắn đã đến sàn nhà tôi ngay trong đêm đó. Thằng Tài ôm tôi ném vào góc nhà như ném một gốc củi khô rồi lăn xả vào chăn đệm của mế tôi. Mế là một người đàn bà khoẻ mạnh. Bà đã lấy con liềm đi rẫy quặc rách mặt hắn rồi đạp hắn vọt qua cửa vóng xuống vườn. Gã ôm mặt đứng dưới gầm sàn rít lên:

- Tao làm chủ nhiệm…

Mế tôi không nói gì. Bà lẳng lặng đến bên bếp lấy nồi ba nước, đổ ập xuống sàn. Cũng may mà nồi nước cũng đã nguội bớt. Bây giờ, vết sẹo bằng liềm của mế tôi cũng vẫn còn vắt ngang qua má phải thằng Tài. Mỗi khi sờ tay lên má, đụng phải vết sẹo, hắn lại căm bà đến xương, đến tủy. Cũng từ đấy, không biết vì sao mế câm bặt. Bà không nói. Cũng không cười được nữa. Mế như thế, tôi càng buồn hơn. Nhiều lúc, tôi đau khổ, dằn vặt vì mình đã mắc phải một lỗi lầm gì đó khiến mế ra nông nỗi ấy! Nhưng tôi thật sự không biết mình phải làm gì?  Tôi lúng túng khi người khách lên thang.

Ông đến làm gì? Tôi không dám hỏi. Đã mấy lần tôi định nói với khách rằng: Nếu lỡ độ đường, muốn ngủ lại qua đêm ở làng Ruộng, sao ông không đến  sàn nhà ai rộng hơn một chút? Có chuyện cần hỏi thăm, ông phải đến chỗ già làng. ở đó, bếp khách của già luôn luôn có lửa. Chĩnh rượu cần không bao giờ bị nhạt. Gian nhà dành riêng cho khách rất rộng. Cửa vóng nhìn ra phía cánh đồng bậc thang của thung lũng Si Dồ. Giữa cánh đồng có con suối Khích chảy qua. ở cả hai bên bờ con suối có mấy cái cọn nước già nua. Quanh năm, suốt tháng cần mẫn và nhẫn nại múc từng ống nước nhỏ đổ vào cái máng làm bằng những cây rộc bổ đôi để đưa nước vào tận sàn chồ của những ngôi nhà sàn ở trong làng. Xa hơn, là những dãy núi xanh sẫm, bồng bềnh trong mây, trong sương. Bây giờ đang giữa mùa lúa chín. Ngồi trên cửa vóng, nhìn mây, nhìn núi và nhìn xuống cánh đồng bậc thang đầy vồng những bông lúa nếp hoa vàng sẽ làm tiêu tan hết nỗi nhọc nhằn khi khách đến làng tôi.

Người khách đứng lặng đi rất lâu rồi ông hỏi tôi. Hình như ông hỏi chỉ để cho có chuyện mà nói. Còn ngôi nhà này, thì đã đúng nơi ông cần tìm đến.

- Con à! Đây có phải là nhà bà Lời không?

Tôi giật mình. Tại sao khách lại biết tên thời con gái của mế tôi? Cái tên mà cả làng Ruộng này hình như không còn ai biết đến nữa?

Tôi còn chưa kịp trả lời thì đã nghe ông lẩm bẩm:

- Giống quá! Không có lẽ đây là…

Tôi hỏi ông bằng một thứ giọng khô như tiếng mõ. Giọng của một người đang cảm thấy bối rối và buồn bực:

- Tôi giống ai?

Ông không trả lời tôi mà hỏi lại:

- Cô à! Cô có phải là con gái bà Lời?

Tôi gật đầu:

- Phải!

Ông khách nói:

- Cô giống mế như đúc.

Tôi cười rất nhạt:

- Ông à! Chuyện đó thì có gì lạ đâu? Tôi tưởng ông bảo tôi giống Lang Cun Cần.

Ông khách hỏi thêm, giọng ông rất buồn:

- Cha cô đâu?

Tôi cảm thấy giận người khách lạ. Ông hỏi gì nhiều thế? Đã mấy chục năm nay rồi, tôi rất sợ mỗi khi nhắc đến tiếng cha. Nhưng nhìn vào mắt ông, tôi lại cảm thấy chạnh lòng. Tôi sắp khóc. Tôi sắp kể với ông tất cả những gì tôi đã phải trải qua. Tôi đáp:

- Ông à! Ông hỏi cha tôi làm gì? Cả thung lũng Si Dồ này biết tiếng cha tôi. Tại sao ông không biết chứ?

Ông nói:

- Tôi từ xa đến. Xa lắm cô à!

Tôi bảo:

- Ông từ xa đến, chắc ông  đói rồi? Nhưng ông à, tôi không thể mời ông ăn thịt, uống rượu được đâu. Những thứ đó nhà tôi không có. Nhà tôi chỉ có củ, có rau. Mế đang đi kiếm. Bà cũng sắp về rồi. Nếu ông ăn được, tôi sẽ mời ông một bữa.

Giọng khách run run:

- Tôi ăn được mà. Cái gì tôi cũng ăn được. Nhưng… Con gái à. Có phải cả thung lũng Si Dồ biết tiếng cha cô nên mế con cô phải chịu khổ thế này?

Tôi kinh ngạc khi nghe khách gọi tôi bằng “Con gái”. Từ trong đáy lòng, tôi cảm thấy thật sự xúc động. Giả sử, cha tôi là ông khách này. Ông đột ngột trở về. Cho dù ông bị mang tiếng là một kẻ phản mường, phản nước thì nhất định tôi vẫn lăn xả vào lòng ông mà gọi “cha ơi”.

Khách hỏi:

- Có lẽ ở thung lũng Si Dồ biết tiếng cha cô là một người xấu. Đúng không?

Tôi cười chua chát:

- Đúng thế!

Khách hỏi:

- Cô có tin không?

Tôi nói:

- Làm sao mà không tin chứ?

- Còn mế cô? Bà Lời. Bà có tin cha cô là người xấu không?

Tôi lắc đầu và nói giọng mỉa mai:

- Không! Mế tôi không bao giờ tin cha tôi là người xấu. Là kẻ làm phản. Tình yêu mà!

Có tiếng lịch kịch dưới gầm sàn. Ông khách  chạy bổ ra cửa man. Mế tôi lên thang. Vừa bước chân vào sàn, nhìn thấy người khách lạ, mế tôi sững sờ một vài giây rồi bà hỏi giọng bình tĩnh như không:

- Anh à! Sao bây giờ anh mới trở về?

Tôi tối tăm mặt mũi. Ngôi nhà sàn như quay tít. Mế tôi không câm. Nhưng tại sao ba mươi năm rồi bà mới cất lời lên nói?

Người khách lạ này là ai? Sao mế biết ông ta?

Tôi đổ vật xuống sàn khi nghe ông nói:

- Anh bận công tác bí mật em à! Anh phải hoàn thành những công việc được giao.

Mế nói:

- Em biết!

- Nó có phải con gái em không?

- Con gái chúng ta.

Khách quay người lại, dang tay định đỡ tôi dậy. Tôi hét lên:

- Đừng đụng vào tôi.

Mắt ông trào lệ:

- Con à! Cho cha xin lỗi.

Tôi khóc:

- Các người làm gì có lỗi?

Ông nói:

- Bây giờ cha đã về rồi. Gia đình ta đã đoàn tụ. Chúng ta sẽ làm lại từ đầu.

- Còn làm gì được nữa? Tôi đã hơn ba mươi tuổi rồi. Tôi không được học hành.

Cha nói:

- Sẽ làm được con à! Cha đã làm tốt được tất cả những việc được giao khi chỉ có một mình. Bây giờ, chúng ta có những ba người.

Mế nói:

- Con à! Con tin cha đi mà! Ba mươi năm trước mế đã bảo con như thế. Con hãy tin cha. Cha là một người lính. Cha có thể làm được tất cả cho con.

(*) Cụ nghè Tống: Cụ Tống Duy Tân, lãnh đạo của phong trào Cần Vương ở Thanh Hoá.

(Báo Văn nghệ)

Cỏ đêm

Sáng nay, mới ở chỗ nhà trọ sang, Dạ Thảo đã thấy con nhỏ ngồi khóc tấm tức ở phòng lễ tân. Dạ Thảo sáp vô:

- Ê, có chuyện gì mà khóc vậy Sương Sương?

Sương Sương vẫn khóc. Những giọt nước mắt lăn dài trên má. Con bé này xấu đui. Răng thì hô. Môi thì dày. Mắt thì híp. Son phấn cực tốn mới làm cho mặt nó nhẹ đi chút ít. Vậy mà bây giờ, khóc đã làm cho mặt mũi nó chèm nhẹp.

- Có gì nói nghe coi mày? - Dạ Thảo hỏi tiếp.

- Bà chủ đòi đuổi việc tao.

- Gì? Mày nói gì?

-  Thì bà chủ đòi đuổi việc tao chớ gì.

- Lý do?

- Khách chê tao nhiều quá.

- ý trời ơi. Mày nói có thiệt không mày?

- Tao dối mày để làm gì.

- Được để tao nói chuyện với bả.

Dạ Thảo chạy vòng quanh khu nhà tìm bà chủ. Gọi là bà chủ, chớ so chắc bả hơn Dạ Thảo chừng mười bảy, hai chục tuổi là cùng. Đó là một người đàn bà thấp lùn. Gần bốn mươi mà bà ta đã xị xệ. Bụng to, vai u, chân tay như những khúc  thịt biết động cựa. Vậy mà có cái tên Thủy Tiên. Nhìn người, nghe tên cứ thấy tức anh ách. Gặp bà đang đi lên phòng lễ tân, Dạ Thảo dằn mặt:

- Bà chủ! Có phải bà tính đuổi việc Sương Sương không?

- Phải.

- Nó làm sao?

- Cô biết rồi còn hỏi gì nữa?

- Bà chê nó xấu phải không? Chê xấu sao bà còn cho nó làm việc ở đây gần một năm rồi? Ngay từ đầu sao bà không chê nó xấu rồi bà cho nghỉ luôn đi, bây giờ bày đặt.

- Nè, Dạ Thảo. Đừng làm tàng. Ngay cả  cô tôi muốn đuổi cũng được, chớ đừng nói nó. Cô có thấy, hễ khách đến gặp nhỏ đó chỉ chốc lát là ra khỏi phòng không?

- Thì mặc nó. Chớ bà tưởng tụi tui thích ở với khách cho hết bốn mươi lăm phút lắm hả? Bà thử coi, vô thử với khách một lần coi. Họ không đầy đoạ thân xác bà, khiến bà mỏi mệt chán ngắt, tôi không làm người!

Cuộc khẩu chiến giữa hai người mỗi lúc một căng thẳng hơn. Bà chủ Thủy Tiên quắc mắt giận giữ:

- Thôi được, cả cô nữa, hôm nay nghỉ việc!

- Tôi hỏi, hợp đồng giữa tôi và bà đã ký chưa?

- Hợp đồng là cái quái gì chớ. Tôi là chủ, tôi muốn cho ai làm thì cho. Tôi biểu ai nghỉ thì phải nghỉ. Thế thôi.

- Được thôi. Hợp đồng giữa tôi và bà chưa kết thúc mà bà đuổi việc ngang xương, tôi và bà sẽ đưa nhau ra toà. Há? ở đó, tôi sẽ chỉ cho toà biết, chúng tôi làm những gì cho bà. Nếu cần, tôi sẽ kể chi tiết mọi chuyện tôi đã làm trên cái nệm mát-xa kia cho mọi người biết. Tôi sẽ nói với mọi người biết rằng, tôi hợp đồng làm thuê mà không có lương. Phục vụ khách nào thì hưởng theo vé của người đó. Tất cả cái phòng bà giao tôi quản lý tôi phải lo tất. Từ cái khăn, cục xà bông, phải mua. ống dẫn nước, dẫn hơi hư tôi phải sửa. Tôi sẽ nói cho thiên hạ biết bà quản lý những cuộc chơi của khách bằng bao cao su. Khi bà đã giao bao cao su cho tụi tôi  rồi cũng tức là giá cả đã thoả thuận xong. Bà chịu không?

Gương mặt thanh tú của Dạ Thảo lúc đó giống  như muốn bốc thành lửa. Hai mắt cô trừng trừng với những tia nhìn như muốn xuyên thủng người đang đối diện. Không ai ngờ được cô lại có thể gan đến như thế.

- Bà nên nhớ rằng Sương Sương nó cũng phải làm việc như tất cả chị em chúng tôi. Mà Sương Sương còn phải làm cực nhọc hơn chúng tôi nữa kìa. Phải làm để cho khách quên gương mặt xấu xí của nó đi, say vì sự hăng hái, mạnh mẽ, mới có những đồng tiền nộp lại cho bà. Sao bà nỡ đối xử với nó như thế được chớ.

Dạ Thảo bỗng dịu giọng xuống:

- Bà biết Sương Sương nó phải sống như thế nào không? Bà không biết chớ gì. Mà bà cần gì phải biết. Bà chỉ biết có người làm việc cho bà mà không biết người ta đang sống ra sao, thực ác đức quá. Bà có khi nào thấy Sương Sương có tiền trong người không. Bà có biết nó phải làm sao có được chai nước gội đầu không? Nó còn tới ba đứa em nữa. Chúng không được học. Mỗi khi Sương Sương mang tiền về nhà, phần thì ông già lột lấy để chích. Phần thì bị má lấy nướng vào sòng bạc. Tiền đâu cho lũ nhỏ đi học nữa. Không học thì cũng phải sống chớ. Sương Sương chỉ còn biết dùng thân xác nó mà kiếm tiền cho em út nó sống.

Bà chủ hình như hết lý lẽ. Bà kêu lên:

- ý trời ơi, tiệm này tôi là chủ hay cô là chủ vậy, Dạ Thảo. Miệng cô còn ác hơn cả rắn độc vậy đó.

- Thì đương nhiên là vậy. Tôi đâu có sợ rắn.

Dạ Thảo nói thiệt. Ngày còn làm rẫy ở nhà, có l?n một con hổ mang bành đã vươn đầu nhằm cô mà lao tới. Cô không chạy, vung con dao lên bứt ngang cổ nó. Chiều, ba của cô có một tiệc nhậu rắn xào sả, ớt, có thêm đậu phộng rang.

ở nhà cô có cái  tên rất nhà quê: Hai Bê. Nhưng ra đến đây cô có cái tên rất kêu, Dạ Thảo. Cô không có mấy  cái chữ trong đầu, nhưng người giải thích cho cô đó là một cái tên  hay. Cỏ đêm. Mát, mềm, vươn dậy và có cả hương nữa. Tên như thế không hay sao được.

Nhà cô nằm bên cạnh một cánh rừng sát biên giới Việt - Miên. Từ nhà cô ra đến thị xã T. mất mấy giờ đi xe đò. Từ hồi nào tới giờ, cô chỉ thấy ba má mình lăn lóc với mấy công đất. Ba thì suốt ngày trần trùng trục, một cái quần xà lỏn trên người. Có việc đi đám gì đó thì khoác lên mình thêm bộ đồ bà ba, nhưng chưa về đến nhà đã thấy áo quần gì cũng đeo lên cổ hết. Còn má, không biết trên đời này có người đàn bà nào khổ hơn má không. Bốn mấy tuổi, đẻ như gà. “Mười ba đứa. Chúng mày thi nhau thúc trong bụng tao, xé mình tao mà chui ra. Vậy mà bây ác, ở với tao không bao lâu, kéo nhau chui xuống đất. Bây tưởng tao là gỗ đá hả. Không biết đau đớn hả. Đau cái thân xác này cho chúng bây làm người. Bây không làm người làm tao buốt ruột”. Mỗi lúc cực chẳng đã má thường rên rẩm như vậy. Đau thực chớ. Mười ba lần sanh chỉ đậu được bốn đứa con. Chia xác thịt ra, để bây giờ chỉ còn là một bộ khung toàn xương là xương. Có người ác miệng biểu mặt má giống như mặt ngựa đã lóc hết thịt. Thế mà cũng suốt ngày ngoài mấy công đất. Bới đất, lật cỏ, cuốc, xới. Cứ như là một cái máy hoạt động không có quy trình, chạy lăng nhăng trên rẫy. Dạ Thảo, (xin quên cái tên nhà quê, để gọi cô bằng cái tên quá hay này đi), từ nhỏ đã phải theo ba má ra rẫy rồi. Khi cô quyết chí ra đi, hai tay cô giống như có một lớp bao bố chùm ngoài  da. Những cục chai nổi u lên, bàn tay cô cứng và thô ráp.

Người ta đến với nghề mát-xa xông hơi như Dạ Thảo bằng nhiều đường. Có cả tỷ lý do để những cô gái chấp nhận cái nghề mát-xa, xông hơi này. Chồng ác quá, đi với vợ bé, để con thơ dại phải đi kiếm sống. Chán đời, đến đây kiếm thú vui. Giận mấy thằng đàn ông, đến  đây đùa với mấy thằng đàn ông chơi. Nhưng phổ biến mất vẫn là chuyện khổ quá mới làm nghề này. Nói để mấy anh thương, mấy anh móc bóp ra, đếm vài tờ hoặc chìa cho em tờ lớn nhất trong bóp. Thế thôi.

Dạ Thảo không như vậy. Ngay từ khi đặt chân đến thành phố biển này, Dạ Thảo đến ngay xông hơi, mát-xa Thủy Tiên xin việc liền. Ai dám biểu là Dạ Thảo ngây thơ:

- Thưa bà chủ, con muốn làm ở đây.

- Mà con biết làm việc ở đây là làm gì không?

- Chưa biết thì con coi người ta làm, con học.

- Học được  không đó.

- Học được mà. Cái gì mà không học được…

- Con đã gần đàn ông bao giờ chưa?

- Dạ chưa.

- Không được. Không được. Tôi không muốn làm Tú Bà bán trinh đâu.

- ủa. Có sao đâu, bán được thì dì cứ bán…

- Nhỏ này kỳ ghê. Chuyện vậy mà nói cứ như chơi chơi vậy là sao?

- Thì con đang đi xin việc mà.

Bà chủ lắc đầu vẻ thương hại, nhưng rồi cũng nhận cô vào làm việc và đặt cho cô cái tên Dạ Thảo.

Bà chủ không biết ngày Dạ Thảo quyết chí rời quê cũng là ngày như có bão trong căn nhà cũ kỹ trên quê. Ba của Dạ Thảo gầm lên:

- Mày nói đi. Mày ra thành phố làm gì? Ra quét chợ, đi liếm lá, hay đi hầu hạ người ta. Ngần nấy việc có việc nào làm ra tiền không, hay suốt đời làm con hầu con ở hả?

- Thế ở nhà này không phải là con hầu, con ở sao.  Tối mặt, tối mày suốt ngày, con hết chịu nổi rồi…

Má cô buồn rầu:

- Cá không ăn muối cá ươn, con ơi…

- Con còn ở nhà này thì chỉ  có chết thối, chớ đừng nói là ươn…

- Vậy thì mày đi đi, đi mà ăn mày thiên hạ. Đi mà làm đĩ thiên hạ đi…  - Ba cô lại gào lên như thế.

- Làm đĩ cũng được. Có nghề làm đĩ con làm luôn…

Thế là cô đi mà không ai trong nhà đưa tiễn.

Hai năm, Dạ Thảo trở thành một cô gái sành điệu nhất trong tiệm xông hơi, mát-xa Thủy Tiên này. Dạ Thảo luôn miệng cảm ơn tiệm đã làm cho cô thay đổi và nhờ đó mà cô biết cô đẹp. Gương mặt nhẹ nhõm với cái miệng nhỏ, môi mỏng hợp với cái cằm nhỏ tròn xinh xắn. Hai mắt lúc nào cũng lúng liếng và ướt át. Cặp chân mày cũng mảnh mai. Những ngón dài, thon với những cái móng được sơn bằng một lớp sơn hồng. Cô khẳng định với bạn cùng hành nghề là: cô có thể gọi bằng tên thực tất cả những gì có trên cơ thể của người đàn ông, dù cô mới chỉ chớm vào cái tuổi hai mươi. Người ta chê cô tục tĩu, cô biểu: một trăm thằng đàn ông đến mát-xa thì chín mươi chín thằng đi tìm cái khác chớ không phải đến ngắm cái mặt. Cái mặt có xinh xắn cách mấy, bọn đó có biết đến đâu. Mắt thì nhắm nghiền lại, tay thì quơ quào. Xinh xắn cách mấy cũng vứt. Bọn đàn ông còn biểu rằng: có nuôi ngày nào đâu mà chê rằng xấu. Thử coi, khi chiều chuộng bọn hắn, gọi đúng tên những thứ trên người hắn ra coi, hắn muốn chết liền…

“Nhưng vì sao cô lại đến đây chớ?” thì cũng như mọi người đi tìm nghề kiếm sống. ở nhà cực quá, sống không đặng. Cơm với nước tương hoài chịu hết nổi rồi. Chớ biết xin việc gì làm bây giờ. Chữ ít. Xin việc chỗ nào cũng đòi bằng cấp. Xin sao nổi. Vô đây, đâu cần phải có chữ. Cũng chẳng cần phải học nghề.  Tay cứ vỗ bôm bốp. Cấu, nhéo, vuốt, dằn cho mạnh. Khiến mấy ông đàn ông nằm như con mồi cho mình vặt, thế là có tiền. Ai biểu đây không phải là một cái nghề. Nghề hẳn hoi. ít nhất cũng  hơn tối ngày cắm mặt xuống đất”. Dạ Thảo nói với chị em cùng nghề như vậy. “Ba năm thôi. Có vốn là biến”. Dạ Thảo cũng đã nói như vậy. Cái bóng dáng quê mùa mất sạch trên gương mặt cũng như thân hình của Dạ Thảo.

Cuộc cãi lộn giữa bà chủ và Dạ Thảo tạm ngừng vì có khách. Khách quen của Dạ Thảo. Cô bực tức giật tấm vé trên tay bà chủ, kéo người khách của mình vào phòng. Khách là một người đàn ông đã luống tuổi. Ông có tóc dày và đen. Khuôn mặt vuông vức, kiên nghị. Hàng ria con kiến hơi sậm trên môi. Dạ Thảo lấy ra cho ông khách một chiếc khăn tắm:

- Anh vô xông hơi đi cho khoẻ.

- Thôi, khỏi xông hơi đi. Hôm nay anh không uống rượu, tỉnh táo sẵn rồi, đâu có cần phải xông hơi.

- Vậy thì nằm lên nệm đi.

- Em hôm nay làm sao thế?

- Bực mình…

- Bực mình với ai chớ.

- Với tất cả. Với mình…

- Thôi dẹp đi mà. Có gì nói anh  nghe coi…

- Anh có thấy cái nghề của em nó nhục nhã lắm không.

- Thế em tưởng những nghề khác không nhục nhã sao.

Ông là một chủ tiệm buôn có căn nhà ba tầng lầu ngay trên thành phố biển này. Người ta gọi ông theo đúng cái tên tiệm buôn của ông: Thịnh Lộc. Ông Thịnh Lộc không có gì đáng phàn nàn về cuộc sống của mình. Vợ khôn ngoan, lanh lẹn. Con một đứa đã học xong đại học. Đứa thứ hai đang là vận động viên cấp quốc gia bộ môn cờ vua, lứa U 16. Ông buôn sỉ và lẻ các loại vật liệu xây dựng. Tất cả, từ cục gạch ống loại thường đến những viên gạch men hảo hạng của nước ngoài. Từ vôi bột đến các loại xi măng mác cao… tất cả các công trình trong thành phố đều có ông là người cung cấp vật liệu. Vốn chôn  trong hàng vài chục tỷ đồng. Vốn chạy trên thị trường vài tỷ. Ông tuyên bố với bạn: bây giờ tiền ông không thiếu. Chỉ thiếu bạn chơi. Nói như thế có vẻ không chính xác. Bạn ông không thiếu. Nhưng chỉ có những người bạn nói được ba câu tình cảm, sau đó là chuyện buôn đâu, bán đâu, lời lời, lỗ lỗ… há miệng ra là nói đến tiền. Đã có lần ông ra nước ngoài. Tưởng được đi chơi thoải mái. Ai dè, chán ngắt. Phong thổ nước người chưa kịp quen thì đã lại chia tay. Lớt phớt cưỡi ngựa xem hoa, mỏi giò, mỏi cẳng. Bảo là sang để học cách làm ăn của người ta. Học gì nữa, không học, ông đã giàu có thế này. Giàu có thêm, chết chôn theo được không? Ông không như người ta, có tiền, rửng mỡ chi xài khoáng đạt vào những trò phù phiếm. Thế nên tiền cứ vô ào ào, mà xài chẳng bao nhiêu. Ông bỏ ra chút ít làm từ thiện. Đó là khoản tiền ông cho rằng hữu ích nhất.

Thế nhưng cái giống có tiền rồi thì thế nào cũng có lúc bị bạn bè rù quến. Cách đây hai năm, có một tiệc nhậu do ông chủ xị. Cũng toàn cánh làm ăn với nhau cả. Bữa tiệc được tổ chức tại một nhà hàng ấn Độ. Trong nhà hàng cho một vài sân khấu cho các ca sĩ nhảy múa, ca hát góp vui cho những bữa tiệc. Những cô gái Việt Nam mặc đồ ấn Độ ra múa. Kiểu múa mông, múa ngực. Phần kín không mấy kín cứ nhô ra lắc lắc trước mắt người ta. Ông Thịnh Lợi lâu nay chỉ biết có vợ, bỗng thấy những cái mông, cái đùi trước mắt mình hấp dẫn khác thường. Ông là người chủ chi cuộc tiệc, nên ông kêu hoài những điệu múa lắc như thế. Nhạc ấn uốn éo hoang dại. Những thiếu nữ uốn éo hoang dại. Những gì chất chứa trong con người ông Thịnh Lộc bỗng phát tiết ra ngoài. Ông chạy lên sân khấu ôm lấy một cô, hôn dài và nhét vào ngực cô một tờ đô la. Thế là ông trở thành  ông chủ của dàn múa hôm đó. Các cô ra sức chiều chuộng ông Thịnh Lộc và các bạn của ông. Nhưng không có công đoạn cuối cùng. Ông tiếc. Những người bạn biểu ông: không việc gì phải tiếc. Không thiếu gì chỗ. Thế là họ đưa ông đến mát-xa Thủy Tiên.

Không như ông tưởng. Người chăm sóc ông là một cô gái còn nguyên vẻ quê mùa. Tất cả trên người cô, hình như cái gì cũng mới chớm nở. Nét son phấn vụng về. Đầu cúi thấp khi chào ông và mời ông bước vô phòng.  Một khuôn ngực chưa đủ căng. Bàn tay đụng vào nhám nhạp.

- Em tên gì?

- Dạ… con…, em tên là Hai… à mà không Dạ Thảo. Chú muốn con làm gì bây giờ?

- ủa sao lại là con. Là con thì ai dám lại gần.

- Dạ không sao ạ. Việc của con là chiều chú. Chú con, hay anh em gì cũng vậy cả thôi. Chú xông hơi không để con mở…

Ông chui vào phòng xông hơi. Khói bốc mù mịt. Những giọt mồ hôi ứa ra, dễ chịu. Rượu trong người bỗng hết tác dụng, khiến ông bỗng tỉnh rụi. Bước chân ra ngoài sau khi xối lên mình  những giọt nước nóng, ông hoàn toàn tỉnh táo. Cô bé đang chờ ông. Bây giờ ông mới thấy con bé rõ ràng hơn. Tất cả con người cô toát ra vẻ khờ dại, giống như một đứa trẻ nít vậy.

- Nè, tôi hỏi thiệt, vì sao cô lại phải đi làm việc này?

- Có việc nào khác đâu thưa… anh. - Cô đã sửa được cách xưng hô.

Ông trèo lên và nằm xuống chiếc nệm có tấm dra trắng tinh. Bàn tay cô đập thùm thụp xuống lưng ông. Những cái vỗ, cái đập mạnh mẽ làm cho xương cốt ông như muốn xộc xệch đi. Da thịt ông được bóp nặn giống như người ta nhồi bột. Con bé nhỏ người mà chân tay mạnh bạo đến lạ. Con người ông râm ran. Khi nằm ngửa ra, trên mình ông chỉ còn có một chiếc khăn tắm, quấn quanh bụng. Vẫn bàn tay xoa bóp mạnh mẽ của con bé. Ông không biết rằng đây là lần đầu tiên Dạ Thảo phục vụ khách. Cô chỉ có ba ngày ngồi nghiền ngẫm những huyệt đạo trên con người. Chỉ có ba ngày để học cách xoa, bóp, nặn, vuốt, day, miết cơ thể con người. Nhưng hình như trời sinh ra con người, sinh ra cả năng khiếu của người ta thì phải. Học trên giấy với dăm bảy chữ đọc lõm bõm, mà Dạ Thảo đã có thể làm cho ông Thịnh Lộc thư giãn và khoẻ mạnh hẳn lên. Khi bước vào đây bèo nhèo vì rượu, thế mà bây giờ, ông đang dần được trở lại với trạng thái ban đầu. Sinh lực của ông trở lại dồi dào hơn. Bàn tay ông muốn quờ quạng trên người Dạ Thảo. Đó là tiềm năng bẩm sinh trên con người đàn ông khi gần người khác giới trong hoàn cảnh gợi mở là như vậy. Ông nhận ra những thoáng rùng mình của Dạ Thảo. Mỗi cái rùng mình, làm cho ông như bị kích thích mạnh hơn. Ông nhẹ nhàng ôm lấy cô, vùi mặt vào ngực cô. Từ đó ông đã tìm thấy hương vị của người con gái trinh trắng. Dạ Thảo không kháng cự ông. Ba ngày học, đủ để cô biết rằng đã chọn việc này thì cơ thể con người mình chỉ là một thứ hàng hoá. Rẻ hay  mắc là do sự chiều chuộng của chính mình. Cô không biết làm gì khi Thịnh Lộc mỗi lúc một mạnh mẽ hơn đi tìm cảm giác.

Dạ Thảo nằm đờ ra, hai mắt nhìn  chong chong lên trần nhà. Thế là xong đời con gái. Nhẹ nhõm và rỗng rễnh.

- Em yêu chưa?

Gật đầu.

- Sao thế?

Lắc đầu.

- Bây giờ sao?

Lắc đầu.

Ông mặc đồ bước ra  ngoài khi Dạ Thảo còn nằm lại trên nệm. Trên ngực trần của cô là hai tờ đô la xanh. Cô cảm thấy mình may mắn. Không phải vì được mấy đồng tiền xanh lạ hoắc kia mà may vì ông Thịnh Lộc không nói gì thêm với cô. Chỉ một lời nữa thôi là cô sẽ oà khóc. Làm đĩ. Thế là làm đĩ sao?

*

Ba ngày sau Thịnh Lộc lại đến. Khi chỉ có hai người:

- Anh đưa em ra khỏi đây nghe…

- Làm gì?

- Anh mua nhà cho em ở. Anh sẽ lo cho em.

- Không.

- Sao thế? Em không tin anh?

- Tin anh? Tin cái gì chớ?

- Anh lo cho em được mà. Nếu cứ thế này, sau anh là người khác. Người khác nữa. Em làm sao sống nổi.

- Bao nhiêu người đang sống đó, có sao đâu anh.

Thêm ba ngày nữa, Dạ Thảo đã thành một con người khác. Ai cũng có một lần được thử thách. Sự thử thách lớn nhất của Dạ Thảo chính lần đầu gặp Thịnh Lộc. Cô đã vượt qua. Lạnh lùng mà vượt qua. Thanh thản mà chấp nhận. Bây giờ là một chuỗi ngày lăn lóc. Cô hiểu thế…

- Anh nè. Người khác họ có thể chấp nhận ngay đó anh. Nhưng em thì không. Vì em không muốn mình bị trói buộc vào cái gì cả. Em làm việc ở đây. Và sẽ ở đây đến khi nào em muốn ra khỏi đây.

- Nhưng việc này…

- Ghê tởm phải không anh? Nếu ghê tởm thì anh đừng đến đây nữa. Những người đàn ông khác đừng đến đây nữa. Còn những người như anh, thì còn những người như em. Phải không? Đừng đến đây nữa nghe, anh…

Hai năm. Thịnh Lộc bị ám ảnh vì Dạ Thảo. Buồn, vui, thành công thất bại. Thịnh Lộc đều  đến tìm Dạ Thảo. Vẫn vậy, phòng số 8. Số 8 là cái còng. Cái còng xác thịt đã buộc Thịnh Lộc vào đó. Ông nhớ, khi ông lấy vợ, thì vợ ông không còn là con gái nữa. Bà đã qua một lần yêu, một lần thử. Còn Dạ Thảo… Chẳng biết ai là con nợ của ai. Dạ Thảo không bao giờ tìm ông, không bao giờ gọi ông, không bao giờ và không bao giờ hỏi ông về tiền. Mỗi lần đến, ông cung cấp cho Dạ Thảo đủ có thể sinh hoạt trong cả tháng như mức lương ổn định của một người làm công cho ông. Ông không tin trong đám hỗn độn gái làng chơi kia lại còn có Dạ Thảo.

*

Và hôm nay ông lại đến.

- Bực bội rồi phải không. Đã đến lúc ra khỏi đây được chưa.

Thịnh Lộc hỏi như khiêu khích. Dạ Thảo ngồi trên chiếc ghế đối diện mím chặt môi. Không biết cô có nghe Thịnh Lộc nói không. Một lát sau cô kể:

- Cách đây mấy ngày,  em tiếp một lão già.

- Như anh…

- Đừng có hỏi. - Nói thế, nhưng Dạ Thảo vẫn trả lời - Gần sáu mươi. Lão như một con gấu. Vừa vào phòng đã vồ lấy em như vồ con chuột nhắt vậy. Em đẩy lão ra. Lão biểu em chiều lão, lão sẽ lo cho em. Em nói với lão: ở đây chỉ có mua và bán. Có người mua, thì có người bán. Lão hỏi em: bao nhiêu. Em nói giá. Lão gào lên: cô cắt cổ tôi hay sao thế? Ngầy ấy bằng một phần ba lương hưu của tôi đó. Cô biết không? Em biểu: Vậy anh đến đây chơi hay đến đây để kể công lao cống hiến. Lão nín và có vẻ không muốn chi tiền cho cuộc chơi đến bến. Lão đã chọc giận em. Em vực con đực trong người lão dậy, khiến lão không nín được nữa. Nhưng anh có biết không, trong bóp của  lão chỉ đủ tiền chi cho một nửa. Lão năn nỉ em thông cảm. Em vét sạch bóp của lão. Không từ cả đồng năm trăm lẻ và tống cổ lão ra khỏi phòng. Này anh, em nhục hay lão nhục?

Ông Thịnh Lộc bỗng xót thương cho Dạ Thảo. Nhưng ông biết nếu thổ lộ sự thương xót ấy ra thế nào Dạ Thảo cũng đuổi ông ra khỏi phòng. Người ta  ai có thân phận nấy và ai cũng có chút danh dự riêng.

Dạ Thảo bỗng thở dài:

- Xem ra em vẫn còn là người may mắn. Mới vào nghề đã gặp anh. Giống như được bảo kê vậy. Cảm ơn anh rất nhiều. Trong cả lũ đàn ông đã từng đến đây sao lại lọt ra được một người đàn ông như anh. Em từng thấy những người đàn ông bước ra khỏi phòng ráng lấy lại vẻ đạo mạo. Có  người ráng giữ nhưng vẫn lộ ra một nụ cười tủm tỉm thú vị. Rồi họ ra đường, ai biết họ mới tự lột vỏ mình ra, trần tục… Em buồn không phải vì đã chọn lầm nghề. Nghề nào cũng có cái giá của nó. Nghề của em, giá hơi cao, tính bằng nhân phẩm của mình. Có người khuyên em hoàn lương? Anh nói cho em nghe hoàn lương là sao? Thế những người như anh tìm đến em là lương thiện, không phải hoàn lương? Nói thực em muốn trả lời những câu hỏi này lắm, nhưng có lẽ ngay cả anh cũng không trả lời được đâu.

Ông Thịnh Lộc ngạc nhiên nghe Dạ Thảo nói. Cả một mớ dây mơ rễ má quan hệ rối nùi trong đầu ông. Từ kẻ mua, người bán… Ô hay cũng mua cũng bán kia mà. Kẻ mua muốn mua, kẻ bán muốn bán… cuộc trao đổi ấy, đâu chỉ có hai người. Còn bà chủ ngoài kia. Còn quản lý thị trường. Còn thuế. Còn in ấn, vẽ biển quảng cáo… Tiệm buôn của ông cũng có ngần ấy quan hệ, sao kẻ mua thì được coi là thượng đế, còn người bán lại là con hầu, kẻ ở là sao?

Dạ Thảo bỗng thở dài:

- Chắc mấy bữa nữa, em phải về quê mấy ngày. Em bỗng nhớ nhà… Đêm nằm thèm nghe tiếng tắc kè kêu quá. Mấy năm rồi mà vẫn không quên được rừng… Có khi ba em đúng, thà cứ mọi rợ ở với rừng, còn hơn ra đây có tiền mà làm mọi  cho thiên hạ mà vẫn cứ bị khinh rẻ… Mà anh nữa, đừng đến đây nữa nghe. Không ai biểu anh vô đây là con người đứng đắn, lành mạnh đâu… Em khuyên anh đấy.

Ông Thịnh Lộc há hốc miệng. Ông đang muốn khuyên cô đôi lời, muốn giúp cô thoát khỏi cuộc sống này, thế mà cuối cùng lại nhận từ cô một lời khuyên.

Cỏ đêm, không sắc, không hương, âm thầm bám đất, âm thầm lan toả.

(Báo Văn nghệ)

Điệp vàng

Tàu về đến ga vào lúc ba giờ sáng. Anh như người chợt tỉnh sau một giấc ngủ chập chờn. Suốt ba mươi tiếng đồng hồ anh ngồi ròng rã trên tàu, trong một khoảng không gian dài hẹp, cùng  với mọi tiếng động ầm ĩ. Rời khỏi toa tàu cảm giác thật nhẹ nhàng. Bầu trời nửa đêm về sáng, bềnh bệch màu  ánh trăng cuối tháng, như nước da người ốm. Gió từ biển thổi vào, làm hàng điệp vàng trước nhà ga lay đưa nhè nhẹ. Đang mùa điệp nở, màu hoa vàng rực nhìn vào ấm mắt và với anh lại  vô cùng quen thuộc. Từ lần đầu tiên đặt chân xuống sân ga này, anh trở nên người yêu thích màu vàng của mỗi mùa điệp nở. Anh đã nói lại với Ngà ý nghĩ  của mình. Chị cười:

-Vì anh hay đến Nha Trang vào dịp tháng năm.

- Nói cho đúng hơn – Anh chữa lại - Mỗi lần vào anh thường phải ngồi chờ em ở dãy ghế bên hàng điệp này.

- Anh đã thấy mệt rồi sao?

Ngà  hỏi lại với giọng trêu chọc.

- Thực ra không còn cảm nhận điều ấy nữa, vì tính ì đã xuất hiện.

Ngà cười, giọng chị reo như cách nói đếm.

-Chán... ! Không chán...!

Cứ như thể Ngà đang bứt từng cánh hoa ném xuống, để xem chuyện dừng ở cánh nào. Lần này cũng vậy, anh phải ngồi chờ đây đến sáng. Ngà chẳng thể ra đón anh vào giờ này được “Nhà chỉ có hai mẹ con gái, nửa đêm dậy dắt xe đi, hàng xóm sẽ nghĩ gì. Ở thành phố Nha Trang chứ đâu phải ở thủ đô Hà Nội”. Điều này thì Ngà nói đúng.

Nhớ lần đầu tiên anh đến nhà Ngà, một căn hộ nhà cấp bốn ở cuối đường Võ Thị Sáu. Chỉ sau một lúc đã có mấy bà ở cùng dãy, tạ sự sang hỏi han hay mượn một cái gì đấy, để quan sát anh “Cũng là để đánh giá, xem xét nữa”. Một ý nghĩ vui vẻ đến với anh còn Ngà thì nói:

- Cũng dễ hiểu thôi. Sau bao nhiêu năm, đây là lần đầu tiên, họ thấy em đưa một người đàn ông lạ về nhà.

- Cũng may là anh còn có được một cái bản mặt tử tế, để bà chủ nhà khỏi bị xì xào.

Anh nói đùa thêm với Ngà.

Chiếc kim đồng hồ đã nhích thêm được một phút. Anh móc túi lất ra một điếu thuốc châm lửa. Khói thuốc lẫn ngay vào màu trăng bàng bạc. Anh chợt nhớ cái màu sương tháng mười lúc còn ở quê nhà. Một thời thơ ấu xa xôi, nhiều lúc ngỡ như không còn thuộc phần đời của anh nữa. Sương trắng bốp như tơ nhện quấn trên các gốc rạ. Từ bấy đến nay anh đã đi bao nơi, cuộc đời cũng đã chịu thêm bao nỗi thất bát. Anh cũng đã sắp trở thành một người già, tuổi đã đi quá nửa của cái thập kỷ “tri thiên mệnh” rồi. Vậy mà cuộc đời vẫn chấp chênh như còn ở cái tuổi ngoài ba mươi.

Sân ga vắng trở lại, đám khách vội vã, ào ào nhất đã đi khỏi, mấy anh xe ôm, xích lô lại túm vào chỗ để chuyện gẫu hoặc ngủ gà gật trên xe để chở chuyến sau. Anh chẳng muốn vào ngồi trong phòng đợi, dù nhìn vào vẫn còn thấy có ghế trống. Dù là ngày hay đêm, ở đấy lúc nào cũng nồng  nặc hơi người và tiếng trò chuyện rì rầm chẳng lúc nào ngớt như mưa giọt gianh rất khó chịu. Cũng chẳng thiếu những kẻ lang thang cơ nhỡ, tìm vào để kiếm một chỗ ngả lưng, với mọi hành trang bám bụi của họ. Thành phố này đối với anh vừa quen lại vừa lạ, chẳng cứ lần này anh mới có cảm giác thế. Chỉ có cái mặn mòi lẫn trong gió biển là anh thấy thân thuộc. Ngà cũng cảm nhận được suy nghĩ ấy ở trong anh. Một lần chị nói:

Cuộc tình của chúng mình cũng đã gần được hai năm rồi. Anh cũng đã phải trải qua hàng chục hành trình. Em hiểu được sự mệt mỏi của anh. Cần phải kiên nhẫn thêm chút nữa.

Vấn đề là đứa con gái của Ngà. Trước kia cô gái thường giục giã mẹ:

- Chẳng ai có thể sống mãi một mình được.

Lúc ấy Ngà còn hoàn toàn chưa nghĩ đến chuyện xây dựng lại.

- Vẫn có con ở bên mẹ đấy chứ.

- Rồi con sẽ lấy chồng.

- Mẹ sẽ sống với vợ chồng con.

Già trẻ gì, mỗi con người cũng phải có cuộc sống riêng đấy mẹ ạ.

Nhưng khi anh xuất hiện trong đời sống tình cảm của Ngà, chính cô là người phản bác lại điều mà mẹ mong muốn. Chẳng những chỉ dửng dưng, mà còn hoàn toàn lạnh nhạt với chuyện của mẹ.

Chẳng nhẽ con không phải là người đã gợi chuyện trước với mẹ chuyện đó hay sao?

- Đúng là con đã làm chuyện đó.

- Vì sao bây giờ con lại không thích nữa.

- Nhưng con làm sao ngăn được chân đi của mẹ.

- Con phải nói rõ ràng ra. Hay bác ấy là mẫu người con không thích.

Cô gái không trả lời mẹ.

Anh đã chạm mặt cô gái một hai lần, người gầy mảnh, nhẹ cân, ăn nói sắc sảo nhưng khó tính. Trong buổi gặp mặt mặt đầu hình như anh có nói về bóng đá, vì biết cô con gái là dân nghiền; nói cả chuyện thời trang nữa. Có điều gì làm mếch lòng cô gái trong hai đề tài đó. Anh cũng chẳng thể biết được. Sau đó Ngà viết thư ra cho anh.

“... Ngay em là mẹ nó cũng chẳng hiểu được hành động của nó. Có dồn mãi nó cũng có được câu trả lời: Mẹ cứ ra ngoài Hà Nội ở với bác ấy đi. Con cũng đã lớn, đã có việc làm, con ở trong này một mình trong này cũng được. Đã nuôi nó từng ấy năm, phút chốc bỏ nó sao được. Cần phải biết chờ. Em muốn anh nghĩ như em đã nghĩ. Rồi chúng ta sẽ vượt qua được”.

Những ngày chờ câm lặng, một tín hiệu dù nhỏ vẫn chưa thấy léo sáng ở phía trước. Anh tìm đến chiếc ghế đá vẫn ngồi mỗi lần xuống ga ngồi chờ. Bao nhiêu lần rồi, cũng chẳng nhớ nữa. Cả dãy ghế bỏ không. Đêm về sáng nhiều gió, chẳng ai muốn ngồi chờ ở ngoài này. Hàng điệp vàng đang nở rộ hoa, màu nhìn ấm lên nhờ ánh sáng từ mấy ngọn đèn trên nóc ga hắt xuống. Anh nhận ra được màu lá điệp ngai ngái đang mỗi lúc lan tảo quanh anh. Ngoài đường vắng hẳn, họa hoằn  mới có người qua lại. Anh nhớ ra ở Hà Nội, anh cũng thường bật thức vào giờ này. Điều ấy mới xảy ra với anh, trong một hai năm gần đây thôi. Đã đến lúc anh cảm nhận được hết, cái sự trống trếnh của nửa cái giường không có người nằm, ngay cả trong trạng thái còn đang ngủ; ngỡ như nửa phía giường đang xếp lên, trở thành một vùng không khí loãng để mỗi lúc tay anh chạm tới  đấy, thấy lạnh toát và một cảm giác mong manh sợ hãi. Thế là  anh hoàn toàn tỉnh hẳn. Một nỗi buồn sâu lắng, đã hàng chục năm rồi, chiếc giường không có hơi hướng phụ nữ, thức giấc đêm hôm vẫn chỉ là mình đối diện với mình.

Đã bao đêm, anh đứng trên bao lơn nhìn xuống. Con đường Nguyễn Trãi vắng tanh, những cây xà cừ đổ bóng đen thẫm xuống mặt đường. Một thứ ánh sáng nhòa nhạt của mấu ngọn đèn đường chiếu sáng. Còn cả một hai con chó hoang đi lang thang trong đêm. Mùi hoa mộc, hoa nhài xông lên ngan ngát từ mấy chậu cây anh đặt ngoài hàng hiên, trộn lẫn trong đó cả mùi lá tươi của giậu tầm xuân của ngôi nhà trước mặt. Về tháng hai hoa tầm  xuân nở chíu chít mắt nhìn. Anh nhớ đến mấy câu ca dao cũ “Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc. Anh đi lấy chồng anh tiếc lắm thay...”. Ngỡ rằng câu ca dao đã chết lâu rồi, nhưng thời buổi  sống bây giờ, nhiều người đàn bà đã bỏ chồng để đi với người khác. Câu ca dao vì vậy vẫn còn đứng đó, trong trái tim những người đàn ông bị hắt hủi. Ông chủ ngôi nhà ấy cũng vậy, để vợ đi xuất khẩu ở Đức, người đàn bà đã tìm cách ở lại rồi lấy luôn người chồng khác. Một người đàn bà khác đã đến với ông, nhưng cứ mỗi lần hai người định về chung sống với nhau; đứa con trai mười bốn tuổi của ông lại trốn vào phòng  của nó, khóc dấm dứt với tấm ảnh của mẹ nó còn lại. Ông lại mềm lòng, chẳng thể tiến hành được ý muốn của mình. Ông tâm sự:

-“Đành phải chờ nó lớn thêm chút nữa. Rồi nó sẽ nhận ra. Có đến với  nhau cũng chỉ cốt có bầu có bạn lúc về già, chứ đâu có tính chuyện nảy nở sinh sôi gì thêm nữa”.

Câu chuyện của họ cũng đã kéo dài hai ba năm nay rồi. Ngà cũng đã nghe anh kể lại chuyện này. Chị nói với anh:

- Chúng mình cũng phải biết chờ như họ. Sự chờ đợi cũng có mặt tích cực của nó, làm chín thêm những tình cảm đang có trong nhau.

- Nhưng nó lại không hợp với chúng ta, những người sắp bước vào tuổi già.

- Em hiểu.

Giọng Ngà trầm xuống. Anh thông cảm được với điều chị đang nghĩ, nhưng sự chờ ấy đơn vị nó là tháng hay là năm. Cơ số nó là một hay nhiều nữa. Nhưng anh không để chị nhận ra  nỗi buồn ấy của mình.

- Mười mấy năm nay nó đã quen vịn vào vai em để bước, muốn nhắc ra để nó đi một mình, cũng phải từ từ và có thời gian thích hợp.

Cuộc tình của anh và Ngà có được hết sức ngẫu nhiên, ngỡ như mọi việc do chúa sắp đặt. Một truyện ngắn của anh viết, in trên tờ báo văn nghệ của thành phố. Truyện đơn giản, kể về cuộc sống cô đơn của một người đàn ông lớn tuổi. Những ngày dài không nghe được tiếng gõ cửa, những đêm không ngủ chỉ đối diện với chính mình. Truyện được in lại vào tập “Những chuyện ngắn hay trong năm” của một nhà xuất bản; rồi nó lại được tái hiện trên một tờ tuần báo, có chỉ số phát hành rất lớn, cùng với vài dòng sapô độc đáo của người biên tập. Ít lâu sau anh nhận được lá thư chuyển qua tòa báo. Chị bộc lộ tâm trạng của mình.

“... Đã có nhiều ngày, cùng lúc tôi mở cả ti vi, cát sét để chẳng nghe gì, chẳng xem  gì. Chỉ lấy cái ồn ào vô nghĩa, để che lấp sự trống trải đích thực. Nếu như chúa là có thật, tôi sẽ túm lấy chúa để hỏi cho bằng được; tôi cũng là con người, vậy cái phần nhỏ hạnh phúc của tôi đâu...” Những con chữ của chị đã đốt cháy tâm can anh và anh hiểu, trong cuộc sống lúc này, nỗi cô đơn chẳng của riêng ai.

Buổi gặp đầu tiên của hai người vào một ngày cuối năm rất rét. Chị ghé vào Hà Nội trên đường ra quê ăn tết với mẹ; anh còn đang đuối sức trong căn hộ quá rộng của mình. Anh ngạc nhiên về người đàn bà, đã ở cái độ tuổi ngoài bốn mươi, mà còn giữ được khuôn mặt quá trẻ như vậy. Một thân hình thon thả, trong bộ com lê màu trắng ngà, cùng chiếc khăn màu quàng   cổ có sọc kẻ. Chị đã ở lại  với anh một ngày một đêm. Anh vẫn còn giữ cho mình đến lúc này, cái cảm giác bàng hoàng sung sướng của ngày cuối năm đó. Trời đang  nắng nóng bắt gặp cơn mưa rào tháng ba, hạnh phúc đã tìm lại được, dù đã muộn mằn.

Ngỡ như mọi việc đã thông đồng bén giọt, chị có gan để túm được áo Chúa nếu Chúa là hiện hữu, để hỏi cái phần nhỏ hạnh phúc của mình  ở đâu; nhưng lại không đủ dứt khoát, để nhắc được cái bàn tay của con, bao năm quen vịn trên tay mình để nói “Đã đến lúc con phải tự đi một mình”.

Hình như lại sắp có chuyến tàu đến. Vào hay ra cũng chẳng biết nữa, mấy anh xích lô đang ngủ gà ngủ gật chợt  bừng tỉnh, cùng mấy anh xe ôm xô đến, bu lấy chiếc cửa ra vào của nhà ga. Trong phòng đợi cũng trở nên nhốn nháo. Cảnh tàu bè ban đêm giống như cảnh chợ chiều. Anh nhìn đồng hồ, còn mấy phút nữa là đến bốn giờ sáng. Lúc này Ngà vẫn chưa dậy, trong căn phòng của hị nằm, đầy ắp gió biển từ buổi chiều, trộn lẫn trong đó cả mùi nước mắm của một xí nghiệp chế biến thủy sản ở phía sau đấy.

Anh cũng đến ở căn phòng này  cả tuần, khi con bé về chơi với họ hàng ở Phú Yên. Bữa ăn nào cũng có hai người, điều cả hàng chục năm nay rồi anh không có; những đêm ngủ lại có người đàn bà ở bên, không có cái cảm giác trống ở bên mình nữa và bàn tay anh, lúc nào cũng có thể chạm tới làn da thịt mềm mại, nóng ấm của chị, rồi kéo ôm chị vào lòng.

Những người đàn bà hàng xóm lại không ngừng sang thăm anh. Cũng là một sự vui vẻ.

- Họ đánh giá anh thế nào nhỉ - Anh hỏi chị - Nặng hay nhẹ đây.

Ngà cũng nói đùa lại:

- Bảy  chục ký là cái chắc. Mông vai đều nạc.

Anh đã có được những ngày vui hiếm có và hài hước nói về mình “Kẻ đến đánh cắp tình yêu của con cái”. Rồi đến lúc con bé cũng trở về. Anh rời đó trước mấy giờ trở lại nhà nghỉ và có cái ngơ ngác của một kẻ vừa bị ai thò túi, lấy đi mất cái vật thân thiết của mình. Ngà hiểu được điều ấy. Anh cảm nhận được sự thông cảm của chị, nên nói lại để Ngà yên lòng:

- Chẳng sao đâu, mình hát lại điệp khúc vậy.

Khách  sạn anh nghỉ gần với cơ quan của Ngà, nên ngày nào chị cũng rẽ vào được một hai lần, thường là một giờ, cũng có lúc ở được lâu hơn. Anh đã nói vui “Cái điệp khúc này hát mãi chưa hết”.

Sân ga lại ồn ào, tàu ra chứ không phải tàu vào, chẳng hy vọng có thể tìm được gương mặt nào quen trong đám hành khách này. Bầu trời nhìn lên đã rạng hơn. Chẳng mấy nỗi mà sáng. Anh xách túi đứng dậy, mấy anh xe ôm nhìn thấy xô tới, anh  vội giơ tay cản họ, rồi bước đến cái quán cà phê ở vỉa hè. Hình như cái quán này cả đêm không ngủ, lúc nào cũng thấy có hai ba người khách ngồi.

- Chú uống nâu hay đen đây? – Bà chủ quán hỏi.

- Đen đá bà ạ, bà cho nhiều nhiều đá vào.

Hình như bà chủ quán đang có câu chuyện dở  với khách nên có người hỏi:

- Rồi sao nữa hả bà?

- Còn sao nữa - Vừa đặt cốc nước trước mặt anh, bà vừa trả lời – Nó bê cô ấy lên rồi ném bịch xuống giường như ném một cái chăn hay một cái gối. Tội nghiệp cho cô ấy, người  chỉ một tay xách nặng, còn nó to như một con trâu mộng; mà phải đâu chỉ là lần đầu.

- Sao không nhờ chính quyền can thiệp.

- Cũng đã gọi ra phường vài lần rồi đấy. Viết giấy cam đoan không được tái phạm rồi lại cho về. Như chuyện bắt cóc  bỏ đĩa ấy mà.

- Có đưa được cấp cứu ngay không hở bà?

- Cũng phải sau đó hai ba giờ mọi người mới biết.

Anh đã hiểu được câu chuyện, cũng chẳng phải lần đầu anh được nghe một câu chuyênh như thế; mà chỉ ở đấy mới xảy ra. Hạnh phúc là  cái gì, mà làm con người ta khốn khó đến vậy; nó ở trong tầm  tay với của bất kỳ ai. Nhiều người tìm mọi cách để đến thì chưa có được, kẻ đang có được thì lại ném bịch xuống như ném một cái chăn hay một cái gối. Hẳn là gã đàn ông ấy, chưa bao giờ biết tới một nửa chiếc giường bỏ trống đêm đêm, không khí ở đấy nó xốp lên như một vùng không khí loãng; Nỗi mong manh run sợ và mỗi cuộc đi tìm của anh, phải trải qua hàng ngàn cây số cùng những tiếng đồng hồ ngồi chờ sáng ở cái sân ga xa lạ này. Anh lại nghĩ đến cái rặng tầm xuân của ông bạn cùng phố. Cũng đã hai ba năm rồi, họ vẫn cứ lẽo đẽo ở hai đầu, tìm cách lấn từng chút một, để được gần nhau và anh sẽ còn hát cái điệp khúc này đến bao giờ.

Bà chủ quán lại nói:

- Cái thời của chúng tôi, vợ chồng của chúng tôi êm thấm lắm. Làm gì có thời gian nhiều để tìm hiểu, chủ yếu là sự xếp đặt của bố mẹ; nhiều đôi còn chẳng có đăng ký nữa, chỉ có họ hàng biết; vậy mà đũa vẫn đủ đôi cho đến hết đời. Cốt lõi là ở cái khác kia. Còn hai đứa này đi đến nát ngõ nhà nhau rồi mới cưới đấy chứ.

Anh xin bà bán quán một chén nước để tráng miệng. Một nỗi đau nhiều người còn chưa được nhận ra, đàn ông hay đàn bà cũng vậy, làm sao có thể sống nổi một mình, một khi đã chấp chới bước vào tuổi già. Con cái cũng chẳng thể trông nom đầy đủ cho bố mẹ được. Ở mỗi người già có một khoảng trống rất lớn trong đời sống mỗi ngày, mà sự  bù đắp không chỉ bằng vật chất mà được.

Trời đã sáng hẳn rồi, cuộc sống đường phố bắt đầu thức dậy với mọi tiếng động quen thuộc và những tiếng rao hàng. Ba tiếng đồng hồ anh đã thức trọn trên cái sân ga này. Rặng điệp vàng, những gương mặt lạ và câu chuyện kể của bà bán quán. Đâu phải lần này đã là lần chót, con cả nhịp điệu quen thuộc trong những ngày ở thành phố này. Một nỗi buồn se thoảng của những ngày mưa dầm. Lại căn phòng cũ kỹ của nhà nghỉ Hòa Bình nằm trên đường Trần Quý Cáp, những gương mặt nhân viên quen thuộc; rồi những ngày Ngà tạt qua đấy một hai giờ; vấn những bữa cơm bụi và đêm nối đêm trên cái giường ngủ vẫn chỉ có một mình; cho đến lúc trở lại sân ga này, mua vé tàu quay ra Hà Nội. Anh cảm thấy thấm mệt, định rút một điếu thuốc ra châm lửa, thì  vừa lúc Ngà đến. Gương mặt chị tươi rói trong tấm áo màu xanh da trời.

- Không quá mệt đấy chứ anh?

-          Tuy vậy anh cũng không muốn ngủ, ngồi thức với rặng điệp vàng này.

Ngà cười:

- Con bé cũng đoán biết anh vào. Nó nói một câu homs hỉnh “Chắc là có người hẹn gặp mẹ sớm ở ngoài ga”.

- Em nói lại thế nào?

- Cười thôi nhưng cũng nói lại “Vì con thích mẹ có những buổi ra ga sớm như thế  này”.

Hai người lên xe, rồi lẩn nhanh trong cái dòng chảy  náo nhiệt của một ngày mới bắt đầu nơi thành phố  biển.

(Tạp chí Văn nghệ Quân đội)

Dưới đám mây xa

Thấm thoát đã gần bốn mươi năm trôi qua. Ngày ấy, làng An Thắng như một vòng tay xanh khổng lồ nằm kề sát mép sông. Dòng chảy quãng này ngỡ cũng thẫm xanh bóng vệt làng đổ xuống.  Bây giờ, không còn dấu tích cũ. Thay vào bóng tre làng là dãy phố chạy dài, cao ngất. Những căn nhà bốn năm tầng. Những ô cửa sổ đủ sắc màu lẫn trong mây trời hướng về vùng cửa sông. An Thắng đã hoá thành thị tứ đông đúc, náo nhiệt.

Trong bóng dáng ngày mới, nhìn về quãng ngày xa, không ít người quên được ngôi nhà mái rạ nằm nép mình ở mũi đất cuối cùng của làng. Ngôi nhà ấy đã thấp lại được nối thêm hai gian chái rõ dài. Khách đi trên đường quốc lộ nhìn vào ngỡ đấy là gò đất hay con thuyền úp ngược phơi trên bến nắng. Năm 1960, nhất là sau khi bốn tổ đổi công hợp nhất thành hợp tác xã An Thắng, chẳng hiểu từ đâu, nhắc đến ngôi nhà này, ai cũng bảo: “Nhà khách hợp tác xã An Thắng đấy”. Mà đúng nhà khách thật! Ngôi nhà ở cuối làng nhưng lại là cửa đi về của cả cánh đồng. Bất cứ ai qua đấy cũng rẽ vào ngồi nghỉ. Họ ngồi ở lối ngõ ra vào, bóng mát gốc mít, thềm nhà… có khi gia đình không có chỗ dọn cơm phải chuyển xuống bếp ăn tạm. Nhiều buổi làm đồng họ vào tránh nắng, tiện ngả lưng nằm la liệt trên giường, chủ nhà mất cả giấc nghỉ trưa. Họ cười nói, đem đến đủ thứ chuyện cổ kim, đông tây. Bà chủ nhà vốn ít nói nhưng lại lấy làm thích thú với không khí ồn ào, thích vào bếp, ngày nấu đến năm sáu ấm nước. Hết nước trong ấm họ ra chum dưới gốc cau. Chum nước mưa lúc nào cũng đầy tràn.

Nhà cửa toang hoác nhưng được cái người ra vào nhiều mà chẳng bao giờ nghe ông chủ kêu mất vật gì. Có lẽ ai qua đây cũng coi như nhà mình và cảm thấy ông bà chủ thực sự là người bạn gần gũi. Chả thế, nhiều anh chẳng chịu ở nhà, ngày mấy buổi đi làm về rảnh rỗi lại nhảy tót sang bên này ngồi tụ tập tán chuyện.

Khi căn nhà ắng lặng, lúc ấy khoảng chín rưỡi, mười giờ đêm, có ai còn thức, nhìn về ngôi nhà, chỗ có doi đất nhoai ra sẽ bắt gặp một ánh đèn trầm tư, thao thức. Thỉnh thoảng, tiếng điếu cày rít lên ròn đều. Tiếng kin kít của những cây sào nghiến  vào nhau đang chậm rãi cất lên. Và, cuối cùng là tiếng nước nhỏ đều đều, gõ long tong trên mặt nước.

Qua những âm thanh quen thuộc ấy, người ta thầm bảo “Đấy, ông chủ nhà đã về rồi”. Sau một ngày bận mải, vai khoác chiếc túi da, ông đạp xe xuống xã, ra đồng lo lắng việc công… Và bây giờ thì ông đang ngồi đó với chiếc vó bè mà ông say mê có tới ba chục năm rồi.

Đấy, chân dung ông Bí thư An Thắng là thế. Ông có cái tên như chính con người và đức tính của ông - ông Phác. Người cao cao, hai u vai đầy, nom dáng ông hơi gù. Bước chân khệnh khạng, vất vả. Đôi mắt thật thà lạc trên khuôn mặt hiền lành, nhăn nhó. Mỗi khi ông nói điều gì nom càng hiện rõ vẻ đau khổ, dễ thương.

Ông mặc chiếc áo nâu nhạt, chiếc quần cộc nhưng bao giờ cũng xắn lên một gấu. Ông là người hiền lành đến nỗi không bao giờ hại đến ai. Thậm chí, một ý nghĩ nào xấu ông cũng vội dập tắt từ khi vừa chợt đến trong óc. Có lẽ từ bước chân ông đi, những điều để lọt vào trong tim, trong dạ đến ánh mắt mỗi khi ngước lên nhìn vật gì ông đều nén chặt vào mình điều lành và đẹp. ở làng xóm khi chung chạ với ai một công việc gì, ông đều vội vàng “cướp” về mình phần khó khăn hơn.

Đấy là chuyện sinh hoạt. Còn đối với mỗi con người ông đều yêu quý, trân trọng. Đôi khi nghe ai ton hót về cậu này, cậu nọ hỗn xược. Nào là, cậu ấy sai è cổ ra, giữa thời vụ đã lấy thuyền của ông đi làm việc riêng lại không chịu nhận khuyết điểm. Nào là, cậu ấy láo, dám cãi nhau với ông đội trưởng đội Bốn. Ông ấy bằng tuổi bố mình mà giở lời mỉa mai, khinh bỉ người ta. Nào là, cậu ấy kiêu hãnh, ngạo mạn, châm chọc không từ một người nào. Ca dao, hò vè gì gì… trẻ con đi đâu cũng réo lên nhức óc…

Nghe những lời ấy, ông Phác vẫn bình thản, lạnh lùng. Khi người kể dừng lại chờ đợi ông có sự đồng tình thì ông khẽ cười: “Thằng ấy như thế nhưng sống gần gũi nó… ở mỗi người cũng có ối điều tốt ra đấy”.

Một lần, do ông vụng, lại thiếu cương quyết, việc sửa bờ thửa thành bờ vùng không hoàn thành, để tốn khá nhiều công ích. Một cán bộ xã thấy ông lành, ít phản ứng, anh ta được thể dội lên đầu ông trăm thứ tội. Thôi thì không giữ được vai trò trách nhiệm, buông thả anh em. Cách tổ chức luộm thuộm, rối rắm. Rồi anh  ta quy kết, dồn ép ông vào thế bí không ngóc đầu dậy được. Ông buồn đau thực sự. Nhưng ông đã tự kiểm điểm nhận lỗi rồi kia mà. Phần nữa, sai sót làm gì đến nỗi quá đáng. Mấy người thương hại ông lại đổ thêm lời kích động. “Ông phải nổ? Phải sửa gáy lại nó. Với cương vị này, ông sợ ai? Nếu không giáng được một đòn thì ông cũng phải làm cho mọi người sáng tỏ vấn đề. Ông lại im miệng như hến thì chịu làm sao?”. Thế là, ông Phác vùng dậy. Ông sẽ làm gì? Việc đầu tiên ông vào trong buồng dốc hai hơi hết ba đồng bạc rượu. Uống cho mình khác đi, cho rượu vào mới đẻ ra được lời nào đó. Uống rượu xong, khi đã thấy người chuếnh choáng, ông xách túi đi thẳng ra trụ sở hợp tác xã An Thắng, chờ cuộc họp chiều nay. Ông ngồi trong phòng khép kín cửa rồi nằm vật xuống chiếc giường một, mặt úp chặt vào tường. Có tiếng gõ cửa lốc cốc, ông giật mình nín thở. Không có tiếng trả lời. Tiếng gõ cửa lại dội lên. Ông vẫn im lặng. Bây giờ thì ông nhận ra một bàn tay đang cầm vào nắm đấm cửa giật mạnh. Nghe rõ tiếng gọi của chủ nhiệm Nhiêu, ông mới ngần ngừ ngồi dậy, hỏi lại:

- Ai đấy?

- ồ, ông Phác hở? Nhiêu đây!

Nhiêu vừa trả lời vừa giật mạnh cánh cửa. Bỗng “ầm” một tiếng, cánh cửa bung ra. Ông Phác sợ hãi vội đẩy Nhiêu ra ngoài rồi đóng cánh cửa thật chặt vào như cũ.

- Làm sao thế? Ông làm trò gì vậy?

- Tôi… để tôi sẽ “nạo” cho thằng Phàn một mẻ - Ông thở dồn. Trống ngực đập mạnh.

- Vậy hãy mở cửa ra. - Nhiêu giục.

Lúc này, ở trong buồng, ông Phác ép chặt lưng vào cánh cửa, giọng hơi run.

- Không, không được. Chỉ cần tôi nhìn thấy nó lúc này. Nó cười với tôi  một tiếng là tôi rủn người ra, tôi không nói được nữa, ông đi đi…

Lặng im, ông Phác nghe tiếng Nhiêu bỗng phì cười:

- Mở cửa ra. Ông mà còn làm trò trẻ con vậy à? Phê bình, đóng góp ai cứ nói tuột ra chứ.

Mặc Nhiêu nói, ông Phác vẫn đứng im, hồi hộp. “Nhất định không mở cửa. Làm thế ông sẽ mất hết khí thế”.

Nhiêu cười nhạo rồi bỏ đi. Bấy giờ, ông Phác mới quay vào nằm xuống giường hâm lại “máu nóng”. Ông kiên tâm chờ đến khi mọi người đã ngồi vào phòng họp, tiếng ồn ào vợi đi, ông lấy sức vùng dậy, đẩy cửa bước thẳng lên bàn chủ toạ. Giọng ông lạc đi:

- Thưa các đồng chí! Hôm vừa rồi đồng chí Phàn… ông bắt đầu ấp úng: Đồng chí Phàn là người vô đạo đức… chỉ nói đến đây, ông đã cảm thấy mình quá đáng. Đã xúc phạm đến một con người. Và trước hết, ông đã xúc phạm đến sự ưu ái, đẹp đẽ  của lòng ông. Thế là, ông chạy vội ra vườn, ngồi phụp xuống gốc cây thở mạnh. Đã bao lần rồi, khi ông Phác đã nhận  ra ai là đối thủ ông sắp phải dứt lòng xa họ để chuốc về mình sự ngầm oán, ghét bỏ thì chính lòng ông lại dày vò, đau khổ hơn lúc  chưa nói được gì.

Thực tình, ông Phác cũng hiểu được mối mâu thuẫn của vây cánh nội bộ. Song thử hỏi nếu anh em không yêu quý ông thực sự thì ai còn cất nhắc ông làm gì? Ông Phác ngủ ít hơn. Sáng, ông dậy sớm. Ngày, ông đi nhiều. Tối, ông về muộn. Ông xách túi xuống từng đội sản xuất. Người ta thấy ông ngồi ở ngoài đồng xem tổ cày suốt cả buổi sáng. Chiều lại thấy ông xắn quần xuống tận ruộng với các bà thợ cấy… Gần lặn mặt trời có người lại bảo: “Ông Phác đang cởi trần bốc cói với cánh thanh niên ở mãi cửa sông”…

Đấy. Ông Phác cứ im lặng, cần cù như thế. Trong công việc thì vậy. Còn trong xử thế người ta chỉ thấy ông Phác duy nhất dùng một sự tế nhị đối với sự tế nhị, hay dùng sự tế đối với bất cứ cử chỉ, hành động không tế nhị nào. Thế cũng tốt, nhiều người có chút suy nghĩ đã cảm động, tôn kính ông sau khi được ông cư xử. Ngược lại, có người thấy ông hiền lành, mềm mỏng lại lạm dụng lòng tốt của ông mà lấn ông, coi thường ông rồi dấn sâu vào khuyết điểm. Đến lúc này, ông Phác cũng chỉ có một thái độ bất di bất dịch là: Tế nhị, tế nhị và tế nhị mà thôi.

Với đức tính này, ông Phác là người đang cầm cân nảy mực của một tập thể, làm sao ông làm được việc xét đoán, thưởng phạt công minh? Người làm tốt và người không hoàn thành công việc cũng chỉ được ông đối xử bằng một thái độ đẹp đẽ chung chung như thế.

Đã có ối lời kêu ông rồi đấy. Họ bảo:

- Chán ông Phác lắm. Con người không có bản lĩnh.

- Sống với ông Phác thì tích cực làm gì cho khổ? Thằng cần cù, chịu khó cũng chẳng hơn gì thằng biếng nhác, chầy bửa.

Khi nghe những lời phàn nàn, ông Phác bối rối, giọng rên rỉ: “Khổ lắm. Anh em ta làm tốt rồi, cố gắng làm tốt nữa. So sánh với ai chứ, suy bì với mấy anh rầu lòng ấy làm gì?”.

Ông Phác cứ ngon ngọt khuyên mọi người. Còn đối với những người đang mắc khuyết điểm, ông đem lòng kiên nhẫn, chờ đợi sự tiến bộ của họ. Cái kiên nhẫn của ông lâu dài đến nỗi, một số người hiểu ông sai đi. Họ phản đối.

- Có phải ông vô trách nhiệm rồi không?

Lúc này mặt ông Phác đỏ lên nhăn nhó. Ông thương người mắc khuyết điểm sao không chịu ăn năn hối lỗi. Ông thương mình: Tại sao không bảo ban được anh em.

Ông nghĩ nhiều nhưng không thể nói ra được. Đến cuộc họp, độp một cái phát biểu, ông nói chẳng ra câu kệ gì. Lúc ấy hai mắt ông chớp chớp, bàn tay run run như đang sốt. Biết mình thất bại nhiều lần, từ ấy, bất cứ điều gì ông cũng nghĩ cho chín rồi ghi ra giấy gần chục trang phê đúp. Ông cầm giấy đọc. Giọng to nhỏ, có lúc run run vì cảm động. Lúc này, lời ông sao mà hay, mà gẫy gọn thấm thía đến thế.

Nhưng đã đến lúc viết lên trang giấy xong, ông Phác cũng không dám nói cụ thể điều gì. Ông nói xa, nói gần, nói bằng hình ảnh để họ tự soi vào đấy sẽ biết đâu là mình, đâu là người mà ông muốn nhắc nhở? “Các đồng chí!”, ông nói về sự đoàn kết trong nội bộ. Điều mà chúng ta rất thấm  thía: Trong gia đình, nếu vợ chồng không có tình thương yêu thì làm gì có hạnh phúc. Anh em, bè bạn không có sự thấu hiểu thì làm gì có sự gắn bó, cảm thông. Tập thể cán bộ chúng ta nếu thiếu cái đó thì làm gì có được sức mạnh của sự đoàn kết nhất trí. Không làm được điều này sẽ thiệt cho dân, hại cho Đảng biết chừng nào…”.

Đấy, ông Phác đã hiện diện và ở lại trong lòng người dân An Thắng cái chút tình là thế. ở bên ông người ta ngỡ đứng dưới vòm cây mà hít thở cái mát xanh của từng cánh lá.

Nhắc về ông Phác, người ta còn kể với nhau một câu chuyện cảm động. Cách đây hơn một năm, vào đầu mùa hạ, ông Nguyên là cán bộ miền Nam công tác ở một cơ quan huyện. Là hộ độc thân, cả đời  cống hiến cho cách mạng. Khi nghỉ hưu, chẳng biết gặp gỡ lúc nào, ông Phác mời ông Nguyên về đất An Thắng cư trú. Ông Phác lao vào giúp đỡ ông Nguyên từ việc lớn như tre gỗ dựng nhà, đến việc nhỏ, như mỗi bữa ăn thấy trẻ mò bắt được con tôm, con cá… Phác đều nhớ Nguyên và tự tay mang đến biếu bạn. Người ta xa quê, tình xóm làng, mới bù đắp và sưởi ấm nổi đời họ. Nhưng không may, về làng này chưa được bao lâu, ông Nguyên ốm nặng rồi sớm khuất. Ông Phác đứng ra làm chủ tang. Hôm ấy, cả làng kéo đến viếng và đưa đám. Có người quen biết ông Nguyên, có người chỉ hiểu sơ sơ. Nhưng lạ quá. Ai đến đây cũng khóc. Phần vì thương ông Nguyên, phần vì nhìn thấy ông Phác mà họ không cầm được lòng. Chắc nhiều đêm rồi không ngủ, người ông Phác gầy xạm, nom dúm dó đau khổ. Ông đứng lên đọc điếu văn. Hai bàn tay run rẩy, nước mắt đầy mặt, vậy mà ông vẫn nén tiếng nấc đọc lên từng lời bằng giọng bi ai.

Tính cách của ông Phác ngỡ như bất biến, cũng là tình, là lý đấy nhưng cái tình, cái lý ở một con người mà ông trời đã sinh ra, biết làm sao khác được. Ông Phác biết hay không biết nhưng cái “Nhà nước An Thắng” của ông đâu chỉ đứng im. Trong cơn lốc thời cuộc, dẫu An Thắng, cái làng quê nhỏ nhoi, xa khuất này cũng đang từng giờ nằm trong dòng chảy ấy. Và, An Thắng từ vẻ êm đềm của bề mặt, từng mảng bên trong đang bị phá vỡ, đòi hỏi sự phù hợp trước những biến đổi mới.

Bây giờ, nhiều phái của An Thắng và An Bồ không còn biết kiêng nể. Họ đánh nhau ra mặt. Ông Phác liệu còn phù hợp, còn đảm đương được công việc? Nhiều người nghĩ: “Ông Phác tốt đấy. Rồi chẳng bao giờ còn kiếm được con người như ông Phác ở đời này. Mới đây thôi, hai con lợn nuôi cả năm trời, ông bán đi lấy số tiền cho  mấy ông quản trị đi tầm sư học đạo, mang về nghề mây tre đan cho làng, giải quyết việc làm cho trên bốn trăm lao động. Rồi tháng trước cả chế độ phân phối cho riêng ông cán bộ chủ chốt, có công với cách mạng, ông Phác đã “chí công vô tư” dành toàn bộ ba vạn gạch, ba tấn vôi, hai nghìn viên ngói với 50 cây luồng để xây dựng khu nhà mẫu giáo. “Nhưng vẫn phải “xin chào” những con người ấy” - Nhiều ý kiến độp lại như vậy - “Ông Phác tốt đấy, nhưng cổ lỗ rồi. Vô tình chính ông đã hoá thành vật cản của con đường chúng ta đang đi tới…”.

Choảng nhau như vậy để dọn đường dư luận. Nhưng ở An Thắng lúc này, nhân vật cần được điểm huyệt không phải là ông Phác, mà là Nhiêu. Nhiêu đang đóng vai trò chủ nhiệm. Dân An Thắng bảo Nhiêu là thằng đểu, gian hùng, đạo đức giả. Tham ô, hủ hoá, lộng quyền đủ tội. Phải chĩa mũi nhọn vào Nhiêu, hạ bệ Nhiêu. Bám vào tội trước tiên để vặt lông Nhiêu là tội quan hệ với Thơ, cô cửa hàng trưởng cửa hàng mậu dịch tổng hợp của xã. Thế là cơ hội đã đến. Chỗ  sơ hở đã có tóc để túm. Bước vào đại hội hợp tác xã, phe cánh mạnh trong chi bộ đã dồn Nhiêu vào chân tường. Cuộc kiểm điểm đầu tiên là quan hệ bất chính giữa Nhiêu và Thơ được bùng nổ? Nhiêu cãi giỏi, nhưng họ vặn lại. “Không có lửa tại sao có khói? Mặc dù không bắt được tay, day được tóc, không có biên bản, nhưng cứ dư luận xấu về một cán bộ, đảng viên như thế là đủ ghép tội và xử lý rồi”.

Ba bốn ngày Chi bộ họp căng thẳng bỏ cả chỉ đạo việc gặt lúa mùa. Mặc kệ, lúa chín để rơi rụng, thất bát không lo, việc quan trọng là phải tìm cho ra ai đã ngủ với Thơ? Chứng cứ không chối cãi được là bụng Thơ đã phồng lên to tướng.

- Nào, bây giờ đến cô Thơ? Tính trung thực của một đảng viên. Đạo đức, phẩm chất của một cán bộ đang giữ vai trò cấp trưởng ở một cửa hàng? Đảng yêu cầu Thơ ở sự thành khẩn? Thơ phải có trách nhiệm giúp chi bộ ta, giúp Đảng thực sự trong sạch, vững mạnh. Kỷ luật với một đảng viên, nặng hay nhẹ được nhìn vào câu nói cuối cùng của Thơ, của một đồng chí đảng viên.

Bị đe doạ, Thơ đứng lên sụt sùi khóc. Nước mắt ướt đẫm mặt.

- Cứ bình tĩnh, nói đi. Nói ngắn gọn thôi. Nói một câu cũng được. - Có tiếng phụ hoạ.

- Nói đi, cô ngủ với ai? Ông Nhiêu hả?

Chẳng hiểu Thơ xấu hổ hay bị dồn ép, cô bỗng ngồi sụp xuống. Nhiều tiếng nhao nhao:

- Nói đi, đảng viên không  thế được. Thơ lại đứng lên. Cô vẫn khóc. Im lặng khá lâu, nom Thơ tội tình quá. Có lẽ, lúc này Nhiêu, con người có tiếng giỏi giang, bóp méo thành tròn sẽ đứng lên bao biện cho Thơ chăng?

Lặng đi năm phút, mười phút, mười lăm phút. Kìa, một người đã đứng lên đi về phía Thơ, quay mặt nhìn xuống mọi người.

“ồ lạ chưa. Thật bất ngờ, không phải Nhiêu mà ông Phác”. Vẻ mặt đau khổ, mắt ông chớp chớp, giọng trầm, run rẩy:

- Kính thưa các đồng chí. Tội này ở tôi. Chính tôi. Tôi xin chịu tội. Xin chịu kỷ luật trước Đảng.

Ông Phác kéo tội về mình. Thế là hết. Thế là bốn năm ngày căng thẳng chẳng còn gì để nói. Mặc dù, ai cũng biết rằng, tội là ở Nhiêu. Ông Phác không bao giờ có chuyện như vậy với cô Thơ được.

Còn Ông Phác? Nhận tội xong, ông bỏ hội nghị về nhà nằm vật xuống giường. Có tới hai ba ngày ông chỉ ăn chút cơm, người ông sọm lại. Ai hỏi, ông Phác trả lời buồn thỉu: “Các bố phức tạp bỏ mẹ, anh em, đồng chí với nhau lại bè phái, âm mưu ăn thịt nhau như thế. Nhiêu còn trẻ. Có tài. Tôi quý phục Nhiêu lắm. Để Nhiêu lại. Mà các bố lạ nhỉ. Họ thích nhau. Có chửa à? Tội xấu à? Tôi nhận. Tôi chỉ mong cô Thơ đừng chửi tôi”.

Bây giờ ở An Thắng người ta không thấy Phác xuất hiện nữa. Đêm đêm, trên mũi đất của căn nhà cuối làng, ông Phác ngồi lầm lì như cục đất nghe tiếng kin kít kéo lên, tiếng nước rơi lóc róc từ những mắt vó đều đều, thao thức. Sau những ngày ấy, đám trẻ làng còn bảo, chúng bắt gặp ông Phác dắt trâu đi chăn ở bãi vắng, tít tận chân đê Bến Lác… Ông Phác đội chiếc mũ lá, mắt im lặng, thỉnh thoảng tha thẩn nhìn theo những đám mây đang trôi về xa lắc.

(Văn nghệ)

Miền đông

Đầu ngõ thị trấn Vân có một khoảng đất trống nằm cách đường cái không xa. Giáp cạnh nó còn có một con đường đổ dốc thoai thoải xuống bờ sông. Trên đoạn dốc có một nhà máy chế biến thức ăn gia súc liên doanh. Nhà máy hoạt động liên tục. Công nhân làm theo ca. Từng chập, cứ thấy từng tốp công nhân đạp xe ngược dốc lên.

Trên khoảng đất trống có một chiếc xe Toyota cũ tàng. Cạnh đó bày một dãy giàn sắt treo đầy các loại quần áo. Có cả một đống quần áo cũ, nhàu nát trên tấm ni-lon trải dưới đất. Người ta gọi đó là đồ SIDA. Bán hàng có hai người. Một gã đàn ông cao gầy, lêu nghêu, râu rậm, nước da đen. Gã tên Phùng. Thằng bé tạng gầy yếu, mặt già dặn. Nó tên Sanh.

Chiều. Một buổi chiều nắng vàng ngọn lau phía sau vạt đất. Gã đàn ông bảo thằng bé: “Này Sanh, dọn đồ thôi. Mình đi nhà thờ”. Thằng bé bảo: “Được rồi, chú Phùng. Bữa nay bán ế quá mình đi nhà thờ cầu nguyện đi”. Gã Phùng cười, bảo: “Mày thì hay rồi. Nói nghe có lý chứ”. Thằng bé Sanh cười: “Chú cho tôi mượn đỡ cái áo nghen. áo tôi đứt nút hết rồi”. Gã Phùng bảo: “ừ, nhưng mặc đàng hoàng nghen mày. Còn bán đó”. Thằng Sanh nhăn mặt: “Biết rồi, mặc chút thôi. Tối nay tôi kết nút áo rồi trả chú”. Gã Phùng bảo: “Thôi, để coi kiếm cái áo nào cũ cũ, mày lấy mặc luôn đi”.

Xe chạy chầm chậm vào thị trấn. Gã Phùng lơ đễnh nhìn bên đường. Tay gã cầm điếu thuốc thò ra ngoài cửa xe. Thằng Sanh bẻ lại cổ áo  rồi nhét áo vào trong quần.

Người ở Vân, nhìn bên ngoài có thể nghĩ đó là hai cha con người bán quần áo SIDA. Nhưng không phải vậy. Gã Phùng, người Sài Gòn, hộ khẩu thường trú quận chín. Còn thằng bé Sanh quê ở Phi Liêng, Lâm Đồng. Phùng trôi dạt xuống miền Đông một thân một mình sau khi bị vợ bỏ. Sự thể thế nào cũng không rõ vì Phùng không muốn nhắc lại chuyện cũ. Trước đó Phùng lái xe cho một hãng sơn có vốn nước ngoài. Có thằng con nhỏ, Phùng gởi bên nội. Thỉnh thoảng Phùng có tạt về nhà thăm nó. Cách đây ba tháng thằng bé té xuống kênh nước đen sau nhà, rồi mất. Phùng bỏ đi không về nữa.

Sanh ở Lâm Hà thuộc xã Phi Liêng. Nhà nó làm rẫy nó học ở trường dân tộc nội trú.

Đầu ngõ thị trấn Vân có một khoảng đất trống nằm cách đường cái không xa. Giáp cạnh nó còn có một con đường đổ dốc thoai thoải xuống bờ sông. Trên đoạn dốc có một nhà máy chế biến thức ăn gia súc liên doanh. Nhà máy hoạt động liên tục. Công nhân làm theo ca. Từng chập, cứ thấy từng tốp công nhân đạp xe ngược dốc lên.

Trên khoảng đất trống có một chiếc xe Toyota cũ tàng. Cạnh đó bày một dãy giàn sắt treo đầy các loại quần áo. Có cả một đống quần áo cũ, nhàu nát trên tấm ni-lon trải dưới đất. Người ta gọi đó là đồ SIDA. Bán hàng có hai người. Một gã đàn ông cao gầy, lêu nghêu, râu rậm, nước da đen. Gã tên Phùng. Thằng bé tạng gầy yếu, mặt già dặn. Nó tên Sanh.

Chiều. Một buổi chiều nắng vàng ngọn lau phía sau vạt đất. Gã đàn ông bảo thằng bé: “Này Sanh, dọn đồ thôi. Mình đi nhà thờ”. Thằng bé bảo: “Được rồi, chú Phùng. Bữa nay bán ế quá mình đi nhà thờ cầu nguyện đi”. Gã Phùng cười, bảo: “Mày thì hay rồi. Nói nghe có lý chứ”. Thằng bé Sanh cười: “Chú cho tôi mượn đỡ cái áo nghen. áo tôi đứt nút hết rồi”. Gã Phùng bảo: “ừ, nhưng mặc đàng hoàng nghen mày. Còn bán đó”. Thằng Sanh nhăn mặt: “Biết rồi, mặc chút thôi. Tối nay tôi kết nút áo rồi trả chú”. Gã Phùng bảo: “Thôi, để coi kiếm cái áo nào cũ cũ, mày lấy mặc luôn đi”.

Xe chạy chầm chậm vào thị trấn. Gã Phùng lơ đễnh nhìn bên đường. Tay gã cầm điếu thuốc thò ra ngoài cửa xe. Thằng Sanh bẻ lại cổ áo  rồi nhét áo vào trong quần.

Người ở Vân, nhìn bên ngoài có thể nghĩ đó là hai cha con người bán quần áo SIDA. Nhưng không phải vậy. Gã Phùng, người Sài Gòn, hộ khẩu thường trú quận chín. Còn thằng bé Sanh quê ở Phi Liêng, Lâm Đồng. Phùng trôi dạt xuống miền Đông một thân một mình sau khi bị vợ bỏ. Sự thể thế nào cũng không rõ vì Phùng không muốn nhắc lại chuyện cũ. Trước đó Phùng lái xe cho một hãng sơn có vốn nước ngoài. Có thằng con nhỏ, Phùng gởi bên nội. Thỉnh thoảng Phùng có tạt về nhà thăm nó. Cách đây ba tháng thằng bé té xuống kênh nước đen sau nhà, rồi mất. Phùng bỏ đi không về nữa.

Sanh ở Lâm Hà thuộc xã Phi Liêng. Nhà nó làm rẫy nó học ở trường dân tộc nội trú. Học không cần biết chữ mà cần lãnh được gạo. Cha nó uống rượu như cái hũ hèm không đáy. Mẹ nó thường ngày chịu trận. Thằng đàn ông trí nhỏ, tâm hẹp, sống ở xó núi này cũng như con thú. Chỉ thương người đàn bà yếu đuối ngu dại. Chiều đó, mẹ nó đang vét gạo nấu cơm thì cha nó gây chuyện. Ông cầm con dao, doạ chém. Mẹ nó bảo: “Mày có giỏi thì chém chết tao đi”. Cha nó bảo: “Mày láo”, rồi vung dao chém phậm vào cổ. Mẹ nó chết ngay tại chỗ, đầu chúi xuống đất, mông chổng lên trời. Cha nó kinh hoàng nhảy đại xuống giếng nước cạn. Ba ngày ba đêm thằng Sanh ôm xác mẹ khóc. Khi đói nó bốc cơm trong nồi chấm muối ăn. Nồi cơm  mà trước khi chết mẹ nó đã vét gạo nấu. Nồi cơm cuối cùng. Ăn hết nồi cơm, khóc không còn ra nước mắt, thằng Sanh bỏ nhà đi.

*

Nhà thờ đông người. Gã Phùng, thằng Sanh đứng khoanh tay dưới gốc cây tràm bông vàng góc nhà thờ. Chiều chủ nhật nào gã Phùng cũng chở thằng Sanh đến đây. Gã Phùng cười: “Tao không phải là người theo đạo. Mày cũng đâu phải là “đệ tử” của Đức Chúa Trời. Tụi mình đi nhà thờ ké đó nghen mày. Nhưng mà mày thấy ở đây  hay quá đi chớ?!”. Rồi Phùng lại bảo: “Này Sanh, mày hãy cầu nguyện cho linh hồn của ba, mẹ mày được siêu thoát”. Mắt Sanh đỏ hoe, nó nói: “Tui chỉ cầu cho linh hồn mẹ thôi”. Phùng cười: “Nghĩa tử là nghĩa tận mà mày. Đừng  hẹp hòi, thằng nhỏ”. Sanh không nói gì, lát sau hỏi: “Còn chú, chú cầu nguyện cho ai?”. Gã Phùng cười: “Tao cầu nguyện cho thằng con đáng thương của tao, cho con vợ mất nết của tao, cho cả cái thân vô tích sự của tao nữa”. Thằng Sanh cũng cười: “Vậy thì tui cũng cầu nguyện cho cái… thân ròm của tui nữa”. Gã Phùng hỏi: “Mày mong gì?”. Thằng Sanh bảo: “Tui không thể theo chú bán quần áo SIDA miết được. Bán ba cái đồ này thì  đến bao giờ mới khá.  Tui phải đi”. Gã Phùng cười: “Mày thì hay rồi”. Nhưng lát sau gã lại bảo: “Mà mày đi đâu? Không có mày tao sầu lắm đó, mày biết không?. Thằng Sanh bảo: “Tui biết, nhưng mà…”. Nó lặng im. Gã Phùng vỗ vai nó: “Thôi, bỏ đi. Chuyện đó tính sau. Mình đi kiếm cái gì ăn đi. Cái bụng tao nó kêu lục ục rồi đây nè!”.

Chỗ ngã tư thị trấn. Vòng quanh bờ tường của một sân vận động cũ, có một dãy hàng quán ăn, nhậu bình dân phục vụ thâu đêm suốt sáng. Gã Phùng cho xe tấp vào đó. Thằng Sanh kêu tô hủ tiếu mỳ. Gã Phùng gọi đĩa cơm thịt cải chua kèm chai rượu chuốt hột. Gã ăn uống thong thả, chốc chốc đưa cái ly  cụng vô cái chai một cái, rồi ngửa cổ dốc cạn ly rượu. Thông thường, trong khi ăn hai người không nói chuyện với nhau. Cũng có khi gã Phùng nói. Phùng có thói quen nói đi nói lại một vấn đề, một đề tài, nhớ đâu nói đó. Gã Phùng bảo: “Này Sanh, sao mày ăn mỳ hoài vậy, bộ không ớn hả. Mày chưa bao giờ uống rượu thiệt hả mày?”. Thằng Sanh nhăn mặt: “Tui đã nói với chú rồi. Tui ghét mấy người say rượu lắm. Còn cơm thì không hiểu sao tui thấy ớn quá”. Gã Phùng bảo: “Vậy hả, chắc do hồi đó mày ăn nồi cơm hết ba ngày nên đâm ngán chớ gì?”. Thằng Sanh đáp: “Có thể”. Gã Phùng cười: “Cái thằng, nói năng như ông cụ non. Mà mày không uống được rượu thiệt đó hả. Lớn rồi mà?”. Thằng Sanh đã ăn xong, nó hỏi: “Tối nay ngủ đâu, chú Phùng?”. Gã Phùng cụng cái ly vô cái chai “Tối nay xuống chỗ bờ sông đi mày. ở đây nóng quá trời”.

*

Buổi sớm. Gã Phùng ngồi đốt thuốc, mắt nhìn ra sông dài. Nắng ấm dần trên khuôn mặt râu ria của gã. Phùng thích  khoảnh khắc này. Nắng tinh khôi ấm trên da thịt. Nó như một thứ quà tặng. Phùng không đủ ngôn từ, lý lẽ để nói nên điều đó. Nhưng gã cảm biết được. Gã ngồi trong im lặng. Nắng ấm. Buổi sớm nào thức dậy ở bờ sông gã cũng ngồi im như thế. Thằng Sanh ngủ nướng thêm một chút nhưng nó không bao giờ dậy muộn quá. Từ lâu  rồi thằng Sanh có thói quen dậy sớm. Nhưng bây giờ dậy sớm để làm gì. Bán quần áo SIDA thì đâu cần dậy sớm.

Thằng Sanh đã thức dậy. Nó nhảy ra khỏi thùng xe rồi ngồi trên cát. Gã Phùng quay lại hỏi: “Sanh, mày dậy rồi đó hả?”. Thằng Sanh không trả lời mà hỏi lại: “Bữa nay bán chỗ cũ hả chú Phùng?”. Gã Phùng: “ờ, chỗ cũ”. Rồi lại bảo: “Này Sanh, tao có chuyện này muốn nói với mày”. Thằng Sanh thờ ơ: “Chuyện gì vậy chú?”. Phùng bảo: “Tao tính cho mày đi học. Tao có quen một ông già, có cô con gái là cô giáo đó. Mày thấy có được không?”. Thằng Sanh  ngáp dài: “Tui không thích đi học đâu. Chú không lo cho tui được đâu”. Gã Phùng bảo: “Được mà, để tao tính cho. Tối nay tao chở mày xuống chỗ ông già chơi, tiện thể mình bàn chuyện”. Thằng Sanh nói: “Tùy chú, nhưng tôi không thích đâu”.

Buổi tối. Gã Phùng lái xe chở thằng Sanh chạy hướng thị trấn. Xe bỏ thị trấn sau lưng, đi trong bóng tối của hàng cây cao su. Hơi lạnh ẩm ướt phả vào trong xe, mang theo mùi hương của những chiếc lá. Cả hai cùng im lặng. Phùng búng những mẩu tàn thuốc ra ngoài cửa xe. Những đốm lửa bé xíu, loé sáng trong đêm. Phùng lan man nghĩ đến những chuyến đi trong đời lái xe. Gã cũng không ngờ bây giờ mình ra nông nỗi này. Trong bóng đêm bao giờ gã cũng thèm rượu và đàn bà. Cái sướng cũng chỉ là chốc lát thôi. Cứ thế gã đã tiêu phí thời gian và tiền bạc cho những trò vui hơi nhiều. Mẹ kiếp, con vợ gã bỏ gã cũng là có cái lý của nó. Gã không thể trách cứ ai được, kể cả cái  chết của thằng con. Bây giờ gã có cảm giác là mình lái xe chạy đi, mãi mãi. Phùng xoay tay lái, mắt nhìn phía trước, chiếc xe trôi đi, trong bóng tối. Thằng Sanh chợt lên tiếng “Đến nơi chưa chú Phùng?”. Phùng giật mình, gã thắng xe lại, rồi cho xe de lui, gã bảo: “Trời tối quá, mình lạc  ngõ rồi, lui lại một chút”. Thằng Sanh không nói gì. Một lát sau, Phùng dừng xe lại, gã bảo: “Đến nơi rồi, xuống đi”.

Ông già mà Phùng đề cập trong chuyện xin đi học cho thằng Sanh là ông Ba. Nói thêm một chút, gọi ông Ba không phải vì thứ ba mà do ông này ba vợ. Hồi Phùng xuống miền Đông, còn đi bán quần áo SIDA một mình thì gặp ông Ba đi sắm đồ cho bà nhỏ. Hai người quen nhau từ đó. Sau kết nghĩa anh em. Nhà ông Ba rộng, có vườn sầu riêng nổi tiếng vùng này. Cô giáo, con gái ông Ba là con bà lớn, không có ở nhà này nhưng cũng gần đây. Ông Ba hiện đang sống với bà nhỏ. Hai người không có con, nhà chỉ nuôi một con chó.

Vợ ông Ba ra ngoài cổng đón chú cháu Phùng. Bà khoảng ba mấy, nhỏ hơn ông Ba khoảng hai mấy tuổi. Bà không đẹp, nhưng người có sức khoẻ, tướng tá coi được. Phùng hỏi: “Anh Ba có nhà không chị?”. Bà đáp: “ổng mới đi nhậu về, kêu mệt, nằm trong buồng đó, để tui kêu”. Ông Ba đi ra bảo, mới đi nhậu về, mệt muốn chết. Nhưng rồi lại sai vợ lấy cái chai sáu lăm chiết rượu trong cái hũ ngâm rắn, bìm bịp mang ra để hai người lai rai chơi. Phùng thấy những tay nhiều vợ bao giờ cũng là người đàn ông quảng đại, vô ưu. Phùng chỉ giỏi thói lăng nhăng qua đường. Trong cuộc rượu, Phùng đề cập đến chuyện xin đi học cho thằng Sanh. Ông Ba bảo: “Được, chuyện nhỏ. Anh sẽ nói chuyện này với cháu nó. Nhưng chú nhớ về làm hồ sơ sẵn cho thằng nhỏ”. Phùng bảo: “Thằng này chết cha, mất mẹ. Nó không phải người xứ này, cũng không muốn về quê. Làm sao đây?”. Ông Ba bảo: “Có chút khó khăn đó. Nhưng để anh giải quyết cho. Cùng lắm nhập khẩu nhà anh là xong chớ gì”. Phùng phấn khởi: “Việc ấy, mất bao nhiêu tiền bia bọt, bao thư anh cứ bảo em”. Ông Ba phẩy tay cười: “Làm người ai làm thế. Anh là anh của chú anh phải lo. Chú yên tâm chưa. Uống đi”. Ông Ba uống năm mươi rồi đẩy cái ly cho Phùng. Phùng ngửa cổ dốc một cái ực, sảng khoái. Bà Ba đứng bên thằng Sanh, nắn nắn vai nó, nói: “Sao ốm quá vầy nè!”. Ông Ba cười: “Thằng này coi bộ ốm ốm chớ nó… yếu lắm à nghen”. Mọi người cùng cười. Sanh cũng cười nhưng nó vẫn không nói gì.

Việc buôn bán quần áo SIDA của Phùng và Sanh có vẻ tiến triển tốt. Có những hôm đang bán được hàng nhưng họ phải nghỉ ngang. Buổi sớm họ mang quần áo xuống sông giặt rồi mang phơi cho khô. Gã Phùng chưa làm công việc giặt quần áo bao giờ, thằng Sanh cũng vậy. Nhưng ở đây chỉ cần giặt cho trôi bớt bụi đất đỏ là được. Trong lúc chờ quần áo khô, gã Phùng trèo lên nóc xe nhìn ra sông. Dòng sông này chảy từ đâu, trôi mãi đâu Phùng không biết. Phùng chưa từng bơi trên một dòng sông. Đơn giản là gã không biết bơi. Gã chỉ tài ôm phao, kẹp gái bãi biển. Thằng Sanh đi loanh quanh rồi cũng trở về, trèo lên đó ngồi. Chiếc Toyota tàng quá, không có cái gì coi được, chỉ thấy ở đít xe có ghi mấy chữ đọc thấy vui “Đừng hôn em… má la!”. Có lần thằng Sanh hỏi gã Phùng: “Mấy chữ đó là do chú viết đó hả?”. Gã Phùng cười: “Tao chứ còn ai”. Thằng Sanh cũng cười. Nó bảo: “Đọc, thấy mắc cười”. Nó đâu có biết đó là câu mà vợ gã Phùng đã nói khi mới được hôn lần đầu. Nhớ lại, Phùng thấy con vợ tinh ranh, buồn cười. Khi thằng Sanh hỏi câu đó, gã Phùng trả lời rồi kẹp cổ nó, hỏi ghẹo: “Mày đã hôn con nhỏ nào chưa mày?”. Thằng Sanh lè lưỡi, lắc đầu. Phùng vật nó xuống cát, cù léc: “Xạo đi mày. Lớn ngồng rồi mà chưa biết hôn. Dở ẹc!”. Đó là những ngày vui của gã Phùng. Thỉnh thoảng gã cũng để thằng Sanh tự xoay xở buôn bán một mình, còn gã rong xe đi Sài Gòn lấy thêm hàng.

Một hôm, hai người đang bán hàng thì thấy ông Ba cỡi xe đạp chở cô con gái đến. Đó là cô giáo Liên. Liên học hết lớp chín thì nghỉ, rồi theo học trường đào tạo giáo viên tiểu học, học hết hai năm thì ra làm cô giáo. Cô giáo Liên hỏi gã Phùng: “Chú tính cho thằng nhỏ này đi học?”. Phùng bảo: “Nó đó”, rồi gã đùa: “Còn như tôi xin đi học có được không cô?”. Cô giáo Liên mỉm cười. Ông Ba bảo: “Chú thì có học trò yêu ma”. Cô Liên hỏi thằng Sanh: “Cháu đã học lớp mấy rồi?”. Sanh thưa: “Dạ, lớp bốn”. Phùng đế: “Nó học lớp bốn hết bốn năm vì yêu trường thương cô”. Ông Ba bảo: “Ngu bỏ mẹ. Thằng này đi học chắc thường xuyên ăn đòn”. Cô giáo Liên cười: “Thời buổi này thầy đâu dám đánh trò. Đánh chúng nó, nó cho mất  dạy thì nguy”. Ông Ba hỏi: “Phùng ơi, mày có cái áo sơmi nào tốt lựa cho tao cái. Mai tao đến uống rượu với cha chồng của con Liên”. Phùng hỏi: “Cô Liên sắp lấy chồng à?”. Cô giáo Liên cười, gật đầu, rồi hỏi: “Chú xem có cái váy nào mặc ở nhà không?”. Phùng lựa cho ông Ba cái áo sơmi trắng, dài tay, nút cài kín cổ. Cho cô Liên hai cái váy một ngắn,  một dài, một vàng, một tím. Phùng bảo: “Tôi không lấy tiền đâu. Nhờ cô lo chuyện đi học cho thằng Sanh giúp tôi”. Cô giáo Liên bảo: “Chú yên tâm đi. Hôm nào cháu chở cô hiệu trưởng ra đây mua váy. Chú nhớ bán đại hạ giá đấy”. Ông Ba bảo: “Cô hiệu trưởng thuộc loại chính chuyên chưa chồng. Chú tập trung tấn công thử coi”. Phùng cười: “Được, được”.

Phùng đã chạy xe qua miền Đông vào những ngày mưa, nhưng chưa bao giờ ở miền Đông trong mùa mưa. Bây giờ thì những ngày mưa ở miền Đông bắt đầu, kéo dài. Trừ những buổi sáng, còn lại từ trưa đến chiều, tối. Bãi đất trống đầu ngõ thị trấn đọng từng vũng nước. Xe hàng quần áo SIDA của gã Phùng và thằng Sanh không hoạt động được. Chiếc Toyota phủ bạt kín mít. Hai người đến tá túc ở nhà ông Ba.

Cũng đã đến mùa thu hoạch trái cây. Phùng đổ hết đống quần áo SIDA xuống, lấy xe chở thuê trái cây đi chợ Sài Gòn. Thằng Sanh cũng đi theo. Nó theo xe được mấy chuyến. Rồi một hôm, nhân lúc Phùng mải theo dõi hàng bốc xuống xe, nó bỏ trốn đi mất. Gã Phùng lái xe đi tìm thằng Sanh khắp nơi nhưng không thấy. Phùng trở về miền Đông một mình. Những lần chở hàng tiếp theo gã lại đi tìm thằng Sanh, nhưng vẫn bặt vô âm tín. Mấy tháng trời trôi qua, thằng Sanh vẫn mất tăm. Đống quần áo SIDA, gã Phùng phần bán, phần cho đã gần hết. Nhưng gã vẫn chừa lại cho thằng Sanh vài bộ khá nhất. Những bộ mà gã muốn nó mặc vào ngày đi học. Phùng cũng tính chuyện làm ăn gì đó nhưng gã chưa nghĩ ra. Gã đã quá chán công việc lái xe. Gã mong thằng Sanh quay trở lại. Gã nhớ thằng nhỏ  ghê gớm nhưng  cũng giận nó không chịu được. Tại sao nó có thể bỏ gã đi một cách dễ dàng như thế? Phùng lại nhớ thằng con nhỏ của mình. Phùng cũng nhận ra một điều là gã không thể nào mường tượng được gương mặt thằng bé. Nó mất khi còn quá nhỏ. Có lẽ nào nó lại giống thằng Sanh?

Những ngày miền Đông mưa Phùng thường uống rượu. Phùng uống nhiều đến mức một bợm nhậu như ông Ba cũng phải chạy làng. Khi say, Phùng hay càu nhàu, cấm cẳn: “Đ. mẹ thằng Sanh. Mày thì hay rồi”. Một đêm, rượu say, Phùng lái xe ra bờ sông. Xe vừa trôi hết đoạn dốc thì cạn xăng, câm máy. Đêm đó Phùng nằm phơi xương ngoài bờ sông. Phùng thức dậy trong nắng ấm buổi sớm. Nắng ấm dần  trên gương mặt râu ria của gã. Phùng cảm khoái khoảnh khắc này. Nắng tinh khôi ấm trên da thịt. Gã há mồm, hơi thở bay nồng mùi rượu. Bàn tay gã xoè ra trong nắng, trước mặt. Buồn trơ vì không có điếu thuốc làn khói.

Kể từ hôm đó, nửa tháng sau Phùng bán rẻ chiếc Toyota cũ tàng. Gã đã xin được một chân bảo vệ ở nhà máy chế biến thức ăn gia súc liên doanh. Sáng sớm nào cũng vậy, gã đạp xe ra bờ sông ngồi một chặp rồi mới trở về “vị trí” ở nhà máy. Dạo này, gã đã bỏ rượu do quy định của nhà máy. Nhưng thuốc lá thì có chiều hướng gia tăng cấp số nhân. Sáng nào, chỗ bờ sông nơi gã ngồi cũng mù mịt thuốc lá như sương mù vùng cao.

*

Đó là toàn bộ câu chuyện về gã Phùng mà tôi nghe được một cách chắp vá trong những chuyến đi về miền Đông. Tôi có người bạn làm cùng nhà máy với Phùng. Bạn tôi tên Vũ, tốt nghiệp đại học khoa cơ khí. Vũ làm tổ trưởng, tức là làm “sếp” một công đoạn sản xuất của nhà máy. Công việc nhàn hạ đến buồn tẻ vì không phải mó tay vào việc gì, trừ khi máy móc bị trục trặc, sự cố. Mà việc đó thì hiếm khi xảy ra. Những buổi làm ca đêm, Vũ thường ra chỗ bảo vệ ngồi tán láo chơi. Tôi xuống Vũ cũng thường vào ban đêm nên hay gặp nhau chỗ đó. Có tôi, Vũ thường lén mang rượu vào. Mấy tay bảo vệ khoái lắm nhưng cũng sợ bị phát hiện đuổi việc. Những chuyện mà gã Phùng kể cho tôi nghe đều là trong những lúc thắc thỏm, rượu lén. Trong lúc rượu vào lời ra câu chuyện khó mà tin hoàn toàn được. Nhưng có điều thú vị là câu chuyện mà gã Phùng kể đã có những phần mà báo chí đã đưa tin. Như chuyện về cái chết của ba mẹ thằng Sanh. Báo đã đưa tin về vụ chồng say rượu, một nhát dao đã giết chết vợ rồi nhảy xuống giếng tự tử. Có thằng con nhỏ đã bỏ nhà đi hoang. Tin vắn chỉ bấy nhiêu. Chuyện cái chết của thằng con gã Phùng báo cũng có tin. Cái chết của em bé sâu xa là hệ quả của cuộc ly hôn. Cần nghiêm túc nhìn lại trách nhiệm của các bậc làm cha, mẹ. Đồng thời cũng cảnh báo về sự nguy hiểm khôn lường của những dòng kênh nước đen sau nhà dân. Tin đến đó là hết.

Tôi hỏi Phùng, có muốn tìm thằng Sanh nữa hay không? Gã gật đầu. Tôi hỏi, hình dung nó thế nào? Gã tả đi tả lại. Nhưng tôi thấy khó hình dung được. Tôi cần một tấm ảnh nhưng gã không có. Phùng bày: “Dễ thôi mà, ông gặp thằng nhỏ nào không ăn cơm được là nó đó”. Vũ bảo: “Hay là cứ viết tin nhắn tìm người trên báo hay tivi”.

Tôi đã không viết tin nhắn mà viết lại câu chuyện này. Thằng Sanh thì chắc chẳng bao giờ đọc cái gì. Vậy, có người nào đọc được chuyện này, biết được thằng Sanh ở đâu thì vui lòng báo cho tôi biết (theo địa chỉ hoặc số điện thoại dưới đây). Tôi chỉ sợ bây giờ thằng Sanh đã ăn cơm được thì gay.

(Văn nghệ trẻ)

Người đi bỏ mặc nhân gian

Có người bảo ông ta ở bên kia sông. Người thì nói cứ dăm bữa nửa tháng lại gặp ông ta ở dưới bến đò. Một thiếu nữ khẽ khàng kể lại rằng sáng nay đi bẻ ngô sớm ở cánh bãi đã gặp “ông ấy” đi lên từ phía bờ sông. Một đứa trẻ chín tuổi hào hứng khoe lúc trưa thấy ông ấy ngồi bệt ở dưới chân đê, mắt cứ nhìn trừng trừng về phía cánh đồng. Còn một thanh niên thì thầm ra chiều quan trọng: Tầm bốn rưỡi năm giờ thấy ông ta có biểu hiện khác thường, mắt mờ đi, mồm chảy dãi, hai tay cứ huơ lên phía mặt đê, như muốn gọi, muốn kêu điều gì đó… Ngay lập tức có một tiếng gắt: Tại sao khi ấy không giúp người ta để bây giờ đến nông nỗi này? Người thanh niên gắt trả: Thì ai biết đấy… Một câu hỏi xen vào: Phải làm thế nào bây giờ?… Đột nhiên tất cả đều im lặng. Kẻ xấu số nằm co quắp trên cỏ, mắt nhắm nghiền, mồm chảy nhớt, nhịp thở không đều. Xung quanh mọi người nhìn ông chăm chú… Bất ngờ có người đề xuất đi báo xã. Vài tiếng lao xao hỏi báo cho ai  được. “Cứ ra Uỷ ban, gặp ai báo nấy”. Người thanh niên được uỷ thác chạy vù đi. Có ai đó chạy xuống kênh xấp chiếc khăn đội đầu lên lau mặt cho ông ta. Những tiếng chép miệng, cái lắc đầu, những tiếng thở dài lo ngại.

Hoàng hôn đã qua. Xóm làng lên điện. Hôm nay ít gió. Trời oi. Người ta có vẻ oải mệt. Cái vòng người vây quanh kẻ xấu số thưa dần. Nửa tiếng sau mới được bổ sung thêm.

Phải mất ngót nghét một giờ đồng hồ mới có tiếng một ông uỷ ban vang lên: “Bà con tránh ra nào”. Cái vòng tròn giãn ra. Tiếng xì xào vẫn tiếp tục nổi lên. Ông xã một tay cầm đèn pin khom người cúi nhìn cho rõ kẻ lạ mặt. Không ai nói gì, đợi lời phán quyết của ông ta. Khoảng năm phút sau ông ta mới ngẩng lên thở dài một cái: “Anh ta chưa chết. Nhưng mệt lắm rồi. Có lẽ sẽ không sống được bao lâu nữa”.  Mọi người  im lặng. Ông xã đột ngột hỏi: “Có ai biết tung tích người này không?”. Trong bóng tối, thảy đều lắc đầu. Ông xã ngán ngẩm: “Thôi. Để tôi về bàn với anh em. Bà con, ai rảnh đứng đây coi anh ta một lát”.

Thời gian không chờ. Cũng không vì một kẻ nào đó mà phải dừng lại. Cho nên không gian bây giờ đen kịt. Sao nhấp nháy như tỷ con mắt sáng nhìn cõi nhân gian. Cuộc bàn bạc  của mấy ông xã lâu quá, làm nản lòng kẻ không kiên trì. Bây giờ bên kẻ xấu số, chỉ có một bà cụ không nỡ bỏ đi. Bên cụ, may thay, kẻ nào đó để một chiếc đèn chạy bằng a-xít. Cụ ngồi bó gối, im lặng, dõi mắt vào đêm. Tiếng côn trùng rỉ rả sốt ruột. Bà cụ cứ liên tục cất tiếng thở dài… Cụ không biết rằng cách đó chừng hai cây số người ta đang tranh cãi gay gắt mà không tìm nổi một biện pháp  giải quyết. ý kiến đưa ông ta về trạm y tế cứu chữa bị gạt phăng đi với lý do nhỡ ông ta chết thì sao? Thì chôn! Không đơn giản! Chôn người không rõ tung tích sẽ gặp phải bao điều phiền toái. Mà chôn thì cũng phải mất tiền mua ván, chi công… Biết lấy từ khoản nào? Chưa kể trên đất làng xã bỗng có một nấm mồ vô chủ - lành dữ ra sao? Thôi, cứ đưa đi cho gọn. Đưa đi đâu? Cuối cùng có một ý kiến “sắc sảo” được sự ủng hộ của mọi người: Thuê một cái xe bò chở ông ta vào trạm xá… Nếu không xong chở về chỗ ngã ba rẽ về ba xã. Nếu có phải làm ma thì cả ba đều phải có trách nhiệm. Anh an ninh viên  ở xóm bờ sông được phái đi làm nhiệm vụ…

*

Hôm nay mình đi chở thuê cả ngày. Đang mùa thu hoạch ngô ngoài cánh bãi. Ngô già cần nắng. Bà con thu hoạch rất vội. Phải chạy đua với  thời gian. Trồng ngoài cánh bãi không thể chậm trễ được. Nước muộn nước sớm tuỳ năm. Không mau lẹ, nước lên sớm, thu hoạch vừa khổ mà hạt lại dễ bị mốc, bán sẽ mất giá.

Cả ngày mình làm hầu như không nghỉ. Phải tranh thủ thôi. Ngày mùa bận rộn nhưng chẳng mấy tí. Mai kia rỗi rãi có đi mòn gót cũng chẳng kiếm nổi việc làm. Tính ra ngày công cao, dân chạy xe công nông biết được chắc hẳn phải ghen tị.

Nhưng mà mệt. Con bò già sủi cả bọt mép. Mình cũng run lẩy bẩy. Có lúc tưởng không bước nổi. Nhưng cứ phải cố. Mình đang cần tiền. Cả hai mẹ con nó đang ốm. Mà thuốc thì đắt quá. Thực phẩm cũng chẳng rẻ. Cả một đoàn tàu há mồm trông vào mình và con bò. Mình mà không cố  thì cả nhà chết đói.

Thời sung sức của mình chắc đã qua  rồi. Tiếc thật. Trước đây mình đã vung phí bao nhiêu sức lực vào những trò vô ích. Nhưng cuộc đời chả biết thế nào. Làm nhiều lại tiêu nhiều. Kiếm dễ thì tiêu dễ. Ôi cái thời trẻ trai - cái thời dễ kiếm tiền đã qua…

Được cái các con mình ngoan, thấy bố đi làm về mệt, chúng săn đón chào hỏi chăm sóc. Đứa lấy quần áo. Đứa cầm khăn mặt. Đứa mang đôi dép. Vợ mình cũng dịu dàng hơn mọi ngày. Đã lâu rồi mình mới được một lời nói ngọt. Vợ mình bảo mình đi tắm đi cho khỏi mệt rồi về ăn cơm kẻo đói. Lại còn sai đứa nhỏ đi mua rượu… Ước gì không khí gia đình cứ được như thế mãi, dù có mệt đến bao nhiêu cũng cố. Ngày xưa cô ấy đẹp, ăn nói dịu dàng dễ nghe chứ đâu có như bây giờ. Kể cũng tội. Chỉ tại chúng mình nghèo. Chỉ tại đông con…

Hắn vừa cặm cụi kéo xe vừa nghĩ ngợi miên man. Đêm thì đen mịt mùng. Thỉnh thoảng lại rộ lên tiếng chó sủa. Sao đêm rụng dần. Khuya tháng năm thanh vắng lạ thường. Đến gió cũng chỉ là gió mồ côi. Lưng áo hắn ướt đẫm. Mồ hôi trán vã ra, chảy cả vào mắt gây xót, khiến hắn có lúc phải dừng lại đưa vạt áo lên dụi dụi. Bánh xe bò khô dầu thỉnh thoảng rít lên.

Tối ăn cơm mình thấy ngon miệng. Vợ biết mình làm mệt đã tìm mua được mớ cá, chục đậu. Có chén rượu dẫn đường, mình ăn không biết no. Vợ cứ luôn tay gắp thức ăn cho mình. Mình đã  phải gắt lên rằng mình và các con ăn đi, sao cứ nhường tôi thế này. Cô ấy nhỏ nhẹ, mình làm mệt mình ăn đi cho có sức, mẹ con em chẳng làm gì ăn thế nào cũng được. Mình mỉm cười lườm yêu. Cô ấy hứ một tiếng, nói lảng. Mình uống thêm cốc rượu nữa. Mà kỳ lạ, rượu hôm nay cũng ngọt quá, dễ uống quá, dễ say quá, mới có ba chén mà người cứ thấy lâng lâng rạo rực…

Rồi mình lên giường nằm. Cả một ngày làm việc mệt quá, lại có tí men, mình thiếp đi lúc nào không biết. Giá như cứ thế, không ai động đến, có lẽ mình đã làm một giấc đến sáng. Ai dè mình đang ngủ ngon thì vợ vào lay dậy. Mình càu nhàu vài tiếng gì đó. Cô ấy kiên nhẫn, lấy giọng bảo mình mấy anh ở xã có một món bở muốn thuê mình chở. Mình ngáp một cái khẽ nói giờ này khuya rồi còn chở  chiếc gì nữa. Vợ mình bảo nhưng mà món bở lắm, mình hãy cố gắng một tí. Mình hé mắt nhìn, hỏi bở là bao nhiêu. Chắc mắt vợ mình sáng lên, thì thầm: Các anh xã hứa sẽ trả cho mình hai trăm năm mươi nghìn ngay khi xong việc. Mình bật dậy. Vợ liền thuyết phục, thôi mình cố gắng một chút, tôi biết mình mệt rồi, đêm đã khuya mình cần ngủ để lấy lại sức, nhưng mà món này bở quá, không làm cũng phí, sáng mai về ngủ bù.

Chả mấy khi mình còn được nghe những lời ngọt như thế, vả lại vợ mình nói đúng cả, thế là mình xiêu theo. Mặc vội quần áo, đầu trần chân đất, mình đi ra chuồng bò. Chắc là cu cậu mệt rồi, cả ngày kéo xe quần quật còn gì. Mình động nhẹ. Nhưng chỉ thấy con bò thở phì một cái. Cỏ non mà  bỏ thừa quá nửa. Nghĩ cũng tội, đêm tăm thế này còn phải đi nữa. Mình còn có con cá chén rượu rước sức chứ nó thì chỉ có nắm cỏ tươi. Làm thân con bò cực thật…

Mình cởi thừng, nhưng con bò cứ nằm im. Mình đâm ra lưỡng lự. Hay là thôi?… Mình quay ra sân bảo vợ, con bò nhà mình mệt lắm rồi, không kéo được nữa đâu. Vợ mình bảo cứ thúc nó dậy, để nó cố một tí, các anh ấy bảo nhẹ thôi mà, có khi một người kéo cũng nổi. Mình nghĩ một lúc  rồi bảo vợ, thế thì để tôi đi  kéo một mình cũng được, cho nó nghỉ một chút, cả ngày hôm nay kéo chục tấn hàng rồi, cần câu cơm của cả nhà mình đấy, nó mà gục thì treo miệng hết… Vợ mình bảo nhưng mình cũng mệt rồi, mình mình  kéo làm sao được. Mình cúi xuống xe. Vợ mình hỏi hay tôi đi với mình? Mình bảo không, mình ở nhà với thằng  nhỏ, vả lại mình cũng đang ốm. Vợ mình hỏi, hay để tôi bảo thằng lớn đi? Mình bảo thôi, để cho các con ngủ, mình tôi làm được, mình cứ yên tâm, vào với con đi kẻo nó thức bây giờ… Khi mình kéo xe đi, nghe rõ tiếng vợ thở dài… Bất giác mình cũng thở dài. Cắm cúi kéo xe đến chỗ hẹn, cố gắng không nghĩ một cái gì cả. Mấy anh xã đợi mình đã mỏi, bảo mình ôm một ít rơm ven đường cho vào xe. Rồi mới nói rõ thứ mình phải chở…

*

Xe đi vào ổ gà, khẽ chồm lên làm hắn cũng hơi loạng choạng. Rõ ràng là hắn vẫn mệt. Miệng khẽ hộc một tiếng rồi hơi thở phì phò như trâu kéo ruộng giữa trưa hè, hắn lại cong người, miết chân kéo cái xe chở người hấp hối. Vòng quay bánh xe hình như nhanh hơn một chút…

Cái công việc này thật oái oăm phức tạp, mình chưa gặp phải bao giờ. Nào là hãy chở người bệnh này lên trạm xá D. Nếu họ không nhận hãy chở lên trạm xá T. Nếu họ cũng không nhận thì chở tiếp lên bệnh viện N… Mình giãy nảy lên. Tôi không chở được dài và ngoắt ngéo như thế đâu. Họ đành nhượng bộ. Thôi được. Nếu vậy thì trạm xá T là điểm cuối. Nếu họ không nhận hãy chở ngược đến chỗ ngã ba đường giữa D - T và P thì vứt anh ta xuống vệ đường. Mình hỏi sao không chở về trạm xá P của mình có phải vừa nhanh, vừa gọn, lại có cơ may cứu được người ta? Rồi, làm sao khi không ở đâu nhận, lại phải trở về đúng chỗ ngã ba giữa D - T và P? Sao không chở về chính nơi người ta bị ngất?… Họ bảo với mình rằng mình không hiểu gì cả và yêu cầu mình cũng không nên hiểu gì cả, cứ làm đúng theo ý họ rồi về nhận tiền, nếu không họ sẽ thuê người khác. Đến đây thì mình hiểu rõ luật của kẻ thuê và người làm thuê. Rằng, yêu cầu người ta đưa ra - số tiền công - nếu thực hiện thì được gật, không thì kéo xe về… Mình lại nghĩ đến vợ… Bây giờ mà về vợ mình sẽ giận và buồn lắm. Những hai trăm rưởi cơ mà? Miếng ăn đến mồm còn để tuột mất. Thôi thì nhắm mắt liều vậy…

Mình liền đồng ý. Và bây giờ thì mình đang gò lưng kéo một cái thân xác xa lạ đang hấp hối  đến một bệnh xá. Vì đồng tiền, vì miếng cơm manh áo cả thôi…

*

Đêm vẫn đen. Gió vẫn kiệt. Bầy chó làng vẫn sủa lên inh ỏi theo mỗi bước hắn đi. Xe bò cũ thường ngày cứ rít ken két, nay như sợ chủ có gì khuất tất cần giấu giếm mà chỉ kêu thật khẽ, chỉ vừa đủ để đánh thức những con chó nhà. Hắn cùi cụi lầm lũi kéo xe. Cùi cụi lầm lũi như cam chịu như thoả hiệp với số phận. Như con người hắn sinh ra là để cho kiếp kéo xe. Và để đêm nay kéo một con người hấp hối không hề biết rõ tung tích đến một nơi nào mà thực sự hắn cũng chưa biết đích xác. Hắn không nguyền rủa ai cả. Cũng không nguyền rủa số phận. Hắn cho rằng hắn cần làm thế, cần kiếm ít tiền về cho vợ cho con. Hắn cần cảm ơn kẻ hấp hối giữa đường đã cho hắn một cơ hội kiếm được nhiều tiền gấp năm gấp mười những ngày làm việc kiệt sức của hắn và con bò già. Khi có ý nghĩ ấy, miệng hắn hơi mỉm cười. Nếu mà trông rõ, sẽ thấy nó hẳn khá ngô nghê…

*

Vậy là hắn kéo người hấp hối trên đường đã được một tiếng tròn. Trong suốt thời gian đó hắn không hề gặp bất kỳ một ai. Chính hắn cũng lấy làm ngạc nhiên về điều này. Hắn ngạc nhiên nhưng hắn không tự hỏi. Hình như trời đất đêm nay đồng loã với hắn nên khiến tất cả mọi người đi ngủ sớm, lại còn ngủ rất say vì chó cũng không sủa. Đêm như tặng hắn một công việc, một món tiền. Và biết đâu - một niềm vui đơn độc - một tri âm luôn luôn câm lặng - cho hắn những thời khắc quý giá để nhìn  thấu  tất cả - mà trước hết là với chính mình?…

Chỗ hắn ngồi nghỉ là một nghĩa trang liệt sĩ, có cái tháp cao sừng sững trong đêm với bốn dẫy mộ lờ nhờ trắng. Đối diện bên kia qua con sông nhỏ là bãi tha ma, nấm nhỏ nấm to trong đêm đen lù lù, thấp thoáng, cũng câm lặng, không hề  biểu hiện gì có ma trơi ma dạo.

Bất giác hắn khẽ  rùng mình đứng lên, cắn môi quyết giữ vững lý trí. Hắn cúi xuống nhấc càng xe, lại lầm lũi kéo trong đêm. Chiếc xe trước khi chuyển mình cất một tiếng rít: “Két…ét…”.

Được hai trăm mét hắn rẽ vào một cái cầu bê tông bắc qua con sông. ở nơi ấy là trạm xá D. Khu trạm xã có một đèn nê-ông ngoài hiên phòng trực. Hắn kéo xe vào sân. Dừng lại. Băn khoăn. Gọi hay không gọi? Độ hai phút. Hắn quyết định đập cửa.

Trực ban hôm nay là một người đàn ông cỡ tuổi hắn, béo tốt trong bộ pi-ja-ma kẻ sọc. Anh ta cau có mở cửa dụi mắt gắt khẽ: Cái gì? Hắn lắp bắp: Có người bệnh nặng. Thế thì cho vào. Không. Anh ta không đi được. Thì dìu anh ta vào. Không. Phải khiêng cơ. Thế thì khiêng vào? Không có người. Ô hay! Chẳng lẽ là tôi? Vâng. Bác sĩ giúp…

Nhìn hắn lắp bắp, lại được hai từ “bác sĩ” làm mềm lòng, người đàn ông vận pi-ja-ma đi theo hắn ra xe bò. Trời ơi! Sao anh lại cho bệnh nhân nằm xe bò phủ rơm? Anh là ai? ở đâu? Sao tôi không quen anh?…

Hắn ấp úng mãi. Tôi ở xa, mãi, mãi… Người này hấp hối… Tôi…tôi…

“Bác sĩ” khám bằng tay vo rồi thốt lên. Không được rồi. Người ta sắp chết. Chúng tôi không cứu được đâu. Yêu cầu anh đưa ngay lên tuyến trên. Nhưng… Không “nhưng” gì cả. Đưa đi mau. Mà anh có phải là người ở đây đâu. Đi ngay kẻo tôi báo an ninh là phiền lắm đấy…

Hắn cụp xuống, chịu ngay lý lẽ của người đàn ông béo tốt. Thở dài một cái, không nói thêm câu gì, hắn cúi xuống nhấc càng quay xe, uể oải kéo ra con đường dẫn thẳng lên T. Hắn nhớ lại lời mấy anh thuê mướn: “D không nhận thì đưa lên T”. Hắn cho đó là cái lẽ tất yếu. Trước khi xe hắn qua cầu còn nghe giọng nói với theo: Phải gấp lên kẻo người ta chết. Hắn định buông một  câu chửi nhưng kìm lại được.

*

Con người sao khổ. Anh ta khổ. Mình cũng khổ. Khổ ăn khổ mặc khổ nói khổ cười khổ đi khổ đứng khổ chơi khổ ngủ. Bây giờ cả khổ ốm và khổ chết nữa. Chả biết chết rồi có khổ nữa không? Ôi chao là cái chứng tham tiền khoác vạ vào thân. Vợ ơi là vợ con ơi là con. Tôi ơi là tôi. Sao không chết quách cùng cái anh chàng này cho rảnh?…

Nhưng thôi. Tự trách làm chi. Mình đã thực hiện được một nửa công việc rồi. Chỉ còn một nửa nữa rồi nhận tiền về ngủ. Cấm nghĩ…

Hắn thực hiện ngay ý đồ “cấm nghĩ” bằng cách vừa kéo xe vừa huýt sáo nho nhỏ. Huýt sáo chán hắn chuyển sang hát. Nhưng chẳng hát bài nào cụ thể cả. Cứ há miệng ra, nẩy lưỡi: là lá là la… là lá là la… la la la la…

Đêm vẫn không đổi màu. Gió vẫn đặc như cháo. Mùi rơm mới bên đường ngột ngạt. Nước sông hắt tanh ngòm. Sao trời mất hẳn. Chó làng này không nhiều, lại dường như ngủ mệt hay sao mà chẳng thấy sủa lên  một tiếng…

Thôi thế cũng tốt. Hắn lẩm bẩm rồi dồn sức kéo xe băng băng trên đường. Mặc dù đường mới rải nhựa, nhưng do xe cũ vẫn phát ra những tiếng ken két, khùng khục. Hắn không cần giấu giếm, cứ hùng hục kéo xe. Đi nhanh như một con bò.

Trạm xá T cách D đúng một cây số. Do hăng máu mà hắn kéo rất nhanh. Và cũng do dồn sức vào kéo mà hắn chẳng nghĩ ngợi gì. Hắn cũng không hề nghỉ giữa chừng. Kéo một mạch đến tận sân trạm xá mới  dừng lại. Nghỉ ba phút cho khỏi mệt rồi mới vào gọi cửa.

Lần này đón hắn là một cô gái độ tuổi ba mươi  mặc bộ váy ngủ mỏng manh mát mẻ. Chị ta cáu hắn gắt hắn như cáu gắt một đứa trẻ con gây ra lỗi lầm. Hắn trổ tài ăn nói, thuyết phục. Chị ta ra xe xem. Vừa nhìn thấy đã giãy nảy lên. Sờ tay vào thì giật mình hoảng sợ, tru tréo lên. Sao thế này? Anh sờ vào mà xem? Bệnh nhân chỉ còn tí thóp thở. Chân tay người ngợm lạnh toát cả rồi. Mà anh là kẻ dở người phải không? Ai lại đưa người nhà đi viện bằng xe bò lót rơm? áo quần thì bẩn thỉu. Đáng lẽ người ta không chết mà hoá ra chết đấy… Hắn lúng túng một lát rồi bảo là bệnh nhân không phải  người nhà. Chẳng qua gặp ở bên đường thấy người ta cảm tôi bế lên xe cho đi cấp cứu. Thế anh ở đội nào, thôn nào? Gặp người này ở đâu? Tôi… ở dưới P. Sao? ở dưới P sao không đưa vào trạm xá P cho kịp thời lại còn đưa lên đây? Lẽ ra anh đã cứu được người rồi đấy. Một đoạn đường xa như thế, lại bằng phương tiện xe bò, cứu làm sao được?… Nhưng ở P người ta không nhận… A… Vậy là người ta không nhận thì anh đổ mắm thối cho chúng tôi đấy hả. Đã thế chúng tôi cũng không nhận. Đi. Anh kéo cái xác này đi ngay. Đi. Không tôi hô hoán lên bây giờ…

Cũng như lần trước, hắn chẳng phản ứng gì. Lại cùi cũi kéo cái xác ra con đường lớn. Lần này hắn kéo ngược trở về hướng P vì nhớ lời dặn: “Nếu cả D và T không nhận thì kéo về bỏ ở chỗ ngã ba giữa T-D-P”. Hắn coi đây là đoạn cuối của cuộc hành trình. Đoạn đường này chỉ non một cây số. Hắn bỗng mừng thầm, vì ý nghĩ đã sắp chạm được tay vào số tiền lớn ấy rồi…

Không còn vội nữa. Hắn thủng thẳng bước. Đầu hướng phương Nam. Nơi ấy có dòng sông thân quen luôn luôn mang phù sa đỏ. Hắn tự nhủ rằng sau công việc này  hắn sẽ lội ngay xuống sông để gột rửa tà khí, để được sảng khoái thanh thản, sau đó sẽ trở về giường làm một giấc hết cả ngày sau.

“Anh ơi. Thế là đã hết cơ hội để cứu sống được anh. Không phải tôi muốn thế. Chính anh đấy chứ. Tôi rất muốn người ta cứu được anh. Tôi rất muốn. Nhưng tôi bất lực. Vì đến đâu người ta cũng từ chối quyết liệt. Vậy là anh không còn đường sống nữa rồi. Anh chỉ có mỗi một cách là chết mà thôi. Đừng trách gì tôi nhé. Tôi không có lỗi. Tôi không có khả năng cứu anh. Tôi cũng chỉ phận mỏng cánh chuồn. Chẳng hơn gì anh đâu. Biết đâu ngày sau tôi cũng sẽ như anh thế này. Cho nên tôi thương anh là thương thật đấy. Cũng là thương cho tôi. Xót cho tôi…

Đây rồi. Ngã ba đây rồi. Nào. Ta phải chia tay. Tôi bế anh lần cuối. Chao ôi. Lạnh quá. Anh thực sự đang hấp hối. Rất tiếc tôi không thể ở bên anh đến phút cuối cùng. Mà cũng chẳng để làm gì. Nào. Anh nằm ven đường này nhé. Hồn có thoát thì trời nơi đây cũng rộng, cũng xa được một chút con người. Tôi đắp chỗ rơm này cho anh đỡ lạnh. Anh hãy yên giấc. Tôi phải về đây. Tôi phải về với vợ con tôi. Họ đang chờ tôi ở nhà. Họ còn cần tôi lắm, anh có hiểu không?…”.

Đột nhiên hắn bật lên một tiếng khóc rồi vội vã cầm lấy càng xe chạy băng băng như bị ma đuổi…

*

Trở về điểm hẹn nhận tiền, hắn được câu trả lời vợ hắn đã nhận đủ rồi. Hắn lặng lẽ kéo xe về. Lặng lẽ cất xe. Cả nhà đã ngon giấc. Hắn lặng lẽ đi ra bờ sông. Gió bắt đầu nổi lên. Khe khẽ. Thì thào. Hắn ngồi im không nhúc nhích. Mặt sông loang những vệt đen, trở nên trập trùng bí hiểm. Hắn khẽ rùng mình. Tưởng như có ai thè một cái lưỡi dài liếm vào một bên tai. Để xua đi cơn sợ, không hiểu sao, hắn lại để nguyên  cả áo quần nhảy ào xuống nước. Rồi chính hắn lại giật mình trong  dòng nước mát lạnh. Vẫn không hết. Hắn ngụp xuống. Rồi hắn lại nhô lên. Về sau hắn tìm ra cách hét vang một câu mà hắn chợt nghĩ ra: “Hãy cuốn trôi đi tất cả sông ơi”.. Thời gian không biết trôi đi ra sao. Sau này cố nhớ lại, hắn vẫn không làm sao hiểu nổi hắn đã về nhà bằng cách nào.  Duy có điều này thì hắn nhớ. Rằng hắn cứ để nguyên quần áo ướt sũng mà lên giường ngủ li bì. Giường của hắn cũng ướt sũng. Gầm giường sũng nước đọng thành vũng. Vợ con hắn cũng không thức dậy giữa chừng. Cứ để yên cho hắn ngủ đẫy ngày hôm sau. Trong cả một giấc dài như vậy, hắn không hề tỉnh lấy một lần. Và cơn mơ chỉ toàn lửa cháy. Lửa lan từ nhà hắn sang nhà hàng xóm. Rồi từ đó đốt cháy cả làng, cả P. Rồi cả D. Cả T… Cứ thế. Lửa cháy mãi không có điểm dừng…

Hắn cũng không hề biết rằng và không thể ngờ được rằng kẻ xấu số mà hắn vứt bên đường rồi phủ rơm lên, lúc hắn bỏ chạy vẫn thoi thóp  thở. Sau đó, quãng ba bốn giờ sáng tự nhiên bốc cháy. Một bà già ở cách đấy khoảng ba trăm mét dậy sớm nấu cám quả quyết rằng ngọn lửa bùng lên chừng mười lăm phút. Có người đoán trẻ con đi chơi đêm tưởng đống rơm bên đường nên đốt chơi rồi chạy. Người thì bảo kẻ đi soi ếch đã đốt. Người thì nói khách đi xe sớm hút thuốc đã vô tình quẳng mẩu vào đó. Kẻ lại đoan quyết nó tự bốc cháy… Chả biết nên tin ở giả thiết nào. Nhưng có một điều chắc chắn là người ta không thể tìm ra một que diêm, một bật lửa hay một mẩu thuốc, tàn than lạ…

Vì chỗ nạn nhân chết cháy lại ở đúng một cái ngã ba đấu đầu ba đoạn đường dẫn về T- D - P, cho nên an ninh D đã báo cho an ninh ở T và P biết. Cả ba họp nhau lại tại P và ngay lập tức diễn ra một cuộc tranh cãi quyết liệt. D và T kết tội P thiếu trách nhiệm đổ thừa cho nơi khác trong khi nạn nhân hấp hối trên chính đất của mình. P cãi phăng, đòi bằng chứng. D và T đem hai người trực ban đêm ở trạm xá ra đối chất. P vẫn khăng khăng rằng không bắt tận tay không day tận trán thì không thể kết luận vội vàng. D và T cáu, gắt om tỏi, doạ sẽ tố cáo lên trên. P thách. Cuộc họp sẽ tan nếu như không có cái nóng khủng khiếp làm cho những người cãi nhau mệt phờ râu trê. Trong khi ấy, nạn nhân cứ nằm tênh hênh trên một đám đất cháy đen. Ai đó động lòng mang một cái chiếu phủ kín.

Dân ba xã chẳng biết bằng cách nào mà biết rõ diễn tiến của cuộc tranh cãi kéo dài nọ. Kẻ chửi, người la, trẻ con rủ nhau hàng đàn đi xem như xem hội. Các chư già D - P - T gặp nhau và kéo đến cuộc họp ở P để kiến nghị. Nhờ có các cụ mà không khí cuộc họp dịu lại. Sau một hồi cãi cọ nữa rồi đi đến thoả thuận: Cả ba xã cùng góp sức để lo một đám tang. Tiền mua ván P phải chịu. Chôn cất thuộc về D. Đất để mả dứt khoát là T, không thể khác.

Đám ma ấy kết thúc vào hồi bốn giờ chiều trong cái nóng ghê người. Ngoài đội chuyên tang của D ra, chẳng có một ai đưa tiễn cả. Không kèn. Không trống. Chỉ một bó hương nghi ngút trên nóc quan tài màu vàng…

Dấu vết còn lại là một đám cháy rộng khoảng 1,5 m, dài 2 m, không một ngọn cỏ nào sống sót. Mùi khét cũng mau tan do nơi ấy là mênh mông chỉ có trời và đất, không có nhà cửa quán xá gì. Người ta bàn tán xôn xao ít lâu rồi cũng quên đi như quên một mùa gặt hoặc như quên một cơn lốc vừa mới đột ngột chạy qua vùng chiêm trũng nghèo khó này…

(Văn nghệ số 28)

Đồng quê gió thổi

Triệu tự lái chiếc xe con đời mới của Hàn Quốc về làng Phù Nghĩa. Đông,  người chị họ của Triệu đang ngồi xay đậu tương ở thềm hè, nhìn thấy chiếc xe con màu trắng sáng lấp loáng lừ lừ tiến đến trước ngõ nhà mình, rồi từ trong xe chui ra một gã đàn ông trạc tuổi tứ tuần, hoặc trẻ hơn thế, to cao, gương mặt đẹp trai, nam tính, thì chị có cảm giác lo sợ: phải chăng hai đứa con chị đang học ở Hà Nội mắc mớ chuyện gì để người ta về đây truy lùng, bắt bớ? Vậy nên khi Triệu dang đôi tay mập, óng ánh đồng hồ vàng, nhẫn vàng vỗ vào vai chị và thốt lên: “Em là thằng Triệu của chị đây mà!” thì Đông trở nên xúc động, run rẩy rơi nước mắt. Mãi sau Đông mới  nói được trong cơn nghẹn ngào:

- Cậu Triệu! Cậu vẫn nhớ chị. Chị mừng quá!

Trưa ấy, trong bữa cơm đậm đà hương vị đồng  quê,  qua câu chuyện của Đông mà Triệu thêm cảm phục  chị. Anh Phùng, chồng Đông đã mất vì bệnh máu trắng cách đây mười năm. Đông ở vậy nuôi hai con. Hai đứa đều học giỏi. “Cả làng này chỉ mình chị dám nuôi hai đứa con cùng học đại học”, Đông khoe thế. Cũng may là trường của con chị và trường của thằng em không cách xa nhau mấy nên chúng thuê một căn phòng rẻ tiền, thổi cơm chung, đỡ tốn kém. Mỗi tháng Đông phải lo cho hai đứa năm trăm ngàn đồng, còn lại chúng tự lo bằng tiền công làm gia sư, làm tiếp thị; xoay xoả cũng tồn tại được. Triệu nhìn gương mặt già trước tuổi vừa nhân hậu vừa khắc khổ của Đông hồi lâu rồi hỏi:

- Nhưng bằng cách nào để chị có mỗi tháng năm trăm ngàn gửi cho chúng?

- Bằng cái này - Đông xoè đôi bàn tay chai sần, đen đúa - Vụ cấy, vụ gặt, chị lặn lội với hai sào ruộng ngoài đồng. Tháng ba ngày tám chị xay bột làm đậu phụ, nấu rượu, nuôi lợn, chăm vườn cây, móc bùn thuê… và trăm thứ việc khác. Chị chẳng từ nan việc gì, miễn là kiếm được tiền. Chị chỉ không làm những việc thất đức, cậu ạ.

Nhìn thấy một bên vai áo màu nước gạo của chị có một miếng vá, Triệu nói:

- Các cháu lên Hà Nội học, sao chị không cho em biết, để em có thể quan tâm đến chúng nó một chút?

- Đã có lúc chị định làm thế. Nhưng sau lại nghĩ, chị và các cháu sẽ còn phải nhờ đến cậu sau này. Hiện tại, chị lo được nên chưa muốn phiền cậu.

Chợt có một thiếu nữ thấp thoáng ngoài đầu ngõ; cô ta chuẩn bị rẽ về phía bờ dậu dâm bụt của nhà bên cạnh, thì Đông ngừng tay xay bột, gọi:

-  Thoan, vào đây cô nhờ tí!

Thiếu nữ vừa rụt rè bước vào sân thì đôi mắt trải đời của Triệu đã như dán chặt vào gương mặt rồi xăm soi xuống thân thể cô, ngầm thốt lên “Đẹp quá!”. Đông giới thiệu qua quýt về Triệu rồi bảo cô gái:

- Cháu ra cây khế ngọt ngoài vườn hái giùm cô mấy quả để cô làm quà cho cậu em đây!

Thoan “dạ” một tiếng rồi thoăn thoắt bước qua bờ dậu ruối vào khu vườn trước sân. Khu vườn có nhiều thứ cây ăn quả. Cây khế ngọt ở góc vườn phía tây quả đã vàng ươm. Mỗi lần Thoan kiễng chân vin cành hái quả, bộ đồ vải hoa giản dị bó sát vào thân, Triệu lại có dịp chứng kiến những đường eo hài hoà từ thân thể Thoan chuyển động. “Mình đã từng lang chạ với nhiều đàn bà, già có trẻ có, đủ các giai tầng, từ thành thị tới nông thôn; mình cũng đã từng lui tới các nhà hàng, khách sạn ăn ngủ với cave, gái bao đủ loại tam khoanh tứ đốm, nhưng chưa có một ai cuốn hút mình mạnh mẽ như cô bé này…”.

- Cái con bé hàng xóm nhà chị có vẻ bắt mắt cậu, phải không?

Bị Đông “điểm đúng huyệt”, Triệu đành không giấu giếm:

- Nếu không về thăm chị, em không thể tưởng tượng ở cái làng ven cửa sông đất chua phèn, nghèo khổ quê mình lại nảy nòi ra một cô gái kháu khỉnh thế. Cô ta có một vẻ đẹp toàn bích nhưng ẩn  chìm, không dễ nhận ra…

- Mắt cậu tinh đấy. Đúng là con trai ở vùng này không mấy đứa nhận ra thật. Hay là chúng có nhận ra, nhưng vì con bé nhà nghèo nên chúng không “kết” mấy.

- Chị nói sao? Cô ấy chuẩn bị lấy chồng? Cô ấy còn trẻ thế mà đã…

- Nó vừa tròn tuổi mười tám. Tuổi ấy ngày xưa lấy chồng là đẹp.  Thời bây giờ thì hơi sớm. Nhưng với hoàn cảnh của nó còn biết làm gì hơn là lấy chồng! Là học sinh giỏi toàn diện liên tục từ lớp một đến lớp mười hai. Tháng trước có giấy báo đỗ đại học Bách khoa nhưng bố mẹ nó nhất định giấu giấy gọi không nhập trường…

- Vì sao hả chị?

- Cái cậu này, cứ như người trên trời rơi xuống ấy. Cậu nên nhớ, ở làng ta bây giờ, nếu chỉ bám vào mấy sào ruộng, cái ao, mảnh vườn thì đủ ăn đã là may. Bố mẹ cái Thoan là người tử tế. Ngày xưa bố nó cũng học hết cấp ba rồi đi bộ đội.  Hết chiến tranh xuất ngũ về làng chẳng có nghề ngỗng gì. Khát con trai nhưng lại đẻ liên tiếp bốn đứa thị mẹt. Bố nó hiền quá, chẳng biết chạy chọt, buôn bán gì. Mẹ nó khi đẻ không kiêng cữ, bây giờ phá ra đủ bệnh. Ăn còn chưa đủ lấy tiền đâu đi đại học! Từ nọ đến nay bố mẹ nó nhờ bên nội, bên ngoại, nhờ cả những người hàng xóm như chị đánh tiếng gả chồng cho nó mà xem ra chưa lọt vào mắt cậu nào!

- Nhưng liệu cô ấy có chịu cam phận đi lấy chồng không mới là điều đáng nói chứ!

- Tâm lý của nó, ngày ngày nó sang đây chơi, chị biết. Nó rất thích có một việc làm ở thành phố, hay nông thôn không quan trọng, miễn là công việc ấy không hèn mạt, nhếch nhác quá, đủ nuôi sống bản thân và dư thừa tí chút để nó xin vào lớp học tại chức đại học ban đêm…

- Để tránh việc phải lấy chồng, sao cô ấy không thực hiện ngay ý định ấy đi?

- Cậu tưởng tìm được một việc làm bây giờ là dễ lắm à. ở làng ta đã khối đứa chỉ vì ôm cái mộng như Thoan mà mắc phải bẫy lũ Sở Khanh, Tú Bà rồi đấy. Tính sơ sơ cũng hơn chục đứa phải làm gái điếm, ba đứa lấy chồng già Trung Quốc. Có đứa đi một thời gian về vàng đeo lủng liểng ở cổ, vẫn lấy được thằng chồng cù lần mà hám của. Có đứa về làng vật vờ, dụi dọ, héo hắt như con ma sống. Có đứa dính si đa đang nằm góc nhà thoi thóp chờ chết. Chị nói đâu, cậu bỏ đấy thôi nhá, kẻo nói ra nó bạc miệng, thương tâm lắm!

- Em mà gặp lũ Sở Khanh, Tú Bà ấy, em đập vỡ mõm chúng nó!

- Cậu là kỹ sư, cậu không thể hành động như thế được. Nếu cậu vẫn còn giữ tình làng nghĩa xóm như xưa, chị khuyên cậu nên xin cho cái Thoan một việc làm ở Hà Nội. Gia đình nó sẽ mang ơn cậu suốt đời mà chị ở đây cũng được tiếng thơm.

- Em bị bất ngờ về lời đề nghị của chị đấy. Nhưng không sao, em sẽ cố gắng. Nhưng em muốn được tiếp xúc với Thoan, xem thực sự cô ấy là người thế nào đã chứ!

- Thì cậu cứ gặp gỡ. Chiều nay cậu còn ở đây kia mà!

Thoan bưng một rá khế bước vào sân. Đông đưa cho Thoan một cái túi vải bảo Thoan bỏ hết khế vào đấy để Triệu mang về Hà Nội. Thêm một lần Triệu ngắm kỹ Thoan. Một nỗi thèm khát râm ran, cháy bỏng; một câu hỏi ngộ nghĩnh trỗi dậy: Tại sao bông hoa đồng nội đẹp và thơm ngát nhường kia mà người thưởng thức lại không phải là ta nhỉ?

*

Thoan dẫn  Triệu đi trên con đường bờ kênh xuyên qua cánh đồng về hướng bờ sông Cái. Đã vào giữa thu, lúa mùa lên xanh ve vé. Hương cỏ mật từ bờ kênh dâng lên hoà quyện với mùi thuốc trừ sâu ai đó vừa phun. Dòng kênh mùa thu mà nước lại xanh ngằn ngặt, không một tiếng cá đớp. Hiện tượng này có gì đó trái với tự nhiên, trái với kỷ niệm tuổi thơ của Triệu. Tại dòng kênh này, Triệu và lũ bạn mỗi bận đi học về thường thấy cá đớp tũng toẵng. Những con tôm rảo bật  tanh tách trên mặt nước đỏ ngầu phù sa. Hôm nào thích, cả bọn  nhảy ùa xuống kênh mò một lát được đầy một mũ nan. Cá tôm rửa sạch gói vào lá chuối, vơ cỏ khô đốt lửa nướng. Chén xong miệng đứa nào cũng đen nhẻm. Những kỷ niệm ấy thỉnh thoảng vẫn thức dậy khiến Triệu nôn nao nỗi nhớ quê.

Triệu đi trước, Thoan bước theo sau. Triệu bảo Thoan đi trước hoặc đi sóng đôi với y, Thoan không chịu. Thỉnh thoảng Triệu quay lại, Thoan nhoẻn miệng cười tình tứ. Triệu chỉ muốn ôm ghì chặt Thoan mà hôn vào cái miệng có cặp môi mọng, nũng nịu, hai hàm răng trắng, đều như có sự xếp đặt cẩn trọng của bà mụ; nhưng mỗi lần như thế Triệu lại tự kìm nén, thầm nhủ rằng thời gian của buổi chiều còn dài, không nên vội vã. Đến một cái máng, Triệu quay lại dắt Thoan bước qua rồi Triệu cứ nắm chặt bàn tay giống như bông hoa huệ vừa chớm nở của Thoan, hỏi:

- Thoan, cháu biết chú không?

- Cháu biết. Vì biết nên cháu mới nhận lời đi chơi với chú.

- Thoan biết về chú như thế nào?

- Chú là con ông Tài. Ngôi nhà ngói mà cô Đông đang ở chính là ngôi nhà cô Đông mua lại của gia đình chú. Cháu đọc thấy tên chú trong cuốn sổ vàng truyền thống của trường cháu học. Nhờ cuốn sổ ấy mà cháu biết ngày còn là học sinh của trường, chú học giỏi môn toán. Điểm này giúp cháu có sự đồng cảm với chú vì cháu cũng thích học môn toán…

- Còn gì nữa?

- Cháu còn biết chú là kỹ sư xây dựng, từng tham gia đấu thầu và thi công một số công trình lớn ở thủ đô, đúng không ạ?

Triệu gật đầu thừa nhận. Chỉ ngần ấy lời dường như đã đủ để Triệu cảm thấy Thoan trở nên gần gũi xiết bao, cứ như họ đã gặp nhau và thân nhau từ lâu lắm rồi. Triệu hỏi:

- Chúng ta đi đâu thế này?

- Thì chú bảo dẫn chú ra khu lăng mộ của ông bà nội chú đấy thôi - Thoan vừa nói vừa cầm bó hương giơ lên như nhắc nhở Triệu.

- Cũng là bởi chú mải ngắm vẻ đẹp của cháu nên quên đấy mà - Triệu nhìn xăm soi đôi mắt đen huyền của Thoan.

Dường như câu tán hơi táo bạo  theo kiểu thành thị thời mở cửa này đã có tác động mạnh vào con tim tuổi mười tám của Thoan, tay cô run run, cặp mắt huyền của cô như có ngấn nước.

Họ đi ngang nhau về phía bờ sông Cái, nơi có khu nghĩa địa lớn thiết lập từ thời Pháp. Khu lăng mộ ông bà nội Triệu xây hoành tráng, đẹp nhất khu nghĩa địa.  Khán thờ, tường bao và các ngôi mộ đều xây gạch máy, vào áo vữa bê tông, ốp đá xẻ màu huyết dụ và màu đen. Trên mỗi ngôi mộ đều có bia đá khắc tên tuổi, ngày sinh ngày mất của từng người. Trong khuôn viên của lăng còn có những cây dùng dành, cây tầm xuân đang nở hoa toả mùi thơm hoang dã.

Triệu đặt đồ lễ lên khán thờ. Thấy Triệu không làm đúng phép, Thoan bảo:

- Chú đừng đặt con gà nằm dọc như thế; hãy xoay ngang mỏ về phía đĩa hoa.

Triệu cười xoà sửa sai. Nhưng sửa được cái đồ lễ, Triệu lại mắc tiếp cái sai thắp hương. Thoan phải nhắc:

- Chú thắp hương theo số lẻ, mỗi bát phải một, ba, hoặc năm thẻ chứ không được thắp hai thẻ như thế!

Triệu lại cười xuê xoa:

- Cháu có vẻ thạo chuyện lễ nghi nhỉ!

- Mẹ cháu dạy đấy. Cháu thường hay đi lễ chùa với mẹ cháu.

“Lễ giáo ra trò, nhưng không ngại” - Triệu tự răn mình. Bằng kinh nghiệm rạn dày của kẻ từng qua nhiều cuộc tình, mỗi cuộc tình một sắc thái, Triệu tin vào ánh mắt đắm đuối và những cử chỉ đang khát thèm sự gần gũi của Thoan như ngầm tự thú rằng cô đang rất cần Triệu. Những thẻ hương chưa cháy được một nửa Triệu đã nắm lấy bàn tay Thoan kéo cô ngồi xuống cạnh mình trên một ngôi mộ lát đá màu huyết dụ, nói:

- Thoan, cháu có tình cảm với chú, đúng không?

- Chú là thần tượng của cháu.

- Bây giờ, nếu chú nói rằng chú yêu cháu, cháu nghĩ sao?

- Cháu sẽ lấy chú!

- Thế cháu có sợ dư luận, sợ dị nghị không khi mà chú hơn cháu hai mươi tuổi, lại đã có vợ, có con?

- Tất cả những điều đó sẽ bị nhạt nhoà khi mà chú và cháu thực lòng yêu nhau. Nhưng mà chú dứt khoát phải ly dị đấy!

“Ly dị à, ừ ly dị” - Triệu lẩm bẩm. Vợ Triệu cũng là một kỹ sư như y. Nàng làm việc trong Ban Quản lý Dự án phát triển đô thị. Nàng mua một lô đất mặt đường ở khu phố mới dễ như trở bàn tay. Nàng đã tham gia đấu thầu công trình nào thì không mấy khi trật. Triệu phải thừa nhận cái vi la bốn tầng mặt phố họ đang ở thì công lao của vợ y là phần lớn. Cũng đã không dưới một lần ngắm gương mặt xương xương, bành bạnh trông như cái mặt con cú mèo của vợ, Triệu có cảm giác  ghê sợ, không sao sinh hoạt chăn gối được. Triệu toan viết đơn xin ly hôn, nhưng tính đi tính lại Triệu thấy không ổn. Nếu ly hôn, hai đứa con sẽ theo mẹ, Triệu biết chắc điều đó, thì may mắn lắm toà án cũng chỉ chia cho Triệu một phần ba toà nhà. Cái toà nhà được xây theo mẫu tân kỳ, các thiết bị hiện đại, tiện nghi và sang trọng. Nghĩ đến một ngày nào đó Triệu phải xách va ly bước ra khỏi cửa toà nhà ấy, nhuệ khí ly hôn trong con người Triệu bỗng tiêu biến. Và sau mỗi lần như thế Triệu lại lao vào các cuộc tình như là sự trả thù những bất công của ông tơ bà nguyệt.

-  Ly hôn hay không ly hôn - Triệu nói - có cần thiết không khi chú và cháu yêu nhau, hết lòng vì nhau! Cháu nghĩ thế nào khi chú muốn lo cho cháu những điều kiện cần thiết để cháu có thể học xong chương trình đại học?

- Như thế nghĩa là chú không có ý định cưới cháu mà chỉ như người ta nói… thế nào nhỉ! à, cặp bồ! Chú chỉ muốn cặp bồ với cháu thôi, đúng không?

- Thì bây giờ, nhiều người sống như thế, có sao! Chỉ xin cháu nhớ cho rằng, kể từ giờ phút này, trong cuộc đời chú không thể gọi là sống nếu không có hình ảnh cháu trong tim…

Thoan im lặng. Cô ngửa cổ tựa đầu vào tấm bia đá trên mộ như bị kiệt sức. Triệu nhìn thấy đôi mắt Thoan như sập tối, có hai giọt lệ  lăn xuống má. Triệu luồn tay vào gáy Thoan đỡ cô dậy. Rồi như có ma quỷ trong lòng xui giục, Triệu ôm ghì Thoan vào lòng. Mùi hương con gái thanh tân lan toả khiến Triệu mê đắm, ngất ngây.

- Chú cháu mình đang làm cái việc thất lễ với vong hồn người chết đấy - Thoan nói trong tiếng nấc ngàn ngạt - Chú quên mất chúng ta đang ngồi trên mộ của ông nội chú sao?

- Người mà chú quan tâm nhất lúc này là cháu chứ không phải ngôi mộ. Mà nếu như người chết rồi mà còn có vong hồn thì chú tin ông nội sẽ không quở trách gì khi chúng ta yêu nhau…

Chợt có tiếng con cò ma gọi bạn trong một khóm tầm xuân. Hoàng hôn chỉ còn bảng lảng. Một cơn gió đơn độc luồn lách trong những khóm dứa dại. Thoan có cảm giác đơn độc đến kinh hãi.

- Ta về thôi chú. Có gió độc đấy.

- Chú nhớ miền quê mình chỉ vào dịp cuối xuân đầu hạ mới có gió đông non là gió độc; bây giờ đang thu chỉ có gió lành thôi chứ!

Triệu vừa nói vừa kéo đầu Thoan lại gần. Triệu vừa đặt cặp môi dầy vào má Thoan thì bị cô ta đưa tay bịt lấy miệng, khẽ đẩy ra:

- ở quê ta bây giờ gió độc  thổi quanh năm chú ạ, nhất là vào giờ tranh sáng tranh tối này. Có khối người bị tai biến mạch máu não vì gió độc rồi đấy.

Thoan đứng dậy bước phăm phăm về phía bờ kênh. Triệu bước theo sau. Triệu cứ ngắm những đường cong kiêu sa trên thân người Thoan và có cảm giác mình vừa để tuột mất một cái gì đó vô cùng hệ trọng, lớn lao. Cứ hình dung mai đây người con gái hoàn mỹ kia rơi vào tay một gã chồng thợ cày, đánh xe bò, xe ôm hôi hám, khét lẹt mùi dầu ma dút, mùi phân tro và bụi đường hoặc tệ hại hơn, bị lùa vào một nhà hàng, khách sạn làm trò chơi cho các loại đàn ông… Triệu cảm giác không thể chịu đựng nổi. Đã đến lúc mình không được nuối tiếc người đàn bà giỏi giang nhưng có bộ mặt cú mèo ấy nữa! Lúc này đây, nhờ sức mạnh từ cô bé thiên thần đồng quê, mình đã có đủ dũng khí để xách va ly bước ra khỏi toà nhà sang trọng mà giá băng ấy.

Triệu chạy lên bám lấy vai Thoan xoay cô lại:

- Thoan, chú không thể để mất cháu. Chú sẽ ly dị vợ để cưới cháu.

Thoan nhìn “chiếu tướng” gương mặt tràn đầy dục tính như để nhận diện sâu sắc thêm chân dung của Triệu.

- Muộn rồi chú ạ - Cuối cùng Thoan nói:

- Sao lại là muộn? Vừa mới ban nãy cháu còn nói đồng ý làm vợ chú nếu chú ly dị vợ kia mà!?

- Vâng. Cháu đã nói như thế, rất thực lòng, bởi lúc ấy chú là một người đàn ông lý tưởng trong con mắt cháu. Còn bây giờ…

- Bây giờ thì sao?

- Chú là… chú là một kẻ tha hoá, suy đồi… Cháu xin phép về làng trước. Chú đừng chạy theo cháu nữa.

Thoan chạy vượt lên. Tà áo mỏng và trang tóc dài của cô bay phấp phới trong gió. Trông cô giống một con chim lạ đang chuẩn bị cất  cánh bay vút lên khỏi cánh đồng làng.

Đông vẫn ngồi xay bột đậu tương bên thềm hè. Thấy Triệu về đến sân, vẻ mặt y nhơn nhơn, Đông hỏi:

- Chú cháu đi ra nghĩa địa về đấy hả? Cái Thoan đâu?

- Biến về trước rồi. Quê một cục!

Đông nhìn Triệu một thoáng ngờ vực, rồi nói:

- Có quê một cục thì mới phải nhờ đến cậu chứ. Mà cậu cứ xin cho nó một công việc ở thành phố xem! Lên đó nó ăn diện một chút, các cô gái phố còn phải chạy xa.

- Tốt nhất là mọi người ở đây hãy lo cho cô bé một tấm chồng!

Triệu vừa nói vừa chuẩn bị hành trang. Mặc dù Đông tha thiết níu giữ Triệu ở lại chơi nhưng y viện ra rất nhiều lý do để rồi một lát sau, y đã ngồi trên chiếc xe con đời mới Hàn Quốc lao ra khỏi làng Phù Nghĩa rẽ phía đường cái nhằm hướng Hà Nội mà tăng ga.

(Văn nghệ số 28)

Xóm Đông

“Nào Hồng Hoa Mơ Ước út Thêm, dậy dậy thôi, sáng bảnh mắt ra rồi đây này. Nào dậy thôi... ôi...”. Ba trăm sáu lăm ngày như một, con Thắm, chị cả, đã bắt đầu màn chào buổi sáng bằng cái giọng hấm hách phát ra qua cặp môi cong khô khốc, trong khi nó cũng chỉ vừa ngật ngưỡng ra khỏi giường, mắt vẫn dính nhép. Một cái ngáp rõ dài, nó tỉnh hẳn. “Nào! Hồng Hoa Mơ Ước út Thêm! Chúng mày còn phải đợi người ta vào tận giường lôi ra nữa à, đã bẩu (bảo) dậy là dậy thôi!” Nhưng “bầy vịt” vẫn không nhúc nhích. Chợt vẳng lên tiếng rít thuốc lào sòng sọc. Anh Thân đã dậy từ lúc nào, ngồi rung đùi bên chiếc bàn gỗ cáu cạnh, nhả ra từ miệng và cả hai bên lỗ mũi từng cụm khói nhờ trắng cuốn xoáy mây bay. Hễ anh cất giọng là bao giờ cũng gằn lên từng tiếng: “Chúng - mày - có - dậy - cả - đi - không - thì - bẩu - ông! Mẹ kiếp! Con gái con lứa vô tích sự, sáng bảnh mắt ra...”

“Dậy cả đi lũ báo hại! Dậy cả đi ra đây tao bẩu đây này!” Chị Thân, sau khi đã vung gầu vục nước đổ tràn bể, đổ cám cho đàn lợn một mẹ mười hai con ăn để bịt miệng lũ chúng khỏi rít chói tai, lúc này mới cất lên thứ tiếng có uy lực nhất trong nhà, tay vẫn thoăn thoắt xâu cua vào cái xiên tre. Một. Hai. Năm. Mười. Mười lăm. Hai mươi con. Một xiên. Vừa vặn. Đều tăm tắp và chặt chẽ không lệch đi đâu được. Đến khi con Thắm quát em dậy, chị đã xâu được bảy xiên, con Thêm khóc chị đã xâu được mười xiên. Giờ thì cả “đàn vịt” bảy con đã ngồi quây tròn xung quanh cái nồi đồng năm mươi cua vơi đi quá nửa, ngước nhìn mẹ thành kính như con chiên xưng tội.

Đồng hồ chỉ 4h30’. Lịch treo tường màu đỏ: Chủ nhật ngày 19 tháng 6 năm... Không có tiếng ê a học bài buổi sáng của lũ trẻ trong xóm như thường lệ, vì dạo này tất cả đều nghỉ hè. Con chó vện chốc chốc ư ử rên.

“Con Thắm mang vó ra ao thả, con út đi theo ném thính, con Hồng ra xoi hái rau đay mồng tơi, con Hoa thủi cơm, con Mơ chuẩn bị quang gánh, thả gà ra cho ăn, con Ước quét nhà, hót cứt gà, quét sân. Làm đi. Nhanh lên. Còn con Thêm, đưa đây tao cho bú”. Con Thêm “ư ư” những âm dài sung sướng, nhanh chóng truồi khỏi lòng con Mơ, rúc vào nách mẹ. Chị Thân khẽ kênh cánh tay vẫn thoăn thoắt múa trên xiên cua, tay kia đưa ngang, kéo đánh thoắt đường nách cái áo ba lỗ rộng thùng xộc xệch nhệch sang bên. Cái vú dài thây lẩy, căng nhức bị bắt chành ra phía nách. Đầu vú đen thẫm như quả dâu ta chín, ngỏng lên, cứng đanh, rỉ ra một giọt sữa trắng, thách thức con Thêm chồm tới. Con Thêm rướn lưng, đôi chân cong khuỳnh, miệng nhanh nhảu đơm ngay vào. Bầu vú méo mó biến dạng dưới hõm nách sâu hoắm, hằn rõ những vệt gân xanh.

Người đàn bà đẻ bảy lần bảy cô con gái là chị Thân, đã sáng tác ra kiểu ti mẹ độc nhất vô nhị thế gian. Con Thêm khịt khịt mũi, “choét” một cái, môi bóng đỏ, má ửng hồng, mặt bửng chửng.

***

“Mẹ nhà chúng mày! Mới sáng bảnh mắt đã lè nhè hả! Xúi cả buổi chợ của bà thì bà cho ăn cái của bà đây này!” Con Thêm đang nghịch mấy hòn sỏi chợt víu vào áo mẹ, ngơ ngáo. “Giời ơi là giời, sao cái thân tôi nhục nhã thế không biết! Mới sáng bảnh mắt đã rượu. Hả giời ơi là giời!” Anh Thân súc miệng òng ọc, chẹp chẹp vài cái rồi nói vóng qua cửa sổ: “Bà im đi, không thì thiên hạ người ta cười cho. Đã bẩu là chín bỏ làm mười. Mà mới sáng ngày ra đã...”. “Im gì, im cái mả mẹ nhà chúng mày! Sao mày không bẩu cái thằng chú của mày chừa đi. Xúi cả buổi chợ của bà...”.  Anh Thân tái mặt. Bà thím dâu vênh váo cắp nón đi.

Lúc này, ông mặt trời còn chìm khuất dưới tán cây bên kia cánh đồng làng. Bà Xiển chân vòng kiềng, bước khuỳnh khoàng hai cột trụ cổng, đôi cánh tay dài thõng thẹo quá gối vung bên nọ vẩy bên kia. Cái thúng đội trên đầu lồng khồng túm lông vịt, không cần tay đỡ, vững chãi như thể cô hầu đội mâm lúc nhập đồng. Bà người Đoài thôn, đến xóm Đông làm dâu, đẻ sòn sòn chín lần: bốn trai năm gái, chết non ba đứa còn sáu: ba gái ba trai. Chúng đã có vợ có chồng, ở riêng cả. Ông lo vài sào ruộng khoán, bà chạy chợ bán thêm ít bánh nếp bánh tẻ.

Ông Xiển nhả ra khỏi miệng khói thuốc lào, bụng lầm bầm nghĩ thế là thoát khỏi cái con mẹ điên lắm điều. Rượu hết. Túi rỗng. Định bụng bán cân lông vịt thì bị mụ vợ phát hiện lôi ra chợ mất. Sáng ngày ra trệu trạo vài hạt cơm nguội, miệng nhạt tanh nhạt thếch. Rít thêm khói thuốc lào, miệng lại đắng nghét. Ông Xiển chẳng chịu được tanh, chẳng chịu được đắng. Chỉ có cay. Cay đến thế nào cũng làm ông dễ chịu. Có tí cay vào là ông ngủ ngay được. Cánh bợm nhậu cùng cạ với ông gọi ông là “ỉ tửu”. Ông ngủ quên hết cả vợ con, trời đất. Ngủ ngả nghiêng, ngủ say mèm, ngủ mê mệt, ngủ suốt cả một ngày. Tỉnh dậy ông lý luận. Mà rõ lạ. Chỉ khi ngủ dậy mới dọn giọng. Còn lúc uống xong chỉ ngủ như chết. “Mẹ chúng mày, cứ bẩu ông là “ỉ tửu”... ỉ cái con mẹ chúng mày đây này! Uống - ngủ. Ngủ - mơ. Ông lên tiên giới. Ông tới suối ngàn. Suối ngàn í... a... đào... nguyên... í ... í ... a ... Ông bay... ông nhảy... í ... a ... í ... à ... Ông gặp tiên ... a ... á ... a ... a ... à ... ì ... Mẹ kiếp! Ông đây tiên tửu chứ chả chơi. Thử hỏi chúng mày có thằng nào bằng ông! ỉ tửu... ỉ... tửu... ỉ... tử... u...”

“Này Ước, đi mua hộ ông cút rượu!” Con Ước đang lúi húi hót cứt gà, vờ không nghe tiếng. Tay nó cầm hai cái lá mít vàng xuộm, cứng như hai miếng mo nang, chân dò dẫm, mắt lần tìm theo từng bước chân, lưng cong dấu hỏi. Gặp bãi cứt gà, nó nhún gối xuống một chút, hai bàn tay đưa hai cái lá mít từ từ xít lại, nhẹ nhàng và khéo léo vun vào một cái. Bãi cứt gà nằm gọn trên một cái lá mít. Nó nhón chân hất thẳng ra vườn.

“Ước, đi mua cho ông cút rượu, con!” Lần này tiếng ông Xiển lọt gọn qua khe cửa, phóng thẳng vào tai con Ước êm ru. Nó gục goặc: “ứ. Mặc kệ!” Ông Xiển khẩn khoản: “Đi con, mua ông cút rượu!” “Thế ông có tiền không?” “Ông mua chịu”. “Thế thì đừng hòng. Dơ lắm”. Chị Thân quát: “Con Ước, hót xong chưa, quét sân đi. Mày lải nhải gì như con điên đấy hảng?”

Ông Xiển ôm ngực ho rũ rượi.

***

“Tôi đi gặt trước”. Anh Thân vác đòn xóc lên vai, buông sõng một câu, ý chừng chào vợ. Đấy cũng là lúc con Hồng bưng rổ rau đay mồng tơi lồng khồng về đến sân: “Mẹ ơi”. Con Thắm tất tả cái rổ hất tép tong tong rỏ nước; tôm chà, sậu sặt nhảy lách tách lơn tơn: “Mẹ xem này...” Chị Thân khẽ đánh mắt một cái: “Nhanh tay lên, chúng mày nhanh tay lên, con Hoa cơm nước xong chưa, bố mày đã ăn chưa, dọn cơm ra đi”. Con Hoa vung cái chiếu rách như tổ đỉa, bụi tung lên khắp nhà, miệng lầu bầu: “Bố mói cơm ăn từ đời nảo đời nào, đi rồi lại còn...” Chị Thân nghe không rõ: “Lầu bầu mả bố mày cái gì? Có nhanh lên cho tao còn đi không? Chợ trưa rau héo cá ươn. Chợ chiều cá thối người ườn mặt ra...”. “Con bẩu bố mói cơm ăn lâu rồi chứ cái gì mà mẹ cứ...”. “Lại còn cãi hả, mặt trời đỉnh đầu bố mày rồi kia kìa!”.

Thoắt một cái, “lũ vịt” đã lại quây vào mâm cơm. “Nhanh nhanh lên. Tao bẩu chúng mày nhanh nhanh lên” - mẹ nó giục. Con Hoa cầm đôi đũa cả đã mòn vẹt vọc vào cái nồi gang đầy cơi, tay ra chừng bải hoải. “Thật vô đoảng, cơm khô như cho chó ăn thế này à?”. Nó khó nhọc xới được một bát, đặt trước mặt mẹ, lấm lét: “Mẹ ăn đi”. Con Mơ, con Ước, con út tay lăm lăm một bát hai đũa. Con Thêm mới nhấm nhém được cơm rót cũng vọc một tay vào cái bát không, một tay vào bát rau luộc, mồm ư ư. “Ăn, ăn đi! Tao đi chợ rồi thì con Mơ ở nhà mớm cơm cho em”. Bát rau muống luộc to tướng, thâm xì xì, bát nước cua muối mặn chát, mấy con cá sậu sặt rang nhội chạt những muối là muối, nồi cơm gang ba bơ khô khốc như gạo sống cơi vung, thoắt hết. Ngoài hiên, tia nắng đầu tiên xuyên qua khung cửa sổ. Dòng bụi hỗn loạn quay như đèn cù. Con Thêm mặt nhoe nhoét nhọ-cơm-rau, tay cầm đũa đều đều vung lên đập xuống mâm đồng coong coong mà mắt thì dõi theo dòng bụi quay tít, cười bí ẩn.

Con vện sau khi nhai gọn chỗ cháy, nằm choãi chân như con thạch sùng bám tường, từ đầu đến đuôi dính bệt xuống nền hè. Người ta bảo giống chó có kiểu nằm thế này khôn phải biết. Chị mái già tục tục gọi con uống nước ngoài sân giếng. Mười chú gà con đã khá lớn, vẫn chưa bị mẹ bỏ, te tái vẫy những đôi cánh cũn cỡn chơi trò ú tim. Bỗng ở đâu ào đến một cơn lốc. Chú trống cựa bất nhã xông vào giữa đàn gà, đạp lộn mấy chú gà con lăn lông lốc, đuổi chị mái già té tái. Chị mái già nhảy giạt lên cành rào, lộn cổ xuống, bị chú trống lực lưỡng mổ một nhát trúng mào, kêu quang quác, lại vùng chạy cắm đầu cắm cổ vào trong nhà, táp cả vào chân tường. Chú trống thừa thế gằn mạnh lên. Vừa kịp. Cả hai dúi dụi cạnh nồi cơm...

Chị Thân nhắc nhẹm mông rút cái chổi cùn đánh xoẹt, ném một cái trúng phóc “hai con ôn vật”. Chú trống “kéc kéc” khoan thai rời khỏi lưng chị mái già, đập nhẹ đôi cánh vàng đen tím đỏ xanh biêng biếc, đẹp như đôi cánh thiên thần, niềm kiêu hãnh ngời ngời hàng ngày giương diễu, át vía hết thảy bọn gà choai trong xóm. Với chú thì có gì mà phải vội. Cặp đùi chú kệnh ra hai bên, thả từng bước khụng khiệng sau “chiến trận” thắng giòn. Chị mái già chạy thục mạng tới chỗ đàn con đang dáo dác tìm, đầu chúc xuống đất ra chừng xấu hổ. Con Thêm khóc thét. Con út lôi em ra, rút xoẹt cái khăn mặt màu cháo lòng vắt trên cành rào trước sân, quệt một nhát ngang mặt con bé. Con Hoa dọn mâm. Con Mơ cuốn chiếu. Rũ.

“Con Hồng, con Hoa, kéo xe cải tiến ra đồng gặt với bố mày trước đi. Gặt cái mảnh sào mười Ngũ Đồi ấy. Còn con Thắm, kéo thêm vài lượt vó nữa lấy tép ăn rồi thu về, xem thóc rơm chúng nó phơi thế nào rồi ra sau. Con Mơ, con Ước, con út lấy chủi  quét sân, đổ thóc, rũ rơm. Đến trưa thủi cơm cho dẻo dẻo vào. Tép rang mặn muối hơn hôm qua tí nữa. Rau muống xào cho tí mắm tôm. Chúng mày nhớ trông em cho cẩn thận vào đấy!”

Không đứa nào nói gì, ấy là chúng đã tuân lệnh. Chỉ con Thêm khóc như phải bỏng.

***

“Cha tin hiền đứa nào hôm qua ăn không ăn hỏng con gà của bà. Bà bẩu cho mà biết mà mở mắt ra nhứ... ứ... Ăn không ăn hỏng của bà mà có ngày của nả trong nhà đội nón ra đi, sống mà không yên, chết mà không nhắm mắt nhứ... ứ... Cha tin hiền nhà chúng mày! Nhứ... ứ... ứ...” Bà Na, người đàn bà làm lẽ không có con, tội nghiệp, cứ mấy hôm lại mất một con gà. “Thôi bà nó ạ, chẳng gì mình cũng là đảng viên, của đi thay người. Chửi bới làm gì mất quan điểm”. “Mặc cha chúng nó chứ, tôi cứ nói vóng lên thế đấy, đứa nào có tật thì giật mình”. “Chị The này. Tôi tức chết đi được mất”. “Thế lại mất con nữa hở bà?”. “Con gà mái vừa mới đẻ được vài cái trứng con so. Đứa nào mà khốn nạn! Tôi thì tôi cứ chửi cho chúng nó ăn không ngon, ngủ không yên. Tôi mà bắt tận tay day tận trán đứa nào bắt gà của tôi thì tôi chan tương đổ mẻ vào mặt ông bà ông vải nhà chúng nó...”. “Chị Côi này, tôi đến bán hết đàn gà thôi, được dăm ba đồng cũng là được, còn hơn để cho lũ chó nó ăn mất”. “Cứ như là có cáo ấy bà nhỉ?”. “Cáo cầy gì? Lũ cáo đầu đen thì có. Ông ấy nhà tôi cứ bẩu một câu nhịn là chín câu lành. Lành gì! Quan điểm gì! Ai mà đi giáo dục quan điểm được cho cái lũ ấy. Tôi mà biết đích xác đứa nào...”.

Chị Thân đã ra đến đầu ngõ giếng. “Mẹ nhà Thân một gánh trĩu cua kia à? Tiền để đâu cho hết! Còn lo gì mất mùa mấy chả không mất mùa! Cả cái xóm này chả có nhà ai lợn đầy đàn đầy nái...” Bà Huê, người đàn bà dẻo mỏ nhất xóm Đông chào chị Thân thánh thót. Từ sáng đến giờ bà Huê đã thánh thót ngon ngọt với ít nhất ba người. Đầu tiên là bà Xiển: “Gớm, bác có gì mà tất tả sớm thế. Hôm qua bánh bán không kịp bóc hả bác? Hôm nay đi sớm chắc đắt hàng phải biết!” Thứ đến chị Nhận: “Gớm, vườn trên ao dưới có khác, ngày nào cũng mấy trăm rau. Tôi bẩu rau nhiều thế còn đi bắt cua làm chó gì cho khổ!...”. Ai cũng chỉ ừ hữ với bà Huê cho qua chuyện. Thể như lúc nào bà cũng hậm hực với anh em họ hàng rằng nhà mình thiệt thòi, mà thực ra cũng ruộng sâu trâu nái, con cái lớn ngồng, đến tuổi kén chồng hỏi vợ, nhà xây năm gian, lợn đàn gà đẻ. Anh em chòm xóm chỉ bằng mặt với bà mà không bằng lòng. “Hôm nay bà được nhiều không? Chưa đi chợ kia à?”. Chị Thân bao giờ cũng là người nhẹ nhàng với bà Huê nhất. “Có quái đâu mà nhiều! Vài cái xiên cua óp. Hái thêm mấy mớ rau nữa cho đủ tiền mua cân phân đạm. Hì... hì... hì...”. Chị Thân khinh khỉnh: cái điệu cười của bà ta sao mà nhạt. Rồi quày quả bước đi. Đến giữa con mương dẫn đến chợ Khu Tám, vắt ngang cánh đồng Ngũ Đồi, chị Thân gặp chị Nhận đang ngồi phệt dưới cỏ. “Ơ bác Nhận! (Chị gọi chị Nhận bằng bác thay con) Sao còn ngồi đây?”. “Nặng quá mày ạ. Tao bị đau lưng mấy hôm rồi”. “Để em đỡ cho”. “Khiếp, không có tiếng lợn ét nhà mày thì tao mấy bà bu không còn biết đường nào mà dậy. Hôm qua tao bắt được ba giỏ đầy cua. Cố bòn vụ hè này để đầu năm còn tiền học cho các chị ả. Sáng lại hái được hai trăm rau muống, không gặp mày có mà phải đổ tháo xuống mương”. “Thóc nhà bác săn nhiều chưa? Bao giờ gặt nốt sào ba Đệ Tam?”. “Lép kèm kẹp chán chả buồn gặt. Sang năm bỏ cái giống ấy đi mày ạ, lắm rầy nâu bỏ bà. Cứ cái kiểu khoán mười như thế này, mình không chủ động, chiêm khê mùa thối có mà ăn cám. Sáng nay bà Xiển ca sớm thế?”. “Ôi dào cái mụ! Có mà đến nhắm mắt xuôi tay...”

Hai người đàn bà kĩu kịt bám gót nhau mà đi. Cào cào châu chấu bay rào rào. ở giữa đồng, lom khom vài bóng người đang gặt. “Ông Thân nhà em nhanh thế. Nhìn thế kia chắc đã được nửa sào đấy bác nhỉ?”. “Sào có mà sào rơm lại chả nhanh”. “Nhà bà Xiển không biết lấy gì mà giả nợ lúa non. Bóc ngắn cắn dài, độ vài vụ mất mùa thế này có mà đi ăn mày bác nhỉ”. “Tao mấy bu tao đã bảo mà. Cứ rượu lắm có ngày còn chết. Nhưng mà lại không chịu được. Bà ấy đi chợ ăn nhờn mồm. Tí nữa thể nào tao mấy mày cũng gặp ở hàng bánh cuốn đi ra cho mà xem. Buôn với chả bán. Buôn cu bỏ sọt nó tọt xuống ao. Chả trách được”. “Hôm qua em thấy thằng Phong nó vào, tưởng có gì cho hóa ra không, ông thì chẳng nói chẳng rằng, bà khinh khỉnh. Chả trách đứa nào cũng muốn ra ở riêng cho chảnh hoảnh. Đến mấy đứa cháu nó cũng chả thiết vào. Già rồi mà còn chưa chót đời”. “Mấy cái thằng ấy cũng mất dạy một lũ mày ạ. Cứ bảo ra thành phố đi xây đi xẻ lắm tiền, rồi cũng dốc vào cháo lòng tiết canh mấy thịt chó hết, lại còn mua đầu “viô” về ông ổng hát “kaôkê”. Cứ đánh dậm thâm dái chẳng sao, đi ra thành phố ráo chân ráo tay, không khéo còn mắc thói đĩ bợm. Hôm nọ con vợ nó khóc sưng mắt, hình như là thằng mất dạy tha cái bệnh tim la cù đinh về. Mày xem!”. “Nếu thế thì thậm khốn nạn”. “Kể nghĩ ông Xiển cũng tội nghiệp mày ạ. Lúc tao thắp đèn hái rau ao đằng sau, ông ấy ra vạch chim rót ngay vào trái bếp, miệng ư ử “ông tới suối ngàn ông lên tiên giới” làm bu tao cứ cười lăn”. “Em đã bẩu cái ông Thân nhà em không nghe. Đụng vào làm gì để mụ ấy chửi cho. Đèn nhà ai nấy rạng. Anh em cái họ nhà này chẳng đứa nào tử tế. Mình không đẻ được mụn con trai chúng nó cũng nói ra nói vào. Ông Thân nhà em cứ vài hôm lại hậm hực, mình còn sống sờ sờ mà lại cứ bẩu trưởng tràng nhường cho người khác đi thôi, vớt vát mãi. Nói có bác chứ em cứ nẫu cả ruột”. “Mày nghĩ làm gì cho mệt. Đẻ đến bảy đứa rồi, cố nữa có mà chết rục xương à. Nhà tao cũng không có con trai, chết ai đâu. Nhìn ba đứa nhà tao ăn học ruôn ruôn, lũ chúng nó có mà ức đến tận cổ”. “Thì có bác như thế bác mới hiểu em. Mình thì gồng gánh nuôi con mà nó lại cứ rủa rồi không ngẩng mặt lên được với anh em họ hàng!”. “Những đứa độc mồm độc miệng thì rồi nó vận vào thân. Mình ăn ở trời có mắt. Trưa hôm qua, lúc con Ước cong môi gọi “mẹ ơi”, tao bẩu, điệu bộ, cứ gọi “bu” như bác đây này. Nó bảo gọi thế đi học chúng nó cười cho”. “Đúng đấy bác ạ, bọn nó bây giờ kinh lắm, cũng đua đòi ra phết. Con Thắm đòi đi thi cấp ba. Nó cứ bì với các chị bên ấy, em bẩu mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh. Cứ bắt ngày vài giỏ cua, cấy nhanh gặt đảm rồi lấy chồng, đứa nào cũng thế. Nó bẩu, rồi đẻ như mẹ. Sư bố con cái thế kia chứ! Kể cũng khổ thân nhưng mình muốn chả được, bác nhỉ. Hôm nay bác đau lưng không đi bắt cua được thì gặt đủi (đổi)cho em một công nhé”.

***

Con Mơ chỉ đạo các em rũ rơm khắp ngõ, vãi thóc kín sân. Mặt đứa nào đứa nấy đỏ gay, mồ hôi mồ kê nhễ nhại. Đứa trang, đứa cào, chúng nắn nót san phẳng sân thóc bộp xộp những hạt lép và vụn rơm của vụ lúa thất bát. “Te le xình xình xình... Te le xình xình xình... Rứp... rứp... rứp... ứp... ứp... ứ.. p... Nín đi, nín đi! Mai cho ăn cỗ cụ Mo cụ Thèm, nín đi, nín đi...”. “Cụ Mo cụ Thèm cục giắm ấy! Đã không dỗ hộ lại còn cứ trêu. Trả em ông đây!”. Con Ước ngừng trang, dẩu cái môi cong loe như cái loa kèn vặc lại chú Hai nó vừa cù quay con Thêm khóc ngằn ngặt trong cái nong đặt trên bờ hè, giọng xấc xược. Nó là đứa con gái thứ năm, một cái “thằng cu tẹt” có ước mơ thật buồn cười: lớn lên sang Trung Quốc lắp chim!  Con Thắm con Hồng con Hoa, ba đứa cách nhau hơn một tuổi, nay vừa độ mười lăm mười sáu, phổng phao, da trắng, môi hường. Người xóm Đông bình phẩm đàn vịt giời nhà Thân có nước da trắng nhất, không hề bắt nắng, môi lại đỏ, phải tội hơi cong. Con Thắm môi cong nhất, thường xuyên nứt nẻ, thuở bé gọi là “con Cong”. Con Hồng cũng có biệt hiệu “con Cớn”. Con Hoa hay khóc biệt hiệu “Hoa Nhè”. Một Cong hai Cớn ba Nhè. Ba cô môi mè mót lúa chạy rông... Nhông nhông nhông... cởi truồng nhông nhông... đồng Bông trông thấy... Mỗi khi thấy ba “con vịt” lớn nhà Thân ra đồng, bọn trẻ trong làng lại hát rống lên như vậy. Đồng Bông chẳng biết có trông thấy gì không. Lũ trai choai thì nhìn cặp chân trắng nõn lấp lóa bùn của chúng tủm tỉm cười: ôi cha những bảy cô con gái. Tối tối, chúng lại đến trước cửa nhà chị Thân đua nhau rít thuốc lá, phả khói nồng nặc cả xóm Đông. Nhưng con Thắm con Hồng con Hoa dường như chưa lớn. Chúng tất tưởi nấu cám, dọn cơm, tắm táp và quát đạt lũ em đâu ra đấy trong tiếng rít đanh quánh của mẹ, kiểu rít của người mẹ dạy con đàn.

“A... á... a... chúng con là lũ vịt giời. Bé thời ăn hại lớn thời bay đi... i... i...” Chú Hai nó làm điệu ngâm nga trong họng. Con Ước tức lộn ruột: “Vịt giời cái con bướm ông đây này! Sĩ diện, có mỗi cái thằng cu Đạt”. “Tao bẩu mày không sang Trung Quốc lắp chim sớm đi, sắp hết đợt rồi đấy”. “Hết đợt thì kệ cụ nó hết đợt, việc gì đến chú nào?”. “Chậc... chậc... ấy là tao cứ bẩu thế...”. “Sĩ diện, có mỗi cái thằng cu!”. “Cái con này láo quá rồi đấy nhá! Tao về sẽ mách với bố mày”. “ừ, mách thì cứ đi mà mách. Chú là cái đếch gì. Có mỗi cái thằng cu...”.

“Con Ước kìa, đuổi gà đi, nó tãi hết thóc ra rồi! Tao về mách mẹ cho mà xem!” Lệnh của con Mơ bây giờ như lệnh mẹ. Con Ước không dám cãi một lời, chỉ đưa mắt lườm lườm. Ui xì... ui xì... Lũ gà bắn tung tóe mỗi con một nơi. Nó quay vào, thấy con Thêm đang bám một tay vào thành nong, tay còn lại chới với cái dây thun lòng thòng từ cái dui nhà xuống, chân ở tư thế nửa quỳ nửa đứng. Con Ước hốt hoảng: “út, trông em sắp ngã rồi kia kìa! Cụ nhà chúng mày, ông về mách mẹ cho mà xem”. Nhưng chính nó đã lại chạy vội tới đỡ em. Trong nhà, con út, con Mơ đang ao gạo sống vào cái bát bàn nhau rang trộm. “Cái gì đấy?” - con Ước hỏi. “Gạo rang, mày có ăn không?”. “Đâu?”. “Bây giờ mới ấy...”. Con Ước quên cả tức giận, giục: “Chúng mày nhanh lên, bố sắp về bây giờ!”

***

Đi gần đến chợ, chị Thân và chị Nhận vẫn tiếng to tiếng nhỏ: “ừ. Bà Na lại mất gà hở mày? Mẹ! Rõ tội. Chẳng phải cáo mèo gì đâu mày ạ, nhưng nói chỉ để bụng thôi mày nhá. Cái thằng cu Phong nhà mụ Xiển chứ ai. Bố rượu con rượu, rau nào sâu nấy, thật nhà dột từ nóc dột xuống. Đêm qua, lúc nó bóp cổ con gà, chó nhà tao sủa ầm lên, tao tỉnh giấc, thế là mãi gần sáng mấy ngủ lại được. Không có lũ lợn nhà mày thì có mà ngủ chết trương”. “Chứ thế bác tưởng em không biết ấy à? Ông bà Na ông bà ấy hiền chứ. Nó có giỏi thì cứ đụng vào nhà em”. “Thật, có bà Na chứ, cả như tao mấy mày, bố bẩu chúng nó dám...”.

Lúc này, ở chợ, sùm sụp cái nón trên đầu, bà Xiển suỵt soạt cúi gằm vào đĩa bánh cuốn. Cái mồm rộng nguếch bóng nhờn những mỡ là mỡ. Còn ở nhà, ông Xiển chẳng biết đã xách chai đi tự bao giờ. Đàn gà mẹ con trên một chục ùa vào trong nhà ông Xiển bới lộn một góc tường đất vách. Mùi ẩm nồng xông lên, muỗi bay, cóc nhảy. Cái nhà vách bỗng lạnh như nhà hoang.

Chị Nhận bỗng bảo: “Bà Huê nhanh thế, đã đến rồi kìa”. “Gặp bà ấy như chợ giời mưa. Nhanh lên bác”. Hai người đàn bà đã đến chợ.

Mặt trời mới lả ngọn tre, xe lúa lồng khồng cũng nhẹ nhàng lăn bánh về đến ngõ. Tiếng con Thắm lại dóng dả: “Mơ đâu, Ước đâu, út đâu...”. Không một tiếng đáp, chỉ con Thêm khóc ré bên nồi gạo rang bốc khói thơm lừng. Con Thắm chạy vội vào bếp, bế xốc con Thêm bị bỏng một vệt ở tay, miệng la lớn: “Giời ơi là giời, bố ơi! Lũ giời đánh chúng mày chết rấp đâu để em ông bị bỏng nặng thế này hả giời!”.  Anh Thân sấp ngửa kịp vớ chai nước mắm dội thẳng vào tay con bé thì đã nghe con út thất thanh, át hết cả tiếng khóc xé trời của con Thêm: “Chú Hai ơi bố ơi nhanh lên, chị Ước... chị Ước đang cứu... ông Xiển... ông Xiển ngã... chìm nghỉm dưới ao rồi kia kìa!”.

Xóm Đông bỗng chốc tá hỏa những tiếng la.

Nhưng rồi đâu lại vào đấy. Đèn nhà ai nhà ấy rạng. Ông Xiển được đưa về sân nhà, người xóm xúm đến, cạy răng cho uống nước đái thằng Phong, đã tỉnh. Bờ ao, bờ dậu xóm Đông lại lập loè đom đóm và đâu đó rộ tiếng hát, tiếng tum chát ỉ eo của đội chèo đang tập ở sân đình…

(Văn nghệ số 28)

Chuyện ở Làng

“… Sông kia rày đã lên đồng

Nơi làm nhà cửa, nơi trồng ngô khoai

Vẳng nghe tiếng ếch bên tai

Giật mình còn tưởng tiếng ai gọi đò”

Trần Tế Xương

Ông giáo Cơ nói với tôi bằng một giọng khào khào nhưng rành rẽ đượm vẻ nuối tiếc “Thế là họ lấp ao Cái thật, anh ạ”.

Tôi không đáp, lặng lẽ pha trà, thu dọn mấy quyển sách lăn lóc, tắt ti vi rồi mới lên tiếng “Cháu biết rồi. Họ đang đổ cát ầm ầm từ đêm. Ông giáo này, là ao Tu - Văn chứ?”.

Ông giáo Cơ thoáng im lặng, chậm chạp nhắp chén trà lầm bầm, “ờ Tu-Văn. ấy là thời còn hợp tác xã, trước, tôi nhớ các cụ gọi là ao Cái, ao Cái là cái rốn xả nước của An Xuyên - Ngọ Cầu xưa”.

Tôi bộc bạch cùng ông. “Thực ra có nên lấp hết ao như thế không nhỉ?”

Câu hỏi của tôi đã chạm vào nỗi lòng riêng của ông giáo bảy mươi tuổi. Ông là thầy giáo dạy tôi lớp một. Học nhiều, bươn trải nhiều tôi vẫn nhớ như in các thầy cấp một, thầy Hiện quả quyết, năng nổ hay phát biểu, thầy ích vui tính, hay giả làm tiếng gà gáy đùa học sinh và ông giáo Cơ đang ngồi với tôi đây nhỏ nhẹ, thâm thuý nhưng thương yêu học trò nhất mực. Ông Cơ đằng hắng, khúc khắc ho rồi bảo “Anh biết đấy, hôm người ta định lấp ao Chùa, tôi hai lần lên bạch với sư thầy cũng chẳng ăn thua. Mình già rồi, bây giờ nói chẳng ai nghe”.

Chúng tôi lại chìm vào im lặng. Tôi thấy có cái gì nghèn nghẹn, tưng tức dâng lên. Đi công tác xa mỗi lần về thấy người làng hối hả lấp ao tôi thấy có cái gì xon xót. Tiếp theo mấy gian đình cổ, mấy cái cổng đá, cột đá bị phá bỏ, giờ đến ao chùa, cái ao mà thuở bé bọn tôi vẫn hái nấm tua rua, tìm nhặt xác ve ve và uống nước ở đấy mà người ta cũng cho lấp đi ư. Ông Cơ bảo cái giếng đất ở trong chùa cũng bị lấp rồi, thay bằng cái giếng khoan, vòi sắt nhô lên lởm khởm. Ngày xưa, giếng đất của chùa là mạch giếng nhiều nước nhất làng, nước trong và mát lắm. Đi gánh lúa về, đặt quang sắp hàng ở cổng đầu làng chạy vào nhà chùa xin nước giếng uống. Sư thầy ngày ấy hiền, hay xoa đầu bọn trẻ trâu chúng tôi. Hôm biết nhà chùa đang lấp ao, tôi hỏi xẵng ông giáo “thế họ trả lời thế nào”. Ông giáo cười buồn “hôm tôi vào xin nhà chùa dừng lấp thì sư thầy bảo “không giữ được, họ đổ rác ra, bẩn”. Tôi thưa với sư thầy “hay ta xây tường xung quanh. Cổng chùa có ao là để người đến lễ rửa chân tay, mặt mũi, các cụ dạy thế”. Nhưng mọi chuyện cứ im đi, nhà chùa cũng im. Ao Chùa vẫn bị lấp thành một bãi cát trắng. Cổng chùa xây cao hơn, chùa cất thêm mấy gian đồ sộ, xe ôtô lớn được đặc cách trở gỗ đá qua cái cầu cấm xe tải. Thấy dân làng bảo, có mấy người không phải là sư vẫn đang trong ấy...

Tôi kinh hoàng thấy làng tôi - một làng cổ của xứ hoa trong vài năm gần đây đã gần như làm trọn công việc ấy. Ao lớn, ao bé hàng trăm chiếc bị người ta lấp sạch. Huyền thoại kể rằng, ngày nhà Trần chống giặc Nguyên-Mông, chính hệ thống ao, hồ, sông, ngòi giằng gịt của xứ Đông trong đó có vô vàn ao, hồ quê tôi đã góp phần ghìm cương, cản vó lũ ngựa người hung hãn Mông Cổ. Vó ngựa của hàng vạn kỵ binh bách chiến bách thắng đã sa lầy, lúng túng và bị tiêu diệt ở những ao hồ, sông ngòi thiên la địa võng và trong hai cuộc chiến tranh vệ quốc thì ngàn vạn ao hồ vừa là nơi trú ẩn, vừa là nơi cung cấp cá, tôm, khi chống hạn, khi chống lụt mà những người đang sống đây hẳn chưa quên được.

Vậy mà bây giờ họ lại nhắm mắt lấp đi.

*

… Bất kỳ ai đến làng bây giờ đều phải sửng sốt trước bầy ngựa từ bốn phương tụ lại. Đã lâu lắm, từ cái thời tôi chưa đẻ, nghe bố kể lại làng có hai ông lái ngựa chuyên chở tre pheo, gỗ, lạt, vôi vữa, gạch ngói, cát xỉ bán cho dân làng, chở thuê cho hợp tác xã. Sau đó, phần vì hàng hoá lẹt đẹt không có người thuê phần vì phải cạnh tranh với cánh thợ thồ mới ở Điện Biên về, thành thử mấy ông lái ngựa không có việc. Thóc lúa hợp tác quản chặt, chia định mức, nên năm thì mười hoạ, hai con ngựa mới được vốc thóc lửng. Chúng gầy đói, nheo nhách được hơn năm thì chết. Hai ông nuốt nước mắt thịt đem ra chợ bán, chẳng ai mua. Làng tôi mất giống ngựa từ đấy.

Mấy năm trước, làng tôi chẳng có con ngựa nào. Tuổi thơ tôi gắn bó mật thiết với lũ trâu đồng. Ngày ngày trên lưng trâu, chúng tôi dầu dãi khắp trên đồng, dưới bãi. Trưa hè nắng gắt có đầm sen ngút ngàn che phủ. Đội lá sen trên đầu, hết nắng. Tẽ bát sen nhấm nháp, no bụng. Khát thì chén mấy chiếc ngó, hoặc cứ nước đầm đấy, bẻ cuộng sen, dùng làm lưới lọc mà chẳng sao, đứa nào cùng khoẻ như vâm, da đen bóng. Phóc một cái đã ngồi trên lưng trâu. A lê hấp! Cùng phi như gió về làng, hò hét ầm ĩ. Khi mùa đông ập đến, lũ trâu xù lớp lông dày cộp ra chúng tôi lại có món thú vị khác. ếch đồng, cá rô, lươn, chạch nhiều vô số kể đang lóng ngóng giấu mình trong khoảng đầm thu hẹp. Loáng một cái, rơm rạ được gom về. Vừa thấy khói mịt mờ, đã nhận ngay được mùi thơm nức mũi. Đất trát vào cá, vào ếch, quẳng vào lửa còn nhẩy lộp bộp, uốn mình cong queo đã thi nhau vồ lấy phồng mồm thổi. Thường thằng An chu đáo nhất. Hôm nào trong cái mũ rộng như nhà kho của nó cũng đủ thứ diêm, muối, ớt xanh...

Bao giờ cũng tối sẩm, chúng tôi mới lùa trâu về, sắp hàng một, hoặc phi như gió, hoặc bỏm bẻn nhai trầu. Trâu nhớ chủ nhớ đường, trò nhớ bài nhớ vở, sáng sáng đến trường, chiều chiều ra bãi, chẳng phải học thêm học nếm gì mà chúng tôi ai học cũng rất khá, nhiều khi cao hứng đua nhau đọc thơ, thách nhau giải toán. Xem ra học trò bây giờ còn kém lũ tôi xa.

Yêu trâu như thế mà chúng tôi ai cũng ngẩn ngơ khi chợt nhìn thấy ngựa, lòng thầm ao ước ngày nào đó sẽ được cưỡi loài vật hùng dũng kia, phi vun vút như những chàng trai Cô Dắc. Bản thân tôi nhìn thấy ngựa bốn lần, do bố tôi thuê chở phân đạm từ huyện về hợp tác xã năm tôi bảy, tám tuổi.

Cách đây hai chục năm, bố tôi là một đội trưởng sản xuất kiêm chỉ đạo ban cờ đỏ. Lăn lội chán ở chiến trường, bố tôi giải ngũ. Tưởng dãy Trường Sơn đã vắt kiệt ông bằng những cơn sốt rét, ngờ đâu ngọn gió đồng quê vun lại chí trai. Về nhà hôm trước còn như tàu lá héo, hôm sau ông đã băm bổ xuống huyện xin nhận công tác. Người ta bảo chờ, ông lục địa chỉ mấy thằng đã chết ăn nhờ ở đậu. Được hơn một tháng chán cảch chầu trực lại vác ba lô về không. Dân làng tin, bầu ông chỉ đạo ban cờ đỏ, một bên là khẩu súng trường canh làng canh xóm, một bên là chiếc cuốc con gà chẹn cống, thoát nước kiêm việc thuỷ lợi. Thấy ông làm hăng hái, dân bầu làm đội trưởng sản xuất.

Nhận thấy nhiều đời nhà tôi thất học, bố mẹ tôi chẳng tiếc gì bốn chị em, cho ăn học nên người. Của đáng tội, sức tôi cố mấy cũng không học giỏi được, và hình như cố quá nên giờ thành lẩn thẩn, thấy quyển sách cũ nào cũng cặm cụi gom lại, tỉ mẩn học điều dở, điều hay.

Thấy tôi học có vẻ dốt, bố tôi xin cho đi bộ đội.

Nói là xin e không đúng, thực ra thì tôi đến tuổi nhập ngũ, trên gọi đi, ông không bỏ mấy trăm nghìn chạy chọt cho tôi ở lại, thế là tôi thành bộ đội. Làng tôi, bây giờ đã khá lắm, nhờ nghề buôn đồ phế thải dân làng giầu lên ầm ầm, choai choai mười lăm, mười sáu đã leo xe máy chạy ve vé, con gái mười ba mười bốn đã cũn cỡn đuôi tôm, đi nhún nhẩy khoe mông, khoe ngực chực đòi lấy chồng. Có đến dăm sáu đám cô dâu vị thành niên cưới mới vài tháng đã đẻ con vẫn nuôi được, bác sĩ thề sống thề chết là không phải thiếu tháng.

Thành ra trong lớp trẻ, tôi như kẻ lạc lõng ở làng. Thanh niên cùng lứa, đứa nào cũng nhà to, xe lớn, quần bò, áo phông chạy xe đánh võng, bụi cuốn mù mịt, tiếng nổ đoành đoành nhức óc làm tôi giật mình, giạt vội, ra vệ đường, tủi phận vô cùng.

Sau mãi, cũng dần quen đi. Vả lại, mình bị cái tâm lý tự ti chi phối, thành ra nghĩ quẩn. Thực ra thì dân làng vẫn quý tôi, tin tưởng tôi, nhất là các bác cựu chiến binh, mỗi lần tôi về phép, các bác thường đến động viên, căn dặn ân cần lắm, nhiều nhất là ông giáo Cơ, ông giáo Hiện.

Luật cung cầu thường đẻ ra lắm chuyện nên không phải ngẫu nhiên mà lũ ngựa đua nhau chọn làng tôi để tìm kế sinh nhai. Số là lưu lượng hàng hoá của làng ngày càng lớn, sức chở của con người có hạn, bỗng nhiên người ta nhớ đến loài ngựa, thế là vô số kể, ngựa đực, ngựa cái, ngựa đen, ngựa đốm, có những con còn quá nhỏ, cũng được sung vào đội chở thuê của làng.

Nhưng giống ngựa vốn khoẻ, lại sinh ra để kéo xe, thành ra vài trăm tấn hàng một tháng với chúng chẳng mùi mẽ gì, đã bỏ ra năm, bẩy triệu mua về ai đời chịu để cho chúng nhàn nhã thế.

Và quả thật, ngày nào tôi cũng phải chứng kiến cảnh chúng làm việc từ tờ mờ đến tối mịt. Bây giờ công việc chủ yếu của chúng là chở đất. Đất bờ xôi ruộng mật, người ta đào lên, khoét xuống, ngày vài trăm xe, cánh đồng làng đã hẹp, giờ càng tun ngủn, hở hang, nham nhở. Thế là bầy ngựa dăm chục con tha hồ kéo đất. Chả là đất đã bán cho liên doanh của Tây, tha hồ mà đào, mà khoét các vị quản lý mãi tận Hà Nội, ai hơi đâu mà về trông. Có khoét thành biển đi chăng nữa, mai kia đổ đô la ra lấp, sá gì, huống hồ sức vài chục con ngựa.

Được thể như thế, lũ ngựa chở hăng hơn. Đất trũng, hồ, ao trong làng giờ đã san lấp hết. Rồi đua nhau nâng cao vườn tược, cửa giả. Anh nào cũng nóng mắt vứt ra vài triệu. Con đường về làng bánh xe ngựa nghiến thụt xuống, lầy nhầy đất đá. Mặc, tất cả phải thật khẩn trương sắp đến mùa mưa, mặc kệ con đường…

… Con đường dẫn vào làng độ chục năm gần đây có những bước thăng trầm đáng kể. Vốn là lối thoát chủ lực của làng đông dân nhất vùng giờ nó càng oằn xuống vì phải cõng thêm lượng xe ngựa, ô tô kìn kìn vào ra từ bảnh mắt đến mờ đất. Bằng một cách nào đó, nó được người ta lên kế hoạch làm mới, rải nhựa hẳn hoi. Hôm nghiệm thu, mấy vị cán bộ xã cưỡi xe máy chạy xé gió, phanh cháy đường mà mặt nhựa vẫn cứ lì ra, nhưng nhức mắt. Rồi bia nổ đôm đốp, lợn eng éc kêu. Đến anh cờ đỏ mặt cũng tía lên, quát tháo trẻ con nhặng xị. Mấy gã ăn mày được bọc tướng cơm thừa, vừa khiêng vừa ậm ạch đỡ bụng. Nước lòng đổ ra cống, mỡ váng cả một khoảng ao. Đàn sin sít xem chừng được bữa vui vẻ lắm.

Nhưng bây giờ thì nó đã bứa hẳn, tơi tả, bầm dập, đất cát thòi lên, rác rưởi tung toé, gạch đá lổn nhổn, cứ mười mét gặp dăm sáu cái ổ gà. Mấy cậu choai vốn liều mạng cũng không thể đi liều, mấy cô ả đua đòi quần ngắn, áo ngắn cũng không còn đánh mông được theo nhịp, ngực ưỡn ra nhưng mặt phải cúi gằm xuống nhìn đường. Kẻo sa vào hố, chẳng què cẳng màu da lươn thì cũng sứt móng chân màu sơn ván. Đến dẻo cương như mấy bác xe ngựa mà mồ hôi, mồ kê vã ra như tắm, miệng ngựa, miệng người sủi bọt trắng phau.

Còn con đường thì cứ ngày thêm già ốm và thương tật.

Trong làng nhiều người xì xầm về con đường. Có kẻ bạo phổi còn chửi thẳng bọn ăn điêu, làm bớt. Tiền mất mà đường thành tật, bây giờ biết bắt đền ai. Hay lại bán đất để làm đường, chơi trò sàng sê kiếm chác.

Rồi đất được bán thật, bán cho nhiều công ty liên doanh.

Buổi sáng bây giờ, trên con đường sần sùi cũ kỹ, công nhân từ làng hì hụi đi lại đông như kiến chạy bão. Chẳng biết mấy vị dân số kế hoạch hoá báo cáo thế nào, mà số ruộng trên đầu người mới vài năm đã giảm đi một nửa. Làng bằng cái mắt muỗi cũng gần hai chục lớp. Bọn trẻ con vừa đẻ mới khiếp, đông không thể tả, đứa lớn dắt đứa bé, đứa bé dìu đứa con con. Đứa con con chưa bò vững mẹ nó đã ềnh ềnh một cái bụng tướng. Có anh trông còn trẻ lắm đã sáu bảy đứa, có trời biết nhà ấy có đẻ nữa không.

Trẻ con đông thì việc học hành phải cấp tốc. Học thêm nhà trường không đủ thì phải học thêm nhà cô giáo. Cô nào cô ấy tất bật, tung tẩy sắm bảng, mua bàn, mua xe, mua quạt. Nhìn vẻ ngoài của lũ trẻ con học thêm đã khiếp, xem vở chúng học càng khiếp hơn. Chúng đồng loạt được giảng theo một kiểu, làm bài theo một mô típ. Đến cái đuôi chữ hất cao của cô giáo, chúng cũng đua nhau chép cho thật giống. Thằng cháu tôi thấy cô bảo học giỏi, xem vở toàn tám, chín. Nhưng hỡi ôi! Bài chính tả nào cũng sai hàng chục lỗi. Cô chấm điểm thoáng đãng kiểu này thì học sinh nào chả thần đồng.

Đến tầng lớp loai choai thì đã bớt hơn, nhưng vẫn còn đông lắm. Công nhân làng bây giờ, chủ yếu từ lớp này ra cả. Thông thường, cứ hết cấp hai là chúng nghỉ ở nhà buôn bán và lập gia đình. Uỷ ban xã to tát là vậy nhưng kiểm soát người kết hôn gian tuổi khó lắm. Chẳng phải các vị không biết, mà vì đều con cháu nhà cả. Dân vạn đại, mai kia lại làm dân cơ mà. Thì cần gì học hành, bây giờ chúng đã là công nhân cả đấy.

Ba bốn công ty liên doanh cùng lúc ập về làng xăm xắm cắm cọc mốc vằn xanh vạch trắng lên những thửa lúa đang thì con gái.

Dân trong làng, người mừng ra mặt, kẻ hậm hực, tức tối vì liên doanh chỉ chọn đất mặt đường, thành ra đổ xô vào một xóm. Có nhà bán được gần hết ruộng, đột nhiên có vài chục triệu. Có người nhanh trí chia nhỏ cho anh em họ mạc, kiếm suất, kiếm vé đi làm vì công ty vừa phải đền bù hoa lợi vừa phải đếm ruộng tính suất công nhân. Dân các nơi đổ về mua cam kết của những nhà neo người, sốt lên bảy, tám rồi mười triệu. Ai cũng đồn rằng Tây trả lương cao.

Sáng sáng, công nhân tứa đi làm, trắng lốp như đàn cò. Mấy nhà thơ vườn ngẫu hứng cũng chỉ được mấy câu buồn buồn, tủi tủi. Xem báo bây giờ, đầy liên doanh thua lỗ, vỡ nợ. Rồi con cháu họ? Liệu bắt đền ai. Ruộng đồng, ao hồ thì đã đổ bê tông rồi, máy móc ở đâu phá ra để cấy lúa trở lại. Tiền bán ruộng, bán suất làm đã đua nhau mua xe máy, ti vi hết cả. Bây giờ chỉ biết trông chờ vào mấy công ty kia. Con cháu dạo này đi làm về, mặt mũi không còn hớn hở như trước. Lương đã bắt đầu thất thường, tuần đã phải nghỉ một vài buổi việc. Nghe nói sản phẩm ùn tắc không bán được, đang có dự kiến gán vào tiền lương. Mấy cô cậu loai choai, tháng được dăm trăm bạc cũng ít đưa về cho bố mẹ. Có chút tiền, bọn chúng ăn tiêu táo tợn, phấn son loè loẹt, vênh vang. Đi đường tối bây giờ, không nép sát vào rìa dễ gẫy chân què cẳng lắm. Ngày cưới cô cậu nào mới ác. Một đoàn xe máy rồng rắn vài chục chiếc càn quét dọc làng. Đến đám ma cũng thế. Người chết cũng chẳng được yên.

Thương hơn cả là lũ sin sít, bàn cờ. Đến hơn ba năm nay, chúng gần như bị bỏ đói vì bây giờ người ta không liên hoan theo kiểu mổ lợn giết gà vừa ầm ĩ vừa bôi bác nữa. Xã hội tiến lên thì mức độ ẩm thực của con người cũng phải tiến lên, thú thưởng ngoạn của những đại diện cho xã cho thôn càng phải khác. Thế là họ bấm nhau ra nhà hàng, vừa kín đáo vừa tế nhị. Hỏi vợ con người nào cũng bảo chồng em bố cháu đi họp lại càng thành ra vẻ lo toan. Chiêu độc đắc này tuy không mới nhưng đắc thủ, kín miếng lắm. Còn ở đấy họ làm gì, có giời biết.

Lâu dần, đàn sin sít mất đi phản xạ tự nhiên hong hóng ở đầu cống, nơi nước lòng xưa kia thường xuyên đổ ra. Bây giờ, chúng đành duy trì nòi giống bằng cách cần mẫn lục lọi, sục sạo trong vô vàn rác rưởi ngày ngày sầm sập trút xuống. Tưởng cứ thế là yên phận. Có ngờ đâu người ta lại trút đất xuống như thế này. Mặt ao, mặt đầm co thắt từng ngày. Lũ cá cờ, sin sít từ ngơ ngác chuyển thành hốt hoảng cuống cuồng tìm nơi trú ẩn.

Nhưng có hoạ là điên mới đi đếm xỉa tới mấy con cá nhãi. Vấn đề là tiền, thật nhiều tiền! Vậy lấp hết ao rồi, lũ ngựa sẽ mất việc chắc. Mà không có việc nghĩa là lên đĩa, nghĩa là phải nhịn đến lúc chết hoặc có việc thì thôi. Cũng có thể người ta sẽ bán đi. Nhưng ngựa đã bị vắt kiệt thế này, ma nào sẽ rước. Tiền đã thu thừa ngựa từ lâu, thành ra ngựa lại không quan trọng nữa. Những bác xe ngựa thường nghĩ đơn giản thế.

Nhưng ngựa không bị chết, lại càng không xuống giá như những người rỗi hơi tưởng. Tiếng đồn đã nổ ầm ầm khắp làng: Dân mấy làng bên đang rục rịch có nhiều liên doanh về mua đất. Mà toàn công ty nổi tiếng với những dự định nổi tiếng, to lớn, rộng dài, lũ ngựa đông gấp mười thế này cũng không lo ế việc. Cứ vỗ béo đi, bội thu đến nơi rồi.

Nhưng lại có một tin đồn mới, nhỏ thôi nhưng ngấm ngầm, loang nhanh từ những người ngồi lê đôi mách, rằng mấy công ty kia là công ty cuội đang sắp sửa phá sản, thanh tra về đang làm rõ vụ việc. Nhà có ruộng bán lo ngay ngáy. Kẻ ấm ức ngày trước vỗ đùi inh ỏi lên.

Nhưng người buồn không phải là cánh xe ngựa. Bởi nếu cứ phá đi, họ vẫn có công ăn việc làm vì vùng này không nhờ họ thì nhờ ai. Bọn nào dám vác mặt đến đây mà làm, có mà vỡ họng. Suốt ngày đội xe tụ tập bàn ra, tán vào, kiên quyết không chịu bán ngựa.

Thế mà những người ngồi lê đôi mách cứ kháo om lên, khẳng định bừa rằng rồi sẽ có nhiều kẻ chết, nhiều kẻ phải đi tù là cái chắc, nhưng không chỉ đích danh là ai. Cũng chẳng ai dám đoán mò. Lôi thôi hoá vạ miệng.

Và người ta chờ đợi.

*

Tôi đi công tác dài ngày ở mấy tỉnh phía Nam hôm về làng bỗng thấy có đám ma. Hỏi dò ra được biết đấy là đám ma một anh chết trẻ. Làng nhỏ thế mà dạo này toàn người chết trẻ, người bị tai nạn, người chết điện giật ở liên doanh, thấy bảo có anh bị máy cuốn vào mà chết, tang thương lắm, có cả người nghiện hút phê thuốc chết. Vợ tôi bảo ông giáo Cơ ốm đã lâu không thấy tới nhà mượn sách báo gì. Ao Cái người ta đã lấp xong xây lên mấy dãy kiốt cho thuê, hôm đấu thầu cãi nhau ỏm tỏi mãi không xong. Tôi định bụng đến tối lại chơi, biếu ông giáo mấy tờ báo, cũng là muốn nghe mấy câu chuyện, chuyện ở làng ấy mà, thể nào ông giáo chả ngậm ngùi nhắc mấy câu thơ  của Tú Xương “… Sông kia rày đã lên đồng…”.

(Văn nghệ Trẻ số 28)

Chữ O đầu tiên

Tôi mở mắt, nhận ra mình đang nằm tận đuôi giường. Có lẽ lúc sáng, theo phản xạ, tôi đã thay đổi vị trí nằm để tránh những tia nắng mùa hè gắt gỏng, dù là nắng sớm, hắt vào qua cửa sổ. Chiếc đồng hồ trên mặt bàn trỏ 11 giờ kém 10 phút. Những ngày chủ nhật của tôi thường bắt đầu như thế.

Tôi ngáp dài, cảm thấy mùi rượu vẫn váng vất trong hơi thở. Đầu hơi ong ong và toàn thân mệt mỏi lạ lùng, không còn muốn vận động. Tôi nhìn trân trân cái vết sứt kì quái trên trần nhà. Tiếng đồng hồ tíc tắc đều đặn... Trận nhậu tối qua thật hoành tráng. Giống như những buổi tối tuần trước, tuần trước nữa,... Tôi và lũ bạn học, ra trường đi làm chốn công sở, thằng nào cũng có một lão giám đốc hoặc một tay trưởng phòng quí hoá để lôi ra xỉ vả không tiếc lời mỗi khi rượu vào. Cả tuần vâng lệnh, khép nép, kín đáo quan sát, cuối tuần xả ra cho bõ tức. Rồi luôn luôn đi tới chân lí quen thuộc: những kẻ hàng ngày đè đầu cưỡi cổ chúng ta hoặc bảo thủ, hoặc ngu như bò, hoặc dâm dê khốn nạn, hoặc tất cả các đức tính đó. Thật hởi lòng hởi dạ! Uống đi bà con, dzô, cạn! Anh em ta phận thấp nhưng cao hơn bọn phường tuồng kia hẳn một cái đầu... Tôi và lũ bạn tôi.

Căn phòng tôi đang ở rộng chừng mười tám mét vuông, thuộc khu A tập thể dệt Tám Tháng Ba. Khu tập thể này tuổi đời hình như đã vượt quá ba mươi, tồi tàn, loang lở, hành lang giữa tối om. Giá thuê phòng rất rẻ, rẻ hơn cả nhà dãy xây cho sinh viên. Tôi sống một mình, sinh hoạt khá tuỳ tiện, bừa bãi. Quần áo bẩn, bít tất vương khắp nơi. Dây điện, ổ cắm chằng chịt dưới nền nhà. Chăn màn chỉ gập đôi ba lần mỗi tháng. Trước kia có một cô nàng hay đến dọn dẹp giúp tôi. Lúc đó cô ta và tôi yêu nhau. Sau này, tôi bái bai vì ngán ngẩm. Quá kỹ tính, lắm điều, lại suốt ngày giục  cưới - toàn bộ con người cô ta chỉ có thế. Chia tay xong, tôi bắt đầu những cuộc tình theo kiểu “làm tí cho vui”. Tán tỉnh chỉ để đỡ buồn, để có chỗ đi chơi, chứ chẳng thiết tha gì. Bọn con gái cùng cơ quan tạo cho tôi ấn tượng rất phản cảm về lớp phụ nữ công sở. Thực sự tôi chưa nghĩ tới chuyện gia đình. Ràng buộc đời mình vào một ả trí thức cùng form với con Lan, con Hạnh làm bên phòng kế toán thì thật ngu xuẩn hết chỗ nói.

Vẫn nằm cuối giường, tôi uể oải thò chân gạt tờ báo ở đầu giường lại gần. Lật đi lật lại, toàn những mục xem rồi, chỉ còn trang văn nghệ chưa đọc. Từ khi đi làm tôi cạch hẳn văn chương thơ thẩn. Toàn chuyện nhảm nhí, vô công rồi nghề. Viển vông. Tôi thích nghiền ngẫm Đắc nhân tâm, Nghệ thuật giao tiếp, hay mấy cuốn luận về mưu kế của bác Tàu khựa hơn. Toan vứt tờ báo sang bên cạnh nhưng lại nghĩ biết làm gì bây giờ, đành đọc giết thời gian, lát nữa dậy đánh răng rửa mặt, đi ăn trưa là vừa.

Trang văn nghệ chỉ có một truyện ngắn và hai bài thơ con con. Tôi đọc thơ trước vì nó ngắn hơn. Thật không sao hiểu nổi. Thơ bây giờ trừu tượng quá. Chợt nghĩ tới lão Nghĩa trưởng phòng, “mặt trời thi ca” của cơ quan tôi. Lão hơn 40 tuổi, làm chừng dăm bảy bài thơ con cóc, hơn chục câu vè. Thơ lão tả sát sàn sạt đặc biệt nếu đem các từ đầu câu ghép lại sẽ thường thu được một lời bàn tục tĩu về phụ nữ. Lão bảo đó là chất trí tuệ, chất Bút Tre trong thơ lão. Lão hay than phiền rằng lớp trẻ ngày nay sống khô khan quá, thực dụng quá, rồi đến héo hon cả thôi. Lão nói: “Hồi tôi bằng tuổi các cậu ấy...”. Mỗi lần rặn xong một bài thơ “trí tuệ”, thi sĩ vác đi đọc khắp các phòng. Vừa đọc, lão vừa soi mói tất cả các gương mặt. Rồi lão đố. Đố ai tìm ra sự đặc sắc. Đố ai tìm ra thông điệp bí mật ẩn chứa trong bài thơ. Ai chả biết cái trò “ghép chữ đầu dòng” (thỉnh thoảng là ghép cuối dòng, hoặc ghép lộn xộn mỗi câu một từ trong trường hợp nhà thơ bị “tắc” khi sáng tác). Thế mà bộ mặt nào cũng phải tỏ ra ngơ ngơ ngác ngác, cặp mắt nào cũng phải cố thể hiện cái dấu hỏi to đùng. “Mặt trời thi ca” cười độ lượng, đoạn văng ra thứ “trí tuệ” nọ. Mọi người rặn cười theo, hoan hô thi sĩ “gàn dở” (lão thích được gọi như thế), hoan hô nghệ thuật, hoan hô sự hài hước dí dỏm. Nếu may mắn, cuộc tra tấn sẽ kết thúc tại đây.

Không sực nổi món thơ, tôi chuyển sang đọc truyện ngắn. Đoạn đầu làm tôi ngờ ngợ. Sau đó sửng sốt thực sự. Có thể thế sao? Khó tin thật. Nhưng rành rành. Câu chuyện này liên quan tới tôi. Chính tôi.

*

Tôi gập quyển Ngữ pháp tiếng Anh lại, đặt xuống bên cạnh cuốn từ điển dày cộp. Đã gần xế chiều, gió nhè nhẹ và nắng không còn gay gắt nữa. Mặt hồ Bảy Mẫu lăn tăn sóng. Lác đác vài cụ già bắt đầu đi dạo, vài người chạy bộ mồ hôi mồ kê nhễ nhại. Trên phần lớn các ghế đá và các bãi cỏ râm mát, vẫn những đôi trai gái. Họ ôm nhau, âu yếm nhau, hôn nhau, đôi này khúc kha khúc khích, đôi kia chí cha chí choé. Trời nóng như càng nóng thêm. Tôi ra đây từ sáng mà chẳng kiếm nổi góc nào đủ yên tĩnh, cứ phải chuyển chỗ luôn. Khi ghế đá, khi gốc cây, khi xó xỉnh tận sát tường bao công viên. Làm sao bảng động từ bất qui tắc dài dằng dặc cùng những mẫu câu rối rắm, những giới từ trời ơi đất hỡi có thể chui vào đầu nổi trong lúc thiên hạ đang làm những việc sung sướng kia. Hình ảnh và âm thanh, tất cả đều sống động. Thế mà tôi ngồi ôn thi. Ôn thi môn tiếng Anh. Lạc lõng và vô duyên hết mức... Nhưng dù sao vẫn đỡ hơn ở nhà. Phòng trọ tôi và cậu bạn thuê chỉ rộng khoảng mười hai mét vuông, mùa này nóng khủng khiếp, mùi nước sông Tô Lịch ngay cạnh bốc lên thối inh. Muỗi nhiều đến nỗi có lần đóng kín cửa đốt hương diệt, chúng chết thành một lớp mỏng rải khắp nền nhà. Mới đây bà chủ rước về sáu con ngan. Lũ ngan ầm ĩ suốt ngày, ỉa đầy sân và đều đặn cung cấp những ổ mạt cho mấy phòng trọ. Bọn mạt sinh sôi dưới chiếu, dưới dát giường, hành hạ chúng tôi đến phát điên. Kì thi tới. Sáng sáng tôi nhét sách vở vào ba lô, thêm chai nước, ít lương khô và bánh mì, đạp xe đi tìm chốn học ôn. Thư viện và giảng đường luôn luôn quá tải. Phòng chờ ga Hà Nội tuy có máy lạnh nhưng rất ồn ào với đủ kiểu người ngợm. Cuối cùng công viên vẫn là nơi khả quan nhất.

Tôi tự nhủ sẽ chuyển chỗ ngay khi thi xong. Thật là điên khi đâm đầu vào thuê căn phòng đó. Đã trót trả trước ba tháng tiền nhà, đành phải cố mà chịu khổ. Chết vì ngu chứ bệnh tật gì.

- Anh cho em hỏi mấy giờ rồi ạ?

Tôi giật mình quay lại. Một con bé đang chăm chú nhìn tôi. “Con bé này xấu gái” - gã trai trong tôi nhận xét nhanh.

- Năm rưỡi... rồi em ạ!

Tôi định trả lời “năm rưỡi” cộc lốc. Suýt nữa thì bất lịch sự. Chỉ tại nó không xinh gái nên tôi chẳng hứng thú chút nào.

- Anh đang học tiếng Anh ạ?

Thế đấy. Các nhà văn thường lãng mạn hoá các cuộc làm quen. Khung cảnh phải nên thơ hoặc dữ dội (một trận mưa lớn chẳng hạn), nhân vật nữ thường xinh đẹp hoặc nhạy cảm. Một trong hai người đang mang trong lòng nỗi niềm khổ đau hay sự u uẩn nào đó. Người kia xuất hiện, tinh tế hoặc vô tình chạm vào đúng điểm nhạy cảm nhất trong tâm hồn nhau. Và họ sẽ... Có thể từ trước tới giờ tôi chưa từng gặp may cũng nên. Như cuộc làm quen hôm nay chẳng hạn. Trời rất ngột ngạt. Con bé xấu gái. Tôi thì đang nghĩ mình là thằng điên khi thuê căn phòng đó. Và con bé đến, nhìn cuốn từ điển, hỏi tôi đang học tiếng Anh phải không?

Dù sao cuộc nói chuyện cũng bắt đầu. Con bé tên Hường, quê ở Hà Tây, năm tới vào lớp 12 trường huyện. Bữa nay lớp nó tổ chức đạp xe ra Hà Nội dạo chơi lòng vòng. Nó chỉ cho tôi lũ bạn đang túm tụm ngồi nghỉ dưới gốc cây phượng gần đó. Phần lớn con gái, vài đứa khá xinh. Như vậy là có tiềm năng... Điều này khiến tôi hào hứng hẳn lên.

Con bé tò mò về cuộc sống sinh viên. Sinh viên là mơ ước của nó và tất cả bạn bè nó. Cuộc thi sinh viên thanh lịch 96 dễ gây cho người ta cảm giác mỗi sinh viên Việt Nam là một nhà thông thái vui tính. Nhìn tôi ắt hẳn con bé cũng nghĩ thế. Tôi đeo kính cận - do đó tôi trí thức. Tôi mặc quần bò, mang theo một chiếc ba lô hầm hố - do đó tôi hơi ‘bụi”. Tôi ra công viên ngồi học, thỉnh thoảng trầm ngâm ngắm mặt hồ - tức là tôi lãng mạn. Tôi lại cao lớn đẹp trai, hay cười nữa chứ.

Tính sĩ diện và lòng “tự hào giới” nổi lên. Tôi phải cho con bé biết sinh viên là những người trưởng thành, tự lập đến mức nào. Tôi kể về sinh hoạt thường nhật, về những lần chuyển chỗ ở, luôn luôn bịa thêm vài chi tiết thể hiện sự khó khăn dưới màu sắc hài hước. Rồi mẹo mực để vay mượn, cắm quán (mặc dù tôi chưa từng phải trải qua những tình huống đó. Gia đình tôi luôn chu cấp đủ). Tôi thao thao nói về cách học của sinh viên. Rằng em sau này trở thành sinh viên phải tìm ra phương pháp học riêng, đừng học thuộc lòng như vẹt theo kiểu học phổ thông. Biết cách thì không cần học nhiều mà điểm thi vẫn cao (của đáng tội là cho tới thời điểm này, bản thân tôi vẫn chưa tìm ra phương pháp nào khác ngoài học vẹt hệt ngày xưa!). Tôi hùng hổ bê những lời tuyên truyền vang như chuông trong phong trào này, cuộc vận động nọ, mô-đi-phai cách diễn đạt chút ít cho mềm mại hơn rồi hát vào tai con bé.

Con bé tròn xoe mắt. Ngạc nhiên và thán phục. Công nhận đôi mắt nó đen. Đen láy.

Tôi hoàn toàn thản nhiên đúng kiểu “sinh viên mà em”. Thỉnh thoảng tôi bỏ lửng một câu, cười bí ẩn, ngụ ý “bao giờ là sinh viên em khắc hiểu”.

Con bé hỏi:

- Sau này ra trường anh định công tác ở đâu?

Tôi nhìn xa xăm ra mặt hồ, nét mặt nghiêm trọng, lát sau mới chậm rãi trả lời:

- Làm ở đâu với anh không quan trọng lắm. Cái chính là được làm đúng nghề, vận dụng kiến thức mình đã học, theo đuổi một ước mơ và trở thành người có ích.

Tôi đã nói như vậy? Tại thời điểm đó...

Ba ngày sau, Hường gửi thư cho tôi. Nghĩ con bé xấu gái, lại đang trầy trật ôn thi, tôi không hồi âm.

*

Câu chuyện trên xảy ra khi tôi đang học năm thứ hai. Tôi đã quên từ lâu như bao chuyện bình thường khác. Ra trường với tấm bằng khá, tôi quyết “sống chết cùng thủ đô”. Đáng buồn thay những phố huyện đìu hiu, mười giờ tối đã chìm vào giấc ngủ, chỉ còn vài ánh đèn le lói hắt ra soi sáng không gì cả. Tuổi trẻ của tôi... Hà Nội! Đó là ánh sáng, văn minh, bụi bặm, là những dòng người xe không bao giờ dứt. Hà Nội, khi ra đường phải chen chúc nhau mà đi. Tôi đã quen lắm rồi. Tôi đang còn trẻ...

Tôi chấp nhận làm trái nghề. Một cơ quan nhà nước. Mặc dù gia đình phải huy động kha khá tiền nhưng ai cũng xuýt xoa bảo số tôi quá may mắn chứ ra trường thất nghiệp về quê đầy ra đấy. Làm nhà nước ổn định. Tôi dự tính một thời gian sau sẽ tìm cách xin sang đúng vị trí chuyên môn. Bây giờ đã hơn hai năm kể từ ngày trở thành công chức, dự định đó vẫn chưa được thực hiện. Đúng hơn là tôi đã từ bỏ nó - tự khi nào chẳng rõ. Vị trí ngồi quan trọng hơn chuyên môn. Cứ quan hệ cho tốt và học cách đối phó, rồi sẽ ổn cả thôi. Lời một kẻ vô hình thì thầm vào tai tôi cùng hàng vạn người khác...

Đôi lúc trong cuộc rượu, có ai đó buột miệng nhắc lại mơ ước thời sinh viên. Rồi chợt nhận ra sự im lặng đột ngột của tất cả, anh chàng nọ vội lấp vào một câu tự chế giễu mình, đoạn lảng sang chuyện khác. Tồn tại thật chăng những khát vọng? Hay chỉ là đứng vào dàn đồng ca, hát lên những lời lớn lao hoành tráng. Bài ca dành cho tập thể, lời chung chung, dễ thuộc dễ hát.

Hôm nay đây, bao nhiêu thứ bỗng tái hiện trong óc tôi. Đúng là con bé đó. Truyện ngắn kể lại khá trung thực cuộc gặp gỡ trong công viên. Rồi tác giả tâm sự rằng anh sinh viên nọ (tức là tôi) đã gây cho cô một ấn tượng đầu đời sâu sắc. Sau này cô thi vào Đại học Sư phạm (thi năm thứ hai mới đỗ), quyết tâm thực hiện ước mơ ấp ủ từ thuở nhỏ. Sắp tới ra trường cô sẽ xin lên vùng sâu,vùng xa dạy học cho các em bé. Đại loại câu chuyện như thế. Đọc xong tôi thấy hơi ngượng. Cô ta viết về tôi tốt đẹp quá. Tôi ngẫm nghĩ. Tôi nhìn chằm chằm cái vết sứt trên trần nhà... Rồi bỗng một cảm giác cồn cào khó tả dâng trào trong tôi. Rồi tôi cay cú, hằn học. Tôi tốt đẹp đến thế sao? Tôi là tấm gương cho cô ta ư? Toàn trò phù phiếm vớ vẩn. Còn bản thân cô ta nữa. Cô ta thích vùng sâu vùng xa à? Tôi cóc tin. Chẳng qua những kẻ không trụ lại nổi ở Hà Nội mới thở giọng đó. Tôi lạ gì. Cô ta hót trong dàn đồng ca chưa đủ hay sao mà còn lên mặt báo rao giảng. Tôi ghét cay ghét đắng những cái mõ kêu to. Được lắm. Tôi sẽ lột chiếc mặt nạ kia ra, sẽ bảo cô ta rằng đừng làm trò nữa. Cô cũng chỉ tầm thường như tôi thôi. Như bao người khác. Đừng tự chế ra đôi cánh hàng mã để lu loa rằng mình chuẩn bị bay lên trời.

Tôi bắt tay ngay vào thực hiện kế hoạch bằng cách hì hục bới tìm trong đống giấy tờ cũ rích lưu lại từ xưa. Đủ thứ linh tinh bị lôi ra: phiếu đóng học phí, thẻ hội viên hội sinh viên, giấy khám sức khoẻ, đề thi học kì, vở photo, những bức thư,... Lá thư làm quen dạo nào của con bé Hường nằm tận gần đáy thùng giấy. May thay, địa chỉ trong thư là địa chỉ nhà riêng vì hồi đó nó đang nghỉ hè.

Buổi chiều tôi cặm cụi ngồi viết thư. Thật mệt người, cứ như tra tấn, bởi đã từ lâu chỉ quen dùng email. Tôi khen Hường viết truyện hay, sâu sắc, ý nghĩa v.v... (việc này tôi khá thạo do phòng tôi phải phân công luân phiên nhau tán thơ của “Mặt trời thi ca”). Tôi nói rõ mình là ai và tỏ ý muốn gặp lại Hường.

Cô ta có thư trả lời. Chúng tôi hẹn gặp nhau tại một quán cà phê.

*

Hường không khác nhiều so với ngày xưa. Vẫn xấu như thế, lại gắn thêm cái loa tuyên truyền to tướng ở miệng” - Tôi mỉa mai nghĩ thầm. Gặp tôi, cô có vẻ vui và bất ngờ. Chúng tôi nhắc lại kỉ niệm xưa, hỏi han nhau những câu thông thường. Hường ra trường đã bốn tháng, chưa đi làm. Truyện ngắn này cô ta viết lúc chuẩn bị tốt nghiệp.

- Em định lên vùng cao dạy học thật à?

Hường im lặng nhìn ly cà phê. Lát sau thở dài:

- Em muốn lắm nhưng giờ chưa đi được. Mắc chuyện gia đình. Chắc phải một thời gian nữa...

Thế là rõ. Chuyện gia đình? Thứ lý do dùng được cho mọi trường hợp. “Một thời gian nữa...”! Chắc là đủ để xin chân dạy hợp đồng ở đây, hoặc vớ lấy một ông chồng công chức dạng như tôi chứ gì. Hình như tôi đã cười nhạt và tợp một ngụm cà phê đắng ngắt. Tôi bắt đầu nói. Mỉa mai và châm chọc. Cay nghiệt và độc địa. Tuồng như ném vào mặt cô ta tất cả những ức chế dồn nén từ lâu trong cõi lòng. Đôi mắt cô mở to hướng vào tôi, sững sờ, bất động. Môi thoáng run lên. Ly cà phê lạnh ngắt.

Tôi hả hê đắc thắng. Niềm khoái cảm gần như bệnh hoạn.

*

Hơn một năm sau, cũng vào ngày chủ nhật, tôi nhận được một bức thư. Ngoài phong bì không ghi người gửi, nét chữ quen quen, dấu bưu điện Tuyên Quang. Mở ra bên trong có hai tờ giấy. Một tờ kẻ ô li, chẳng có gì ngoài chữ O nguệch ngoạc. Tờ kia là thư của Hường. Tôi hết sức ngạc nhiên.

“... Em không định viết thư cho anh. Nhưng bé Na cứ nằng nặc nhờ em gửi tới anh món quà của nó. Na là con bác Bương nhà gần chỗ em ở. Na chưa đến tuổi đi học nhưng em thường tranh thủ dạy nó tập đọc. Nó ngoan lắm và mắt nó trong veo. Có lần nó hỏi:

- Cô ơi tại sao cô lại lên đây với chúng con?

Em trả lời:

- Vì cô yêu những em bé như Na.

Nó lại hỏi:

- Thế ở dưới xuôi không có trẻ em hả cô?

Em phì cười:

- Có chứ. Có nhiều. Nhưng cô mơ ước lên đây.

- Tại sao phải mơ ước hử cô?

- “à, vì… vì con người thì ai cũng cần có ước mơ và phải thực hiện ước mơ đó… Lớn lên con sẽ hiểu.

Nó leo lên:

- A, thế thì con cũng ước mơ nhé. Con vừa nghĩ ra xong. Con ước biết chữ thật nhanh và được ra thủ đô chơi...

Em bảo:

- Muốn biết chữ thì Na cần chăm chỉ học. Như các anh các chị ấy...

Nó nghĩ ngợi giây lát rồi thắc mắc:

- Sao ước mơ của con chẳng giống của cô nhỉ? Của anh Bin con cũng khác. Thế có ai dạy cô không?

Mắt nó ngây thơ không thể tả được. Chẳng nên lảng tránh điều gì trước đôi mắt đó.

- Cha mẹ và các thầy, cô giáo dạy cô con ạ. Còn có một chú nữa. Không phải chú ấy dạy cô. Nhưng chú ấy làm cho cô tin rằng mọi mơ ước đều có thể thực hiện được.

- Thật hả cô? Thế chắc chú ấy giỏi và tốt lắm nhỉ!

Và nó quyết định tặng “chú ấy” một món quà. Nó bảo: “Cô dạy Na tập viết đi. Con sẽ gửi tặng chú ấy chữ của con. Con muốn chú ấy biết Na viết được và cũng có ước mơ…”

Tôi mở tờ giấy học sinh ngắm lại chữ O. Nó to như quả trứng chim, chưa được tròn, nhiều chỗ còn gồ ghề tựa mỏm đá. Nhưng đúng là chữ O. Mùi giấy mới thơm thơm.n

(Báo Văn nghệ)

Trôi trong sương mù

Người quản giáo nheo cặp mắt  đục nhìn Giang từ đầu đến chân, như thể chính chị là phạm nhân. Cô hỏi Vân nào? Vân đen hay Vân dại? Giang nhíu đôi lông mày gần như dựng đứng vì nỗi chị đã phải đi bộ tới hai cây số sau khi say xe cả chặng đường dài để tới đây. Chị không biết người chị đi tìm là Vân đen hay Vân dại, chỉ biết cô  có cái tên thật hay: Hoàng Mai Sương Vân.

Đức phó xứ nói cô đẹp. Nhưng nếu chị không có mục đích  gì ngoài việc đến thăm hỏi  giúp thì đừng đi tìm, vì thế giới của cô ấy không giống hình hài  thế giới của chị. Khi nói câu ấy, ông quay mặt nhìn ra màn trời dày đặc tuyết. Tuyết đang rơi trắng xoá cả vùng Trung Mỹ. Giang co người lại trong cái lạnh thật dịu dàng. Những bông tuyết thi nhau bay xuống, nhẹ nhàng chồng  lên nhau, phô bày vẻ đẹp long lanh dưới bầu trời ngàn vạn bông tuyết đang rơi. Một tờ giấy trên bàn làm việc của đức phó chấp chới theo cơn gió tuyết, làm cách bay như tuyết rồi đậu xuống ngay cạnh chân Giang. Chị cúi nhặt tờ giấy, đưa lên tầm mắt.

“Tôi không muốn gặp loài hoa vàng, vì tôi sợ cái màu vàng đó xuyên qua tôi.

Tôi muốn ngọn cỏ lớn nhanh lớn mạnh để có thể nhìn thấy tôi.

Tôi không thể nhận biết tất cả những con ong dẫn  đến tôi,

mà chúng phải ở rất xa nơi đen tối.

Nhưng tất cả đều ở đây, không có gì biến mất.

Tất cả chấp nhận tôi vì tôi là chúa tể của sự đau khổ.

Mọi vật chào đón  tôi.

Tôi chấp nhận tiếng trống chào mừng của muôn loài…(*)

Giang sắp lại cái bàn giấy để mọi thứ ngổn ngang, động tác chăm sóc duy nhất của chị đối với cha R.Red Thuận để chứng tỏ tình đồng hương nơi xứ người. Tên đầy đủ của ông là Trần Phan Thuận. Quê quán: Thuận An, thành phố Huế. Sinh năm 1957. Tốt nghiệp Đại học Iowa. Lý lịch trích ngang của linh mục không để lộ việc ông có làm thơ tình, đúng hơn là thơ trữ tình. Cũng không cho biết ông đã  vượt biên rời khỏi Tổ quốc bằng cách nào. Rồi bằng cách nào mà ông đã trở thành một đức phó xứ đạo Công giáo ở tận vùng đất xa xôi mà số người Việt có thể đếm bằng miệng, dĩ nhiên rồi sau này người ta sẽ không thể đếm được nữa khi dòng máu đã pha trộn đủ chủng loại. Dù sao ông cũng đang ở một nơi rất đẹp. Không sánh được với quê hương, nhưng thiên đường cũng chỉ đẹp được đến thế là cùng. Ông rủ Giang đi ăn tối rồi ông sẽ đánh xe đưa đi shoping. Cái lạnh của tuyết, cái ấm nồng của tuyết khi rơi làm Giang thèm khát một tô phở Hà Nội. Hai người bước vào cái quán khá bề thế bán đồ ăn Việt giữa một siêu thị ở Iowa. Đang từ ngoài lạnh bước vào nơi ấm áp, mùi thức ăn sực nức khiến dạ dày cồn cào nhớ nhà. Một vài người ngẩng nhìn cha xứ trong bộ  áo quần tây nom như một thanh niên  và nhìn người phụ nữ đi cùng trông đúng dáng Việt xịn. Hai người chọn một cái bàn gần cửa sổ và gần một tấm lịch chụp người mẫu Thủy Hương đẹp mê hồn trong tà áo dài cổ truyền. Thực đơn có khá nhiều món: phở gà, phở bò, bún chả, cơm Tám… Giang chọn món phở gà. Đức phó xứ đẩy cái menu đồ ăn thêm sang phía Giang, cười nói rằng chị có thể chọn thêm món chè sen, rau câu biển hoặc chè Huế. Chao ôi, Giang kín đáo liếc sang xung quanh, bên này người ta ăn khoẻ cũng gần bằng xứ Tàu. Chị chọn món chè thập cẩm của xứ Huế. Đức phó xứ chọn món bún chả và chè sen, y hệt một kẻ sĩ nhớ Hà Nội. Tui chưa biết Hà Nội. Đành khám phá Hà Nội qua ẩm thực vậy. Giang hỏi tại sao cha không ra Hà Nội lần về nước mới đây? Đức phó xứ lắc đầu, tui về là để chịu tang mẹ, mang bao nhiêu tiền về lo  đám ma cho mẹ xong rồi chia cho bà con, không còn tiền để đi đâu nữa. Có lẽ cũng phải để dành để dụm hàng chục năm mới dám về vì mỗi lần thấy có bao nhiêu cũng không đủ chia. Chị quá biết xứ Huế mình nghèo mà. Lụt bão chống chọi quanh năm. Lấy đâu ra cái nắng như mật ong rót ở đất này. Nhưng mà tui đi đâu cũng chỉ thấy Huế quê mình là đầy đủ nhứt. Sông, biển, rừng, đồi, lăng tẩm, mưa nguồn chớp bể… Thích chi có nấy. Muốn biết nắng Huế thì đến Huế vào tháng bảy. Chao, nắng chi mà dữ dằn. Nhưng mồ hôi chưa kịp túa ra đã kịp khô  rồi vì có gió biển. Muốn tắm mưa than thì chờ tới tháng mười ta. Mưa than thở cả ngày cả đêm, rồi mưa có màu đen như than pha trong nước trời trêu ngươi xứ Huế. Sau đó là lụt, là nỗi đau khổ tuyệt vọng phải cúng cho thủy thần chí ít mỗi mùa lụt một mạng người, là nỗi khắc khoải đợi chờ màu xanh cây cỏ. Chỉ cần biết chờ đợi là sẽ có. Cả giọng hò Huế. Cả tiếng cười của lũ trẻ vạn chài. Cả bóng hình thuyền rồng ngậm nước. Những tà áo dài đẹp dịu dàng. Cả đau khổ và nghèo đói… Cái đau khổ và nghèo đói nhiều khi lạ lắm chi nờ. Nó khiến cho người ta thắt lòng lại khi hạnh phúc. Hạnh phúc đến thắt lòng mới là hạnh phúc thực sự. Tui ngộ ra điều này là nhờ một người…

Giang nhìn người đàn ông trước mặt mình tò mò. Ông còn khá trẻ so với tuổi. Khi đoàn làm việc của Giang tới tham quan nhà thờ công giáo bề thế nhất vùng này, trong chương trình làm việc buổi sáng có ghi đoàn sẽ nghe linh mục R.Red giới thiệu nhà thờ. Không ai không chờ đợi một vị linh mục bản xứ mắt xanh cánh mũi kiêu hãnh trên gương mặt có nước da trắng hồng của người xứ tuyết. Một người đàn ông Việt xuất hiện trước lối rẽ vào nhà thờ, nhỏ nhẹ chào mọi người bằng chất giọng Huế đã pha chút ít cái lạnh của xứ tuyết. Mời các anh các chị vô nhà thờ. Tui là linh mục Red Thuận. Chao ôi Huế. Giang ngỡ ngàng nhìn vị linh mục. Mà không riêng chị. Cả đoàn sôi động hẳn lên. Người Việt mình là linh mục, lại là phó xứ nhà thờ công giáo tương đối lớn của cả một vùng đất thuộc Trung Mỹ này. Ai từng đi đến những vùng đất xa xôi mới thấy hết nỗi vui mừng, lạ lẫm xen chút thán phục trước một người đồng hương thành đạt như vậy. Nhưng nỗi vui mừng lại chợt dằn xuống. Đừng vui vội, biết đâu… Bao nhiêu năm bao nhiêu đời chống chọi với giặc giã, liên miên chiến tranh chia cắt không những đất nước mà cả lòng người. Biết đâu đây chính là một trong những kẻ đã và đang tiếp tay cho giặc. Hồ nghi xen lẫn tò mò,  tất cả đều im lặng một cách lịch sự nhất dưới thánh đường. R.Red Thuận điềm đạm giới thiệu về mình, về nhà thờ nơi ông chịu phép thánh và hành lễ. Dường như Đức Chúa Giêsu bị đóng đinh câu rút phía tay phải đức phó xứ khiến buổi nói chuyện hằng linh thiêng. Có thêm Đức Mẹ Maria mỉm cười từ trên cao như ban bố tình thương cho tất cả những ai đặt chân lên đất Chúa. Bà ngự từ trên trần cao nhà thờ toả bóng xuống tận nơi đặt những chiếc ghế băng dài mà nhà thờ dành cho con chiên dùng để quỳ khi hành lễ. Khi cuộc nói chuyện đã đến hồi trao đổi cởi mở hơn, Giang đánh bạo hỏi đức phó xứ một câu cứ trở đi trở lại trong đầu chị, rằng cha có phải là đàn ông không mà chịu đựng  một kiếp sống không đôi lứa như vậy? Nhưng câu hỏi ấy có phần khiếm nhã nên được bật ra bằng những ngôn ngữ sinh động hơn, rằng cha có bao giờ bỏ áo linh mục để trở về với đời? Red Thuận nhìn Giang cũng bằng ánh mắt đời, trong ánh mắt ấy lấp lánh ánh nhìn trẻ trung vui nhộn. Ông nói ông vẫn hoà nhập với đời. Một  thành viên trong đoàn hỏi, nhìn thấy người đàn bà đẹp ông có xúc động không? Ông nói ông cũng chỉ là một con người như bao người khác, khi nhìn thấy một phụ nữ đẹp ông cũng xúc động, xúc động vì mừng cho họ có được vẻ đẹp mà thiên nhiên ban tặng. Ông nói cũng y như Giang từng nghe bao cuộc phỏng vấn trong các cuộc thi người đẹp, rằng không có phụ nữ  nào xấu, chỉ có phụ nữ không biết làm đẹp cho mình. Giang thấy ngán ngẩm thay những câu phỏng vấn nhạt nhẽo vô vị, nhưng mà hết năm này qua năm nọ vẫn cứ có những cô gái đẹp bị vấp trong những cuộc thi. Có lẽ họ không đần độn đến mức phô diễn những cái dở nhất  cho thiên hạ thấy mà là họ chưa đủ tự tin. Còn đức phó xứ trước mặt chị thật là một  con người tự tin đến tội nghiệp. Mà rõ ràng ông là một người thông minh.

Buổi trưa, đức phó xứ nói với mọi người trong đoàn rằng nhà thờ nơi ông ngụ có lệ mời cơm những con chiên cơ nhỡ của Chúa. Ai  cũng có phần, nếu quý vị muốn thưởng thức chút cơm của Chúa thì xin mời ở lại. Hai phần ba số người trong đoàn đi theo ông xuống một tầng hầm của nhà thờ. Nơi ấy, khi họ bước vào đã có chừng hơn hai chục người đứng ngồi lố nhố. Da đen, da trắng, da đỏ, da vàng, béo gầy cao thấp, tất cả đều chung nhau vẻ tiều tụy và khắc khổ. Thật kỳ lạ, ở một nơi mà thiên nhiên quá hào phóng ban tặng nhiều vật phẩm thiên nhiên quý giá, nơi củ cải khoai tây phình to gấp đôi nhiều vùng trên thế giới, nơi hoa anh đào nở bung to hơn cái bát, nơi cam chanh táo ổi nho đào rụng rơi đầy vườn, vàng ươm, đỏ hồng, thơm nức, nơi cỏ chỉ qua đêm là xanh vồng khiến nhà nước phải ra một đạo luật bắt tất cả người dân trong thành phố phải tuân  theo, rằng ai để cỏ trong vườn trước cửa nhà cao quá đầu gối sẽ bị cảnh sát phạt tiền, nơi đồi núi thảo nguyên mênh mông, đất đen nức mùi hương xạ giới… vậy mà vẫn có hàng đoàn người ăn cơm bố thí của nhà thờ. Đức phó xứ quay sang dặn nhỏ mọi người, đừng ai để túi hay áo mũ rời khỏi mình, có thể sẽ bị mất. Điều này làm Giang và cả đoàn không ngạc nhiên bằng việc thấy những căn nhà dựng bằng gỗ có cả kính trên đất này mà không có chấn song sắt bảo vệ. Chả bù cho ở nhà mình, cửa khoá ba bốn khoá vẫn bị kẻ trộm cắt khoá. ở nhà mình là làm nhà kiểu này lũ trộm chỉ cần đập một phát là vỡ kính, chúng sẽ nhặt nhạnh bằng hết, kể cả những mảnh kính vỡ.

Ôi sao ở nhà mình chán thế mà lại nhớ nhà da diết đến thế. Cả đoàn chọn món cơm người Việt quen ăn. Đức phó xứ cũng chọn món cơm Việt. Ông ngồi cạnh Giang và rót cho chị món sữa Mỹ. Nó thơm một mùi thơm của thảo nguyên xa lạ. Nó quyến rũ lạ lùng. Cô bạn gái cùng đi thì thào, từ hôm sang đây, hôm nay tao mới ăn ngon miệng mày ạ, cơm bố thí mà ngon thế, ừ mà cơm bố thí có khác, chẳng phải bấm bụng lo tốn hàng chục đô cho một bữa ở cái mảnh đất hút người như ma làm này.

Còn bây giờ, trong cái quán ăn sang trọng bán toàn món ăn Việt, đức phó xứ lại chẳng nói gì, tiếp gì cho Giang. Chị không nhìn người đàn ông trước mặt mình, không nhìn cái áo kẻ ca rô ông mặc có thắt cái cà vạt màu xanh dương trang nhã, mà chị thầm quan sát xung quanh xem mọi người có biết  có để ý đến đức cha hằng kính yêu của họ trông như một trang tu mi nam tử hảo hán, đang đãi đằng một cô  gái từ Hà Nội sang hết phở đến chè đến cam. Giang chợt nhận thấy từ phía quầy ba có một thiếu phụ bước ra và  đi đến chỗ hai người đang ăn. Chị ta tự giới thiệu là một trong ba thành viên chủ quán, giọng Hà Nội lai Nam bộ lịch sự chào cha rồi hỏi Giang mới từ Hà Nội sang? Giang xác nhận bằng chính chất giọng của mình. Chị  ta hỏi Giang em sang công tác hay đi du lịch? Giang trả lời sau khi thấy cha khẽ lắc đầu ra hiệu. Em đi du lịch chị ạ. Ôi em làm giấy tờ bằng cách nào, mách cho chị với. Chị muốn đưa mấy đứa nhỏ sang bằng đường du lịch. Giang ghé tai chị ta nói nhỏ: chị hỏi cha thì rõ. Người đàn bà tế nhị lui đi. Chị ta không dám hỏi thêm câu nào nữa. Trong đầu chị ta chắc chắn nghĩ rằng Giang là một trong những con chiên ngoan của cái nhà thờ công giáo có đức phó xứ R.Red, chứ đâu phải đi du lịch đơn thuần. Mặc chị ta nghĩ sao  thì nghĩ, miễn Giang thoát được cái nhìn xoi mói của mọi người. Mà kể cũng lạ, ở xứ này linh mục dạo phố bằng bộ cánh thường dân là chuyện bình thường.

Đức phó xứ lái xe đưa Giang tới shoping. Chiếc xe của ông chẳng giống những chiếc xe Giang từng ngồi ở Hà Nội, nó có bộ cánh màu chuồn chuồn đen và cái đuôi dài duyên dáng lướt êm trên những đường phố tuyết bắt đầu tan. Ông chọn cùng chị những thứ làm quà cho bạn bè người thân. Ông ân cần như một tình nhân. Trên cõi đời này ông đã gặp bao nhiêu bóng hồng? Bao nhiêu cái bóng đọng lại trong ông? Hay ông là thánh chỉ biết ban bố tình thương yêu mà chẳng được thương yêu ai cho cụ thể? Ông mua tặng Giang và mấy chị em cùng đi một hộp kẹo socola rượu. Ông nói rằng Giang có gương mặt giống một người… Giang thường không thích đàn ông bắt quen hay làm thân với mình khi nói  giống ai đó. Nhưng đây là mối đồng cảm nơi xứ người, là một vị linh mục khá nhã nhặn. Mặc dù ông trẻ, mặc dù ông thông minh, mặc dù ông hết sức đàn ông.

*

Bây  giờ thì Giang đã đứng trước cánh cổng trong của Trung tâm cải tạo, tần ngần mãi. Người quản giáo đã chiếu cố cho chị được vào tận nơi ở của trại viên vì Vân đen hay Vân dại thì cũng đã được đưa sang tổ làm vườn, có nghĩa là họ đã cải tạo tốt và được ân sá một mức. Nhưng phải tìm được người phụ trách nhóm. Hôm nay lại là ngày nghỉ, tất cả trại viên nữ đã được đưa sang vị trí ân sá một mức đều được nghỉ ngơi may vá dọn dẹp vệ sinh chỗ ở.

Người phụ trách nhóm có thân hình uốn lượn như loài rắn nước ngóc nhìn Giang thách thức. “Nếu cô đến để giở trò thì liệu đấy, bọn ta không tha cô ngay cả khi vẫn bị chôn chân trong cái trại này. Lão quản giáo không nhớ tên cúng cơm của trại viên, chỉ biết cái váng mà  không biết cái lòng trong. Vân dại là cái váng. Nó đấy. Cái lòng trong của nó là Hoàng Mai Sương Vân. Tên đẹp. Người còn đẹp hơn tên. Đẹp mê hồn. Đi khắp các nhà tù, trại cải tạo của cái đất nước dài dằng dặc này không kiếm đâu ra một trại viên đẹp đến thế. Nên cái kiếp của nó là vào trại. Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen mà. Đàn ông không được nó yêu đâu. Nó chỉ moi tiền để chơi. Ai bảo nó hư? Chính quyền, nhân dân hay đạo lý dân  tộc? Của đáng tội, nếu ai cũng sống kiểu như nó thì những người như cô mệt lắm. Xã hội sẽ loạn. Chỉ có bọn tôi là đục nước béo cò. Cô nhìn tôi kiểu gì vậy? Nom già rồi hả? Già làm ăn kiểu già. Một ngày cô làm được mấy chiêu? Cái kiểu đạo đức của cô sẽ khuôn cơ thể cô vào căn bệnh mòn mỏi. Thử đưa cô sống như bầy thú hoang xem, người như cô thì phải biết. Cô sẽ thấy cái chuyện ấy là hương trời khí đất. Cóc cần biết cái  thằng đàn ông đấy là thằng nào. Nhổ toẹt vào cái sự yêu đương. Làm gì có tình yêu trên cái cõi đời này. Hoặc giả có thì cũng đã bay biến hết cùng với tầng ôzôn bị thủng rồi. Tầng ôzôn mà bị thủng thì còn cái đếch gì trên đời này nguyên vẹn?”.

Giang hoa mắt chóng mặt vì hàng loạt ngôn  từ bị giam hãm nay được dịp bung ra thoả thuê.

Vân dại đang ngồi xoè trên chiếu đánh ù. Xung quanh là những gương mặt vàng  vọt có, xanh xao có, rắn câng có. Tất cả nhìn Giang như thách thức. Vân dại có sắc đẹp của một viên ngọc dạ lưu ly. Nàng ngước mắt lên nhìn khách. Chỉ thoáng nhìn Giang cũng đã chợt hiểu vì sao R.Red. Thuận lại yên phận làm linh mục, và vì sao Hoàng Mai Sương Vân, một tiểu thư lá ngọc cành vàng của một họ tộc nổi tiếng xứ cố đô lại yên phận làm kiếp lênh đênh.

Chị là ai, tìm tui chi vậy? Tui chị mắc mớ chi nhau? Chồng chị ngủ với tui hay ông già nhà chị? Ngủ rồi trả tiền, sòng phẳng không ai nợ ai. Nhà tui ba đời ăn không hết chỗ vàng giấu dưới mồ ông bà. Nhưng tui thích lấy tiền của đàn ông. Chị tính chuyện chi với tui đây? Giang ngồi xệp xuống lục trong túi ra một tấm ảnh. Khi chụp bức này chị không nghĩ sẽ đem nó ra thí mạng cho một cuộc chơi phần phiêu lưu thì nhiều mà phần nghĩa cử thì ít. Bức ảnh chụp chị cùng linh mục R.Red Thuận như một cặp tình nhân viên mãn. Gương mặt chị đẹp và tươi rói như bông hoa được tắm đẫm sương đêm, tắm đẫm nắng mật và gió đông tàn. Mới nhìn tấm ảnh, Vân dại đã thất sắc, phủi quần đứng lên. Chị ra ngoài ghế đợi tui. Tui không thích đám đàn em biết những chuyện không nên biết. Lát sau Vân  dại bước ra. Tóc chải bới cao gọn gàng, mặt thoa chút phấn, môi son hồng, lông mày kẻ chì. Hình như nàng cố tình so bì với Giang xem ai hơn. Nàng không biết mình quá đẹp. Đẹp như thế làm sao nàng có thể sống cuộc đời mệnh phụ. Làm sao nàng được hưởng một tình yêu thực sự?

Chị ghen? Phải chị ghen tui với người đó? Giang đưa hộp kẹo rượu cho Vân dại. Không, tôi đi công tác qua đó, tình cờ gặp đồng hương là vị linh mục này. Ông không nói cho tôi rõ về cô, nhưng ông thường nhắc. Hộp kẹo này là ông tận tay mua. Có thật anh ấy nhờ chị gởi cho tui? ừ, nếu không làm sao tôi đi bao nhiêu đường đất để tìm cô?

Im lặng. Hơi thở cố nén. Chỉ có gió nhẹ nhàng thổi qua sân trại. Cuộc sống của những con người ở đây người ngoài không hiểu được. Giang cũng không hiểu nổi, cũng không biết chị đang cố gắng làm điều gì. Và có ích gì? ở đây mọi ngôn từ đều bị rũ bỏ. Nhưng chị cũng lờ mờ đoán nhận cái góc khuất chưa bị gỉ róc của họ.

Chị ơi, chị biết không, khi tui gặp anh ấy cạnh  giáo đường địa phận nhà thờ gần nhà tui, anh ấy đang ngồi đọc sách thánh. Tui khi đó mới mười bốn tuổi. Không hiểu sao tui lại bị vấp vào bậc tam cấp, ngã dúi xuống, đôi guốc mộc văng ra trước mặt anh. Khi anh ấy cười nhặt giúp tui chiếc guốc, tui sững  sờ. Cả anh ấy cũng sững người nhìn tui. Tui biết tui đẹp từ trước đó. Nhưng từ lúc đứng trước anh, tui biết cuộc đời mình rồi chẳng đi đến đâu. Vì ánh mắt anh nhìn tui không như những cậu trai khác. Đôi mắt ấy như ép tui vào khuôn phép, nhắc tui sự tự do, khoanh tui trong ý thức đức hạnh và lôi kéo quyến  rũ tui vượt ra khỏi mọi giáo lý. Đôi mắt ấy oán hận trách móc sắc đẹp của tui, mà cũng răn dạy khiêu khích đức hạnh của  tui. Đôi mắt ấy ôm ấp tui, rồi lại bỏ mặc tui cô đơn trên  cõi đời biết trước là bạc bẽo này. Không, chỉ bạc bẽo với tui thôi, vì nếu anh ấy không phải là linh mục thì bọn tui đã có những đứa con xinh xắn, một ngôi nhà, một mảnh vườn… Nhà tui thừa tiền để mua sự ấm cúng. Nhưng có ai cho không tui sự ấm cúng được như anh? Tui thừa sắc đẹp để được yêu thương. Nhưng có ai khinh khi bỏ rơi tui như anh? Vậy thì chị ơi, tui giữ gìn mà làm chi? Theo anh chừng hai năm sau trong vô vọng, con bé mười sáu tuổi trong tui bắt đầu nhen nhúm ý thức nổi loạn. Tui đến gặp anh lần nữa, nói tui sẽ trao gửi cho anh sự trinh trắng. Anh đỏ bừng mặt nói cô bé ơi, em về đi học đi. Miệng nói, nhưng tui biết trái tim anh đang  đông cứng lại vì sợ hãi sự nổi loạn. Thân thể anh chật chội muốn tuồn ra ngoài tìm kiếm tự do nhân thế. Tui quay ngoắt người chạy đến lớp rủ thằng bạn về nhà, vào phòng riêng của tui, cùng học bài học làm người thú đầu tiên. Hôm sau nó thì thào rủ tui tiếp. Tui tát nó một cái để  rồi sau đó nó phải lẽo đẽo đi theo tui như một vệ sĩ.  Tui bảo nó kiếm đàn ông cho tui là nó lúp cúp làm liền. Kẻ thì giàu có khoác lác. Kẻ thì sụt sùi đạo đức giả. Kẻ sạch sẽ nhạt nhẽo. Kẻ yêu đương thừa thãi. Kẻ gầy kẻ mập. Kẻ to kẻ nhỏ… Đấy, câu chuyện của tui. Tui sinh ra để chết lụi trong sự hối tiếc.  Anh ấy có như vậy không? Chị thấy anh ấy ra sao? Đẹp và nhạt nhẽo có khác gì tui? Mà không, anh ấy là một vị thánh. Còn tui là cái thứ người sinh ra để cho các vị thánh có cái để răn dạy.

Giang có cảm giác như sắp chạm phải ngọn lửa hoả thiêu nơi địa ngục. Nhưng cũng có cảm giác đã chạm được tới tầng sâu thẳm đớn đau kiệt cùng của một mối tình. Một mối tình cảm ràng buộc làm con người ta gần nhau trong khoảnh khắc để xa nhau trong vĩnh hằng. Thứ tình cảm không thể cắt nghĩa, cũng chẳng thể xẻ chia, vừa cao thượng, vừa bỉ ổi, vừa thánh thiện, vừa xảo trá. Liệu khi đi hết tận cùng con đường ấy, có là cõi mù sương ấm áp của thiên đường?

*

Mãi sau này Giang vẫn thường nhớ lại và so sánh, một tâm hồn toàn tâm toàn ý dâng hiến cuộc đời mình cho điều thiện (ít nhất là theo nước chúa như linh mục R.Red Thuận), và một dung nhan hoàn mỹ (ít nhất dưới con mắt người bản xứ về Hoàng Mai Sương Vân), hai bản linh đó chẳng cần hoà quyện bên nhau, chẳng cần đọc tên chỉ đích danh thì cũng cứ cặp kè thành hai chữ tình yêu.

Mà sao họ cố tình lẩn tránh? Cố tình huỷ hoại cuộc đời chính mình trong lớp mù sương?

Vậy mà cái bà già lắm điều có thân hình uốn lượn như rắn trong trại lại nói rằng trên đời này không có tình yêu?

(*)Mượn tứ thơ của một nhà thơ Mỹ.

(Báo Văn nghệ)

Thảo nguyên trên sông

Những ngày nắng cuối cùng của mùa khô đã đi qua. Đầu tháng tám, trời đất đã giao mùa. Mưa đầu mùa chập chừng như đứa trẻ mới biết đi. Có khi lưa thưa đầu trời một hạt, cuối  bãi một vùng. Có khi ào ạt hung hãn rồi  dứt hẳn. Gần đến Trung thu thì mùa mưa đã hiện rõ rệt, dai dẳng ào ạt suốt ngày đêm.

Trẻ con ngóng Trung thu, chạy ra chạy vào mong trời tạnh. Tiếng trống ếch cứ bập bùng trong màn mưa trắng xoá, nghe thật lạc lõng và tội nghiệp.

Hiền nghe mùa mưa đến với tất cả nỗi nôn nao của lòng mình. Năm học đã bắt đầu mà cô thì vẫn ngồi đây, trong căn nhà nhỏ của mình. Bạn bè trong xóm Đại học ở Sài Gòn lại lục tục kéo nhau về trường sau mấy tháng hè. Có mấy đứa học sau Hiền một lớp, mới đậu Đại  học năm nay cũng đã đi từ lâu. Vào sớm để còn tìm chỗ trọ. Hiền nhìn họ ra đi như người sắp chết đuối nhìn những người khác lần lượt được cứu lên bờ, còn mình thì bị bỏ mặc chìm nghỉm giữa dòng nước chảy xiết. Cô không hy vọng gì tiếp tục việc học đã bỏ dở một năm. Giữa học kỳ một năm ngoái, Hiền đã phải khăn gói về nhà vì hết tiền. Người ta thi đỗ Đại học, làm tiệc mời bạn bè đến chung vui. Hiền đỗ vào Đại học, hai mẹ con ngồi khóc. Làm thế nào để có thể vào Sài Gòn học? Câu hỏi thật khó trả lời. Với gia cảnh như Hiền, cha mất sớm, chỉ còn mẹ và một đứa em nhỏ. Nhà chỉ có mảnh vườn nhỏ và đồng lương giáo viên tiểu học của mẹ. Tất cả cơ nghiệp chỉ có thế. Mẹ và Hiền khóc chán rồi toan tính. Cuối cùng Hiền cũng vào Sài Gòn với những món  tiền còm cõi mà mẹ đã dành dụm bao năm. Ba tháng sau, hết tiền, Hiền phải trở về. Hiền đành xin nhà trường bảo lưu kết quả một năm, rồi trở về quê hương. Một năm nữa đã trôi qua, kinh tế gia đình vẫn không có gì sáng sủa hơn. Hiền ngày ngày đối diện với những bế tắc của gia đình, nhìn tháng ngày lần lượt trôi qua. Rồi năm học mới lại đến, lòng Hiền nôn nao như lửa đốt.

Hôm qua Lưu đến. Anh vất chiếc áo mưa ướt sũng nước ngoài hiên rồi bảo Hiền:

- Ngày kia anh đi. Tàu S3.

Hiền ngồi ủ rũ không nói gì. Những con tàu sang trọng và xa vời. Có bao giờ Hiền được bước lên đó để đi vào phương Nam đầy nắng ấm? Hiền thấy mình giống như cô bé Liên trong truyện ngắn của Thạch Lam, suốt đời nhìn những con tàu đi qua, suốt đời làm người ở lại. May mà Lưu không hỏi gì. Nếu Lưu hỏi “Bao giờ Hiền đi?” chắc Hiền khóc mất. Thằng Hân - em Hiền - đang loay hoay với chiếc lồng đèn, thấy Lưu đến mừng rỡ “Anh Lưu dán hộ lồng đèn cho em đi - chị Hiền cứ ngồi im suốt ngày, chẳng chịu giúp em gì cả”. Lưu nói “Mưa thế này dán lồng đèn làm gì?”. Thấy vẻ mặt ỉu xìu của Hân, Lưu bật cười - Hai anh em hý hoáy dán xong chiếc lồng đèn ngôi sao. Hiền bảo em “Phần trang trí Hân  tự làm được rồi. Anh Lưu phải về chuẩn bị đồ đạc để ngày kia vào Sài Gòn”. Lưu nói: “Anh chuẩn bị xong rồi. Đến từ giã em thôi”.

Lưu học trên Hiền một lớp, cùng trường, nhưng không đợi đến khi học cùng trường  hai người mới quen nhau. Họ quen nhau từ bé. Nhà Hiền ở ven sông, Lưu ở thị xã, nhưng thuở nhỏ vẫn thường đến sông tập bơi. Dòng sông nào chẳng quyến rũ tuổi thơ. Lưu và Hiền cũng vậy. Dòng sông quê hương đã trở thành chiếc nôi bồng bềnh ru họ lớn lên. Họ đã từng chứng kiến con sông Trà hung hãn vào mùa đông, trong xanh vào mùa thu và khô cạn vào mùa hè. Lưu chỉ hơn Hiền một tuổi nhưng Hiền vẫn thấy Lưu lớn hơn mình nhiều. Thứ nhất là vóc dáng, thứ hai là sự tháo vát, khéo tay. Hiền còn nhớ mùa lũ năm xưa khi Hiền mới mười hai tuổi, bé Hân còn nhỏ xíu. Lần ấy mẹ về ngoại. Cơn lũ ập đến thình lình. Đường tắc, mẹ không về đươc. Nhà Hiền lại chơ vơ giữa đồng, cách dòng sông không xa. Nước ngập trắng xoá bốn bề. Bé Hân khóc - Hiền cũng muốn khóc nhưng phải cố kìm nén để em đỡ sợ. Nước lên cao dần, buổi sáng chỉ nửa chân giường, buổi chiều đã gần ngập đến chiếu. Giữa lúc nguy kịch thì Lưu chèo bè chuối đi đến. Lưu giúp Hiền kê chiếc giường lên trên bộ ván gỗ. Anh còn đem đến cho  hai chị em một bao ny lông đựng đầy bánh mì. Ba đứa trẻ ngồi trên chiếc giường ấy qua đêm. Chỉ riêng Hân được ngủ, khi Lưu dùng một sợi dây buộc nhẹ em vào chân  giường sợ Hân ngủ mê té xuống nước. Lưu và Hiền thay phiên nhau người này canh chừng người kia ngủ ngồi. Nhưng Hiền không ngủ, lòng cô êm ả một tình cảm nhẹ nhàng. Hiền không biết đích xác đó là tình cảm gì. Chỉ thấy lúc đó với Hiền, Lưu đã là chỗ dựa vững chãi và cô thấy tin cậy, yên tâm.

Qua ngày hôm sau nước vẫn chưa rút hết. Số bánh mì dự trữ đã ăn hết. Ba đứa trẻ nghĩ đến chuyện nấu cơm. Nhưng số củi dự trữ trong bếp phần còn lại đã ướt, phần lớn đã lần lượt trôi đi từ hôm qua. Cuối cùng Lưu nghĩ ra cách lót một miếng tôn nhỏ lên giường, đặt bếp lò lên rồi tìm mấy cuốn sách giáo khoa cũ xé ra đốt thay củi. Cuối cùng cơm cũng chín nhưng có mùi khói. Bữa cơm không có thức ăn, chỉ toàn mắm muối, lại ăn giữa trời nước mênh mông trắng xoá một vùng, cả ba vẫn ăn rất ngon miệng. Nhất là với Hiền, cô bé thấy Lưu quả thật tháo vát hơn mình nhiều.

Ba đứa trẻ ngồi trên “chiếc cù lao” nhỏ ấy, thỉnh thoảng lại dùng cây bỏ xuống nước để đo mực nước. Buổi chiều thì nước rút dần. Nước lũ lên thật nhanh và rút xuống cũng thật nhanh. Đến nửa  buổi chiều thì nước rút hẳn. Hiền thấy lòng vừa vui vừa buồn. Cô bé muốn kéo dài thời  khắc trên “hòn đảo” thần tiên ấy. Nhưng nước đã rút hết. Nền nhà hiện ra đầy bùn lầy, rác rưởi. Một ngọn lau nằm kẹt trong xó cửa. Ngọn lau từ miền rừng núi hoang vu nào trôi dạt đến đây. Lưu lại giúp chị em Hiền dọn nhà. Nhưng mẹ Lưu đã đến. Bà vừa mắng Lưu  vừa nhìn chị em Hiền đầy ác cảm. Tuy còn nhỏ bé nhưng Hiền vẫn hiểu. Nhà bà ấy giàu có, còn gia đình Hiền thì nghèo quá. Bà không muốn con trai chơi với những đứa trẻ nghèo như Hiền. Nhất là Hiền lại là con gái. Bà mẹ giàu nào chả lo xa như vậy.

Những năm tháng học cùng trường với Lưu, Hiền thường phải đi ngang qua con phố nhà Lưu ở để đến trường. Những lần ấy, Hiền đi thật nhanh không dám nhìn vào, sợ gặp ánh mắt người mẹ ấy, sợ ngôi nhà giàu sang ấy. Cô xa lánh dần những người bạn giàu, trong ấy có Lưu. Thỉnh thoảng Lưu hay đến tìm, Hiền lánh mặt bằng cách chèo thuyền ra cù lao nhỏ giữa sông, ngồi học bài trên ấy. Mùa khô, nước cạn, Hiền chỉ cần  lội bộ cũng ra được cù lao ấy. Dòng sông từ thượng nguồn chảy về xuôi, êm đềm qua những bình nguyên bao  la rồi xuôi về thị xã bé nhỏ. Đến thị xã, con sông Trà như một ranh giới phân chia phố phường và ngoại ô. Dòng sông khiêm nhường nằm nép mình bên rìa thị xã, bên kia là um tùm tre trúc. Dòng sông  thay đổi theo hai mùa mưa nắng. Mùa mưa lũ, dòng sông rộng gấp hai, ba lần vì bãi cát mênh mông đã phủ nước tràn trề. Lúc ấy trông con sông hung hãn đầy vẻ đe doạ. Mùa khô nước cạn rất nhanh, chỉ còn một dòng nước bé nhỏ, lơ thơ nằm giữa hai bờ cát trắng mênh mông. Giữa dòng nổi lên một cồn cát, mùa xuân cỏ bắt đầu lên xanh um, đất nhiều phù sa màu mỡ nên hoa cúc dại cũng mọc tràn. Một vùng hoa cỏ xinh tươi hoàn toàn cách biệt giữa bốn bề sông nước, như mọc lên từ một thế giới khác. Đã từ lâu Hiền coi đó là “Thảo nguyên trên sông” của riêng mình. Hiền nằm dài trên cỏ như nằm trên một tấm nệm êm. Bầu trời xanh thẳm trên kia như một đại dương trầm lặng không có sóng, gió từ sông thổi lên lồng lộng mát rượi. Hiền nghĩ mình đang nằm trên một thảm cỏ, trôi giữa dòng sông.

Mùa thi năm ấy Lưu phát hiện ra nơi trú ẩn của Hiền. Trực giác con gái giúp Hiền nhận ra tình yêu của Lưu. Mặc dù Lưu vẫn không nói gì. Rồi Lưu thi đậu vào Đại học. Ngày Lưu vào Sài Gòn nhập học Hiền tiễn Lưu ra ga. Cô chỉ đứng ở một góc khuất, âm thầm nhìn Lưu giữa bạn bè và người nhà đi tiễn. Cô vẫn còn nhớ ánh mắt của mẹ Lưu. Bà mẹ đang đứng bên con trai, tươi cười hãnh diện. Nhưng Lưu đã nhìn thấy Hiền, anh bỏ đám người thân vây quanh mình để  đến bên Hiền. Bao nhiêu cặp mắt đổ dồn theo. Trong ấy có cả ánh mắt của mẹ Lưu. Hiền vội nói: “Anh Lưu đi mạnh khoẻ. Hiền về nhé”. Lưu nói: “Khoan đã Hiền. Anh sẽ viết thư cho Hiền. Gắng học nhé. Sang năm đậu Đại học lại cùng vào Sài Gòn với anh”.

Lời hẹn hò của Lưu mấy năm sau này Hiền vẫn nhớ. Vì sau đó Lưu còn nhắc lại nhiều lần trong những cánh thư bay về từ Sài Gòn. Hiền cũng đã cố gắng rất nhiều trong học tập để biến lời hẹn hò thành sự thật. Để rồi có những điều cô không thể nào vượt qua. Chuyện sinh ra trong một gia đình nghèo, theo Hiền nghĩ - âu cũng là số phận.

Lưu đã dán xong chiếc lồng đèn cho Hân. Trời vẫn mưa dai dẳng. Anh ra ngoài hiên thở dài: “Mưa thế này lâu tạnh lắm đây”. Hiền không nói  gì đăm đăm nhìn dòng sông chìm đắm trong màn mưa trắng xoá mịt mùng. Đầu mùa mưa nước sông đã tràn đầy. Thảo nguyên trên sông đã biến mất. Thảm cỏ xanh đã chìm sâu trong dòng nước. Ai biết được trong lòng con sông hung hãn kia có cả một thảo nguyên bé nhỏ hiền hoà. Lưu phá tan không khí im lặng: “Anh có một đề nghị này mong Hiền chấp nhận. Ngày kia Hiền cứ vào Sài Gòn với anh. Anh đã mua vé cho Hiền rồi. Xuất tiền học của anh sẽ chia cho Hiền một nửa. Chịu khó một tí cũng vẫn đủ. Rồi chúng mình sẽ tìm chỗ dạy kèm. Hiền nghĩ sao?”.

Hiền thật ngỡ ngàng trước đề nghị của Lưu. Viễn cảnh được vào Sài Gòn tiếp tục việc học làm lòng Hiền nôn nao. Như kẻ chết đuối được người đưa tay cứu vớt, suýt nữa Hiền đã nhận lời. Nhưng Hiền đã kịp trấn tĩnh, liệu như thế có được không? Hiền sẽ trở thành gánh nặng cho Lưu? Rồi gia đình Lưu sẽ nghĩ sao nếu họ biết được việc này? Hiền vẫn nhớ ánh mắt khinh bỉ của mẹ Lưu - như một ám ảnh không thể nào quên. Hiền nhìn đăm đăm những tàu lá chuối đầu ngõ bị gió thổi dạt sang một bên, không thể nào gượng lại được trước cơn gió đầu mùa. Cuộc đời Hiền rẽ sang hướng nào chính là trong phút giây này. Lòng tự trọng không cho phép Hiền nhận sự giúp đỡ của Lưu. Hiền thở dài: “Không được đâu anh Lưu, thế thì phiền phức cho anh lắm. Hiền cảm ơn anh. Có lẽ Hiền phải bỏ học thôi”. Lưu giận dỗi: “Đây là đề nghị rất chân thành của anh. Ngoài ra anh không có ẩn ý gì khác. Hiền hãy cứ nghĩ đây là sự giúp đỡ của một người bạn”. Mặc cho Lưu phân trần, với Hiền -  thật khó lòng nhận một sự giúp đỡ như vậy. Rồi Lưu đi. Hiền vẫn âm thầm đứng trong một góc khuất của sân ga  nhìn theo con tàu mang theo tất  cả ước mơ và khát vọng của đời mình, trong đó  có cả một người con trai đã từng muốn san sẻ cuộc đời với mình. Bao giờ Hiền cũng chỉ là người ở lại.

*

Con sông Trà vẫn mãi mãi trôi xuôi theo dòng đời. Sông vẫn bên lở bên bồi không có gì thay đổi. Nhưng cuộc đời thì đã thay đổi quá nhiều. Lưu đã ra trường, làm việc ở Sài Gòn như phần lớn sinh viên ở thị xã này. Không ai chịu về với những con phố nhỏ hẹp buồn thiu. Hiền vẫn ở đây, ngày hai buổi làm cô văn thư của phường. Cuộc đời buồn tênh với bao ước mơ đã vụn vỡ. Tháng năm trôi qua cùng với tiếng gõ vào máy chữ lóc cóc. Những năm sau này Lưu cũng ít viết thư về. Hiền cũng rất nhạy bén với tình thế. Cô nghĩ đó chỉ là những hạt mưa cuối cùng còn rơi rớt trước khi mùa nắng tràn về. Những mùa hè Lưu cũng ít về quê. Có khi chỉ về thoáng qua vài tuần. Những lần ấy Lưu có đến nhà Hiền. Trông anh lạ hẳn. Dáng dấp và tính tình cũng khác. Hiền xót xa trong lòng nhưng vẫn  xem đó là những gì tất yếu sẽ đến. Sau này khi nghe tin Lưu lấy vợ ở Sài Gòn, Hiền vẫn không ngạc nhiên. Chỉ có điều bây giờ  mỗi ngày đạp xe qua nhà Lưu để đi làm, Hiền  đã không còn e sợ khi tình cờ nhìn vào nhà Lưu, hay khi tình cờ gặp ánh mắt mẹ Lưu.

Buổi chiều hôm ấy Hiền lại tìm về với thảo nguyên trên sông. Sau một trận lũ dữ dội như một cơn thịnh nộ của đất trời, cỏ non đã mọc tràn trề xanh mướt. Đã lâu lắm rồi Hiền mới có dịp trở lại nơi chốn mang đầy dấu ấn của kỷ niệm này. Cô nằm trên cỏ và nghĩ có lẽ giờ này mẹ và Hân đang đi tìm mình khắp nơi. Chiều nay gia đình Khánh sẽ đến thăm nhà, bàn chuyện cưới xin. Hiền để mẹ hoàn toàn định đoạt. Bà mẹ cuống lên với việc tổ chức đón tiếp. Còn Hiền thì thờ ơ coi như việc của ai chứ không phải của mình.

Buổi chiều dòng sông thật yên ả, nghe rõ tiếng cá quẫy nhẹ nước sông. Âm thanh như gọi Hiền một thời xa xăm nào đó. Một chiếc thuyền con neo giữa dòng, hai vợ chồng một ngư dân đang buông lưới. Đứa con lớn chừng ba tuổi đang ngồi nghịch trái banh nhựa trong lòng thuyền chật chội. Thằng bé vẫn thản nhiên như không hề mơ ước một khoảng không gian rộng rãi thênh thang nào cho trái banh mặc sức tung hoành. Đứa bé hơn đang ngủ trong nôi. Lát sau đứa bé giật mình khóc thét lên, người mẹ trẻ vội vàng bỏ lưới, vừa đẩy nôi vừa hát ru:

à ơi…

Tóc mai sợi vắn sợi dài

Kết duyên chẳng đặng thương hoài ngàn năm.

Lời ru buồn bay đến chỗ Hiền nằm. Cô úp mặt xuống cỏ, nghe mùi cỏ thơm ngai ngái trong nắng chiều.!

(Văn nghệ Trẻ)

Miền cỏ hoang

Trong vườn, có một khoảng nhỏ bà trồng đủ các thứ rau: chân vịt, mã đế, diếp cá, cả rau dền đất. Bà dùng thân lau nẹp thành liếp, ken dày đến nỗi  gà cũng không chui vào được. Suốt ngày  bà ở ngoài đám đất, cuốc xới, nhặt cỏ, ươm cây. Bà bảo các thứ rau này, đừng nghĩ nó dại, thuốc nam hết cả. Mùa hè, bà luộc rau sam, rau chân vịt “ăn cho nó mát”, nhưng đến bữa cả nhà chỉ ăn hết góc đĩa, bởi nó cứ nhơn nhớt, nhàn nhạt thế nào ấy. Hơi nóng sốt một tí là y như rằng bà nhai diếp cá bắt đắp lên trán, hôi ơi là hôi. Chỉ bữa nào có cua đồng, mẹ nhổ rau dền đất nấu canh, cô Sửu mới khen ngon.

Ngày cô Sửu đám cưới, đám thanh niên hè nhau đạp gãy cái hàng rào của bà để vào xem cái video bố đem từ trên huyện về chiếu bộ phim đánh chém nhau của Hồng Kông. Sáng sau ra vườn, thấy đất bị giẫm đạp vô số dấu giày, rau cỏ nát bét lẫn với đầu mẩu thuốc lá, bà sốt ruột chửi um, đến nỗi mẹ phải gắt bà mới thôi. Chiều lại đã thấy bà mang cuốc chét ra cuốc xới. Chú Thao từ bên kia đồi vác sang mấy bó lau, lụi hụi trồng lại cái liếp rào cho bà. Bố cằn nhằn: “Không có việc bà nghỉ cho khoẻ, việc gì phải đất với cỏ”. Bà thở dài, dặn nhỏ: “Nhớ dội vào cái máng sau nhà cho bà để bà tưới cây”.

*

Lối dẫn ra nhà chú Thao băng qua một vạt đồi cỏ léc cao quá đầu người. Men bờ khe có hơi nước, léc xanh um tùm, lá to và dài, trông rợn cả người. Trong rừng không có loại cây nào lá sắc như cây léc, chỉ cần vương nhẹ, nghe đau, y như rằng lá léc cắt. Thế nhưng chú Thao không phát đường, cứ đạp léc xuống mà đi, thân léc gãy khô cong  rẽ ra hai bên tạo cho lối đi hình cái máng vòm. Mùa khô, những người đi bứt lá về bỏ chuồng hay đi qua lối nhà chú Thao, nhưng hễ mưa xuống trên phiến léc thỉnh thoảng có vắt, sên, nên con đường hầu như bỏ hoang. Lâu ngày, từ những gốc léc gãy, những mầm léc non lá tươi và mềm vươn lên vẫy vẫy.

Chú Thao là người trở về cuối cùng của xóm. Ngày chú ôm chiếc túi lép bước vào cổng nhà, thím Hồng đã hai mặt con, ở với chồng bên chợ, cách sông và một thôi đường. Bà ôm lấy chú mà khóc, mà kể lể thôi là kể lể. Mẹ và cô Sửu khóc thút thít. Chú đứng trước bàn thờ mình, chẳng nói gì, cơ má trái giật giật. Mặt chú trông chẳng giống mặt người trong ảnh, phía hay giật giật đen một mảng và đầy sẹo nhỏ.

Bà nhắn qua chợ cho thím Hồng. Thím về có một mình, mắt đỏ hoe. Vừa thấy chú Thao thím liền sụp xuống lạy. Cơ má trái của chú càng  giật mạnh hơn. Chú bảo: “Sự thể đã thế, đừng nghĩ ngợi gì. Cố mà sống vuông tròn với người ta”. Thím Hồng về, rồi lâu không thấy sang nữa.

ở nhà được ít lâu, chú Thao làm cái nhà bây giờ. Căn nhà lúc mới dựng nằm chỏng  lỏn giữa bạt ngàn cỏ léc, đứng xa không trông thấy. Chú Thao cặm cụi cuốc đất trồng khoai, trồng sắn. Đất tốt, chả mấy chốc vườn chú đã có cái để thu hoạch. Bây giờ, những cây xoài cây mãng cầu đã lớn nhanh lên khỏi ngọn léc. Nghe đâu chú còn định xin xã cho khai phá mấy vạt đồi phía  sau để trồng bạch đàn nhưng xã không cho. Ông Bính chủ tịch nói đất ấy nhiều bom đạn, đụng vào lỡ xảy ra chết chóc, không ai chịu trách nhiệm. Chú gặp bố nhờ nói hộ. Bố bảo: “Không dễ”, chú nhắc lại: “Vâng, không dễ”, rồi về.

Những chiều muộn chăn trâu bên này đồi nghe vẳng từ bên kia tiếng sáo dặt dìu nôn nao. Tiếng sáo phảng phất trong sương khói chiều nghe có cái gì quằn quại trong lòng. Cả rừng léc rập rờn theo tiếng sáo. Lũ chăn trâu đứng ngẩn quên cả ngày đang tắt, quên cả đói và lạnh. Dứt tiếng sáo chúng mới lục đục lùa trâu về, thầm thì kháo nhau: “Ông Thao trông mặt sợ thế mà thổi sáo hay tàn bạo, nhỉ!”.

Bà kể, ngày con gái thím Hồng xinh nhất làng Thượng, nhà đã gả chồng rồi vẫn nhất quyết chối chỉ bởi mê tiếng sáo chú Thao. Đêm văn nghệ nào có chú thổi sáo, thanh nữ đứng xem đông nghịt, hết thảy đều ngây ngất. Tiếng sáo như có bùa quyến rũ hết con gái làng, đến nỗi trai làng có bận doạ  bẻ hết ống sáo chú Thao, cấm chú thổi. “ấy vậy mà bây giờ…”. Nói thế, bà lại khóc. Mỗi lần nghe bà khóc, cô Sửu nhăn mặt: “Ai người ta cũng biết, mẹ kể mà làm gì”.

Quãng gần Tết mấy cây chanh ghép trong vườn chú Thao trổ bói. Giữa một vùng chỉ cỏ là cỏ, hương chanh ngọt ngào, tinh khiết. Ong rừng nương theo mùi hương rủ nhau bay về, rập rờn trên những vầng hoa trắng. Chú Thao ngồi hàng buổi trầm ngâm, mắt vời vợi mông lung trông ra bạt ngàn ngọn léc uốn cong theo gió, cơ má trái giật giật.

Từ độ hoa chanh vườn chú Thao nở, cô Sửu thỉnh thoảng sai: “Mày chạy vào nhà ông Thao kiếm ít hoa về gội đầu”. Cô đâm nghiền thứ nước bồ kết nấu thả vài cánh chanh trắng, hương thoang thoảng, thanh và cay, gội xong nhiều ngày mà hương còn ủ trong tóc. Hoa chanh nở có kỳ, nhưng cô Sửu bao giờ cũng có để gội đầu là nhờ chú Thao nhặt hoa rụng, hong khô, cất kỹ, mỗi bận lại cho cô Sửu một ít. Cô Sửu có lần đùa: “Vì mấy cây chanh nhà ông Thao mà tao lấy được chồng”, cô hếch mặt: “Còn mày, đến thời không bù giá bằng hoa chanh được. Bảo bố mày sắm cho ít vòng xuyến…”.

Cô Sửu vốn không đẹp, da đen, vóc người to ngang, ăn nói đốp chát. Học xong trung cấp nông nghiệp, về xã làm kỹ thuật viên, cũng chân lấm tay bùn như ai, nhưng hễ trai làng buông lời tán tỉnh là cô bĩu môi ra chiều coi thường. Cô nói cô thích người trình độ. Ngoài ba mươi, cô còn ở vậy. ấy thế nên cô nhận lời lấy anh kỹ sư cùng cơ quan bố.

Bà cũng hay sai. Bà thường sai mang những thức rau trong vườn cho chú Thao. Một lần sai đi bà lại đem chuyện chú Thao hồi chưa đi bộ đội ra kể, nào là chuyện chú Thao tát cá về bắt bà nấu canh rau tập tàng ra sao, nào là chuyện chú Thao cuốc đất khoẻ như thế nào. Thôi thì đủ chuyện, dài có khi hết buổi, làm mẹ phải nhắc khẽ: “Chạy ù đi rồi về học bài”.

Chú Thao ít qua nhà nhưng hễ qua là thế nào cũng mang cho chục trứng, miếng thịt nhím thịt chồn bẫy được, ngồi với bà một chốc, nói dăm ba câu là đi ngay. Có lần cô Sửu bảo: “Hay anh lấy vợ đi. Đã già đâu. Em sẽ mối cho anh con bạn học…”. Không chờ cô Sửu nói hết, chú Thao trừng mắt làm cô  ấn  gãy thỏi son đang tô môi dở, xịu mặt. Chú Thao đi rồi cô mới toang toang: “Dở hơi, ông Thao ông ấy dở hơi. Thời này đàn bà rây ra, khối đứa thèm đàn ông không ai để mắt. Ông Thao có hơi bị cháy mặt một chút nhưng cũng là đàn ông. Có vợ có chồng vẫn cứ  hơn thui thủi một mình. Biết toan tính, chăm chỉ như ông ấy, chả mấy chốc mà giàu. Hay còn chung thủy với bà Hồng? Bà ấy đã là vợ người ta, còn thương tiếc nỗi gì nữa không biết…”. Bố gắt: “Biết thì nói, không thì đừng. Cô là hay nói nhiều”. Cô Sửu đùng đùng: “Thấy phải là tôi nói chứ! Ông làm như ông thương ông Thao lắm không bằng. Thương sao để ông ấy ra ở rừng một mình? Sao không chạy cho ông ấy cái giấy thương tật? Mà ông chỉ bảo với xã một tiếng là người ta cho ông Thao thầu cái đồi léc, thế mà không. Để cho cỏ nó mọc bạt ngàn, người ta muốn làm kinh tế lại không cho”. “Đã bảo lắm bom…”. “Bom cái gì? Ông không phải sợ cho cái tính mạng của ông Thao, ông sợ cái khác. Đạo đức giả tuốt!”. “Cô đừng có hồ đồ. Im đi cho tôi nhờ!”. Bố bực bội. Cô Sửu không im, cô xỉa xói: “Ông đừng ỉ mà quát tôi nhé! Ông bắt ai im được chứ tôi thì đừng hòng. Tôi biết tỏng trăm ngàn chuyện xấu xa của ông. Tôi biết cả cái giấy đòi nhập ngũ là đề tên ông, nhưng  vì ông sắp đi nước ngoài nên phải cạy cục lo cho ông Thao đi thay. Có ông Thao gánh hết thiệt thòi ông mới thành ông này ông nọ. ấy thế mà giá ông Thao chết đi có khi ông lại dễ chịu hơn là thấy ông ấy lù lù dẫn xác trở về…”. “Mày, mày, mày…” - Bố lắp bắp, mặt đỏ ngầu. Cô Sửu ngoảy mặt bỏ đi. Bà rên rẩm: “Vô phước, tao vô phước…”. Mẹ lặng im cắn môi ngồi một mình trong buồng. Bố nổ máy xe phóng ra huyện dù chưa hết ngày chủ nhật.

*

Cô Sửu lấy chồng chưa đầy năm thì tay xách nách mang về nhà. Mẹ kéo cô vào buồng, mặt tái nhợt: “Làm sao thế hả?”. Cô Sửu khóc, nói trong nước mắt: “Em dại. Đã chót ở đến chừng ấy thế mà không ở luôn, lấy chồng làm gì cho nó nhục…”. Mẹ đảo mắt chung quanh hoảng sợ: “Thì nho nhỏ thôi! Có gì cô nói đi xem nào”. Cô Sửu quệt nước mắt: “Cái số em nó khổ. Ngót ba chục tuổi đầu ai cũng cười ế ẩm, lấy chồng trình độ, ăn trắng mặc trơn thiên hạ tưởng sung sướng, nào ngờ vớ phải thằng cha bất lực. Biết em có bầu, nó đánh chửi em thậm tệ…”. “Trời ơi là trời!” - Mẹ bưng mặt.

“Tôi bỏ chồng. Ai nói gì  nói”. Cô Sửu tuyên bố khi có đủ mặt cả nhà. Bà tru tréo, bà bảo rằng chính cô làm nhục gia phong, rằng cô bôi gio trát trấu vào mặt bà. Bà khóc, bà chửi ầm cả nhà. Bố im lặng hút thuốc, mãi sau mới nói: “Chuyện xấu, chẳng biết giấu đi, cứ vạch áo cho người xem lưng. Cái làng này không khéo đến lúc cô Sửu đẻ, họ kéo cả đến xem đứa bé giống ai…”. “Muốn xem tôi cho xem chứ! Tôi sợ gì mà giấu với giếm”. “Hay hớm lắm đấy, cô lên phố mà xem, mấy hôm nay đầu đường xó chợ, đâu cũng thấy tụ tập đàm tiếu chuyện vợ chồng cô. Cô không ngượng nhưng mà tôi ngượng, tôi nhục…”. Cô Sửu cúi nhìn cái bụng sắp sửa vượt mặt, lại khóc. Nhà buồn như có đám.

Tháng Chạp  thứ hai, hoa chanh vườn chú Thao nở. Cô Sửu đã không còn sai chạy sang chú Thao lấy hoa chanh nữa. Cỏ léc vẫn rập rờn xanh biếc một màu, ngàn ngàn lớp sóng xô đuổi nhau chạy qua, xôn xao, khấp khởi. Heo may thổi lồng lộng buốt lên tận óc. Lại mưa phùn hay đổ vào buổi tối, giăng mắc lên làng mạc một làn sương mờ dày đặc. Bà bây giờ chỉ còn ngồi hong tay trên bếp lửa, hết sáng tới chiều, hết chiều tới tối, đêm bà ngủ mẹ cũng phải vùi than  dưới giường cho bà. Lâu bà không còn nhắc đái vào cái máng sau vườn nữa. Khoảng đất của bà dền đất già nở từng bông hoa xanh xám dài ngoằng ngoằng, chen chúc với lũ cỏ hôi hoa màu hồng hồng, lá phủ một lớp lông mọc nham nhám. Cái liếp rào một lần gió lay là xiêu vẹo chực ngã. Phần cái cuốc chét,  cán  gãy mẹ đã cho vào bếp đun, lưỡi sắt hôm qua thằng cu Ki đã bán cho đồng nát.

Con cô Sửu xinh như tranh, chỉ mỗi hay đái dầm. Không thấy hàng xóm đến xem mặt đứa bé như lời bố, chỉ có ông Bính chủ tịch không con đến nhận thằng bé nhưng cô Sửu cười bảo: “Tôi đẻ, con tôi, chẳng con ai cả”.

Cô đặt thằng bé vào cái nôi buông mùng trắng rồi hát:

Cái vạc mày ngủ cho ngon

Mai sau mày lớn, tìm cho ra gái ngoan mà hẹn hò…

Cô bảo: “Mày trông chừng em cho cô nhé! Cô chạy quàng đi một tí. Lâu ngày nằm ổ, buồn quá!”. Cô vấn tóc chùm khăn kín mặt, đi. Quá bữa cô mới về. Từ ngoài ngõ đã nghe tiếng cô oang oang: “Điên, ông Thao nhà mày điên mất rồi”. Mẹ tất tả chạy từ dưới bếp lên. Cô Sửu vừa tháo khăn vừa nói: “Đàn bà không chồng làng này thiếu gì. Lấy ai chẳng lấy, lại đi rước mẹ con mụ Nền. Mang gông suốt đời mà không tránh khỏi miệng thế gian”…

à, ra cô Nền về ở với chú Thao. Cô Nền nhà ở gần trường học, không thấy nói có chồng nhưng có ba đứa con. Bọn học trò hay vào nhà cô xin nước uống, lợi dụng bứt trái đu đủ non, dăm quả ổi xanh, trốn học chấm muối ớt, có đứa táo tợn còn lấy cắp trứng gà, bồng cả gà mẹ. Cô Nền biết nhưng không chửi, không mắng. Được thể bọn trẻ lại làm quá. Cô là đối tượng trong những câu chuyện của đám đàn ông tụ tập khi rỗi rãi. Họ đùa phát vào lưng nhau đôm đốp: “Em Nền ấy à, cứ xuống xề kể lể nỗi bất hạnh là em mềm lòng cho tuốt…”. Đàn bà khinh nhờn cô ra mặt. Họ bảo cô đĩ thoã, họ bảo cô khốn nạn. Quanh năm suốt tháng, ngoài lũ học trò chẳng có ai tới nhà cô ban ngày ban mặt.

Cô Sửu lay gối bà, than thở chuyện chú Thao. Bà ngồi lặng im hong tay trên bếp, chẳng ra nghe, chẳng ra không. Mắt bà đục mờ như có phủ sương khói. Bà cười, phô hàm răng trống trơn sóm sém. Lâu bà mới hỏi mẹ: “Thế bao giờ đến giỗ thằng Sơn?”. Mẹ giụi mắt, nhắc khẽ: “Chú ấy còn sống, đã về…”. “à thế…”. Mắt bà ánh lên một chút sáng, rất nhỏ, rất mỏng, rồi nguội tắt nhanh chóng, lại chỉ thấy sương khói đục mờ. Mẹ và cô Sửu nhìn nhau, không ai nói.

*

Trong hơi may, trên những triền đồi hoang chỉ còn độc mỗi lũ trẻ chăn trâu. Chúng co ro trong áo tơi, da tái xám, giữa lồng lộng gió. Trên muôn triệu lá léc xanh xuyên qua lớp lớp mưa phùn là trong trẻo, là réo rắt, là huyền hoặc tiếng sáo. Chưa bao giờ tiếng sáo nỗi niềm da diết đến thế. Không đứa nào lên tiếng. Chúng nắm chặt tay nhau nhìn về hướng ngôi nhà nhỏ bên kia đồi. Phía đó, một làn khói bếp mỏng bay lên, vẽ một đường cong mềm mại, rồi toả toả vào trong chiều muộn.

(Văn nghệ Trẻ)

Ám ảnh

Phải rồi, nếu gặp người đàn ông đó, anh sẽ có hai phương án. Anh sẽ hỏi hắn hoặc không hỏi hắn rằng tại sao hắn đã làm như thế. Nhưng liệu anh có nên hỏi không nhỉ. Nếu hắn trả lời là không - dễ quá, một thằng đê tiện. Anh sẽ cho hắn một cái tát. Không! Phải cho hắn một trận đòn nên thân. Nhưng như thế lại đơn giản quá. Chỉ sợ rằng hắn sẽ nói có. Lúc bấy giờ anh sẽ làm gì nhỉ. Quái quỷ thật đấy. Mà thôi cứ luẩn quẩn mãi. Cũng phải hỏi hắn một câu! Nhưng đến đây anh lại có hai lựa chọn, nếu hắn nói có, anh sẽ cho hắn một cái tát hay là không. Mà nếu tát xong rồi thì sao nữa nhỉ. ừ chẳng sao cả, tôi sẽ cho thằng đểu này một cái tát ở chỗ kín - ý tôi muốn nói là ở chỗ kín đáo, chỉ có hai thằng đàn ông, không có người nào dòm ngó cả. Bởi chuyện mà lộ ra thì còn khủng khiếp nữa.

Henry Cường bật dậy, đồng hồ chỉ đúng ba giờ sáng, trong ánh sáng mờ mờ hư ảo của chiếc đèn ngủ. Đoạn đối thoại giữa anh với chính anh đã diễn ra không biết từ lúc anh bắt đầu đi ngủ, hay vừa mới đây. Mà thực ra nó đã luôn diễn ra từ lâu lắm rồi, có lẽ phải đến gần mười lăm năm cơ đấy.

Anh khẽ nhìn sang, vợ anh đang nằm nghiêng, mái tóc rối bời, nàng thở nhè nhẹ. Thân hình của nàng thật đẹp trong chiếc áo ngủ lụa màu xanh nhạt.

- Mày là thằng khốn nạn! Đồ mất dậy! Tao sẽ giết mày!

- Tại sao em lại làm như vậy, tại sao lại như vậy hả Chi ơi? Anh có làm gì để hại đến em đâu, sao nỡ lòng nào em lại như vậy với anh?

- Em đã nói rồi, em xin lỗi anh, mà sao anh không bỏ quách em đi!

Đoạn đối thoại tiếp theo lại vang lên như một âm hưởng của tiếng gọi trong không gian tĩnh lặng dội vào đá.

Đúng rồi, đã bao nhiêu lần Chi tự tay viết đơn, đưa cho anh. Có lần nàng đã bỏ đi nữa rồi, rồi lại trở về và đâu lại vào đấy, sau câu chuyện mươi lăm năm về trước. Anh không thể bỏ nàng, vì một điều rằng anh đã chót yêu nàng, tha thiết.

…

Ngoài chuyện ấy ra thì nàng là một người phụ nữ thực thụ, nàng là một người đàn bà thật đẹp, khuôn mặt lộng lẫy, tuy có một vẻ buồn sâu kín. Nàng thuộc loại người biết đối nhân xử thế, lại là một người biết thời biết thế. Những bữa ăn của nàng nấu thực hợp khẩu vị với anh và luôn là niềm tự hào của anh trước các bạn, vâng một thời, nếu mọi sự chỉ tính đến những phẩm chất tề gia tuyệt vời của một người đàn bà trong khuôn viên cái bếp và nối dài bởi chuyện chăm con và đi làm theo giờ giấc.

Trở lại mười lăm năm trước ấy, vâng chắc mọi người đã sốt ruột quá  trước sự lòng vòng này của tôi - nhưng hãy thông cảm nhé, vì biết đâu, một ngày nào đó, nó chính lại là câu chuyện của bạn, hay của bạn bè, người thân, láng giềng của bạn. Đến lượt thì cầm lấy vé tàu và lên tàu rồi thì sẽ biết nhé.

Henry Cường, tên bạn bè đặt cho hắn theo tên một nhân vật trong một bộ phim hài rẻ tiền, mà có lẽ chẳng ai thèm biết đến tên phim và đạo diễn. Chỉ biết nhân vật ấy, trong chi tiết ấy của phim hài hước thật. Nào bạn hãy thử tưởng tượng như tôi là chi tiết đó rất hài đi, rồi tưởng tượng một ai đó với khuôn mặt như kiểu nghệ sĩ Trịnh Thịnh ấy - và cười một cái theo cách riêng của bạn. Tất nhiên là Cường trẻ hơn, anh cũng khá đẹp trai - ừ thì theo kiểu Trịnh Thịnh, trong phim Vùng Trời ấy. Hơi ngơ ngác một chút, nhưng như thế mới ăn ảnh, ăn màn bạc. Anh mới cưới vợ, đi làm cơ quan nghiên cứu được vài năm. Rồi cơ quan có đợt cử cán bộ đi thực tập, tham quan 4 tháng ở nước ngoài. Tất nhiên là anh bị loại rồi, anh có giỏi chuyên môn thật, nhưng lại mù tịt vì món ngoại ngữ đó - nào là lơ, nào là la, nào là lê. Ôi dào, chao ôi là phức tạp! Nhưng Chi, vợ anh thì đỗ ngon ơ. Nàng chẳng phải mất một hào một cắc biếu xén gì. Mà được cái, cơ quan, ê-kíp lãnh đạo hồi ấy cũng tử tế - mà họ lấy làm gì mấy đồng tiền của bọn mới ra trường, nhà còn ở nhờ bố mẹ, trong khi, họ mỗi người có vài miếng đất cất ở đây đó rồi.

Chỉ có là đồ ngu mới cho vợ đi nước ngoài một mình. Vừa mới cưới chồng được một thời gian. Gái Hà Nội, có tri thức, lại xinh đẹp đến mỡ màng, tròn trịa, tình tứ và duyên dáng, lại thông minh và vui tươi, hoà nhã và quảng  giao. Nhưng đi có mấy tháng thì chẳng sao! Bây giờ có phương tiện liên lạc tốt hơn thời các cụ nhiều, chẳng cần phải viết thư cho mệt.

Đêm chia tay, hai đứa không tài nào rời được nhau ra. Yêu, thương, khóc, nín, buồn, vui lẫn lộn. Thật là chẳng ai mong cho trời sáng. Mà sáng làm gì cơ chứ. Nhưng nghe đâu chuyến đi này là mào đầu cho đợt bồi dưỡng cán bộ chuyên môn cho chương trình hợp tác của hai viện nghiên cứu. Các học viên về sau, khi tốt nghiệp và có bằng sẽ tham gia giảng dạy, đào tạo chuyên ngành mới, đồng thời khởi động các trục nghiên cứu.

Trên xe tắc-xi từ sân bay trở về, Cường vừa nhớ đôi môi, rồi đôi mắt ngân ngấn của vợ, vừa thấy rờn rợn về bàn tay của Sửu. Thằng mất dậy! Trước đây khá lâu, hồi Cường - Chi, hai đứa chưa cưới và cũng chỉ hơi để ý nhau, có lần đi qua hàng bia trước cửa cơ quan, Cường nghe thấy thằng Sửu nói khá to:

-  Em Chi xinh thật chúng mày ạ, tao chỉ ước được ôm em trong một đêm thì chết cũng được.

- Chỉ một đêm thôi sao? - Cả bọn trong đội bóng cơ quan cười ầm lên, phụ hoạ.

Cường thấy căm ghét lũ chúng nó quá đi chứ, vừa bực mình vì không thể phang cho chúng nó chết hết. Thằng chó này là con trai của trưởng phòng tổ chức nhân sự có khác, vênh vênh váo váo. Rồi có ngày tao sẽ cho mày biết.

- Này Cường, dựng xe đạp vào đây làm ly bia đi mày. Ê chủ quán, cho thêm mấy cốc nữa đi - Thằng Tuấn, một thằng bạn lúc bấy giờ thì thân thân với Cường thôi, sốt sắng nói.

Cường vừa ngồi xuống, uống ngụm bia, vừa thấy trong lòng một cảm giác thật khó chịu.

*

- Mày bảo sao, mà mày đang gọi điện từ cabin hay ở bưu điện đấy? Tốn tiền lắm - Anh hỏi Tuấn.

- Mày không phải lo, tao đang ở la-bô và gọi từ văn phòng của giáo sư viện phó. Này mày bình tĩnh nhé, nghe tao nói đây này…, Tuấn thổn thển ở đầu dây bên kia, giọng vừa như tức tưởi, vừa như sợ có người nghe trộm.

Cú điện thoại chết người. Cường như bị sét đánh. Anh quay cuồng, đau đớn, nhưng anh lại thấy mình rất tỉnh. Mọi giác quan của anh giương ăng ten lên và  tỉnh táo, nhạy bén hơn bao giờ hết. Anh vội rời khỏi cơ quan, vì anh sợ ở đó, anh mà hét to thì mọi người sẽ bị làm phiền hoặc nghĩ rằng anh điên. Anh cũng không  có mũ xe máy để hét to bên trong đó mà mọi người đi trên đường vẫn khó nhận ra, trong giao thông của một chiều cuối tuần nơi đô thị chật chội, bụi bặm và đầy nghịt những người là người.

Nhưng anh vẫn hét, anh hét bằng tiếng gầm thét sâu xa của uất hận và đớn đau tột cùng ở trong lòng, anh dồn cơn uất hận lên một đường rú ga dài làm vọt chiếc xe của anh qua cầu với tốc độ chóng mặt và chắc là đã làm cho nhiều người nghĩ rằng anh ở đội đua xe chặng Hà Nội - Văn Điển hoặc hoàn toàn mất trí khôn.

- Vợ mày thường xuyên ngủ với thằng Sửu. Mày đừng hỏi chen ngang, mày phải tin tao. Tao không là loại người gây mất đoàn kết. Đã bảo rồi mà, im để tao nói hết, nếu không có người vào, tao lại tịt. ừ, đúng rồi. Hôm thì ở nhà thằng Sửu, có những đêm lại ở phòng của vợ mày. Lại còn đi nghỉ xa nữa. ừ  đúng rồi. Mà chắc chắn rồi. Mày, có im đi không hả. Nghe đây, tao phải theo dõi tin này đến gần ba tháng nay mới dám nói cho mày. Sao mày biết rồi hả. à, không phải, đấy là mày đoán thôi. Mày ngu lắm. Nghe đây này, lúc đầu tao cũng không tin đâu. Mày đợi con Loan, thằng Kiên, thằng Hải với con Minh về thì biết…

Cứ thế bên đầu dây bên kia, Tuấn phang những đòn thông tin như trời dáng về. Cường quay cuồng.

Mãi sau này anh mới biết thêm. Đúng là Chi rất ngoan. Nhưng mới được ba mươi ngày đầu thôi, cô thật trống trải và cô đơn. Sửu lại thật gần và thật ân cần. Rồi cả hai đứa giấu giếm mọi người, rồi thường xuyên đóng kín cửa phòng, khoá từ bên trong. Rồi sự tò mò của bạn bè cùng cơ quan, cùng đi học xứ người, nghe trộm ở sau cánh cửa phòng của hai đứa để nghe thấy tiếng cười, tiếng hôn nhau, tiếng rên rỉ, tiếng thở gấp, tiếng gió mưa, tiếng sấm sét bão bùng.

Như thế là quá đủ. Cả cơ quan về sau đều biết. Sửu lại về với những cô người yêu của hắn ở nhà, rồi sau đó, trước khi đi làm nghiên cứu sinh nước ngoài thì cưới một trong số họ.

Như thế là đủ, chỉ một lần thôi, trong chuyện này, ngỡ chi là đến mức ấy.

Thế tại sao Cường lại không bỏ Chi. Vâng, có lúc anh là một thằng bất đắc trí nát rượu, thối trí trong đường công danh, mặc dù còn rất trẻ. Vâng có lẽ một phần đó là do anh sợ. Anh sợ mình bị dư luận. Nhưng anh có tội gì. Có lẽ anh đã sợ chính nỗi sợ về mình. Anh sợ mình một lần nhỡ đò, không thành đạt về mặt gia đình. Ôi rắc rối, chuyện ly hôn, thậm chí kiện cáo, động đến cả pháp luật nữa chứ.

Nhưng cũng cái dư luận khốn kiếp ấy lại không đủ mạnh để nói to lên, nói công khai và to hơn rằng anh là thằng bị cắm sừng, cắm đến hàng trăm, hàng nghìn, hàng vạn lần! Rằng vợ anh ngủ với trai!

Nhưng mà ai lại dại gì làm thế, con trai của Viện trưởng mới đấy. Động vào là mất dép! Mà thôi, chúng mày chỉ nói cho sướng mồm, chúng mày không thương thằng Cường à? Mà chúng mày đã có đứa nào trực tiếp mục kích thấy xấp ngửa chưa?

- Chúng mày có tận mắt thấy không? Có lần Cường tóm ngực thằng T uấn và thằng Kiên (giờ đã lấy con Loan) và hỏi gặng.

Chúng nó chỉ thở dài. Thằng Kiên thì bảo phải về nhà mua tã lót trẻ sơ sinh cho vợ, còn Tuấn  thì rủ đi uống bia. Chỉ mỗi mình thằng Tuấn là dám nói sự thực như nó vốn có cho Cường nghe, cái sự thực mà anh có thể đọc được trong mắt Kiên và nghe được qua sự thì thào của bọn mồm thối hay những người thương hại anh ở cơ quan.

Anh và Chi ly thân.

Rồi anh đi công tác nước ngoài liên tục, ngoại ngữ bây giờ anh cũng đã tốt hơn nhiều, dù không phải là người Hà Nội gốc như vợ, phát âm còn mang nặng giọng quê hương. Rồi đề tài của anh cũng được Viện thông qua nhiều, anh có nhiều hợp đồng đến cấp  thành phố, rồi Bộ, ngành với tên chủ trì đề tài hay chương trình là chính anh. Rồi anh làm xong nghiên cứu sinh tiến sĩ, như Chi, chỉ có điều là làm ở trong nước.

Mà làm ở trong nước cũng là do thằng Tuấn nó bảo đấy. Thằng chết tiệt nhưng cũng rất tuyệt vời này. Cường cảm ơn thượng đế, trời phật đã cho anh thằng bạn quê mùa, cộc kệch, không mất gốc, thẳng băng đến khó chịu này. Đúng là một thằng bạn trong khó khăn mới thực sự là một thằng bạn tốt.

Tuấn bảo anh:

- Mày ngu lắm, thằng Sửu nó đôn bố nó ủng hộ cho mày và tao đi đấy, cả làm đề tài nữa. Mày phải cẩn thận. Mày cứ tham lên hàng tiền đạo tấn công, bỏ cửa nhà hang toàng không có ai hậu vệ như thế này thì mày lại thủng lưới thôi. Mà mày ngu thật, mày đừng ham bả tây, mà cũng đừng tự huyễn hoặc về tây, cái gì tự mình làm cũng được, cũng quý. Trong chuyện này, đừng bao giờ sính tây, tự mình, mình làm, rồi sẽ được - đề tài của mày ấy. Mà này, mày phải nghĩ đến mấy đứa con của mày nữa chứ, hai thằng con rể tương lai của tao ấy. Im! Để tao bảo nốt, mày cũng uống in ít thôi nghe chưa! Ngu lắm! Nào cạn!

…

- Anh không ngủ được à, thôi, đừng cứ ngồi như thế nữa, nằm xuống đây với em. Mai còn đi làm - Chi ngồi dậy, quàng tay qua sau lưng anh, một bàn tay êm ái, khe khẽ vuốt ve bộ ngực trần của anh.

Anh không nói gì, lặng lẽ rời giường, xỏ chân vào dép. ở bên kia phòng, hai anh em chúng nó, hai giọt máu của anh, đang vừa gác chân lên nhau vừa quặp chặt nhau ngủ ngon lành.  Thỉnh thoảng thằng anh lại nghiến răng ken két, cái tật mà nó có từ lúc còn bé tí, lúc ngủ. Mà có lẽ một lúc nào đó anh phải đưa nó đến chỗ vợ chú Tuấn, làm về tâm lý học lâm sàng trẻ em ở Viện Nhi để hỏi xem nó có bị làm sao không mới được.

(Văn nghệ Trẻ)

Cô gái nhặt bông gạo

Háng Séng là cái chợ liên xã, họp ở ven sông Bằng. Phiên chợ cuối năm giáp Tết, người mua kẻ bán cứ nườm nượp.

- Có người chết đuối dưới sông! - Bỗng có tiếng ai đó kêu thất thanh.

Tin dữ lan nhanh làm cho không khí mua bán tấp nập bỗng giảm đi đến nửa. Mùa này nước ít sao lại chết đuối được. Hay lại thù hằn, chém giết nhau rồi. Người già lo lắng ra mặt. Đám thanh niên nhanh chân lại thêm tính tò mò liền ào xuống bờ sông.

Kẻ xấu số là một người đàn  ông khoảng trên bốn mươi tuổi. Mặt trắng bệch. Nằm quay đầu vào bờ. Hai bàn chân thò xuống nước. Người cứu anh ta hẳn là có kinh nghiệm. Những ai bị chết đuối nếu đưa hẳn lên bờ sẽ rất khó cứu, nếu để hai bàn chân tiếp nước vẫn còn hy vọng sống. Nhưng với nạn nhân này chắc chắn chín phần ma một phần người mà thôi. Mọi người làm hết cách để tim anh ta đập trở lại nhưng đều vô hiệu. Có lẽ vì sặc nước, vì rét đã làm cho hồn lìa khỏi xác anh ta. Không hẳn thế, trong đám đông vây quanh thi thể nạn nhân còn bàn tán: anh ta chết vì say rượu. Có lẽ đúng thế thật bởi vì tắt thở rồi mà mùi rượu từ người anh ta vẫn bốc lên nồng nặc cơ mà.

Nạn nhân là ai? Người xứ nào?

- Lục túi anh ta xem có giấy tờ tùy thân không? - Một người liên tiếng.

- Đã lục rồi nhưng chẳng có gì cả! Giấy tờ không có! Tiền cũng không! - Có tiếng trả lời.

- Tốt nhất là báo cho chính quyền xã! - Lại có tiếng cất lên.

Trong lúc đó có một người đàn ông từ vòng ngoài rẽ đám đông đi vào đứng gần cái xác cứng đơ và nói  to:

- Đúng rồi! Tôi đoán không sai mà! Đúng thằng Lèng, dân hạ sơn, người làng tôi! Cái thằng chuyên say rượu và đánh vợ.

Biết được tung tích nạn nhân rồi, dường như đã yên tâm, đám đông tản dần, có ai đó lôi manh chiếu rách đắp lên thi thể nạn nhân. Bờ sông lại trở lại yên ắng. Gió lạnh hun hút thổi. Từng đám sương mù theo gió bay là là mặt sông.

*

Đúng như lời xác nhận của người đàn ông nọ, Lèng là người bản Phai Thin. Thực ra Phai Thin không phải là quê gốc của Lèng. Lèng mới đến đấy thời gian ngắn. Thành thử dân quanh vùng Háng Séng không ai nhận ra Lèng.

Lèng sinh ra tận Lục Khu, giáp với Trung Quốc. Không biết mẹ Hoa nặn thế nào, sai sót ở đâu mà hai chân của Lèng không bằng nhau. Chân thì thấp chân thì cao. Do dị tật bẩm sinh này mà Lèng không phải đi bộ đội như bạn bè cùng lứa. Học hết cấp I trường xã, Lèng bỏ học ở nhà giúp bố mẹ cày rẫy, tra ngô.

ở xã của Lèng, bao nhiêu thanh niên trai tráng lành lặn đều lên đường thực hiện nghĩa vụ quân sự. Chợ phiên toàn thấy  người già và con gái. Lèng buồn lắm. Mấy năm sau người ta mời Lèng làm chân bưu tá xã. Nhìn đi nhìn lại cả xã không còn ai trẻ khoẻ hơn Lèng. Tuy đôi chân  yếu đi tí chút, bù lại, Lèng có con ngựa màu vàng khoẻ, đủ sức đưa Lèng đến khắp các bản trong xã bất kể  ngày hay đêm, bất kể mưa hay nắng.

Sáng sáng Lèng cưỡi ngựa đến xã nhận thư báo đút vào cái túi dết đeo chéo người rồi nhảy lên lưng ngựa theo địa chỉ ghi ngoài bì thư đưa đến tận tay người nhận. Cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn quyết liệt. Người  ra tiền tuyến nhiều nên thư về hậu phương cũng lắm. Quanh năm, suốt tháng Lèng bận rộn với công việc của người bưu tá. Đưa thư tận nơi rồi lại cầm những lá thư của các bà mẹ gửi cho con, người yêu gửi cho người yêu ở ngoài mặt trận. Từng con đường mòn, từng mái nhà trong xã Lèng nhắm mắt vẽ lại được. Từ người già đến trẻ con ai cũng quý mến Lèng. Lèng đưa thư đến cũng là đem niềm vui đến cho họ. Lèng rất tự hào về công việc của mình và coi như mình đã góp công góp sức cùng mọi người đánh đuổi giặc Mỹ. Nghĩ được như thế Lèng mừng lắm, không còn buồn không còn trách mẹ Hoa như trước nữa.

Dạo ấy vào khoảng tháng tư âm lịch những bông gạo trắng  bung bay theo gió và bám đầy trên cỏ. Những thảm cỏ xanh mướt hai bên đường dường như thêm tơ non bởi những bông gạo trắng muốt đậu trên ngọn lá. Cảnh sắc thiên nhiên khơi dậy trong lòng Lèng một nỗi niềm lâng lâng, rạo rực. Ngồi trên lưng ngựa, Lèng chụm môi huýt sáo. Bỗng từ đoạn đường ngoặt phía trước vút lên tiếng lượn nàng ới. Tiếng lượn của người con gái trong trẻo, thiết tha làm cho Lèng sững sờ mê mẩn. Lèng ghìm dây cương cho con ngựa bước chậm hơn để tận hưởng làn điệu nàng ới nồng nàn, cuốn hút đang bay lên từ phía khuất của con đường:

Nhà em làm bằng thân cây sậy

Gà chọi nhau ở cạnh cũng lay

Gà cất tiếng gáy gần cũng đổ.

Cô gái nhặt những bông gạo cho vào cái đẫy nải to và cất tiếng hát đến khi nghe tiếng vó ngựa bên tai mới giật mình thảng thốt. Cô gái ngước nhìn Lèng. Lèng lập tức bị đôi mắt đen hột nhãn và đôi má ửng  hồng của cô gái hút hồn. Anh ta xuống ngựa tấp tểnh bước đến trước mặt cô gái:

- Chào em! Đường về bản Nà còn xa không em! - Lèng cất tiếng.

- Gần thôi anh ạ! Gà bản Nà gáy ở đây nghe rõ! - Cô gái nói.

- Em có quen ai ở bản Nà không? - Lèng lại hỏi.

- Em là người bản Nà đây! Anh muốn tìm ai? - Cô gái hỏi lại.

- Ơ! Ơ! Chờ anh một chút! Anh tên là Lèng, bưu tá xã! - Vừa nói Lèng vừa mở nắp túi dết lục tìm lá thư.

- Anh là anh Lèng đấy ư!  Nghe tiếng lâu rồi, giờ mới được biết anh! Cô gái phấn khởi.

- Đây rồi! Đây rồi! Cô Nông Thị Nao! Em có biết cô Nao không? - Lèng hỏi.

- Em chính là Nao đây ạ! - Cô gái bẽn lẽn.

- Thế thì nghe đây! Anh Vi Văn Niên, hòm thư… tới thăm em Nông Thị Nao, bản Nà, xã..! - Lèng đọc to rồi đưa lá thư cho Nao. Mặt ửng đỏ, Nao run run nhận bức thư. Thư gửi từ nơi bom đạn, bốn góc đã quăn. Nao vuốt lại cho phẳng phiu rồi áp nó vào ngực với thái độ thật trân trọng.

- Thư người yêu hả! Cả xã có mỗi lá thư này là gửi từ chiến trường ra đấy. Hôm nay em là người hạnh phúc nhất bản, nhất mường đấy. Mồm nói, tay Lèng vỗ vỗ vào cái túi dết đựng thư.

- Em cảm ơn anh Lèng nhiều lắm! Mời anh đến nhà em chơi để biết nhà, biết bản, lần sau đỡ phải hỏi thăm! - Giọng Nao thoáng nhẹ.

- Anh có làm dở dang công việc của em không? - Lèng hỏi.

- Không sao đâu anh ạ!  Vả lại em cũng nhặt đầy túi rồi! - Nao nói.

- Em có biết cưỡi ngựa không? Mời em! - Lèng hào hứng.

- Cảm ơn anh! Em không quen cưỡi ngựa đâu! - Nao trả lời.

- Thế thì anh đi bộ cùng em cho vui! - Lèng nói.

Nao đi trước, Lèng dắt con ngựa tập tễnh đi sau. Qua đoạn dốc ngắn đã nhìn thấy nhà của Nao. Hai mẹ con Nao sống trong căn nhà sàn nhỏ. Nhà nghèo không có ván bưng, mà dùng lá cáp tao quây quanh nhà chắn nắng, chắn mưa. Lèng đến, bà mẹ của Nao thái chuối lợn, sau khi nghe Nao giới thiệu về Lèng, bà dừng tay thái chuối, tiếp chuyện Lèng. Bà hỏi quê quán, anh em, tuổi tác của Lèng. Cuối cùng bà nói:

- Nhà không có đàn ông khổ lắm anh ạ! Có buồng  chuối trong vườn, người ta cũng chặt trộm. Nửa đêm biết người xấu bắt gà trong chuồng, hai mẹ con không ai dám thở mạnh. Đông anh em như nhà cháu chắc là vui lắm. Ngày thằng Niên chưa đi bộ đội, nó hay kéo bạn bè đến đây hát lượn. Cái vui lúc nào cũng đầy nhà.

- Mẹ ơi! Anh Lèng vừa đem thư của anh Niên đến đấy! - Nao nói chen.

- Thế ư! Anh Lèng đọc cho hai mẹ con bá nghe đi!

- Dạ! Thư riêng của em Nao, cháu không dám đâu ạ!

- Anh không đọc thì cũng phải đi nhờ ông trưởng xóm đọc hộ thôi! Nhà bá nghèo, em Nao có đến trường học chữ ngày nào đâu!

- Tay em chỉ biết dệt vải, cấy lúa chứ không biết cầm quản bút đâu! Thư đây anh đọc đi! - Nao đưa lá thư cho Lèng.

Lèng giở lá thư rồi ấp úng lên tiếng. Đôi chỗ phải đánh vần. Tuy thế cũng đủ để cho hai mẹ con Nao tròn mắt ngạc nhiên về tài chữ nghĩa của  Lèng. Phải khá lâu sau, Lèng mới đọc hết lá thư chỉ đầy trang giấy học trò. Nao rơm rớm nước mắt. Chắc là nhớ người yêu tợn lắm. Lèng đoán vậy.

- Anh Lèng ơi!  Anh viết thư trả lời anh Niên hộ em nhé! - Nao đề nghị.

Lèng thực sự ngạc nhiên. Đọc hộ còn chấp nhận được, giờ lại phải viết hộ thì biết viết sao đây.

- Anh có chung ý nghĩ với em đâu! - Lèng nói.

- Anh Lèng ơi! Em có thể leo lên ngọn núi cao hái củi nhưng em không thể viết được nổi một chữ đâu. Anh gắng giúp em đi. Anh cứ viết rằng em và mẹ nhớ anh Niên nhiều lắm. Mong ở chiến trường giết được  nhiều giặc, lập  công to. - Nao tha thiết.

- Được, thế thì được! - Lèng gật gù.

Tuy ít học nhưng để chứng tỏ mình là cán bộ, bao giờ Lèng cũng cài sẵn vào túi ngực một quản bút máy hiệu “Kim Tinh” đầy ắp mực. Sẵn cuốn sổ công tác trong túi dết, Lèng xé lấy một tờ rồi ngồi vào cái bàn gỗ mốc meo. Chống bút khá lâu, Lèng cứ bí rì rì, không biết viết cái gì. Nghĩ xa nghĩ gần rồi những câu lượn bỗng vang lên trong đầu Lèng. Phải rồi, ta cứ bám vào câu lượn mà viết. Lèng treo thầm trong lòng.

“Bản Nà… ngày… tháng… năm

Anh Niên ơi!  Từ ngày tiễn anh lên đường, em nhớ anh lắm. Nhớ không biết cất vào đâu cho hết. Không biết đựng vào đâu cho xuể. Em nhớ anh nhiều như cây trên rừng, như nước dưới sông.

Ngày đêm em mong anh thắng thằng giặc, trở về với bản với mường. Khi đó chuối sẽ trổ buồng, hoa sẽ kết trái. Ban ngày em gửi nỗi nhớ theo ánh mặt trời tới người mà em  thương. Ban đêm em gói cái nhớ cùng ánh trăng tới người em đợi”.

Cứ thế, Lèng men theo câu lượn, dựa vào câu lượn mà nghĩ, mà viết. Những hàng chữ nguệch ngoạc cứ hiện dần lên trang giấy. Thảo xong bức thư, trán Lèng lấm tấm mồ hôi. Đặt dấu chấm hết, Lèng hắng giọng, trịnh trọng đọc cho hai mẹ con Nao nghe.

Nghe xong, bà mẹ của Nao khen nức nở:

- Ôi! Cháu viết thư hay quá! Hay như câu lượn trai gái trao nhau ấy.

Từ hôm ấy Lèng trở  thành khách quý của hai mẹ con Nao. Dẫu Nao có thư hay không có thư, Lèng vẫn đến thăm. Lần nào cũng vậy, hễ Lèng đến là bà mẹ của cô gái lại kể cho anh nghe chuyện mất trộm gà, trộm chó. Một năm rồi hai năm, lâu dần Lèng coi căn nhà sàn của Nao như là nhà thứ hai của mình. Nao vốn đã đẹp, ngày càng đẹp lên trong niềm khát vọng của Lèng. Lèng muốn được yêu Nao. Đã đôi lần, Lèng nói xa nói gần để cho Nao hiểu được nỗi lòng mình. Nhưng Nao vẫn dửng dưng trước những lời ngon lời ngọt của Lèng. Lèng hiểu trong trái tim Nao không có hình ảnh mình. Nhịp đập trái tim của cô gái đều hướng về Niên. Những bức thư của Niên từ chiến trường gửi về được Lèng đọc cho nghe xong, Nao gấp lại cẩn thận vào tận đáy rương. Một lần thấy Nao đang nhồi bông gạo làm đệm, Lèng hỏi:

- Em làm để bán ư?

- Em không làm bán đâu! Em  may đệm thêu gối để chờ ngày anh Niên trở về! - Nao hồn nhiên trả lời.

Câu nói của  Nao tự nhiên làm Lèng đau nhói trong tim. Lại anh Niên! Lúc nào  cũng anh Niên. Không hiểu vì sao Lèng bỗng thấy ghen với Niên. Lèng và Niên không hề quen biết nhau. Qua lời kể của Nao, Lèng tự vẽ chân dung Niên trong đầu. Chắc cái  tay ấy đẹp trai lắm. Chắc hắn ta có giọng lượn hay lắm. Như  thế hắn mới có thể làm cho Nao nhớ hắn ngày đêm. Hai năm quen biết Nao, Lèng chưa bao giờ được Nao cài vào vành tai lời thương, lời nhớ nào. Lèng yêu Nao, phải bắt Nao đáp lại tình yêu của mình.

Thế rồi, phải gần tới năm Nao không có thư của Niên. Cứ mỗi lần Lèng đến, Nao lại hỏi. Lèng đáp lại cho Nao bằng những cái lắc đầu. Có lẽ anh Niên bận đánh giặc không có thời gian viết thư. Nao nghĩ vậy. Nhưng bà mẹ của cô  lại nghĩ khác. Cứ mỗi ngày nhìn mặt trời lặn sau núi Phja Khăn, nỗi buồn trong lòng người mẹ lại lớn thêm một ít. Ngày chồng bà đi lấy củi, trượt  chân ngã từ trên ngọn núi đá xuống vỡ đầu, bà còn trẻ lắm. Cái Nao còn đang ẵm ngửa. Chồng chết, bà ở vậy nuôi con. Năm nay con gái bà đã hai mươi ba tuổi. Bà không có ý định buông con gái đi làm dâu mà tìm một người con trai đến ở rể nhà bà. Niên hiền lành khoẻ mạnh, nó  mà trở thành con rể của bà thì tốt biết bao. Nhưng giờ Niên đang ở nơi bom đạn nhiều như cát sỏi dưới đáy sông, biết ngày nào trở lại, trong khi tuổi xuân của Nao khác nào bông hoa xoè hết cánh, cái rực rỡ của thời  con gái dần tàn phai. Vài năm nữa thôi đuôi mắt sẽ hiện lên những nếp nhăn có thể treo được đèn. Lúc đó đi làm vợ hai, vợ ba người ta còn không đắt nói gì tìm được rể hay rể đẹp. Không hiểu sao cứ mỗi lần nỗi lo mang tính bản năng của người mẹ dậy lên trong lòng đồng thời hình bóng của Lèng lởn vởn trong đầu. Bà nghĩ đến Lèng. Lèng tuy không đẹp mã nhưng vẫn là chàng trai đủ chân đủ tay. Qua những lần trò chuyện, bà biết nhà Lèng đông anh em trai, ruộng nương lại ít. Bố mẹ Lèng cũng muốn buông một người con trai đi làm “dâu đực”. Thế thì tốt rồi, hợp ý bà rồi.

Một lần Lèng đến, chân đứng dưới cầu thang, tiếng đã bay lên nhà:

- Bá ơi! Em Nao ơi! Có thư của anh Niên đây này!

Dễ đến hơn năm rồi không có thư Niên. Giờ cầm lá  thư trên tay, lòng Nao bồng bềnh, lâng lâng như say rượu. Nhìn nét chữ quen thuộc trên phong bì mắt Nao nhoè đi, tức mình không biết chữ để tự đọc lấy những điều anh Niên nói trong ấy. Như mọi lần Nao lại đưa cho Lèng đọc hộ. Lèng chăm chú nhìn vào dòng chữ. Lèng đang vui bỗng buồn, bỗng lặng. Lèng đưa mắt nhìn Nao:

- Anh không dám đọc cho Nao nghe những dòng chữ có bão, có dông đâu.

- Sao! Anh Niên làm sao? - Nao hỏi mà tim muốn tan chảy vì lo lắng và hồi hộp.

- Thằng Niên nó nói gì, cháu cứ đọc to lên! - Bà mẹ thúc.

- Ôi, những  dòng chữ nặng như đá núi, đau như búa chém vào chân. Đọc lên chỉ sợ bá và em không nghe nổi thôi. Được bá khuyến khích, cháu gắng đọc vậy.

Chiến trường ngày… tháng… năm

Nao ơi!

Thời gian qua anh bị thương phải nằm viện. Giờ vết thương đã lành. Chiến trường lại thôi thúc anh. Anh ra trận có ba lô, có khẩu súng và cả bóng hình của em. Nhưng em ơi, chiến trường nhiều đạn, chiến tranh còn dài. Biết ngày nào anh mới trở lại. Mà đời người con gái của em mỏng mảnh như hoa mùa xuân.

Em ơi! Tuy không muốn nhưng anh cố cắn răng để viết cho em những lời dao đứt tay để anh ra trận khỏi day dứt, để em ở nhà khỏi chờ đợi, ngóng trông… Hãy nghe anh nói đây: Thuyền em đừng đậu bến đợi mà chờ nữa, gặp khách, em cứ chèo đi cho kịp chợ. Kẻo chợ vãn không ai bán ai mua…

- Anh Lèng! Đừng đọc nữa! Em thật không ngờ…!- Giọng Nao lạc đi.

- Thật ư! Thằng Niên nó nói thế thật ư! - Bà mẹ của Nao không khỏi ngạc nhiên.

Nao giằng lấy lá thư lao vào buồng tức tưởi khóc. Anh Niên không thương mình rồi. Từ ngày Niên đi bộ đội Nao buộc chặt lời thương lời nhớ trong lòng chờ ngày gặp mặt sẽ thổ lộ. Giờ thì hết rồi. Cái đệm bằng bông gạo, cái  gối bằng bông gạo, Nao đã may xong đang chờ hơi ấm của anh Niên. Giờ thì mãi mãi lạnh lẽo rồi. Anh ơi! Sao anh lại nỡ nói những lời dao khứa tay với một người con gái gửi trọn tình yêu với anh.

Từ hôm đó Nao sụp người, ốm hàng tháng trời. Lèng đến thăm Nao đều đặn. Nao hết cơn ốm thì trở thành vợ của Lèng. Có  con rể, lòng người mẹ vui như nước chảy xuống thác. Còn Nao tuy có chồng nhưng vẫn thấy cô đơn như chim lạc đàn. Nao cất kỹ lá thư của Niên vào đáy rương. Nao cố quên đi nhưng ngọn lửa tình yêu với anh Niên vẫn âm ỉ cháy. Ngược với nỗi lòng của Nao, Lèng vui cái vui của người thợ săn nhìn con thú bị sập bẫy.

Một năm sau, Niên đột ngột trở về. Nao gặp Niên giữa chợ.

- Anh thật không ngờ em lại ngăn nước đổi dòng cho thuyền neo đậu bờ bến khác. - Niên trách.

- Đừng vội trách em! Tại anh nói trong thư những lời dao khứa tay, những lời lửa cháy rừng! - Nao buồn rầu.

- Không thể có chuyện ấy được! Thư nào anh cũng nói lời thương lời nhớ thôi.

- Em còn giữ lá thư! Phiên sau em đem đến cho anh xem, liệu anh còn dám nuốt lời nữa không? - Nao nói.

Đúng lời hẹn, phiên chợ sau, hai người lại gặp nhau ở chợ. Nao lục đáy rương đem theo bức thư. Nghe Niên đọc lại, Nao không tin vào tai mình. Cùng một bức thư sao anh Lèng đọc khác, anh Niên đọc khác, Nao biết tin ai. Cuối cùng họ đem bức thư cho một người đọc hộ mà cả hai người không quen biết. Người đó đọc đúng như anh Niên. Lúc này Nao mới vỡ lẽ. Nao bị Lèng lừa rồi. Nao run người giận Lèng thâm hiểm, phần giận thân nhẹ dạ cả tin. Niên đang đứng trước mặt nhưng Nao đã đánh mất anh. Trước tình cảnh này, Niên không hề trách Nao mà chỉ nói những lời cầu mong cho Nao sống hạnh phúc với Lèng. Từ ngày gặp lại anh Niên, Nao luôn sống trong tâm trạng của kẻ phản bội, tráo trở. Vốn đã không có tình yêu với Lèng, giờ biết được sự thật, Nao luôn nhìn Lèng với cái nhìn băng giá. Tình cảm vợ chồng nứt nẻ như cánh đồng gặp hạn. Lèng cố níu kéo bằng mọi cách kể cả đánh đập. Bà mẹ của Nao ra sức ngăn cản nhưng không đem lại kết quả gì. Trong việc này hình như bà cũng có lỗi. Gặp bà ở đâu, giữa đường hay trong chợ, Niên luôn tỏ ra vẫn tôn trọng bà, quý mến bà như xưa. Như thế, càng làm cho bà buồn. Lòng bà  luôn trĩu nặng. Rồi bà lăn ra ốm. Chẳng thuốc nào chữa được. Bà ra đi ở tuổi sáu mươi.

Bà mẹ vợ chết, trong nhà không còn ai hơn Lèng nữa. Anh ta đánh đập Nao tuỳ hứng. Lèng  nốc rượu bí tỉ. Càng say càng thích đánh vợ.

- Tao đánh để mày mọc cái tình yêu mới thôi! - Lèng vừa đánh vừa hét.

- Có đánh chết, tình yêu cũng không có đâu! Cái gian dối, cái lừa lọc của anh đã giết chết tình yêu của tôi rồi! - Nao nghiến răng chịu đựng.

*

Niên từ chiến trường về một thời gian thì được bầu làm chủ tịch xã. Xã do Niên làm chủ tịch là địa phương nghèo, giáp biên giới. Dân số của xã vợi dần đi vì số thì đi miền Nam sinh sống, số thì hạ sơn đến các vùng thấp làm ăn. Gia đình của Lèng không nghèo nhưng vẫn đi. Lèng nghĩ rằng Niên là hòn đá đè lên tình yêu của Nao,  nên phải kéo nhau đi thật xa may ra tình yêu  mới mọc được. Nhưng Lèng đã nghĩ nhầm, đến nơi ở mới, trái tim Nao vẫn lạnh lùng như xưa. Bất lực, Lèng lăn xả vào rượu. Một đêm đông, sau khi đánh Nao tím mặt mày, Lèng ngửa cổ nốc cạn chai rượu rồi ngất ngưởng ra đi…

Lâu rồi, từ ngày vợ chồng của Nao chuyển xuống vùng đồng, Niên chưa lần nào đến thăm. Ngày Nao chưa chuyển chỗ ở, thi thoảng gặp nhau ở chợ, Nao cứ thắc mắc tại sao Niên không lập gia đình. Niên chỉ lắc đầu không nói. Thực ra tình yêu của Niên đã dồn cả cho Nao. Anh không thể  có  mối tình với người con gái khác. Anh quặn thắt cả cõi lòng mỗi khi được tin Nao bị chồng hành hạ dã man. Anh không thể nhảy ra can thiệp vì như thế, khác nào đổ thêm dầu vào lửa. Bây giờ Nao không còn ở quê nữa, cuộc sống vợ chồng Nao có thể đã khác xưa.

Niên ra tỉnh dự cuộc họp của các chủ tịch xã biên giới đã được hai ngày. Lâu không ra thị xã, cái gì cũng đổi thay nhanh chóng. Bận họp, nhưng Niên cố giành thời gian đi chơi chợ thị xã để trở về quê, bà con có hỏi, còn có cái mà kể. Tình cờ anh gặp Nao ở chợ. Nao ngồi bên gánh bắp cải, đầu trắng khăn tang. Sau khi nghe Nao kể hết sự tình, anh bảo:

- Hay là em trở về quê sinh sống đi. Xã đang có chủ trương kêu gọi tái định cư đấy!

- Em cũng định thế. Nhưng để mãn tang anh Lèng đã! Anh ơi! Cây gạo đầu làng em còn ra hoa không? - Nao hỏi.

- Có em ạ! Cách đây mấy ngày, qua đấy anh thấy hoa gạo đang nở ngập cành. - Niên trả lời.

- Bao giờ bông hoa gạo rơi, anh nhớ cho em biết, để em về nhặt nhá. Bao nhiêu năm nay không ai nhặt phí đi anh nhỉ! - Nao bảo.

- Nhớ! Anh sẽ nhớ! Nhưng em phải về kịp đấy, bông gạo rơi mấy ngày là hết vụ. - Niên nói.

- Nhất định em sẽ về đúng hẹn! - Nao hứa.

Hai người chia tay giữa chợ. Chắc chắn đến mùa hoa gạo bung bay trắng ven đường họ sẽ lại gặp nhau.

(Báo Văn nghệ)

Trước thềm yêu

Anh đã đi đến rặng hoa xuyến chi mạn cuối nghĩa trang. Vẫn loài hoa dại thân thẳng xanh, lá lướt xanh, dồn cùng kiệt chút sắc trắng lên chót ngọn thành những mảng cánh hoa, vừa như để tang, vừa như trang điểm,ám lạnh theo từng mắt người.

Chiều nay, 23 tháng Chạp, ngày ông công ông Táo rồi, lại xâm xầm ròi. Sương vừa nhẹ thả xuống, vừa nhẹ dâng lên, mờ mỏng,  mịn như bụi bột dây qua khe của bánh Phục Linh- một thứ bánh đã thất truyền.

-Anh chịu khó chờ em đi, 10 rưỡi xong công việc thôi, em sẽ ra với anh. Xong mẻ pháo cuối cùng này, cậu mợ cho em muốn đi đến mấy giờ thì đi... Thế nhé, nhế nhé... Thôi em về đây, lâu quá,lỡ việc, cậu mợ cùng nổi đóa lên đừng hòng gì ra nữa đấy. Nào, anh tươi cái mặt anh lên một tí xem. Sao lại cứ xị ra, lì ra, um suốt như thế. Không tin em à? Gớm thật thôi. Nào, đây...

Chị chợt nhoai lên, thơm đánh nhoáng một nụ chúm xinh gọn vào một bên mép anh, rồi rời anh, vút đi, tiếng vẫn vắt lại: “Cứ thế nhé, cứ thế nhé, anh nhé!”. Đến gốc cây thứ hai thì chị  chạy lùi để lại được quay hẳn về hướng anh. Miệng cười sáng lóa.Một chiếc răng duyên nhanh nhánh, như  chỉ ở đấy, ánh đèn tiết kiệm ngoài đường vàng ủng kia được  buột lóe lên hết cỡ sáng đẹp như nó muốn mà phải nhịn chịu.

“Mình cũng về, đến với hắn và gã thôi, chứ còn gì”. Hắn: chột. Gã: què. Cả hai đồng đội ruột của anh, vừa cùng đợt tháo sao, buông súng, giã từ đời lính cả. Những cái khác nhau là : Anh nguyên “súng trường chạy bộ”, Hắn và Gã lại “mở đường thắng  lợi”, cầm xẻng, cuốc chim, choòng vam tháo kíp bom... sành hơn cầm AK với B41 nhiều. Với lại, anh nguyên vẹn độc một thân thể, đi về chẳng ai đưa đón: Hắn với gã để lại đâu đó một mắt, một chân, về thì lại được ùa vào những sáu bàn tay xòe ra rối rít. Mỗi đứa đều một vợ hai con.

“Về hai đứa chúng nó thôi, hai “hộ ngụ cư” giáp vách,chung một thổ đất lấp ao rau muống xưa. ềnh ra cái phản ở nhà nào cũng được. Vớ lấy đứa bé nào cũng được, tóm chim, cù nách tha hồ. Nô lử hì ngủ, đầu gác vào đâu,chan gác lên đâu, mặc lòng. Ngáy, nghiến răng nói mớ đủ kiểu đến đau chăng nữa cũng chẳng bao giờ có một nét nhiu mày,một tiếng tặc lưỡi, một thoáng nhún vai của một ai cả. Vẫn chỉ những nụ cười trìu mến, tủm tỉm ở người lớn và ngoác tận mang tai của lũ trẻ. Cùng những bàn tay kéo lại, dém lại cho nếp chăn nhỡ có xô lệch, hở người. Những bàn tay người lớn, đàn ông: thô nháp chai sần, đàn bà: gầy guộc nổi gân xanh, và trẻ con: những viền móng nhỏ xíu mà cáu đen, chẳng ai cắt, răng gặm nham nhở, và những ngón tay lem luốc dính dình dịnh đủ thứ. Chất nhựa đời tổng hợp nhào nhuyễn của một con đường dệ dê ven đô bụi bặm., có một ông thịt bò khô, một anh kẹo kéo, một bà ốc mút, những ông xích lô đậy mũ lá lên mặt, ngủ kềnh càng trong thùng xe, cô bán lòng tiết và mỡ chài lậu chỉ có cái rổ con cắp ngang hông, chưa thấy người đã thấy mùi...Và ầm ầm cả một ngày có đến 4, 5 lần những chiếc xe đổ thùng đi qua, trên cao à à theo cả một đàn bè tràm tiếng nhặng không buồn không vui.

Mọi điều diễn ra y như sự tính và tưởng của Anh cho đến đúng 10 giờ 30 đêm.

Trong quán đầu ô, tách cà phê thứ hai cũng đã chỉ còn nửa đốt ngón tay ngắn đen sẫm dưói đáy. Điếu thuốc thứ hai cũng chỉ còn cách đốt chừng ấy. Mắt lim dim, hồn vía anh đang cuộn tròn như một con chó ngoài thềm nhà giữa một trưa nắng ấm ngày mùa...

Chợt mắt anh, cả đôi, giật nảy lên. ả diềm mi bật rổ cứng hoắt như gai. Hướng ấy, thông thống đối mặt anh, vừa xé ngược lên một nhoáng chớp lửa xanh lè hình phễu đến tận lưng chừng trời. Tiếng nổ đến sau: “ùng!...” cùng một lõi gió nóng dội thốc chọi giữa ngực. Bất giác, anh đưa hai đốt ngón tay lên nút vào lỗ tai. Nhấc ra, thấy hai đầu ngón tay thầm sắc  hồng tươi như hai thỏi son thắm , thoắt cái đã ra sắc son gió, rồi anh ánh tím dần Anh vụt đứng dậy, còn kịp  thấy  tách cà phê văng rơi không tiếng . Những giọt cà phê tia dài một đường cong, lám tấm như tia máu cổ một con gà bị cắt tiết vụng.

Anh lao đến nơi ấy,nhà chị..

Lửa ngún đậm, cuồn cuộn như những bắp thịt giần giật, phơi lộ, tươi sống của những con bò trong lò mổ vừa khuỵu xuống sau nhát búa,chưa ẹp hét sát sàn đã bị lột da. Tiếng lửa cũng hệt tiếng dao lóc da “roát, roát...rọat roạt”.Những lưỡi dao hình trăng khuyết sáng ánh xanh, vân vân nhờn loáng, vung đua lượn  xéo điệu nghệ.

Những tiếng người nghe qua lửa cứ rân ran, khoa khao như từ cõi nào vọng về, loáng thoáng đến tai thôi mà không thể thoát, như lưới trời.

Anh bước ra, ngược chiều loang loáng vạt thép màu đỏ thành xe cứu hỏa vừa lướt tới và những con đỉa “lăng” thả dài vòi ra hối hả. Đầu óc như cái hộp rỗng, có ít gió quẩn trong ấy. Gió ngần ngận hơi bom. Anh bước đi, chẳng biết là mình đi về đâu.Mắt anh vẫn thấy cả mà như chẳng biết gì,mông lung, mộng du. Chỉ đến lúc anh đã ngồi giữa hắn và gã, vòng ngoài là đủ đầy từng ấy mặt vợ con chúng nó nữa. Tất cả đều đã biết hết rồi, vừa chạy đi “xem” cả rồi. Anh mới khóc, vỡ ra, nấc lên, nấc lên, mãi mãi. Thì ra Anh vẫn biết chỗ để về. Và những đợt nước mắt ào ạt cũng biết chỗ về...

Mười năm trước nữa, Anh 14 tuổi, Hắn, Gã, 15, 16. một bữa đá bóng sau khi tan học về, quần áo ngoài chồng lên, cặp sách chồng lên làm cột gôn. Hết trận, Anh quay ra thì không thấy quần áo đâu nữa. Hắn và gã cười nhăn nhở vừa mặc quần áo của mình vừa bảo anh “Cứ về đi. Cứ về đi”. Thế là anh đành về. Đến tối thì thấy một con bé chạc 10 tuổi mang bộ quần áo đến nhà mình. Tất cả những chỗ đầu gối, khuỷu tay đều tướp rách đều đã được pich kê cẩn thận. Con bé hổn hển: “Hai anh ấy bắt mang quần áo của anh về mạng vá cẩn thận, xong, đưa đến tận nơi, tận tay anh. Làm tử tế, các anh ấy trả tiền.Không làm, các anh ấy xoắn tai, nhấc lên  nữa. Em sợ, em làm rồi,tử tế rồi. Mà các anh ấy cũng cho tiền em rồi, hậu lắm”. Bộ quần áo ấy, Anh mặc miết.Nhưng cũng chỉ được hơn một năm sau, tất cả đã lớn vượt lên. Chỉ có thế, rồi bao nhiêu đổi thay, Anh, Gã, hắn đi lính rồi về. Khi về, khối phố tổ chức đón. Anh hát một bài, bài “Hát mãi khúc quân hành”. Bên kia, khối phố, có một cô gái ra hát, bài “Sợi nhớ sợi thương”. Cô gái ấy chính là con bé vá áo năm xưa,chính là Chị. Hắn và Gã thì đã có vợ con rồi.  Còn Anh, yêu và được yêu. Chị đấy. Cũng chẳng hay dám đi chơi đôi với nhau đâu. Chỉ hay tụ họp ở nhà Hắn, Gã. Hai người không ngừng hát lại hai bài ca ban đầu ấy. ... Anh thì mặt cứ rạng lên những... “Đời mình dù có thích hoa hồng- Kẻ thù buộc ta ôm cây súng”. Và mắt liếc vát sang Anh., cứ vút lên: “mà em nghêng hết... nghiêng hết về bên anh...”. hắn và Gã cười rù rĩ, sung sướng. Cả nhà, vách nhứng, mái giấy dầu, cột tre bương khô nẻ, rệu siêu, tối tăm chung quanh mà mắt ai cũng sáng bừng. Mắt trẻ con, mắt người lớn. Thế thôi, chứ còn ra mắt, .chứ còn chính thức đến nhà xin phép được đi, lại tìm hiểu.. Thì bố mẹ Chị là người làm ăn, thiết thực. Đã có lần ông bảo con gái: “Cô phải lòng thằng nào, chọn lựa thế nào, ấy là ở cô. Còn tôi với mẹ cô chỉ có biết thế này: Nó chồng tiền lên, tiền cưới cô, tiền nuôi con cô và nó được một năm đầu. Thế là xong. Có thế thôi nhá”. Nhà Chị làm pháo truyền đời, từ một làng pháo ra đây, cũng đang bươn trải, đang nhuận phát.

Thế thì phải đợi tiền đã... “Tiền là Tiên là Phật, là sức bật của tuổi trẻ, là sức khỏe ông già, là đà danh vọng – cái lọng che thân, cán cân công lý... Tiền là hết ý”. Mà Anh thì vốn cha mẹ đẻ là ai không biết, cha mẹ nuôi thì khi Anh đi lính về thì đã ở tận vùng kinh tế mới trong kia rồi, để lại căn trái lợp tôn, khóa cũ kỹ. Nghe nói trong ấy cũng đang lao lung lắm. Hoàn cảnh anh, nói theo tiếng lính: “Trên răng, dưới cắt tút”.

Bỗng một ngày đẹp trời, Hắn chột mắt và Gã Chống nạng đến Anh. Con mắt còn lại sáng rỡ và chiếc chân còn lại run bắn lên mừng rỡ: “Chúng tao khi bới đất lấp ao rau muống khui được một quả  bom 5 tạ. Ngành cũ công binh mà... tháo lắp tử tế rồi, cưa xẻ dọc chỉn chu rồi. Bọn tao mỗi đứa được một cái máng lợn. Còn bột bom ních đầy hai tải sợi mía kia, mỗi tải được 50 cân, bọn tao cho mày đấy. Tiền cưới vợ thừa nhòe. Đấy, đấy, nhưng dặn nó cẩn thận, thứ này nhạy lắm đấy”...

“Ôi trời ơi” – Chị reo lên, tay sục ngay vào túi bột bom, những ngón tay miết miết, di di thử chất bột tơi – “Các anh tìm đâu ra thứ của quý thế này, bọn dởm ấy, bọn cất hàng cho nhà em cho nhà em hàng mấy năm nay ấy, nó trộn cả bã xi-măng, cả tro, cả bột cờ-lanh-ke vào đấy, đắt lắm. phải để em nói với cậu mợ em là em tìm ra, cất được đấy. Thế là xong rồi, anh ơi...” – Chị quàng tay sang Anh, tự nhiên nước mắt dàn ra – “Chúng mình về được với nhau rồi” – Rồi Chị quyệt  ngang mắt, nụ cười sáng lóa, chiếc răng duyên nhanh nhánh, cười thật tươi: “ Giời ạ, các anh lại còn phải khéo dặn, năm nào nhà em chẳng sử dụng loại bột này, người dưới đất lại lo. Thôi, để em quẩy về đây... Khoan, để em về lấy tiền ra đã... Rồi, ạnh giữ, nhá”. Anh khẽ xiết lấy tay chị.

Thế thì làm sao hôm nay lại có nháng lửa xanh và tiếng nổ như sét đánh giữa trời quang ấy. Hay là tại Chị vội, chợt thấy đã mười rưỡi rồi, đến kịch hẹn với anh rồi, lỡ tay, lỡ chân thế nào đó.

Đàn bà trẻ con đã tản đi rồi. Chỉ còn ba người bạn ngồi lặng. Ba ụ bóng đen. Đầu Anh lại trống rỗng, huếch hoác. Gió vi vu trong ấy, gió ngần ngận hơi bom.

-Mình giết cô ấy rồi. Mình mang cái chết cho cả nhà cô ấy rồi. Có phải không? Các ông ơi... Tôi phải tự thú. Tôi phải bảo rằng tôi đã mang bột bom tới nhà cô ấy.

Nửa tiếng im lặng... Rồi tiếng Hắn cất lên:

-Cũng được thôi. Cao cả đấy, nhìn thẳng vào sự thật đấy. Hay mày tưởng bọn tao ngán à?

Và Gã:

- Thật là cân đối. Ba ngôi mộ những người tận tụy làm ăn mà phạm pháp. Và bên kia, ba thằng tù cao cả, cao ngất trời. Mày muốn tự thú? Xong. Bọn tao không bỏ mày đâu. Chia sẻ cả. Mà không chia sẻ cũng không được. Mày làm sao đủ một mình nói bột bom ấy loại gì, quả bom từ đâu ra, tháo lắp cưa sẻ thế nào? Cho nên cứ từ từ đi... Từ từ để chỉ đủ thế này này... để bọn tao gọi vợ con đến cho đầy đủ đã. Tập huấn động tác đi đưa cơm, người ta quen gọi là “chăn nuôi phạm” ấy mà, cho chúng nó thấu hiểu, quán triệt và thuần thục đã. Giờ thì là vợ, mươi năm nữa án kiểu này tuyên kết là thế đấy, thì là con, kế tục đỡ cho mẹ chúng nó chứ. Thế thô. Thế thôi. Được không?

Anh sững người. Mắt anh nống to ra, dường như Anh nhìn thấy những cái khác. Bây  giờ thời thượng người ta gọi là “Thấu thị”.

“Đúng! Thấu thị. Lũ trẻ cũng sẽ thấu thị để nhìn hai cái máng lợn kia và không bao giờ gọi là hai cái máng lợn nữa. Bố chúng nó đã nối dối chúng. Đấy là hai nửa quả bom đã moi ruột”.

Đã 10 năm vô cảm trôi chẳng nhanh, chẳng chậm. Trên nền nhà Chị đã mấy cơ người đè lên. Đầu tiên là nhà trẻ, một thời lại thành trạm dân phòng, sau là quán bia hơi, rồi Điểm kiểm dịch chuyên giết mổ, bây giờ là trạm bán xăng. Mà làm cái gì cũng tốt, cũng được: Trẻ con nhớn nhao, việc tuần tra an ninh cụm dân cư mịn màng, giết mổ được tín nhiệm, phát tài, nộp ngân sách đầy đủ... Hiện nay, tấm biển dựng đề rõ: “Cấm lửa. Tắt máy, tắt thuốc lá trước khi mua xăng”. Mỗi lần đi qua, nhìn, Anh lại thấy nó thích hợp.

Mười năm... Số tiền Chị đưa cho Anh ấy, số tiền hóa thành từ bột bom ấy, đã được Anh cùng Hắn và Gã thầm lặng chui lủi tu sửa phần mộ của ba người làm pháo ấy. Ba người được đưa về năm ở thẻo đất lưỡi mãn chờm thêm ra mé nghĩa trang ngoài làng, áp một lò gạch.

Mười năm... Những đứa trẻ đã cao ngồng rồi. Con đường với những xe đổ thùng chạy qua... đã láng nhựa bóng nhẫy. Và xe đổ thùng đã không còn nữa để còn có thể chạy qua. Công ty 4 chữ vàng đã đổi thành Công ty 6 chữ phản quang nhấp nháy rồi. Những cao ốc đã cất lên.

Anh từ ngày ấy, từ mộ Chị, cứ thích vọc, bóp, nắm đất. Có duyên tự nhiên gặp một nghệ nhân làm gốm. Học nghề rồi tách nghề được. Làm ăn riêng. Giầu. Trái nhà lợp tôn đã trở thành một biệt thự xinh nhỏ có hàng rào viền quanh. Bên trên, Anh đã cấy một giàn hoa ti-gôn, do nghe người ta gọi đấy là loài hoa có hình trái tim tan vỡ. Nhưng rồi Hắn và Gã đã hay tưới vào loại  axít gì ấy, ti-gôn chết lụi, lỗ trỗ như cứt trâu trời mưa, rồi nhòe nhoẹt, hết hình thù. Cũng lại hai thằng đem đâu về thứ chanh leo lấy giống từ dưới chân núi Phú Sĩ, lá ít rụng, hoa trái thơm lạ lùng. Cả một giàn tranh leo, ôm trùm thành vòm trước cửa nhà Anh. Và ba chìa khóa, chia đều trao tay ba người: Anh, Hắn, Gã.

Mười năm... Bây giờ mắt bên kia của Hắn đã là thủy tinh, chân bên kia của Gã đã là chân giả đủ từng nếp ngón nhựa, bỏ nạng lâu rồi. Đã liếc, nháy khá là linh động. Đã đi đứng khá ngay ngắn.

Mười năm... Không năm nào, ngày nào, Anh quên về đây, thân quen, nhớ, rặng hoa Xuyến chi này. Bây giờ, cả tuần nhang đã cháy trọn. Anh đứng dậy, về.

...Nhà Anh, giàn chanh leo từ xứ Mặt Trời Mọc đây rồi. Anh vào, khóa  cổng, khóa buồng, hai tiếng “tanh tách” rất nhỏ. Anh ngồi vào bàn mình. Trên bàn, chỉ để nguyên tấm ảnh một cô gái đẹp, mắt to, tóc đen bồng, đang vươn thẳng đôi cánh tay thành hình chữ “V” mắt thảng thốt, giữa lửa khói và những lằn chớp lóe giần giật. Rồi Anh đứng lên, quờ lấy cái ghế thang bàn thờ cao ngất, lên đến bậc chuẩn, thắp ba nén nhang vào ba bát nhang gốm tự chính tay Anh làm riêng cho một mình mình. Hai bát to đủ Song Long chầu Nhật Nguyệt. Còn bát nhang ngoài cùng, trắng ngà, anh cứ định xoe tay cho thật tròn, thật mịn, vậy mà, sảy một nhịp tổn thức, có lỗi. Thế mới có một bên mép viền khác đi. Đến lúc thắp nhang lần đầu, khi những sợi khói nhang kịch trần, tóa xuống như một vầng tóc xõa, anh mới nhận ra bát nhang ấy giống hệt một nụ cười sáng lóa cả gương mặt, và phía bên này, nhanh nhánh chiếc răng duyên.

Cô đi đến nhà Anh. Cô đi, trên cổ thả hoang xuống ngực một thứ trông ngỡ dây chuyền đính ngọc bội. Kỳ thực, ấy là một kẹp giấy nhỏ. Thứ trang bị phát cho những người câm. Năm ấy, cô mới 8 tuổi, học lớp 3, học sinh giỏi toàn diện, ngoan, hát hay, lễ pháp nhất nhà. Cô y như con chim vành khuyên trong bài hát mà cô hát được giải nhất ở quận “...Chim gặp bác chào mào, chào bác. Chim gặp cô sơn ca, chào cô...” .Chăm ngoan như thế, nên sắp tết ông Công ông Táo rồi, bố mẹ đi đến nhà bác ăn giỗ từ chiều, cậu anh trai mười hai tuổi cũng bỏ đi chơi. Cô một mình ở nhà, lau dọn bát đĩa sau bữa cơm, rồi ngồi vào àn học. Và bấy giờ,... đã mười rưỡi đêm rồi, bài vẫn chưa xong hẳn. Cô đang học thêm, đang vẽ thêm một bức tranh có một bầu trời, một khu vườn, những hàng cây xanh nõn, đẹp lắm. Đột ngột, một tia đen chạy từ dưới chân bàn vươn lên sát mắt cô. Cô chỉ kịp nhận : đấy là khoảng tường trước mặt đang nứt ra. Cây đèn tắt vụt, vôi vữa tứa xuống. Cô không nghe thấy gì , chỉ thấy từ dưới gan bàn chân đang dâng lên người mình một sức ép, dồn xuống. Hai khối sức ép ấy thúc dội, ngừng lại nơi cổ họng cô. và cô ngất đi. Cô tỉnh dậy ở bệnh viện, mở mắt ra đã thấy bố mẹ bên cạnh , thấy người bình thường như không. Cô nhoai ra, vùng lên, ôm lấy cổ mẹ, reo to: “Mẹ!”.. thì thấy mẹ cô òa khóc, bố cô quay đi dụi mắt chứ cô không thấy ngay, biết ngay tiếng “Mẹ ơi” ấy đã không bao giờ cất lên được nữa. Cô câm. Và chỉ thế thôi. Học hành, sinh hoạt, mọi chuyện rất bình thường. Cô vẫn thông minh và ngoan ngõan như thế. Cô đã vào bệnh viện trên chiếc xe cứu thương nhưng phải ngồi trên ca bin trong tay một bác sĩ cạnh lái xe, còn thùng xe đằng sau chứa ba xác người chết cháy, trong đó có chị phụ trách của cô, nhà sát vách...

Bố mẹ xin cho cô vào học ở trường Câm Điếc của thành phố và cô lập tức trở thành niềm tự hào của nhà trường.Tất cả các năm học đều là học sinh tiên tiến xuất sắc. Mọi môn đều giỏi,cả múa hát, bóng chuyền và cầu lông. Chỉ có khi định mon men thăm dò khả năng hòi phục tiếng nói của cô thì bao giờ cũng nhận được một câu trả lời buồn. Từ năm cô học lớp sáu, một nhà hát nổi tiếng của Trung ương kết nghĩa với nhà trường, giúp đỡ học sinh nhiều điều thiết thực lắm. Cô được tuyển một cách đầy hứng khởi vào đội luyện tập kịch  câm của nhà trường. Chỉ ba năm sau thôi, khi đã vào những năm đầu của chương trình phổ thông trung học, thì cô đã là một diễn viên kịch câm có tiếng. Cô được đi biểu diễn ở nhiều nơi, tập nhiều tiết mục cùng các anh chị diễn viên chính thức của nhà hát. Tháng 5 vừa qua, nhân ngày toàn thế giới chống vũ khí hạt nhân, cô đã biểu diễn màn thi múa đầu tiên do chính cô sáng tác: “Khát vọng  của cô gái Hirrôsima”. Tiết mục đoạt Huy chương Vàng của Hội diễn, được quay truyền hình, được chụp ảnh in đăng nhiều trên báo chí. Và hơn hết cả, Tùy viên văn hóa Nhật Bản có mặt trong buổi biểu diễn đã quyết định đề nghị chính phủ nước ông tài trợ mời cô tham dự một lớp chuyên tu nghệ thuật kịch câm tại đất nước họ trong thời gian hai năm. Cuối năm nay sau khi tốt nghiệp lớp 12, cô sẽ lên đường. Mười tám tuổi mà như thế, cô không sung sướng sao được, gia đình cô không mừng vui sao được.

Nhưng có một dòng  chảy nữa, chảy bên cạnh cuộc đời phấn đấu và học tập của cô, cũng suốt 10 năm qua. ấy là sự giúp đỡ tài trợ của một người dấu tên. Từ tháng đầu, quý đầu, năm học đầu tiên khi cô có mặt ở trường Câm Điếc. Đến cuối năm khi thanh toán tiền học phí, cha cô đã thật là ngạc nhiên khi nhà trường thông báo: đã có một người, qua một cơ quan từ thiện, gửi đến trường một nửa số tiền mà gia đình phải nộp. Gần đây khi chính phủ Nhật Bản đã quyết định mời cô với điều kiện đất nước sở tại và gia đình phải chịu một nửa phí tổn. Đó là một số tiền cả nhà trường và gia đình cô đều chưa thể có được. Thì cũng lại ban giám hiệu nhà trường đã sung sướng báo tin cho gia đình cô biết: người tài trợ giấu mặt kia đã lại gửi đến đúng số tiền như thế. Tiền nong ư? Không phải chỉ tiền nong. Trước đó cô đã có những chuyện khác với con người không giấu nổi tên với cô. Từ những năm đầu khi đã là một thiếu nữ, mái tóc bồng, cặp mắt to, cô xinh đẹp khác thường. Tuổi trẻ, óc tò mò và lòng biết ơn hình như là lớn nhất đã kích thích, bắt buộc cô phải tìm cho ra, phải nhờ người xác định được: Ai? Ai là người đã giúp đỡ cô như thế? Và vì sao họ lại giấu tên như thế? Cô chỉ có một linh cảm: người ấy nhất định phải là một người đàn ông. Thế rồi, những thay đổi về tố chất, sự phát triển của cơ thể, những tình cảm thân mến của những bạn trai trường Câm Điếc, sự chăm sóc của tất cả những người khác giới. Và thế giới nội tâm của một người không có tiếng nói, không thể bộc lộ, tố chất hướng nội vốn sẵn ở cô, sự thông minh nhạy cảm, tư chất nề nếp, sự ít giao tiếp với cuộc sống bên ngoài, những tiểu thuyết: “Tiếng chim hót trong bụi mận gai”, “Jên-e-rơ”... những cuốn phim cô ngồi xem hàng giờ với những tình yêu quyết liệt và câm lặng của những người khiếm thanh... Lại đến một ngày: Bàn tay làm mẫu, hướng dẫn của người giảng viên kịch câm trẻ tuổi đã hai lần thành lập gia đình lại, ánh mắt sâu thẳm, chất chứa, bàn tay nóng bừng của anh ta xiết lấy eo lưng cô. Động tác hướng dẫn khiến hai cơ thể  áp vào nhau. Cô tập tận tình nhưng trong bài học hôm ấy có cái gì bừng nở khác lạ, vùn vụt tỏa lá cành trong người cô. Rời sàn tập, tối ấy về nhà, cô đã trình bày gấp gáp, lúc bằng “ngôn ngữ tay”, lúc bằng giấy bút với cha mẹ và anh mình, xin cả nhà bằng mọi cách phải tìm ra kỳ được con người giúp đỡ giấu mặt từng ấy năm kia cho cô. Tình yêu thương thường trực và đậm đặc của cả nhà giành cho cô cùng với những suy nghĩ riêng của từng người khiến nguyện vọng của cô được tán thành. Và từng ấy sự tốt đẹp cộng hưởng thì đâu khó gì cái việc lần tìm cội nguồn một nghĩa cử. Bắt đầu từ cơ quan từ thiện, thế là địa chỉ của Anh được bộc lộ. Anh trai cô đã thông báo cho cô về tên, tuổi, địa chỉ, dáng vóc, ngôi nhà có giàn chanh Nhật thơm nồng say trước cửa, xưởng gốm của anh với những phác đồ thí nghiệm, một lần triển lãm tượng gốm mới đây nữa của Anh, cả vựng tập và tờ giới thiệu hôm ấy... Tất cả, tất cả. Rồi cô được dẫn đến chỉ cho ngôi nhà của Anh... Rồi đến một lần, anh cô mạo chữ của cơ quan từ thiện, gửi qua bưu điện  đến Anh tấm giấy mời dự xem buổi biểu diễn kịch câm, trong đó có “Khát vọng Hirôsima” của cô. Buổi ấy, cô đã nhìn mãi vào chiếc ghế phần Anh. Chiếc ghế đó trống không cho đến lúc hạ màn. Anh không đến. Anh ruột cô đi xa hơn nữa trong vụ việc, anh đã chụp lén được một bức ảnh Anh đứng trước cửa nhà cùng hai người nữa: một người mang chân giả và một người một mắt. Thế là, tối hôm đó, cô ngắm tấm hình, bịt hết xung quanh đi, chỉ chừa riêng khuôn mặt Anh, ngắm đăm dăm, hàng giờ, hàng giờ. Cô thấy Ah đẹp và buồn. Cô mừng vui đến buột reo lên trong đầu khi anh cô đoán chắc: Anh độc thân và chưa lập gia đình lần nào. Cô nghĩ đến cha Ran và mối tình của ông với nàng Mécghi kém ông 16 tuổi. Cô so sánh và cười một mình khi cô biết Anh hơn cô 16 tuổi. Cô đoán chắc Anh ít nói, mắt nhìn thẳng. Một lần bạo gan đến tận sát nhà, nhìn thấy đầu Anh sau rặng rào, dưới giàn chanh leo. Thấy mái đầu Anh chuyển từ từ, cô nghĩ đến động tác kịch câm của mình: “Sao nhỉ? Sao anh ấy giống như một người đang đứng trên một mũi thuyền lướt trên một dòng sông êm, đôi mắt nhìn xuống những ngọn sóng rẽ ngôi và hỏi mà không cần lời đáp: ở dưới những ngọn sóng kia, con sông đã ghi nhận những gì, ghi nhận rồi thì có lắng đọng không?”. Cô cứ nghĩ như thế, cô đã định chạy đến bên hàng rào, định đập vào hàng rào, bắt Anh nhìn lại, để nói lên, để biểu lộ, để xin phép vào nhà, để nói nữa, nói nữa bằng cách của cô, cho cạn lòng mình, như rửa sạch để dâng hiến. Nhưng, Anh đã vào nhà và... cánh cửa đóng lại. Vậy mà cũng đủ để hôm sau cô nhẹ nhàng nhưng kiên quyết gỡ ra đôi bàn tay hướng dẫn xiết chặt lấy eo cô và nhắm mắt lại, hơi quay nghiêng ngoài động tác, né ánh mắt sâu muốn gửi gắm nhiều của người giảng viên kịch câm nghư nói đã được xếp danh sách  nghệ sĩ ưu tú, cuối năm sẽ được sắc phong. Đêm ấy, cô đã không nén được, cô viết một bức thư rất dài gửi cho Anh, nói kiệt lòng mình. Cô nói: Cô yêu Anh, tha thiết mong Anh hiểu và đáp lại tình cảm của  cô. Tất cả những suy nghĩ, có khi trôi thông, có khi uyển chuyển, có khi không rõ nghĩa, mông lung, rối  bời, nhưng cô cứ viết, cứ tràn ra hết. Bức thư ấy, cô đã đàng hoàng đưa cho bố mẹ mình, anh mình  đọc và đón nhận ý kiến của cả nhà. Tự nhiên nước mắt cô cứ ứa ra. Mắt không  chớp. Sau bao lâu im lặng, cả ba người mới có ý kiến. Bố trước, rồi anh không nén được xen vào,và mẹ cuối cùng. Chẳng ai rành mạch, khúc triết cả nhưng đều cùng chung một ý xin cô hãy đừng  vội gửi thư cho Anh. “Thực ra, con đã biết anh ấy thật sự là người như thế nào đâu?”. Cô nghe lời cả nhà, thấy như mình là người đã quen với các sức ép. Những ngày tháng tiếp theo lại dồn dập các sự kiện: Cô nhận được chính thức thông báo của chính phủ nước ngoài quyết đinh đưa cô đi chuyên tu, rồi những điều kiện của họ, rồi lời trả lời phỏng vấn ảo não của đại diện Ban giám biệu nhà trường, nói rằng “Nhà trường chưa đủ điều kiện đáp ứng”.Rồi lại như tuân theo sự tích những ngày đẹp trời, một buổi sáng Ban giám hiệu gọi cô  lên, mừng vui thông báo: Cái người giấu mặt ấy lại gửi đến trường ta số tiền em cần thiết. Cô sững người: “Lần này thì không được nữa rồi. Anh ấy có còn đâu giấu giếm được mình. Anh ấy có còn đâu xa lạ. Nếu ta cứ yên  lặng nhận nốt cả điều này nữa thì ta là con người như thế nào? Khi một bức thư viết như thế mà chưa gửi. Đêm về, cô viết thêm những dòng quyết liệt vào bức thư đã dài lắm kia, đại ý: “Tất cả lòng em là như vậy. Anh không nhận tấm tình của em thì em từ chối sự giúp đỡ của Anh, số tiền lớn của Anh. Em ở lại luyện tập trong nước. Em yêu Anh”.

Tối nay, đêm nay, Giao thừa, 30 Tết. Cô chỉ còn biết xăm xăm đi tới vòm trời riêng của cô, cái vòm trời được dệt, được ôm trùm bằng một giàn hoa chanh leo tỏa hương, dù đêm dù ngày cũng dễ dàng nhận thấy cô xăm xăm đi, ai đó nói choáng bên cạnh tai: “Mười một giờ rồi. Một tiếng nữa giao thừa thôi”.

Chặng đường viền hồ này có những hàng cây sữa, sẽ đến những hàng cây cơm nguội, đến một ngã tư có những cây phượng và khi thấy một rặng bằng lăng là đến nhà anh thôi...

Giàn chanh tỏa hương ấy đã kia rồi. Hàng rào nhà anh, cánh cổng sắt nhỏ đã kia rồi. Cô bước tới mạnh dạn. “ Trời đất sao cửa không khóa, then không cài”. Cô đẩy khẽ, bước vào, cánh cửa rên khẽ và trên sảnh nhỏ thềm nhà kia bóng một người đứng dậy. Chính là Anh. Anh chờ cô ư? Cô bước tới, vào quầng sáng của ánh đèn và Anh bước xuống, mắt mở to, buột hỏi: “- Sao? Sao lại là cô? Sao cô lại có thể đến đây được?”. Cô gỡ quyển sổ nhỏ trên dây đeo trước ngực, rút vội bút. Anh xua tay: “Cô cứ nói bằng tay đi. Tôi biết nghe”. Và thế là cô đã bước lên thềm. Anh mời cô ngồi. Chiếc ghế Anh ngồi một mình và trước mặt Anh là hai chiếc ghế nữa. Anh đang chờ Gã và Hắn, nhưng lại là cô đến. Cô đưa tay lên bắt đầu diễn đạt, và điều đầu tiên khiến Anh mỉm cười. Cô bảo: - “ Anh có thể gọi em bằng “em” không?” – “Cũng được” – “Tất cả lời giải thích là ở đây. Anh hãy đọc kỹ nó đi”. Cô đưa cho Anh bức thư. Tay cô run bắn lên nhưng mắt cô nhìn thẳng, có cái gì ương ngạnh, đáo để và đau đớn khôn cùng trong ánh mắt ấy.

Anh mở bức thư ra, đọc. Những phút yên lặng ấy, sao giàn lá hoa chanh trên đầu hai người như thở gấp, thở sâu, dài, tỏa hương nồng nàn, thanh sạch. Bất giác, thấy cả đôi người cũng đang hít thở rất sâu, rất dài...

Anh đã đọc xong thư, thong thả gập lại như cũ, đưa lại cho cô. Cô đẩy ra, tay bắt đầu nói: “Sao? Của anh đấy chứ. Anh không muốn nhận nó à?” – “Không phải thế. Cô cứ giữ lấy nó đã. Tôi đọc rồi, hết, kỹ rồi. Nhớ cả rồi” – “Lại  “cô” đấy! Lại “tôi” đấy!” – “Anh xin lỗi. Anh quên. Đột ngột quá và mới ít phút, anh chưa quen ngay được”.

Trong đầu anh, trước mắt Anh bỗng vang lên, hiện lên bàn tay chị ngày ấy quyệt vội ngang mắt và nắm lấy tay Anh... “Chúng mình sắp được về với nhau rồi... Anh giữ hộ em, giữ nhá!” và tiếng Anh – “Được. Anh giữ chứ, giữ  chứ”...

Anh đứng dậy bảo cô: - “Em vào đây đã”. Cô theo Anh vào và cô nhìn thấy ngay tấm hình mình trên trang bìa báo được ép trong một khung kính, được để một mình trên bàn giấy của anh. Hình cô trong tiết mục đoạt Huy chương Vàng “Khát vọng Hisrôsima”. Anh lặng lẽ mở ngăn bàn, lấy ra cả tờ thiếp mời dự Hội diễn hôm ấy. Tờ thiếp vẫn thoang thoảng thơm – “Sao Anh lại để ảnh em ở đây” – mắt cô sáng lên – “Mà sao anh lại không đi xem hôm ấy” – mắt cô tối lại – “Giải thích thật đúng những điều đó thì dài lắm. Rồi anh sẽ nói hết. Giờ em đợi anh đã”.

Anh  bước ra, nhấc chiếc ghế thang lên bàn thờ, cao. Anh lên, thắp nhang với cả ở ba bát nhang trên ấy. Đứng hơi lâu, mắt đau đáu dõi như muốn xuyên thủng chiếc bát nhang nhỏ trắng ngà như một nụ cười ngoài cùng. Đầu óc trống rỗng. Anh bước xuống, thấy ánh mắt cô trong vắt mà thoáng ánh sợ hãi. Anh nắm lấy tay cô...

Chính khoảnh khắc ấy, ngoài khung cửa sổ có tiếng động nhẹ. Cả hai không ai ngoảnh lại. Cô dim mắt, đầu nhẹ đi. Cả mái tóc bồng toan ngả về vai Anh. Cô có cảm giác cả giàn hoa  chanh vừa nghiêng xuống khung cửa, mải ngó vào nên nín thở, tỏa hương say thế. Còn Anh, mắt giữ nguyên, điềm đạm, biết thừa Hắn và Gã vừa đến, đã nép vào đâu đó. Anh nắm tay cô cũng là để giữ cô không ngả vào mình. Và Anh nói, rành rọt, thứ giọng trầm âm lượng rộng:

- Bây giờ, em nghe tôi nhá. Đừng ngắt ngang. Đừng xen vào. Tôi không chờ đợi em. Tôi không chăn dắt, nuôi nấng cái phút giây em đến tôi này cả. Tất cả những gì tôi đã làm cho em ấy chỉ là làm cho chính mình  tôi thôi. Tấm hình em tôi giữ kia, để rất gần mình hàng ngày kia, là vì người tôi yêu chắc chắn đã có một khoảnh khắc đứng choàng lên, hai tay giơ cao như thế, đôi mắt thảng thốt, chưa kịp kinh hoàng như thế giữa làn chớp lửa và tiếng nổ. Tôi không có một tấm hình nào  của cô ấy. Tôi giữ, và như thế thì đấy có phải là em đâu. Cũng phải nói là tấm ảnh ấy đẹp, không ghê sợ. Và... em đẹp. Rất đẹp. Nhưng em đã đến. Tôi không ngờ. Biết rõ tình cảm của em dành cho mình, tôi cảm động và sung sướng lắm. Tôi cũng thấy tôi xứng đáng với tình cảm ấy. Và tôi chắc chắn tôi sẽ là một người yêu tốt, một người chồng tốt với em, một người cha tốt với các con nữa; nếu như mọi việc sẽ tuần tự diễn ra. Nhưng tôi không tự dưng, vô tư, cao thượng như em tưởng đâu. Tôi muốn dứt khoát, em nghe tôi kể lại ngọn ngành một câu chuyện khá dài đã, tất cả sự thật của nó. Sau rồi, em sẽ quyết định. Và quyết định của em sẽ là hiện thực. Em nghe tôi chứ? Ta ra hồ đi, vừa đón giao thừa vừa nghe tôi kể, được không?...

Thế là Anh và cô ra khỏi nhà. Mắt cô chớp chớp, trong cái chớp chớp ấy tất cả là nghe Anh, theo Anh. Hai người không khóa cửa. Đã có hai người khác có chìa khóa và trong giờ hẹn ấy, đáng nhẽ phải đến trước cô, lại đã đến sau theo cái gắp đẩy của sự đời ảo diệu vô lường, Hắn và Gã. Lẳng lặng – bây giờ không phải là người chột và người què dùng nạng nữa – cả hai đi theo đôi người kia, sau khi đã khóa cửa nhà Anh rất chắc  chắn. Gã bảo: “thằng này hình như nặng hội chứng sám hối với tự thú”. Hắn cười: “ít nhất sang năm mới, sang thế kỷ mới,trước cái thềm yêu mới, nó nhẹ lòng, thanh thản hơn,như kiểu bệnh tật gì mà có cái cục máu đọng ở giữa não hay làm cho nó tan ra; như kiểu sỏi thận dùng một cái thứ nội soi gì ấy làm tan ra, thế thôi”. Gã chợt kêu lên: -“Kìa, tao trông thấy nó khoác vai con bé ấy rồi”. “Mắt mày làm sao nhìn chính xác được. Biết câu chuyện sẽ thế nào. Thôi đi, mày nhìn. Hồ Gươm hôm nay đẹp không?”.

Sắp Giao Thừa. Những vòng người cứ tết dần lại và năm nay là Hội Trống. Nhiều bóng bay, những trái lớn đỏ thắm nhô lên và nhiều cây mía , lạ lùng, từ gốc đến ngọn. Những  lá mía lòa xòa trùm lên một nửa những trái bong hồng thắm, gợi lên một cái lễ phồn thực thời Hùng. Chiêng trống đã cất lên rồi. Đấy là tiếng sấm từ đất, nhịp thở của đất, lời reo của đất, sức sống của đất. Và tiếng sóng Hồ Gươm rất nhẹ.

(Tạp chí Văn nghệ quân đội)

Cây huệ tây nở hoa

Ngoài khoảng không gian rất nhỏ của ban công chị trồng được đủ thứ cây trong các chậu sứ. Chậu thì xếp dưới sân, chậu thì treo trên cao. Mẹ con chị vẫn gọi đấy là vườn treo Babilon. Ngày nghỉ, được ra đó mà nhặt lá, tỉa cành, xới cỏ là một thói quen thư giãn mà chị rất thích. Trong các chậu treo cao có một chậu xương rồng, những bông hoa đỏ đang li ti nở. Mỗi khi nhìn thấy cây xương rồng chị lại nghĩ đến mẹ, lụi hụi chắt bóp đất cằn để lớn lên, và giản dị nở hoa, những bông hoa bền bỉ, lâu tàn.

Con bé Diễm ngồi trên bàn viết chị kê sát cửa sổ, hai chân thò ra ngoài, qua chấn song, đập đập đôi gót giày đỏ vào tường. Một bà hàng xóm đi qua dưới đường, nó líu lo với xuống: "Cháu chào bà Tú. Cháu là Diếm con mẹ Hạnh". Bà Tú cười: "Bà chào cháu Diễm ạ, cháu Diễm không ra giúp mẹ à?". Con bé nhà chị, ai cũng ngạc nhiên về sự phát triển không đồng đều của nó. Miệng líu lo đủ thứ nhưng vẫn chưa biết đi. Có người bảo, nó phát triển nhanh cái này thì sẽ chậm cái khác. Như thằng cu con nhà hàng xóm, bằng tuổi con Diễm, kém có hai ngày, đã cởi truồng chạy rông từ đầu phố đến cuối phố, bà nội bở hơi tai không đuổi kịp, nhưng lại chẳng mọc cái răng nào. Trẻ con bây giờ hay thật!

Diễm vẫn đập đập hai gót giày đỏ vào tường, không ngơi miệng: "Mẹ Hạnh lấy cho Diếm bông hoa". "Hoa này có gai, đâm vào tay chảy máu, đau lắm". "Diếm không sợ đau". "Nhưng Diễm chảy máu thì mẹ đau". Con bé xị mặt: "Thế thì bắt con kia cho Diếm". "Con này hôi lắm". "Hôi cũng được". "Không được. Hôi thì bẩn mất váy đẹp". Nói đến bẩn mất váy là con bé thôi ngay lập tức. Điều này thì nó giống chị hoàn toàn. Chị rất sợ bẩn.

Đến bụi huệ tây, bất giác chị ngồi thừ ra. Chùm nụ nhòn nhọn, mập mạp đang đâm dần lên. Đã tháng ba rồi, hoa huệ tây sắp nở. Chị bần thần cầm lấy cái mầm nhọn, nửa muốn để, nửa muốn ngắt. Năm nào chị cũng phải ngần ngừ rất lâu trước khi ngắt sạch những mầm hoa huệ, không để nó kịp trổ ra thành chùm ba bốn bông trắng muốt, thơm ngát. Diễm lên tiếng làm chị giật mình: "Mẹ Hạnh đổ nước đi, đổ vào cái cây bé bé ấy". "Đâu, cây nào hở con?". "Cái cây trước mặt mẹ ấy". "ừ, thì đổ nào. Đây là nước chị Diễm phần cho mày, uống đi nhé". Diễm hớn hở: "Mai là có hoa rồi, mẹ nhỉ". "Chưa đâu, phải mấy hôm nữa". Thế này thì  chị không thể ngắt mấy cái mầm xanh nõn mập mạp đi được nữa rồi.

Gió từ ngoài hồ ùa vào, mang theo mùi hoa ngọc lan thơm ngát. Những chiếc lá xanh mướt no nước đang rung rinh ngay dưới chân chị. Cuộc sống thật thanh bình, thật dễ chịu, và với những gì đang có, chị tâm niệm, không còn mong gì hơn. Một ngôi nhà nhỏ, gọn gàng, sạch sẽ, một công việc thu nhập khá ổn định, một đứa con gái nhỏ, xinh xắn như một thiên thần, chỉ cần thế thôi, và sẽ vì những gì đang có, không ai có thể làm chị sống khác đi được nữa. Ai cũng khen con Diễm thông minh. Tại sao nó lại thông minh đến thế, khi mà chị chỉ là một cô giáo dạy văn cấp hai cho một trường dân lập? Nó mới ba tuổi, nhưng đã thuộc hết bảng chữ cái, có thể sắp xếp những chữ đơn giản và đọc lên được. Chị không muốn công nhận rằng nó thông minh nhờ gien của bố. Một người mà những gì có thể làm để quên đi được chị đã làm cả rồi. Không từ một điều gì để quên được anh ta. Cả những bông huệ tây mà chị rất thích kia nữa, cũng không cho nó có cơ hội được nở trong bồn.

*      *

Phải điều trị thôi. Người ta đã nói về Diễm như vậy. Hai chân nó vẫn rất mập mạp, mùa hè đến, mặc váy ngắn hở hai bắp chân ra ai nhìn thấy cũng thích, trông nó như một con muỗm. Mỗi lúc tắm cho con chị lại nghĩ đến con muỗm. Những con muỗm xanh biếc, béo mẫm hồi bé chị cùng bạn bè sục sạo bắt được trên đồng. Bọn chúng nướng trong đống lửa rơm thơm lừng, chỉ có chị là không dám ăn vì thương nó. Con Diễm mập mạp, rắn chắc, nhưng vẫn không chịu đi. Nó chỉ đứng lên, loạng choạng vài bước là ịch mông xuống. Phải điều trị bằng phương pháp tập luyện, kết hợp với châm cứu và bấm huyệt. Có thể chỉ vì nó lười nên các khớp xương chân không chịu phát triển kịp với lứa tuổi. Chị rất lạc quan, không có lý gì mà con bé của chị lại có khiếm khuyết về cơ thể, nó rất khoẻ. Chị đồng ý điều trị chẳng qua là để đề phòng mà thôi.

Người đến nhà điều trị cho Diễm là bác sỹ Dũng. Bác sỹ Dũng còn trẻ, trẻ đến nỗi chị cảm thấy không yên tâm cho lắm, mặc dù Phượng, bạn chị đã giới thiệu Dũng là một bác sỹ giỏi, mới du học ở Trung Quốc về. Dũng mảnh dẻ, thư sinh, da trắng, và dường như những sợi măng tơ còn lún phún trên hai gò má. Mỗi ngày Dũng sẽ dành ra hai tiếng buổi chiều để điều trị cho Diễm, chỉ cần chị nghỉ sớm một chút là ổn. Nhưng chị đã xin phép chuyển hết các giờ lên lớp vào buổi sáng, toàn bộ buổi chiều chị ở nhà chơi với con, dọn dẹp nhà cửa, chờ bác sỹ đến. Lúc Dũng bấm huyệt, châm cứu cho Diễm ở trong phòng ngủ của hai mẹ con, chị bồn chồn đi lại bên ngoài, lau đi lau lại mặt kính bàn uống nước, rồi lấy sợi ra móc. Tất cả những tấm ren trên mặt bàn, chân lọ hoa, phủ ti vi, rèm cửa đều do chị tự tay móc lấy trong những lúc rỗi rãi. Thỉnh thoảng, một đứa bạn thân lấy chồng muộn, chị lại móc tặng một thứ gì đó, áo gối trẻ em hoặc một đôi hài nhỏ tí.

Phòng trong, tiếng Dũng và con gái chị đang trò chuyện vọng ra:

- Chú Dũng có con gái không?

Dũng cười:

- Sắp có.

- Sao lại sắp ạ?

- Chú đang nuôi một con lợn nhựa...

- Xong rồi đi mua hở chú.

- ừ. Đi mua. Chú sẽ mua một cô con gái xinh như Diễm.

- Ai bán ạ?

- Cái đó thì... thì chú không biết. Nào Diễm thẳng chân ra nào. Thế, chỗ này có đau không?

- Không ạ.

- Chú cấu khẽ nhé, đau không?

- Hơi đau.

- Tốt. Thế còn chỗ này?

- Cũng hơi ạ. Chú Dũng ơi, chú Dũng có mua người lớn không? Cũng là con gái, nhưng người lớn cơ.

- Lớn bằng nào?

- Bằng... bằng... chú ghé tai xuống, cháu nói thầm.

- à, chú chưa nghĩ đến. Chắc là phải có nhiều tiền nữa, chú chưa đủ tiền đâu, con lợn của chú còn gầy lắm.

- Chú cứ nuôi lợn đi nhé, bao giờ đủ thì bảo cháu.

- Sao lại bảo cháu.

- Chú cứ biết thế đã.

- Ai chà, cháu như bà cụ non ấy.

- Ai cũng bảo thế đấy ạ.

Dũng bước ra, nhìn chị:

- Thảo nào chị Phượng bảo chị là người của thế hệ trước.

Chị dừng tay móc, cười:

- Anh ngồi uống chén nước đã. Tôi làm theo thói quen ấy mà.

- Thật thế ạ. Tôi không nghĩ người ta lại có thói quen làm một việc gì đó  tỉ mẩn và mất nhiều thời gian như thế này đâu.

Chị rót nước, Dũng uống một nửa rồi đứng dậy. Bao giờ cũng thế, hình như Dũng cố giữ một khoảng cách đúng mức với chị. Diễm đứng vịn cửa phòng với ra:

- Chú Dũng về nhé, mai lại đến nhé.

- Nhất định rồi. Chú dặn gì Diễm nhớ không?

- Có chứ. Tạm biệt chú.

- Tạm biệt.

Không biết việc điều trị hiệu quả đến đâu nhưng điều thay đổi lớn nhất ở Diễm là nó vui vẻ, hoạt bát lên nhiều. Lúc nào nó cũng nhắc đến Dũng, và vô tình nó cuốn chị theo. Chị và Dũng chẳng có điểm gì chung, và chị cũng không để ý đến Dũng. Dũng trẻ quá, chỉ bằng cậu Phong của con Diễm là cùng. Nhưng mỗi khi Dũng về chị mới thấy Dũng đã chiếm một vị trí rất đáng kể trong tâm trí con gái chị. Điều này tốt hay không tốt, chị không biết, chỉ đôi khi chị cảm thấy mình có lỗi với con. Diễm hầu như không được tiếp xúc với thế giới bên ngoài, sự thông minh của nó bị vo tròn, gói gọn. Ban ngày, khi đi làm chị để con ở trong nhà một mình, khoá cửa ngoài. Con bé lúc nào cũng ngồi trong cửa sổ, thò chân ra  ngoài, nó chỉ nhìn thấy cuộc sống qua một ô cửa sổ.

Những khóm hoa vẫn thay nhau nở ngoài ban công, cả bụi huệ tây cũng vậy. Con bé đòi bằng được chị phải cắt lấy mấy bông vào cắm trong nhà. Nhát kéo cắt vào gốc hoa như cắt vào ruột gan chị. Dù chị có quay mặt đi, có nhắm mắt lại thì cái màu trắng muốt của nó, cả mùi hương rất tha thiết nữa, vẫn quấn lấy đầu óc, tâm trí chị. Chị phát ốm vì lọ hoa để trong nhà, cái giống hoa bền bỉ, lâu tàn đến lạ. Năm tháng có thể làm nguôi ngoai niềm vui nhưng nỗi buồn đau thì như một cái đinh đóng vào cột gỗ, cột thì mối mọt nhưng đinh thì vẫn ở đấy, rỉ ra, khoét sâu thêm.

Chị lấy bố con Diễm trong một hoàn cảnh rất bất ngờ. Mẹ chị bị bệnh nặng, rất trầm trọng. Trong cơn hoảng loạn chị đã quỳ xuống trước mặt bác sỹ trực tiếp điều trị cho mẹ: "Chỉ cần anh cứu được mẹ em thì em nguyện sẽ làm trâu ngựa cho anh suốt đời". Đương nhiên không có lời khẩn cầu của chị thì người bác sỹ kia vẫn làm hết sức mình, nhưng khi mẹ chị đã bình phục thì chị khăng khăng một điều rằng mình phải trả ơn, và đúng mức nhất là về làm vợ anh. Năm ấy chị mười chín tuổi,vừa tốt nghiệp cao đẳng sư phạm.

Chị không yêu chồng, điều ấy rõ rồi, nhưng chị nợ anh, và chị phải trả. Anh không đòi thì chị cũng phải trả. Đêm tân hôn, và chín mươi đêm sau đó, chị xin chồng cho chị ngủ riêng. Tại sao ư? Tại chị chưa chuẩn bị được tinh thần. Chị sợ. Chị là một cô gái trong trắng, chưa biết gì về cuộc sống hết. Chị rất sợ, chỉ cần anh chạm vào cổ chị, chỗ cái nút áo trên cùng là chị đã bủn rủn chân tay, muốn tắt cả thở. Anh lẳng lặng chấp thuận. Nhưng đến ngày thứ chín mươi mốt, hôm ấy chị nhức đầu, cho học sinh nghỉ sớm, thì xảy ra một chuyện.

Chị về đến nhà, cửa không khóa, không hiểu sao cửa lại không khoá, chị lên cầu thang, vào phòng ngủ theo thói quen để thay đồ. Chị đẩy cửa phòng, gì kia? Trên giường ngủ của hai vợ chồng, chiếc giường mà chưa bao giờ chị nằm cùng chồng, trên đó, có hai người đang quấn lấy nhau như một sợi thừng. Quần áo của họ ném tứ tung, ném cả vào lọ hoa huệ tây chị mới cắm buổi sáng. Lọ hoa đổ nghiêng, vỡ tan, nước lênh láng trên sàn, hoa gẫy nát. Trái với sự hoảng loạn của chị, chồng chị nhổm dậy,  thong thả, bình thản đến kinh ngạc:

- Cô đã về đấy à. Cô có biết vì sao tôi phải làm thế này không? Là tại cô đấy? Cô coi tôi như một cục đất biết đi chứ gì, có vợ đến ba tháng trời mà chưa biết thế nào là đàn bà, thế mà cứ phải ra vẻ đạo đức, ra vẻ cao thượng, ra vẻ tôn trọng vợ. Vì  cả hai chúng ta đều là trí thức, là người có văn hóa. Có thằng đàn ông nào đáng thương hại như tôi không? Tôi phải được hưởng cảm giác của một thằng chồng trên chính chiếc giường mà tự tay tôi mua về chứ. Đó là lỗi của cô. Chính là lỗi của cô... Đứng yên đấy. Đứng đấy mà nhìn, rồi ân hận cũng chưa muộn.

Và chị đã phải đứng đó, chết lặng, mắt mù, tai điếc, và bại liệt, để mặc chồng qua cuộc mây mưa. Liệu còn có điều gì kinh khủng hơn thế ở trên đời? Liệu còn gì có thể làm cho chị bị tổn thương, kinh tởm và đau buốt hơn thế trên đời?

Diễm là kết quả của một lần duy nhất chị nằm chung giường với chồng. Điều đó xảy ra trước khi chị quyết định chia tay, vẫn là một sự trả cho hết nợ. Có thể chưa hết đâu, nhưng chị đã có Diễm rồi, không gì làm chị khốn khổ được nữa. Chị thề với con như thế từ khi nó cất tiếng khóc chào đời.

Không ai lý giải được vì sao vợ chồng chị chia tay. Hai người rất đẹp đôi, anh là người dịu dàng, nhân hậu, độ lượng, chị đảm đang, khéo vun vén, lại đang mang bầu, ai cũng thấy thế. Tại sao họ lại bỏ nhau? Chị không trả lời, chỉ cười, rất buồn.

Càng ngày chị càng hợp với vẻ u buồn. Nhiều người bảo vậy. U buồn và trong trắng. Trong trắng đến kì lạ. Dường như những năm tháng sống với mẹ trong cái thung lũng nhỏ đầy ắp ánh trăng đã tạo ra sự trong trắng không gì xoá được trong từng bước đi của chị, kể cả người đàn ông đã ném chiếc sơ mi vào lọ hoa huệ tây năm nào cũng không xoá đi được. Nỗi đau lan đến tận từng đầu ngón tay làm chúng muốn rỏ máu cũng không làm mờ đi sự trong trắng, tinh khiết trong đôi mắt, cái miệng, từng sợi tóc, giọng nói và hơi thở... Phải chăng vì thế mà bố con Diễm không quên được chị. Dù có cố tình buông thả, phóng túng thì cũng không có người đàn bà nào thay thế được chị. Anh ta vẫn ở đó. Sau năm năm du học trở về, giờ là phó giám đốc cái bệnh viện mà từ đấy chị bắt đầu cuộc đời. Chỉ có Diễm không biết điều ấy. Ba đã chết, vì một căn bệnh hiểm nghèo - chị nói với con như vậy. Và Diễm tôn thờ người ba đã chết của nó, giống như tôn thờ mẹ.

Mỗi khi nhìn con ngủ, ôm chặt chiếc gối dài hoa xanh trong lòng, hai má hồng căng rất thanh thản, chị lại cảm thấy mình có lỗi với con. Con là kết quả của sự tuyệt vọng đấy, con biết không. Mẹ đã sinh ra con trong sự tuyệt vọng, tuyệt vọng cuối cùng đã mạnh hơn cái chết, nếu không thì con đã không có mặt trên đời.

Chị nhìn hai bàn tay mình, hai bàn tay mảnh khảnh và xanh xao. Chỉ với hai bàn tay này chị đã đưa con gái đến cuộc sống hôm nay. Đã tưởng chỉ cần thế thôi, nhưng sao trong lòng lại có lúc chống chếnh thế này. Những cơn gió từ hồ vẫn phả vào, qua cửa sổ khép hờ, dường như cả ngôi nhà cũng chòng chành. Chị không cần gì nữa đâu, có chăng chỉ bé Diễm là cảm thấy còn thiếu rất nhiều trong cuộc sống. Chị tự nhủ. Nhưng một tiếng nói khác, một tiếng nói có âm sắc rất mỏng lại bảo rằng, không hẳn thế. Chị đã có lỗi gì trong suốt ba tháng trời làm vợ, có lỗi gì chứ? Có chăng chỉ là chị đã tra tấn một người đàn ông mạnh mẽ, hừng hực sức sống và khát khao yêu đương, chỉ có thế thôi. Với chị, điều đó chẳng có gì quá quắt.

*       *

Sáng thứ hai, sau giờ chào cờ chỉ có hai tiết, chị đang định về thì có điện thoại. Rất ngạc nhiên, chưa có ai gọi cho chị theo đường điện thoại ở trường hết. Chị nhấc ống nghe:

- A lô, ai gọi Hạnh đấy ạ?

Một giọng nói run rẩy, ngắt quãng cất lên ở đầu dây bên kia:

- Hạnh, là anh đây...

Chị buông rơi ống nghe, ngồi phịch xuống. Một cơn choáng váng bất ngờ ập đến. Lồng ngực chị co thắt, hơi thở dồn dập, chị rất tức ngực. Anh ta đấy ư? Sao anh ta lại dám gọi cho chị. Chị cảm thấy có điều gì đó rất khủng khiếp sắp xảy đến với mẹ con chị. Anh ta muốn gì? Muốn đòi đứa con gái của chị ư? Chỉ có thế thôi, anh ta chẳng có lý do nào khác chuyện đó. Anh ta đã hết cách rồi, để giành lại chị thì chỉ còn cách tóm lấy đứa con gái của chị thôi. Chị loạng choạng ra ngoài, gọi một chiếc xe ôm. Chị lao vào nhà trong trạng thái hoảng hốt tột độ. Cửa đang mở, chết thôi, là anh ta đấy. "Diễm ơi, Diễm đâu rồi con". Chị lạc cả giọng. Từ phòng trong Dũng lao ra:

- Có chuyện gì thế chị?

- Anh... là anh đấy à?

- Vâng, tôi đây.

- Sao anh vào được nhà?

- Chị đưa chìa khoá cho tôi mà.

- ồ... tôi quên, quên mất.

Đúng là chị đã đưa chìa khoá cho Dũng, để khi nào đến anh cứ việc vào nhà.

- Có chuyện gì mà chị xanh tái cả đi thế kia? Chị bị cảm rồi, vào đây tôi xem nào.

Chị vào phòng, ngoan ngoãn nằm xuống giường. Bên cạnh, Diễm bò xoài ra, ôm lấy  chị, lo lắng. Dũng bắt mạch, bảo:

- Không sao đâu, chị hơi bị choáng thôi, có lẽ vì huyết áp thấp. Để tôi pha cho chị cốc nước đường. Đường ở đâu Diễm nhỉ?

- Chú bế cháu xuống bếp, cháu chỉ cho.

Dũng bế Diễm đứng lên, chị nhìn theo. Trong tay Dũng, con gái chị thật bé nhỏ, và Dũng thì trở nên cao lớn, mạnh mẽ vô cùng. Chị nằm yên, nhắm mắt. Mình đã giao con gái, tài sản lớn nhất của mình cho Dũng một cách rất tin cậy từ bao giờ vậy?

Diễm đã ngủ, Dũng ngồi cạnh chị ngoài ban công. Những vì sao xa xăm đang ẩn hiện. Chị chọn căn hộ trên cao này là cũng để con gái chị không vướng vào bi kịch của trẻ con thành thị, không biết thế nào là trăng và sao.

- Mùi gì thơm thế nhỉ?

Dũng hỏi.

- Hoa huệ tây đấy.

- A, là mấy bông hoa trong tranh của ông Tô Ngọc Vân phải không?

- Đúng là nó đấy.

- Chị thích à?

- Vâng, à không. Là của bé Diễm thôi.

- Có chuyện gì sao chị?

- Không.

Từ ngày chia tay với bố bé Diễm chưa bao giờ chị ngồi gần đến mức nghe thấy cả hơi thở của một người đàn ông như thế này. Bất giác chị rùng mình, ngồi nhích ra. Chị đã mất niềm tin rồi, cho dù có là Dũng đi nữa.

- Chị Hạnh này...

- Gì vậy?

- Sao chị... tôi hỏi điều này, chị thứ lỗi, sao chị cứ ở vậy?

- Dũng thương hại tôi đấy à?

- Không phải thế. Tôi chỉ cảm thấy một người phụ nữ ở tuổi chị mà cứ phải sống một mình thì...

- Tôi có con gái đấy chứ.

- Diễm còn bé quá, chị không thấy thế à.

Im lặng. Chị không biết nói gì nữa. Dũng nói đúng, nhưng chị không muốn công nhận. Chị muốn khỏa lấp không khí nặng nề, định hỏi Dũng một câu gì đó, ví như bao giờ Dũng lập gia đình chẳng hạn, nhưng Dũng đã đứng dậy:

- Chị vào nghỉ đi, chị vẫn còn mệt đấy. Mai chị có đến trường được không, hay để tôi qua xin phép giúp chị?

- Không. Không cần đâu - Chị vội vã. Sẽ như thế nào nếu bỗng dưng có một người đàn ông đến trường xin phép ban giám hiệu cho chị nghỉ - Không cần đâu - chị nhắc lại - tôi sẽ gọi điện.

- Tuỳ chị. Tôi về đây.

- Vâng. Tạm biệt.

- Chị cố ngủ thật sâu giấc, đừng nghĩ ngợi gì nhé. Khi không nghĩ ngợi gì người ta rất dễ ngủ.

- Cảm ơn anh.

Dũng xách hai chiếc ghế xếp bằng hai tay, nhanh nhẹn mang vào nhà. Đóng các cửa sổ, mang lọ hoa để ra ban công, úp các chén uống nước xuống khay, xong, chào chị lần nữa:

- Tạm biệt chị.

- Vâng.

Nhưng Dũng vẫn chưa bước đi.

- Chị Hạnh này, tôi...

- Dũng bảo gì?

- Tôi... mà thôi, tôi về đây.

Dũng ra cửa, rất chậm chạp. Còn điều gì Dũng định nói mà chưa nói được? Cảm giác lạnh buốt sống lưng lại đến. Chỉ có khoảng cách là khiến chị cảm thấy an toàn, đừng nhích lại gần nữa, chị rất sợ. Chị cố không nhìn Dũng. Không nhìn và không cảm thấy gì hết.

Sáng hôm sau, Dũng đến sớm, nhưng cửa đã khoá ngoài và một mẩu giấy dán ngay trên ổ khóa:

"Tôi cho cháu về bà ngoại ít ngày. Cảm ơn Dũng". Dũng ngồi rất lâu ngoài cửa, nhìn mãi bông huệ tây đã tàn nằm trong sọt rác, những cánh hoa úa vàng, rũ rượi.

Trong lúc ấy, mẹ con Diễm đang ngồi trên tàu. Diễm vừa tỉnh ngủ, nhìn quanh:

- Đi đâu thế mẹ?

- Lên nhà bà ngoại con ạ?

- Còn chú Dũng?

- Chú Dũng làm sao?

- Chú ấy bảo từ nay trở đi, con ở đâu thì chú ấy ở đó. Chân con không khỏi được đâu mẹ ạ.

- Con không được nói thế, phải lạc quan chứ, không nhớ lời mẹ à.

- Nhưng nhìn vào mắt chú Dũng là con biết.

Tại sao con bé của chị mới sáu tuổi mà đã biết nhìn vào mắt người ta để hiểu có chuyện gì? Chị kinh ngạc nhìn con.

- Vậy con nhìn thấy gì trong mắt mẹ?

- Không phải lúc nào cũng nhìn thấy, mẹ ạ. Không phải lúc nào cũng nhìn thấy được.

Nó nghiêm nghị như một bà cụ non.

- Lúc này, chú Dũng đang ngồi ngoài cửa chờ con, chú ấy tưởng con đang ngủ.

- Chú ấy không chờ đâu.

- Sao mẹ biết.

- Mẹ nhìn vào mắt con thì biết.

Chị cười, con bé cũng cười, đôi mắt đen và trong vắt của nó anh ánh lên. Chuyến đi này như một sự chạy trốn, chị cảm thấy rõ như vậy, nhưng chạy trốn cái gì thì lại không rõ được. Giá mà Diễm nhìn vào mắt chị và thấy được câu trả lời thì tốt biết mấy. Nhưng dù thế nào thì cũng phải đối mặt với cuộc sống. Chị nắm chặt lấy bàn tay bé nhỏ của Diễm./.

(Tạp chí Nhà Văn)

Cỏ đê

Từ đê Si vào làng Tây Nội duy nhất chỉ có một con đường đất. Nhà Quỳnh ở ngay cổng làng nên nó thường thấy những người trên đê rẽ xuống và cả những người từ trong làng đi ra. Tuy nghĩ nhà mình khác nào cái bốt gác nhưng Quỳnh không bỏ được thói quen đứng trong giậu cúc tần nhìn ra, tự nhiên biết cái anh chàng chiều nào cũng cưỡi xe hon đa 50 vào làng là để tán tỉnh cái Thu, bà Chắt với cô con dâu đi chợ Lập Thạch từ bốn giờ sáng là để bán năm con lợn giống, từng tốp con trai con gái lũ lượt kéo qua ngõ nhà Quỳnh bắt chuyến xe khách 10 giờ ở cầu Ghềnh là để ra tỉnh  làm thợ nề và ôsin. Một mình Quỳnh lo chăm bón hai sào lúa, gần một sào vườn, lấy đâu ra thời giờ nghĩ ngợi vẩn vơ, vậy mà nhiều lúc nó cũng bâng khuâng trước cảnh thanh niên bỏ ra tỉnh rỗng cả làng.

Hôm ấy là ngày mười sáu tháng Giêng, khách vào làng lèo tèo, còn người làng đi ra thì lục tục từ sáng sớm. Mới hôm rằm còn vàng hương nghi ngút, rượu chè ngất ngưởng, í ới thăm hỏi râm ran mà hôm nay đã vắng tanh vắng ngắt, con trai vội vàng trở lại các đội thợ xây, con gái mau chóng quay về các nhà chủ. Họ được nghỉ hết rằm tháng Giêng là đã quá đủ, ngoài tỉnh bây giờ xây dựng như điên, công việc làm ăn kinh doanh xoay tít như chong chóng, ai để cho bọn thợ với bọn ô sin nhởn nhơ cả tháng. Quỳnh tra đỗ ở ruộng dưới chân đê, thấy những người đi ra qua ngõ nhà mình mà buồn man mác. Giữa lúc ấy có tiếng gọi:

- Quỳnh ơi,  mày tra đỗ đấy à ?

Nghe gọi Quỳnh đã biết là Trung. Trung từ trên đê chạy băng qua thảm cỏ xanh mướt tới ruộng đỗ. Nó mặc áo bu-dông màu xám của Tàu, tay xách dép tông, chân đi đất, quần din Tàu màu xanh xắn móng lợn, bàn chân bê bết bùn đất đỏ. Mưa xuân giăng bạc cánh đồng, vạt cỏ chân đê líu ríu xanh.  Quỳnh hỏi:

- Đi đâu sớm thế?

- Ra tìm mày.

- Rỗi hơi à? Cả ngày rằm hôm qua mất mặt, cúng xong tao cứ đợi mãi. Còn phần cái tỏi gà đấy.

- Hôm qua uống rượu thịt chó với anh em thằng Tê mãi đến khuya, bây giờ vẫn còn đau đầu. Chúng nó uống khiếp quá. Nghỉ tí đi.

- Có chuyện gì mà ra vẻ quan trọng thế!

- Nghỉ tí đi, tao có chuyện muốn nói, quan trọng thật đấy.

Quỳnh nhìn luống đỗ mới tra hết già nửa, không muốn dừng việc. Nó nói:

- Thôi, có chuyện gì để tối, bây giờ  tra đỗ cho tao đi.

Trung quăng dép lên bờ ruộng, quay ra giúp Quỳnh bỏ hạt đỗ vào luống. Hai đứa vừa làm vừa nói những chuyện không đầu không đuôi, đến trưa hết nửa rá hạt giống rồi đứa nào về nhà đứa nấy. Chiều tối, Trung ra tìm Quỳnh lúc cả nhà vừa ngồi vào mâm cơm. Trung đứng đợi ngoài giậu cúc tần, một lúc Quỳnh ra, hai đứa sánh đôi đi lên bờ đê, rẽ vào điếm canh. Cánh đồng trước mặt mờ dần rồi chìm vào bóng tối đêm xuân. Quỳnh lấy khăn mùi xoa lau những hạt mưa bụi bám trên tóc, lại đưa khăn cho Trung, hỏi:

- Có lau không?

Trung cầm khăn, không lau mà đưa lên mũi ngửi, thấy có mùi hoa bưởi thơm vương ra. Nó bảo:

- Cho tao cái khăn này. Tao sắp đi xa, mang  theo làm kỷ niệm.

- Vớ vẩn. Đi đâu?

- Theo tụi thằng Tê làm thợ xây trên tỉnh. Chúng nó kiếm được khá, đang tính cuối năm xây nhà.

Điều Trung vừa nói không làm Quỳnh ngạc nhiên. Đã từ lâu Quỳnh nghĩ rồi Trung cũng lên tỉnh kiếm việc như những trai làng khác mà thôi. Nó hỏi, giọng buồn buồn:

- Bao giờ mày đi?

- Ngày mai.

- Nhanh thế à?

Trung không trả lời. Hai đứa ngồi im. Quỳnh gục đầu lên gối, Trung chống tay ngả người ra sau. Chúng nó quấn quít nhau từ bé, cùng học một lớp, hết lớp tám cùng nghỉ, lớn lên quyến luyến nhau cả làng đã biết. Hai đứa vẫn mày tao với nhau, đã nhiều lần đi chơi buổi tối trên đê mà Trung vẫn chưa nói gì chính thức về chuyện yêu đương. Tối nay Trung hẹn Quỳnh lên điếm canh, định sẽ nói với Quỳnh trước ngày đi xa là nó yêu Quỳnh. Nó còn có ý  thử hôn Quỳnh nhưng lúng túng mãi, thường ngày đùa nghịch giằng co nhau huỳnh huỵch mà bây giờ không dám quàng tay ôm Quỳnh. Quỳnh đợi Trung nói thẳng ra là nó yêu Quỳnh hoặc không nói thì cũng ôm lấy nó mà hôn, nhưng đợi mãi mà Trung vẫn ngồi ngây ra. Quỳnh phát chán, ngẩng lên hỏi :

- Mày định nói gì sao không nói đi.

Lúc ấy Trung mới thoát khỏi bối rối, mạnh bạo:

- Mai tao đi làm xa. Tao muốn nói là tao yêu mày. Không nói với nhau thế thì ở nhà mày có yêu thằng khác không?

Quỳnh thở dài. Cả cái làng Tây Nội này ai chẳng biết nó đã yêu Trung. Nó hỏi lại Trung:

- Mày không sợ tao già hơn mày à?

- Mày đẹp nhất làng, lại đảm đang, ai cũng nói thế.

- Nhỡ lên tỉnh mày gặp đứa khác thì sao.

- Tao yêu một mình mày thôi. Đi làm kiếm ít tiền về cưới mày làm vợ.

- Bẻo lẻo, ai mà tin được tụi con trai chúng mày.

Quỳnh nói như thế cốt để che bớt nỗi xúc động đang dâng trào. Câu nói của Trung khiến nó sung sướng ngất ngây nhưng cũng làm nó hết sức bối rối. Đó chính là điều thiêng liêng đánh dấu khúc ngoặt trong quan hệ tình cảm của nó và Trung. Trong lòng xốn sang, nó tự ngả người vào Trung. Trung rụt rè đặt tay lên vai Quỳnh, nhẹ vuốt tóc nhưng không dám ôm hôn. Quỳnh thổn thức chờ đợi, nghe tiếng tim Trung đập thình thịch. Nó có thể ngồi dựa vào Trung như thế suốt đêm nhưng cũng muốn lo cho Trung một chút gì sáng mai mang theo nên tiếc rẻ đứng lên, kéo Trung đứng lên theo.

- Thôi về, mai mà đi sớm.

Hai đứa dắt tay nhau xuống đê, lũ đom đóm lấp lóa sáng bay ngang qua mặt. Lòng tràn ngập hạnh phúc, Quỳnh thấy sao cuộc đời đẹp thế, cả mưa bụi đang bay, cả bóng tối thơm đầy hương hoa bưởi, cả tiếng con nhái kèng kẹc dưới ruộng đỗ và cả vạt cỏ êm mượt dưới chân, mọi thứ với nó bây giờ đều trở nên tuyệt diệu như trong các truyện thần tiên.

Quỳnh về nhà đãi đỗ, bắc nồi nấu xôi, lại thịt con gà giò đem rang mặn, gói vào lá chuối, mãi đến khuya mới xong. Sáng hôm sau Quỳnh dậy sớm, đứng đợi sẵn ở giậu cúc tần. Hơn tám giờ Trung cùng tụi Tê đi ngang qua ngõ. Chúng nó nói chế mấy câu rồi mặc Trung đứng lại với Quỳnh. Quỳnh nhét gói xôi với thịt gà vào túi cho Trung, đứng tần ngần nhìn nó chạy lên đê. Trời đã tạnh nhưng những hạt mưa xuân vẫn còn bám lấp lánh trên vạt cỏ xanh, tựa như muôn vàn vụn kim cương sáng ngời dưới ánh nắng sớm. Con đê Si vẫn gồng lên, vạm vỡ như thường ngày. Làng quê yên bình là vậy mà Quỳnh thấy trống trải làm sao. Nó quay vào lấy cuốc đi giẫy cỏ, thẹn thùng nghĩ biết thế tối qua cứ ôm lấy Trung mà hôn. Làm sao Trung lại nhát quá đáng như vậy, chẳng bù cho ngày còn đi học, rủ nhau tắm mương, Trung thường trơ trẽn giấu cả quần cả nón của Quỳnh.

*       *

Trung làm một mạch từ rằm tháng Giêng đến rằm tháng Tám. Lúc nó đi, hoa bưởi trong vườn nhà Quỳnh mới rụng trắng gốc, Quỳnh còn nhặt lấy đúc vào túi cho thơm. Bây giờ những quả bưởi đã rám da, vàng au như nắng. Lúc nó đi, hai ven đê còn xanh mướt ngô đỗ, bây giờ đồng ong õng nước, con đường đất vào làng Tây Nội nhão nhoét, trơn tuột. Quỳnh linh tính rằng Trung sẽ về vào dịp này, ngong ngóng những tốp trai gái qua ngõ từ mồng mười mà không thấy có nó. Xế chiều ngày mười bốn có một người lao xe máy từ đê vào làng Tây Nội, đường trơn làm cho xe bị trượt rê đi. Quỳnh không nghĩ Trung lại đi xe máy nên chẳng thiết để ý, quay vào băm rau lợn. Đến khi xe máy đỗ xịch ngay ngõ, Quỳnh quay lên mới ớ ra là Trung. Trung chạy bổ vào ôm lấy Quỳnh khiến Quỳnh ngượng đơ ra, may mà người lớn còn ngoài đồng, chỉ độc có đứa cháu đang dòm qua cửa sổ. Thấy chú Trung ôm hôn cô Quỳnh ngay giữa sân, đứa cháu chạy biến vào trong làng. Trung hôn lên môi lên mặt Quỳnh, vừa hôn vừa nói anh nhớ em quá. Rồi nó gỡ con dao Quỳnh vẫn cầm trên tay, quăng xuống sân kêu đến choang, vừa ôm vừa đẩy Quỳnh vào trong nhà, ghì Quỳnh nằm lên phản, đè lên người nó. Quỳnh lí nhí:

- Kìa Trung, cửa mở, nhỡ có ai về thì chết.

- Sợ gì em. ở trên tỉnh chúng nó đếch yêu nhau mà còn hôn nhau giữa đường nữa là.

- Học đâu được cái lối anh anh em em thế?

- Gọi thế không phải à? Không thích thế à?

Mồ hôi túa ra nhiều quá buộc Trung phải buông Quỳnh, đứng lên bật quạt, tiện thể nó đóng cửa lại. Quỳnh hoảng quá vùng dậy, giữ chặt lấy tay Trung.

- Thế thôi đấy, không làm gì nữa đâu.

Trung cố giằng tay ra, ấn Quỳnh xuống.

- Anh đi đợt nữa, Tết về là cưới, đằng nào chẳng là vợ chồng.

- Không đâu, em sợ lắm.

-Vớ vẩn, chỉ có từ sướng đổ lên chứ sợ cái gì. Để im nào.

Quỳnh đang lúng túng thì may quá có tiếng bố nó húng hắng ho ngoài sân, cả hai đứa vội vàng đứng dậy. Quỳnh vớ lấy cái lược nhựa trên bàn, chải lại tóc rối. Lúc này mới nhìn Trung đang đứng trước mặt, nó không nhịn được, cười lên khanh khách. Trung hồn nhiên cười theo, hỏi:

- Cười cái gì?

- Trông mày chẳng khác diễn viên Hàn Quốc, tóc nhuộm vàng như lá chuối cháy, bắp tay xăm con gái cởi chuồng. Thánh cũng chả nhịn cười được.

Trung khoe bắp tay ra cho Quỳnh nhìn. Quỳnh mỉa:

- Mày tiến bộ nhanh quá nhỉ!

- Sao lại cứ mày mãi, anh chứ. Quà cho Quỳnh đây, quần lót với áo con hiệu choai ầm hẳn hoi nhé.

- Hiệu choai ầm là gì, có đắt không?

- Hơn hai chục nghìn một bộ đấy.

- Thế còn xe máy?

- Con xe này anh mua chịu. Gọi là mua trả góp.

Tối đến chúng nó lại dắt nhau lên điếm canh. Trăng trung thu sáng vằng vặc trên đê, sáng loang loáng trên khắp cánh đồng nước. Làng Tây Nội thơm nức mùi vỏ bưởi, vang lên tiếng trống ếch và tiếng trẻ con hò hét phá cỗ. ở trên đê, từng cặp trai gái khoác eo nhau đi trong ánh trăng. Chẳng mấy khi làng Tây Nội vui vẻ y như có hội thế này. Trung kéo Quỳnh áp vào mình, nói:

- Sẽ cưới trước tết, bây giờ em có cho anh không ?

- Bố vừa dặn tối nay là không được ăn cơm trước kẻng.

- Khiếp, ông bô lạc hậu bỏ mẹ.

- Thấy anh về nên bố dặn con gái cảnh giác.

Cả hai khúc khích cười. Khi Trung ghì đầu Quỳnh vào hôn lên miệng, Quỳnh nghĩ nó đi tỉnh về nên nó hôn bạo quá.

Sáng hôm sau Trung lại đi sớm. Khi đi qua ngõ nhà Quỳnh, nó dừng lại, cứ để xe nổ máy, bấm còi bim bim rồi ghé miệng qua giậu cúc tần hét tướng lên:

- Quỳnh ơi anh đi đây.

Quỳnh trong bếp chạy ra đã thấy Trung vút lên vệ đê, với theo:

- Đi nhé. Cẩn thận đấy.

Thế mà chỉ mươi hôm sau mọi chuyện đã khác rồi. Gần trưa ngày hai mươi sáu tháng Tám, lúc đang nhặt đỗ chín dưới ruộng, Quỳnh thấy có một chiếc xe cứu thương đi chậm chạp trên đê rồi đỗ lại chỗ đường rẽ vào làng Tây Nội. Người ta khiêng từ trong xe ra một cái cáng, trên cáng có người nằm bất động. Những người khiêng cáng từ từ xuống đê, lúc sắp qua ngõ nhà Quỳnh thì các bà trong làng đã í ới túa ra xem, trẻ con vừa chạy bám theo cáng vừa quệt mũi. Quỳnh đang ngơ ngác nhìn thì có người chụm tay gọi từ trên đê:

- Quỳnh ơi mày về mau đi, thằng Trung nó bị ngã nặng lắm.

Quỳnh bủn rủn chân tay, để rơi tung toé cả mẹt đỗ mới hái, vừa run vừa chạy qua ruộng. Mọi người dãn ra cho Quỳnh đi sát vào cáng. Nó nhìn Trung bị bó bột nửa người, nằm im trên cáng, tự nhiên nước mắt cứ trào ra nhưng Quỳnh không dám khóc to, sợ khóc to người làng cười. Đã cưới xin ăn hỏi gì đâu. Lòng dạ Quỳnh rối bời, không hiểu làm sao lại xẩy ra cơ sự này. Đến nhà Trung, Quỳnh cứ để nguyên chân tay còn lấm đất đỡ nó nằm lên giường, ngồi xuống bên cạnh, lúc thì lau mồ hôi, lúc thì vuốt tóc bóp đầu cho nó. Mẹ Trung ngồi ở cửa bếp khóc ti tỉ, lúc lúc gào tên bố Trung cũng đang đi làm thợ xây ra mà than, lúc lúc lại xì mũi xoèn xoẹt, bất chợt vùng đứng lên xua tụi trẻ con bâu chặt cửa sổ nhìn vào. Quỳnh ghé sát tai Trung, khẽ khàng hỏi:

- Mày đau lắm phải không? Làm sao lại khổ sở thế này!

Trung nắm tay Quỳnh, nói yếu ớt:

- Bị ngã. Vỡ xương hông. Tao rơi từ tầng ba xuống, không chết là phúc tổ ba đời rồi.

Trung im lặng một lúc lâu. Nó có nhiều tâm sự, muốn nói ra nhưng còn băn khoăn, chỉ ngại sẽ làm cho Quỳnh khổ thêm. Nhìn  nét mặt hiền thục của Quỳnh, ánh mắt đượm buồn nhưng cảm thông và sẵn sàng chia xẻ của người yêu, Trung thấy yên tâm. Nó bộc bạch:

- Tao định kiếm thêm ít nữa, vừa trả nốt tiền xe máy, vừa để đến Tết về ăn hỏi xong là cưới. Bây giờ gặp hạn, không biết tính sao. Mẹ bố nó, xúi quá.

Nói đến đấy Trung nhếch mép cười, đầy mặc cảm:

- Hay là thôi không cưới nữa! Gẫy xương hông còn làm được cái đếch gì.

Quỳnh để hai ngón tay lên miệng Trung:

- Phỉ thui cái mồm mày đi. Bây giờ phải chú tâm vào việc chữa chạy đã chứ, nghĩ ngợi nhiều làm gì.

Vậy là tự nhiên chúng nó lại mày tao với nhau. Quỳnh thấy gọi như thế thoải mái hơn nhiều là cứ anh anh em em như cách đây mươi hôm. Quỳnh không nói ra với Trung ý nghĩ ấy. Đứa cháu của Quỳnh mồ hôi nhễ nhại, ở đâu bỗng chạy đến đẩy mấy đứa trẻ đang ôm lấy cửa sổ, gọi vào:

- Dì Quỳnh ơi, ông gọi dì về đấy.

Nó quay ra, phệnh phạo khoe với lũ trẻ con:

- Chú Trung yêu dì Quỳnh tao đấy. Hôm rằm tao còn trông thấy chú ấy hôn dì Quỳnh.

Quỳnh véo tai nó rồi chạy về nhà. Ai gặp cũng hỏi thăm, Quỳnh chỉ trả lời qua quít. Những ngày sau đó cứ lúc rỗi là Quỳnh chạy sang với Trung. Nó đỡ cho Trung việc giặt giũ, lau rửa, cả việc ỉa đái, không khác gì người vợ. Bố mẹ Trung nở mày nở mặt với hàng xóm. Trung cũng khoái nhưng hễ bớt đau là nó cầm tay Quỳnh, lải nhải nói đáng lẽ nó cứ làm đại hôm trên đê, để bây giờ chẳng làm được cái đếch gì. Trung không biết nó nói thế càng làm cho Quỳnh buồn. Quỳnh thương Trung nên tự trách mình sao không chiều nó một tí, lại nghĩ rồi đây sẽ tính toán thế nào. Mẹ Quỳnh rất thương nó nhưng chỉ thở dài, bố nó bảo việc tương lai của mày kệ mày quyết, sau này sướng thì được sướng, khổ thì tự mà chịu lấy. Một vài đứa bạn khuyên nó nên dừng lại ở tình bạn. Chúng nó bảo ngã gẫy xương hông là động đến tủy sống, ảnh hưởng đến việc sinh con. Một đứa còn hỏi Quỳnh cái món ấy bây giờ có được như cũ không. Thật rõ vô duyên, Quỳnh nào đã biết cái món ấy ra sao. Tuy Quỳnh như người đứng trước lối rẽ, nhưng những đức tính tốt đẹp tuyệt vời của người con gái thôn quê đã kéo nó về phía người yêu đang gặp nạn. Nó nghĩ trước tiên là phải kiếm được tiền để góp thêm vào cho Trung chữa chạy. Rồi cũng phải kiếm được tiền để lúc Trung khoẻ hẳn còn có mà lo đám cưới. Đó là điều cốt yếu nhất, còn chuyện ảnh hưởng sau này thế nào nó không cần biết, dù thế nào nó vẫn yêu thương Trung. Tuy vậy Quỳnh vẫn hỏi người anh rể làm ở trạm xá xã. Anh này cười ha hả:

- Rõ ngớ ngẩn. Xương hông vỡ thì lại lành chứ hề hấn gì đến cái kia!

Một hôm, sau khi lau rửa cho Trung, Quỳnh tỉ tê :

- Nửa tháng nữa là mày bỏ bột, tự mày đi lại được, tao không phải hầu mày nữa, tự  lo lấy.

- Đã định bỏ tao đi lấy thằng khác à?

- Con trai mà ngoa ngoắt thế! Tao muốn đi làm, thêm vào cho mà  chữa chạy. Tiền thuốc nhiều quá, thầy bu lấy đâu ra đủ.

- Đi làm cái gì?

- Tụi cái Nhàn rủ đi học may. Có một công ty may xuất khẩu nó lấy nhiều nhân công lắm, chắc xin được.

- Trời đất ơi, tao còn lạ gì. Thà đi làm ôsin còn được nhiều tiền hơn.

- Theo chúng nó học may sau còn biết nghề. Mày cho tao đi nhé.

- Năm ngoái chúng nó đã rủ mày, sao mày bảo mày không thích bỏ quê đi tỉnh kia mà.

Quỳnh buông một tiếng thở dài :

- Cũng phải đi để có cái thêm thắt vào cho mày chứ.

Trung cầm lấy tay Quỳnh vuốt ve, tự dưng mắt cay xè. Nó muốn bật khóc vì cảm động.

*       *

Quỳnh đi học may ngay sau khi Trung bỏ bột. Ba tháng đầu ròng rã chỉ bê vải, cắt chỉ, dọn vệ sinh phân xưởng không lương. Quần quật từ sáng đến chín mười giờ tối, bụi vải bay mù mịt làm nó ho sù sụ, về đến nhà trọ còn xếp hàng để tắm rửa, đặt mình lên phản là ngủ không biết giời đất gì. Phòng trọ mười lăm mét vuông cho sáu cô, có hai cô béo quá, một cô gầy quá. Chủ nhật được nghỉ các cô cười rung rúc, những ngày trong tuần làm việc mệt nhọc, không ai nói với ai một lời, mặt cô nào cô ấy đăm đăm, nặng như cái thớt, cứ như sự cực nhọc là do họ ở chung với nhau mà ra. Tháng đầu, cô gầy tự nhiên khóc tu tu giữa đêm, nói là vì nhớ nhà. Tháng thứ hai, hai cô béo dậy từ bốn giờ sáng, lẻn ra đầu nhà tình tự với mấy anh thợ nề rồi rủ nhau đi ăn bún ốc ở đầu phố. Quỳnh chịu đựng mọi nỗi thiếu thốn cực nhọc một cách âm thầm và bền bỉ. Nó nghĩ phải chấp nhận cực nhọc, thậm chí cả những nỗi đắng cay thì mới có thể được tuyển vào hợp đồng. Đến cuối tháng thứ ba, ở các khu nhà trọ đã nóng bỏng câu chuyện chạy hợp đồng. Cả cô gầy và hai cô béo trong phòng trọ của Quỳnh bỗng nhiên cũng son phấn diêm dúa, hong hóng lôi kéo sự chú ý của anh chàng đốc công, người gần như quyết định việc giới thiệu ai vào hợp đồng. Anh này đẹp trai, khỏe mạnh như cầu thủ bóng đá. Cả phân xưởng có chín mươi nhăm cô thợ trên một trăm thợ thì cô nào cũng biết đấy là một tay sát gái. Cuộc đời thật lắm cái éo le, trong lúc hai cô béo và cô gầy nhắng lên tìm cách gần gũi tay đốc công thì anh ta lại tia Quỳnh.  Đức tính chăm chỉ, thùy mị cùng với sự giản dị thường ngày đã làm cô gái quê đẹp rạng rỡ lên gấp bao nhiêu lần.

Một buổi tối, trong lúc chờ tắm, cô béo hỏi:

- Chúng mày đã đứa nào chạy lão đốc công chưa?

Cô gầy khoe:

- Mẹ tao mới gửi cho ba triệu.

Quỳnh nghĩ nếu có ba triệu thì nó để mua thuốc cho Trung.

Cô gầy hỏi Quỳnh:

- Thế mày có cái gì?

- Tao không có gì.

Cô béo bĩu môi:

- Mày không có cái này thì phải có cái khác. Muốn vào hợp đồng, qua sao được con hùm ấy!

Anh chàng đốc công đã nhắn gặp Quỳnh mấy lần. Các cô trong phòng đều nói thế là Quỳnh gặp may, được giới thiệu vào hợp đồng rồi thì chỉ sau mấy tháng học là được đưa vào tốp thợ chính, lương cao, ổn định mà lại nhàn. Quỳnh hy vọng lắm. Anh ta hẹn Quỳnh sáng chủ nhật ghé phòng ở trao đổi thêm. Quỳnh hỏi có nên đi không. Hai cô béo không giấu được ghen tức, liếc nhìn Quỳnh, thốt lên:

- Mày ngu hay sao mà không đi. Đây ấy à, chả cần hợp đồng mà nó gọi thì cũng đi vội.

Sáng chủ nhật, Quỳnh đi xe bus đến phòng ở của anh đốc công, lòng dạ như có lửa đốt. Dùng dằng khó nhọc lắm Quỳnh mới quyết định bước lên xe. Trên xe, Quỳnh nhớ đến cái môi bĩu ra của cô béo, tai ong ong câu nói “mày không có cái này mày phải có cái khác”. Muốn có việc làm, muốn có tiền chữa chạy cho anh ấy, mày không có cái này mày phải có cái khác, qua sao được con hùm ấy. Quỳnh lại nghĩ đến Trung, nghĩ đến làng Tây Nội với những nỗi buồn thương thắt ruột. Trước hôm Quỳnh đi Trung vẫn phàn nàn biết thế làm phéng từ cái hôm trên đê. Biết thế hôm ấy chiều Trung, mình yêu nó, mình thương nó, sao lại giữ  người mình yêu.

Bỗng anh phụ xe ghé sát mặt gọi:

- Này em, sao bảo xuống bến Cầu Buông?

Quỳnh sực tỉnh, vội vã nhẩy xuống xe. Nó phải đứng định thần một lúc rồi hai tay khư khư ôm túi đi vào chỗ hẹn. Vừa đến cửa đã dấm dứt nước mắt, cổ nghẹn đắng ân hận. Nếu con hùm không phải người tốt, mình giữ sao nổi với nó. Nếu con hùm không phải người tốt! Nếu con hùm... Trung ơi tao đã giữ mày để làm gì! Làm sao tao chỉ muốn những điều tốt mà không được./.

Hàng xóm

Mới sáng sớm, tôi đã nghe thấy tiếng cô Lan nhà bên cạnh xoe xóe: “ối giời ơi! Sao bà lại để âu mỡ thèo đảnh trên thành cửa sổ cho mèo nó hất đổ hết rồi. Thời buổi khó khăn, kiếm được đồng tiền phải trầy vi tróc vẩy ra. Đập đi tự khắc nó mọc lại cho đấy. Cứ thế này thì tôi chết chứ sống làm sao nổi”. Rồi tiếng bước chân cô thình thịch vác chiếc xe đạp Viha xuống cầu thang. Đuôi chiếc xe cọ quèn quẹt vào tường. Chắc cô đang bực mình lắm. Bình thường không bao giờ cô cho người khác đụng vào chiếc xe chứ đừng nói đến chuyện va quệt. Mẹ tôi kể có lần cô đang đi làm về giữa đường thì trời mưa to, cô xuống xe lấy chiếc áo mưa quấn quanh chiếc xe đạp rồi cứ thế vác lên vai lội bùn mà về. Thật ra cũng chẳng có gì lạ bởi số người trong khu tập thể nhà tôi có được một chiếc xe như vậy chỉ đếm trên đầu ngón tay. Cô Lan mua chiếc xe gần ba trăm đồng, tức là hơn chỉ rưỡi vàng. Vào thời điểm đó chỉ bỏ ra năm hào là đã có được một bát phở bò đầy tú hụ, hành hẹ thơm điếc mũi. Mà đâu phải có đủ tiền để mua ngay một lúc được. Cô phải nhờ anh bạn làm cùng mua dần cho từng bộ phận rồi mới lắp ráp. Cả một gia tài chứ chẳng chơi.

Chui ra khỏi chiếc chăn ấm, tôi ra bể nước đánh răng rửa mặt. Lúc quay vào, nhìn sang nhà cô Lan, tôi thấy bà cụ Tầm đang lui cui với chiếc giẻ ướt lau những vệt mỡ bắn trên sàn nhà. Tôi hỏi to: “Cô Lan đi làm rồi hả bà?” Cụ Tầm ngẩng đầu lên nhìn tôi rồi như không nghe thấy câu hỏi của tôi, bà cụ phân trần: “Hôm trước con mèo nhà cô Ngọc nó sang đây lật lồng bàn ăn vụng cá, bà rình bắt được vụt cho mấy cái cán quạt. Thế mà nó thù, nó hất đổ âu mỡ của bà. Nó là con vật nhưng cũng biết thù đấy cháu ạ, mọi khi bà vẫn để đấy có sao đâu”. Tôi giúp bà cụ lau sạch các vệt mỡ. Cụ ngồi trên chiếc giường đơn kê sát tường kể cho tôi về những tội lỗi của con mèo. Nhìn cụ gầy gò, lọt thỏm trong chiếc giường không phải là lớn, tôi chợt thấy thương thương.

Nhà cô Lan ở ngay sát vách bên trái nhà tôi. Nhà cô không có đàn ông, chỉ có cô, bà cụ Tầm và chị Liên, cả thảy ba người đàn bà. Nghe đâu quê gốc cô ở Hà Nam, bố bị lao phổi mất từ khi cô còn nhỏ. Cô mở một quán ăn ngay bên đường quốc lộ để đón những luồng xe vào Nam ra Bắc. Quán đông khách, cuộc sống của cô và bà cụ Tầm cũng khá sung túc. Thế rồi cô phải lòng một anh chàng lái xe phong lưu, đẹp mã. Hai người thề nguyền không biết bao lần theo mỗi chuyến xe anh ghé lại. Cô đã từng mơ tới viễn cảnh anh rời mảnh đất núi đồi đá sỏi của anh về ở với mẹ con cô. Cô vẫn tiếp tục bán hàng, anh vẫn tiếp tục lái xe và cuộc đời hạnh phúc biết bao nhiêu. Chính vì bị cái viễn cảnh quá lớn đó bủa vây nên cô đã không phản ứng gì khi anh hấp tấp giật đứt tung hàng khuy ngực chiếc áo mỏng của cô. Từ ấy, lâu lắm không thấy anh trở lại. Ba tháng rồi năm tháng, cô không thể chờ đợi anh thêm với cái thai đang lớn dần trong bụng. Có lần nhìn thấy xe anh vụt qua, cô chạy ra nhưng không kịp. Cầm mảnh giấy bạc xé ra từ vỏ bao thuốc lá ghi vội mấy dòng địa chỉ của anh, cô gửi cửa hàng cho mẹ rồi bắt xe ngược Bắc. Hỏi thăm mất một ngày trời, cuối cùng cô cũng tìm đến được ngôi nhà hai tầng quét vôi vàng to nhất làng. Giờ đây, cô mới ngã ngửa ra. Anh đã có vợ cùng hai đứa con trai bụ bẫm. Vợ anh làm chủ một phản thịt lợn ở chợ huyện. Cô chưa hết bàng hoàng thì trận đòn ghen của mụ đàn bà hộ pháp to béo lực lưỡng đã ồ ạt tới. Đau đớn và tủi nhục ê chề, cô kéo thân xác về nặng nề như kéo xác một kẻ chết trương. Nhiều đêm cô và bà cụ Tầm ôm nhau khóc chờ trời sáng. Tự trong thâm tâm cô vẫn hy vọng một ngày nào đó anh sẽ ghé lại. Chẳng lẽ bao lời thề ước lại không có chút ý nghĩa nào ư ? Cô đợi một ngày anh đột ngột hiện ra ngay bậu cửa quỳ xuống chân cô xin cô tha thứ. Anh hứa sẽ bỏ con mụ vợ đó để về đây với cô. Đàn bà thường vị tha và dễ mủi lòng. Cô cũng vậy. Chắc chắn cô sẽ tha thứ cho anh và mở rộng cửa cho anh vào. Thậm chí cô không cần anh bỏ vợ, chỉ cần anh đừng quên cô và lại đến với cô như trước. Đã bảo đàn bà thường vị tha mà. Nhưng tất cả mãi chỉ là những giấc mơ đêm khắc khoải của cô. Sinh con xong, cô tìm người bán nhà đưa mẹ và đứa con gái về Hà Nội. May mắn gặp lại một người bạn cũ nay đang làm chủ một xưởng sản xuất giầy da, cô được nhận ngay vào làm việc. Cuộc sống thành phố bon chen dữ dội làm dần mất đi trong cô cái vẻ mơ mộng, lãng mạn thuở nào. Cô làm lụng rất chịu khó. Ngoài giờ ở xưởng, cô còn theo mấy chị em công nhân chạy mối thuốc “tây” ở chợ Đồng Xuân. Có chút tiền, cô tìm cách nhập khẩu vào Hà Nội để có phần tem phiếu. Một lạng thịt, mấy con cá nhiều khi cô cũng không dám ăn mà đem bán lại cho người khác. Ba mẹ con bà cháu suốt ngày chỉ rau dưa qua bữa. Chị Liên, con gái cô ăn uống thiếu chất nên mãi vẫn bé như cái kẹo chẳng lớn thêm được chút nào. Chỉ đến khi cô trúng vài quả đậm lô thuốc giang mai, thuốc “nổ”, gia đình cô mới khá lên đôi chút. Chị Liên mỗi sáng cũng như các bạn trong khu được mua một nắm xôi mà thường là xôi vừng vì được nhiều hơn xôi ruốc. Bà cụ Tầm thì được cô mua cho một túi mì cân ăn sáng cả tháng cũng không hết. Khi dân buôn thuốc “tây” bị công an hốt và đuổi sạch thì cô cũng đã vượt qua được cái đận khó khăn ban đầu. Cô vẫn đi làm ở xưởng giày. Bạn cô ký được hợp đồng tiêu thụ với mấy hãng giày da nước ngoài nên xưởng được nâng lên thành xí nghiệp. Lương bổng, chế độ của anh chị em công nhân cũng nhờ đó mà được tăng lên. Chị Liên học hết lớp 12 thì thi trượt đại học. Chị cũng xin vào làm việc ở chỗ cô Lan. Tưởng đã yên ổn ngờ đâu bà cụ Tầm lại trở bệnh nằm liệt trên giường một tháng giời. Cô Lan và chị Liên nhiều lúc bực mình lắm. Đi làm về đến nhà đã mệt thì chớ lại còn phải hầu người ốm liệt giường. Giường cứt chiếu đái, dọn thì ghê mà không dọn thì không thể chịu được cái mùi khăn khẳn đến váng óc cứ lẩn quẩn trong nhà. Bà cụ khỏe dần nhưng lại mắc một căn bệnh quái lạ khác. Lúc nào bà cũng nhìn thấy bao nhiêu là thiên binh thiên tướng đến vây bắt bà. Có khi đang nằm, bà ngồi vùng dậy, tay vung cán quạt vụt tới tấp một hồi rồi gọi chị Liên mang xẻng tới hót “chúng” đi. Chị Liên chiều lòng bà mang cái xẻng hót rác vào, bà chỉ đâu thì chị khua khua cái chổi như đang hót cái gì đó thật. Có lần cô Lan nhìn thấy, cô giằng chiếc chổi trên tay chị Liên quật cho chị mấy cái: “Mày cũng bị điên nốt rồi phải không thì bảo tao”. Tôi đứng nép sau cánh cửa cười hinh hích. Chị Liên vừa xuýt xoa vừa nhìn tôi đầy vẻ căm tức.

Lúc đầu, tôi cũng rất sợ bà cụ Tầm nhưng sau thấy cụ chẳng làm gì ai mà chỉ cầm cán quạt đánh lung tung, tôi bớt sợ dần. Ngược lại bà cụ Tầm rất quý tôi. Những lúc tôi sang chơi, cụ thường tâm sự với tôi những chuyện “Ngày trước... Hồi ấy...”. Tôi cứ chịu khó ngồi gật gù nghe một lúc là thế nào cũng được cụ lấy cho một thứ quà mà tôi rất thích. Đó là cơm nguội rang đường. Cơm hôm trước ăn còn thừa, cụ Tầm thường tãi ra một cái nong đem phơi cho khô rồi trộn với mỡ và đường rang lên. Đến giờ, dù đã trưởng thành, đã đi nhiều nơi, ăn không biết bao nhiêu của ngon vật lạ trên đời tôi cũng không thể nào quên được cái hương vị dẻo ngọt, ngậy bùi của thức quà độc đáo ấy. Bệnh của cụ Tầm, người thì bảo tâm thần, người thì bảo nặng căn nặng bóng. Tôi chẳng biết căn với bóng gì nhưng tâm thần thì nhất quyết không phải. Tôi thường sang ngồi chơi với cụ khi cô Lan và chị Liên đi làm. Những lúc rỗi rãi, cụ lấy dưới gối ra một quyển Truyện Kiều nhỏ và bảo tôi đọc cho cụ nghe. Cụ thích nghe Truyện Kiều lắm. Một năm trôi qua cụ ít “đánh nhau” với thiên tướng dần. Có lẽ nhà trời cũng hết tướng để sai xuống bắt cụ. Ngày nào cụ cũng đập được một đống lớn nhờ tôi hót vào sọt rác thì lấy đâu ra thiên tướng cho xuể để cụ đánh. Giờ cụ lại hay trông thấy những cô tiên cưỡi thuyền rồng trong xiêm y lộng lẫy lượn qua lượn lại. Mấy bà bạn già năng đi chùa rẽ vào thăm dạy cho cụ mấy câu hát nịnh các cô để xin lộc thánh đại loại như:  “Cô ơi cô đẹp mĩ miều - Dáng cô yểu điệu, yêu kiều, thướt tha”. Cô Lan đi hầu lễ mãi mà thấy cụ không khỏi, định cho cụ đi bệnh viện tâm thần nhưng cụ nhất định không nghe. Vừa bận rộn, lại vừa tốn tiền, cô sinh ra hay cáu bẳn, nhiều khi quát bà cụ như con. Chị Liên đã hai mấy tuổi, nhiều anh ngấp nghé đến nhà chơi. Trong số đó có chú Xuân. Chú Xuân mặt rỗ chằng rỗ chịt hay bị bọn trẻ con trong khu rêu rao: “Min tu, ba xu một lỗ, rỗ rỗ min min. Chú tức lắm đuổi đánh. Chúng nó ù té chạy. Có thằng bé quá chạy không kịp bị chú tóm được phát cho mấy phát vào đít đau quá khóc toáng lên. Nhưng chỉ được một lúc lại gạt nước mắt chạy theo bọn bạn ra rả:  “Min tu, ba xu một lỗ, rỗ rỗ min min, ta lấy quả mìn, nhân với chữ o...” Chú Xuân kém cô Lan mấy tuổi nên gọi cô Lan bằng chị nhưng chú lại thích chị Liên. Chú sang nhà, gặp cô Lan, chú ấp úng mãi không biết chào thế nào. Cô Lan cười khẩy chẳng nói gì đi xuống gác. Bà cụ Tầm thì chắp hai tay:  “Tôi xin chú, chú tha cho cháu”.

Tôi là Tài. Bọn bạn trong lớp thường gọi là Tài xế dù rằng tôi chưa biết đi ngay cả xe đạp. Bố tôi trước là bộ đội ở mặt trận Cao Bắc Lạng, sau bị trúng bom Mỹ chuyển về Hà Nội. Mẹ tôi là một công nhân nhà máy khóa. Cuộc sống gia đình tôi cũng khó khăn. Bố mẹ tôi không có chiếc xe đạp như cô Lan. May là nhà máy ở ngay gần nhà nên mẹ tôi chỉ đi bộ mười phút là đến chỗ làm. Gia đình tôi ở trong một khu tập thể hai tầng. Khu nhà này xây dựng đã lâu, dự kiến ở trong năm năm nhưng đến nay đã ngót nghét ba chục tuổi đời mà vẫn chưa được Nhà nước nhớ tới để phong danh hiệu “Di tích lịch sử đã xếp hạng, cấm vi phạm”. Từ cầu thang lên rẽ trái là nhà tôi và nhà cô Lan, phía bên phải là nhà bà Xính và nhà cô Ngọc. Trong bốn nhà, nhà bà Xính giầu nhất. Ông Xính và anh con trai bà đều là giáo viên của một trường cấp hai trong thành phố. Ông Xính dạy Văn còn anh con trai dạy Toán. Vì lẽ đó, hai bố con không thể ngồi nói chuyện với nhau lâu. Bà Xính thì có máu đi buôn. Bà hay theo bạn hàng đi cất hoa quả tận vườn đem về thành phố bán. Có người bảo bà chỉ giả vờ đi buôn hoa quả còn thực ra là buôn vàng, buôn đôla. Có người lại bảo bà bậy hẳn một viên gạch ở sát đầu giường làm hố giấu vàng. Thực hư thế nào thì tôi không rõ. Tôi hay sang nhà bà xem nhờ chiếc tivi đen trắng nhưng chưa bao giờ tôi đặt chân vào chỗ ngủ của bà cả. Thỉnh thoảng bà cũng hay cho tôi quả cam quả táo nhưng thường là đã bị dập nát, rất ít quả còn ăn được. Bố tôi bảo tôi không lấy nhưng mẹ tôi vẫn nhận rồi gói giấy kín đem đi vứt chỗ khác. Cả bốn nhà đều dùng chung khu công trình phụ. Ban ngày thì không sao nhưng buổi tối chỉ có mỗi ngọn đèn 40W đỏ quành quạch. Tôi vốn sợ ma nên đi tiểu tối toàn bắt bố dẫn đi. Những hôm cô Lan đi làm ca 11 giờ đêm mới về. Cô cũng sợ ma nhưng vẫn phải xách thùng nước vào nhà tắm. Bà Xính đi lấy hàng xa vắng nhà mấy ngày. Ông Xính thấy thương tình mới mang chiếc ghế đẩu ra ngồi cạnh cửa nhà tắm nói chuyện với cô cho cô đỡ sợ. Nói chuyện chán thì ông đọc thơ. Thỉnh thoảng ông cũng hay làm thơ. Lần đầu tiên cảm tác được một bài, ông đưa cho vợ xem. Bà Xính tròn mắt, đọc to tờ giấy trong tay: “Hôm qua vợ nấu canh cà - Ăn no căng rốn cả nhà đều khen - Hôm nay nấu chè đỗ đen - Thơm, bùi, mát, bổ liền lèn hai ca”.  Chỉ bốn câu đầu mà bà đã cười đến nỗi nước miếng sọc cả lên mũi ho sặc sụa. Vừa quệt nước mắt, bà vừa nguây nguẩy đi ra cửa, buông lại một câu:  “Thơ thơ thẩn thẩn quẩn ra ìa”. Từ đấy không bao giờ ông Xính đưa thơ cho vợ đọc nữa cho dù ông vẫn viết đều. Việc ông “thương tình” cô Lan không hiểu ai về mách với bà Xính mà hôm sau tôi thấy mặt ông Xính có nhiều chỗ tím bầm. Cả ông và anh con trai đều sợ bà Xính một phép. Đã hơn ba mươi tuổi nhưng anh vẫn chưa lấy vợ. Những cô gái được anh dắt về nhà ra mắt thì hoặc là bà Xính không đồng ý, hoặc là sợ vỡ mật cạch đến già cũng không chót dại lần nữa. Cô Ngọc ở sát vách nhà bà Xính nhưng hình như hai người không hợp nhau. Cô Ngọc chẳng làm nghề gì cố định. Lúc thì cô bán đề, khi thì cô mở quán cháo lòng tiết canh kể ra cũng đông khách nhưng không hiểu sao lại đóng cửa. Có thời gian cô đi rửa bát ở hàng phở. Buổi tối cô hay xách về cho mẹ tôi lưng cặp lồng lòng trắng trứng gà. Mẹ tôi rán lên, ăn ngon vô cùng. Những bữa có trứng tôi phải đả ba bát cơm. Bây giờ, cô Ngọc ở nhà. Chẳng ai biết cô làm công việc gì nhưng nhà cô giàu lên trông thấy. Cô mua chiếc tivi màu đầu tiên trong khu. Cô lại còn mua được một chiếc babetta đỏ chót. Cô lượn vè vè quanh xóm trông rất sướng mắt và bảo với mọi người đó là đánh bóng mặt đường. Một lần tôi được cô cho đứng đằng sau tay lái chở ra phố. Đêm về tôi mơ thấy mình được ngồi trên chiếc thảm bay trong bộ truyện Nghìn lẻ một đêm. Cô Ngọc và thằng Bảo con cô xúng xính trong những bộ quần áo đẹp mà ngay cả bà Xính cũng chưa bao giờ dám mơ tới. Thằng Bảo bằng tuổi tôi nhưng vì nó học đúp nên sau tôi một lớp. Nó nổi tiếng nghịch khắp trường. Bọn con trai thằng nào nhìn ngứa mắt là nó đánh ngay. Tôi có vinh dự được làm hàng xóm của nó nên không thằng nào dám bắt nạt. Hồi nhà nó hết gạo, cô Ngọc mang rá sang nhà bà Xính vay bò gạo “về thổi cơm cho cháu” nhưng bà Xính đã không cho vay lại còn bóng gió: Thóc đâu mà đãi gà rừng... Sáng hôm sau, cả nhà bà hì hục gỡ cánh cửa gỗ chắc chắn, mặt bên ngoài bị trát đầy cứt xuống cọ rửa. Mọi trò nghịch ác của thằng Bảo. Bà Xính đứng chửi cả một ngày từ sáng tới chiều nhưng không thấy ai đáp lại mỏi chân mỏi miệng đành phải vào nhà. Lại nói về cái tài chửi của bà Xính thì quả thực thế gian ít ai bị kịp. Tôi nhớ mãi cái lần thằng Bảo, lại vẫn thằng Bảo, lừa bà Xính đi xem phim. Chả là ngoài phố cách khu tập thể nhà tôi không xa có một cái rạp chiếu phim. Phim ảnh ngày đó hiếm lắm. Dẫu vậy nhưng vào rạp chỉ có các bà già là ngồi xem chăm chú còn các đôi trai gái thì hì hà hì hụi, chẳng một lần ngó lên màn ảnh. Xẩm tối thằng Bảo đi đá bóng với bọn trên phố về, bà Xính ngồi ngoài cầu thang hóng gió thấy nó thì hỏi ngay:  “Mày vừa ra phố thấy hôm nay người ta chiếu phim gì?” Thằng Bảo trả lời tỉnh queo: “Tướng lên đài. Võ hiệp Hồng Kông, đánh nhau hay lắm bà ạ. Bà mà không xem phí nửa đời người”. Thế là bà Xính chạy vào nhà rối rít: “Mau, mau, bố con ông đi tắm nhanh lên rồi ăn cơm để tôi còn đi xem phim Hồng Kông. Phim này không xem là phí nửa đời người đấy. Nhưng chưa đầy ba phút sau đã thấy bà chạy ra té tát: “Tiên sư bố nhà mày, thằng chết đường chết chợ, bà thì bà trói mồm trói miệng mày lại”. Sức bà dai, cứ thế chửi cả ngày không thấy mệt. Những lúc như vậy, ông Xính chui tọt vào nhà không dám thò mặt ra ngoài. Dù sao bố con ông cũng là những nhà sư phạm. Nhưng cái mác sư phạm không nuôi nổi bố con ông. Được như này tất cả đều nhờ vào những chuyến hàng của bà Xính.

Buổi trưa, tôi vừa đi học về thì thấy bà Xính tất tưởi chạy sang. Bà vào bếp thì thầm với mẹ tôi. Thì ra bà trông thấy cô Ngọc bán thuốc phiện cho bọn nghiện ở sau bể nước công cộng của khu. Lúc đi từ bếp ra trông mặt bà đầy vẻ mãn nguyện: “Đấy cô xem, loại thất nhân thất đức ấy thể nào rồi cũng bị trời đánh thánh vật”. Vào bữa cơm, bố tôi biết chuyện cấm tôi không được chơi với thằng Bảo và sang nhà cô Ngọc nữa. Mẹ thì chỉ ngồi chống đũa thở dài. Trời trở lạnh. Vết thương cũ của bố tôi tái phát phải vào nằm bệnh viện. Nhà hết tiền mẹ tôi chạy ngược chạy xuôi vay mượn. Bà Xính vội đi buôn chuyến hàng mới. Ông Xính mở cửa nhìn mẹ tôi gãi đầu gãi tai khổ sở. Cô Lan làm thông ca không thấy về. Bà cụ Tầm lập cập đi ra đi vào. Cụ đưa cho mẹ tôi một cái túi đã ố đen. Mẹ tôi giở ra thấy một tập tiền cũ nhàu nát. Tiền này đã đổi từ lâu; bây giờ không tiêu được nữa. Buổi tối, cô Ngọc sang tìm mẹ tôi. Cô ấn vào tay mẹ tôi một trăm ngàn: “Em chẳng có nhiều, chị không khinh em thì cầm lấy lo thuốc cho anh”. Mẹ tôi bật khóc. Cô Ngọc ôm mẹ tôi khóc theo. Bố tôi ra viện. Bà Xính đi hàng về mang sang một cân đường hộp sữa. Tôi mở hộp sữa thấy vàng vàng, sệt sệt. Lật xem đáy lon thì đã hết hạn từ tháng trước.

Bố tôi ra viện chưa được một tháng thì bà cụ Tầm ngã bệnh. Lúc đầu cụ bị đi ngoài. Nửa đêm cụ lục đục dậy lần ra nhà vệ sinh. Một lúc sau thấy cụ múc nước lạnh trong bể vào cái chậu nhôm. Trời rét căm căm. Mẹ con cô Lan chắc biết nhưng không dậy. Mẹ tôi thở dài xuống giường xách phích nước nóng đi ra. Khoảng tuần sau thì bà cụ khỏe lại. Hôm mẹ tôi được nghỉ phép ở nhà, bà cụ gọi mẹ tôi sang bảo:  “Tôi hết số rồi cô ạ. Ba hôm nữa tôi đi. Hôm nay tôi chia tay cô trước. Tôi về dưới ấy sẽ phù hộ cho gia đình cô mạnh khỏe”. Mẹ tôi cầm tay bà cụ: “Bà chỉ nói gở. Bà còn sống ngoài trăm. Bà còn phải chờ bế cháu ngoại đã chứ”. Bà cụ lúc lắc cái đầu. Tối hôm ấy tôi sang chơi thấy cụ đang sửa soạn. Mấy quyển kinh, quyển Truyện Kiều, bộ tam cúc… cả mấy đồng tiền mới. Quần áo thì cụ cuốn gọn trong chiếc khăn vuông. Thấy tôi ngồi bên, cụ lặng lẽ vuốt đầu tôi. Một dòng nước trắng đục rỉ ra từ hai hố mắt sâu hoắm.

Sáng hôm sau bà cụ cấm khẩu. Ai đút gì cũng không ăn chỉ nuốt nước trắng. Sang ngày thứ hai, cô Lan vội đi mời các cụ trong chùa về đọc kinh siêu thoát. Đúng giờ ngọ trưa ngày thứ ba thì cụ đi. Cô Lan và chị Liên kêu gào thảm thiết. Mọi người mải chia nhau đi lo việc đến khi thay quần áo cho cụ mới phát hiện hai hốc mắt kiến bâu đen ngòm. Mẹ tôi vừa lau người cho cụ vừa khóc: “Sao bà khổ thế bà ơi!” Sau đám tang bà cụ Tầm, hai mẹ con cô Lan không dám ở nhà một mình. Buổi đêm, chú Xuân sang ngủ dưới đất, ngay dưới ban thờ. Sang đêm thứ hai, mọi người nghe chú hét lên kinh hãi rồi tông cửa chạy ra ngoài. Đêm sau chú không sang nữa. Không ai biết chú nhìn thấy gì. Mẹ con cô Lan đành phải bán rẻ căn hộ cho người khác. Nghe đâu chủ mới là cặp vợ chồng sắp cưới. Lấy nhau xong, họ sẽ chuyển về ở. Còn cô Ngọc thì bị công an bắt khi đang đưa hàng cho khách. Công an đến khám nhà cô, bà Xính xông vào xem, cười rất hả hê. Ông Xính đứng bên ngoài nhìn vào nghiến răng chửi: “Đồ khốn nạn”. Chẳng biết ông chửi ai. Đến cuối năm thì nhà bà Xính cũng chuyển đi nốt. Cả nhà bà chuyển về một ngôi biệt thự mới mua trên phố. Lúc này tôi mới tận mắt được nhìn thấy một viên gạch rỗng khi chiếc giường của bà được kéo ra. Có lẽ người ta nói đúng. Tôi nhìn mãi vào cái hố nhỏ đó và chợt rùng mình vì cảm thấy nó sâu đến lạ kỳ.

Bây giờ chỉ còn mình gia đình tôi ở lại. Bố tôi vẫn vật lộn với những cơn đau chiến tranh và mẹ tôi vẫn làm công nhân ở nhà máy khóa. Tôi đã vào đại học. Hai vợ chồng trẻ mua nhà cô Lan đều làm ở một công ty liên doanh nước ngoài đi từ sáng tới tối mịt mới về. Nhà bà Xính giờ có một ông giáo sư già đến ở. Suốt ngày chỉ thấy ông chúi đầu vào những cuốn sách dày cộp. Chẳng mấy khi ông ra ngoài. Nhà cô Ngọc thì vẫn khóa cửa để đấy. Những người hàng xóm mới cũng chuyển đến đã lâu.

(Văn nghệ Trẻ)

Nhà thông gia

Làng Ái Loan của tôi nằm ở một vị trí khá đặc biệt. Nó ở phần đuôi cái doi đất mỏng như ngọn lá, dài và thuôn như chiếc đòn gánh, hai đầu là hai cửa biển một to một nhỏ cách nhau chừng hơn một ngày đi bộ, bên trong là đầm phá mênh mông chỗ phình ra chỗ eo lạ chạy suốt chiều dài không lấy gì làm thẳng thớm của doi đất. Bởi vậy, làng như một hòn đảo nhỏ, việc đi lại rất khó khăn, mỗi khi có việc gì cần phải lên huyện lên tỉnh, dân làng phải vượt qua đầm phá chỗ eo thắt nhất bằng đò ngang để qua bên kia đường quốc lộ.

Trong làng có gia đình ông Tô, thường gọi là ông Tô Tiền, không biết tự khi nào, có lẽ từ thời ông nội cụ kỵ gì của ông truyền lại, đã sớm phát hiện ra đieuè nói trên và đã lập nên một cái bến đò ở chỗ cái eo thắt ấy. Chợ làng cũng đặt bên trên đó độ vài mươi bước chân.

Nghề đưa đò ngang xưa nay chẳng phải là cái nghề ăn nên làm ra gì  nhưng đối với ông Tô Tiền này hình như khác, phải nói là gia đình ông giàu có. Đò ngang của họ được đóng bằng gỗ săng lẻ mua tận bên kia đường quan vè, xảm bằng vỏ tràm khô chắc chắn, ngày đêm qua lại đầm không biết bao nhiêu chuyến vẫn khô rang, tịnh không một giọt nước nào rỉ vào, chẳng mảy may tốn một công múc tát nước ra như các đò khác; thật là hết ý. Sau này, khi thời cuộc có biến động, đổi thay, lính cộng hòa và lính Mỹ tràn ngập hai bên bờ đầm cùng với hàng hóa vật dụng máy móc ben kia quốc lộ ùn ùn tràn qua, làm văn minh hẳn cái doi đất hẻo lánh quê mùa, thì vợ chồng ông Tô cũng đổi thay theo. Ông mua một chiếc máy nổ gắn vào chiếc đò, sửa sang lại đôi chút sàn ván, mui che, biến nó vừa là đò ngang vừa là thuyền vận tải hàng hóa. Cau, chuối, dừa, cá mú... bên này chở sang: gỗ, xi măng, đá hộc, sắt thép.. bên kia chở về. Nhà ông Tô vì vậy càng giàu, thật xứng với cái tên Tô Tiền. Ông bèn sắm máy nổ to nhiều sức ngựa, thuê thợ đóng một chiếc thuyền lớn rộng kiểu như canô, hai bên trổ hai dãy cửa sổ vuông có các tấm che bằng gỗ để nhấc lên sạp xuống. Hai bên lòng thuyền là hai dãy ghế băng dài cũng đóng bằng gỗ làm nơi ngồi cho khách sang ngang, ở giữa và trên mui là nơi chất hàng. Tàu đóng xong, ông Tô bán chiếc đò ngang cho một người trong làng. Còn ông rời hẳn cái eo thắt, với chiếc thuyền to lớn, vượt phá rộng mười hai cây số chạy luôn qua huyện lỵ, mỗi ngày bốn chuyến, sáng qua trưa về chiều qua tối về. Từ đó, dân làng tôi gọi chiếc thuyền lớn này là “tàu”, có người cẩn thận hơn thì kêu là “tàu nước” để phân biệt với tàu lửa, tàu biển. Ông Tô Tiền trở thành ông chủ tàu, vợ ông trở thành bà chủ tàu. Ông Tô là người có đầu óc tiếp thị ngay từ dạo đó. Bà chủ tàu lúc bấy giờ đã năm mươi, suốt bao namư chèo đò ngang trên sông nước nên già nua méo mó, da dẻ lại đen thui, nom chẳng ra cái bộ dạng gì nên ông chủ xua bà chủ lên bờ, về nhà cơm nước, trông coi vườn tược, gà qué. Ông Tô lôi xuống tàu làm người bán vé thu tiền cô con gái thứ ba mới mười bảy, học hành không ra cái gì, đã thôi việc đèn sách từ lâu. Cô gái ten là Cam, mặt mày cũng dễ coi, có một bộ ngực đồ sộ rất bắt mắt, chỉ nhược điểm là cái tay chân dài ngoẵng. Dù vậy, cô Cam vẫn là một cô gái đẹp, trẻ trung, sức lực. Phấn son bôi vào, may ô áo thun hở tay chật căng, váy bó và vận cao lên một chút, thế là bao nhiêu khách khứa đi tàu đổ xô đến, bao nhiêu hàng hóa cũng vì thế mà chất chồng lên - ông Tô bảo thế và bắt cô con gái làm y như thế. Cô gái nghe lời cha răm rắp, cô còn thích thú ra mặt nhìn mẹ – bà chủ tàu thất sủng – với một vẻ rất khiêu khích. Bắt người ta ở nhà mãi loanh quanh với chợ búa bếp núc à? Con gái đang hơ hớ tuổi xuân như mình phải đi đây đi đó, phải ra vài tiếp xúc với người hàng huyện hàng tỉnh, đầu óc nó mới sáng ra, con người nó mới khôn lên chớ! Bà mẹ trừng mắt mắng:

- Mi đú đởn vừa vừa ý! Giờ cha mi đuổi tau lên bờ, lôi mi xuống để làm đĩ đó, mi biết chưa?

Ông Tô quát ngay:

- Ô hay con mụ, ăn nói như cái quân mất dạy! Mụ nói ai làm đĩ? Thế lâu nay mụ ở dưới đò ngang với tôi, mụ cũng làm đĩ đó chắc?

Mụ Tô độp lại:

- Ông mới là cái đồ ăn nói mất dạy! Rồi kể lể, bù lu bù loa khóc:

- Tôi chèo đò ngang, đứng đầu mũi dầm mưa gội nắng, đến lúc có máy nổ thì lại tay sào tay đẩy, mỗi khi đò cập bến phải lội xuống nước ngập đến lưng quần, kéo trì, ghìm cho khách xuống lên, cho hàng hóa lên bờ; có đui mù ông mới không thấy cảnh đó. Giờ đây, qu bao nhiêu năm tháng đầu tắt mặt tối làm lụng vất vả gieo neo, mỗi tuổi mỗi già, hỏi sao mà còn đẹp còn giòn như thời son trẻ? Ai vậy? Ai đã làm cho tôi ra cái nông nỗi này, ông thử trả lời tôi coi. Vậy mà ông còn bảo tôi cũng làm đĩ! Làm đĩ với ai? Với ông à? Cái đó chắc rồi, không thì sao bây giờ ông có ba mặt con sờ sờ ra kia?

Ông chồng phì cười trước lí lẽ của vợ, nói át đi:

- Thôi thôi mụ! Thế thì mụ cũng đừng nói tôi lôi con Cam xuống tàu làm đĩ! Thời buổi giờ, hàng họ khách khứa, muốn lôi cuốn người ta, muốn thu về lắm tiền nhiều của phải biết cách chớ! Con Cam, cho nó xuống tàu là cái cách đó của tôi. Mụ không bằng lòng sao?

Bà vợ chừng như xuôi xuôi, thôi khóc:

- Mặc kệ cha con ông muốn làm sao thì làm. Miễn sao con nó đừng ễnh bụng ra là được!

Ông chồng cười làm lành, xòe hai bàn tay ra trước mặt như phân trần:

- ễnh bụng là ễnh làm sao? Ban ngày ban mặt lại nơi đông người tàu bè qua lại, còn tôi đây tôi cai quản nó chớ! Mụ cứ lo bò trắng răng! Thôi dẹp!

Thế là êm cái khoản hoán đổi vị trí giữa hai mẹ con bà chủ tàu, không ai có ý kiến gì nữa. Cô Cam tuy mới lớn nhưng đã biết mình có cái “vốn tự có” nên làm tiếp thị khá thoải mái. Còn hai đứa con trai của ông bà Tô, công việc của chúng đã đâu vào đó. Thằng em tên là Quít, học khá giỏi, trước ở trường làng, sau ông Tô gửi lên tỉnh cho học tiếp. Thằng anh đầu tên ổi, dĩ nhiên là nối nghiệp cha, không phải bàn luận cãi vã gì. Cũng như con em, thằng này học quá dốt, tuồng như sinh ra chỉ để xuống sông xuống đầm chứ không phải để đến trường. Được cái, hắn chữ nghĩa không nhét được vô đầu nhưng dầu mỡ, máy móc thì nhét vô rất nhanh. Mấy tháng trước đây khi ông Tô quyết định phát triển ngành nghề, ông đã gửi hắn qua huyện để học lái tàu nước chỗ mấy người thợ quen biết với một món học phí hậu hĩnh cho các thầy. Khi chiếc tàu hoàn thành, hạ thủy, ông Tô đã có trong tay người lái là thằng con ông, không phải chiều lụy ai, không phải tốn tiền thuê mướn ai. Có mấy người khá giả trong làng học tập cách thức ông Tô, người riêng rẽ, người hùn vốn lại với nhau, một năm sau khi ông Tô mở đầu, họ có thêm hai chiếc tàu tương tự ra đời. Mặc nhiên cái bến chợ ái Loan trở thành cái bến tàu đỗ, đông vui nhộn nhịp lạ thường. Nhưng rồi, ngày một ngày hai, khốn khổ cho các ông chủ của hai chiếc tàu mới này, họ không có ai tiếp thị được như cô Cam của ông Tô Tiền! Bao nhiêu khách khứa hàng hóa qua lại, đi về đều hút cả theo cô Cam. Không có khách, tàu nằm không trên bến cũng hư hỏng mục nát, hai ông chủ tàu mới đành ngậm đắng nuốt cay bán lỗ vốn cho người làng trên làng dưới. Thế là trên bến chợ ái Loan, tàu cha con ông Tô độc quyền, ngày ngày làm ăn rầm rộ, tấn tới. Nhà ông Tô tọa lạc ngay trên bến, xế về bên phải nơi có mấy cây si già cành lá uồm ra trên mặt nước như cái vòm che. Chỗ này luôn luôn mát mẻ, nắng sớm nắng chiều đều không dọi vào được, ngày còn đò ngang, vợ chồng ông thường neo nấp đò dưới cái vòm này. Trước đây cha ông để lại một mảnh vườn và cái nhà rường ba gian hai chái trong làng. Giờ đây, ông mua thên mảnh đất bến chợ, xây lên một ngôi nhà hai tầng, tầng dưới là nơi chứa hàng, khách khứa bán mua đều đến ở đây; tầng trên là nơi ở; nhà rường trong làng chỉ để thờ phụng ông bà tổ tiên.

Chạy tàu nước vừa đúng mọt năm thì ông thợ lái, tức thằng ổi tuyên bố sẽ cưới vợ. Vợ chưa cưới của hắn chẳng phải ai xa lạ, chính là cái Nu, em gái út của tôi. Hai đứa này thương yêu nhau từ thuở gia đình ông Tô còn lái đò ngang nơi eo thắt. Gia đình ông Tô vốn là láng giềng của gia đình tôi hai ba đời nay. Ngày chưa chạy tàu nước, ông Tô vẫn ở trong làng, nơi cái nhà rường kia. Nhà tôi chỉ cách nhà ông có một bờ đất mỏng mọc toàn cây găng và ươi. Thằng ổi thường chui qua bờ cây rủ Nu khoèo quả ươi chín xuống xếp thành một vòng tròn đỏ ối trên một lớp lá găng vàng tươi, bẻ mấy cọng cỏ đuôi chồn làm hương cắm lên rồi xì xà xì sụp cúng bái. Nu giả làm người cầu xin còn thẳng ổi làm thầy cúng. Vái xong ba vái, thằng ổi cầm nắm cọng cỏ huơ huơ trước mặt mấy vòng, thét lên một tiếng, xong hạ giọng xuống lầm rầm hát: “Trời cao đất thấp/ Chó nấp mèo kêu/ Đây khều đó lượm/ Bếp đượm lửa hồng/ Chất chồng củi nỏ/ Cho chó chạy ra/ Vấp phải mệ gà/ Mèo tha đứng dậy/ Ba con đều lạy/ Ha hả hà ha/ Ha hả hà ha...”.

Không biết ổi ta học được ở đâu hoặc ai bày vẽ cho mà thuộc lòng hát véo von . ổi ta hát xong một câu, con Nu lắc người qua bên này; hát xong câu thứ hai, con Nu lắc người qua bên kia;  cứ thế cho đến hết. Hai đứa sụp xuống vái tạ, xong bươi vầy cái đám quả ươi lá găng ra, giả vờ ăn no uống say. Cuối cùng hai đứa lăn đùng ra đất, cười. Thằng ổi đàn ông nên cười hà hà, con Nu đàn bà nên cười hỏn hẻn.

Cứ như vậy chúng nó lớn dần lên, cho đến khi thằng ổi biết hổ thẹn không dám ở truồng chui qua bờ găng ươi nữa, mà diện một chiếc quần mời hồ cứng kêu loặc xoặc và con Nu biết bẻ cành lá che mỗi lúc mót đái phải đi xa ra thằng ổi một đoạn... Đám cưới của hai đứa diễn ra một cách giản dị, một mặt cha mẹ tôi không ưa thách cưới to, mặt khác ông Tô Tiền nghe cha tôi, được lời như cởi tấm lòng , nên cũng không bày vẽ gì tốn kém nhiều. Chuyện này thì gia đình nhà trai thích quá, đặc biệt là mụ Tô. Mụ chỉ mong mau mau rước cô con dâu về nhà mình  để ở với mụ sớm hôm cho có bạn. Lại nữa, tất cả những việc nhiêu khê  trong nhà, mụ sẽ giao cho Nu, mụ càng rảnh rỗi để qua hang xóm ngồi lê đánh tứ sắc tối ngày với mấy bà buôn thuốc lá xâu. Ba cha con ông Tô sáng sớm tinh sương đã ra bến tàu, tối mịt bên kia mới về. Huỳnh huỵch dọn dẹp, khuôn vác hàng hóa, thu xếp đâu vào đó mãi đến tám chín giờ mới tắm táp xong, ngồi vào mâm cơm.

Một buổi chiều cha Mẹ Tôi đang ngồi dóc cau ở bậc thềm thì ông Huề Phụng – người anh em con chú con bác với cha tôi đi vào, bô bô từ ngoài cổng:

-          Chú, chú! Chú biết chuyện chi chưa?

Cha tôi ngước lên:

-          Bác Phụng đó hử, mời  vô nhà uống nước. Chuyện chi là chuyện chi/ Huề Phụng ngồi  bệt xuống thềm, tay bứt một ngộn thuốc lá khô, xé cuộn một điều to bằng ngón tay cái, đưa lên môi:

Mẹ tôi nói:

-          Không! Không thiệt mà!

Huề Phụng cười rổn rảng:

Ui chùi! Huyện vui như tết mà không biết. Thằng rể chú thím đó. Bữa hai vợ chồng hắn đi lại mặt về, con Nu vô thay áo trong buồng, thằng ổi lại bàn thờ thắp hương. Đang còn khăn áo lùng nhùng nên vừa thắp hương vào thì ổi ta lều quều sao đó, vướng víu làm rơi cả bát hương của ông nội hắn từ trên bàn thờ lan lông lốc xuống nền nhà. Lại hậu đậu sao đó nữa, cứ chạy vô chạy ra một chặp lâu. Đến lúc mụ Tô Tiền hét toáng lên thì ổi luống cuống chạy vô, thò hai tay hốt đất cát lẫn chân hương cho vô lại bát hương. Không ngờ lúc ổi ta chạy ra ngoài , cái con mèo già trời đánh thánh vật ở đâu trong nhà mò tới ỉa vào đó một bãi rồi cào đất cát lấp lại. ổi ta không biết , cứ hốt; thấy hai tay nhoe nhoét liền chùi vào vạt áo lương. Ôi  thôi  rồi! Cứt mèo thối hoăng, chua lòm chua loét. Con Nu trong buồng chạy ra thấy vậy cười như nắc nẻ, bị mụ Tô tế cho một trận. Tế đến đâu, co Nu cười ngặt ngà ngặt nghẽo đến đó. Vui thiệt...! Điềm báo chi rứa thím hè?

Ông Huề Phụng là một  nhân vật “quái kiệt” trong làng. Sở dĩ ông mang cái tên như thế là do một chuyện chết cười hồi còn trẻ. Phụng là người thổi kèn cúng của làng mỗi khi tế lễ. Bấy giờ anh ta chưa có vợ, nhà ở cạnh nhà thầy đề người cùng xóm nhưng đi nhậm chức ở vùng ngoài cách khoảng vài chục cây số, tuần mới về nhà một lần. Bà đề bấy giờ còn trẻ lắm, mới độ ba mươi, ở nhà một mình với đứa con nhỏ. Một hôm chuẩn bị cho ngày mai tế lễ sớm, Phụng đem chiếc kèn ra lau và thổi thử. Thổi đi thổi lại chiếc kèn vẫn rè rè, chốc chốc lại tắc cứng. Phụng tháo chiếc lưỡi gà ra xem thì thấy nó mòn vẹt lại hơi cong lên bởi dùng lâu ngày nước bọt ngấm vào làm biến dạng. Thứ này muốn thay chỉ có hóp gọt ra là tuyệt, mà hóp thì không đâu xa xôi, có mờy bụi um tùm sát tường rào nhà bà đề, cạnh giếng. Trời vừa tối, Phụng lận con dao nhíp nhỏ sắc, bước ra cổng nhà bà đề định gọi vào xin. Sau nghĩ thấy rắc rối quá, có là gì đâu một cái nhánh hóp! Phụng trở vào, nhân lúc trời tối anh ta leo qua tường nhảy xuống, lần tới bụi hóp. Vừa tỉa xong được một nhánh giắt vào lưng quần bỗng nghe thấy tiếng nước suối ào ào, tiếng vỗ bồm bộp. Không đừng được, Phụng ta ghé mắt nhìn qua kẽ bụi hóp. Thì kìa bà đề đang lồ lộ, trắng lốp, khỏa thân tắm. Bà cứ vừa tắm vừa xoa xoa vuốt vuốt, vừa hứng chí vỗ bồm bộp, nựng như nựng trẻ con: “Chị kỳ   cho” sạch sẽ thơm tho nghe! Chút nữa thôi trăng lên thì ông đề về. Ông đề về thì em sướng nghe! Lúc đó thì em lại sưng lên nghe! Sưng to lên như cái miệng thắng Phụng mỗi khi thổi kèn nghe!”. Suýt nữa thì Phụng nẩy người lên phì ra cười, may sao ghìm lại được. Phụng lặng lẽ quay về nhà . Bà đề cũng vô tình không biết chuyện gì xảy ra . Từ đó cứ gặp bà đề đâu là Phụng ta lại nhìn vào mặt bàn trân trân, không nói chi cả, chỉ cười; lúc cười mỉm, lúc cười phá, lúc cười sằng sặc. Bà đề quá ngạc nhiên, hỏi Phụng mi có chuyện chi mà cười tau. Phụng ta quay đi và cười to hơn. Tức mình quá vì đã nhiều lần, một hôm bà đề đưa đơn thưa kiện với ngũ hương trong làng. Ngũ hương triệu tập Phụng tới tra hỏi vì sao mi dám cười vào mặt bà đề, gặp khi mô cười khi cười khi nấy là sao. Gặng mãi, mãi Phụng chỉ thưa: “Không thể nói được!”. Và nhìn vào bà đề đang ngồi trước mắt, cười mức nở hơn. Điên tiết, ông hương kiểm đứng dậy hét: “Phụng! Mi có nói vì sao không? Nói thì tha, không nói thì trị thẳng cẳng! Mi có muốn ta vả một trận nhừ tử vào miệng không? Nói đi! Nói!” . Đến nước này thì Phụng đành nói thật, kể thật, kệ cha bà đề trước mặt: “Thưa hôm đó cái kèn của tôi nó bị hỏng lưỡi gà, tôi lần qua bụi hóp cạnh giếng nhà bà đề để cắt một lóng thì thấy bà đề đang tắm...”. Vừa nói đến đó bà đề đỏ bừng mặt, giật mình vỡ lẽ, vội xua xua hai tay, cắp nón đứng lên: “Thôi thôi, xin quý vị ngũ hương tha lỗi. Chuyện này tôi không kiện nữa, xin huề (hòa)! Phụng, thôi về! Huề mi Phụng! Huề!”.

Sau đó cả dân làng tôi ai cũng biết chuyện. Họ gọi tôi bằng “Huề mi Phụng”. Riết rồi  bỏ chữ “mi” còn gọn lại Huề PHụng. Đó là hồi còn trẻ, bây giờ về già người ta gọi ông Huề Phụng là “cái đài bờ-rép-xép”, không có chuyện gì xảy ra trong làng mà ông không biết, không “đưa tin”. Đến như chuyện thằng ổi rể nhà tôi bốc phải cứt mèo mà ông còn biết nữa là! Tuy nhiên cha tôi lại nghi ngờ: “Ai biết bác ấy thật hay bịa !”. Ông bảo người anh họ: “Chuyện đâu bỏ đó nghe bác; bác chớ có “phát thanh” loang troạng ra nữa. Hay ho chi cái việc của thằng rể tôi mà nói?” . Ông bác họ tôi nói: “Thôi không nói chuyện đó nữa. Nhưng phải nói chuyện này chú thím nghe. Trong làng ta khối người biết rồi! Cái nhà thông gia của chú thím đó, vợ chồng lão giàu đâu phải nhờ chuyện đò ngang, tàu nước! Lão ta đào được một hũ vàng cạnh gốc khế ở mảnh vườn ngay bên cạnh nhà chú thím đây mà chú thím cứ ngơ ngơ ngẩn ngẩn như bò đội nón là sao?

Cha tôi giật thót:

-          ủa... ?

Huề Phụng lắc lắc đầu như ngao ngán:

-  ủa chi mà ủa? Bộ chú nghĩ tôi bày đặt ra à?

Kể từ đó, cha mẹ tôi tin rằng ông thông  gia của mình đào được hũ vàng thật...!

ổi lấy Nu đầu năm, cuối năm để sinh đôi được hai thằng con trai. Mụ Tô mừng hú, bận tíu tít với nàng dâu và hai thằng cháu, tự dưng chẳng ai bảo mà bỏ hẳn được cái tật ngồi lê đánh bài tứ sắc.

Thằng Quýt đậu cử nhân ở Huế xong về làng. Ông Tô Tiền nghỉ việc mấy ngà, mở tiệc ăn mừng, mời bà con trong làng đến khá đông đêr chia vui. Thằng ổi thợ lái không có mặt trong tiệc mừng đó. Hắn tham công tiếc việc, nói với cha cứ nghỉ, tàu bè để một mình hắn lo, bỏ mấy ngày uổng phí lắm. Tiệc nhà ông Tô để chia vui với hàng  xóm nhưng sinh lợi rõ rệt. Mụ Tô ngồi đếm các phong bì tiền mừng thấy lời khá to. Hơn đứt cả mấy ngày chạy tàu vượt đầm phá của mấy cha con ông Tô. Mụ nói: “ Thời buổi hay thiệt! Chuyện chi cũng có thể buôn bán làm giàu được! Sướng ghê!”. Không biết thật giả ra sao, trong bữa  tiệc, ông Huề Phụng rỉ tai Quýt: “Tau mới ở bến tàu bên huyện về, nhủ thằng ổi cùng đi. Hắn không về, lại nói: “ Cử nhân thì cử nhân chớ! Không có xu mẹ nào trong túi thì cử nhân cũng chỉ là cục cứt mình thì thôi!” Quýt nghe, tím bầm mặt.

Mấy năm nay, thằng Quýt trở lên Huế, đánh giấy về: “Con được lệnh trên vô Đà Lạt học trường võ bị quân đội cộng hòa. Cha mẹ yên tâm, làm sỹ quan cộng hòa giờ cũng buôn bán giàu có thêm được đó!”.

... Ông Tô Tiền bỏ ra năm mươi vạn đồng gửi vô cho thằng Quýt lo lót để được về quê hương sau khi đã tốt nghiệp  khóa sỹ quan. Thằng Quýt thường nhìn xa hơn, hắn làm thế nào đómà được điều ngay về trên đầm phá Tam Giang làm thuyền trưởng thủy quân lục chiến, mang lon thiếu úy, súng lục cứ xề xệ bên hông. Thế là toại nguyện. Hắn nghĩ thầm trong bụng, không hở ra với bất cứ ai, kể cả cha mẹ hắn. Hắn cũng quá biết ở làng còn có ông Huề Phụng mồm mép như cái đài bờ-rép-xép, cha mẹ hắn biết là Huề Phụng biết; Huề Phụng biết là cả làng biết, việc tính toán của hắn sẽ bại lộ. Cái gia tài khá kếch sù của cha mẹ hắn khi ông bà qua đời sẽ về tay thằng anh hắn là Ổi. Hắn phải trừ cái hậu họa này. Lại nữa, hắn vẫn găm trong lòng; một là thằng anh hắn ngu như bò, chữ nghĩa không đủ để viết cái vé thu tiền, thứ người như vậy lại là người thừa kế rủng rẻng tiền bạc ư? Hai là hắn đậu cử nhân, thằng anh mất mặt không hiện diện để mừng cho hắn, vậy có khác nào thằng anh đó không công nhận sự thành đạt của hắn?... Anh xem tôi như cục cứt hay là vàng nghe! Đừng có oán!...

Một ngày kia, quân đội cộng hòa bủa vây ba bề bốn bên để bắt lính, trên từ cửa Thuận qua Trường Hà, Mai Vĩnh xuống; dưới từ  cửa Tư Đồng Dương, Mỹ á lên; hai bên từ biển ái Loan Hàm Trưng và quốc look Tuồi Nong kẹp lại. Từ sáng sớm tiếng thuyền máy, tiếng súng dồn dập bắn chỉ thiên  lấy uy đã rộn  vang, sầm sập... Khắp cả dải đầm Thủy Tú Cỗu Hai. Thuyền trưởng thiếu úy Quýt xuất phát từ bến Thúy Vân, mở một đường đột phá xuyên chéo qua Đá Bạc, nơi tàu nhà của hắn  vẫn đậu chờ hàng và khách cho thuyền về chợ ái Loan buổi trưa. Quýt đứng trên mui tàu, cũng lùn như ổi nhưng đẹp trai hơn, trắng trẻo hơn, mắt không có lông mày, đeo đôi kính mát tròn to như hai cái đĩa, súng xệ thắt lưng. Bến Đá Bạc vắng tanh bóng người. Xe lửa Đà Nẵng ra phải mười giờ. Xe đò từ Huế về cũng phải đến giờ đó. Hàng hóa đã chuyển lên hết, mọi người đi tàu nước đã chuyển ra, khách khứa đi lại, người buôn chuyến, người ra vô đều đã rời bờ hết, mỗi người một việc, một đường theo lộ trình riêng của mình. Ông Tô  và con gái cũng đang yên vị trong một cái quán nào đó bên đường quốc lộ, nghỉ ngơi làm bát bún bò giò heo, nhâm nhi ly la-de, rít vài hơi thuốc thẳng. Chỉ còn ổi đang lục cục dưới tàu nơi khoang máy. Thuyền thiếu úy Quýt cặp mạn tàu. Hắn cùng với mấy người lính nhảy lên tàu, chui vô khoang. ặi vẫn vô tình dọn dẹp, quet tước . Quýt vẩy súng chỉ vào ổi: “Đó đó, thằng ni định trốn! Bắn, bắn tụi bây”. ổi ngẩng mặt leenthif mấy băng đạn của lính Quýt đã ập vỗ vào mặt vào người. ặi chỉ thoáng thấy cái mặt trắng trẻo không có lông mày và cái miệng mím mím của thằng em, không kịp kêu lên một tiếng, ngã sấp, máu xối ra đỏ bầm cả khoang tàu. Quýt thấy xong chuyện một cách gọn lẹ, vội vẫy bọn đàn em nhảy trở lại thuyền chiến, thét tên lái chạy lùng khắp nơi khác...

Ông Tô cùng cô con gái trở lại tàu chỉ con một việc là kêu trời kêu đất xong tức tốc chạy thuê một chiếc đò gắn máy với cái giá gấp đôi gấp ba chiếc đò, chở xác thằng ổi về làng chôn cất (Nếu như không vậy thì chẳng ai chở cho, vì sau khi trở xong phải đốt chiếc đò đó, bỏ tiền ra sắm chiếc khác).

Mất một người quai cọc nhất là thợ lái, tàu ông Tô phải nằm chết ở bên này gần một tháng. Ông quá đâu đớn quá buồn rầu, kêu người bán đổ bán tháo chiếc tàu, bán luôn cả mảnh đất với  ngôi nhà ở bến chợ, bỏ nghề về ngôi nhà rường trong làng uống rượu say khướt từ sáng đến tối. Tỉnh rượu ngồi dậy ôm một đống tiền đi qua làng bên, vào sòng xóc đĩa. Chẳng mấy chốc tiền, vàng hết sạch, chẳng còn gì để đánh nữa. Ông Tô lại về nhà, lại say rượu suốt từ tối đến sáng. Cô Cam mấy năm liền chạy tàu không sao, giờ lên bờ, bụng cô bỗng nổi lùm lùm mỗi ngày một lớn, y như có đứa bảo tại nhà cô không có  tàu nước nữa vậy! Không có đồng tiền thu vô xủng xẻng hàng ngày, mọi thứ chi tiêu đều ăn mòn dần vào số để dành cho đến kiệt quệ, con gái lại vác cái bụng chửa hoang to tướng về nhà, mụ Tô phát bện tâm thần, chửi bới, chì triết, đay nghiến không lúc nào ngớt . Chửi chồng chửi con chán, mụ bắt qua chửi đồng tiền, coi cái đồng tiền như con người để chửi. Rằng mi lad cái đồ khốn nạn, cái đồ thúi thây nhơ nhớp, không có mi khổ đã đành, có mi lại càng khổ, mi phá tán tanh bành nhà tau, mi có chết trôi sông đầm cũng chưa xứng, chết cháy, chết thui cũng chưa đủ. ông Huề Phung nghe mụ chửi, đi khắp làng để rao kể lại và bình luận: “Thế mà mụ nớ còn tỉnh táo đó chớ! Biết lôi đồng tiền ra ma chửi bới, mấy ai trong thiên hạ được như mụ!”.

Một bữa đi chợ về, con Nu vào nhà trong để vần bao thuốc lá xâu ra bán cho người buôn ở vhowj theo về, thì thấy ông Tô đã treo cổ chết bằng sợi dây dừa bó thuốc lá trên xà nhà chỗ gian thờ ông bà ông vải. Khốn khổ, họa vô đơn chí, mụ Tô trở nên điên dại thật sự, sau những ngày toàn ra ngoài đứng chửi người chửi tiền, mụ vô nhà ngồi im thin thít, cởi áo ra đếm hột nút, cứ đếm lên đếm  xuống rồi lại đếm xuống đếm lên, mồm lầm rầm liên tục. Nu nhìn bà mẹ  chồng, biết bà đã mất trí hoàn toàn rồi, không có cách chi cứu chữa được, cứ đứng sững nước mắt tuôn ròng ròng. Thiếu úy Quýt bên quốc lộ  về chịu tang cha, nhìn mẹ nhìn chị dâu, lừ lừ như một con gấu rừng, không nói gì cả. Hình như cả làng không ai biết hắn đã diệt thằng anh. Có một người xóm dưới qua Đá Bạc hôm nào nói có tháng thấy thằng em qua chui vô khoang thằng anh rồi nghe có tiếng súng. ông Huề Phụng đến tai, tìm tới chận họng: “này chú em,chú em đâu có mục kích sở thị, phải không? Vậy thì không nên đoán mò, mà nếu có như rứa thiệt thì đó là việc anh em nhà họ thành toán lẫn nhau, không phải là việc của nhà chú em!” . Anh nọ tịt luôn. Lần đầu tiên trong đời không thấy ông Huề Phụng phát huy “Cái đài Đờ- rép – xép” của ông. Chuyện  này trôi luôn vào dĩ vãng. Riêng cô Cam, trước gia cảnh khủng khiếp đó, một đêm cô tỉ tê tâm sự cùng người chị dâu: “Em nghĩ chán rồi, nhất quyết là em theo cha về dưới suối vàng. Nhục nhã quá chị ơi, chịu không thấu!”. Nu mắng: “O nói điều chi tầm bậy tầm bạ rứa? Phàn o đã vậy, còn đứa con trong bụng hắn có tội tình chi o bắt nó chết theo o?”. Rồi dỗ dành: “Nếu không muốn ở bên này nữa, chị sẽ đưa o về ở bên cha mẹ đẻ chị . Cha mẹ chị sẽ lo cho o, đừng bận tâm gì cả. Nhưng mà o đã ngủ với ai chứ? Sao không bắt hắn gánh chịu?”. Cam thút thít xoa xoa cái bụng đã to lắm, sắp đến ngày đẻ: “Hai thằng lận chị ơi, không biết đích xác của thằng nào, nhưng một thằng bên Đá Bạc chạy làng rồi!”. Nu vuốt lưng cô em chồng khốn khổ: “Còn thằng thứ hai?”. Cam nuốt nước bọt đánh ực: “Con trai thứ ông Phụng Huề đó chị ơi!”. Nu nhíu trán: “Được được, để đó chị! Thằng này là anh em họ với chị,  chị sẽ nói vỗ mặt hắn ta, bắt hắn ta mở to mắt ra. Đã có  gan ăn ốc phải có gan đổ vỏ chứ!” Nói làm gì, Nu chạy gặp ông bác họ. Không biết  cô em gái út của tôi thắt buộc, dồn vén thế nào đó mà hai cha con Huề Phụng chịu phép. Không có đám hỏi đám  cưới  chi cả, chỉ là một bữa gọi là cơm thân mật giữa hai nhà với bà con họ hàng gần gũi. Anh chàng Thận nọ lấy được vợ mà không phải bỏ công sức gì. ông Huề Phụng tự bình luận chuyện của nhà ông: “Bợ được cả ổ về không tốn một đồng, như  rứa cũng sướng”.

Thiếu úy Quýt trong một lần ghé nhà, đòi quyền thưa kế hưởng gia tài. Bà mẹ mấy lâu cứ im thít như câm, chỉ biết cởi áo ra đếm nút, bỗng vùng lên chửi rất tục: “cái thằng liếm l... kia, mi liếm của bàn dân thiên hạ chưa đã hay sao giờ về đây còn đòi liếm nữa? Mi cút đi mất mặt cho tau nhờ!”. Nhu nhìn thằng em chồng , bình thản nói: “Còn mẹ đẻ điên khùng của chú đây, còn hai thằng cháu mang dòng máu của anh chú đây, chú rước đi mà nuôi, gia tài cái nhà này chẳng  còn chi, chỉ còn mảnh vườn và cái nhà phần chú được cả, không việc chi phải đòi. Chú rước mẹ , hai cháu đi xong tôi về nhà cha mẹ đẻ tôi ngay tắp lự”.

Quýt ngọng mồm, tức tối lột cái kính mát ra  khỏi đôi mắt chẳng có sợi lông mày nào, rồi lại tức tối đeo vào, cọp cộp giày quay lưng đi thẳng. Tháng sau, nghe nói mấy chú lính biết được chuyện người bị giết ở bến tàu dạo nọ là anh ruột người ra lệnh giết, mấy  chú đó như để chuộc tội, trong một dịp thuận lợi đã lôi Quýt ra một nơi vắng vẻ để hỏi tội và tặng luôn cho hắn một băng đạn vào ngực. Khác với người anh ngã sấp, Quýt ngửa người ra chết.

...Còn lại một mình. Nu vừa chăm sóc mẹ chồng già điên dại vừa thu vén góp nhặt nuôi hai đứa con sinh đôi lớn lên, kiên quyết không đi bước nữa. bà Tô mất sau ngày giải phóng miền Nam, ngày tôi từ Bắc về thăm gia đình ở làng quê.

...Mới đó mà mấy mươi năm đã trôi qua. Giờ đây hai thằng con của cô em út tôi đã tốt nghiệp đại học, ra làm việc và lấy vợ sinh con rồi...

Và Nu đã trở thành một bà già tóc trắng như bông...

(Tạp chí Văn nghệ Quân đội

Ông Ngà về làng

Trong những ngày mới nghỉ hưu, ông Ngà chợt ngộ  ra một điều là, cái tình người ở thời buổi này sao mà đơn bạc! Nhớ lúc ông còn đương chức, đương quyền, chả mấy khi ông không có khách. Khách đến không chỉ ở cơ quan mà về nhà họ cũng chẳng buông tha. Muốn có chút thời gian rảnh rỗi để thở, khi ở nhà, ông đã phải dặn vợ con bảo ông đi vắng.

Thế mà từ ngày ông “về  vườn” lại chả có ma nào đến với ông nữa!

Ông bao biện và tự an ủi: Có thể anh em bận làm công ăn lương với những toan tính mưu sinh tối ngày thì còn đâu  thời gian mà chơi bời, thăm hỏi. Bằng lòng với cách lý giải ấy, ông Ngà yên tâm sống trong cô đơn. Tóc ông bạc rất nhanh. Dù không thiếu thốn nhưng ông gầy đi trông thấy. Ông sẽ không trách móc ai, không trách móc đời, nếu như  mới rồi ông không bị tai biến mạch máu não.

Những ngày nằm chữa bệnh theo yêu cầu của ông Ngà tại bệnh viện, khi tỉnh táo trở lại và sức khoẻ dần dần hồi phục, ông mới thấy thấm thía cái thiếu vắng của tình cảm con người đối với nhau. Nó trống rỗng, nó hoang lạnh và ghê rợn. Ông tự vấn lương tâm: Khi đương nhiệm ông ăn ở với mọi người ra sao để đến lúc nghỉ hưu, bị ốm đau, bệnh tật, phải nằm liệt giường hàng tháng, trừ những người ruột thịt, còn bạn bè chiến hữu ngày xưa mấy ai đoái hoài? Dường như ông đang sám hối. Nước mắt ông rỉ ra - Những giọt nước mắt muộn màng, hiếm hoi bây giờ cũng chẳng giúp ông vượt qua nỗi buồn day dứt. May mà ông lắm tiền nhiều của, chạy chữa tốt, nên “thần chết” đã phải “rút quân” chỉ để lại di chứng khiến ông ngây ngây dại dại, đi đứng chậm chạp và hai tay cứ lật bật.

Ra viện, thật lạ lùng, mong ước đầu tiên của ông Ngà là được về thăm quê.

Quê ông Ngà gồm mấy trăm nóc nhà nằm bên bờ sông Đáy. Ngày trước, đấy là một vùng quê chiêm khô, mùa thối, đói nghèo, túng thiếu quanh năm. Thế hệ các ông hầu hết chỉ học xong cấp hai là ở nhà theo trâu. Riêng ông Ngà nhờ được đi bộ đội, được đi chiến đấu, rồi chuyển ngành đi học ra làm cán bộ, làm giám đốc… Bạn bè cùng trang lứa với ông  ở quê suốt đời có thằng nào đi đâu ra khỏi làng. Trước kia, mỗi lần về quê gặp lại chúng nó ông thấy tay nào cũng còm cõi, râu ria già khọm. Họ hỏi ông đến khi về hưu về quê chứ? Ông lắc đầu cười trừ. Thực tâm lúc bấy giờ ông cười thầm, ngầm chê mấy lão nông dân cổ  cày vai bừa hiểu ông quá ít. Đường đường là một giám đốc, dưới tay có hàng trăm cán bộ, công nhân viên, ông mới ho một tiếng là đã có bao kẻ sợ, ông mới nhức đầu sổ mũi một tí là đã có khối người phải chăm sóc, quà cáp, thăm hỏi. Hơn thế, ông còn xe hơi, nhà lầu ngoài thị xã… Thế thì ông về quê để làm gì? Lại có một lần, có một lão, hẳn là đi uống rượu ở nhà ai về gặp ông Ngà giữa đường làng, cầm tay ông giữ lại, lè nhè bảo: “Ông có về quê thì về từ lúc còn sống, chứ về lúc đã nghẻo thì bà con không cho vào làng đâu”. Câu nói nửa đùa, nửa thật của người nửa tỉnh, nửa say nhắc ông Ngà chợt nhớ đến cái phong tục rất nghiệt ngã ở quê ông. Không rõ từ bao giờ và vì lý do gì người ta đề ra cái “luật” không cho bất cứ ai chả may chết ở đâu đó được đưa vào làng làm tang ma. Hồi còn nhỏ, còn ở quê, chính mắt ông Ngà đã trông thấy các cụ trong làng nhất quyết bắt gia đình tang chủ của một ông cán bộ mãi trên Hà Nội phải tổ chức đám hiếu ở ngay cổng làng, sau đó đưa ra nghĩa trang của làng chứ không được đem về nhà dẫu vợ con ông ấy đang sinh sống ở quê. Nhưng đấy là chuyện của ngày xửa, ngày xưa. Còn bây giờ? Bây giờ chả ở quê thì ở tỉnh chứ ông sợ cái cóc khô gì mà lão già nát rượu kia đe doạ?. Ông Ngà nghĩ thế và cứ cười thầm, thương thay cho mấy lão già ở quê bảo thủ, lạc hậu, lo cho cái sống không lo lại cứ đi lo cho sự chết!

Đấy, làng quê ông Ngà là vậy. Sau trận ốm thập tử nhất sinh, ông lại muốn về thăm quê.

Mà có dễ đến ba bốn năm nay ông Ngà mới về quê. Những lần trước ông về làng bằng ô tô, thắp cho tổ tiên, ông bà nén hương, ăn với vợ chồng thằng cháu trưởng họ một bữa cơm cho nó vui lòng, rồi lại vội vội vàng vàng đi ngay. Lần này, sau mấy lần hỏi mượn ô tô, tay  giám đốc mới thay ông lần nào cũng kêu “bận công tác không bố trí được”, cuối cùng ông phải bảo anh con trai thuê tắc-xi.

Được tin ông Ngà mới tai qua nạn khỏi, dịp này về  thăm quê mấy ngày, anh em họ hàng, bà con trong làng đến thăm hỏi sức khoẻ ông. Đứa cháu gái lên mười tuổi gọi ông bằng ông trẻ suốt ngày phải đuổi chó và đun nước. Ai đến thăm ông Ngà cũng có quà: Người nải chuối, người vài quả na, người dăm cái bánh… Trong đám người đến chơi và thăm ông, có người ông nhớ, có người ông quên. Có người hình như muốn thử trí nhớ của ông, hỏi ông có còn nhớ ai không? Ông Ngà cố lục tìm trong trí nhớ mà chịu không tài nào nhớ nổi. Ông này liền nhắc lại, có một lần…

Phải rồi, ông Ngà dần nhớ lại, có một lần, có một người kiên trì bấm chuông nhà ông đến mấy bận, con bé “ô-sin” ra mở hai cánh cửa sắt xem ai lại dám liều mạng đòi gặp giám đốc vào giữa giờ nghỉ trưa? Cũng như bao lần trước, cô “ô-sin” bảo ông không có nhà, nếu có công việc gì thì xin mời đầu giờ chiều đến cơ quan giải quyết. Người khách không nghe, cứ một mực khẳng định là ông có nhà. Lời qua tiếng lại một lúc, ông khách kia nói to lên, cố ý để ông nghe thấy: “Nhờ cháu nói với ông Ngà, tôi là bạn từ thuở chăn trâu với ông ấy đến chơi, nếu không tiếp để tôi về. Tôi ngồi đợi ở quán nước từ sáng, tôi vừa trông thấy ông ấy xuống xe, vào nhà, sao cháu cứ nói dối tôi là ông chủ không có nhà?”. Đã đến nước này, ông Ngà không thể không xuất hiện. Nhưng ông ta là ai? Người khách ấy không có thói quen tự giới thiệu mà ông thì không tiện hỏi, không cần hỏi, thành thử đến tận lúc này ông Ngà vẫn không biết tên của ông ta. Ông chỉ láng máng nhớ, hôm ấy ông ta tự xưng là người cùng quê với ông, được dân làng giao  việc tìm gặp ông xin ít tiền tài trợ cho các cụ tu sửa lại đình làng. Phải rồi, vì hôm ấy ông đang có chuyện bực dọc ở trong đầu, lại nay người này đến xin công đức, mai người kia đến xin tiền lập Quỹ tình thương… nên ông đã trả lời ngay người khách không mời mà đến: “Ông về nói với các cụ, tiền của Nhà nước không phải là vỏ hà vỏ hến, nhá. Các vị muốn sửa đình, sửa chùa gì thì đi mà xin ông văn hoá huyện, văn hoá tỉnh, nhá”. Không nói thêm nửa lời, ông khách đứng phắt dậy vỗ đít, ra về. Thì ra cái ông hôm ấy là ông này ư?

Ông Ngà đưa cả hai bàn tay run run nắm lấy tay ông bạn: “Hôm ấy tôi thật có lỗi với ông, với dân làng. Thế đình chùa sửa xong chưa ông?”. “Xong lâu rồi! Hôm nào mời ông ra đình thắp hương”.

Đình làng ông Ngà là một ngôi đình  thuộc loại trung bình kể cả về diện tích sử dụng và nghệ thuật kiến trúc. Đình nằm ở giữa làng. Nghe các cụ truyền lại rằng, thành hoàng làng là một người đi đánh giặc về qua  đây thì chết. Dân làng thương tình xây đền thờ cúng. Ngày xưa, đình là trung tâm văn hoá của làng. Ông Ngà vẫn còn nhớ, hồi tóc còn để chỏm ông vẫn  bám gấu áo bố theo ra đình để xem tế lễ, đánh đu, chọi gà… vào những ngày lễ, Tết. Đình tôn nghiêm là thế, gắn bó với đời sống tâm linh của dân làng là thế, vậy mà có một thời người ta biến cái đình thành cái nhà kho, sân đình thành cái sân kho của hợp tác xã. Thế rồi đình trở thành hoang phế kể từ ngày hợp tác xã làm ăn sa sút. Cách đây mấy năm, các cụ trong làng bàn nhau phải tu bổ lại. Nhưng “đào” đâu ra tiền? Chúng mình già cả rồi. Từ điếu thuốc đến miếng trầu đều phải ngửa tay xin các con mới có. Ông xã, ông huyện thì ai người ta cho để làm cái việc mà họ vẫn bảo là mê tín, dị đoan! Tính đi tính lại mãi, các cụ mới nghĩ ra cái cách là “đi công đức”. Nghĩa là đi xin tiền của thiên hạ, trong đó có những người con của làng hiện đang công tác ở trên huyện, trên tỉnh… để sửa lại đình. Hôm khánh thành, các cụ tổ chức một buổi tế lễ y như ngày trước, trọng thể lắm. Sau lễ là đến hội. Chưa có cờ tướng, chọi gà, đánh vật, nhưng đã lâu rồi, cả làng mới được ăn với nhau một bữa cơm chung, vui hơn hội, ngay trên sân đình làng. Sau cái lần ấy, tình làng,  nghĩa xóm như đầm ấm hơn xưa, cởi mở và gắn bó hơn xưa. Hôm ấy, ông Ngà cũng nhận được giấy của làng mời về góp một suất đinh, ăn với dân làng một bữa cơm cho vui, cho thêm phần long trọng. Ông Ngà đã không về. Bận việc là cái cớ, cái chính là ông không muốn “dây” vào việc của các cụ, sợ ảnh hưởng đến uy tín của mình. Lần này về làng, nhân lại có lời mời của ông bạn chưa nhớ tên này, ông Ngà thầm hứa sẽ ra thăm đình, âu cũng là một dịp để tìm lại những kỷ niệm thời thơ ấu của mình, mà có lẽ đã bị thời gian che khuất.

Ông Ngà ra đình làng vào đúng ngày lễ vọng. Sau khi thắp một tuần hương, cung tiến mấy chục ngàn đồng, quay ra ông gặp ngay một người đàn bà. Bà này tuổi chừng sáu mươi, người còm nhom, nhìn cóc cáy ghê ghê vồn vã nắm lấy tay ông Ngà mà nói gần như reo lên: “Ôi, ông Ngà đấy ư? Có phải là ông Ngà đấy không?” - “Phải! Tôi là Ngà đây? Bà là…” - “Tôi là Cội đây”. Trời ơi! Ông thầm kêu lên. Bà Cội! Cô Cội hiền lành, xinh đẹp của làng xưa kia giờ già nua, lọm khọm đến như thế này sao? Không nén nổi xúc động, ông Ngà hỏi: “Các cháu nhà mình trưởng thành  cả rồi chứ bà?” - “Cám ơn ông có lời hỏi thăm. Cám ơn ông đã công đức cho làng. Ông Thưởng bảo, nhờ có ông nên chúng tôi mới có đủ tiền để sửa lại cái đình này”. à, cái ông đến xin tiền ông  hôm ấy là ông Thưởng. Thưởng “bò cà”. Ông nhớ ra rồi. Nhưng sao Thưởng vẫn nói tiếng tốt cho ông khi ông không làm được việc gì cho làng? Trong lúc ông Ngà tự vấn, bà Cội vẫn kể lể về gia đình của mình cho ông Ngà nghe. Cuối cùng bà chép miệng, thoáng chút như oán trách: “Chỉ tội thằng cháu cả nhà tôi. Giá như ngày ấy…”.

Ngày ấy, cách đây hơn chục năm rồi, Cành là con trai cả của bà Cội học xong cấp ba, vì nhà nghèo nên không dám thi đại học, vì có đỗ bố mẹ cũng không đủ lực nuôi. Cành an phận ở nhà làm ruộng. Nhưng làng lại là vùng quê đất chật, người đông. Ruộng ít, không đủ việc làm, thu nhập thấp, Cành thưa với bố mẹ muốn được ra ngoài làm ăn. Đi đâu, làm gì trong khi mình bằng cấp không, tiền chạy việc không? Bố Cành hỏi thế và khuyên con đừng có mơ tưởng hão huyền. Bà Cội thương con đang tuổi bay nhảy, sức dài vai rộng mà phải quanh năm  ngày tháng ru rú ở nhà nghĩ tội cho nó quá, bà mới bàn với  chồng  nên nhờ ông Ngà. Với bà, ông Ngà không phải là bà con họ hàng thân thích nhưng là người cùng làng, hơn thế, hồi còn nhỏ ở quê hai người vẫn hay chơi với  nhau, đi chăn trâu, cắt cỏ cùng nhau, nay ông ấy thành đạt làm ông to ở trên tỉnh, cậy duyên có má hồng, bà sẽ nhờ ông Ngà xin việc cho thằng Cành. Chồng bà Cội vốn là người có tính tự lập, suốt đời không muốn nhờ vả phiền hà ai việc gì, nhưng nghe vợ bàn có lý, vả lại, vì công ăn việc làm cho con hối  thúc, ông đành đồng ý.

Cành xách một con gà trống với mấy cân lạc hạt, gọi là có chút quà quê ra thị xã tìm ông Ngà. Hỏi thăm mãi, loanh quanh mãi, cậu ta mới tìm đúng công sở của ông. Chị cán bộ ở phòng hành chính bảo Cành phải ngồi chờ vì giám đốc đang bận họp. Đợi tới gần trưa chị ta mới dẫn Cành lên phòng giám đốc. Không phải ông Ngà bận họp hành gì quan trọng mà là ông bận hầu một ông khách cấp trên đến “làm” mấy ván cờ.

Đưa mắt nhìn lướt nhanh từ đầu xuống chân một anh chàng lạ hoắc đang ngồi khép nép đối diện trước mặt mình, ông Ngà hất hàm hỏi: “Có việc gì?”. Cành nhỏ nhẹ và lễ phép trình bày. Ông Ngà bóp trán vẻ như cố nhớ lại và liên tục hỏi: “Cội nào? Bà Cội nào nhỉ?”. Cành thưa chuyện xong, hướng nhìn vào ông Ngà với ánh mắt cầu xin và hy vọng.

Ông Ngà vẫn ngồi lặng im. Một con tính nhanh lướt qua trong đầu ông. Nhận con người khác vào Sở ông còn được dăm ba “vé”. Nhận thằng cha căng chú kiết này ông sẽ nhận được gì ở nó? Nhờ vả lại không tiền không bạc. Vả, nó có đưa ông cũng không thể nhận! “Dây” vào với mấy bố nhà quê là dễ rách việc lắm. Tốt nhất là không nhận. Không nhận gà, không nhận lạc và dứt khoát không nhận người, cho dù nó là con bà Cội, bà Cành nào đó ở quê, cũng không nhận.

Làm ra vẻ cân nhắc suy nghĩ, một lúc sau ông Ngà mới nói, giọng lạnh tanh: “Anh không có bằng cấp thì làm được cái gì ở đây mà xin? Đã học hành không đến nơi đến chốn lại còn đòi…”. Cành định thưa: “Bác xếp cho cháu làm bất cứ việc gì cũng được. Cháu sẽ vừa làm, vừa tranh thủ học”, nhưng ông Ngà đã xua tay, đứng dậy, tỏ ý không nghe nữa. Mọi việc coi như kết thúc. Ông bảo: “Thôi, anh về đi. Tôi không có nhiều thời gian”.

Hy vọng vụt tắt. Cành choáng váng như đất sụt dưới chân mình. Với tâm trạng nhục nhã ê chề, vì bị khước từ, bị xúc phạm mà không làm gì được họ, giống một kẻ mộng du, Cành đi vô định giữa chốn thị thành. Chẳng may Cành bị tai nạn giao thông. Một thằng cha choai choai phóng xe máy như hoá rồ, tông vào Cành. Hắn bỏ chạy còn Cành  thì phải vào viện. Anh bị rạn hộp sọ, chảy máu trong nên phải mổ não. Sau thời gian điều trị, ra viện Cành trở thành người tàn tật. Từ đấy Cành bị câm và không đi lại được nữa. Bố mẹ Cành, các em Cành phải nuôi báo cô Cành.

Ông Ngà giật mình thảng thốt khi biết chuyện về Cành. Không ngờ chuyện lại kết cục bi đát đến như thế. Ông nhận lời mời của bà Cội, phần vì nể, cái chính là vì tò mò mà theo bà về nhà thăm Cành.

Cành nằm thẳng đượt, một tay vắt lên trán như người đang ngủ. Bà Cội lay gọi con. Cành từ từ mở mắt, lơ láo nhìn. Bà Cội hỏi: “Con có nhớ ai đây không? Bác Ngà làng ta đấy. Con không quên chứ?”. Cành nhíu mày, lát sau anh gật gật đầu hai, ba cái. Vậy là Cành vẫn nhớ ông Ngà. Nhìn Cành tiều tụy, teo  tóp và trắng bợt ra nằm như dán trên giường, ông Ngà lấy làm thương lắm. Trời ơi, giá như, bà Cội nói, giá như hôm ấy thương hoàn cảnh của Cành ông xếp cho anh ta một việc làm gì đấy thì đâu đến nỗi này! Nhưng bây giờ mới biết thương thì đã muộn, quá muộn mất rồi! Ông run run đưa tay vào túi áo móc  ra mấy chục ngàn đồng: “Bác cho cháu chút quà!”. Cành ú ớ lắc đầu không nhận. Ông Ngà cứ đặt vào tay Cành. Thật bất ngờ, anh ta vừa trợn mắt lên, vừa bật dậy, ném mấy tờ bạc mười ngàn đồng vào mặt ông Ngà và rú lên như tiếng hút của một loài thú dữ. Tiếng hú ấy của Cành khiến ông Ngà đột ngột ngã khụy xuống, bất tỉnh nhân sự.

Người nhà bà Cội cùng mấy đứa cháu của ông Ngà vội vã gọi xe ôm đưa ông về thị xã. Người ta đưa ông vào bệnh viện cấp cứu. Nhưng không kịp nữa! Các bác sĩ cho biết, người bị di chứng não, khi tái phát là hết đường cứu chữa.

Nhớ đến nguyện vọng của chồng lúc đang mang bệnh, khi nào ông qua đời thì đưa ông về quê với ông bà, tổ tiên, vợ ông Ngà trình bày ý nguyện ấy với mọi người, nhưng vẫn còn băn khoăn, chả biết bà con có cho vào làng hay không? Lúc bấy giờ chồng bà Cội cũng có mặt ở đấy, nói chắc như đinh đóng cột: “Có chứ! Sao lại không?” - Và, bỗng ông nói thêm: “Từ hai ba chục năm nay, làng ta luôn luôn giơ tay đón những đứa con của làng, dù người ấy còn sống hay đã chết. Bà cứ yên tâm đi. Tôi không dám nói sai bao giờ”.

(Báo Văn nghệ)

Câu chuyện ngày cuối năm

Lời bình

Một câu chuyện giản dị, có vẻ hơi đơn giản bởi nội dung truyện chỉ xoay quanh những việc học hành, quan hệ bạn bè, làm thêm kiếm tiền… của hai sinh viên Việt Nam ở nước ngoài: một là người Việt định cư từ nhỏ ở Pháp và một là sinh viên Việt mới sang Pháp để học. Cái giỏi của người viết ở đây là đã nắm bắt được trúng trạng thái tâm lý của các nhân vật và thể hiện trên trang viết của mình một cách chân thật và tinh tế. Vì vậy các tình huống truyện đặt ra có sức thuyết phục, câu chuyện dẫn dắt được người đọc đến những dòng cuối cùng với những cảm xúc man mác, khó quên. Đặc biệt đối với những ai đã từng sống trong cảnh không gia đình nơi đất khách quê người, hẳn sẽ thấy được chia sẻ thật nhiều với “Câu chuyện cuối năm” này.

Trời đã bắt đầu lạnh cắt da cắt thịt. Buổi chiều muộn lại thấy một lớp băng mỏng phủ trên hè phố, cống rãnh. Cứ chỗ nào có nước thì sẽ có một lớp băng xám mỏng manh và rất dễ bị vỡ như thế, tạo thành những tiếng loạt soạt trên khắp lối đi. Quê lau hai bàn tay dính đầy máu vào chiếc tạp dề treo ở tấm bảng gỗ rồi mặc áo khoác, quấn khăn, đội nón bước ra ngoài, sau khi dặn Othenlo nhớ khoá cửa trước khi về. Trông Quê lúc này giống một con gấu xám to béo và xù xì với khuôn mặt hiền lành của một  đứa con nít. Quê rẽ qua toa-lét, ngắm mình trong gương một chút và cố gắng nhét mớ tóc quăn chỉ trực xổ tung ra vào lại trong chiếc mũ dạ. Một con bé tóc hung mặc juýp ngắn đi tất len màu đen suýt đâm sầm vào Quê. Nó cau mặt, chui tọt vào một góc, rút thuốc ra châm lửa rồi khạc nhổ ầm ĩ như ở chỗ không người. Nhìn nó, Quê lại nhớ hồi mới vô trường, cô cũng học đòi như thế cho ra vẻ dân nghệ sĩ của thành Pari hoa lệ. Nhưng chỉ được vài ngày thì thấy chán, thấy cuộc sống vẫn tiếp tục vô vị nhạt nhẽo  lại tốn tiền quá nên thôi.

Hành lang từ phòng học dẫn ra sân chính đã bắt đầu thắp đèn, những cái đèn vàng tròn xoay lắp trên đầu những tượng thần bằng thạch cao gắn lơ lửng trong các hốc tường. Mỗi lần đi qua đây, Quê không khỏi cảm thương cho kiếp đội đèn của các vị thần. Sự cam chịu và sầu não đông cứng trong những cơ bắp cuồn cuộn và đường nét thanh tú trên khuôn mặt họ. Sự sầu não đó trong những ngày mưa ướt át và ảm đạm lan sang cả Quê. Cô thường đến trường với bộ mặt dàu dàu và bị bọn bạn chọc quê với cái tên “Chổi ướt”.

ở ngoài cổng Quê gặp nhóm sinh viên nam lớp trên ăn mặc lôi thôi lếch thếch, tóc tai dài thậm thượt và phun khói thuốc lá như những đầu tàu. Một thằng trông thấy Quê liền huýt một tiếng sáo chói tai. Hắn nhào tới và làm như vô tình phả một luồng khói khét lẹt vào mặt Quê: “Ê, Chổi ướt, về sớm  thế? Tối nay đi với bọn anh không? Có tiệc ở nhà thằng Charles…”. Cả bọn quây lấy Quê chọc ghẹo, tuồng như cô vừa từ trên trời rơi xuống với mặt xanh nanh vàng quái dị. Nhưng như  thế này dễ chịu hơn, Quê nghĩ thầm. Chứ hôm đầu vô trường, bọn sinh viên chỉ nhìn Quê bằng con mắt lạnh lẽo có phần khinh miệt. Chúng không tin một đứa con gái châu á da vàng mũi tẹt lại có quyền đặt chân lên mảnh đất thánh vốn chỉ dành riêng cho chúng. Điều này nhiều lần làm Quê suýt mất bình tĩnh. Cho đến một ngày bức tranh của Quê được treo trang trọng trong phòng triển lãm của trường, bọn chúng mới kiêng dè Quê hơn một chút. Bây giờ Quê đã có thể ngước đôi mắt mí lót đen láy của mình lên, nhìn thẳng vào chúng và cười nụ cười của Đức Mẹ: “Xin lỗi, tối nay bận rồi”. Cô quay lưng vội  vã bỏ đi. Hai ống tay dài thõng thượt xuống tận đầu gối. Cái túi bằng vải nỉ đeo trước bụng có lẽ nặng lắm nên cả người cô cứ chúi về trước, nom khổ sở hết sức.

*

Tan sở lúc sáu giờ chiều, Tam mới sực nhớ hôm nay là thứ sáu. Theo lịch, chiều thứ sáu Tam không phải nấu cơm mà sẽ ghé qua quận Mười Ba, vào quán Hoà để dùng một tô phở nóng, một tô xí quách và hai ly rượu  nếp than. Trời rét cắt da cắt thịt. Băng vỡ lạo xạo dưới  giày Tam. Chỉ cần nghĩ đến tô phở và những cái xí quách to tướng bám đầy thịt vớt ra từ thùng nước lèo, Tam đã thấy nóng ra cả mặt. Tam nhìn đồng hồ, chí ít thì cũng phải một tiếng nữa Tam mới có mặt ở đó.

Trong toa tàu điện ngầm vẫn còn thưa khách nên Tam chọn ngay được một chỗ ngồi. Nhưng đến trạm Lees Halls thì người đã  ngồi đầy trên các ghế và đứng chen chúc ở bất kỳ chỗ nào còn trống trên sàn toa. Tam nới cổ áo để cho dễ thở hơn. Anh muốn ngủ một chút nhưng tiếng ồn cứ âm ỉ bên tai khiến anh không tài nào chợp mắt được. Anh lấy tờ báo ra giả vờ đọc kỳ thực là để quan sát những gương mặt đang bao quanh lấy anh lúc này đây.

Tam xuống sớm một trạm. Anh nghĩ mình nên đi bộ để lát nữa ăn ngon hơn. Chân Tam vẫn đạp trên băng lạo xạo. Người Tam nóng dần lên. Chỗ ghế đá trong công viên nhỏ, dưới một cây phong trơ trụi, một ông già trùm tấm mền rách đang ngồi chơi violon. Những bản nhạc run rẩy vì  những ngón  tay già nua run rẩy. Trong chiếc mũ dạ để trước mặt, lá vàng nhiều hơn  tiền xu người ta bố thí cho ông. Khung cảnh này làm Tam nhớ đến công việc Luxembourg một ngày mùa thu chín vàng ủng và mọng nước, có ông già ngồi gõ hết bản nhạc này sang bản nhạc khác trên chiếc piano cũ mèm. Lâu lắm rồi Tam không ghé qua công viên kể từ khi chia tay Nathalie. Người ta chỉ đến đó khi có đôi có cặp. Và rất có thể sau đợt nóng hổi tháng bảy vừa rồi, ông già chơi piano, cũng như rất nhiều ông già bà cả khác, đã vĩnhviễn không còn ra đó nữa. Tam lắc đầu thật mạnh, tưởng như để làm văng hết kỷ niệm ra ngoài cho nhẹ nhõm bớt. Quái quỷ, Tam cáu kỉnh nghĩ, hôm nay là ngày gì mà mình uỷ mị thế. Thật không đúng là mình chút nào.

*

Hai người gặp nhau ở đầu đường. Đúng ra là Quê nhận ra Tam trước. Cái dáng lêu đêu, hai vai suôn đuột và mái tóc hoe chẽ ngược cứng như một bụi cỏ khô của anh không thể lẫn vào đâu được. Quê bỏ bao tay vẫy anh bằng những ngón tay nhỏ xíu có những móng đỏ hồng. Cô cười, hai mắt tít lại:

- Chào anh. Anh khoẻ không?

- Cảm ơn em, anh vẫn thường. Công việc của em ra sao?

- Cảm ơn anh, vẫn vậy thôi.

- Chà, năm nay  rét nhỉ. Chỗ em người ta đã bật máy sưởi chưa?

- Dạ chưa. Năm ngoái cuối tháng một họ mới bật kia.

Đó là những câu xã giao thông thường họ vẫn nói với nhau mỗi khi gặp mặt. Mỗi tuần gặp nhau một lần vào chiều thứ sáu, những câu hỏi khô khan đó không bao giờ thừa vì một tuần có thể xảy ra biết bao chuyện cho sức khoẻ, công việc, tình cảm…

- Em phải cẩn thận đó. Thời tiết này dễ bị bệnh.

- Dà…

Họ bước vào quán. Không khí ấm sực mùi hành trần, mùi bánh phở trụng và mùi nước lèo. Ông chủ Trần hồ hởi chạy ra: “A, anh Tam. Đến hẹn lại lên đấy à” rồi quay sang Quê, mặt cau lại: “Sao cô đến muộn thế?”. Quê ấp úng: “Cháu kẹt bài ở trường”. Ông Trần giục: “Nhanh chân lên, khách đang đợi kìa. Buổi nào cũng kẹt bài thế thì còn làm ăn cái gì nữa”. Quê tất tưởi đi vô trong thay tạp dề, vừa đi vừa nghĩ, gớm cái ông Trần này, có khách nào đâu mà bảo khách đang đợi. Chỉ muốn làm khó cho mình thì có.

Tam chọn một cái bàn kê sát cửa sổ. Quê cũng vừa bước ra, cổ đeo tạp dề trắng, mái tóc quăn vấn cao trông rất dữ tính, hỏi: “Anh vẫn dùng như cũ chớ?”. Rồi không đợi Tam trả lời, cô biến vào bếp rất nhanh. Chẳng cứ gì cô, mà ngay cả ông chủ Trần cũng rất rành tính anh. Hôm nay ông bê nguyên cả chai Mai Quế Lộ tới và ngồi xuống bàn cùng Tam. Tam ngó quanh, hỏi: “Hôm nay rảnh dữ hả ông Trần? Chiều thứ sáu mà cũng vắng thế này sao?”. Ông Trần gọi với vào trong: “Nhớ làm tô xí quách đặc biệt cho cậu Tam nghe mày”, rồi nhướng mắt ngó Tam: “Cha, cậu cả này, ở Tây lâu quá riết thành Tây rồi hả? Hôm nay ngày gì cậu đoán thử coi”. “Ngày gì ông Trần?”. Tam thờ ơ hỏi: “Cậu cứ đoán thử đi”. Tam nhún vai, im lặng có vẻ không thích trò đánh đố này lắm. Ông Trần bật cười ha hả: “Tôi biết ngay mà, bọn trẻ các cậu chỉ có nhớ mấy cô đầm tóc vàng chân dài thôi. Hôm nay là Ba mươi, Ba mươi Tết ta, cậu hiểu chưa”. “Thì sao?”. Tam dửng dưng hỏi.

Khái niệm về  Tết ta đối với Tam là một cái gì đó quá đỗi mơ hồ. Gia đình Tam sang Pháp khi Tam còn bé xíu. Những ngày Tết ta gói gọn trong một tô miến, tô măng hoặc một miếng bánh chưng bé bằng vuông bàn tay hấp vội bằng lò vi sóng. Sau khi cha mẹ mất vì tai nạn, bánh chưng hay măng cũng không còn có mặt trong nhà Tam nữa. Anh ăn đồ Tây riết vì  nhanh và tiện, chỉ dành mỗi tối thứ sáu để xuống tiệm ông Trần làm tô phở cho đỡ thèm. Tết ta hay Tết tây gì cũng thế, ngủ dậy buổi sáng là thấy mình đã già đi một tuổi. Có sung sướng gì. Nghe anh nói thế, ông Trần nhăn nhó: “Tôi già rụng răng còn chưa nói gì nữa là cậu. Ô là là, các cậu bây giờ mất gốc hết. Nhưng mấy đứa con tôi thì không đâu à nghe. Khuya nay tôi bắt chúng phải tụ tập đông đủ ở nhà. Bận gì cũng phải bỏ. Cứ tính theo mười hai giờ khuya của mình mà cúng tổ tiên thôi. Chà chà, đêm ba mươi mà…”.

Quê bê phở cho Tam. Cô ngó thấy má anh đã bắt đầu ửng đỏ. Mớ cỏ khô trên đầu có vẻ như đang từ từ ngả xuống. Trông anh ta cũng bảnh đó chớ, dù có hơi khô khan một chút.

- Của anh đây.

- Cảm ơn em - Tam ngẩng lên nhìn Quê. Có lẽ anh đã hơi quá chén, vì hôm nay anh thấy Quê đẹp và dịu dàng lạ thường.

“Quê này, hôm nay tiệm nghỉ sớm. Ngày kia cháu hãy đi làm lại nhé” - Ông Trần bảo Quê. Cô ngạc nhiên hỏi: “Sao vậy bác? Mai thứ bảy là ngày đông nhất trong tuần mà”. Ông Trần nhướng nhướng mắt nhìn Tam tuồng như bảo, đó cậu thấy chưa, tôi nói cấm có sai bao giờ. Tam bảo:

- Hôm nay là Ba mươi Tết ta, cả em cũng không biết sao?

Quê xịu mặt, không nói gì. Cô lẳng lặng kê ghế ra ngồi ngó qua cửa kính. Tam và ông Trần đang bàn cãi chuyện gì ghê lắm, nhưng cô không để ý. Những bông tuyết nhỏ xíu đậu vào cửa kiếng rồi chảy tan thành nước. Lòng Quê  rười rượi buồn. Cô tự trách mình sao  đuểnh đoảng. Cả năm có một ngày duy nhất mà cũng quên. Hẳn cha mẹ và em trai cô đã mong ngóng  điện thoại của cô ghê lắm. Hai năm trước, năm nào Quê cũng canh cánh đúng giao thừa Việt Nam để gọi điện về. Vài ba tháng cô lại gọi về nhưng đêm giao thừa, dường như mọi thứ trở nên thiêng liêng hơn, nên chỉ mới nghe giọng Quê, mẹ cô đã khóc nức nở. Quê tủi thân, cũng nức nở khóc. Hai mẹ con khóc tu tu qua điện thoại, đến khi đầu dây báo tít tít vì thẻ điện thoại hết tiền mới thôi.

Mải suy nghĩ, Quê không để ý Tam đang nhìn mình chăm chăm. Vừa ăn vừa nghe ông Trần nói chuyện, Tam vừa nghĩ, cô bé Quê thật lạ. Chẳng nhẽ câu nói của mình làm cô ta giận sao. Trông cô ta kìa, mũi cứ nhăn lại, miệng trề ra như sắp khóc vậy. Mình có lỗi gì đâu cơ chứ. Con gái Việt Nam đến là lạ. Cứ thẳng tính như con gái Tây có hay hơn không. Tam băn khoăn mãi cho đến khi ông Trần bảo đóng cửa tiệm và Quê đột nhiên bảo:

- Anh Tam rảnh không, tối nay mình lang thang chút đi.

*

Hai người lặng đi bên nhau một đoạn đường dài. Băng vỡ dưới chân lạo xạo. Gió thổi rít qua tai. Tới cột điện thoại, Quê bảo Tam đợi một chút để cô gọi về nhà. Nhà ở Việt Nam kìa. Tam đợi lâu lắm, lối đâu chừng mười lăm phút mới thấy Quê bước ra, mũi đỏ rựng lên và mắt  nhoe nhoét nước. Tam hỏi:

- Ba mẹ em khoẻ chứ?

- Em không biết.

- ở nhà ăn Tết vui không?

- Em không biết.

- Có đi đâu chơi xa không?

- Em không biết.

- Sao cái gì em cũng không biết hết vậy? - Tam kinh ngạc kêu lên - Em vừa nói chuyện với họ mà.

- Nhưng em không biết - Quê chớp đôi mắt mọng nước nhìn Tam - Hai mẹ con đều khóc nên có nói được gì đâu.

Đấy, đấy, lại sụt sịt muốn khóc rồi. Tam ghét nhất là thấy người ta khóc. Mẹ bảo Tam từ lúc đẻ ra cho đến lớn, không bao giờ khóc. Đau hay không vừa ý thì chỉ gào lên chứ cấm không có giọt nước mắt nào rơi ra. Ngày ba mẹ mất cũng vậy. Tam  không khóc được, chỉ thấy đau rát ở mắt và ngực. Nhưng với Quê, tự nhiên Tam thấy thương cô quá. Cảm giác muốn được bao dung, che chở cho cô khiến cổ họng Tam đau thắt lại. Tam choàng qua vai cô, âu yếm bảo:

- Nhớ nhà à? Rồi sẽ quen thôi.

Anh định bảo rồi cũng sẽ quen như anh quen sống một cuộc sống không có gia đình vậy. Nhưng lại sợ cô nghĩ ngợi gì nên thôi.

- Giao thừa nhà em vui lắm. Bốn ba con thắp nhang bàn thờ rồi nổ sâm-panh, cắt dưa hấu. Năm nào dưa hấu đỏ là năm đó tốt lành - Quê có vẻ vui trở lại - Mà mẹ em khéo lựa chọn, nên năm nào cũng bổ đúng trái dưa ngon.

- Thế còn đốt pháo thì sao?

- Xưa rồi anh ơi. Cái trò đó giờ đâu còn nữa.

- à… Vậy cũng mất vui nhỉ?

- Cũng có hơi buồn một chút. Nhưng bù lại người ta cho bắn pháo bông. Bắn tới mười lăm phút lận - Quê hoan hỉ như  cô sắp sửa được trông thấy pháo bông bắn lên trời vậy - Sau giao thừa cả nhà đi chùa hái lộc.

- Lộc là gì?

- ờ, anh không biết thiệt sao? ờ,  mà tại  anh rời Việt Nam sớm quá, không biết là phải. Lộc là… ừm…

Tiếng Quê bị át đi trong tiếng gió.

- … ở đây rét quá, cây cối chẳng có tí lộc nào để mà hái, anh nhỉ?

Vì không nghe rõ lời giải  thích của Quê nên Tam chỉ ậm ừ, chỉ sợ là mình trả lời sẽ lại làm cô cười thêm một trận. Quê líu ríu kể chuyện này sang chuyện kia, làm Tam cuốn theo câu chuyện cũng thấy vui lây. Tam lan man nghĩ, mình thật thiệt thòi. Có những điều tốt đẹp nhường kia mà sao không bao giờ mình có được. Ký ức chỉ là những chuyện đau lòng. Còn những ngày đang sống sao khó khăn vất vả. Đến ngay cả bọn Tây cũng chê mình là khô khan. Ước gì mình có được một chút niềm vui từ Quê, hẳn mình sẽ sống khác đi nhiều.

Quê bỗng dưng đột ngột dừng lại hỏi:

- Anh này, thế đêm giao thừa anh làm gì?

- Có lẽ là đi làm, nếu không phải ngày  cuối tuần.

- Thế ba mẹ anh có làm lễ cúng tổ tiên không? Giao thừa như đêm Nô-en bên Tây, mọi người đều phải tụ họp về nhà. Gia đình anh không vậy sao?

- Họ mất rồi - Tam trả lời, giọng khô khan.

- Em xin lỗi - Quê nói khẽ. Cô chủ động cầm tay Tam, bàn tay to ráp và lạnh.

Cái chạm bất ngờ ấy làm Tam kinh ngạc. Chưa bao giờ anh nghĩ sẽ có lúc mình và Quê gần gũi đến mức này.

Họ ngồi xuống một ghế đá trên đại lộ Champs Elisées. Mặt Quê kề sát mặt Tam. ánh đèn màu từ các quán cà phê soi rõ khuôn mặt tròn nhỏ nhắn và đôi mắt trong veo của Quê. Tam nghe tiếng Quê thì  thầm: “Cảm ơn anh. Chúc một năm mới hạnh phúc” và cảm giác một cái hôn nhẹ nhàng phảng phất qua má. Một nụ hôn ẩm ướt còn  thơm mùi phở làm Tam xúc động quá. Tam muốn hỏi cô cảm ơn anh về cái gì và thật lòng Tam cũng muốn nói cảm ơn cô, nhưng cổ họng nghẹn lại. Lần đầu tiên trong những năm tháng sống không gia đình trên đất khách quê người, Tam thấy mình thật sự  muốn khóc.q

(Báo Văn nghệ Trẻ)

Chiếc áo khoác da nai

Buồn việc nhà, chiều hôm nay tôi vào thư viện. Giờ này đã muộn. Trong những hành lang chứa đầy sách cũ sâu hun hút, ẩm thấp, sáng lờ mờ, còn một vài người nán lại chọn sách, mượn về nhà đọc. Sau lưng tôi thoang thoảng làn hương. Một làn hương trong vắt dịu dàng, chỉ mới thoáng qua cũng cho ta cảm giác nó óng ả mềm mại như tơ lụa. Tôi quay lại, một cô gái rất đẹp với chiếc áo dài hoa cà nhàn nhạt như màu khói hương. Cô ấy đang chọn sách, có lẽ để mượn về nhà đọc. Cô ta cầm một quyển lên. Tôi đoán, chắc lại là tiểu thuyết ái tình. Nhưng lạ thay cô gái không xem tên sách, tên tác giả, không đọc từng trang mà lật thật nhanh làm cho những tờ giấy bật ra như rẻ quạt, phát ra tiếng kêu rào rào. Cô chọn quyển khác và cũng làm theo cách đó. Chỉ trong vài phút cô chọn hàng chục quyển sách dày. Tôi bắt đầu bị thu hút, sau thì vỡ lẽ. Cô ta không đọc sách mà đang tìm cái gì trong sách. Cuối cùng, từ bên trong một quyển sách rất dày, bìa màu xanh da rắn lục rơi ra một mảnh giấy. Tôi đoán có lẽ là lá thư tình.

Cô khiến cho tôi nổi tính hiếu kỳ nhìn cô gái. Song lúc này đây tâm hồn tôi đang vẩn đục nỗi nghi ngờ lòng chung thủy của vợ, nên chẳng màng tới sắc đẹp. Tôi nhủ thầm: à, thì ra nơi đây là chốn hẹn hò, và quyển sách kia là hộp thư bí mật. Thật là một cách trao đổi thư từ, lãng mạn, kín đáo.

Cô gái đọc mảnh giấy, đọc nhiều lần, vẻ mặt căng thẳng ghê gớm. Cô ta vò xé mảnh giấy xé nhiều lần, thành những mảnh rất nhỏ. Cô cẩn thận bỏ tất cả mảnh vụn vào túi xách. Cái cách của cô giống như đang lao vào cuộc tình vụng trộm. Đúng như tôi tiên liệu, cô gái lấy một mảnh giấy khác viết cái gì đó cho vào quyển sách ấy gấp sách lại và đặt đúng vào chỗ cũ. Vừa lúc ấy có  tiếng còi xe. Một người đàn ông vạm vỡ, nước da rám nắng và một chú bé kháu khỉnh bước vào. Đứa bé sà tới chỗ người phụ nữ. Nó níu áo, nũng nịu:

- Má ơi, chiều rồi, về nhà ăn cơm, con đói lắm!

- Làm sao bố con biết tôi ở đây?

- Anh mới đi săn về. Hôm nay chỉ được hai con thỏ rừng, dì Hai nấu xi-vê la-panh. Về nhà nghe dì Hai nói em đến thư viện xem sách về nghệ thuật trồng phong lan.

Đứa bé nói:

- Thỏ nhà mình vừa sinh chín con.

Người mẹ kéo con vào lòng hôn lên mái tóc đen phơi nắng hoá nâu màu mật ong. Cả ba người kéo nhau đi về.

Trông thấy cảnh  ấy tôi nghĩ, thực là một người chồng yêu chiều vợ con. Đúng là một gia đình hạnh phúc. Ông có biết vợ ông làm gì trong buổi chiều hôm nay không? Đâu phải cô ta đến thư viện xem sách. Tôi biết ông ta, ấy là ông Ngân, một điền chủ, có vườn cà phê lớn ở Buôn Hồ, ông còn là thợ săn. Ông có tài thiện xạ. Ngày đêm ông đi rình rập thú rừng. Ông đâu biết cũng có kẻ thù đang rình rập lừa dối ông.

Tôi nhìn quanh, thấy không ai để ý, tiến tới lấy quyển sách có cái bìa màu da rắn, mở xem. Một mảnh giấy nhỏ rơi ra. Nét chữ cô gái biểu lộ tâm trạng xúc động khi viết: “Anh thân yêu. Tối  mai em sẽ đợi anh trong rừng cao su cạnh phi trường Phụng Dực, dưới gốc cây thiên tuế cổ thụ mọc bên con suối. Anh phải đến, em đã chuẩn bị cho anh đủ cả…”.

Tôi đoán quả không sai. Thôi chẳng còn nghi ngờ gì nữa, đây là bằng chứng hiển nhiên của tội ngoại tình. Thực là một kiểu hẹn hò bất ngờ, người chồng làm sao biết được. Như thế, cái gia đình hạnh phúc mà tôi vừa trông thấy sắp sửa tan tành, chồng mất vợ, con mất mẹ. Tôi phải làm gì đây? Trước tiên tôi phải biết kẻ đốn mạt kia là. Hắn là ai? Chuông reo, thư viện đóng cửa.

Sáng hôm sau tôi đến thư viện sớm. Tôi ngồi đợi chờ, một giờ sau hắn xuất hiện. Hắn cao to nhưng trông lại không khoẻ, có vẻ là người bệnh hoạn, hình như là sốt rét ngã nước, nhất là mái tóc lởm chởm giống như trước đây đã cạo tóc đi tu, nay mọc lại. Hắn khoác chiếc áo choàng bên ngoài may bằng một tấm da nai màu vàng nâu, một loại da nai tơ mới thuộc, còn cứng và đầy lông. Nhìn sau lưng, khi hắn lom khom chẳng khác gì con nai chà đang uống nước suối. Sự xuất hiện của hắn khiến tôi chú ý ngay. ở chỗ này, giữa khung cảnh sách vở chữ nghĩa không có ai đầy vẻ rừng rú như hắn. Hắn nhìn trước nhìn sau rồi tiến tới chỗ ngăn sách, dừng lại, chọn một quyển tình cờ, lật ra, nhưng cặp mắt vẫn ngầm quan sát chung quanh. Không có gì khả nghi, hắn vội chộp lấy quyển sách bìa  da rắn, mở ra lấy tờ giấy nhanh tay cho vào túi. Trả lại quyển sách, bước đi như chạy.

Tôi tự cho mình có nghĩa vụ phải ngăn chặn việc làm xấu xa đó. Tôi không tự bảo vệ được hạnh phúc của mình thì nay tôi cố sức bảo vệ gia đình ấy, không để nó tan vỡ chỉ vì một phút mù quáng điên rồ của người đàn bà. Buổi trưa hôm đó tôi trở về nhà mình, mệt mỏi ê chề. Vợ tôi vắng nhà, cô ta đi đâu, ai biết được? Tôi biết chắc lại hẹn hò… tôi tự an ủi, thôi nghĩ ngợi làm chi, trong đời còn có người bất hạnh hẩm hiu hơn mình. Ông Ngân, người chồng lý tưởng hơn tôi nhiều thế mà vẫn cứ bị phản bội, cắm sừng. Tôi nằm, chiếc giường thoang thoảng mùi son phấn đàn bà. Nhìn lên tường, tôi thấy tấm ảnh Đức Mẹ Đồng Trinh bị lệch, có lẽ gió xô. Tôi đứng dậy sửa, mấy  tờ giấy hồng rơi ra. Tôi tình cờ phát hiện, sau tấm ảnh là chỗ vợ tôi giấu những lá thư tình. Chao ôi, con đàn bà này thực tai quái! Nó chọn ngay chân dung người thánh nữ trinh khiết để cất giấu chứng tích tội lỗi. Tôi điên lên như con thú. Tôi trút hết sự căm phẫn lên cái thằng mặc áo khoác da nai. Thực tàn nhẫn và cũng thực vô lý nhưng với một kẻ tâm trạng nung nấu ý chí hận thù đàn bà như tôi còn phân biệt được gì nữa? Ban đầu tôi tính gọi điện thoại cho ông Ngân báo hết mọi chuyện. Sau thì tôi nghĩ ra một kế. Tôi nói trong điện thoại:

- Mấy người dân tộc đi đốt chai trong rừng dầu rái về nói trông thấy một con nai có chửa bụng rất to sắp đẻ, đêm đêm thường ra gốc cây thiên tuế trong rừng cao su phía tây phi trường Phụng Dực. Dễ nhận ra chỗ ấy lắm, trong vườn trồng toàn cây cao su chỉ lạc loài một gốc thiên tuế cổ thụ, Tây đồn điền chừa lại không chặt vì nghe đồng bào Thượng nói ấy là cây thần. Con nai này bị thợ săn bắn nhiều lần, nó nhát gan và tinh khôn lắm. Nó không bao giờ chịu đứng lại nhìn đèn. Trông thấy thì bắn ngay, chậm nó phóng vào rừng…

*

Nghe giọng tôi, ông ta tưởng lầm là người bạn nào đó, không cần hỏi lại. Ông cảm ơn tôi rồi nói một cách tự tin: “Trưa mai mời anh đến uống rượu với nai nhúng dấm!”. Gọi điện thoại cho ông Ngân xong tâm hồn tôi thanh thản. ít ra tôi thấy như đã làm được việc tốt…

Dưới gốc cây thiên tuế, bên con suối róc  rách, trong đêm thoang thoảng mùi hăng hăng của lá rừng. Trên lớp lá khô, tiếng chân sột soạt của thú gặm nhấm. Có tiếng chân  rụt rè dẫm lên lá khô. Cô gái hỏi:

- Anh Hai Dương phải không?

- Phải. Em đâu?

- Em ngồi đây.

- Ngọc Hà đợi anh lâu chưa?

- Lâu, ngồi trong rừng ban đêm một mình sợ lắm. Cả đời em chưa khi nào vào rừng ban đêm như thế này. Trên ngọn cây này có con chim lợn kêu dễ sợ lắm. Trời ơi, nếu có con cọp… Em sợ anh Hai gặp chuyện gì. Em nóng ruột lắm.

Người đàn ông nói:

- Phải đợi trời tối hẳn mới dám vào rừng. Hình như bọn cảnh sát Buôn Ma Thuột đánh hơi thấy điều gì. Lính đi tuần, chó sủa cả đêm. Chúng biết trong toán tù Cộng sản vượt ngục có anh, và anh là người quê quán vùng này nên chắc tổng nha cảnh sát ngụy báo tin cho ty cảnh sát Dak Lak theo dõi. Chúng nghĩ nếu cái bè kết bằng những cây tre rừng không chìm và cả bọn không bị vùi thây trong bụng  cá  thì lũ tù chính trị vượt ngục Côn Đảo thế nào cũng tìm về quê quán kiếm chút phương tiện rồi mới toả đi nơi khác trốn tránh. Nắm hồ sơ, chúng biết rất rõ anh là dân ở đây, nếu thoát được thế nào cũng về Buôn Ma Thuột. Cũng may anh cảnh giác nên không về nhà. May mắn nhất là anh và em tình cờ tìm ra cách liên lạc với nhau ở thư viện. Thôi thời gian ngắn quá, anh phải băng rừng đêm nay cho kịp. Anh nhớ ba má và các em vô cùng. ở nhà ra sao? Em có chồng con rồi phải không? Được biết em đang ở trong đội ngũ biệt động thành, anh mừng em tiến bộ, nhưng anh cũng lo lắm. Chiều qua anh đứng bên kia đường thấy chồng và con em. Thực là một gia đình hạnh phúc.

Ngọc Hà:

- Cả nhà bình an. Từ ngày anh bị đày Côn Đảo không đêm nào má không đi chùa cầu trời khấn Phật phù hộ cho anh được bình an cho tới ngày mãn án. Được tổ chức đưa  tin anh vượt ngục thành công, em không dám cho ai biết cả. Em không hiểu tại sao anh chỉ còn một năm tù nữa, vượt ngục làm gì? Anh chịu đựng mười một năm rồi, còn một năm nữa  sao không rán? Lần này lỡ bị chúng tóm lại, chồng án thì chỉ còn nước tử hình.

Hai Dương:

- Anh vượt ngục không phải cho mình mà vì nhiệm vụ. Trong nhóm có hai người án tử hình, bốn người chung thân, còn hầu hết là hai mươi năm khổ sai. Tất cả sẽ phải chết trong vài năm nữa vì sức mòn lực kiệt. Chỉ còn anh là trẻ, còn sức, lại thạo nghề đi biển. Anh phải đưa mọi người vào bờ.

Ngọc Hà:

- Tổ chức đã chuẩn bị cho anh đầy đủ cả. Cái thẻ căn cước giả, quần áo, thuốc men và cái này.

Nàng đưa ra khẩu súng lục, loại súng 6 viên đạn ổ quay bọn cảnh sát thường dùng. Cầm khẩu súng nặng và chất thép làm cho anh vững tâm. Bao năm qua anh chỉ biết đấu tranh với bạo lực bằng tay không. Anh nói:

- Cho anh gởi lời cảm ơn các đồng chí. Cảm ơn em, chúc gia đình em hạnh phúc. Cầu mong ba má khoẻ mạnh.

Cô gái giọng đã úng nước mắt nói:

- Anh lánh mặt một thời gian rồi tìm cách liên lạc với em. Chồng em sẽ đưa anh ra nước ngoài. Chồng em có thế lực với giới tư bản…

- Không, vượt ngục là để tiếp tục hoạt động, không phải để yên thân. Anh còn trẻ và công cuộc giải phóng dân tộc còn đang tiếp diễn. Anh chỉ về nghỉ ngơi khi nước nhà sạch bóng quân xâm lược…

Khu rừng nhanh chóng chìm trong làn sương đục như nước vo gạo. Đêm lạnh dần, sương rơi trên những tán lá dày rơi lộp độp xuống lá thấp. Người anh nói: “Thôi, anh đi!”. Nói thế song anh ta vẫn ngồi yên. Hai anh em quyến luyến, không thể rời nhau. Cô gái lạnh run lên. Người đàn ông cởi chiếc áo da nai khoác lên vai cô gái. Từ cái áo toả ra hơi ấm cùng với hơi người thân nồng nàn yêu thương. Tình cảm gia đình  cuồn cuộn trào dâng. Cô gái không cầm được nước mắt, cô khóc. Cô thương anh mình chưa biết tuổi thanh xuân là gì. Những ngày tháng xanh tươi của anh kéo dài từ nhà tù này sang nhà tù khác. Bây giờ lại bị săn đuổi như thú rừng. Cô gái nói:

- Em lạnh nhưng chốc nữa trở về chốn chăn êm nệm ấm. Còn anh đêm nay phải băng rừng, anh mặc nó đi…

Cô cởi áo ra trao anh. Anh không chịu nhận lại. Anh cô nói: “Em khoác cho ấm đi, chốc nữa hãy trả lại anh”. Cô gái cầm hai mép  áo siết chặt vào người.

*

Có ánh đèn pha chạy dọc con suối. Lá rừng sáng ánh lên như thoa mỡ. Người anh hốt hoảng thì thầm: “Lộ rồi! Có người! Ngồi yên!”. ánh đèn pha chập chờn sau những gốc cây cao su, tìm kiếm một hồi rồi dừng lại ngay trên tấm áo khoác da nai. Người anh lên đạn, nâng súng lên nói gấp:

- Lộ rồi! Anh bắn vào ngọn đèn xong cùng chạy!

Cô gái kêu lên nho nhỏ:

- Trời ơi ánh đèn săn của chồng em đó! Đừng bắn!

Ngọc  Hà giục:

- Anh chạy đi!

Vừa lúc đó có tiếng nổ rền vang khu rừng. Một tiếng nổ khô khốc lạnh lẽo, tàn nhẫn, tức tưởi… Cô gái gục xuống. Trong ánh trăng hạ huyền, chiếc áo khoác da nai sáng lên cả máu. Chim rừng vụt bay lên cất tiếng kêu thảng thốt.

(Báo Văn nghệ Trẻ)

Người đàn bà đi nhờ xe

Lại kẹt xe! Hạ ngán ngẩm lắc đầu. Hai bên đầu cầu Tân Thuận này hình như không có gì hay hơn ngoài việc kẹt xe sáng thứ hai cả. Mới đầu tuần mà như thế này thì ám nhau cả tuần. Mà tại sao nhà chú lại ở tận quận 7  chứ không phải là một quận nào khác bên kia cầu chứ? Đã bảo là dậy sớm đi rồi Lyly lại còn cứ năn nỉ chị ủi  giùm em cái áo dài, cứ như  mình là ôsin của nhà nó. Mình mà là ôsin thì sẽ ủi láo toét cho biết lần sau thấy khỏi nhờ, nhưng mình là chị nó nên không thể làm như vậy được, khó coi quá. Quần áo bận đi học không lo mà sửa soạn trước, mở mắt ra mới lèo bèo.  Mà con nhỏ này coi bộ có súng bắn ngang tai cũng chẳng nhằm nhò gì, huống chi ba cái chuyện học hành. Ôi trời. Thứ hai bao giờ cũng đến muộn, đến muộn bao giờ mặt chị trưởng phòng cũng nặng lên thêm mấy gram. Thật ra mọi người còn rủ nhau đi ăn sáng chán. Đến ăn sáng cũng phải đúng giờ và sưng mặt. Hay thật.

Đang miên man trong mớ suy luận vớ vẩn của mình, một gã chắc là phải hộ pháp lắm nên mới có thể nói để nghe to như vậy trong một hoàn cảnh thế này:

- Không định đi thì dẹp ra. Đứng đực ra đó vậy à?

Hạ lơ ngơ ngó nghiêng, nhìn cả ra sau. Cái giọng hộ pháp đó lại tiếp tục:

- Nhìn cái con bà mày. Nói mày đó.

Lúc khác thể nào Hạ cũng đùa lại “Đứng cái…” chứ, nhưng đang hung hăng thế kia coi chừng phải vạ. Cô nhẹ lách sang bên đường cho gã đó ngoi lên. Anh đã nói rồi, “dĩ hoà vi quý”. Nhưng cái gã đó mà cứ hẹn nói chuyện tay bo với Hạ xem. Mười hai năm chuyên văn cộng với  bốn năm rèn rũa kỹ năng cãi vã một cách hợp pháp trong trường Đại học Luật, Hạ nghĩ, không thể xem thường.

Có người nhéo áo Hạ, lại chuyện gì nữa đây:

- Cô ơi!

Khuôn mặt trẻ thơ thiên thần làm cô dịu lại ngay:

- Gì vậy con?

- Cô cho mẹ con con đi nhờ xe một chút xíu có được không cô?

Hạ nhìn. Cạnh mép đường nơi cô vừa đậu xe, hai mẹ con người phụ nữ đang đứng. Người phụ nữ ăn mặc tồi tàn, áo hoa đuôi tôm và quần Âu dễ có đến 16 cái ly cả trước cả sau, loại quần mà người ta đã không mặc cách đây không dưới 10 năm. Chị ta đang di di chân xuống đất, chờ đợi. Đứa trẻ đứng cạnh bận quần  xà lỏn, áo may ô, ngước nhìn Hạ với vẻ mặt rất tự tin đến mức buồn cười. Thật ra không phải Hạ đang suy nghĩ gì ghê gớm mà tự nhiên cô chợt nhớ đến Xuân. Chị cũng trạc tuổi người phụ nữ này và bé Ngọc cũng độ đứa trẻ kia. Sáng nào anh rể cũng đưa mẹ con chị, người đi học người đi làm và chiều nào cũng đón hai mẹ con chị đúng ở nơi thả buổi sáng. Mẹ bảo Hạ hay so sánh lung tung, thương người trời ơi đất hỡi. Biết  tính Hạ sốc nổi, lần nào chị em có dịp gặp nhau chị Xuân cũng dặn “Dì Hạ phải lớn lên đi thôi. Trẻ con mãi được à?”. A, bài ca cũ ca mãi không chán đã chuyển từ mẹ sang chị từ khi nào không biết. Nhưng Hạ, chẳng bao giờ nghe ai góp ý mà không tìm được một câu gì đáp lại cho phải phép “Khi nào lớn thì tự nó lớn chứ chị, muốn mà được à?”.

- Có được không vậy cô?-  Đứa trẻ  lại nhắc.

- Tất nhiên rồi! Hạ đáp hồn nhiên. Thấy vui vui vì mình chuẩn bị làm một  việc tốt. “Trẻ con” mà làm việc tốt thì lại càng tốt chứ sao.

Khi lên xe, người phụ nữ mới lí nhí cảm ơn Hạ. Cô hỏi sao chị không xin đi nhờ mà lại để cho một đứa trẻ làm việc đó. Chị ta nói ngại. Chị kể quê ở tận Đồng Tháp. Chồng chết, để lại cho chị bốn mặt con ăn chưa no lo chưa tới. Chị và thằng út mới dắt díu nhau lên đây được một tuần, có một sạp bán hoa quả ở bên kia cầu do một người bà con xa thương tình nhượng lại. ở dưới đó làm lụng cực lắm mà không có đủ ăn nên phải dạt lên đây, nghe mọi người nói dễ sống hơn. Ba đứa lớn gửi ông bà ngoại. Trọ bên này cầu với một chị cùng quê cho đỡ tiền, còn phải dành dụm gửi về quê nuôi bọn trẻ. Bình thường hai mẹ con đi bộ cho đỡ tốn, chưa kiếm được nên không dám gọi xe ôm, nhưng hôm nay kẹt đường thấy mọi người chạy xe từ từ mẹ con chị định đi nhờ  đại xem sao, ai dè được.

Len lỏi một hồi, vừa đi vừa đợi dòng người phía trước chuyển động, Hạ cũng chở được hai mẹ  con chị ta sang bên kia cầu Tân Thuận. Không kịp nhận lời cảm ơn, vừa xong việc, Hạ đã vội vàng  phóng xe đến cơ quan. Nhưng kết cục cô vẫn bị muộn giờ làm. Chị trưởng phòng đã chờ sẵn ở cửa với bộ mặt nặng như chì. Hạ hối hả thanh minh. Nhưng cô không ngờ việc mình buột miệng kể ra chuyện đã cho một người phụ nữ vẫy xe đi nhờ lại gây ra một cuộc thuyết giảng về lòng tốt gay gắt như vậy. Bắt đầu là ở công ty trong giờ ăn sáng. Chị trưởng phòng như nghe chuyện giật gân  quên cả mặt nặng mày nhẹ với Hạ:

- Con nhỏ này gan bất đắc kỳ tử à nha!

- Kịch bản đó rất hay, nhưng chỉ lừa được Hạ thôi, gặp phải bọn anh là cho khóc bằng tiếng Hoa liền!

- Lại còn lôi kéo cả trẻ con vào nữa chứ. Hết thuê trẻ con đi ăn mày giờ lại mượn trẻ con đi lừa đảo.

- Chắc buổi sáng đường đông nên nó không có điều kiện ra tay!

- May cho em đó. Nó mà thôi miên cho xuống tận miền Tây thì bây giờ không có cửa ngồi đây ba hoa đâu. Báo chí đăng bài rồi đó, nhiều vụ nữa là khác chứ không phải giỡn chơi đâu.

- Lần sau đừng có nổi hứng thương người theo kiểu như vậy nữa. Thích làm từ thiện, cứ lên hẳn đài truyền hình hay hội chữ thập đỏ. Đừng để nó lừa được mình nó còn cười cho thối mũi ra. Đường đường là  nhân viên một công ty lớn chứ có phải loại thường đâu.

- Mà cái cô này, cũng phải bị một lần cho biết. Ai lại đâu đâu đang đi thấy người ta khóc lóc bên đường cũng dừng lại rồi rút tiền ra cho. Thừa tiền thì đưa đây, có người tiêu giùm liền.

Chưa hết kiếp nạn ở công ty, về nhà Hạ còn tiếp tục bị anh lên lớp:

- Không biết mấy năm ở Hà Nội cô làm gì mà ngây  thơ đến vậy? Không tiếp xúc với xã hội bên ngoài à? Sách vở nhiều cho lồi mắt ra!

- Nhưng - Hạ chống chế yếu ớt - mẹ con họ trông rất tội nghiệp. Với lại họ kể về hoàn cảnh nghe rất đáng thương...

- Thôi đi cô ơi, cái hoàn cảnh đáng thương ấy tôi có thể kể cho cô nghe cả tá. Nhớ đấy, lần sau đừng có mà cho bất cứ một ai lạ lên xe. Chấm dứt chuyện nhờ vả xe cộ ở đây. Thật là ngớ ngẩn quá.

Lúc cho mẹ con họ đi nhờ, Hạ chỉ nghĩ đơn giản là mình đang làm một việc tốt, giúp cho mẹ con họ không phải đi bộ một đoạn đường mà mình có mất mát gì đâu. Nghe mọi người phân tích mổ xẻ, cô không ngờ mọi người lại nhìn nó một cách nghiêm trọng đến như vậy. Cô cũng hơi ớn. Nếu như mụ ta gây mê cho Hạ, rồi lấy  xe và mọi giấy  tờ tư trang, hất cô xuống sông Sài Gòn cho trôi ra biển, hay dụ Hạ xuống miền Tây rồi ra tay giết người cướp của… thì bây giờ mọi người đang khóc lóc ỉ ôi than cô trẻ người non dạ, dại dột đến điều. Trong ảnh Hạ thì đang cười qua làn khói nghi ngút mà cô lại chẳng nhìn thấy gì cả. Không biết cái Huyên ngộ sẽ khóc mình như thế nào nhỉ, chẳng lẽ lại khóc là Hạ ơi sống dậy đi làm mà trả tao mấy trăm vừa lấy hôm nọ à? Con nhỏ đó thì dám lắm. Hay như Gia Huệ, cô bạn mà Hạ mới quen có tấm lòng nhân hậu, chắc phải ân hận lắm vì những điều đã nghĩ, những việc đã làm. Gia Huệ sẽ nói ông trời thật không có mắt, vì nếu có mắt mà để một việc như thế này xảy ra thì Gia Huệ thể nào chẳng đòi bắc thang lên chọc mù mắt ông trời. Được xem Gia Huệ làm chuyện đó như thế nào, kể cũng hay. Còn Phi nữa, Phi lúc nào cũng ra cái điều Hạ vui vẻ trẻ con còn mình người lớn. Trẻ con nhưng mà đã thành người thiên cổ rồi đấy. Tinh vi con gà ri. Và mẹ. Và chị. Ai cũng sẽ xót thương và trách móc Hạ không tiếc lời. Thảo nào hôm Hạ mới chân ướt chân ráo vào đây, anh đã bỏ ra cả một ngày công trị giá một trăm ngàn đồng để dẫn cô đi cho biết mấy con đường hay phải đi, còn dặn nào là thấy người lạ cứ phải tránh xa, bọn du côn thấy ngơ ngơ giả đò hỏi thăm đấy, bộ trán cô có khắc hai chữ lơ ngơ sao? Nào là thấy đi xa xa rồi mà không nhận ra đường thì phải dừng lại hỏi, không lại dong thẳng xuống Cần Thơ mà ăn canh chua cá lóc. Nào là túi  xách thì đừng có mà điệu đàng đeo ở vai như ở ngoải, giật cho ngã toè mũi ra đó. Vân vân và vân vân. Hạ còn lùng bùng “Anh làm như em mới từ bùn đất móc lên không bằng”. “Vâng, cô không phải từ bùn đất móc lên, nhưng một ngày công của tôi xem ra cũng chưa đủ cho cô đâu”. Đúng là chưa đủ thật. Thật hú hồn. Chắc tại ở nhà mẹ ngày tuần nào cũng lên chùa đặt lễ đây.

Mọi chuyện chỉ dừng lại ở đó, và câu chuyện về người phụ nữ vẫy xe đi nhờ cũng như bao câu chuyện vặt vãnh đời thường khác, bị Hạ lãng quên nhanh chóng. Không ngờ, duyên kỳ ngộ cho Hạ thêm một lần gặp lại mẹ con họ. Và trong đời, dù có gặp một người bao nhiêu lần đi chăng nữa, thì cũng không lần nào giống lần nào.

Như  thường lệ, chiều thứ sáu sau khi hết giờ làm việc Hạ đi thẳng về nhà chú và cũng như thường lệ sáng thứ hai từ nhà chú Hạ đi thẳng tới nơi làm việc. Và một lệ thường nữa Hạ chưa  thấy lỗi hẹn bao giờ là sáng thứ hai cầu Tân Thuận tắc từ đầu này sang đầu kia cả kilomet. Tất cả những lệ thường ấy đưa đến cho cô một điều không thường lệ chút nào. Đang loay hoay đẩy thuổi luồn lách trong đám đông ai cũng cố nhích lên. Hạ chợt nhận ra mẹ con người phụ nữ  đã vẫy xe đi nhờ lần trước đang đứng bên đường. Chú bé nhoai nhoai định gọi nhưng người mẹ lôi lại ngăn cản. Lờ đi thì cũng dở, Hạ len xe ra phía ngoài, hỏi:

- Hôm nay mẹ con chị cũng vẫy xe đi nhờ phải không?

Người phụ nữ cúi mặt, đáp:

- Vâng!

Chú bé lanh chanh cướp lời:

- Cô có cho mẹ con con đi nhờ nữa không?

Trước sự tha thiết hồn nhiên như vậy, Hạ đột nhiên quên hết lời mọi người dặn và lại vui vẻ gật đầu.

- Đấy - chú bé quay sang mẹ - con đã bảo mà. Cô ấy là người tốt. Vậy mà mẹ cứ bảo cô ấy sẽ không cho mẹ con mình đi nhờ nữa đâu. Gọi chi cho mất công.

Khi hai mẹ con đã lên xe, Hạ tò mò:

- Sao chị lại nghĩ rằng em sẽ không cho mẹ con chị đi nhờ nữa?

Lúc đầu chị không trả lời thẳng, nhưng cô gặng hỏi quá, chị mới thành thật:

- Hôm đó đi nhờ cô về xong tôi cũng có kể cho mấy chị em trong khu nhà trọ. Họ nói tôi không may mắn như vậy thêm một lần nữa đâu. ở cái thành phố này, chẳng bao giờ có người nào cho quá giang một đoạn cả. Ai cũng sợ gặp người xấu. Họ nói có lẽ cô là người mới từ Bắc vô chưa lâu nên không biết chứ trong này lừa đảo bằng cách vẫy xe đi nhờ xảy ra thường lắm.

Thả mẹ con người phụ nữ vẫy xe đi nhờ ở bên kia cầu Tân Thuận, Hạ cho xe chạy chầm chậm qua Công trường Mê Linh, sang đường Hai Bà Trưng. Suy nghĩ miên man. Uỳnh. Giữa dòng người đang hối hả phóng đi, có một người chợt dừng lại giúp Hạ dựng cái xe nằm chỏng quay giữa đường lên. “Đi đứng kiểu gì mà để tự ngã vậy em?”. Hạ nhìn anh ta đầy biết ơn. Lại  muộn. Nhưng hôm nay mặt chị trưởng phòng có nặng lên cả kilogam Hạ cũng chả cần.

(Báo Văn nghệTrẻ)

Mưa đồng bưng

- ê, ê… Bảy Cù rù cô út Quẹo, cô út Vẹo kẹo chú Bảy Xù… ê, ê, ê…  Bảy Cù quất khẽ cái roi tre lên mông con trâu lực lưỡng, lầm lũi bước đi như không nghe thấy gì. Cánh tay mặt ngắn cũn với bàn tay cứng đờ, cong quặp vào trong vung vẩy, đong đưa theo từng nhịp đi nhấp nhô, giật cục. Đám trẻ nít rồng rắn theo sau, reo hò ầm ĩ.

Trời đã hết nắng. Con đường nhỏ quanh co rợp bóng tre trở nên nhộn nhịp. Người xóm trên, xóm dưới từ phía bưng đang lục tục kéo về. Trò vui của lũ trẻ được đám người lớn hưởng ứng.

- Bảy Cù ơi! út Rí ễ mình rồi, cổ nhắn ông tối nay xuống cạo gió nghe...

- út Rí gửi tặng quần xà lỏn cho ông nè, Bảy Cù ơi...

Tiếng cười vang động dọc theo đường. Bảy Cù vẫn cắm cúi bước, đôi chân so le sải liên hồi khiến một nửa thân mình cứ hối hả thụp xuống, nhô lên...

Tôi về hè, nghe đồn chuyện chú Bảy Cù và cô út Rí, nửa tin nửa ngờ. Chú Bảy Cù mà cũng muốn lấy vợ? Mà sao lại lấy cô út Rí chứ?

Cô út Rí năm nay đã bốn tám, hơn chú Bảy Cù năm tuổi. Nhà cô ở tít ngoài Giồng Sỏi - khu đất Giồng đỏ quạch như một vành chắn phân ranh giữa xóm làng và đồng bưng. Phía trước nhà cô bao giờ cũng lùm xùm mấy bụi dứa dại, trong sân lưa thưa hàng đu đủ dáng cong vòng nhưng trái lúc nào cũng dày đeo. Xung quanh nhà trống thênh. Mùa mưa, bưng ngập trắng xoá, ngôi nhà như trôi giữa biển nước mênh mông. Ngày bé, tôi hay cùng đám trẻ trang lứa rủ nhau ra bưng hái trâm hoặc săn chuột đồng. Lần nào về, chúng tôi cũng tấp vào nhà cô út Rí hái ổi chín. Sau hè nhà cô có một cây ổi rất sai trái. Chúng tôi cứ tấp vào, tha hồ hái, khỏi cần xin phép. Có xin, chủ nhà cũng chẳng ư hử gì.

Cô út Rí là một người đàn bà lặng lẽ. Từ khi còn bé, tôi đã thấy cô sống một mình.  Thỉnh thoảng trên đường ra bưng, ngang qua nhà cô, sau hàng so đũa cao chót vót được trồng làm ranh, tôi vẫn thấy cô xách từng gàu nước, lúc lắc tưới dưa, tưới bí quanh hè. Cái thân hình nhỏ bé bị đè bởi khối u to đùng trên lưng khiến cho dáng người cô trở nên vặn vẹo theo mỗi bước đi. Lấn quấn quanh chân cô bao giờ cũng có một bầy gà cháo chác. Nhưng thường là thấy cô ngồi bên ngạch cửa, hai tay thoăn thoắt chằm nón. Cả thân hình thấp bé của cô gần như bị che khuất đi sau cái mô nón kềnh càng.

Cô út Rí chẳng bao giờ lui tới nhà ai, cũng chẳng có ai lui tới nhà cô. Ngôi nhà thông thống gió đồng bưng của cô chỉ đám trẻ nghịch như lũ chúng tôi mới thỉnh thoảng bậm gan ghé vào. Tôi ít khi dám nhìn thẳng vào mặt cô út Rí. Cô có đôi mắt trắng xanh, to một cách bất thường, tia nhìn lạnh lẽo và dữ. Người ta nói mắt cô út Rí có cô hồn, ấy là do sát ranh đất nhà cô có mấy cái mả hoang, cô sống gần người chết lâu ngày, âm khí vượng nên mới thế. Chẳng biết đúng không nhưng có một lần đi bưng về muộn, tôi bắt gặp cô út Rí đang lum khum cắm mấy nén nhang trước ngôi mộ đất lùm lùm bên bụi tre gai. Từ đầu nhang lập loè, những làn khói run rẩy, uốn éo bốc lên, nhảy múa chập chờn giữa cảnh trời chiều âm u, giông gió. Hình ảnh có vẻ gì ma quái khiến tôi rờn rợn sống lưng. Khi kịp nhận ra cặp mắt trắng dã đang lừ lừ chiếu vào mình, tôi cắm cổ chạy thục mạng.

Năm một lần, chỉ vào dịp cúng đình làng, người trong xóm mới tận mặt cô út Rí. Ngày chánh lễ, cô mang mâm xôi đến sớm, đốt nhang khấn khứa xong về liền, không bao giờ ở lại dự lễ, nghe hát. Nghe nói ngày xưa ông cố của cô út Rí là người trông coi đình làng. Hồi vợ mang thai, nhà cùng quẫn quá ông trót dại, ăn cắp đôi hạc vàng chầu trong đình đem bán nên mới bị thánh thần trừng phạt, khiến cho mắc bệnh cả dòng họ. Ông nội cô rồi đến cha cô cũng đều bị cùi ăn trụi cả bàn tay, bàn chân. Lại nghe đâu hồi cha cô chết, gương mặt ông lở lói, tanh tưởi trông rất khiếp. Người ta còn bảo sở dĩ lúc nào cô út Rí cũng mang giày kín mít là bởi cô đã bị rụng mất mấy đầu ngón chân. Thỉnh thoảng theo má đi chợ sớm, tôi lại bắt gặp cô út Rí tay bưng, đầu đội cả chồng nón lá đem lên chợ bán. Má tôi cất tiếng chào, cô chỉ khẽ gật đầu, lảng tránh cái nhìn tò mò của tôi. Tôi cố để ý nhìn dưới chân cô nhưng chẳng thấy được gì, chúng luôn bị che khuất bởi hai ống quần rộng thênh, dài phủ gót.

Đàn bà trong xóm không mấy người ưa cô út Rí. Tôi không thích cũng không ghét, chỉ thấy hơi sờ sợ cô.

Làm sao mà cô út Rí và chú Bảy Cù lại yêu nhau?

Má tôi chép miệng: “Dễ gì cô Ba mày chấp thuận”.

Cô Ba Ngổi - chị ruột của chú Bảy Cù là một người đàn bà xốc vác, chịu khó nhưng lắm lời, tánh tình cay nghiệt. Cô Ba không chồng, một mình nuôi cả bầy em, cả bầy chết lần hồi, chỉ còn sót lại mình chú Bảy. Sau cơn bệnh thập tử nhất sinh hồi lên mười khiến một bên chân tay bị co rút lại, chú Bảy Cù bỗng mắc chứng chết xù kinh niên. Mỗi khi lên cơn, người chú cứ ngã lăn ra, co giật, sôi cả bọt mồm bọt miếng. Ngoại trừ những lúc như vậy chú Bảy Cù vẫn sống khoẻ mạnh, dẻo dai một cách kỳ lạ. Chú ít nói và sợ cô Ba một phép.

Chiều tối, tôi sang nhà chú Bảy Cù. Nhà chú ở cạnh nhà tôi, chỉ cách một hàng tre thưa. Ngôi nhà lợp đưng, mặt quay ra hướng gió nên buổi tối ít khi để trống cửa. Tôi định đẩy cánh liếp bước vào thì kịp dừng lại khi nghe tiếng cô Ba Ngổi gay gắt vọng ra:

- Tụi bây tính làm trò cười cho thiên hạ chắc? Bốn năm chục tuổi đầu rồi, còn ham hố gì nữa? Thân không ra thân, còn muốn đeo mang thêm tội nợ. Lấy ai không lấy lại đâm đầu đi lấy con cùi hủi...

- Chị đừng có rẻ rúng người ta- Tiếng chú Bảy Cù nghèn nghẹt như bị cảm - cái thân tui có ra gì mà đòi kén cá chọn canh? Thử hỏi khắp thiên hạ có ai chịu ngó tới cái thằng vừa tàn tật vừa chết xù như tui chớ?

- Không ngó thì thôi, mầy có chết, tao thương. Chúng mầy muốn lấy nhau là lấy làm sao, nói tao nghe thử? Mầy tính bỏ tao một mình, đặng tới ở với nó chắc? Hay là mầy định rước cái giống đó về cho tao hầu?

Tôi ghé mắt vào khe liếp, thấy chú Bảy Cù ngồi bẹp dưới nền đất, cánh tay cong quèo kẹp lấy cọng nan thúng vào nách, tay kia cầm mác vót liên liến. Chú ngồi gằm mặt, không nói thêm tiếng nào. Cô Ba Ngổi ngồi bó gối trên chiếc giường tre, mặt quàu quạu. Im lặng một lúc, cô bỗng thở dài, đổi giọng rầu rĩ:

- Chị em mình sống với nhau như vầy không tốt hơn sao, Cù? Tụi bây lành lặn, tử tế thì chị cấm cản làm gì? Thôi số phận nó đã vậy thì chịu vậy, đèo bòng làm chi em? Mầy nhìn chị đây nè, tao có đui cùi sứt mẻ gì đâu, có ế ẩm gì cho cam? Cũng vì em út, tao đã ở vậy một mình tới bây giờ, đầu bạc hết rồi, cũng có sao đâu? Tao chịu được sao chúng mầy không chịu được? Hả?

Roạt!... Chú Bảy Cù quẳng cái mác vào vách nhà, hậm hạch đứng dậy, xăm xăm tiến đến xô cánh cửa liếp, khệnh khạng bước ra ngoài. Tôi rón rén theo sau chú. Bước thấp bước cao, chú Bảy Cù lầm lũi đi. Đến một góc khuất chỗ bụi tre gai đầu bờ ruộng gò, chú chậm chạp ngồi xuống. Tôi nhè nhẹ ngồi theo. Chú không nhìn tôi, cũng không nói tiếng nào.

Trăng non lấp ló trên đọt dừa phía xa xa. Xóm tôi vẫn chưa có điện, trời vừa sụp tối đã vắng teo. Văng vẳng tiếng chó sủa vu vơ. Chờ mãi không thấy chú Bảy Cù lên tiếng, tôi không nén được tò mò:

- Chú Bảy nè, chú với cô út Rí... thiệt không?

Chú Bảy Cù cúi gục đầu, không đáp. Tôi cố gặng:

- Cô út Rí chịu ưng chú à?

Cái dáng ngồi như nhánh cây héo của chú Bảy Cù khiến tôi không chịu được, dù thường ngày chú cũng chẳng mấy khi tươi tỉnh.

Hồi tôi còn nhỏ, thường được chú Bảy Cù cưng chiều. Cứ mỗi lần tôi mè nheo, chú lại cặm cụi vót nan, cặm cụi phết hồ dán cho tôi con diều giấy. Chú làm diều rất khéo, con nít bọn tôi đứa nào cũng mê. Khi những cánh diều bay bổng, lượn lờ tít trên không trung, vẫy vẫy những cái đuôi ẻo lả, điệu đàng trong gió, lũ chúng tôi tìm chỗ quấn đầu nhợ vào rồi nằm xoài ra mặt đất ruộng còn thơm mùi rạ mới. Cả lũ vừa ngửa cổ lên trời ngắm nhìn vừa hò hét, tranh cãi xem diều của đứa nào cao hơn, lượn đẹp hơn. Chú Bảy Cù dong trâu ở gần đó cũng ngẩng đầu lên say sưa theo dõi, thỉnh thoảng chú cũng hò hét theo chúng tôi. Đó là những phút giây vui vẻ, phấn chấn cực kỳ hiếm hoi ở chú.

- Chú Bảy! Chú nói cho con nghe coi. Ai cười chú đâu mà sợ -  tôi lắc nhẹ tay chú.

Chú Bảy Cù khẽ quay mặt nhìn tôi, cười gượng gạo, vẻ như định nói gì rồi lại thôi. Chú nhẹ vuốt cánh tay cong quèo của mình, lặng lẽ ngước nhìn vành trăng mỏng như lá lúa phía xa. Hai chú cháu ngồi im lặng rất lâu như hai thằng bù nhìn. Mãi đến lúc tôi phát chán, dợm đứng lên bỏ về thì chú Bảy Cù bỗng níu lấy tay tôi, giọng yếu ớt:

- Tao... tao không lấy vợ được… phải không Thà?

Nửa đêm, má tôi gọi giật:

- Thà! Dậy mau má biểu.

Tôi còn đang mắt nhắm mắt mở, má tôi ghé tai thì thào:

- Mau lên, con chạy ngay ra Giồng Sỏi coi sự thể ra sao. Thằng Cù đang đêm vắng nhà, cô Ba mầy vừa dẫn một đám đi bắt nó về. Không khéo lại xảy ra chuyện. Con chạy ra ngoải, lựa thế can ngăn, đừng để lớn chuyện.

Tôi tỉnh hẳn, vội vã rời khỏi nhà. Trời tối đen, không bóng người nào. Tôi vừa đi vừa chạy ra Giồng Sỏi.

Trong nhà cô út Rí, năm sáu người đàn bà đang đứng lố nhố quanh cô Ba Ngổi, Trong tay cô Ba, ánh đuốc cháy phừng phừng. Ngọn lửa uốn éo, phần phật theo luồng gió từ đồng bưng thổi vào. Cô út Rí ngồi trên giường, bên cạnh là chú Bảy Cù đang cúi gằm mặt xuống đất, không dám nhìn lên. Cô út Rí trừng mắt ngó các vị khách không mời mà tới, giọng chao chát:

- Mấy người tính làm gì tụi tui? Muốn bắt tụi tui bỏ tù chắc? Ai cho phép hả? Tui chưa chồng, ảnh chưa vợ mắc mớ gì tới ai?

Cô Ba Ngổi chống nạnh, xa xả mắng: .

- Đồ gái già mất nết. Thử ngó vô kiếng mà coi. Muốn dụ dỗ em tui đặng có người nuôi báo cô chớ gì? Tui chưa có chết nghen...

Cô út Rí lồng lên:

- Chị đừng có ác miệng, ác mồm. Tui còn tay, còn chân, tự làm lấy mà ăn, chẳng cần dựa dẫm mặt nào. Tui với ảnh mắc tội gì hả? Mấy người biết gì đến cái khổ của người khác. Đồ độc ác, bất nhân...

Cô bật khóc hu hu. Đám đàn bà nhìn nhau, thoáng vẻ bối rối. Nhưng út Rí đã vội quệt ngay nước mắt, vụt đứng dậy, quay qua chú Bảy Cù vẫn đang ngồi chết trân trên giường, dằn từng tiếng:

- Tui để tuỳ anh tính. Bây giờ anh về đi. Tui cho anh ba ngày suy nghĩ. Nếu thiệt bụng với tui thì ba ngày sau tới đây. Tui chẳng cần cưới hỏi gì hết. Bằng không coi như khỏi gặp nữa.

Trước khi bỏ vô buồng, cô trừng mắt tiếp, giọng lạnh tanh:

- Tui không cần thứ đàn ông hèn nhược đâu.

Cô Ba Ngổi chỉ vào mặt chú Bảy Cù đay nghiến:

- Đẹp mặt mầy chưa? Mầy nghe nó chửi sướng tai chưa? Tao không cho mầy lấy nó, nó giết tao chớ gì? Bây giờ có về không? Hay là muốn ở luôn đây hầu nó thì nói cho tao một tiếng.

Chú Bảy Cù lẳng lặng đứng lên, quệt nước mắt, lủi thủi bước ra ngoài.

Sau chuyện xảy ra đúng một tuần, cô út Rí bỏ đi mất. Vài lần ngang qua ngôi nhà cửa đóng im ỉm giữa đồng bưng mông quạnh, tôi cố lắng tai nhưng không nghe thấy tiếng bầy gà cháo chác mọi hôm. Không biết cô út Rí mang chúng theo hay vì vắng người nên chúng đã bỏ đi. Trước sân, vài trái đu đủ chín rụng lăn lóc dưới gốc. Lá so đũa bay đầy thềm nhà. Mỗi lần gió lớn, cánh cửa liếp lại đập ầm đùng liên hồi vào vách nhà như muốn xô đổ hết mọi thứ.

Một buổi chiều, chú Bảy Cù gặp tôi, vẻ hốc hác, bảo:

- Trưa mai, tao thả trâu ngoài bưng. Mầy ra gốc trâm đôi, tao nhờ chút chuyện. Nhớ đừng nói với ai.

Trưa hôm sau, tôi kiếm cớ ra bưng. Đến chỗ cây trâm hai ngọn đã thấy chú Bảy Cù ngồi chờ sẵn. Hai con trâu chú dòng bên bụi dứa dại đang thung dung gặm cỏ trên bờ. Trời không nắng, có vẻ sắp mưa. Thấy tôi, chú Bảy Cù đứng phắt dậy, giọng quyết liệt như đã chuẩn bị sẵn:

- Tao đi đây, Thà. Lát nữa, mầy làm ơn dắt trâu về nhà, giao lại cho chị Ba tao. Nói với chị, mai mốt tao sẽ về chịu lỗi.

Tôi sửng sốt:

- Chú đi tìm cô út Rí à? Biết ở đâu mà tìm?

Chú quay mặt, chỉ ra ngoài bưng:

Cổ còn một người dì họ xa ở bên Trảng. Chắc cổ qua bển chớ không đi đâu. Mà dù ở đâu tao cũng quyết tìm cho ra. Không tìm được cô út, tao không về đâu.

Chú nắm tay tôi, giọng run run, tiếng nọ xọ tiếng kia:

- Mầy nhớ nhắn với cô Ba cho chú một ngàn lần tạ tội. Nói giùm với má cháu cho chú gởi gắm cô Ba, tối lửa tắt đèn đỡ đần giúp một tay, chú mang ơn tới chết. Thôi, chú đi đây.

Chú Bảy Cù quệt nước mắt quay đi. Bỗng dưng tôi thấy hốt hoảng:

- Chú Bảy, chú đi thiệt à?

Chú không nói gì, chỉ gật đầu. Tôi bối rối nhìn lên bầu trời đang nổi gió:

- Chú định ăn mặc như vậy mà đi sao? Không mang gì theo à?

Chú cúi nhìn bộ cánh vẫn thường mặc những lúc đi thả trâu, lắc đầu:

- Không cần đâu. Tao không dám thay đồ, cũng không dám mang gì theo, sợ cô Ba mầy nghi. Với lại, tao mặc gì chẳng được. Thôi, tao đi nghe.

Chú lắc vai tôi, cười như mếu, rồi buông tay ra, hấp tấp bước đi. ở tít ngoài xa, xa mút mắt, chỗ ngăn cách giữa bờ bưng bên kia với xứ Trảng có một bến đò. Chú Bảy Cù đang đi về hướng đó.

Con đường bờ mấp mô, len lỏi giữa những thửa ruộng lấp xấp nước chờ gieo cấy. Chú Bảy Cù sải những bước chân nặng nhọc, hối hả. Cái dáng đi khập khễnh, quăng quật, lọt thỏm giữa đồng bưng mênh mông màu xám xịt tưởng chừng sắp bị gió đánh bạt đi. Gió mỗi lúc một mạnh, réo lên ù ù. Tôi cố căng mắt dõi theo cái bóng nhấp nhô, giật cục càng lúc càng nhỏ dần, sau cùng lẫn khuất vào những lùm cây xa hút.

Mưa rúc rắc mấy hạt rồi bỗng ào ào như trút. Gió quất ràn rạt trên cành trâm, vặn vẹo những bụi dứa dại ven bờ. Trong chốc lát, mưa mù trời, cả đồng bưng trắng xoá.

Không biết chú Bảy Cù có kịp sang đò?

(Báo Văn nghệ)

Con nước đi rong

Năm Hóa vốn người ít nói, lại hay cười xuề xòa làm mấy đứa nhỏ cứ theo chọc hoài. Những lúc ghé lại, neo xuồng vô cột nhà rồi bước lên, gần như Năm Hóa không hề gây ra tiếng động. Chỉ thấy cái mùi mồ hôi hăng hắc phả ra từ đằng sau, chớ không hề nghe tiếng chân đi trên sàn gỗ. Những lúc như vậy, tim út Lượm như muốn rớt ra ngoài, người nó run lên như đang phát cỏ ngoài đồng gặp phải gió chướng. Nó nén lòng hỏi nhỏ: “Anh Năm héng?”. Thường thì Năm Hóa đáp lại bằng một câu bâng quơ: “Nước rong dữ quá! Làm gì đó... út?”.

“Thấy người ta làm gì rồi mà còn giả bộ hỏi hoài”, út Lượm lại đỏ mặt cười thầm như vậy.

Nhưng lần này út Lượm bỗng giật mình vì mãi không nghe tiếng Năm Hóa, lại ngửi thấy mùi mồ hôi khang khác. Nó quay ngoắt lại. Hai Luông, cha nó, đang đứng nhìn trừng trừng:

- Mầy với Năm Hóa có gì rồi?

út Lượm đỏ mặt, liền dúi vội bó lá dừa vào bếp cho khói bốc mù trời, rồi bỏ chạy ra ngoài. Hai Luông ném theo một câu đầy bực dọc:

- Tao không ưa cái thằng lụt lịt đó. Mầy mà ưng nó, tao bằm... nát xương.

Nói thì nói vậy chớ út Lượm biết cha nó cưng nó nhất xứ. Chỉ cái tội quá nặng tình với nhà chú Tư Mỡ mà ra vậy. Nó dòm xuống mặt kinh thấy nước lên tràn bờ rồi, liền thở hắt ra một cái. Giác nầy mà anh Năm hổng ghé chắc là giận cái chuyện bữa hổm rồi. Bữa đó đám giỗ nhà chú Tư Mỡ, út qua nấu giùm món “sư tử hầm”. Đang buổi nhậu, chú Tư kêu nó nói nửa giỡn nửa thiệt:

- Hai Chắc nó... thương mầy thiệt tình, sao mầy hổng chịu là hổng chịu làm sao út?

út Lượm tía mày tía mặt chưa biết mở miệng sao thì Ba Sáng đã đế vô:

- Con út nó khoái có Năm Hóa thôi hà, chú Tư!

Tư Mỡ giằng ly rượu gạo xuống chiếu:

- Hừm! Ham chi cái thứ lang bạt kỳ hồ đó mậy. Cả đời một xuồng một chiếu, trên mây dưới nước có mình ên. Từ sáng tới chiều cứ lết ra lết vô rồi cái mông như cái giỏ cần xé mầy biết hôn. Còn như mà... mầy chịu lấy Hai Chắc, nhà cửa ao dzuông này, cả mấy chục công ruộng trong hậu, cho tụi bây hết, lo mà mần ăn. Đó là tao thương cái nết hay mần hay ăn của mầy mà tao nói dzậy nghe út, mầy đừng có bỏ bụng tao nghe út.

Đó là tư Mỡ mượn rượu để nói, mà nói thẳng với út Lượm theo kiểu mặt đối mặt, lời đối lời để mai kia không ai chối được, để út Lượm sau này khỏi trách chú Tư sao không thương nó. Nghe chú Tư nói mà út Lượm muốn bể cái đầu, lòng rối như đám chà chuôm dưới đáy kinh. Từ hồi nao hồi nảo tới giờ, cái con bé Lượm này chạy vô chạy ra nhà chú Tư như con lươn con chạch trong nhà. Hai Chắc là con đầu của chú Tư, út coi như anh ruột. Từ những ngày còn tí tẹo, hai đứa thường dẫn nhau đi mò cua bắt ốc, đi lượm trứng chim trong rừng, lớn lên một chút thì phát cỏ mần ruộng, lớn chút nữa là đua xuồng máy rần rật dưới kinh... Giờ Hai nói thương út mà út lại không thương Hai, theo cái kiểu mà ta nói là tình yêu, út vô cùng khó nghĩ…

Lúc út Lượm ra giựt cống lấy nước vô vuông tôm, nó chợt thấy chiếc xuồng của Năm Hóa đang lấp ló dưới sàn nhà chú Tư Mỡ. Nhưng rồi một con ó bụng trắng bỗng từ đâu lao vút xuống trước mặt nó, quặp được con cá đối thiệt bự, rồi nặng nề bay lên. út Lượm thốt cười, nghĩ rằng Năm Hóa sẽ không bao giờ bỏ nó.

Thiệt tình mà nói thì Năm Hóa cũng đã tính ghé thăm út, nhưng rồi nó muốn gặp Hai Chắc trước. Con nước kỳ nầy lại gặp triều cường khiến chiếc xuồng chở đầy gạo của Năm Hóa trở nên quá nặng. Từ nhà máy xay ra tới miếu Bà mà Năm Hóa phải cong lưng chèo hơn nửa ngày trời. Suốt nửa ngày trời đó, Năm Hóa nghiền ngẫm mãi câu nói của chú Ba bữa trước:

- Hai Luông nó không ưa mầy về cái chuyện út Lượm, mầy liệu nói sao đó thì nói, chớ tao cũng hết lời rồi. Tao thấy Hai Luông khó chịu dữ lắm rồi đó.

Mười hai tuổi, Năm Hóa đã một thân một xuồng lênh đênh trên khắp các kinh rạch của vùng kinh Năm xã Hiệp Tùng (huyện Ngọc Hiển) nầy để bán các thứ hàng tạp hóa. Hồi đó chưa có nuôi tôm như bây giờ. Bà con ai cũng trồng lúa. Năm Hóa mồ côi, ở với chú Ba Chữ từ nhỏ. Nhà chú Ba ít ruộng không đủ chia cho các con. Thấy chú Ba nghèo mà phải đeo mang mình, Năm Hóa bèn xin chiếc xuồng cũ của chú Ba, ngày ngày chở các thứ mắm muối vào xóm bán cho bà con. Và rồi, Năm Hóa đã lớn lên hồi nào không hay, trên chiếc xuồng đó, trên dòng kinh nầy. Giờ đây, Năm Hóa đã hai mươi sáu tuổi đời rồi. Nhiều lúc nó nghĩ con nước biển Đông còn biết đi rong đến những bờ đất lạ, huống là người như nó, suốt đời chịu bó mình vào chiếc xuồng lênh đênh nầy mãi sao?…

Nó gặp Hai Chắc đang ngồi chặt khúc mấy con đẻn để làm mồi cắm cua.

- Cua khá hôn, Hai Chắc? - Năm Hóa hỏi.

- A... ha, cũng được... năm ký ngoài. - Hai Chắc bị hỏi bất ngờ, lúng túng đáp. - Anh Năm ghé chơi!

- ừa, tao định gặp mầy... nói chút chuyện, có được hôn?

- Chèng ơi! Chuyện gì dzậy anh Năm?

- Thì chuyện... út Lượm đó mà. Mà chú Tư có nhà hôn?

- Ba tui đi xóm rồi. - Hai Chắc đứng phắt dậy - Anh... anh Năm ngồi chơi để tui kiếm chút gì đặng mình sương sương anh héng.

- ừa, sơ sịa thôi!Hai Chắc, mình trần trùng trục, cầm cái vợt đi ra vuông tôm. Mấy con ba khía đang  mon men kiếm ăn bên bờ mép nước nghe động chạy túa đi, chui tọt xuống các lỗ hang. Năm Hóa nhìn theo, nghĩ mình lớn tuổi hơn phải cư xử sao cho đáng mặt, đừng để em út nó khi dể. Nói thì nói vậy, chớ nó cũng chưa biết nói sao với Hai Chắc, để khỏi mang tiếng là ỷ lớn.

Năm Hóa có dè đâu chính Hai Chắc lại mở miệng trước, lại đưa ra cái giọng dễ thương hết biết:

- Tui với anh Năm đều thương út Lượm. Giờ út Lượm không biết tính sao, thấy tội nghiệp lắm. Tui nghe người ta nói nhường cơm nhường rượu chớ không ai nhường cái người mình thương. Tui nghĩ mần gì thì mần, chớ con người ta ở đời cái tình là quý. Tui với út Lượm là tình anh em từ nhỏ tới giờ. Mà tui với anh Năm cũng là tình... bà con lối xóm. Đó là tui nghe ba tui nói dzậy. Ba tui biểu không được uýnh lộn, bà con ta cười. Bị dzậy đó mà nhiều đêm tui nằm tui nghĩ nát cái óc cũng tính hổng ra đường. Giờ anh Năm đã tới kiếm tui, thì chắc cũng nghĩ như tui. Thôi thì - Hai Chắc vừa nói vừa ngó mông lung lên trời - con sáo nó bay trên trời, con cá nó lội dưới kinh, nhờ ly rượu để nó tính giùm. Tui với anh Năm, đứa nào ngã trước thì…

Năm Hóa ngồi nhậu với Hai Chắc tới xế chiều, vẫn chưa ai chịu say. Chỉ một ly rượu gạo chuyền tay, tới phiên thì uống. Mà uống một hơi không được ngập ngừng. Lúc nào chóng mặt thì dựa lưng vô vách mà ngồi chớ không được nằm. Hễ đến phiên là phải uống. Còn uống được là còn tỉnh. Cặp mắt Hai Chắc đỏ kè kè như muốn lộn ra ngoài, nhưng nó thấy Năm Hóa vẫn còn “tư cách” lắm. Lúc đầu thì nó tính ăn đứt Năm Hóa, nhưng bây giờ nó không dám chắc…

- Rượu ơi là rượu, mầy thương tao chút đi. Mầy hạ nó giùm tao đi... Tao thương mầy lắm nghe rư... ượu... - Hai Chắc cầm ly, lặc lừ đưa qua cho Năm Hóa, miệng lầm bầm khấn vái.

Nhưng Năm Hóa lại nghe Hai Chắc kêu ra “Lượm ơi là Lượm”, nghĩ nó kêu út Lượm chắc là chịu hết nổi nữa rồi. Nó gần thua rồi, tội nghiệp thằng nhỏ dễ thương hết biết. Ai xui khiến chi mà đi thương út Lượm, để giờ phải chịu khổ...

Trời chợt mưa chợt nắng, hửng ánh sáng trong veo vàng ruộm phủ lên rừng đước xanh ngan ngát. Nước lên ngập gốc cây bần già giữa sân khiến lũ cá thòi lòi leo lên tới chạc ba, lỏ mắt ngó quanh. út Lượm như có lửa đốt trong lòng, cứ chạy ra chạy vô mà chẳng biết phải làm gì. Đã mấy lần nó tính đi kêu Tư Mỡ về, nhưng rồi lại dùng dằng không bước nổi. Chừng nửa buổi, Hai Luông không biết ở đâu về, kêu út Lượm biểu xẻng lẻng:

- Tụi nó... chưa có gì trong bụng. Sao mầy hổng đi xúc mấy con cá kèo vô nấu cho nó nồi cháo.

út Lượm vùng vằng cầm cái vợt đi ra ruộng, nghĩ mình đâu có ăn ở ác đức gì mà gặp cái cảnh nầy. Trời đang nắng lại mưa. Cá kèo nổi lềnh mặt nước. Tiếng ca cải lương từ chiếc máy cát-sét bên nhà bà Tư Bụng cứ ỉ-eo nghe buồn nhức xương…

Chờ cho út Lượm đi rồi, Hai Luông mới lò dò qua nhà Tư Mỡ. Hì hục mãi một lúc lâu ông mới đưa được chiếc xuồng đầy gạo của Năm Hóa đang bị kẹt dưới sàn nhà Tư Mỡ ra ngoài. Con nước này chưa biết còn rong tới đâu. Hai Luông sợ xuồng gạo của Năm Hóa bị nhận chìm, ai dè Năm Hóa lại vọt miệng nói:

- Cho nó chìm xuồng luôn chú Hai? Không lấy được út Lượm thì cũng kể như chìm xuồng gạo rồi. Nhưng mà, Hai Chắc ơi Hai Chắc, hổng biết làm sao mà cái bụng tao cứ thấy... thương... thương... Hà hà!... Ha ha!... - Năm Hóa vụt lớn tiếng ca - Ai xui mà con nước nó đi rong. Để cho mà Năm Hóa, nó phải lòng... là lòng... hà hà!

út Lượm vùng bịt hai tai lại chạy ù vô nhà. Nó chui vào xó bếp khóc nấc lên.

Âu ơ... Ai xui con nước đi rong

Để cho út Lượm phải lòng anh Năm... ầu ơ...

Đã lâu lắm rồi, chẳng nhớ là mấy năm nữa, cứ mỗi lần chèo xuồng qua đây, Năm Hóa lại cất tiếng hò ghẹo út Lượm chơi. Hồi đó, út còn chưa biết gì, không hiểu sao anh Năm lại nghĩ ra cái câu hò oan nghiệt đó. Để rồi, cứ mỗi lần gió chướng về cào sàn sạt vào vách lá dừa nước làm cho út không ngủ được, câu hò của anh Năm lại trăn trở cùng với út hết cả đêm dài...

- Anh Chắc ơi anh Chắc! Đừng có trách út nghen! - út Lượm nấc lên. Nó len lén gom mấy bộ quần áo vô cái bọc ny-lông, rồi ra mở chiếc xuồng nhỏ lẹ làng chèo vọt đi. Gió chướng tràn về thổi tung mặt nước.

- Con nhỏ làm sao mà khóc dữ vầy nè! - Một bà ngồi trên chiếc xuồng máy chạy vụt qua, nhìn út Lượm nói to.

Con nước biển Đông sao mà cứ tràn lên, cứ lớn mãi không dừng. Lại gặp cơn gió chướng, xuồng của út Lượm như lóc đi trên mặt kinh. Nhưng lòng nó thì ngổn ngang trăm mối, chẳng biết về đâu...

(Báo Văn nghệ Trẻ)

Copyright by