TRUYỆN NGẮN  ALLAN EDGAR POE

Trái tim thú tội

Đúng! Thần kinh bị kích động đầu óc căng thẳng căng thẳng kinh khủng, nhưng đâu đến nỗi tôi điên! Cơn bệnh chỉ giúp ngũ quan tôi thêm minh mẫn, hoàn toàn không bị hủy hoại, ù lì chút nào. Nhất là thính giác thì đặc biệt càng nhạy bén. Tôi nghe thấy mọi thứ tận trời cao lẫn dưới đất sâu. Tôi nghe tất cả những điều ở tận cõi âm ty! Vậy thì làm sao tôi điên được chứ? Hãy lắng nghe nhé! Bạn sẽ thấy tôi có thể kể lại toàn bộ câu chuyện ấy tỉnh táo và thoải mái đến chừng nào.

Khó có thể nói cái ý định ấy ban đầu đã nhen nhúm trong tôi như thế nào. Đến khi nhận biết được thì nó cứ đeo đuổi tôi suốt ngày đêm. Tôi chẳng có mục đích và cũng chẳng bởi đam mê nào. Tôi thích lão già ấy. Lão chưa làm phật lòng tôi, chưa xúc phạm đến tôi lần nào, vàng bạc của lão thì tôi chẳng thiết. Theo tôi mọi sự chính tại ánh mắt của lão. Rõ thế rồi! Lão có ánh mắt của loài kền kền. Thứ ánh mắt màu xanh nhợt nhạt phủ mầu trắng đùng đục! Bất cứ lúc nào cảm thấy ánh mắt ấy xói vào là máu tôi đông cứng lại. Từng chút một, tôi đi đến quyết định phải giết lão để vĩnh viễn thoát khỏi ánh mắt ấy

Và đây mới là điểm quan trọng. Bạn cho là tôi điên nhưng người điên thì có biết gì đâu? Nếu được chứng kiến lúc đó bạn sẽ thấy tôi khôn ngoan biết bao khi tiến hành công việc-vô cùng thận trọng, tiên liệu đầy đủ mọi tình huống và cẩn mật kín đáo thì khỏi phải nói! Tôi cư xử tử tế hết mức suót một tuần lễ trước khi giết lão. Cứ mỗi tối, vào khoảng nửa đêm, tôi mở chốt phòng lão và đẩy tới. ấy! Vô cùng nhẹ nhàng nhé! Khi hé ra vừa đủ, tôi đưa chiếc đèn lồng được bọc kỹ vào trước, hoàn toàn bọc kín để ánh sáng ko lọt ra, sau đó tôi chui đầu vào. ồ, có lẽ bạn sẽ phá ra cười nếu thấy tôi chui đầu vào khéo léo đến như thế nào! Chui từ từ, thật chậm, rất chậm để khỏi kinh động giấc ngủ của lão. Mất nguyên cả giờ đồng hồ mới đưa được trọn cái đầu vào trong khe cửa, đủ sâu có thể nhìn thấy lão nằm trên giường. Ha, ha! Liệu một người điên có thể khôn ngoan như thế ko? Và khi cái đầu đã yên vị, tôi cẩn thận tháo đèn lồng ra. ồ, cẩn thận, rất cẩn thận vì lề cửa có thể rít lên lắm chứ? Tôi tháo bọc đèn vừa đủ cho một tia sáng thật mỏng rọi vào đúng mắt kền kền ấy! Suốt bảy đêm liền, đêm nào tôi cũng làm như vậy, đúng vào nửa đêm. Nhưng lần nào đôi mắt lão cũng nhắm nghiền cả. Thế thì làm sao hạ thủ được? Vì đâu phải lão mà chính đôi mắt quái gở của lão đã trêu tôi cơ mà?

Và cứ thế mỗi sáng, khi ngày vừa rạng tôi lại phải liều lĩnh bước vào phònh lão, can đảm nói chuyện với lão, thân ái gọi tên cúng cơm của lão, hỏi đêm qua lão có được ngon giấc ko... Thế đây, bạn thấy rõ là lão ko thể nào đủ thông minh để có thể đoán được hằng đêm, đúng mười hai giờ, tôi lại đứng ngắm lão ngủ!

Vào đêm thứ tám, tôi mở cửa phòng lão cẩn thận hơn thường lệ. bàn tay chuyển động còn chậm hơn kim phút đồng hồ. Hơn lúc nào hết, tôi nhận rõ sức mạnh và sự minh mẫn của mình. Khó mà kìm được một cảm giác chiến thắng dâng lên trong lòng khi nghĩ rằng mình đang đứng đó, mở nhẹ cánh cửa, từng chút, từng chút một, còn lão thì cho dù nằm mơ cũng ko thể biết được việc làm và ý nghĩ bí mật của tôi. Thú vị với ý nghĩ đó, tôi buộc miệng cười khẽ một tiếng. Hình như lão có nghe thấy bởi lão đột ngột cử động như thể bị giật mình. Bây giờ bạn nghĩ rằng tôi phải lùi bước? Ko đâu! Căn phòng tối đen như mực, các cửa lá sách đều được đóng kín vì sợ kẻ trộm. Tôi biết rằng lão ko thể thất cánh cửa đang mở nếu cứ đẩy tới-từ từ-từ từ...

Đưa đầu vào xong, tôi định tháo đèn lồng ra, thì ngón tay kẽ chạm vào sợi dây thép buộc đèn. Lão già vùng dậy trên giường, hét lên: - Ai đó?

Tôi đứng bất động. Cả tiếng đồng hồ tôi ko nhúc nhích, cố nghe ngõng động tĩnh. Lão vẫn ko nằm xuống trở lại, ngồi im trên giường nghe ngóng-như tôi vẫn làm đêm này qua đêm khác. Lão lắng nghe thần chết mò về trên vách!

Lúc đấy tôi nghe có tiếng rên rỉ nhè nhẹ. Tôi biết đó là tiếng rên của nỗi kiếp đảm. Đó ko phải tiếng than vãn của đau đớn hay buồn tiếc. ồ, hoàn toàn ko phải thế! Đó là âm trầm run rẩy phát xuất tận đáy lòng người a bàng hoàng tê dại. Tôi biết rõ cái tiếng ấy. Nhiều đêm đúng nửa khuya, khi cả thế gian đã ngủ kỹ, cái tiếng ấy chợt vọt lên trong lồng ngực của tôi. trong tận cùng sâu thẳm, cái tiếng ấy vang vọng khủng khiếp và nỗi sợ hãi đày đọa, dày vò tôi. Tôi bảo là tôi hiểu rõ lắm mà. tôi hiểu những gì lão đang cảm thấy vf thương hại lão, mặc dù thực ra tôi cũng thấy buồn cười thực. Tôi biết lão vẫn còn thức từ khi nghe tiếng động nhẹ ấy, từ lúc trở mình trên giường. Nỗi sợ hãi của lão cứ tăng dần lên mãi. Lão cố nghĩ mình nghe nhầm nhưng ko được. lão đã tự nhủ rằng: - Đấy chỉ là tiếng gió lùa qua ống khói, tiếng chuột chạy trên sàn nhà hay chỉ là tiếng dế kêu. Lão tự trấn an bằng đủ mọi giả thuyết, nhưng tất cả đều vô ích. Tất cả đều vô ích vì bóng đen của thần chết đang từ từ dịch tới trước mắt lão, đang chuẩn bị chụp xuống nạn nhân. Chính cái ấn tượng ghê gớm về bóng đen vô hìnhấy đã khiến lão cảm được - dù chẳng thấy chẳng nghe - sự hiện diện của cái đầu tôi bên trong căn phòng.

Sau khi chờ đã khá lâu một cách kiên nhẫn nhưng vẫn ko nghe lão nằm xuống, tôi quyết định hé mở chiếc đèn lồng chút xíu, thật nhỏ, cực nhỏ.

Thế là tôi đã mở ra-bạn ko thể tưởng tượng nổi tôi đã cẩn thận đến nhường nào-một tia sáng mỏng manh như tơ nhện chiếu đúng ngay con mắt kền kền ấy! Con mắt mở lớn, căng tròn xoe khiến tôi điên tiết. Tôi đã thấy rõ nó với đày đủ các dặc điểm-mà xanh chết giả và lớp màng đục đục gớm guốc. Tất cả cứ khiến tôi lạnh rủn đến tận xương tủy. Tôi ko thể thấy bộ mặt và hình dáng của lão, vì, tựa như bản năng, tôi đã chiếu tia sáng đúng ngay cái chỗ đáng nguyền rủa ấy.

Tôi đã chẳng nói rằng bạn sẽ lầm khi cho là tôi điên sao? ấy chỉ là sự mẫn cảm! và đây, lúc này, tôi nghe thấy một âm thanh trầm đục, nhanh như tiếng tích tắc của một chiếc đồng hhò được bọc kín trong bông. Đó là tiếng đập của trái tim lão. Nó càng khiến tôi thêm phẫn nộ, nghe như tiếng trống thúc quân ra trận vậy!

Nhưng dù thế tôi vẫn cứ chần chừ bất động và cảm thấy khó thở. Tôi giữ im chiếc đèn, cố gắng giữ tia sáng tiếp tục chiếu thẳng vào con mắt lão. Tiếng trống thúc quân mỗi lúc càng giục giã vang to hơn! Nỗi sợ hãi trong lão đã lên đến cực độ1 tiếng tim đập càng lúc càng lớn! Bạn có hiểu tôi rõ ko? Tôi đã nói với bạn rằng tôi bị kích động, đúng thế đấy! Và lúc ấy, trong đêm đen, giữa cái giừo chết chóc cùng nỗi im ắng rợn người của ngôi nhà cổ kính, cái âm thanh quá đỗi kỳ dị ấy đã khích thích trong tôi một nỗi sợ hãi ko thể kìm chế được. Nhưng tôi vẫn chần chừ bất động thêm vài phút nữa. Tiếng đập lại to hơn, to hơn nữa. Tôi nghĩ trái tim ấy có lẽ phải vỡ ra mất. Và bây giờ một nỗi lo sợ mới lại đến trong tôi-hàng xóm cũng có thể nghe thấy tiếng đập này!

...Giờ của lão đã đến rồi! Với mọt tiếng hét lớn, tôi ném toạch chiếc đèn lồng, nhảy xổ vào phòng. Lão chỉ kịp thét lên một lần, chỉ một lần. Trong chớp mắt, tôi lôi tuột lão xuống sàn, đè ụp chiếc giường nặng lên người lão. Tôi cười thỏa mãn khi thấy công việc đã được thực hiện dễ dàng, suôn sẻ. Tuy nhiên, vài phút sau, trái tim lão vẫn tiếp tục ấm ức đập. Nhưng việc ấy chẳng đáng để tôi bận tâm vì nó ko vang nổi ra ngoài phòng. Cuối cùng nó ngưng bặt. Lão già đã chết. Tôi nhấc chiếc giường lên xem thi thể. Lão chết ngoắc rồi. Tôi đặt tay lên ngực lão một lúc. Chẳng còn tiếng đập nào nữa. Lão đã chết cứng rồi. Con mắt của lão chắc chắn ko còn làm phiền tôi được nữa.
Và bây giờ đây bạn vẫn cho rằng tôi điên thì bạn sẽ ko nghĩ như thế khi tôi thuật lại sự khôn ngoan thận trọng của tôi trong việc chôn dấu tử thi. Đêm gần tàn tôi hành động vội vã nhưng hoàn toàn yên lặng. Trước tiên tôi chặt nhỏ tử thi, cắt rời đầu và chân tay. Gỡ ba miếng vãn sàn, tôi nhét tử thi vào những khoảng trống rồi gắn lại khéo đến nỗi ko có cặp mắt nào - kể cả mắt lão - có thể khám phá được điều gì. Chẳng có gì phải chùi cả. Ko một vết tích nhỏ, ko một giọt máu nào vương vãi. Tôi hết sức cẩn trọng đề phòng việc đấy. Chiếc hòm gỗ đã dấu trọn tất cả. Ha, ha, ha...

Khi tôi hoàn tất công việc thì đã bốn giờ sáng, trời vẫn còn tối đen. Bỗng có tiếng gõ cửa dưới nhà đúng lúc chuông đồng hồ đổ giờ. Tôi bước xuống mở cửa, lòng nhẹ nhõm. Bây giờ còn việc gì nữa mà phải sợ cơ chứ? Ba người bước vào nhà. Họ tự giới thiệu là nhân viên an ninh. Một người hàng xóm nghe thấy tiếng la thất thanh trong đêm, sự việc ấy dẫn đến nghi vẫn, cơ quan an ninh đã được báo tin, cử họ đến kiểm tra sơ bộ.

Tôi mỉm cười - có việc gì phải sợ nhỉ? Tôi mời họ vào nhà và giải thích rằng tiếng la ấy chính là của tôi trong cơn mộng mị, mêm sảng. Tôi cũng cho họ biết lão già ấy đã về quê. Tôi đưa những vị khách đi khắp nhà, tôi mời họ khám xét thật kỹ lưỡng vào! Cuối cùng tôi đưa họ vào phòng lão già. Tôi chỉ cho họ thấy của cải của lão vẫn an toàn, chưa động đậy gì cả. Quá vui với lòng tự tin, tôi mang ghế vào căn phòng ấy, mời họ ngôi ngay tại đó giải lao một chút. Và với sự liều lĩnh của một kẻ chiến thắng, tôi đặt ghế của mình ngồi ngay trên đầu tử thi.

Các nhân viên an ninh tỏ vẻ hài lòng. Thái độ của tôi đã thuyết phục được họ. Tôi rất thoải mái tự nhiên. Họ ngồi đó và khi tôi vui vẻ trả lời, họ cũng đáp lại bằng những mẩu chuyện vui vớ vẩn. Nhưng dần dà tôi thấy người cứ tái đi và tôi chỉ mong họ ra về. Đầu nhức buốt, tôi nghe như có tiếng chuông reo bên tai. Nhưng họ vẫn ngồi, vẫn trò chuyện bâng quơ. Tiếng ù ù trong tai tôi trở nên nghe rõ hơn - lại tiếp tục và lại to hơn. Tôi cố nói cười tự nhiên để xua đuổi cảm giác ấy. Nhưng nó vẫn tiếp tục và lại càng rõ hơn.

Cuối cùng tôi chợt nhận ra âm thanh ấy ko phải ở trong tai tôi.

Ko nghi ngờ gì nữa, tôi tái mặt đi, nhưng vẫn cố nói năng lưu loát hơn, mạnh dạn hơn. Âm thanh kia vẫn gia tăng, tôi biết phải làm gì đây? Đó là âm thânh trầm đục, nhanh gọn, quá dỗi giống tiếng tíc tắc của chiếc đồng hộ được bọc trông bông! Tôi thở hổn hển nhưng họ vẫn chưa nghe thấy những tiéng đập ấy. Tôi nói nhanh hơn, hùng hồn hơn, cố át đi. Nhưng âm thanh ấy vẫn tăng dần. Tôi đứng lên, tiếp tục bàn về vẫn đề cướp bóc với giọng sang sảng, điệu bộ mạnh mẽ. Nhưng tiếp đập vẫn cứ to thêm. Tại sao họ ko đi cho rồi nhỉ? Tôi đi đi lại lại trên sàn nhà, bước chân nặng chịch như bị kích động giận dữ trước sự quan sát của họ. Nhưng tiếng đập vẫn cứ tăng đều. Ôi, thượng đế ơi! Tôi có thể làm gì đây? Tôi nói đến sùi bọt mép. Tôi nổi cáu, tôi nguyền rủa! Tôi day lắc chiếc ghế ngồi, tôi trà mạnh chân lên sàn nhà. Nhưng âm thanh ấy vẫn nổi lên trên và tiếo tục tăng đều. Nghe lớn thêm, lớn thêm, lớn thêm! Ba nhân viên an ninh vẫn trò chuyện vui vẻ và cười nói nữa chứ! Có thể nào họ chẳng nghe thấy? Lạy chúa! Ko, ko thể thế được! Họ nghe cả rồi! Họ nghi ngờ! Họ biết hết rồi! Họ cố tình đùa cợt trên nỗi thống khổ của tôi! Tôi đã nghĩ đến điều ấy.

Tôi biết rõ điều ấy lắm! Ko còn gì tệ hại hơn nỗi đau khổ này! Ko thể khoan dung cho sự nhạo báng này được! Tôi ko chịu nổi những nụ cười giả dối ấy nữa. Hoặc tôi phải thét lên hoặc chết đi thôi!

Và bây giờ - một lần nữa! Hãy nghe đây! Nó vang! Vang! Vang! Vang!

- Đồ đểu! - Tôi hét lên - Đừng giả vờ nữa! Tôi nhận tội đây! Gỡ vãn sàn lên. Đây, đây này! Trái tim tởm lợm của lão ấy vẫn còn đập đấy.

Sự suy tàn của ngôi nhà Acsơ

Vào một ngày thu lặng lẽ, buồn tẻ, tôi một mình trên lưng ngựa tiến về phía ngôi nhà Acsơ. Khi đã đứng trước ngôi nhà tôi gần như xỉu hẳn đị Tâm hồn tôi cũng buồn bã và tăm tối như bầu trời lúc đó. Lòng tôi thì u ám như những bức tường xám lạnh lẽo của ngôi nhà trước mắt. Tôi cũng không biết tại sao lại có cái cảm giác đau khổ đến tột độ nàỵ Có lẽ là do sự tàn tạ của ngôi nhà và của cả cảnh vật xung quanh chăng. Những cánh cửa sổ đen xì giống như những đôi mắt đen trên một khuôn mặt trống rỗng. Những thân cây khô trắng toát không còn sức sống để soi bóng toàn cảnh khu nhà trông còn tiêu điều hơn là cảnh thực. Một lát sau, không còn đủ sức để tìm hiểu cái bí ẩn trong cảm xúc của mình nữa, tôi rời khu hồ chầm chậm bước vào nhà.

Rôdric Acsơ, chủ nhân gia tài này, là người bạn thân nhất thời thơ ấu của tôị Đã mấy năm trôi qua, kể từ ngày gặp nhau lần cuối, mãi gần đây anh mới gửi cho tôi một bức thư, tha thiết mời tôi đến thăm (thực ra là anh ta cầu khẩn tôi) và ở chơi với anh vài tuần. Anh biết là anh đang bị ốm nặng, vì một căn bệnh tinh thần. Anh cho rằng sự có mặt của tôi sẽ làm anh vui lên, sẽ làm dịu đi những ý tưởng lộn xộn bất thường của anh. Anh chân thành quá làm tôi không nỡ từ chối và giờ đây tôi đã có mặt trước ngôi nhà. Dù trước đây, khi còn nhỏ, chúng tôi đã từng là bạn thân thiết, nhưng thực ra tôi biết rất ít về Rôdric Acsơ. Tôi chỉ còn nhớ anh là người rất ít nói, thích tách mình ra khỏi những người khác. Mọi người trong dòng họ của anh theo như gia phả đã ghi, đều có một trí tưởng tượng kỳ lạ và điều này đã bộc lộ trong các tác phẩm vĩ đại về nghệ thuật và âm nhạc. Tôi cũng biết một điều rất lạ là không hề có các chi ngành trong dòng họ Acsơ, mỗi thế hệ chỉ có một người nối dõị Tên tuổi cũng như gia sản được truyền từ đời cha sang đời con không hề bị gián đoạn. Ngôi nhà Acsơ theo quan niệm của người dân khu này không chỉ có nghĩa là ngôi nhà và mảnh đất mà còn là dòng họ ấỵ Khi tiến gần đến ngôi nhà màu xám xịt, trong óc tôi nảy ra một ý tưởng kì lạ, tự nhiên tôi cảm thấy không khí bao bọc xung quanh ngôi nhà ấy cũng khác với không khí của chúa trờị Tôi tưởng tượng, không khí ấy được lan toả từ những cái cây đã mục nát, từ những bức tường mầu xám và từ cái hồ im lìm, một thứ không khí mà bản thân nó cũng có mầu xám xịt bủa vây quanh ngôi nhà như một đám mây mù. Khó khắn lắm tôi mới gạt bỏ được ý tưởng điên rồ nàỵ

Bây giờ tôi mới nhìn rõ ngôi nhà, Tuy vẫn còn nguyên vẹn song trông đã quá cũ. Tôi muốn nói là cả cái công trình bằng đá ấy chưa có chỗ nào bị đổ xuống. Nhưng từng viên đá đều mang dấu ấn của sự tàn lụi theo thời gian. Tất nhiên, tôi không thấy dấu hiệu nào của sự sụp đổ, trừ một vết nứt hẹp dài chạy thẳng từ nóc mái trước xuống tận chân tường.

Một người đầy tớ chạy ra dắt con ngựa cho tôị Tôi bước qua cổng vòm nhà, sau đó tôi được dẫn qua nhiều đoạn ngoằn ngoèo tối tăm đến căn phòng của ông chủ. Tôi cảm thấy mỗi bước đi đều tác động mạnh mẽ đến tôi mặc dầu suốt cả cuộc đời tôi đã quen thuộc với những cảnh này: những mảng trần nhà có trang trí, những mảnh rèm cửa nặng nề, những bộ áo giáp và vũ khí thời xưa, và những bức tranh trên tường. Tôi gặp ông bác sỹ của gia đình ở giữa cầu thang. Hình như ông ta vừa ngạc nhiên vừa hoảng sợ vì sự có mặt của tôị

Phòng của ông chủ là một căn phòng riêng biệt, cao và tốị Trên sàn có hàng loạt những đồ đạc cổ kính. Sách vở nhạc cụ vung vãi khắp nơi, nhưng cũng chẳng tạo cho cảnh tượng một sức sống nào cả. Tôi cảm thấy đang hít thở bầu không khí chết chóc.

Acsơ đón tôi rất nồng nhiệt. Chúng tôi cùng ngồi xuống bên bàn. Tôi nhìn anh với cảm giác ái ngạị Rõ ràng không một người nào lại thay đổi khủng khiếp như thế này sau một thời gian ngắn. Trước đây trông anh cũng xanh xao nhưng chưa bao giờ lại xanh xao đến như thế. Đôi mắt to và thông minh giờ đây không còn bình thường nữa, mặc dù vẫn ánh lên một sự thông minh lạ kỳ. Đôi môi chỉ còn lại một vệt thẳng trên khuôn mặt. Bộ tóc mềm mại đã lâu không cắt giống như bộ tóc của một cụ già, rủ xuống mặt và cổ. Sự thay đổi về cử chỉ của anh bạn tôi cũng thật kì lạ. Anh luôn luôn chuyển từ trạng thái sôi nổi sang trạng thái lo âụ Và, khi anh chuyển từ trạng thái này sang trạng thái khác thì giọng nói của anh lại thay đổi: lúc thì cất cao, lúc thì hạ trầm xuống giống như kiểu nói của một người quá saỵ

Cứ như thế, anh nói đến cuộc viếng thăm của tôi, đến sự mong đợi tha thiết được gặp tôi, đến những niềm an ủi mà anh hy vọng tôi sẽ mang lạị Rồi anh bắt đầu kể lể dài dòng về bệnh tật. Theo anh đó là một căn bệnh của dòng họ, không có thuốc nào chữa được. Nhưng rồi bỗng nhiên anh lại nói: đó chỉ là một căn bệnh đơn giản và sẽ qua nhanh thôị Hình như anh đang phải chịu đựng sự căng thẳng về tinh thần. Anh chỉ ăn được những thức ăn không mùi vị, chỉ mặc được một loại quần áo nào đó và không chịu được mùi hoa; một tia sáng mờ ảo nhất cũng làm cho đôi mắt anh đau nhức. Anh đã cấm mọi người không được gây ra tiếng động trong nhà, trừ một vài âm thanh của một số nhạc cụ.

Anh nói :

- Tôi hoảng sợ tương lai không phải chỉ vì những sự kiện của tương lai mà cả sự tác động của nó đối với tôị Tôi run rẩy khi nghĩ đến bất cứ một sự kiện nào, dù là nhỏ nhất, có thể làm tăng sự lo âu của tôị Trong tình trạng khủng khiếp này tôi cảm thấy sắp đến lúc tôi phải từ bỏ cõi trần trong một cuộc vật lộn chống lại sự sợ hãị

Tôi rất kinh ngạc khi biết anh đã không rời ngôi nhà từ nhiều năm naỵ Anh nói :

- Chính ngôi nhà này ... những bức tường và những cột nhà đã có ảnh hưởng mạnh mẽ đối với tôị Chúng có một ma lực buộc tôi vào chúng như thể chúng là những linh hồn sống.

Tôi không biết nói thế nào với anh bạn tôị Mặc dù hơi do dự một chút nhưng anh vẫn công nhận rằng tất cả những nỗi bất hạnh mà anh phải chịu đựng đều có một cội nguồn đơn giản hầu như rất tự nhiên, đó là bệnh hoạn nguy hiểm và kéo dài của người em gái mà anh yêu quý, người đã cùng dòng máu với anh còn lại duy nhất trên trái đất nàỵ Anh nói :

- Cô ấy sắp chết, - với giọng nói đau xót mà tôi không bao giờ quên được. - cái chết của cô ấy sẽ bỏ lại mình tôi trên trái đất này, người con cuối cùng của dòng họ Acsơ lâu đờị

Trong lúc anh đang nói thì tiểu thư Madơlin (đó là tên cô em gái) chậm rãi đi ngang qua phía cuối căn phòng. Cô không để ý thấy có người lạ đang ngồi với anh cô. Tôi nhìn cô đầy kinh ngạc và hoảng sợ. Tôi không thể nào giải thích được những cảm giác của tôi lúc ấỵ Cô vừa đi khỏi, tôi quay lại phía bạn tôi và đã thấy anh đang ôm mặt để giấu một dòng nước mắt.

Căn bệnh của tiểu thư Madơlin đã làm cho tất cả các bác sỹ đều phải bó tay vì cô không còn quan tâm rằng mình còn sống hay là đã chết. Sự héo hon dần dần về xác thịt làm cho cơ thể cô mỗi ngày một yếu đị Thỉnh thoảng trái tim cô lại ngừng đập một lúc. Điều đó làm cho cơ thể cô càng suy kiệt. Bạn tôi đau khổ kể cho tôi nghe rằng họ không thể làm gì để ngăn chặn sự tấn công của thần chết. Anh nói :

- Cô ấy sẽ phải nằm liệt giường và tôi tin rằng anh sẽ không còn gặp lại cô ấy nữạ

Suốt mấy ngày ở lại ngôi nhà này cả hai chúng tôi đều không ai nhắc đến tên cô ấy nữạ Tôi chỉ cố gắng an ủi và làm cho bạn tôi nguôi ngoai, chúng tôi cùng nhau vẽ tranh và đọc sách. Có lúc tôi ngồi lặng đi nghe anh bạn tôi chơi một bản nhạc như trong giấc mơ. Tình bạn của chúng tôi càng ngày càng thân thiết hơn, và cùng chia sẻ những ý tưởng thầm kín nhất. Nhưng cũng chẳng có ích gì. Một màn đêm đã bao phủ trong tâm hồn anh và toả ra mọi vật xung quanh cả một chuỗi vô tận những nỗi niềm đau khổ.

Tôi sẽ mãi mãi ghi nhớ những giờ phút trang trọng nhất mà tôi đã sống riêng với người chủ của ngôi nhà Acsơ. Thế nhưng tôi không thể miêu tả bằng lời những gì chúng tôi đã cùng nhau tìm tòi và hoạt động. Anh ta là một người có những ý tưởng cao siêụ Nhưng những ý tưởng này trở nên lộn xộn vì bệnh tật của anh. Bây giờ anh chỉ còn có thể diễn đạt ý tưởng của mình bằng màu sắc và âm thanh-bằng loại màu hoang dã nhất của hội họa và bằng giai điệu khó hiểu nhất của chính những bản nhạc của anh. Và những ý tưởng này cũng không thể hiện rõ ràng ngay đối với chính anh. Vậy thì ta cũng có thể tưởng tượng được rằng nó khó hiểu đối với tôi như thế nàọ

Tôi cho rằng trong một bức tranh nào đó, ý tưởng của anh đã được thể hiện rõ ràng hơn nhưng tôi vẫn cứ không hiểu nổị Tôi vẫn còn nhớ bức tranh ấy bởi vì khi nhìn nó tôi bị xáo động dữ dộị Bức tranh vẽ một lối đi hun hút, hai bên là hai bức tường thấp lè tè, bóng nhẵn và trắng toát. Nền bức tường gây cho ta một cảm giác đó là lối đi sâu xuống lòng đất, nhưng không có lối rạ Trên bức tường không có đèn sáng và cũng không thấy có loại ánh sáng nào khác. Tuy nhiên hoàn cảnh bị nhấn chìm trong một thứ ánh sáng rực rỡ.

Trong một lần nói chuyện, Acsơ bảo tôi là anh tin rằng tất cả các loài cây đều có khả năng cảm giác và ngay cả những vật vô tri cũng có khả năng này trong một điều kiện nào đó. Như tôi đã kể trước đây, lòng tin này có liên quan đến những tảng đá xám của khu nhà. Anh cho rằng chính cái cách chúng được sắp xếp thành một bức tường, một kiểu sắp xếp đã có vài trăm năm nay đã tạo cho chúng tôi một cuộc sống riêng. Anh nói rằng nước trong hồ cũng như những cây khô đều có cuộc sống giống như vậỵ Anh nói tiếp :

- Cái để chứng minh cho suy nghĩ ấy của tôi về những bức tranh tường quanh nhà và hồ nước, tôi có cảm giác là đều xuất phát từ sự phát triển dần dần của một không khí đặc thù xung quanh chúng. Tôi nghĩ ngay đến ý tưởng đã xuất hiện trong óc tôi khi tôi vừa đến nơi nàỵ

Anh nói tiếp :

- Cái không khí này đã ảnh hưởng đến dòng họ tôi một cách thầm lặng nhưng khủng khiếp. Chính nó đã làm cho tôi như thế này đâỵ

Lúc này tôi không nghĩ ra nổi một điều gì để nói với anh bạn tôi nữạ

Một buổi tối, Acsơ nói vắn tắt với tôi rằng tiểu thư Madơlin đã chết. Anh bảo là anh định giữ thi thể của cô trong hai tuần rồi mới chôn. Anh sẽ đặt cô trong căn phòng dưới nhà hầm. Lý do anh đưa ra cũng chẳng có gì khác thường, vì anh đã hiểu được cái bệnh mà cô đã phải chịu đựng, nói một cách đơn giản hơn, anh muốn bảo đảm chắc chắn một điều là cô đã chết thật trước khi đặt thi thể cô vào nhà mồ của dòng họ.

Theo yêu cầu của Acsơ, tôi đã giúp anh chuẩn bị mọi thứ. Hai chúng tôi khiêng thi thể cô gái đặt vào áo quan rồi đưa quan tài vào một căn phòng nhỏ vừa tối vừa ẩm thấp nằm ngay bên dưới căn phòng tôi đang ở.

Cách đây đã lâu, trong những năm tháng lộn xộn, căn phòng này dùng làm kho chứa thuốc súng và một số chất nguy hiểm khác nữạ Một phần của sân nhà và toàn bộ cửa vòm mà chúng tôi đi qua đều viền bằng đồng. Cánh cửa sắt nặng nề cũng được bảo vệ bằng cách đó. Đặt xong chiếc quan tài lệch sang bên cạnh một chút để nhìn vào khuôn mặt bên trong. Tôi nhận ngay ra rằng hai anh em trông rất giống nhaụ Đoán được ý nghĩ của tôi, Acsơ bảo rằng anh và Madơlin là hai anh em sinh đôi nên giữa hai người luôn luôn có sự đồng cảm khác thường. Trên khuôn mặt và cổ của cô ta vẫn còn hơi có mầu sắc và nụ cười vẫn còn đọng trên môi, trông thật khủng khiếp. Chúng tôi không dám nhìn lâu, vội đậy nắp quan tài và vít chặt lại, khép cánh cửa sắt và trở lên trên nhà.

Ba bốn ngày trôi qua đầy sự đau thương, tôi nhận thấy một sự thay đổi lớn trong cuốc sống của người bạn mình. Những hoạt động bình thường như âm nhạc, đọc sách, vẽ tranh đều bị lãng quên. Anh cứ lang thang từ phòng nọ sang phòng kia, không làm gì và cũng chẳng thiết gì cả. Anh lại càng xanh xao hơn và ánh mắt thông minh của anh đã biến đi đâu mất. Đôi khi tôi nghĩ rằng có một điều gì đó rất bí mật anh muốn kể cho tôi nghe nhưng lại không đủ can đảm để kể. Có những lúc anh ngồi lặng đi hàng tiếng đồng hồ như thể đang lắng nghe một âm thanh tưởng tượng nào đó, như thể đang chờ đợi một cái gì bất thường xẩy rạ Không biết có phải hoàn cảnh của anh đã làm cho tôi hoảng sợ và chính nó đã khiến tôi cảm thấy những ảnh hưởng hoang dã của những niềm tin khủng khiếp trong anh đang lan sang tôị

Vào đêm thứ bảy hoặc thứ tám gì đó sau cái chết của tiểu thư Madơlin tôi bắt đầu thấy mãnh lực khủng khiếp của các cảm giác nàỵ Tôi nằm thao thức hàng giờ cố chống lại cảm giác hoảng sợ. Tôi trách cứ mọi đồ vật xung qanh tôi: những đồ đạc bụi bặm, những mảnh rèm cửa rách bườm đang bay lên bay xuống trong luồng gió của một cơn bão, trách cứ ngay cả chiếc giường cổ kính mà tôi đang nằm. Nhưng mọi cố gắng của tôi đều vô ích. Cuối cùng vì quá sợ hãi tôi đã chồm dậy nhìn chằm chằm vào bóng tối của căn phòng. Tôi nghe thấy - cũng có thể nghĩ rằng tôi đã nghe thấy, những âm thanh trầm trầm nổi lên vào những lúc gió bão lặng xuống. Tôi vội mặc quần áo vì tôi đang run rẩy, run rẩy vì lạnh hay vì sợ tôi cũng không còn biết nữạ Để trấn tĩnh, tôi đi đi lại lại trong phòng.

Tôi đi lại được hai ba lần thì nghe tiếng gõ cửa nhè nhẹ. Acsơ tay cầm đèn bước vàọ Trong đôi mắt của anh tôi nhận thấy một nỗi kinh hoàng như điên dạị Anh bỗng kêu lên :

- Anh không trông thấy gì ư ...? Không thấy gì à? Nhưng này ... - Vừa nói anh vừa cẩn thận giơ cao cây đèn đi vội ra cửa sổ, đẩy bật tung cửa rạ

Luồng gió ùa vào mạnh đến nỗi gần như nhấc bổng chúng tôi lên. Nhưng cái mà chúng tôi chăm chú nhìn không phải là luồng gió mà cũng chẳng phải là những đám mây dày đặc đang phủ quanh ngôi nhà. Chúng tôi không trông thấy trăng sao nhưng cả ngôi nhà và những đồ vật xung quanh chúng tôi, kể cả những đám mây mù lơ lửng, đang sáng rực lên trong một luồng sáng kỳ lạ. Chính luồng sáng này đã dội lên từ những bức tường và từ mặt nước hồ.

- Anh không được ... anh không nên nhìn - tôi vừa nói vừa kéo anh ra khỏi cửa sổ và đẩy anh ngồi xuống ghế.

Tôi nói tiếp :

- Thứ ánh sáng làm cho anh hoảng sợ chỉ là ánh sáng điện xuất hiện trong không trung. Chúng ta hãy đóng cửa sổ lại, vì luồng gió lạnh này rất nguy hiểm cho sức khỏe của anh. Đây, quyển sách mà anh ưa thích đấỵ Tôi sẽ đọc cho anh nghe và chúng ta sẽ cùng nhau sống qua cái đêm khủng khiếp nàỵ

Tôi bắt đầu đọc, còn Acsơ lắng nghe hoặc có vẻ lắng nghe một cách chăm chú. Đó là một câu chuyện nổi tiếng của Lonsơlot Cenninh. Đọc được độ khoảng mươi phút, đọc đến phần nói về nhân vật chính đang tìm cách lọt vào nhà kẻ thù. Tôi còn nhớ đoạn đó như sau: " ... và Etơret giơ kiếm lên chém mạnh vào cửạ Cửa bị nứt rồi vỡ toác rạ Tiếng gỗ khô tạo ra một âm thanh trầm trầm hình như đã vang khắp cả khu rừng".

Đọc xong câu cuối, tôi ngừng lại vì hình như tôi cũng nghe thấy một tiếng động như vậy, giống như tiếng gỗ vỡ, mặc dù rất lơ mơ. Tiếng động, hình như phát ra từ một nơi nào đó trong ngôi nhà nàỵ Tôi chắc rằng bão tố đã làm vỡ một cái gì rồị Thế là tôi chẳng quan tâm đến nó nữa và tiếp tục đọc truyện: "Rồi Etơret bước qua cửa đứng trên sàn nhà đầy ánh bạc trước mặt một con thú dữ. Đằng sau con thú là một cái khiên bằng đồng treo trên tường. Trên khiên có khắc những lời sau đây: "Người nào vào được đây sẽ trở thành kẻ chinh phục. Người nào diệt được con thú, sẽ chiếm được chiếc khiên này". Etơret lại vung kiếm lên chặt đầu con thú. Kêu lên một tiếng kêu làm rung chuyển cả bức tường, con thú ngã xuống và làm chiếc khiên rơi xuống sàn nằm ngang dưới chân Etơret".

Đến đây tôi lại cảm thấy kinh ngạc và hoảng sợ. Tôi buộc phải ngừng đọc. Bây giờ không còn nghi ngờ gì nữa, tôi thực sự nghe thấy một tiếng kêu đau đớn, mặc dù tiếng kêu khe khẽ nhưng rất rõ. Sau tiếng kêu đó là một tiếng vang của hai thanh sắt chạm nhaụ Tôi không biết Acsơ có nghe thấy những âm thanh này không. Tôi run rẩy chạy về phía anh đang ngồị Đôi mắt của anh dán chặt vào cửa ra vàọ Đôi môi anh đang mấp máy vì khi tôi cúi xuống bên anh tôi nghe thấy anh nói :

- Có phải tôi đã nghe thấy không? Đúng. Tôi nghe thấy, tôi đã nghe thấy: dài, dài, dài hàng phút đồng hồ, hàng giờ, hàng ngàỵ Tôi đã nghe thấy ư ...? Nhưng tôi không dám ... Ôi, khổ tôi quá! ... Tôi là một sinh vật khốn khổ ... tôi không dám nói rạ Ôi, chúng ta đặt cô bé đang sống vào quan tàị Chẳng lẽ tôi đã không nói với anh là cảm giác của tôi rất nhạy bén hay saỏ Bây giờ tôi phải nói cho anh biết rằng cách đây mấy ngày tôi đã nghe thấy tiếng chân cô ấy đi lại, thế nhưng tôi không dám nói ra và bây giờ - đêm nay - Etơret - Ha, ha - tiếng phá cửa và tiếng kêu của con thú, tiếng rơi "xoảng" của cái khiên - không phải, đó là tiếng phá quan tài, tiếng kêu của cô ấy, tiếng vật lộn trong vòm cửa bằng đồng của nhà tù. Ôi, tôi trốn đi đâu bây giờ? Chắc cô ấy sắp lên đến đây rồi, chắc sẽ mắng mỏ tôi vì đã quá vội vã. Tôi không nghe thấy tiếng bước chân của cô trên cầu thang hay saỏ Tôi không cảm thấy nhịp đập nặng nề từ trái tim của cô hay saỏ Thằng điên!
Đến đây anh đứng bật dậy, hét to lên :

- Thằng điên tao bảo cho mày biết rằng cô ấy đang đứng ở ngoài cửa đấy!

Như thể lời nói của anh có một ma lực đặc biệt nào đó, cánh cửa to bật tung rạ Thực ra đó là do luồng gió mạnh đập vào cửa làm cho nó bật ra ...

Nhưng ngay phía bên ngoài cửa rõ ràng là một dáng hình mặc bộ đồ trắng đang đứng sừng sững: tiểu thư Madơlin của dòng họ Acsơ. Cô cứ đứng run rẩy như vậy một lúc ở cửa ra vào rồi khẽ kêu lên một tiếng, và nặng nề đổ xuống trước mặt anh. Sự hoảng hốt tột độ đã đưa Acsơ đến cái chết trong giây lát và một phút sau người em gái cũng chết bên cạnh anh.

Tôi lao ra khỏi phòng rồi lao ra khỏi nhà trong nỗi kinh hoàng. Tôi không hề nhìn lại cho đến khi đã chạy qua cái hồ. Một tiếng nổ lớn bung ra trong không trung. Tôi nhìn lại chỗ nứt - chính cái chỗ nứt mà tôi đã nói đến trước đây, chạy từ nóc nhà xuống đến chân tường bây giờ toác ra như cái mồm há rộng của một con vật khổng lồ. Những bức tường to lớn vỡ toang. Tôi nghe thấy một tiếng rú lớn, tiếng rú của hàng nghìn ngọn nước ... rồi cái hồ sâu đầy nước đen kịt trùm lên ngôi nhà Acsơ

Con mèo đen

Về câu chuyện thần mật vào loại kỳ cục nhất mà tôi sắp hạ bút viết đây, tôi không chờ đợi cũng như không yêu cầu ai tin cả. Mà có mất trí mới đi chờ đợi như thế, vì chính bản thân những cảm quan của tôi cũng không thừa nhận nó là có thật. Vâng, tôi không điên - và rất chắc chắn là tôi không mơ. Nhưng ngày mai tôi chết và hôm nay hẳn tôi phải trút đi gánh nặng trong tâm hồn tôị Mục đích gần nhất của tôi là trình bày với mọi người những sự kiện trong gia đình một cách đầy đủ, gọn gàng mà không bình luận gì cả. Do hậu quả của nó, những sự kiện này đã làm tôi hoảng sợ, đã dày vò tôi, đã hủy hoại tôị Nhưng tôi không có ý định trình bày quá tỉ mỉ. Đối với tôi, nó cũng không có ý khác hơn là cảm giác rùng rợn, nhưng đối với số đông thì họ thấy ít sợ hơn là thấy kỳ quặc. Sau này có thể có vài nhà trí thức nào đó sẽ làm cho những điều huyền ảo của tôi chỉ là chuyện thường, sẽ có một số trí tuệ nào đó bình tĩnh hơn, lô-gích hơn và khó bị kích động hơn đầu óc của tôi, sẽ nhìn thấy rõ, trong những trường hợp tôi đã hết sức kinh ngạc kể lại rất tỉ mỉ, không có gì khác hơn là một chuỗi rất thông thường và rất tự nhiên của nhân và quả.

Từ thuở nhỏ, tôi đã được chú ý vì tính tình dễ bảo và lòng nhân đạọ Tính tình hiền dịu của tôi trở thành một trò cười của bạn bè. Tôi đặc biệt rất thích loài vật và được cha mẹ nuông chiều cho chơi với rất nhiều loài vật. Tôi đã mất nhiều thì giờ với bọn này, và không gì làm cho tôi sung sướng bằng được cho chúng ăn, được vuốt ve chúng. Tính nết riêng biệt này cứ phát triển dần theo đà lớn lên của tôi, và khi đã trưởng thành thì nó trở thành một trong những nguồn vui chính của tôị Với kẻ đã dành nhiều tình thương mến cho một con chó khôn ngoan, trung thành thì tôi không cần phải tốn công lí giải về tính chất và mức độ tình cảm đã dành cho nó. Trong tinh thần vị tha và tình thương đầy tinh thần hy sinh của con vật, có một cái gì đi thẳng vào lòng nó và thường tạo ra cơ hội để chứng minh tình bạn thấp kém và lòng trung thành rất mong manh của con ngườị

Tôi lấy vợ sớm và rất sung sướng thấy tính tình của vợ tôi không khác gì tôi bao nhiêụ Nhận thấy tôi thiên vị đối với mấy loại thú trong nhà, cô ta không bao giờ để lỡ dịp tìm cho tôi những con vật dễ thương nhất. Chúng tôi có chim, có cá vàng, có một con chó rất xinh, có thỏ, có một con khỉ con và một con mèọ

Con mèo này là một con vật rất to và đẹp, đen tuyền, và khôn đến mức độ đáng kinh ngạc. Nói về trí thông minh của nó, vợ tôi, thực lòng không hề bị chút nào nhiễm phải óc mê tín, vẫn thường nhắc đến một quan niệm cũ trong dân gian cho rằng tất cả bọn mèo đen đều là phù thuỷ trá hình. Cô ta không hề coi đó là chuyện nghiêm túc, nhưng tôi ghi lại tất cả không vì lẽ gì khác hơn là những điều cho đến nay xảy ra đáng cho cô ta phải nhớ.

Pluto - tên con mèo - là con vật tôi quý nhất, là người bạn của tôị Chỉ có tôi cho nó ăn, và trong nhà tôi đi đâu là nó theo tới đó. Tới nỗi tôi phải rất khó khăn mới ngăn được nó, không cho theo tôi ra đường.

Tình bạn của chúng tôi kéo dài theo kiểu đó trong nhiều năm; trong thời gian này tính khí và thái độ của tôi - do rượu chè quá độ - (tôi thật xấu hổ mà thú nhận) đã suy sụp về cơ bản, càng ngày càng xấu đị Càng ngày tôi càng trở nên cáu kỉnh, bực bội và không nghĩ gì đến tình cảm của người khác. Tôi đã ăn nói thô lỗ với vợ. Dần dần đến mức dùng vũ lực với cô ấy nữạ Mấy con vật của tôi tất nhiên đã cảm thấy sự thay đổi của tôị Tôi không chỉ bỏ lơ chúng nó, mà còn bạc đãi chúng nữạ Tuy nhiên, đối với Pluto, tôi còn quan tâm đến nó, còn kiềm chế không đến nỗi bạc đãi với nó. Trong khi đó thì tôi không do dự gì mà không bạc đãi những con thỏ, con khỉ, hoặc ngay cả đến con chó nữa, khi, bất ngờ, vì tình cảm chúng nó luẩn quẩn trên đường đi của tôị Nhưng căn bệnh của tôi cứ tăng lên - một thứ bệnh như bệnh nát rượu - rồi cuối cùng, đến cả Pluto nữa, lúc này đã bắt đầu già, và do đó đã có phần cáu kỉnh - cả Pluto nữa cũng bắt đầu chịu đựng sự thay đổi tính khí của tôị

Một buổi tối, khi từ quán nhậu quen thuộc ngoài phố về, say bí tỉ, tôi cho rằng con mèo cố ý tránh mặt tôị Tôi nắm lấy nó. Trong khi hoảng hốt, sợ tôi đánh nó, nó đã cắn vào tay tôi, gây nên một vết thương nhẹ; trong phút chốc tôi tức điên lên như bị quỷ ám. Tôi không còn biết tôi là ai nữạ Hồn tôi lúc này như bỗng chốc bay ra khỏi xác - một cơn điên loạn độc ác làm rung tất cả các thớ thịt của tôị Tôi rút trong túi áo ra một con dao con, kéo lưỡi dao ra, tôi nắm chặt lấy cổ con vật, tôi thư thái khoét một trong hai mắt của nó! Thật tôi xấu hổ đến run lên khi viết lại cái hành động tàn ác khủng khiếp nàỵ

Sáng hôm sau, khi bình tĩnh lại - đã ngủ được đầy đủ sau một đêm trụy lạc - tôi cảm thấy nửa như ghê tởm, nửa như hối hận về tội ác mà tôi đã gây rạ Nhưng đó chỉ là một thứ tình cảm mơ hồ, yếu ớt, còn tâm hồn tôi vẫn hoàn toàn yên ổn, không hề bị chạm tớị Tôi lại lao vào nhậu nhẹt, và dìm sâu vào trong rượu tất cả mọi ký ức về hành động của tôị

Trong thời gian đó, con mèo dần dần phục hồị Hốc con mắt bị mất trông bề ngoài dễ sợ thật, nhưng nó không còn phải chịu đựng bất cứ một nỗi đau đớn nào nữạ Nó lại đi loanh quanh trong nhà như cũ, nhưng, như ta có thể thấy trước, nó rất khiếp sợ khi thấy tôi đến gần. Trong lòng tôi hãy còn lại chút tình cảm cũ và ban đầu tôi thấy tội nghiệp cho cái phần rõ rệt là không có gì đáng yêu của một sinh vật có lần tôi đã thương yêu đến thế. Nhưng tình cảm này chẳng mấy chốc đã nhường chỗ cho sự phẫn nộ. Và tinh thần ngoan cố trong cái xấu đã đến với tôi như một sự suy sụp cuối cùng và dứt khoát. Triết học cũng chả làm gì được với tinh thần nàỵ Thế là tôi không tin rằng, linh hồn tôi đáng sống, bằng tin rằng sự ngoan cố trong cái xấu là một trong những động lực ban sơ của lòng người - một trong những năng khiếu, hay tình cảm ban sơ và nguyên vẹn, không chia cắt được đã vạch ra phương hướng cho tính cách con ngườị Ai đã không hàng trăm lần, tự thấy mình phạm phải một hành động xấu xa hoặc ngu xuẩn mà không phải do một lý do nào khác hơn là bởi vì anh ta biết rằng anh ta không nên làm? Có phải chúng có khuynh hướng lâu dài muốn vi phạm cái gọi là luật pháp, kể cả khi ta có nhận xét đúng nhất, chỉ vì chúng ta hiểu rằng nó phải như vậy đó không ? Tinh thần ngoan cố trong cái xấu, như tôi nói đến với sự suy sụp cuối cùng của tôị Đó là sự theo dõi chờ đợi một tâm hồn sâu không đáy tự gây phiền phức cho mình - dùng bạo lực cưỡng chế bản tính tự nhiên của nó - làm điều sai chỉ vì cả cái sai - đã thúc đẩy tôi phải tiếp tục và cuối cùng phải làm nốt việc gây thương tích cho con vật ngây thơ, vô tộị Một buổi sáng, tôi thản nhiên đưa một cái thòng lọng vào cổ nó, rồi treo lên cành cây; treo nó lên mà mắt tôi ướt đầm nước mắt, mà lòng xót xa ân hận vô cùng - treo nó bởi vì tôi biết nó thương tôi, và bởi vì tôi cảm thấy nó không làm gì cho tôi phải tức giận cả, treo nó bởi vì tôi biết làm thế là tôi đang phạm một tội ác - một tội ác nghiêm trọng đến nỗi nguy hại đến linh hồn bất diệt của tôi - nếu có thể có chuyện đó - và đưa nó ở xa tầm ơn đức vô biên của Đức Chúa Đại Nhân, Đại Trí, nhưng cũng đáng sợ vô cùng.

Trong đêm của cái ngày xảy ra những hành động tàn khốc đó, tiếng kêu cháy nhà làm tôi giật mình thức dậỵ Cái màn trên giường tôi bốc cháỵ Toàn bộ ngôi nhà bị bắt lửạ Vợ tôi, người ăn kẻ ở trong nhà, và bản thân tôi nữa, đã rất khó khăn mới thoát ra khỏi đám cháỵ Tất cả đều bị thiêu hủy hoàn toàn. Toàn bộ của cải tôi cháy rụi cả, và tôi cảm thấy cùng đường, tuyệt vọng.

Tôi không còn đủ sức để suy nghĩ, tìm kiếm mối liên quan giữa nguyên nhân và kết quả, giữa tai họa và hành động tàn ác. Nhưng tôi phân tích kỹ cả một dây chuyền sự việc và cố cho không bỏ sót một khâu nào cả. Qua ngày hôm sau đám cháy, tôi đến xem lại hiện trường. Các bức tường - trừ một bức - đều sụp đổ hết. Bức tường này là của một gian phòng, không dày lắm, đứng vào khoảng giữa ngôi nhà và là chỗ dựa sát vào đầu giường của tôị Vôi vữa ở đây đã có sức chống lửa rất lớn - một sự kiện tôi cho là do bức tường mới xây mà có. Một đám đông dày đặc tập hợp gần bức tường rất chăm chú và rất tỉ mỉ. Những tiếng "lạ thật", "kì thật", và nhiều tiếng khác tương tự như vậy đã kích thích tính tò mò của tôị Tôi lại gần, và nhìn thấy như chạm nổi trên nền trắng, bộ mặt một con mèo rất lớn. Nét in lên rõ và chính xác lạ lùng. Có cả sợi dây thừng quanh cổ con vật nữạ

Khi lần đầu tiên tôi nhìn thấy sự hiện hình này - vì tôi chẳng mấy khi nhìn thấy thế - thì sự kinh ngạc và khiếp sợ của tôi đã tới mức cùng cực. Nhưng dần dần về sau, sự suy nghĩ đã đến hỗ trợ tôị Tôi nhớ con mèo bị treo cổ trong khu vườn sát bên nhà. Khi nghe tiếng kêu cháy nhà, thì lập tức khu vườn đông nghịt những người từ đâu kéo đến. Một trong những người này đã cắt dây treo cổ con vật khỏi cây và ném qua cửa sổ mở vào phòng tôị Việc này chắc là chỉ cốt nhằm đánh thức tôi dậỵ Những bức tường khác đổ xuống đã đè lên nạn nhân của tội ác của tôi; áp vào trong chất vôi vữa vừa mới tô lên. Những chất đó cùng với lửa và chất amonia từ xác con vật đã tạo ra bức chân dung con vật mà tôi đã nhìn thấy đó.

Mặc dầu tôi sẵn sàng dựa vào những lý lẽ của tôi, nếu không phải cả với lương tri của tôi nữa, bởi sự việc kỳ quặc mà tôi vừa mới kể lại rất tỉ mỉ, nó đã để lại một ấn tượng rất sâu trong óc tưởng tượng của tôị Hàng mấy tháng trời tôi không sao thoát ra một cảm giác trở lại trong tâm trí tôi, nó nửa như hối hận, nhưng không phải thế. Tôi thương tiếc con vật đã mất, và cố tìm chung quanh, trong những quán rượu xấu xa nhất mà tôi thường lui tới, để kiếm một con vật vào loại như thế, hoặc bề ngoài giống như thế để thay vào chỗ của nó.

Một đêm, tôi đang ngồi trong một căn nhà lụp xụp, tồi tệ, đang thừ người ra, thì bỗng tôi chú ý đến một vật gì đen đen nằm trên nắp những thùng rượu Gin hay Rin gì đó, là những đồ vật chính ở trong nhà. Tôi nhìn kỹ mấy cái nắp thùng trong vài phút, và điều làm tôi ngạc nhiên là sao tôi lại không nhận ra ngay cái vật trên nắp thùng nàỵ Tôi bước lại gần và lấy tay sờ vào xem. Đó là một con mèo đen - to bằng con Pluto, và giống hệt như nó, nhưng con mèo này có một chòm lông trắng khá rộng, mặc dầu không rõ rệt lắm, phủ kín một vùng gần chỗ ngực nó.

Khi tôi đụng vào nó, lập tức nó đứng dậy, gào to lên, cọ mình vào tay tôi và có vẻ sung sướng thấy tôi chú ý đến. Đây đúng là con vật mà tôi đang tìm. Tôi liền xin ông chủ nhà cho tôi mua lại; nhưng ông ta không nói gì đến nó, không biết tí gì về nó, và trước đây cũng chưa bao giờ nhìn thấy nó.

Tôi tiếp tục vuốt ve nó, và khi tôi chuẩn bị ra về, thì con vật tỏ ý muốn đi theo tôị Tôi cho nó theo, và trên đường đi thỉnh thoảng tôi cúi xuống vuốt ve nó. Khi tôi về đến nhà, nó lập tức làm quen được ngay, và lập tức trở thành người bạn thân thiết của vợ tôị

Về phần tôi, chẳng mấy chốc tôi cảm thấy khó chịu đối với nó. Điều đó rõ ràng là trái ngược với điều tôi đã dự tính, những - tôi không rõ thế nào và tại sao lại như vậy - vẻ yêu mến, thích thú của nó đối với tôi càng làm tôi thêm ghê tởm và chán ghét nó. Rồi dần dần những cảm giác chán ghét và ghê tởm này cứ tăng lên mãi thành một thứ căm thù dữ dộị Tôi tránh con vật, một cảm giác xấu hổ nào đó, và khi nhớ lại hành động tàn ác của tôi trước đây, tôi tránh không đụng tới cơ thể của nó. Hàng mấy tuần liền, tôi không đánh đập gì nó, hoặc dùng một thứ bạo lực nào khác đối với nó, nhưng dần dần - dần dần, rất chậm - tôi đã nhìn nó như một con vật rất ghê tởm, và âm thầm lẩn tránh, không nhìn bộ mặt xấu xa của nó, như lẩn tránh bệnh dịch vậỵ
Cái cộng thêm vào lòng căm thù của tôi đối với con vật, chắc là sự phát hiện ra, vào một buổi sáng sau khi đem nó về nhà, rằng nó giống con Pluto, nó cũng bị khoét mất đi một con mắt. Tuy nhiên, trường hợp này lại làm cho vợ tôi thân với nó, như tôi đã nói, cô ta vốn đã sẵn có mối tình nhân đạo này đến cao độ, cũng như trước đây có lần nó đã là một đặc tính của tôi, và đã là nguồn gốc của nhiều trong những thú vui giản dị nhất và trong sáng nhất của tôị

Tuy vậy, dù bị tôi thù ghét, con mèo như cứ càng thêm thiên vị đối với tôi hơn. Nó cứ bám sát theo chân tôi đến mức khó có thể làm cho người đọc tin được. Bất cứ khi nào, tôi ngồi, thì nó nằm tròn dưới ghế hoặc nhảy lên đầu gối tôi, giụi mình vào tôị Nếu tôi đứng lên định đi thì nó sẽ chui vào giữa hai chân tôi và làm tôi suýt ngã, hoặc dùng móng nhọn và dài cào cấu vào áo tôi, và cứ như thế, trèo lên ngực tôị Vào những lúc đó, mặc dầu tôi rất muốn cho nó một cú chí tử, tôi đã tự kiềm chế được, một phần vì nhớ tới tội ác của tôi trước kia, nhưng phần chính xác - xin cho tôi thú thật ngay bây giờ - vì quá khiếp sợ con vật.

Sự khiếp sợ này đúng ra không phải khiếp sợ đối với một tội ác vật chất - nhưng tôi cũng không thể xác định cho rõ nó là cái gì. Tôi như tự thẹn với mình - vâng, ngay trong căn lều tội ác này tôi hầu như tự thẹn với mình - vì nỗi sợ hãi và ghê tởm mà con mèo đã gây ra cho tôi cứ được tăng lên mãi do một thứ huyễn tưởng mà ta có thể nhận ra được. Vợ tôi hơn một lần đã nhắc tôi chú ý đến tính chất của chùm lông trắng, mà vợ tôi đã có nói đến, và đó là chỗ khác nhau duy nhất giữa con vật lạ lùng này với con mà tôi đã giết. Bạn đọc chắc còn nhớ dấu hiệu này, dù là khá rộng, về cơ bản mà nói vẫn không rõ. Nhưng, dần dần - dần dần đến gần như không nhận thấy được và trong thời gian quá lâu lý trí của tôi cố tranh đấu để vứt bỏ đi coi như một thứ huyễn hoặc. Về sau, dần dần nó cứ rõ dần rạ Và giờ đây nó là biểu hiện của một vật chỉ nói đến tên tôi cũng đã rùng mình rồị Và trên hết, đối với nó là tôi lẩn tránh, tôi khiếp sợ, tôi muốn xua đuổi cái con quỷ dữ đó, tôi dám nói như vậỵ Giờ đây nó là hình ảnh của cái xấu xí, ghê tởm; của một vật khủng khiếp, của cái Giá treo cổ - một công cụ giết người rất dễ sợ của Tội ác, của sự Rùng rợn, của Sầu não và của Chết chóc.

Giờ đây, tôi quả thật là quá khốn khổ, hơn tất cả mọi thứ khốn khổ của Nhân loạị Và một con vật đốn mạt - mà bạn của nó tôi đã giết chết một cách thản nhiên - con vật đốn mạt đời tôi phải trả nợ - vâng tôi, một con người được nặn ra theo hình ảnh của Đức Chúa Trời Cao Cả - vốn quá nhiều nỗi khổ đau không sao chịu nổi! Chao ôi! Đêm cũng như ngày, không một lúc nào tôi còn được hưởng cái ân huệ của phút nghỉ ngơi, yên ổn nữạ Thời gian với con trước, nó không để cho tôi được phút nào riêng một mình, còn đối với con sau, tôi từng giờ sa vào những giấc mơ khủng khiếp, sợ gặp phải hơi thở của con vật đó phả lên mặt tôi, và sức nặng ghê gớm của nó - nhập vào trong cơn ác mộng mà tôi không đủ sức lay chuyển nổi - mãi mãi đè nặng lên tim tôị

Dưới sức ép của những dằn vặt như thế này, cái phần thiện quá yếu ớt còn lại trong tôi đã sụp đổ. Những ý nghĩ tội lỗi trở nên những ý nghĩ duy nhất gần gũi, thân thiết với tôi - những ý nghĩ đen tối nhất và tội lỗi nhất. Tình trạng sầu não trong tính khí quen thuộc của tôi đã tăng lên khiến tôi căm thù mọi vật, căm thù cả loài người nữạ Trong khi tôi mù quáng buông thả mình vào cơn giận dữ dội đột ngột bùng ra thường xuyên, không điều khiển nổi thì bà vợ nhẫn nhục của tôi là người thường xuyên và kiên trì chịu đựng hơn cả.

Một hôm, cô ta đi theo tôi vì một vài việc nhà, chúng tôi đi vào trong hầm rượu của ngôi nhà cổ mà cảnh nghèo túng đã buộc chúng tôi phải ở. Con mèo theo tôi xuống bậc cầu thang, và làm tôi xuýt nữa nhào đầu xuống, tôi giận như muốn điên lên. Tôi xách cái rìu lên, và trong cơn giận dữ tôi đã quên mất nỗi sợ hãi thơ ngây đã từng giữ tay tôi lại cho đến lúc này - tôi bổ một nhát xuống người con vật, và tất nhiên nếu nó rơi đúng như ý muốn của tôi thì chỉ trong phút chốc con vật đã toi mạng rồị Nhưng bà vợ tôi đã kịp chặn tay tôi lạị Tôi lúc này càng giận hơn vì sự can thiệp này, và như một người bị quỷ ám, không còn biết gì nữa, tôi giật lấy chiếc rìu ra khỏi bàn tay cô ta và bổ luôn một nhát vào sọ cô tạ Cô ngã xuống chết ngay tại chỗ, không một tiếng rên.

Hành động giết người bẩn thỉu này làm xong, tôi quyết định phải lo ngay việc cất giấu tử thị Tôi biết không thể chuyển tử thi ra khỏi nhà, dù ngày hay đêm cũng vậy, mà có thể tránh được con mắt của hàng xóm. Nhiều phương án đã đến trong đầu tôị Có một lúc tôi nghĩ đến việc chặt tử thi ra làm nhiều mảnh rồi thiêu huỷ luôn. Lúc khác tôi lại tính đào một cái huyệt dưới nền hầm rượu và chôn vào đó. Lại cũng tính đến chuyện vứt xuống giếng ở ngoài sân, hoặc xếp vào trong một cái thùng, làm như là hàng hoá, xếp đặt bình thường rồi thuê người đem ra khỏi nhà. Cuối cùng tôi nghĩ ra một kế mà tôi cho là hơn cả mấy phương án kiạ Tôi quyết định xây một bức tường chặn nó lại trong nhà hầm, nhưng những tu sĩ thời Trung Cổ từng chắn nạn nhân của họ.
Để thực hiện cho ý đồ này, hầm rượu cần được sửa chữa tốt hơn. Những bức tường hầm trước đây xây dựng rất sơ sài, và phần vôi vữa mới trát gần đây không được tốt lắm, và độ ẩm trong không khí làm cho không cứng lại được hơn nữa, ở một trong mấy bức tường có một chỗ lồi ra, có lẽ do một ống khói giả, hay chỗ nhà hầm. Tôi tin chắc rằng tôi có thể lấy gạch ở chỗ này ra, nhét thi hài vào đó, rồi xây tường lại hoàn toàn như cũ và như thế thì không ai tìm ra vật cất giấu trong đó được cả.

Tôi rất tin chắc vào cách tính toán nàỵ Với một cái xà beng, tôi dễ dàng nạy những viên gạch ra, rồi cẩn thận đặt cái xác dựa vào bức tường phía trong, tôi đặt nó trong thế đứng trong khi chỉ hơi mệt một tí thôi tôi đã xây lại tất cả y như cũ. Tôi tìm cát, vôi hồ và tóc, và hết sức cẩn thận nhào trộn chế biến thành một thứ vữa giống hệt như loại vữa cũ, và với chất liệu đó tôi xây lại tường mớị Khi đã xong, tôi thấy bằng lòng vì tất cả đều rất tốt. Nhìn từ bên ngoài, không ai có thể biết bức tường đã bị xáo trộn chút nào cả. Rác rưởi trên sàn được dọn dẹp rất chu đáọ Tôi nhìn lại chung quanh có vẻ đắc thắng, và tự nhủ mình: "Ít ra là ở đây, công lao động của mình không phải là vô ích".

Bước tiếp theo của tôi là đi tìm con vật đã gây cho tôi bao nhiêu chuyện khốn khổ này; bởi, cuối cùng tôi đã quyết định là phải giết nó. Giá tìm gặp nó vào lúc này, thì chắc chắn số phận của nó đã rõ, không còn phải nghi ngờ nữạ Nhưng hình như con vật tinh ranh này đã hoảng hốt khi nhìn thấy hành động dữ tợn trong cơn giận của tôi lần trước nên tìm đường tránh không chường mặt ra trong lúc tôi đang trong cơn giận lần nàỵ Không thể nào mô tả hoặc tưởng tượng được cảm giác sung sướng, nhẹ nhõm sâu sắc nhất ở trong lồng ngực tôi khi thấy vắng mặt con vật đáng ghét nàỵ Suốt cả đêm, nó cũng không xuất hiện. Và như thế, từ khi con vật vào trong nhà này, ít ra là được một đêm tôi có thể ngủ yên; vâng ngủ yên mặc dầu tội ác giết người vẫn đè nặng lên tâm hồn tôị

Ngày thứ hai, rồi ngày thứ ba trôi qua, con vật quấy rối tôi vẫn không đến. Lại một lần nữa tôi thở phào như một kẻ tự dọ Con quái vật, trong cơn sợ hãi, chắc đã bỏ đi luôn rồi! Tôi sẽ không còn nhìn thấy nó nữa! Hạnh phúc của tôi thật là tuyệt vời! Tội lỗi về hành động đen tối kia cũng dằn vặt tôi chút ít. Một số ít câu hỏi được đặt ra, nhưng tôi đều sẵn sàng trả lời được cả. Có cả một cuộc thẩm tra, khám xét nữa - nhưng tất nhiên là không tìm ra được gì cả. Tôi cho rằng, sắp tới đây, hạnh phúc của tôi đã được bảo đảm chắc chắn rồị

Đến ngày thứ tư của vụ giết người, một đội cảnh sát rất bất ngờ kéo đến, vào trong nhà lùng sục, tìm kiếm một lần nữa rất kĩ. Tuy nhiên, tin chắc vào chỗ giấu không thể nào lộ ra được của tôi, tôi không cảm thấy bối rối chút nào cả. Không một xó nào, không một góc nào họ không tìm đến. Cuối cùng, đến lần thứ ba, hay lần thứ tư, họ xuống hầm rượụ Các thớ thịt của tôi vẫn bình thường, không rung động. Tim tôi vẫn đập bình tĩnh như tim của một người vô tộị Tôi đi lại trong hầm rượu từ đầu này đến đầu kiạ Tôi khoanh tay lên ngực đi qua đi lại thoải mái, nhẹ nhàng. Cảnh sát xem chừng đã thoả mãn và sắp sửa ra về. Niềm vui dậy lên trong tim tôi mạnh đến nỗi tôi không cầm được; tôi nóng lòng muốn nói lên dù chỉ một lần thôi, nhân dịp đắc thắng này, để làm cho họ tin thêm gấp đôi rằng tôi hoàn toàn vô tộị Cuối cùng, khi đội cảnh sát bước lên cầu thang:

- Thưa quý ông, tôi rất sung sướng làm bớt đi sự nghi ngờ của các ông. Tôi rất mong các ông tất cả đều khoẻ và lịch sự hơn một chút. Thôi xin chào các ông, và xin nói đây - đây là một ngôi nhà hết sức kiên cố (trong khi điên cuồng muốn được thoải mái một điều gì, tôi hầu như không biết tôi đang nói gì đây), tôi có thể nói ngôi nhà đã được xây dựng rất kiên cố, đến mức tuyệt vờị Những bức tường này - các ngài còn nhìn thấy không? - Những bức tường này đã được kết lại với nhau rất chắc chắn.

Và nói đến đây, muốn tỏ ra dũng cảm, tôi lấy một cây gậy gõ mạnh lên đúng vào chỗ bức tường gạch sau đó tôi đã dựng xác của người vợ yêu quí của tôị
Nhưng mong Chúa che chở và cứu tôi thoát khỏi nanh vuốt của ác Quỷ! Dư vang tiếng gõ của tôi chưa kịp chấm dứt, tôi đã nghe có tiếng đáp lại từ trong mộ vang ra - một tiếng kêu ban đầu như nghẹn ngào, rời rạc như tiếng khóc sụt sùi của trẻ con, nhưng rất nhanh chóng chuyển thành tiếng kêu dài, to lên và liên tục, một tiếng kêu rất lạ, không phải là tiếng người - một tiếng gào - một tiếng kêu nửa như hoảng hốt, nửa như đắc thắng, nghe như đâu từ địa ngục vang lên, đồng thời từ cổ họng của những linh hồn bị trừng phạt trong cơn sầu não, đau thương, và của những con quỷ cảm thấy hào hứng trong sự trừng phạt đó.

Thật không biết nói thế nào đây về tình trạng tư tưởng của bản thân tôị Tôi, tôi như bị mất trí, loạng choạng đi về phía bức tường đối diện. Đội cảnh sát đang ở trên cầu thang bỗng đứng sững bất động trong một chốc, phần vì quá khiếp sợ, phần vì quá kinh ngạc.

Sau đó, có mười hai cánh tay khó nhọc loay hoay chỗ bức tường. Cả bức tường đổ xuống ngay lập tức. Cái thi hài đã thối rữa hết, đang đứng sừng sững trước mặt mọi ngườị Trên đầu xác chết, con vật ghê tởm đang ngồi đó, với cái mồm mở rộng đỏ ngầu và con mắt cô độc như ngọn lửa, con vật mà thói tinh ranh của nó đã xúi tôi đi vào tội giết người và tiếng gọi báo tin của nó đã khép tôi thành người bị treo cổ. Tôi đã xây tường lấp kín con quỷ đó vào trong mồ.

Thùng rượu Amontillado

Đã có cả ngàn lần xúc phạm của Fortunato đối với tôi, và tôi đã cố sức chịu đựng. Nhưng khi anh ta cả gan mạ lỵ tôi, tôi thề rửa hận. Là người rõ bản tính tôi, bạn sẽ không cho rằng tôi chỉ dọa suông. Chẳng chóng thì chầy tôi sẽ trả được thù; chuyện ấy đã hẳn - chính quyết tâm sắt đá của tôi trong việc trả thù đã loại trừ ý nghĩ rằng việc đó là liều lĩnh. Tôi không chỉ trừng phạt, mà còn phải trừng phạt sao cho không bị báo thù. Không thể uốn nắn một việc làm sai quấy nếu chính kẻ uốn nắn lại bị trả đũa. Cũng không thể uốn nắn một việc làm sai quấy nếu kẻ trừng phạt không cho người làm điều sai biết mình là ai.
Phải hiểu rằng tôi không hề làm Fortunato nghi ngờ thiện ý của tôi, dù bằng lời nói hay hành động. Tôi tiếp tục mỉm cười với anh ta như lệ thường, và anh ta không nhận ra nụ cười của tôi bây giờ là vì ý nghĩ tế sống anh ta.
Mặc dù trong những khía cạnh khác anh ta là người đáng nể, thậm chí đáng sợ, Fortunato có một yếu điểm. Anh ta tự hào về sự hiểu biết rượu nho của mình. Không có mấy người Ý có tinh thần bậc thầy thực sự. Phần lớn sự nồng nhiệt của họ được vơ vào cho phù hợp với thời thế và cơ hội, để thực tập lừa đảo bọn triệu phú người Anh và Áo. Về hội họa và đá quý, Fortunato là tay bịp như đồng hương của anh ta, nhưng về rượu nho lâu năm anh ta quả thật là tay tổ. Trong khía cạnh này tôi không khác anh ta bao nhiêu. Tôi sành rượu nho Ý, và mua hầu như bất cứ khi nào tôi có thể.
Một buổi chiều gần tối, trong sự điên rồ tột độ của mùa hội hè, tôi gặp anh bạn. Anh ta chào tôi với vẻ ân cần thái quá, vì anh ta đã uống nhiều. Trang phục theo lối hề, anh ta mặc bộ quần áo sọc bó sát, đầu đội mũ nhọn có gắn chuông. Tôi rất hài lòng gặp được anh ta, đến nỗi tôi tưởng mình không thể ngừng lắc mạnh tay anh ta.
Tôi bảo anh ta:
“Fortunato thân mến, gặp anh may quá. Hôm nay anh trông bảnh bao lắm! Nhưng tôi nhận được một thùng rượu nghe nói là Amontillado, và tôi hơi nghi ngại.”
“Thế nào?”, anh ta nói. “Amontillado? Một thùng? Không thể nào. Lại còn ngay giữa ngày hội?”
“Tôi có nghi ngờ”, tôi trả lời, “và tôi ngốc đến nỗi trả đúng giá Amontillado mà không hỏi ý anh. Tìm không ra anh, nhưng tôi sợ mất đi món hời”.
“Amontillado!”
“Tôi có nghi ngờ.”
“Amontillado!”
“Và tôi phải làm vừa lòng họ.”
“Amontillado!”
“Anh đã bận, tôi đi kiếm Luchresi vậy. Nếu có ai có tài phê bình, chính là anh ta. Anh sẽ bảo tôi...”
“Luchresi không phân biệt nổi Amontillado với Sherry.”
“Thế mà mấy tên khờ khạo lại bảo rằng tài nếm của anh ta ngang với anh.”
“Đi nào, mình đi.”
“Đi đâu?”
“Tới hầm nhà anh.”
“Bạn ơi, không được. Tôi sẽ không làm phiền lòng tốt của bạn. Tôi thấy bạn đã có hẹn. Luchresi ...“
“Tôi không có hẹn nào cả; đi nào.”
“Bạn ơi, không được. Không phải là chuyện hẹn, nhưng tôi thấy anh đang mắc phải bệnh cảm nặng. Hầm ẩm ướt chịu không nổi. Chúng phủ đầy quặng.”
“Dù sao đi nữa, mình cứ đi. Bệnh của tôi xoàng thôi. Amontillado! Anh bị lừa rồi; còn Luchresi, anh ta không đủ sức phân biệt Sherry với Amontillado.”
Vừa nói, Fortunato vừa nắm lấy cánh tay tôi. Đeo một tấm mặt nạ lụa đen, quấn tấm roquelaire quanh mình, tôi để anh ta kéo vội đến dinh thự của mình.
Không có gia nhân nào ở nhà; chúng đã lén đi ăn mừng mùa hội. Tôi bảo chúng đến sáng tôi mới về, và dặn chúng hẳn hoi không được đi đâu. Tôi biết rõ mấy lời này đã đủ bảo đảm chúng sẽ biến mất ngay cả lũ ngay sau khi tôi vừa quay lưng.
Tôi lấy ở chân đèn trên tường hai ngọn đuốc, đưa một cho Fortunato, dẫn anh ta cúi đầu đi xuyên qua nhiều căn phòng đến cánh cửa vòng cung dẫn vào hầm. Tôi xuống một cầu thang dài uốn khúc, dặn anh ta cẩn thận khi đi theo. Cuối cùng chúng tôi đến chân thang, đứng bên nhau trên nền đất ẩm của khu hầm mộ dòng Montresor.
Bước đi của bạn tôi không vững, và mấy cái chuông trên mũ anh ta reo lên khi anh ta đi.
“Thùng rượu”,anh ta nói.
“Xa hơn nữa”, tôi nói; “nhưng hãy xem màng tơ trắng óng ánh trên những tường hầm.”
Anh ta quay về phía tôi và nhìn vào mắt tôi với hai con ngươi phủ mờ tiết ra chất nhờn của nỗi say sưa:
“Quặng?”, sau cùng anh ta hỏi.
“Quặng”, tôi trả lời, “Anh bị ho bao lâu rồi?”
“Hụ... hụ... hụ...”
Anh bạn tội nghiệp của tôi không trả lời được trong một lúc:
“Không có gì đâu”, cuối cùng anh nói.
“Đi nào”, tôi nói, cương quyết, “chúng ta quay về thôi; sức khỏe của anh là quý. Anh giàu có, được trọng vọng, ngưỡng mộ, yêu mến; anh vui sướng, như tôi trước kia. Mọi người sẽ nhớ anh. Với tôi thì không đáng kể gì. Chúng ta quay lại thôi; anh sẽ bị bệnh, tôi không thể gánh trách nhiệm. Vả lại, còn có Luchresi...”
“Đủ rồi”, anh nói; “Chứng ho xoàng đấy thôi. Nó không giết tôi đâu. Tôi sẽ không chết vì một chứng ho.”
“Phải, phải”, tôi trả lời, “quả tình tôi không có ý làm anh lo lắng vô ích - nhưng anh phải cẩn thận mọi bề. Một ngụm của loại Medoc này sẽ bảo vệ chúng ta chống cái ẩm.”
Đến đây tôi đập bể cổ một chai rượu tôi kéo ra từ một hàng rượu cùng loại nằm trên giàn.
“Uống đi”, tôi đưa rượu cho anh ta.
Anh ta nâng nó lên môi với vẻ láu cá. Anh ta ngưng lại và gật đầu thân mật với tôi, trong khi mấy cái chuông reo lên.
“Tôi uống để chúc những người chôn cất yên nghỉ quanh chúng ta”, anh ta nói.
“Và tôi chúc anh sống lâu.”
Anh ta lại quàng tay tôi, và chúng tôi tiếp tục đi.
“Hầm mộ này rộng quá”, anh ta nói.
“Montresor là một giòng dõi lớn và đông đảo”, tôi trả lời.
“Tôi quên mất gia huy của anh.”
“Một bàn chân người bằng vàng thật to, trên cánh đồng xanh; bàn chân giẫm lên một con rắn ngóc đầu, răng nọc của nó đâm sâu vào gót chân.”
“Còn gia hiệu?”
“Nemo me impune lacessit.” [1]
“Hay!”, anh ta nói.
Rượu nho lấp lánh trong mắt anh ta và mấy cái chuông leng keng. Trí tưởng tượng của tôi cũng ấm lên với rượu Medoc. Chúng tôi đi qua những bức tường dựng bằng xương chất đống, với những thùng rượu lớn nhỏ để lẫn lộn, vào khu sâu nhất của hầm mộ. Tôi ngừng lần nữa, và lần này tôi bạo dạn nắm cánh tay Fortunato, chỗ trên khuỷu.
“Quặng”, tôi nói, “xem này, nó nhiều lên. Nó bám như rêu trên hầm. Chúng ta đang ở dưới lòng sông. Giọt khí ẩm nhỏ qua đống xương. Đi nào, chúng ta trở lại trước khi quá trễ. Bệnh ho của anh...”
“Chỉ xoàng thôi,” anh nói, “mình cứ đi tiếp. Nhưng trước hết, thêm ngụm Medoc nữa.”
Tôi đập bể một hũ De Grave và đưa cho anh ta. Anh ta nốc một hơi cạn sạch. Mắt anh ta ánh lên tia sáng dữ dội. Anh ta cười và ném cái chai lên với một cử chỉ tôi không hiểu.
Tôi ngạc nhiên nhìn anh ta. Anh ta lập lại cử động - một cử chỉ cường điệu.
“Anh không hiểu à?”, anh ta nói.
“Không”, tôi trả lời.
“Thế thì anh không phải là anh em.”
“Sao?”
“Anh không thuộc những người xây cất.”
“Vâng, vâng,” tôi nói, “vâng, vâng.”
“Anh? Không thể nào! Người xây cất?”
“Người xây cất”, tôi trả lời.
“Một dấu hiệu”, anh ta nói, “một dấu hiệu.”
“Nó đây”, tôi trả lời, giơ ra một cái bay giấu trong nếp gấp mảnh roquelaire của mình.
“Anh đùa thôi,” anh ta kêu lên, lùi lại vài bước, “nhưng mình đi đến chỗ Amontillado đi.”
“Thì thế vậy,” tôi nói, cất lại dụng cụ dưới áo choàng và lại đưa tay cho anh ta nắm. Anh ta dựa mạnh vào đó. Chúng tôi tiếp tục con đường đi kiếm Amontillado. Chúng tôi xuyên qua một dãy vòm thấp, đi xuống, đi tiếp, lại đi xuống, đến một hầm mộ sâu, trong đó không khí tệ đến mức đuốc chúng tôi chỉ rực lên thay vì cháy sáng.
Cuối hầm mộ đó có một hầm mộ khác nhỏ hơn. Tường của nó phủ xương người chất cao tận vòm, theo kiểu những hầm mộ lớn của Paris. Ba mặt của hầm mộ phía trong này vẫn còn trang hoàng theo lối này. Mặt thứ tư xương đã bị ném xuống, nằm ngổn ngang trên đất, có chỗ tạo thành một đống nhỏ. Trong bức tường lộ ra vì xương đổ, chúng tôi thấy một hầm nhỏ hơn nữa phía trong, sâu khoảng 4 bộ, rộng ba bộ, cao sáu hay bảy bộ... Nó dường như được tạo ra không phải để dùng cho mục đích đặc biệt nào mà chỉ là khoảng giữa của hai cột to đỡ trần hầm mộ, dựa lưng vào một trong mấy bức tường đá cứng chung quanh.
Fortunato nhấc ngọn đuốc mờ của anh ta, cố nhìn vào bên trong hầm nhưng không thấy được gì. Ánh sáng yếu ớt không cho chúng tôi thấy tận cùng của nó.
“Tiến tục đi”, tôi nói; “đây là Amontillado. Còn Luchresi...”
“Hắn là gã ngốc”, bạn tôi ngắt ngang, lảo đảo tiến tới, trong khi tôi theo sát gót. Trong một thoáng anh ta đã đến cuối hầm và thấy bước tiến của mình đã bị đá cản lại, anh ta đứng sững với vẻ ngạc nhiên ngờ nghệch. Một thoáng sau tôi đã khóa anh ta vào đá. Trên mặt đá là hai vòng sắt, xa nhau chừng hai bộ bề ngang. Một trong hai vòng sắt này có đính một dây xích ngắn, vòng kia có ổ khóa. Quăng sợi xích quanh eo anh ta, chỉ cần mất vài giây để ràng khóa lại. Anh ta không chống chọi vì quá kinh ngạc. Rút chìa khóa ra, tôi lùi khỏi hầm.
“Rà tay lên tường, anh không thể không sờ thấy quặng. Thật sự không khí ẩm lắm. Một lần nữa tôi xin anh trở về. Không về à? Thế thì tôi nhất định bỏ anh lại thôi. Nhưng trước hết tôi phải tỏ cho anh hết sự ân cần trong khả năng của tôi.”
“Amontillado!”, bạn tôi kêu lên, vẫn chưa hết kinh ngạc.
“Phải”, tôi trả lời, “Amontillado.”
Trong khi nói tôi bận lục trong mấy đống xương tôi đã nhắc đến. Quăng chúng sang bên cạnh, tôi tìm ra ngay một số đá xây và vữa hồ. Bằng số vật liệu này và với cái bay, tôi bắt đầu ra sức xây tường bịt ngõ vào hầm.
Chưa lát xong hàng đá đầu tiên, tôi khám phá rằng Fortunato đã tỉnh rượu nhiều. Dấu hiệu đầu tiên tôi có là tiếng rên nho nhỏ từ đáy hầm. Nó không phải là tiếng kêu của người say. Sau đó là sự im lặng dài bướng bỉnh. Tôi đặt lớp đá thứ nhì lên, rồi lớp thứ ba, rồi lớp thứ tư; và tôi nghe tiếng xích rung loảng xoảng. Tiếng động kéo dài nhiều phút, trong thời gian đó tôi ngừng tay và ngồi xuống đống xương để lắng nghe cho thỏa thích. Cuối cùng khi tiếng leng keng dịu xuống, tôi lại cầm cái bay, và kết thúc lớp thứ năm, thứ sáu và thứ bảy không bị gián đoạn. Bức tường bây giờ gần tới ngang ngực tôi. Tôi ngưng lần nữa, giơ ngọn đuốc trên công trình đang xây cất, rọi vài tia sáng yếu ớt vào cái hình dáng bên trong.
Một chuỗi dài tiếng kêu thét chói óc bật ra bất ngờ từ cổ họng của hình dáng bị xiềng dường như đẩy mạnh tôi lùi lại. Trong một thoáng tôi ngập ngừng - Tôi run lên. Rút thanh kiếm ra khỏi vỏ, tôi bắt đầu dùng nó dò quanh hầm; nhưng trong chốc lát một ý nghĩ làm tôi yên lòng. Tôi đặt tay lên trên kiến tạo vững chắc của hầm mộ và cảm thấy thỏa mãn. Tôi trở lại gần bức tường. Tôi trả lời kẻ đang gào thét. Hắn gào, tôi cũng gào, tôi phụ họa với hắn, tôi gào to hơn và dai hơn hắn. Tôi làm thế, và tiếng gào im bặt.
Bây giờ là nửa đêm, công việc của tôi đã gần xong. Tôi đã hoàn tất lớp thứ tám, thứ chín, thứ mười. Tôi đã làm xong một phần của lớp thứ mười một và là lớp chót; chỉ còn chỗ để đặt một viên đá duy nhất vào và trát lại. Tôi vất vả với sức nặng của nó; tôi đặt nó một phần vào chỗ dành cho nó. Nhưng bây giờ từ trong hầm vọng ra một tiếng cười trầm trầm làm tóc trên đầu tôi dựng lên. Tiếp theo đó là giọng nói buồn rầu tôi khó nỗi nhận ra của Fortunato cao quý. Giọng nói bảo:
“Ha Ha Ha! Hì hì, quả là một trò đùa thực hay - một trò cười xuất sắc. Chúng ta sẽ cười rất vui vì nó ở dinh thự - hì hì hì! - trong lúc uống rượu - hì hì hì!”
“Amontillado!”, tôi nói.
“Hì hì hì! - vâng, Amontillado. Nhưng không phải khuya rồi sao? Không phải họ đang chờ chúng ta ở dinh thự sao, phu nhân Fortunato và tất cả? Chúng ta đi nào.”
“Phải”, tôi nói, “chúng ta đi nào.”
“Vì tình yêu Thượng Đế, Montresor!”
“Phải,” tôi nói, “vì tình yêu Thượng Đế.”
Nhưng tôi lắng nghe mà không thấy tiếng trả lời. Tôi sốt ruột. Tôi gọi lớn:
“Fortunato!”
Không có tiếng trả lời. Tôi lại gọi:
“Fortunato!”
Vẫn không có tiếng trả lời. Tôi đẩy ngọn đuốc qua kẽ hở còn lại và để nó rơi vào bên trong. Chỉ có tiếng mấy cái chuông reo trả lời. Tim tôi mệt mỏi - vì sự ẩm ướt của hầm mộ. Tôi vội vã làm cho xong công việc. Tôi ấn viên đá cuối cùng vào chỗ; tôi trát vữa lên. Tôi dựng lại bức thành xương tựa vào công trình xây cất mới. Nửa thế kỷ rồi chưa có người trần nào làm phiền đến chúng. In pace requiescat! [2]

Chú thích:
[1] Không kẻ nào khiêu khích ta mà tránh khỏi sự trừng phạt.
[2] Yên nghỉ.

Eleonora

Linh hồn được cứu vớt bằng một
sự bảo vệ có hình thức đặc biệt. (1)
Raymond Lully

Tôi xuất thân từ một dòng dõi nổi tiếng bởi trí tưởng tượng mãnh liệt và niềm đam mê sôi nổi. Mọi người gọi tôi là thằng điên; nhưng chuyện đó còn phải bàn: liệu sự điên cuồng phải chăng là trí thông minh cao quý nhất, rằng liệu tất cả những gì vinh quang, tất cả những gì sâu sắc phải chăng đều khởi nguồn từ bệnh tưởng - từ những trạng thái thăng hoa của tinh thần mà cái giá phải trả là trí năng nói chung bị thui chột. Những người mơ mộng ban ngày sẽ hiểu biết được nhiều điều vốn vẫn thường vuột khỏi những người chỉ mơ vào ban đêm. Trong những mộng tưởng xám xịt họ nắm bắt được những vụt thoáng của cái vĩnh hằng, và khi thức dậy, họ rùng mình nhận ra rằng họ vừa sống bên bờ của điều bí mật vĩ đại. Trong những thoáng chốc, họ biết được vài điều thông thái vốn thuộc về cái thiện nhưng lại có nhiều kiến thức hơn về cái ác. Tuy nhiên, dù mò mẫm hay mơ hồ thế nào, họ cũng đã thâm nhập được vào đại dương mênh mông của thứ “ánh sáng khôn tả”, và hơn nữa, như những cuộc phiêu lưu của nhà địa lí Nubia, “họ thâm nhập vào đại dương của bóng tối để có thể khám phá những gì trong đó”. (2)

Vậy thì, chúng ta sẽ nói rằng tôi điên. Tôi thừa nhận, ít nhất có hai tình trạng khác biệt trong sự hiện tồn tinh thần của tôi: tình trạng của một lý trí sáng suốt, không cần bàn cãi, thuộc về ký ức của những sự kiện làm nên thời kỳ đầu tiên của đời tôi, và một tình trạng của bóng tối và hoài nghi, thích hợp với hiện tại và với những gì tạo nên giai đoạn lớn thứ hai của đời tôi. Do vậy, những gì tôi sẽ kể về giai đoạn đầu, bạn hãy tin đi, còn những thuộc giai đoạn sau, bạn thấy những gì tin được thì tin, thấy đáng ngờ thì cứ nghi ngờ, hoặc, nếu không thể nghi ngờ thì hãy giải câu đố của nó bằng cách nghĩ đến tấn tuồng Oedipus.

Cô gái tôi yêu thời trai trẻ, và những kỉ niệm về nàng mà giờ đây tôi kể lại một cách điềm tĩnh và khúc chiết, là con một của người em gái duy nhất của bà mẹ đã qua đời từ lâu của tôi. Tên nàng là Eleonora. Chúng tôi từng luôn luôn sống bên nhau, dưới ánh mặt trời nhiệt đới, trong thung lũng của Đồng Cỏ Đa Sắc Màu. Không có bước chân nào từng đến được thung lũng này nếu không có người dẫn lối, vì nó nằm cách biệt giữa những ngọn đồi lớn phủ vòng quanh che khuất khiến ánh mặt trời không tới được những nơi hẻo lánh quyến rũ nhất của thung lũng. Không có lối mòn in dấu chân người nào trong vùng lân cận nơi này; và để đến được ngôi nhà hạnh phúc của chúng tôi, chỉ có cách dùng sức gạt sang bên vòm lá rậm rạp của hàng ngàn cây rừng, và giẫm chết vẻ huy hoàng của muôn triệu đóa hoa ngát hương. Bởi vậy, chúng tôi - tức tôi, nàng và mẹ nàng - đã sống hoàn toàn tách biệt, không hề biết một điều gì về thế giới ngoại trừ thung lũng này.

Mép sông, cùng nhiều con lạch sáng chói nhẹ lướt qua những con đường quanh co cuộn vào lòng của nó, cũng như từ những không gian rộng mở vươn ra xa xuống tận những dòng suối tới khi chạm tới nơi ngơi nghỉ của những hòn sỏi dưới đáy - những nơi hội tụ đó, không nhỏ hơn toàn bộ bề mặt của thung lũng, từ con sông tới những ngọn núi quây tròn nó vào lòng, tất cả được trải một thảm cỏ xanh mềm mại, dày, mịn đến tuyệt vời, hương thơm như vani lan tỏa khắp nơi giữa những cây mao lương hoa vàng, những bông cúc trắng, hoa violet tím và hoa lan nhật quang hồng ngọc, đến nỗi vẻ đẹp quá mức của chúng như nói to với con tim của chúng tôi về tình yêu và sự vinh quang của Chúa.

Và, đây đó, trong những lùm cây nhỏ quanh đồng cỏ, giống như chốn hoang sơ của những giấc mơ, trồi lên những loài cây kỳ lạ mà thân cao thon thả duyên dáng lay động hướng về phía ánh sáng của mặt trời buổi trưa chiếu rọi vào giữa lòng thung lũng. Vỏ của chúng lốm đốm sắc màu sống động xen kẽ giữa màu mun và màu bạc, và nhẵn nhụi hơn tất cả trừ đôi má của Eleonora; đến mức, nếu không có màu xanh ngời sáng của những tán lá rộng phủ kín những ngọn đồi thành những vệt dài rung rinh, đùa giỡn với Thần Gió (3), hẳn ta có thể đã tưởng tượng chúng là con rắn khổng lồ của Syria đang tỏ lòng kính trọng với chúa tể Thần Mặt Trời.

Suốt mười lăm năm, tay trong tay, tôi cùng Eleonora lang thang trong quanh thung lũng trước khi ái Tình nhập vào trái tim chúng tôi. Đó là vào một buổi tối ngày cuối cùng của tuổi mười lăm trong đời nàng, và tuổi hai mươi của tôi, chúng tôi ngồi dưới những thân cây hình con rắn, tay ôm chặt lấy nhau và ngắm bóng mình in trong lòng nước con sông Trầm Lặng. Chúng tôi không nói một lời nào trong suốt phần còn lại của cái ngày ngọt ngào đó. Và thậm chí cho đến tận ngày hôm sau, những lời chúng tôi trao nhau vẫn rất e dè và ít ỏi. Chúng tôi đã đón vào mình vị thần Ái Tình từ dưới làn sóng đó, và giờ đây chúng tôi cảm thấy rằng vị thần Ái Tình ấy đã làm bùng lên trong chúng tôi những linh hồn bốc cháy của tổ tiên chúng tôi. Những nỗi đam mê mà hàng bao thế kỷ từng làm nên sự khác biệt của dòng tộc chúng tôi nay lại ùa về cùng những ham muốn mà nhờ đó chúng được người ta không kém phần ghi nhớ, và cùng nhau thổi tới một niềm vui sướng cuồng nhiệt toàn thung lũng của Đồng Cỏ Đa Sắc Màu. Một sự biến đổi diễn ra trên mọi vật. Những bông hoa lạ lùng tuyệt diệu hình những cánh sao bấy nay ẩn mình bỗng xòe nở trên những thân cây. Màu phớt nhẹ của những tấm thảm xanh trở nên đậm hơn. Và khi, từng bông từng bông cúc trắng teo lại, thì mọc lên ngay tại nơi đó từng khóm lan nhật quang hồng ngọc. Và cuộc sống hồi sinh trên những con đường nhỏ của chúng tôi. Loài chim hồng hạc cao, tới nay chưa được biết tới, cùng tất cả các loài chim vui tươi hớn hở, phô trương bộ lông đỏ thắm trước chúng tôi. Những con cá vàng cá bạc tung tăng trên dòng nước. Thoát ra từ lòng sông, một tiếng rì rầm từng chút một căng ra rồi hoà vào trong một giai điệu êm đềm, thiêng liêng hơn cả tiếng hạc cầm của Thần Gió (4), ngọt ngào hơn tất cả trừ giọng nói của Eleonora. Và bây giờ, lại nữa, một đám mây xốp nhẹ mà từ lâu chúng tôi đã thấy ở phương Đoài (5), từ đó bồng bềnh trôi ra, tất cả rực rỡ trong màu đỏ thắm cùng vàng chói, tụ lại lững lờ trên đầu chúng tôi, rồi từ từ chìm xuống thấp dần thấp dần, cho đến khi những mép viền của nó vương lại trên đỉnh núi, biến tất cả sự mờ ảo của nó thàh lộng lẫy nguy nga, và như thể giam mãi chúng tôi vào một nhà ngục huyền ảo của vẻ trang nghiêm và huy hoàng.

Vẻ khả ái của Eleonora là vẻ khả ái của thiên thần. Nhưng nàng là một cô gái chân thực và ngây thơ bởi cuộc đời ngắn ngủi của nàng đã trôi qua giữa vườn hoa lá. Không có sự lừa gạt nào nguỵ trang cho sự thiết tha của tình yêu làm phơi phới trái tim nàng, và nàng cùng tôi khám phá những nơi chốn xa xôi sâu thẳm nhất của nơi này khi chúng tôi cùng nhau dạo bước trong thung lũng của Đồng Cỏ Đa Sắc Màu, thảo luận về những đổi thay mãnh liệt đã diễn ra nơi này trong thời gian gần đây.

Và rồi, đến một ngày nọ, nàng nức nở nói về sự thay đổi tồi tệ cuối cùng sẽ phải xảy ra với Loài người, và từ lần đó trở đi, nàng chỉ sống trong những nỗi u sầu, đan dệt nó vào tất cả những cuộc trò chuyện của chúng tôi, như trong những bài ca được hát lên từ người ca sĩ của thần Schiraz, những hình ảnh như nhau cứ lặp đi lặp lại trong mỗi biến tấu đầy ấn tượng của ngữ điệu.

Nàng đã nhận ra rằng ngón tay của Thần Chết đã chạm lên ngực nàng. Như loài phù du, nàng được trời phú cho sự hoàn thiện trong nỗi cô đơn chỉ để rồi phải chết; nhưng nỗi kinh hoàng của chết chóc chỉ nằm ở một điều duy nhất mà nàng thổ lộ với tôi, vào một buổi hoàng hôn, bên bờ con sông Trầm Lặng. Nàng đau đớn nghĩ rằng khi người ta chôn nàng trong thung lũng của Đồng Cỏ Đa Sắc Màu, tôi sẽ mãi mãi giã từ chốn thâm sơn hạnh phúc này, chuyển cái tình yêu nồng cháy dành cho nàng này sang một cô gái nào đó ở thế giới thường nhật bên ngoài kia. Ngay lúc đó tôi vội sụp xuống chân Eleonora, dâng lên nàng và lên Chúa Trời một lời nguyền rằng tôi sẽ không bao giờ kết hôn với bất kì một người con gái nào trên Trái đất này - rằng tôi sẽ chẳng bao giờ lãng quên kỉ niệm thân thương về nàng, hay kỉ niệm về sự yêu thương chân thành nàng đã ban tặng cho tôi. Và tôi cầu xin Đấng tối cao trong vũ trụ này tới chứng giám cho lời nguyền trang trọng của tôi.

Và cái lời nguyền mà tôi đã thốt ra trước Cao xanh và trước nàng, một vị thánh trên thiên đường, bao hàm một sự trừng phạt nếu như tôi nuốt lời hứa, một sự trừng phạt khủng khiếp đến nỗi tôi không có quyển kể ra đây. Và đôi mắt rực sáng của Eleonora càng trở nên rực sáng hơn khi nghe những lời đó của tôi; và nàng thở ra như thể gánh nặng chết chóc đã thoát ra khỏi ngực nàng; nàng run rẩy và khóc thật cay đắng; nhưng nàng đã chấp nhận lời nguyền (bởi nàng có là gì khác ngoài một đứa trẻ?), điều đó khiến nàng đi đến cái chết dễ dàng hơn.

Vài ngày sau đó, trong cơn hấp hối nhẹ nhàng, nàng nói với tôi rằng do những gì tôi đã làm để an ủi tinh thần nàng, nàng sẽ chăm sóc cho linh hồn tôi sau khi từ giã cõi đời, và, nếu được phép, nàng sẽ hiển hiện trở về canh giấc cho tôi; nhưng nếu điều này vượt quá quyền năng của những linh hồn nơi thiên giới, ít nhất nàng sẽ thường xuyên báo cho tôi những khi nàng xuất hiện, chẳng hạn thở dài trên đầu tôi trong những ngọn gió đêm, hay làm bầu không khí mà tôi hít thở tràn ngập hương thơm từ lư hương của các thiên thần. Rồi với những lời đó trên môi, nàng từ bỏ cuộc đời ngây thơ trong trắng của nàng, đồng thời đặt dấu chấm hết cho thời kỳ đầu tiên của đời tôi.

Tôi đã kể một cách thành thật như vậy. Nhưng khi tôi vượt qua giới hạn của đường đời được định hình bằng cái chết của người tôi yêu dấu, và chuyển sang thời kỳ thứ hai của đời tôi, tôi cảm thấy một bóng tối tụ lại nơi trí não tôi, và tôi nghi ngờ sự minh mẫn hoàn hảo của ký ức này. Nhưng hãy để tôi kể tiếp. Nhiều năm trôi qua một cách nặng nề, và tôi vẫn sống trong thung lũng của Đồng Cỏ Đa Sắc Màu. Nhưng một sự thay đổi thứ hai đã bao trùm lên mọi vật. Những bông hoa hình ngôi sao teo lại rút vào những thân cây, không xòe ra nữa. Sắc độ của tấm thảm xanh nhạt phai, từng bông hoa lan nhật quang tàn héo; mọc lên ngay nơi đó những cụm hoa violet mười bông một giống như những đôi mắt sâu thẳm, dằn vặt bồn chồn và trĩu nặng sương đêm. Và Sự sống rời bỏ con đường chúng tôi đi. Và loài chim hồng hạc cao lớn không còn khoe bộ lông đỏ thắm với chúng tôi nữa mà từ trong thung lũng buồn bã bay khuất vào những rặng đồi cùng tất cả những con chim rực rỡ sắc màu đã cùng đến đây với chúng. Những con cá vàng cá bạc lặn xuống đáy dòng suối sâu chảy qua những hẻm núi nơi tận cùng phía dưới xa của lãnh thổ chúng tôi và không bao giờ còn trang điểm cho dòng sông ngọt ngào nữa. Và giai điệu êm như ru, mềm mại hơn tiếng hạc cầm của Thần Gió (6), và tuyệt diệu hơn tất cả trừ giọng nói của Eleonora, tắt lịm dần trong tiếng rì rầm mỗi lúc một nhỏ dần, cho tới khi dòng suối lại trở lại sự lặng im uy nghi tự bao đời của nó. Và rồi, cuối cùng, đám mây bồng bềnh dâng lên, bỏ lại những đỉnh núi để bay vào cõi mờ ảo của cái xa xưa, chìm lại vào phương Đoài, mang tất cả sắc huy hoàng lộng lẫy cao quý đi khỏi thung lũng của Đồng Cỏ Đa Sắc Màu.

Nhưng những lời hứa của Eleonora vẫn không bị quên lãng, bởi tôi nghe những âm thanh từ những chiếc lư hương đung đưa của các thiên thần; và những làn hương thơm thần thánh bồng bềnh mãi quanh thung lũng; và trong những giờ phút cô độc, khi trái tim tôi đập nặng nề, những làn gió ùa tới lau vầng trán tôi với những tiếng thở dài nhè nhẹ; những âm thanh mơ hồ thường xuyên xuất hiện suốt đêm thâu; và một lần - ôi, chỉ một lần duy nhất! Tôi thức dậy trong một giấc ngủ tựa như giấc ngủ để đi vào cõi chết, bởi đôi môi thần thánh chạm lên môi tôi.

Nhưng, mặc dầu vậy, sự trống rỗng trong lòng tôi từ chối được lấp đầy. Tôi khao khát tình yêu mà truớc đây đã từng trào ngập lòng tôi. Một thời gian dài, thung lũng đã làm tôi đau đớn bởi những kỉ niệm về Eleonora, và tôi đã rời xa thung lũng mãi mãi để tìm những chốn phù hoa và những thành trò ồn ào huyên náo của thế giới.

…………………………………………………………………………………

Tôi thấy mình giữa một thành phố lạ, nơi tất cả mọi thứ hẳn đã giúp tôi xóa sạch ký ức từ những giấc mơ ngọt ngào mà suốt thời gian dài tôi đã mơ khi sống trong thung lũng của Đồng Cỏ Đa Sắc Màu. Những hoa lệ và lễ hội ồn ào ở một cung điện trang nghiêm, tiếng rền rĩ điên cuồng của khí giới, vẻ xinh tươi rực rỡ của đàn bà làm đầu óc tôi hoang mang và mê đắm. Nhưng cho đến bây giờ, linh hồn tôi đã chứng thực cho những lời nguyền của tôi, và những dấu hiệu cho biết sự hiện diện của Eleonora vẫn đến với tôi trong những đêm đen tĩnh lặng. Bất ngờ, những sự hiện diện đó ngừng hẳn, thế giới trở nên tối đen trước mắt tôi; và tôi hãi hùng trước những suy nghĩ cháy bỏng ám ảnh, trước những cám dỗ khủng khiếp quấy rầy tôi. Bởi chúng từ một nơi nào đó xa xôi vô định ùa vào triều đình rực rỡ của đấng quân vương mà tôi đang hầu hạ, một người phụ nữ mà trước sắc đẹp của cô ta, toàn bộ trái tim yếu hèn của tôi đã đầu hàng ngay lập tức; tôi quỳ xuống phục tùng trước ghế của nàng không mảy may chống cự, hết mực nhiệt nồng, một sự tôn thờ ái tình đến đê tiện nhất. Đâu rồi những đam mê say đắm thực sự của tôi đối với người con gái trẻ đẹp nơi thung lũng ngày xưa khi đem so sánh bên niềm đam mê, cuồng nhiệt, ngất ngây, hư ảo trong nỗi si mê đã khiến tôi trút cả khỏi linh hồn mình thành đôi dòng lệ dưới chân Ermengarde cao quý? Ôi! ánh sáng chói lòa của Ermengarde tối cao! Và khi đã biết ánh sáng đó, tôi không còn biết ánh sáng nào khác nữa! Ôi siêu phàm thay thiên thần Ermengarde! Và khi tôi nhìn vào sâu thẳm đôi mắt đầy kỷ niệm của Ermengarde, tôi chỉ nghĩ về đôi mắt ấy - và chỉ nghĩ đến nàng.

Tôi đã kết hôn - chẳng chút kinh hãi trước lời thề nguyền của chính tôi ngày trước; và những nỗi cay đắng đã lùi xa tôi. Nhưng một lần - lại một lần nữa trong đêm đen tĩnh lặng, vượt qua rào chắn, lại trở lại cái tiếng thì thầm âu yếm đã từng bỏ tôi. Và chuyển thành một giọng nói quen thuộc ngọt ngào, chúng cất tiếng:

“Hãy ngủ yên! Bởi Thần ái tình đang ngự trị, và, trong sự mê đắm người con gái mang tên Ermengarde, ngươi đã được xá tội, cho những gì ngươi sẽ được biết trên thiên đường, với những lời thề nguyền của ngươi với Eleonora”.

Lê Nguyên Long dịch từ nguyên tác tiếng Anh Eleonora

Chú thích của người dịch:
(1) Nguyên văn: Sub conservatione fomae specificae salva anima.
(2) Nguyên văn: Aggressi sunt mare tenebrarum, quid in eo esset exploraturi.
(3) Nguyên văn: Zephyrs, thần Gió Tây, phân biệt với Aeolus, thần Gió, cai quản chung về gió bão, bằng cách nhốt các thần gió bão riêng biệt vào một cái hang, có truyền thuyết khác nói là nhốt vào một cái túi da.
(4),(6) Nguyên văn: Aeolus.
(5) Nguyên văn: khu vực của sao Hôm (Hesper), sao Hôm tượng trưng cho phương Tây, phương Đoài.

Phương pháp của Bác sĩ Hắc và Giáo sư Long

(Nguyên tác:  THE SYSTEM OF DR. TARR AND PROF. FETHER )

Mùa thu năm 18--, nhân khi du lịch trong vùng cực nam nước Pháp, tôi có dịp đi qua một dưởng-trí viện (nhà thương điên tư) mà tôi đã từng nghe các bạn trong ngành y ở Paris nhắc đến. Tôi chưa bao giờ được viếng một nơi như thế, nên tôi không muốn bỏ lở cơ hội. Tôi bèn đề nghị với người bạn đồng hành tôi mới vừa làm quen trước đó mấy ngày, là chúng tôi rẽ qua đó một vài tiếng đồng hồ để xem cho biết. Anh bạn từ chối – ban đầu anh ta viện lẽ phải đi gắp, nhưng sau đó anh ta cho tôi biết anh rất sợ hải cảnh tượng những người điên. Tuy nhiên, anh bạn khuyên tôi đừng vì phép lịch sự mà phải mất dịp thỏa tánh tò mò, và anh sẽ đi chẫm rãi để tôi có thể bắt kịp anh ta trong ngày, hay chậm lắm là nội trong ngày hôm sau.

Khi anh bạn từ giả, tôi sực nhớ là tôi có thể sẽ phải gặp khó khăn khi xin vào xem nơi đó, và cho anh bạn biết tôi e ngại điều này. Anh bạn đáp quả thật trừ khi tôi quen biết Ông Mai-Gia, tên người quản lý, hay có một bức thư giới thiệu, tôi sẽ gặp khó khăn, vì luật lệ của những nhà thương điên tư khắc khe hơn ở những bệnh viện công cộng. Anh bạn còn cho biết thêm là vài năm trước, anh ta có quen Ông Mai Gia, và anh ta tình nguyện đi với tôi đến cổng bệnh viện để giới thiệu tôi, nhưng sẽ không đi vào bên trong vì cái tật sợ người điên.

Tôi cám ơn anh bạn rồi hai chúng tôi rẽ khỏi đường cái sang một con đường mòn phủ đầy cỏ, và sau nữa tiếng đồng hô thì đến một cụm rừng dầy dưới chân một ngọn núi. Chúng tôi cởi ngựa băng qua khu rừng ẩm ướt và âm u này độ hai dặm thì thấy nhà dưởng-trí hiện ra trước mắt. Ðó là một toà lâu đài huy nga, nhưng hoang phế, vì đã cũ xưa và thiếu chăm sóc, khó có ai ở được. Vẻ thê lương khiền tôi rất ngần ngại, tôi ghì cương ngựa lại và suýt định trở lui. Nhưng chỉ giây phút sau, tôi thẹn mình yếu đuối, nên thúc ngựa đi tới.

Khi ngựa đến gần cổng, tôi thấy cánh cổng hé mở, và có người nhìn qua khe cửa. Một chóc sau thì người ấy bước ra, đến gọi đích danh bạn đồng hành của tôi và mời anh ta xuống ngựa. Người này chính là Ông Mai Gia. Ông ta là một người phốp pháp, vóc dáng thanh lịch, điệu bộ theo xưa, vẻ mặt nghiêm nghị và phong cách uy quyền, rất đáng nể.

Anh bạn sau khi giới thiệu tôi, cho biết tôi có ý muốn thăm viếng cơ sở. Và khi đã được Ông Mai Gia cam đoan sẽ hết sức tiếp đãi tôi, anh ta kiếu từ, và tôi không còn gặp lại anh ta nữa.

Anh bạn đi rồi, ông quản lý đưa tôi vào một căn phòng nhỏ, chưng dọn thật kỷ. Những món đồ bày biện chứng tỏ người sành điệu, gồm nhiều sách quí, tranh họa, bình hoa, và nhạc khí. Ánh lửa sáng bập bùng trong lò sưởi. Một thiếu phụ tuyệt đẹp đang ngồi ở chiếc đàn dương cầm hát một bản nhạc của Bellini. Thấy tôi bước vào, nàng ngưng hát và đứng dậy lịch sự thi lễ một cách thật duyên dáng. Giọng nói nàng nhỏ nhẹ và điệu bộ kín đáo. Tôi thấy dường như mặt nàng phảng phất nét sầu muộn, nước da nàng trắng mét, nhưng không kém phần quyến rủ. Nàng mặc y phục toàn màu đen như đang để tang, khiến cho tôi có một cảm giác vừa kính trọng, vừa ngưỡng mộ.

Khi tôi còn ở Paris, tôi nghe đồn là dưởng trí viện của Ông Mai-Gia áp dụng phương pháp gọi nôm na là “xoa dịu”, có nghĩa là không khi nào dùng hình phạt, và bệnh nhân cũng ít khi bị nhốt trong phòng. Các bệnh nhân được theo dõi kín đáo, dường như họ được hoàn toàn tự do, và đa số được phép đi lại trong viện và trong khu đất chung quanh viện, và họ cũng được mặc y phục như những người bình thường.

Tôi gắng nhớ những điều kể trên và rất cẩn thận khi tiếp chuyện với thiếu phụ, vì tôi không chắc là nàng tỉnh trí, và thật tình, tôi thấy trong ánh mắt sáng ngời của nàng một vẻ gì bất ổn, khiến tôi nghĩ nàng không bình thường.

Vì vậy tôi chỉ nói đến những chuyện thông thường, những điều mà tôi nghĩ không thể nào làm phật ý hay kích thích ai, dù cho người đó có bị bệnh điên. Nàng đối đáp rành rọt mọi chuyện, và cả những ý kiến cá nhân của nàng cũng đều hoàn toàn hợp lý, nhưng tôi đã hiểu biết nhiều về bệnh tâm trí nên tôi không tin vào những dấu hiệu bình thường này, và tôi vẫn tiếp tục cẩn thận từ đầu tới cuối trong khi trò chuyện.

Không lâu sau một gả mặc đồ gia nhân bưng lên một măm trái cây, rượu và các thứ giải khát. Tôi nhắm nháp đôi chút, rồi thì thiếu phụ rời khỏi phòng. Nàng đi rồi, tôi nhướng mắt nhìn vị viện chủ.

“Không,” Ông ta đáp, “không đâu – nàng là người trong gia đình tôi, cháu gái tôi. Công dung ngôn hạnh vẹn toàn.”

“Cháu xin lỗi Bác muôn vàn. Chắc Bác cũng rộng lượng tha lỗi cháu đã thắc mắc. Cách điều trị tuyệt hảo ở đây đã nỗi tiếng ở Paris, cho nên cháu tưởng… chắc Bác cũng biết.

“Vâng, vâng, thôi Anh đừng nói thêm nữa. Ðúng lý ra chính tôi phải cám ơn Anh và khen Anh đã cẩn thận. Thanh niên ít khi thận trọng. Tôi đã gặp nhiều chuyện đáng tiếc vì khách đến viếng đã quá bất cẩn. Khi tôi còn áp dụng phương pháp cũ, các bệnh nhân của tôi được đi lại tự do. Họ bị những người khách viếng nói này nói nọ làm cho họ nổi cơn dữ dội. Vì vậy nên tôi phải giới hạn gắt gao. Không ai được vào đây nếu tôi không chắc họ biết giữ gìn kín đáo.”

“Phương pháp cũ”, tôi lập lại những lời ông nói, “như vậy có nghĩa là “phương pháp xoa dịu” cháu nghe biết bao người nói đến không còn hiện hành nữa?”

“Ðã mấy tuần nay rồi,” ông ta đáp,” tôi đã phải quyết định từ bỏ vĩnh viễn.”

“Thật vậy sao! Sao lạ vậy, Bác?!”

Ông ta thở dài: “Chúng tôi thấy cần phải nhất quyết trở lại lề lối cũ. Phương pháp xoa dịu gây nên nhiều việc khủng khiếp, còn những cái hay thì được thổi phòng quá đáng. Ở dưởng-trí viện này chúng tôi đã đem thử nó kỷ hơn ở bất kỳ nơi nào. Chúng tôi cố gắng làm đủ mọi thứ. Rất tiếc Anh không đến sớm hơn để xem tận mắt. Nhưng chắc Anh đã biết khá nhiều về phương pháp xoa dịu rồi.”

“Dạ không đâu. Tôi chỉ nghe người này người kia đồn thôi.”

“Ðại khái thì trong phương pháp này bệnh nhân được đối xử y như ý họ muốn. Bệnh nhân có ảo tưởng kỳ hoặc gì đi nữa thì cũng không ai phản đối. Ngược lại, chúng tôi không những chìu theo họ mà còn khuyến khích họ, và nhờ vậy chúng tôi trị dứt được nhiều con bệnh. Không có lý luận nào mạnh mẽ bằng lý luận phi lý. Thí dụ có bệnh nhân tưởng tượng mình là con gà.

Phương cách là cứ quả quyết cho việc đó là thật – và còn chê bệnh nhân là ngu ngốc nữa nếu họ không thấy rõ sự kiện đó – và không cho họ ăn gì khác hơn trong vòng một tuần là những thức ăn cho gà vịt. Theo cách này thì chỉ cần mộ chút thóc, cám cũng có thể đặt được kết quả vẻ vang.”

“Nhưng phương pháp này có hiệu quả cho tất cả mọi trường hợp không ?”

“Không đâu! Chúng tôi cũng dùng những phương pháp giải trí như âm nhạc, khiêu vũ, thể dục, đánh cờ, chơi bài, và một vài loại sách, vân vân. Chúng tôi làm như trị một chứng bệnh thông thường nào đó, và không bao giờ dùng tới tử ngữ “điên”. Một điểm quan trọng khác là tập cho người điên này trong chừng người kia. Ðặt tin tưởng vào sự hiểu biết và kín đáo của người điên là khiến họ trung thành hết mình. Làm như vậy bệnh viện đở phải tốn kém mướn người canh gát. “

“Không có một hình phạt nào hết?”

“Hoàn toàn không.”

“Và không nhốt giữ bệnh nhân trong phòng?”

“Rất hiếm khi. Ðôi khi, bệnh tới thời kỳ lên cơn nặng khiến họ hung dữ, chúng tôi đưa họ vào một phòng kín, lỡ họ lây bệnh cho những người khác, rồi giữ họ ở đó cho tới khi có thể trả họ về cho bạn bè họ - vì chúng tôi không muốn có những người điên hung dữ. Những người này thường được đưa vào nhà thương điên công cộng.”

“Bây giờ thì Bác đã thay đổi hết – Bác thấy bây giờ khá hơn trước?”

“Chắc chắn như vậy. Phương pháp cũ có nhiều bất lợi, lại có nhiều nguy hiểm nữa. Ðiều nay đã được mọi người công nhận trong tất cả các dưởng-trí viên ở Pháp.”

“Bác nói làm tôi ngạc nhiên quá,” tôi nói, “vì tôi cứ tưởng trong cả xứ Pháp này không có cách nào khác hơn.”

“Anh còn trẻ,” ông viện trưởng đáp, “nhưng đến tuổi nào đó thì Anh có thể tự xét đoán lấy thay gì tin lời thiên hạ đồn đãi. Anh đừng bao giờ tin lời người ta nói, và chỉ nên tin phân nữa những gì Anh thấy. Còn như trường hợp Dưởng-trí viện này, đúng là có người cho Anh tin thất thiệt. Sau bửa cơm, khi Anh đã lấy lại sức, tôi sẽ hân hạnh đưa Anh đi xem viện, và giới thiệu với Anh một phương pháp theo như tôi nghĩ và theo ý kiến nhiều người đã thấy tận mắt, là phương pháp hữu hiệu nhất từ trước tới nay.”

“Phương pháp của chính Bác?”, tôi hỏi, “do chính Bác nghĩ ra?”

“Tôi có thể hảnh diện mà nhìn nhận như thế,” ông ta đáp, “ít ra cũng một phần nào.”

Tôi trò chuyện với Ông Mai-Gia như thế trong khoảng một, hai tiếng đồng hồ, trong khi ông đưa tôi đi xem các khu vườn và nhà kiếng trồng hoa kiểng quanh viện.

“Tôi chưa muốn đưa Anh đi thăm các bệnh nhân của tôi,” ông ta cho tôi biết, “người nhạy cảm dễ bị xúc động; tôi không muốn Anh bị ăn mất ngon. Gần đến giờ cơm tối rồi. Tôi sẽ đãi Anh món bò con nấu bông cải, sau đó một ly rượu chát hảo hạng, để Anh có đủ sức chịu đựng.”

Ðến 6 giờ chiều thì tôi được mời vào phòng ăn. Ông viện chủ đưa tôi vào một căn phòng ăn rộng rãi, đã có sẵn khá đông thực khách, khoảng chừng hai mươi lăm đến 30 người. Họ đều là những người có điạ vị, hay ít ra cũng thuộc giới thượng lưu, tuy rằng lối trang phục của họ, theo ý tôi, có vẻ sang trọng thái quá, giống như lối phục sức lòe loẹt ở triều đình thời trước. Tôi nhận thấy ít nhất hai phần ba số thực khách là đàn bà, và xiêm y của họ không có vẻ gì hợp với thời trang ở Paris hiện giờ.

Nhiều bà, ít ra cũng không dưới 70, đeo nữ trang đầy mình, nào là nhẫn, xuyến, bông tai, lại để hở ngực, hở tay lồng lộng. Tôi cũng nhận thấy là ít có chiếc áo nào may đẹp, hoặc mặc vừa.

Nhìn quanh, tôi nhận ra cô gái hay hay mà Ông Mai-Gia giới thiệu với tôi trong phòng khách, nhưng tôi rất đỗi ngạc nhiên khi thấy nàng mặc một chiếc váy theo kiểu thời thế kỷ 18, mang giầy cao gót, và đội một chiếc nón kết ren đã cũ và quá rộng, khiến cho gương mặt nàng trông thỏn đi. Khi tôi gặp nàng lần đầu, nàng mặc bộ đồ đen trông rất vừa xứng.

Nói tóm lại, lối trang phục của đám thực khách này có cái gì kỳ kỳ, khiến tôi lại nghĩ đến phương pháp “xoa dịu” và nghi ngờ là Ông Mai-Gia muốn dấu diếm cho đến hết bửa cơm, để tôi khỏi phải thấy khó chịu khi ngồi ăn cùng bàn với những người điên. Nhưng tôi lại nhớ ra rằng các bạn tôi ở Paris có cho tôi biết là dân ở các tỉnh nhỏ miền Nam thường hay kỳ quặc và đầu óc cổ lỗ, và sau một lúc trò chuyện với nhiều người trong nhóm thì tôi hoàn toàn không còn nghi ngại gì nữa hết.

Gian phòng ăn thì khá ấm cúng và rộng rãi những không có gì là sang trọng. Thí dụ, sàn nhà không có trải thảm. Nhưng ở Pháp thì nhiều căn phòng không có trải thảm. Các cửa sổ thì cũng không có treo màn; các cánh cửa đóng kín, còn có thêm các thanh sắt đóng chéo, giống như các cánh cửa tiệm buôn bình dân.

Tôi nhận ra căn phòng này là một cánh của toà lâu đài, và như thế, các cửa sổ ở ba vách, còn cửa ra vào ở vách thứ tư. Cả thảy ít nhất là 10 cửa sổ.

Bàn ăn thì rất thịnh soạn, chất đầy các thứ chén dĩa, đựng đủ thứ món ngon vật lạ. Ðồ ăn thức uống nhiều kinh khủng, đủ để đải cả một đội binh Tạ Hầu Ðôn. Chưa bao giờ trong đời tôi thấy phung phí thừa thảy nhiều của quí như thế.

Tuy nhiên cách chưng bày lại không có gì vẻ gì lịch sự. Mắt tôi quen ánh sáng dịu nên bị choí loà vì hằng chục tá cây nến cặm trên các chưn đèn đặt đầy bàn và bừa bải ở khắp mọi nơi.

Nhiều tên hầu bàn lăng xăng bưng dọn và trên một chiếc bàn đặt ở cuối phòng có chừng bảy, tám nhạc công với đủ đờn, sáo, kèn, trống. Những người này chốc chốc làm cho tôi bị chói tai với những tiếng ầm ĩ mà có lẽ các thực khách trừ tôi ra cho là âm nhạc.

Nói tóm lại, tôi thấy có cái gì kỳ hoặc trong tất cả mọi việc trước mắt, nhưng mà - đời này có đủ thứ loại người, đủ thứ tánh tình, đủ thứ phong tục tập quán. Tôi cũng đã từng du lịch nhiều nơi, và không còn việc gì làm cho tôi ngạc nhiên thái quá nữa. Vì vậy tôi kéo ghế bình tình ngồi bên phải ông viện chủ, và bụng đói nên tôi thưởng thức đủ hết các thứ ngon lạ trên bàn.

Trong buổi ăn mọi người đều trò chuyện huyên náo. Các bà như thường lệ nói năng không dứt. Tôi nhận thấy ngay là đa số thực khách là những người có học và viện chủ là một kho tàng tiếu lâm. Ông hay đề cập đến vai trò tổng quản lý dưởng-trí viện của ông, và tôi hơi ngạc nhiên là đề tài bệnh điên được nhiều người nghe kể. Nhiều câu chuyện liên quan đến tành tình biệt dị của những người bệnh.

“Ở đây có lần có một bệnh nhân,” một ông lùn và mập ngồi bên phải tôi nói, -“cứ cho mình là cái bình trà; mà quí ông bà có thấy lạ là nhiều người điên như vậy không? Ở xứ này không có nhà thương điên nào mà không có một bình trà người. Ông bệnh của chúng ta là một bình trà đời Minh, mổi sáng ông ta cẩn thận đánh bóng mình mẩy với một nùi dẻ chùi tách.”

“Lại còn có cái ông, cách đây không lâu,” một ông cao lớn ngồi đối điện nói, “cứ đinh ninh mình là con lừa - thật ra thì nói theo nghĩa bóng, ông ta đúng là lừa. Ông ta gây nhiều việc rắc rối lắm nên chúng tôi mất công trông chừng ông ta luôn. Có một bận ông ta chỉ ăn cỏ. Chúng tôi trị ông ta khỏi hẳn bịnh bằng cách chỉ cho ông ta ăn cỏ. Lúc đó ông ta cứ đá giò lái như vầy .. “

“Ông Ðề-Cốc ! Xin ông đứng đắng một chút ! » một bà ngồi cạnh ông lên tiếng, « Ông để chân yên. Ông làm hư cái áo gấm của tôi rồi đây nè ! Ông đâu cần diễn tả rõ ràng như vậy làm gì ? Ông bạn đây hiểu ý ông muốn nói gì rồi. Thiệt tình, ông cũng không hơn gì con lừa của ông bệnh nọ. Chưa thấy ai diễn xuất bằng ông. »

“Xin cô nương thứ lỗi cho!”, ông tên Ðề-Cốc đáp, “Tôi muôn vàn có lổi. Tôi nào dám xúc phạm đến Lã cô nương. Ðề-cốc này xin được hân hạnh hầu rượu với Cô nương.”

Nói đoạn Ông Ðề-Cốc kính cẩn nghiên mình hôn tay cô nàng và cụng ly với Lã cô nương.

“Xin phép ông bạn,” Ông Mai-Gia đến đây nói với tôi, “Anh cho phép tôi mời Anh một miếng bê thui – món này ngon tuyệt.”

Ông vừa dứt lời thì 3 tên hầu bàn lực lưỡng khệ nệ đặt lên bàn một mâm to tướng đựng một con vật hình thù quái dị, nhưng khi nhìn kỷ thì chỉ là nguyên một con bò con quay, hai cẳng trước quì trên mâm, ngậm trong miệng một trái táo, giống kiểu người Anh dọn món thỏ.

“Cảm ơn Bác,” tôi đáp, “tôi không hạp với thịt bê thui lắm – tôi xin đổi dĩa để thử món thỏ này.”

Tôi thấy trên bàn có nhiều dĩa đặt món món giống như thịt thỏ nấu theo kiểu người Pháp – món này tôi thích lắm.

“Ve,” ông viện chủ gọi một tên hầu bàn,” đổi dĩa mới và mầy cắt cho chú đây một miếng thỏ nấu mèo.”

“Thưa món chi ?” tôi hỏi

“Thỏ nấu mèo”

“Thôi, nghĩ lại, tôi xin miễn. Ðể tôi xin gắp miếng thịt heo.”

Ngồi ăn với mấy người ở tỉnh này mình không biết mình ăn cái gì, tôi nói thầm trong bụng. Không ai dám thử miếng thỏ-nấu-mèo này tí nào, hay dẩu cho có món mèo-nấu-thỏ đi nữa.

“Rồi còn có một bệnh nhân này nữa,” một người trông xanh dờn như xác chết ngồi ở cuối bàn bắt lại câu chuyện dang dở, “có lần đó, ngoài những tật quái lạ khác, hắn cứ quả quyết hắn là miếng phó-mách, rồi hắn cầm con dao trong tay, đi mời bè bạn hắn xẻo một miếng thịt đùi của hắn.”

“Tên đó quả điên thiệt rồi,” một người khác xen vào, “ nhưng chưa bằng cái ông thật quái dị này. Cái ông tưởng mình là chai xâm-banh, nên cứ bật nút chai cái bốp, rồi xì hơi như vầy.”

Nói xong, ông ta đút ngón tay cái vô má trái, trông thật thô lỗ, rồi rút ra làm thành một tiếng như tiếng mở nút chai, rồi đưa lưởi lên giữa mấy cái răng xí ra một tiếng kéo dài cả mấy phút, giống như tiếng xâm-banh sủi bọt. Tôi thấy rõ hành động này không làm ông Mai-Gia hài lòng chút nào, như ông không nói gì, và câu chuyện chuyển sang qua một ông ốm ròm đội một cái đầu tóc giả.

“Còn có tên ngốc này nữa,” ông này nói, “hắn ta tưởng mình là con nhái. Thật ra thì hắn trông cũng không khác gì con nhái bao nhiêu. Phải chi ông thấy hắn,” ông ta xoay qua nói với tôi, “chắc ông cũng phải khen điệu bộ của hắn. Thưa ông, nếu tên này thật không phải là con nhái thì tôi chỉ có thể nói quả là đáng tiếc. Tiếng nhái kêu của hắn đúng nốt “đô” y chang, và khi hắn đặt hai cùi chõ lên bàn như thế này – sau khi đã ngà ngà một hai ly – hắn phùng mang, trợn mắt, như vầy, rồi nháy nháy liên hồi như vầy, tôi nói thiệt, ông mà thấy cũng phải tấm tắc khen ngợi tài ba của hắn.”

“Dạ chắc đúng vậy,” tôi đáp.

“Rồi còn tên Tiểu Danh-Gia,” một người khác kên tiếng, “tên này tưởng mình là miếng thuốc hít, nên hắn rất âu sầu vì không thể tự kẹp mình vào hai ngón tay.”

“Rồi còn có tên Dũng Ðề Xú-Liên. Hắn ta có tài đặc biệt lắm. Hắn tưởng mình lá trái bí đao. Hắn nằng nèo đòi nhà bếp cắt hắn làm bánh, nhưng bà bếp nhứt định không chịu. Tôi thì tôi nghĩ biết chừng đâu bánh bí đao Ðề Xú-Liên ngon tuyệt. »

“Ông nói thiệt không?”, rồi tôi nhìn ông Mai-Gia.

“Ha ha ha, hu hu hu,” ông này cưới hô hố, “hi hi hi, hô hô hô, hu hu hu, ha ha ha, hi hi hi. Hay thật. Anh đừng có ngạic nhiên. Ông bạn đây tiếu lâm lắm, chuyên môn làm hề. Anh đừng tin hắn.”

“Rồi còn có tên Ðại Tiếu,” một người khác trong đám thực khách lên tiếng, “tên này kể ra cũng có điểm đặc biệt. Hắn điên vì yêu, nên tưởng tượng hắn có hai đầu. Một cái đầu hắn cho là của Xi-Xê-Rô, còn đầu kia thì hắn cho là hợp bằng hai phần, từ trán đến miệng thì là của Ðề-Mục-Tiên, còn phần từ miệng tới càm là của Bá Tước Bốc-Hàm. Rất có thể hắn bịa chuyện, nhưng hắn sẽ thuyết phục quí vị tin chắc hắn nói thật, vì tên này hùng biện lắm. Hắn mê diễn thuyết nên không thể nào nhịn nói. Thí dụ, hắn ưa nhảy lên bàn thế này, rồi ...”

Tới đây một người bạn ngồi cạnh người đang nói đặt tay lên vai và thì thầm vào tai ông ta, làm cho ông ta ngưng nói ngay, và ngồi phịch xuống ghế.

“Lại còn có tên Hoàn-Viên, cái bông vụ,” ông vừa mới thì thầm bây giờ nói lớn lên, “Tôi gọi anh ta là cái bông vụ bởi vì anh có cái ý nghĩ ngộ nghĩnh nhưng không phải hoàn toàn phi lý là anh ta đã bị biến thành con quay. Ông mà thấy hắn xoay tít vòng thì phải cười ồ lên. Hắn ta quay vòng cả tiếng đồng hồ, như vầy nè –“

Bây giờ thí tới phiên ông bạn ngồi cạnh, lúc nảy bị ông ta rù rì vào tai bắt ngồi xuống, lại cũng làm công việc rỉ tai như thế.

“Nhưng Ông Hoàn-Viên của ông là một tên điên », một bà lớn tuổi la lớn, “một tên vừa điên lại vừa khùng. Có ai mà nghe nói người ta thành con quay bao giờ. Chuyện phi lý gì đâu. Bà Vui thì có lý hơn. Bà ta cũng có tật, nhưng tật này có lý lắm nên ai được quen biết cũng thích bà ta lắm. Bà ta khám phá ra là không biết vì lý do gì bà ta đã biến thành con gà trống. Nhưng bà ta giử tư cách lắm. Bà ta đập cánh như vầy nè, còn bà gáy thì nghe thật tuyệt vời! Ó ó o o o. Ó ó o o.”

“Bà Vui, bà giữ tư cách một chút”, ông viện chủ giận dử lên tiếng bảo bà ta ngưng lại, “bà ăn nói đàng hoàng, không thì bà rời khỏi bàn này, tuỳ bà.”

Bà đứng tuổi (tôi ngạc nhiên khi nghe bà tên Vui, vì bà vừa kể chuyện của Bà Vui), đỏ mặt tiá tai, tỏ vẻ rất thẹn thùng vì bị rầy la. Bà ta gằm mặt xuống, và không nói một lời nào. Nhưng lại có một phụ nữ trẻ tuổi hơn lên tiếng. Người này là thiếu phụ kiều diễm tôi gặp trong phòng khách.

“Bà Vui này quả khùng rồi,” nàng lên tiếng nói, “chớ còn Cô Hoàng Mỹ Thể thì có lý lắm. Cô ta rất đẹp nhưng lại khiêm nhường, nên nàng thấy lối mặc y phục bình thường không được kín đáo, nên nàng muốn ở ngoài bộ y phục thay vì ở bên trong. Dễ lắm, không khó gì hết. Mình chỉ cần làm thế này, rồi thế này, rồi thế này –“

“Trời đất ơi! Cô Mỹ Thể!”, cả chục người cùng kêu lên một lượt. “Cô định làm gì vậy! Thôi! Ðủ rồi! Ai cũng thấy phải làm sao rồi. Ngừng lại, ngừng lại.” và nhiều người đã dọm nhảy lại để cản ngăn Cô Hoàng Mỹ Thể không cho cô ta trở thành bức tượng nữ thần Venus. Nhưng không cần ai phải ra tay ngăn chận, vì ngay lúc ấy mọi người đều ngưng động lại vì thình lình nhiều tiếng la, tiếng thét vang vội lại từ trung tâm lâu đài.

Những tiếng la hét làm tôi thật sự rún động, nhưng nhìn những người chung quanh tôi mới thật tội nghiệp. Tôi chưa bao giờ thấy ai sợ hải như thế. Người nào người nấy mặt mày tái mét, họ ngồi rút xuống ghế, run bây bẩy và rên ơ ớ. Họ vảnh tai nghe tiếng la tiếp tục vang lên. Tiếng la to hơn và có lẽ gần hơn, rồi tới lần thứ ba thì thật to, đến lần thứ tư thì như nhỏ lại. Nghe tiếng la nhỏ đi, mọi người bình tỉnh lại và lại kể chuyện náo nhiệt như lúc trước. Tôi mới hỏi nhỏ để biết lý do sự lộn xộn này.

“Không có gì đáng ngại,” Ông Mai-Gia nói, “Chúng tôi ở đây quen rồi, nên không để ý lắm. Mấy người điên đôi khi cùng la hùa lên một lượt. Người này la, người kia la theo, giống như một đán chó ban đêm. Nhưng cũng có khi họ không la thôi mà còn tìm cách phá chuồng nữa, nên cũng có khi khá nguy hiểm.”

“Ông có bao nhiêu bệnh nhân?”

“Hiện thời tất cả không quá mười người.”

“Chắc đa số là phụ nữ?

« Không đâu. Tất cả đều là đàn ông, lực lưởng nữa là đàng khác!”

“Thật sao? Tôi nghe nói đa số người điên thuột phái yếu.”

“Thường thì như thế, nhưng không phải lúc nào cũng thế. Lúc trước có khoảng 27 người ở đây, trong đó ít nhất 18 người là đàn bà. Nhưng gần đây thì mọi việc đã thay đổi nhiều, như Anh đã thấy.”

”Thay đổi nhiều, như Anh đã thấy,” một ông xen vào.

“Thay đổi nhiều, như Anh đã thấy,” mọi người trong phòng đều lập lại.

“Im. Bưng mồm lại,” ông viện chủ giận dữ la lớn.

Mọi người trong phòng im phăng phắc độ gần một phút. Có một bà còn lấy tay bụm miệng mình lại suốt cả buổi.

“Còn bà này,” tôi cuối xuống hỏi nhỏ ông Mai-Gia, “bà mới vừa nói đó, bà gáy “O` ó o”, bà ta không làm sao chớ … ?”

“Làm sao,” ông ta la lên, « Làm sao là làm sao ? »

« Chỉ hơi lãng trí tí xíu, » tôi chỉ lên đầu tôi, « chắc bà không nặng lắm ? »

« Mèn ơi, Anh nói gì vậy ! Bà Vui ! Bà Vui đây là bạn thân của tôi. Bà hoàn toàn mạnh khỏe, khỏe hơn tôi nữa. Bà ta có chút tật. Nhưng Anh cũng biết mà, mấy bà lớn tuổi – ai lại không có chút tật ! »

“Vâng, vâng, “ tôi nói, “còn mấy ông, bà kia?”

“Bạn thân và nhân viên của tôi,” Ông Mai-Gia hãnh diện nói ngay. “Bạn quí và nhân viên thân tín của tôi.”

“Thật vậy sao? Tất cả mọi người?”, tôi hỏi, “kể cả các bà, các cô?”

“Quả thật vậy!”, ông ta nói, “không có các phụ nữ thì làm được gì. Họ biết cách săn sóc người điên. Họ có cách đặc biệt của họ. Ông không biết chớ, cặp mắt sáng của họ có tác dụng tuyệt diệu - giống như sức thôi miên của mấy con rắn đó.”

“Quả thật! quả thật!,” tôi nói, “Họ có hơi khác thường, hơi kỳ kỳ, phải không Ông ?”

“Kỳ kỳ? Kỳ kỳ thật à? Người miền Nam chúng tôi không làm dáng, chúng tôi thích gì làm nấy, nghĩ gì nói nấy, bộc trực lắm. »

« Quả thật ! Quả thật !” , tôi đáp.

“Chắc tại rượu này có hơi nòng, hơi nặng - phải không?”

“Quả thật vậy! À, Bác này, Bác có nói là phương pháp mà Bác hiện dùng để thay thế phương pháp xoa dịu bây giờ thì khắc khe lắm phải không? “

“Không đâu! Chúng tôi phải giữ bệnh nhân kỹ, nhưng việc điều trị, phương thức điều trị, thì rất thoải mái cho bệnh nhân.”

“Phương pháp mới này do chính ông phát minn?”

“Không hẳn. Một phần là của Giáo sư Hắc, mà chắc Anh đã biết tiếng, và một vài thay đổi trong chương trình điều trị là của Bác sĩ Long, mà nếu tôi không lầm Anh đã quen biết từ lâu.”

“Thú thật tôi chưa bao giờ được nghe nói đến hai vị này”

“Trời hởi!” ông viện chủ la lớn, vừa nói vừa đẩy ghế đứng dậy, hai tay đưa lên trời. “Anh nói sao? Anh nói anh chưa bao giờ nghe tiếng hai vị thần y, Bác sĩ Long hay Giáo sư Hắc?”

“Thú thật hiểu biết tôi kém lắm”, tôi đáp, “nhưng tôi không dám nói khoác.”

“Tôi thật kém cõi quá. Hai người danh tiếng như thế mà tôi không biết gì về họ cả. Tôi sẽ cố tìm đọc những công trình biên khảo của họ. Bác Mai-Gia, thiệt tôi xấu hổ quá.” Tôi thật tình nói như thế.

“Thôi, anh bạn đừng nói đến chuyện đó nữa,” ông ta dịu dàng siết tay tôi, “nào, chúng ta cùng cạn chén.”

Chúng tôi nâng ly. Tất cả mọi người cùng uống không ngừng. Họ nói năng, cười đùa, làm đủ thứ trò nghịch ngộm – đàn kéo ò e, trống đánh lùm bùm, kèn thổi như trâu rống, rượu vào lời ra, cả màn kịch này riết rồi thành một cảnh hỗn loạn vô cùng. Trong lúc đó thì Ông Mai-Gia và tôi chia nhau mấy chai rượu chát, trắng có, đỏ có, vừa uống vừa rán gân cổ đàm thảo, chớ còn nói giộng bình thường thì không thể nào nghe được gì, không khác miệng cá chớp chép ở dưới thác Niagara.

“Bác à!,” tôi la to vào lỗ tai ông ta, “lúc nảy trước khi ngồi vào bàn, Bác nói phương pháp xoa dịu khi xưa có cái gì nguy hiểm trong đó, hở Bác?”

“Ðúng rồi!,” ông ta đáp,”có lúc nguy hiểm lắm. Tánh tình mấy người điên thất thường, khó lường được. Tôi quan niệm, và đây cũng là ý kiến của Bác sĩ Hắc và Giáo dư Long, để cho mấy người điên tự do đi lại không trông chừng là không an toàn chút nào. Người điên có thể “lắng dịu” một lúc nào đó, như rồi thì cũng hung hãn trở lại. Họ lém lĩnh có tiếng. Có mưu đồ gì thì họ giữ rất đáo vô cùng. Và họ có tài giả tỉnh y như người thường. Ðây là một đề tài tâm lý học kỳ thú cho các nhà triết gia siêu hình.
“Nhưng, thưa Bác, cái nguy hiểm mà Bác nói đó, theo kinh nghiệm của Bác, trong thời gian Bác quản lý y viện này, Bác có thấy là để cho mấy người điên được tự do là nguy hiểm lắm không ?”

“Theo kinh nghiệm của tôi ? Ở y viện này ? Phải nói là có. Thí dụ, cách đây không lâu, một biến cố đã xảy ra ngay tại viện này. Lúc đó chúng tôi áp dụng « phương pháp xoa dịu » như Anh nói đó. Các bệnh nhân được đi lại tự do. Họ đàng hoàng lắm, quá đàng hoàng, đàng hoàng đến đỗi ai tính ý một chút thì biết họ đang định dở trò quỷ quái gì đó. Và rồi thì quả y như thế, một ngày đẹp trời, những người giử bệnh bị trói tay, trói chân lại, và bị thẩy xuống hầm, và được giam giử như bệnh nhân do chính những người bệnh điên đã chiếm được thượng phong. »

“Bác nói đùa! Làm gì lại có chuyện kỳ quái như vậy”

“Ðó là sự thật. Ðầu giây mối nhợ cũng tại một thằng khùng - một thằng điên – không biết sao hắn nghĩ là hắn đã phát minh ra được một chánh sách cai trị mới mẻ chưa từng thấy bao giờ - một chánh quyền của người khùng điên. Hắn muốn thử áp dụng phát minh này nên hắn thuyết phục những người bệnh khác toa rập nhau lật đổ chánh quyền đương thời. »

“Rồi hắn ta thành công?”

« Còn gì nữa. Người giữ bệnh và người bị giữ thay đổi vị trí. Thật ra thì cũng không đúng. Bởi vì những người điên thì vẫn được tự do, còn những người giữ bệnh lại bị bắt nhốt trong chuồng, và bị đối xử một cách phải nói là khá tệ bạc. »

« Nhưng rồi một cuộc phản cách mạng tất phải xảy đến. Tình trạng đó làm sao kéo dài được. Những người dân ở chung quanh đây, những người đến thăm viếng bệnh viện, chắc thế nào cũng báo động. »

« Cái này thì Chú em lầm rồi. Anh chàng cầm đầu phiến loạn khôn ngoan hơn nhiều. Hắn không cho ai vào viếng thăm cả. Chỉ trừ một thanh niên có vẻ ngu ngốc không có vẻ gì nguy hiểm cả. Hắn cho anh chàng này vào xem viện, để thay đổi không khí một tí, để đủa với anh chàng ta tí ti. Sau khi anh chàng này bị lừa rồi thì hắn để anh chàng ra về, nên anh ta không hề biết ất giáp gì hết. »

« Vậy rồi mấy người điên đó trị vì được bao lâu?”

“Lâu lắm – ít ra cũng một tháng, còn lâu hơn nữa hay không, tôi không thể biết rõ. Trong khi đó thì chắc anh cũng đoán được là những người điên này mặc tình vui sống thỏa thích. Họ bỏ hết quần áo cũ, và tha hồ sử dụng y phục và nữ trang trong viện. Hầm rượu của y viện chứa đầy rượu, và những người điên này sành điệu uống rượu lắm. Họ sống đế vương lắm, anh tin tôi đi.”

“Còn cách điều trị nào, phương pháp điều trị đặc biệt nào mà tên cầm đầu phiến loạn đem ra sử dụng?”

“Cái đó thì người điên không nhất thiết là ngu đần, như tôi đã nói. Thành thật mà nói thì phương pháp điều trị này khá hơn phương pháp dùng trước đó. Phương pháp này quả thật tuyệt hảo, giản dị, dễ áp dụng – không rắc rối gì hết- quả tình rất ký diệu...

Ông viện chủ đang nói đến đây thì bị một loạt tiếng la ó làm ông phải ngưng lại, những tiếng la này giống như những tiếng la lúc nảy đã làm cả phòng lo lắng. Nhưng lần này thì nghe như là những người la ó đang đi đến gần.

“Trời đất quỹ thần ơi!” tôi la lên, “mấy người điên chắc sút chuồng rồi.”

“Chắc như vậy rồi,” Ông Mai-Gia đáp, mặt ông tái mét. Ông ta mới vừa dứt lời thì tiếng la lối, tiếng chửi rủa vang lên từ phiá ngoài cửa sổ, và ngay sau đó thì quả có người bên ngoài tìm cách xong vào phòng. Chiếc cửa dẫn vào phòng bị đập như là bằng búa rìu, và các cửa số thì bị tông vào hết sức mạnh mẽ.

Sau đó là một màn vô cùng hỗn loạn. Tôi rất đỗi ngạc nhiên thấy Ông Mai-Gia chung xuống gầm tủ đựng chén dĩa. Tôi những tưởng ông ta cương cường hơn thế. Các nhạc công, nảy giờ tưởng chừng như đã say khướt nên không còn đàn địch gì được, bây giờ lại ngóc dậy, họ tóm mấy nhạc cụ rồi trèo lên bàn, đồng thanh trổi lên một bản Hành khúc, không đúng nhịp lắm nhưng nghe rất quyết liệt, trong tiếng vang long trời lở đất.

Trong khi đó thì anh chàng lúc nảy bị cấm cản, bây giờ được dịp nhảy trên chiếc bàn ăn chính, giữa các ly chén ngổn ngan. Sau khi sửa bộ chỉnh tề, anh ta bắt một bài diễn thuyết, chắc là tuyệt hay, nếu có ai nghe được. Cùng lúc đó thì anh chàng thích làm bông vụ bắt đầu xoay vù vù khắp cùng đại sảnh một cách thật dũng mãnh, hai cánh tay dơ thẳng ngang vai, trông anh ta thật đúng y như chiếc bông vụ, và anh ta quất ngã mọi ai vô phước bị anh đến gần. Rồi thì tối nghe tiếng chai xâm-banh nổ và rượu xì bọt, tôi ngó quanh thì mới thấy chính do anh chàng bắt chước thứ chai rượu hảo hạng ấy trong bữa ăn.

Rồi thì anh chàng-nhái kêu inh ỏi như là ễnh ương uyềnh oang khi trời sắp mưa. Và trong cảnh hổn loạn này thì tiếng lừa hí vang vội hơn cả. Còn bà bạn quí của tôi, Bà Vui, trông thật tội nghiệp. Bà ta tỏ vẻ hoang mang hết sức. Bà chỉ đứng một mình ở một xó cạnh lò sưởi, ngước cổ gáy to: “Ò ó o, o o o o o o o!”

Và bây giờ thì đến hồi ly kỳ nhất của vở thảm kịch. Vì không có ai chống cự cuộc tấn công từ bên ngoài bằng cách gì hơn là kêu ỏm tỏi, hay hí hú, gáy vang, cả mười chiếc cửa sổ gần như đồng loạt bị đập tung. Nhưng tôi sẽ không bao giờ quên nỗi kinh hoàng khi trông thấy một bầy gì giống như khỉ đột, đười ươi hay khỉ đầu chó lông đen ờ vùng Mũi Hảo Vọng nhảy qua cửa sổ nhào đến áp đảo những người trong phòng, vừa đánh, vừa đạp, vừa la hét hỗn loạn.

Sau khi bị một trận đòn nhừ tử, tôi lăn xuống dưới một chiếc ghế bành lớn và nằm im đấy. Trong khoảng mười lăm phút, tôi lắng tai nghe mọi động tỉnh trong căn phòng, sau cùng tôi hiểu rành rọt được mọi việc. Thì ra khi Ông Mai-Gia kể câu chuyện tên khùng điên nào đó kích thích đồng bọn làm loạn, Ông ta đã kể những thành tích của chính ông ta. Hai, ba năm trước, Ông quả thật có làm quản lý cho bệnh viện, nhưng ông ta mắc bệnh điên nên đã trở thành một bệnh nhân. Việc này ông bạn đồng hành của tôi không được biết khi giới thiệu tôi. Những nhân viên bệnh viện, cả thảy mười người, bị áp đảo thình lình và bị trước tiên đem trét dầu hắc, sau đó bị đổ lông gà, lông vịt đầy người, rồi bị đem nhốt ở từng dưới đất. Họ bị giam hơn một tháng trời, nhưng ngoài việc được cung cấp đầy đủ dầu hắc và lông gà, lông vịt (đó là “phương pháp” của ông Mai-Gia), họ còn được ông ta cho bánh mì và nước uống dư dật. Nước được bôm xuống hằng ngày. Sau cùng, một tên thoát được qua hệ thống ống cống, và mở khoá cho tất cả mọi người.

“Phương pháp xoa dịu” với nhiều cải tiến quan trọng đã được tái lập tại toà lâu đài. Tuy nhiên tôi không khỏi đồng ý với Ông Mai-Gia là “cách trị liệu” của ông ấy quả thật hi hữu, và như Ông ấy đã nhận xét, rất “giản dị và không gây phiền phức một mảy may nào.”

Chỉ có một điểm cần nói rõ thêm là mặc dù tôi đã lục lạo khắp các thư viện ở Âu châu để tìm các tác phẩm của Bác sĩ Hắc và Giáo sư Long, đến bây giờ tôi vẫn tôi chưa tìm được một ấn bản nào.

CT

Đầm lầy trăng

Tôi không biết giờ đây Dennis Barry đang ở đâu, ở cái nơi xa thẳm khôn cùng và ảm đạm nào? Vào cái đêm khi chàng còn sống với mọi người lần cuối cùng, tôi cách chỗ chàng không xa và nghe thấy tiếng người ta đến bắt chàng đi, cùng những tiếng kêu xé lòng xé ruột của chàng. Nông dân và cảnh sát hạt Meath không tìm thấy cả Barry lẫn những người khác, mặc dầu họ đã kiên nhẫn sục sạo mọi nơi, mọi chốn. Còn tôi, sau tất cả những chuyện đã xảy ra, cứ mỗi khi nghe tiếng động ộp oạp của lũ ếch nhái đầm lầy vang tới hoặc bỗng nhiên tôi lạc tới một vùng đầy ánh trăng ở một chốn đồng không mông quạnh nào là bất giác tôi lại thấy khắp người nổi gai ốc vì sợ hãi.

Quen thân với Dennis Barry từ khi còn ở đất Mỹ, nơi chàng đã phất lên giàu có, nên tôi rất vui khi biết chàng đã chuộc lại tòa lâu đài của dòng tộc mình tại vùng đầm lầy hoang vắng Kilderry. Chính đó là nơi chôn nhau cắt rốn của chàng, và chàng những muốn được tận hưởng những thành quả giàu có của mình giữa những bức tường thân thuộc của cha ông. Thuở xưa, tổ tiên chàng sở hữu xứ Kilderry, tại đây họ đã xây cất một tòa lâu đài và sống hạnh phúc trong tòa lâu đài ấy, nhưng nay tất thảy những điều đó đã trở thành quá khứ xa xăm. Đã bao tháng trôi qua kể từ khi tòa lâu đài trở nên hoang phế hoàn toàn. Sau khi trở về Ireland, Barry thường gửi thư cho tôi và kể chuyện việc quần thể kiến trúc cổ kính đó được tái sinh dần dần, hết ngọn tháp này đến ngọn tháp khác. Và sau bao thế kỷ những bức tường lâu đài lại được trang trí lại đẹp đẽ như xưa, còn nông dân thì không ngớt lời ca ngợi và tỏ lòng biết ơn chàng đã bỏ vốn đầu tư cho sự thịnh vượng của chốn quê hương. Nhưng sau đó mọi việc đã thay đổi, đám nông phu thôi không ca ngợi ông bạn tôi nữa, mà trái lại, họ bắt đầu tìm cách tránh xa chàng như tránh xa kẻ mang bệnh dịch hạch. Chính lúc đó Dennis đã viết thư cho tôi, yêu cầu tôi tới thăm vì chàng rất cô đơn trong tòa lâu đài, thậm chí chẳng có ai để mà nói chuyện nữa, ngoại trừ những người giúp việc và đám gia nhân chàng thuê từ miền bắc xuống.

Khi tôi đến nơi, Barry kể cho tôi hay rằng nguyên do mọi chuyện là ở những đầm lầy bên cạnh. Tôi đến Kilderry lúc hoàng hôn, ánh mặt trời lúc chiều tà vẫn thếp vàng lên các ngọn đồi xanh và những cánh rừng, cũng như lên màu lục của khu đầm lầy. Nó chiếu sáng cả những phế tích cổ kính kỳ lạ trên hòn đảo nhỏ xa xa. Cảnh hoàng hôn thật đẹp, song nông dân ở Ballylow đã kịp phần nào khiến tôi lưu ý đến niềm tin của họ, khi họ quả quyết rằng Kilderry thật đáng nguyền rủa, và tôi dè dặt liếc nhìn những ngọn tháp nhỏ của tòa lâu đài đang ánh lên vàng rực dưới nắng chiều. Tôi rời Ballylow bằng chiếc ô tô do người ta sai đến đón, vì Kilderry nằm cách đường xe lửa khá xa. Những người nông dân cố tránh xa chiếc ô tô và người tài xế quê miền bắc, nhưng khi thấy tôi chuẩn bị đi tới Kilderry, họ vẫn không kìm được vào báo trước cho tôi phải đề phòng nguy hiểm. Buổi tối, tôi đã có mặt trong tòa lâu đài, Barry đã kể tôi nghe mọi chuyện.

Nông dân lũ lượt rời bỏ Kilderry chỉ vì Dennis Barry quyết định cho hút cạn cái đầm lầy lớn. Mặc dù tình yêu quyến luyến với xứ sở Ireland quê hương thật sâu đậm nhưng những lề thói quen thực dụng Mỹ đã ăn sâu bám rễ trong con người Barry, bởi thế chàng không chịu được với ý nghĩ để cho mảnh đất màu mỡ kia bỏ phí dưới làn nước đầm lầy, bời đó chính là đầm than bùn và đất dưới nó còn có thể được sử dụng một cách không ngoan để sinh lợi nữa chứ. Chàng bỏ ngoài tai tất cả những câu chuyện truyền thuyết và những lời đồn đại mê tín gắn với khu đầm lầy. Chàng chỉ thấy tức cười khi lúc đầu, nông dân chối từ tham gia công việc, rồi sau đó khi thấy sự bướng bỉnh của chàng, họ bắt đầu nguyền rủa ông chủ của mình và bỏ đi tới Ballylow, chỉ mang theo những thứ thiết yếu nhất. Thấy vậy Barry bèn tuyển những người thợ từ miền bắc về, và khi cả đầy tớ gia nhân cũng bỏ tòa lâu đài ra đi, thì chàng lại phải thuê những người mới. Giờ đây xung quanh chàng toàn những kẻ xa lạ, bởi thế chàng thấy cô đơn và đã mời tôi về sống với chàng.

Sau khi nghe kể chi tiết chuyệc dân cư ở Kilderry sợ hãi điều gì, tôi cũng cả cười cùng ông bạn mình: hóa ra những mối e sợ của họ liên quan tới điều mê tín về vùng đầm lầy và kẻ canh giữ cau có nơi đây mà linh hồn của nó dường như sống ở chính trong đám phế tích cổ kính nhất mà tôi đã trông thấy lúc hoàng hôn là những mối lo sợ vớ vẫn. Người ta cũng truyền tụng những lời đồn đại về những tia lửa ma trơi nhảy múa trong bóng tối, về những cơn gió lạnh như băng giá lúc vào đêm hè nóng nực, về những bóng ma bận xiêm y trắng lơ lửng trên mặt nước và về những thành phố đá được che dấu dưới lớp bèo xanh của đầm lầy. Đám nông dân tin chắc rằng sự trả thù đang rình rập chờ đợi kẻ nào dám phávỡ sự yên tĩnh của vùng này, hay toan tính hút khô cạn khu đầm lầy mênh mông. Những nông dân nơi đây còn nói chớ nên động đến một số điều huyền bí ở đây. Những điều huyền bí ấy tồn tại từ thời xa xưa khi một đại họa đã ập lên đầu con cháu của vua Partholan. Trong cuốn 'Chinh phục tùng thư' có kể rằng những con dân xứ Hy Lạp đã chết ở Thollat, song các cụ già ở Kilderry lại khẳng định rằng dù sao một đô thị cuối cùng cũng đã được cứu thoát bởi vị thần phù trì cho nó, là nữ thần Mặt Trăng. Thần đã che giấu đô thị ấy trong cánh rừng rậm trên các ngọn đồi và bởi thế đã giúp tránh thoát được quân xâm lược Nemed từ xứ sở Skif đến đây trên ba chục chiến thuyền.

Chính những truyền thuyết ấy đã buộc những người nông dân rời bỏ Kilderry! Đến giờ thì tôi chẳng còn ngạc nhiên gì nữa cái ý định của Dennis Barry không đếm xỉa đến những lời đồn nhảm nhí ấy. Vả lại, chính chàng cũng có mối quan tâm sâu sắc tới thời xa xưa và chàng dự định nghiên cứu kỹ lưỡng cẩn thận vùng này sau khi tát khô đầm lầy. Chàng thường lui tới thăm khu phế tích trên đảo: tuổi của nó rõ ràng rất xưa rồi. Di tích hoang phế ấy có lối kiến trúc khác hẳn các công trình cổ xưa khác, nhưng vì cái vẻ ngoài tàn tạ kinh khủng của nó hiện giờ, nên khó có thể hiểu được khu hoang tàn ấy đã từng là như thế nào vào thời hoàng kim của nó. Mọi công việc bơm hút khô phải bắt đầu chuẩn bị rồi, những công nhân quê miền bắc sắp sửa dọn sạch khu đầm lầy bí ẩn khỏi rêu và bèo mầu đỏ nhạt, phá bỏ những con suối nhỏ đầy vỏ ốc, vỏ hến và làm mất đi vĩnh viễn cái mặt nước mầu xanh da trời mọc đầy lau sậy.

Sau tất thảy những biến động trong ngày tôi đã thấy mệt và muốn đi ngủ. Đêm khuya và tôi thấy khó khăn phải nghe Barry kể nốt câu chuyện của mình. Một gia nhân dẫn tôi đến căn phòng dành riêng cho tôi ở một trong những ngọn tháp nhỏ. Qua khung cửa sổ nhìn thấy khu làng, cánh rừng thưa bên đầm lầy và xa hơn chút nữa là đầm lầy. Dưới ánh trăng tôi trông thấy những căn nhà chìm sâu trong giấc ngủ, nơi đang cư ngụ những người công nhân làm thuê từ miền bắc đến thế chỗ cho đám dân địa phương, tôi cũng thấy ngôi nhà thờ nhỏ xíu với cái nóc nhọn cổ kính, và phía xa sau cánh đầm than bùn ngái ngủ thấp thoáng khu phế tích trên hòn đảo nhỏ. Khi đang chìm vào giấc ngủ tôi bỗng nghe thấy, hay là tôi mường tượng thấy chăng? , tiếng tiêu nhè nhẹ yếu ớt vọng từ nơi xa, thanh âm ấy là một giai điệu hoang sơ, nguyên thủy nào đó. Điệu nhạc ấy khiến tôi lo lắng một cách lạ lùng khi nó đi vào những giấc mơ của tôi. Song buổi sáng khi tỉnh giấc, tôi hiểu tiếng nhạc đó là do mộng mị sinh ra, những giấc mộng thật lạ kỳ mà nếu so sánh với chúng thì ngay những âm thanh bí ẩn của tiếng tiêu cũng trở nên mờ nhạt hẳn đi. Có lẽ do ảnh hưởng từ những truyền thuyết do Barry kể mà tôi mơ thấy linh hồn mình lơ lửng trên cái đô thị hùng vĩ chìm trong đủ mọi loại cây xanh, nơi đây là những con đường lát đá cẩm thạch, những tòa biệt thự cùng những ngôi đền, những pho tượng, những họa tiết điêu khắc cùng những bài văn bia, tất cả đều nói lên sự vĩ đại xa xưa của xứ Hy Lạp. Tôi đã cùng Barry cười ngất trước giấc mơ đó, nhưng tiếng cười của tôi nghe to hơn vì lúc đó ông bạn tôi đang lo lắng trước thái độ của đám công nhân miền bắc. Đã sáu ngày liên tiếp họ ngủ dậy rất muộn, họ đi lại uể oải như đang ngái ngủ, và cả hôm nay nữa họ nom như hoàn toàn chưa được nghỉ ngơi, mặc dù đêm trước họ đều đi nằm sớm.
Suốt cả buổi sáng tôi đi dạo trong ngôi làng tràn ngập ánh nắng mặt trời và nói chuyện với những người công nhân. Họ chẳng có công việc gì đặc biệt lắm để làm vì Barry đã hoàn tất mọi công tác chuẩn bị cuối cùng trước khi bắt đầu khởi sự, nhưng thâm tâm tất cả mọi người đều thấy hồi hộp, xao xuyến vì những giấc mơ bất an, khó hiểu mà họ đã thấy khi sáng sớm. Tôi cũng kể cho họ nghe về giấc mơ lúc đêm của mình, song họ tỏ ra hờ hững khi nghe tôi kể. Chỉ mãi tới khi tôi nhắc tới tiếng nhạc ma quái kỳ lạ thì họ mới trở nên chăm chú: chính họ cũng nhớ là đã nghe thấy điệu nhạc gì tương tự.

Buổi sáng, sau bữa ăn chiều, Barry tuyên bố rằng mọi công việc sẽ bắt đầu sau hai ngày nữa. Tôi vui mừng khi nghe lời thông báo đó, mặc dù trong thâm tâm thấy tiếc nuối tất cả mọi thứ rêu và thạch thảo, mọi con suối và những cái hồ đầm nơi đây. Nhưng cũng rất muốn được thâm nhập vào những bí mật ấp ủ hàng bao thế kỷ nay có thể được chất chứa trong lòng cái đầm lầy than bùn kia. Đêm đó, tôi lại mơ thấy tiếng tiêu réo rắt và thành phố đá cẩm thạch, nhưng lần này giấc mơ bị ngắt đoạn đột ngột và kinh sợ. Tôi đã nhìn thấy một tai họa ập tới thành phố nơi thung lũng xanh tươi ấy, một trận sụt lỡ đất đá ghê gớm đã ào tới và chôn vùi mọi sinh vật và con người. Chỉ duy nhất ngôi đền nữ thần Arteuris ở trên đồi cao là không bị trận thiên tai khủng khiếp tàn phá. Tại ngôi đền này thần Mặt Trăng, bà Kleis, đức bà tư thế già nua đã nằm sóng sượt lạnh giá và im lặng với chiếc mũ miện bằng ngà voi trên mái đầu bạc.

Như tôi đã kể, giấc mơ của tôi bị đứt quãng. Một cảm giác lo âu khó tả cứ bám riết không rời tôi dù chỉ một khoảnh khắc. Một lúc rất lâu tôi không hiểu tôi đang ngủ hay tôi đang thức nữa. tiếng tiêu cứ tiếp tục văng vẳng trong tai. Song khi nhìn thấy những vệt ánh trăng lạnh giá trên sàn lỗ chỗ hình bóng chấn song của khuôn cửa sổ gôtích, tôi hiểu rằng dẫu sao mình vẫn đang trong tòa lâu đài Kilderry. Khi đâu đó đàng xa có tiếng chuông đồng hồ điểm hết lần này đến lần khác thì rốt cuộc tôi thấy rõ mình không ngủ. Nhưng mọi âm thanh của tiếng tiêu vẫn tiếp tục, ấy là một điệu nhạc lạ lùng, xa xưa, nó gợi trí tưởng tượng tới những vũ điệu của các vị thần Satyr ở xứ Menadus xa xôi. Nhạc điệu ấy không cho tôi ngủ, và thế là sau khi nhỏm dậy khỏi giường, tôi bắt đầu lo lắng đi đi lại lại trong phòng. Hoàn toàn ngẫu nhiên tôi bước tới khuôn cửa sổ phía bắc, nhìn về phía ngôi làng đang ngủ mơ màng và cánh rừng thưa bên mép đầm lầy. Tôi hoàn toàn không định nhìn qua cửa sổ vì đang buồn ngủ chết đi được, nhưng những âm thanh của các cây tiêu đanh thổi đã hành hạ tôi đến nỗi buộc tôi phải tìm cách lãng quên nó đi. Song những gì tôi trông thấy đã khiến óc tưởng tượng của tôi phải sửng sốt.

Trên khoảng rừng thưa tràn ngập ánh trăng đang diễn ra một cảnh tượng mà một khi đã mục kích thì ai cũng phải ghi nhớ đến trọn đời vì quá đỗi kinh ngạc. Dưới tiếng tiêu vang vọng khắp trên vùng đầm lầy là những hình dạng kỳ ảo đang chuyển động nhịp nhàng và câm lặng trên khoảng rừng trống. Lúc đầu họ đu đưa mình theo nhịp, nhưng dần dần chúng đạt tới mức khoái cảm tột độ mà thời xa xưa đã từng choán ngợp các vũ công Sicilia trình diễn vũ điệu dâng hiến thần Demeter vào đêm trăng rằm trước tiết thu phân ở gần thần Kyan. Khoảng rừng thưa phơi rõ dưới ánh trăng suông bàng bạc, những bóng ma khiêu vũ, tiếng tiêu lanh lảnh đơn điệu, tất thảy những cái đó cùng một lúc khiến tôi gần như bị tê liệt, song dẫu sao tôi vẫn nhận ra rằng, một nửa những vũ công không hề mệt mỏi ấy là những người công nhân làm thuê mà theo sự hình dung của tôi thì nhẽ ra họ phải đi ngủ từ lâu rồi, một nửa còn lại là những con ma kỳ lạ bận đồ trắng, với chút ít đầu óc tưởng tượng thì có thể coi chúng là các nữ thần sông suối đang sống ở những chiếc hồ nhỏ vốn nuôi dưỡng cả khu đầm lầy. Tôi không biết đã đứng bên cửa sổ bao lâu để ngắm nhìn cảnh tượng ấy, chỉ nhớ vào một thời khắc nào đó, tôi bỗng chìm vào một giấc ngủ sâu nửa ngất lịm mà chỉ có ánh sánh chói lòa của mặt trời mới đưa tôi ra khỏi trạng thái ngủ mê mệt ấy thôi.

Niềm mong muốn đầu tiên của tôi khi thức dậy là đi tìm Dennis Barry để kể lại cho chàng giấc mơ quá đỗi sửng sốt kia, nhưng dưới ánh mặt trời mọi sự nom khác hẳn, và tôi bèn tự nhủ đó chỉ là một giấc mơ. Có thể tôi đã bị ảo giác, nhưng ảo giác ấy đâu mạnh đến nỗi khiến tôi không còn kiểm soát nổi mình nữa và cho rằng tất cả những gì trông thấy chỉ là giấc mơ. Tôi chỉ giới hạn ở việc gặng hỏi những người công nhân, nhưng quả như tôi đã tiên liệu, họ chẳng hề nhớ điều gì đặc biệt, ngoài tiếng nhạc. Tôi đã suy nghĩ hồi lâu về những âm thanh lạ lùng đó, tôi đoán chừng phải chăng lủ dế đã cất lên bài ca mùa thu của chúng sớm hơn thời điểm tự nhiên đã khiến cho người ta phải bồi hồi xao xuyến. Đến trưa tôi gặp Barry đang xem xét một lần nữa các bản vẽ của mình trước khi khởi sự công việc. Như vậy, sáng mai các công nhân sẽ bắt tay vào việc... Lần đầu tiên tôi thấy tim mình thắt lại vì khiếp sợ, và đã hiểu vì sao nông nhân chạy trốn khỏi nơi đây. Vì một lý do mơ hồ nào đó tôi cũng thấy không chịu nổi với ý nghĩ rằng có ai đó sẽ quấy rầy, phá bĩnh khu đầm lầy cổ xưa này với biết bao điều huyền bí của nó được ẩn giấu khỏi ánh sáng mặt trời. Tôi bỗng hình dung ra những bức tranh kỳ ảo dưới lớp than bùn dày hàng thế kỷ này. Không nên bất cẩn mà phô bày cho bàn dân thiên hạ thấy tất cả những gì đã được giấu kỹ ở nơi đấy suốt bao thế kỷ như thế.Tôi những muốn tìm ra một nguyên cớ tiện lợi để từ giã khu lâu đài và cả chính ngôi làng này. Thậm chí tôi định nói về việc đó với Barry, nhưng tôi nhanh chóng kìm được vì bối rối trước tiếng cười nhạo báng của chàng. Tôi im lặng quan sát vầng mặt trời đang tỏa những sắc màu rực rỡ lên những ngọn đồi xa và tỏa xuống Kilderry thứ ánh sáng chói lọi màu vàng đỏ, một hiện tượng có vẻ như điềm gở.

Tôi không biết những sự kiện diễn ra đêm qua là trong mơ hay thực. bất luận thế nào đi nữa thì một trí tưởng tượng tinh tế nhất cũng không tài nào có thể sản sinh được điều gì hơn thế. Chẳng hạn, tôi không đủ sức nghĩ ra những lời giải thích tỉnh táo và hợp lý cho cái lẽ là sau đêm ấy mọi người trong lâu đài và khu làng đã biến đi đâu mất. Tôi về phòng mình sớm, nhưng trong lòng nặng trĩu những dự cảm nặng nề nên không tài nào ngủ được. Sự im lặng báo điều dữ ngự trị trong ngọn tháp xa này cứ hành hạ tôi. Mặc dầu trời tối nhưng quang đãng: những ngày này là lúc trăng hạ huyền và trăng mọc rất muộn. Tôi nằm và suy nghĩ về Dennis Barry, về những gì sẽ xảy ra với đầm lầy khi trời sáng, và cuối cùng những trăn trở ấy đã đẩy tôi tới trạng thái khiến tôi saÜn sàng vùng dậy, ngồi vào chiếc ô tô của bạn tôi, chủ nhân tòa lâu đài, lao thẳng tới Ballylow và thoát khỏi cái chốn đáng nguyền rủa này. Nhưng, chưa kịp đi đến quyết định cuối cùng thì tôi đã ngủ thiếp đi. Thế là trong cơn mơ tôi lại thấy thành phố nơi thung lũng, ảm đạm và thẩn thờ vì mối đe dọa diệt vong đang lơ lửng trên đầu.

Có thể tôi lại bị đánh thức bởi những âm thanh của tiếng tiêu, song sau khi tỉnh dậy thì không phải tiếng nhạc làm bận trí tôi. Tôi nằm quay lưng về phía cửa sổ hướng đông nơi mặt trăng sắp mọc và bởi vậy tôi chờ đợi được nom thấy ánh hồi quang của trăng trên bức tường đối diện. Nhưng tôi đã nhìn thấy một sự khác hẳn. Trên tường có những vệt sáng, nhưng đó không phải những hồi quang do ánh trăng phản chiếu. Tôi kinh sợ khi hiểu rằng đó là ánh sáng đỏ tươi lọt qua khuôn cửa sổ gôtích. Nó tràn ngập cả căn phòng bằng một ánh hào quang chói chưa từng thấy. Hành vi lúc đó của tôi thực đáng sợ, và điều này chẳng có gì đáng ngạc nhiên vì chỉ có nhân vật trong sách mới xử sự một cách có tính toán tỉnh táo trong tình huống như thế. Thay vì nhìn xuống vùng đầm lầy để hiểu xem nguồn ánh sáng mới ấy từ đâu đến thì tôi thậm chí không quay lại phía cửa sổ mà liền vội vã mặc quần áo với niềm hy vọng mơ hồ nhanh chóng trốn chạy khỏi nơi đây. Tôi nhớ là đã mang theo khẩu súng lục và cái mũ, nhưng chúng chẳng hề hữu dụng cho tôi. Tôi đã đánh mất cả hai sau khi chẳng bắn được phát nào và cũng chẳng đội đến mũ. Dẫu sao trí tò mò vẫn mạnh hơn sự kinh sợ, cho nên tôi lén bước tới cửa sổ để nhìn vào vầng hào quang đỏ sậm khó hiểu kia, tôi vươn người ra ngoài và đúng phút ấy tiếng tiêu cất lên đến váng tai, khắp tòa lâu đài và ngôi làng tràn ngập những thanh âm ấy.

Dòng ánh sáng rực rỡ màu đỏ sậm báo điều gở ấy xoáy thành tia trên mặt đầm lầy, nó phát ra từ đống phế tích hoàn toàn bí ẩn trên hòn đảo. Song khu hoang phế ấy đã thay đổi một cách lạ lùng. Tôi thật khó lòng mô tả được điều gì xảy ra, có thề tôi hóa điên, song tôi cảm thấy ngôi đền lại đang tọa lạc nơi đó với toàn bộ vẻ đường bệ oai nghiêm của nó mà chưa hề bị một thời gian làm phôi pha với những cây cột bao quanh. Những ánh hồi quang của ngọn lửa đang cháy trên mặt đá cẩm thạch của mũ cột vươn lên cao. Tiếng sáo ngân lên, tiếng trống vang vọng và trong khi tôi như một kẻ bị mê hoặc nhìn ngắm cảnh tượng ấy thì trên những bức tường cẩm thạch được chiếu sáng rõ bắt đầu xuất hiện hình dáng các vũ công. Tất cả những cảnh ấy nom thật phi thường khó tin là thật, ấn tượng tác động thật vô cùng sửng sốt. Tôi đứng lặng người tại chỗ, không thể rời mắt khỏi bức tranh kỳ dị, đồng thời ở bên trái tôi vang lên rất to tiếng tiêu dồn dập. Trong cơn phấn khích khó hiểu và choáng ngợp những dự cảm nặng nề, tôi liền băng ngang phòng đến chỗ cửa sổ phía bắc mà từ đó ngó thấy ngôi làng và cánh rừng thưa. Chính đó là điều mà tôi đã thấy trước đây và lý trí của tôi đã chối từ chấp nhận và hiểu thấu, nhưng bây giờ thì tôi sửng sốt vô chừng: dọc theo cánh rừng thưa đẫm ánh sáng màu đỏ máu đang chầm chậm chuyển động một đoàn diễu hành mà có lẽ chỉ có thể hiện trong cơn ác mộng mà thôi.

Lúc thì trượt trên mặt đất, lúc thì trôi trong không khí, những bóng ma đầm lầy chậm rãi đi theo hướng dẫn tới vùng hồ đầm lầy êm đềm nước lặng và đi tiếp tới khu phế tích, những bóng ma ấy choàng những bộ đồ mầu trắng, chúng cứ đi và tạo ra những hình thù phức tạp, dường như đang biểu diễn một điệu vũ nghi lễ cổ xưa. Những cánh tay không chút thịt da của chúng lắc lư nhẹ theo nhịp giai đệu the thé xé màng tai của những cây sáo vô hình, những cánh tay ấy mời chào, thu hút theo chúng cả những người công nhân làm thuê mà giờ đây đã xếp thành hàng lần lượt đi sau một cánh mù quáng và tuân phục như những chú chó ngoan, dường như họ phải phục tùng một sức mạnh ma quỷ nào đó. Khi các nữ thần sông suối đi đến đầm lầy thì những nạn nhân mới đi ra khỏi lâu đài, họ lảo đảo với bộ điệu yếu đuối, xiêu vẹo, Họ xuất hiện từ chiếc cửa ra vào nằm ngay dưới cửa sổ phòng tôi, họ đi qua khu sân như đang trong cơn mơ ngủ, sau đó theo con đường làng hẹp họ tiếp nối hàng công nhân đang đi lảo đảo ở quãng cánh rừng thưa. Mặc dù có một khoảng cách giữa tôi với họ nhưng tôi hiểu ngay rằng đó là những gia nhân đến đây từ miền bắc, thậm chí ở một trong số những hình người quái đản và thê thảm nhất tôi đã nhận ra chị đầu bếp mà những cử động vụng về bình thường của chị ta lúc này với tôi thật bi thảm. Những cây sáo vẫn phát ra những thanh âm khó mường tượng như trước, và từ phía hòn đảo lại vang lên tiếng thôi thúc giục giã của những chiếc trống, và chính lúc này các nữ thần sông suối chầm chậm và duyên dáng bước xuống làn nước của khu đầm lầy cổ xưa. Còn những người đi theo sau các nữ thần ấy không hề chậm bước cũng bắt đầu xuống nước và chẳng bao lâu mất hút dưới làn nước vô tình. Trong ánh sáng hồng trên mặt đầm lầy thật khó nhận ra những vệt bong bóng khí lan trên nước. Người cuối cùng mà vực thẳm kia nuốt chửng là chị bếp béo, con người đã gợi nên nơi tôi sự thương cảm. Khi chị ta khuất hẳn dưới làn nước thì những cây sáo cùng trống im hẳn, cái ánh sáng do đống phế tích phát ra làm chói mắt cũng tắt; ngôi làng lại lặng đi trong ánh sáng thanh bình của vầng trăng vừa mọc.

Tôi hoàn toàn bối rối. Liệu tôi có mất trí hay không đây? Tôi đang ngủ chăng? Liệu có phải những điều đó đã xảy ra trên thực tế hay không? Tôi nghĩ chính sự sững sờ mà tôi bất ngờ chìm đắm vào đã cứu tôi khỏi cái số phận bi thảm chung cho đám người ấy. Có lẽ tôi đã cầu nguyện thần Arteuris, thần Latona, thần Persephone và thần Pluto. Tóm lại tôi đã cầu xin tất cả các vị thần mà tôi nhớ được trong văn học cổ điển, nỗi kinh hoàng vừa nếm trải đã biến tôi thành một kẻ mê tín. Tôi hiểu rằng tôi đã trở thành người chứng kiến cái chết của cả làng, không còn nghi ngờ gì nữa: trong tòa lâu đài chỉ còn lại có tôi và Dennis Barry, chính sự khinh suất rồ dại của chàng đã dẫn đến thảm họa. Khi nghĩ về chàng thì trong tôi lại choáng ngợp nỗi khiếp đảm đến nỗi đôi chân khuỵu ngã xuống và tôi ngã lăn trên sàn nhà, mặc dầu tôi không hề bị ngất. Bất thình lình tôi cảm thấy một cơn gió lạnh buốt từ phía đông nơi mặt trăng vừa mọc và tôi cũng nghe thấy những tiếng kêu tuyệt vọng ở tầng dưới của tòa lâu đài. Chẳng bao lâu sau tiếng kêu chuyển thành tiếng la hét thất thanh ghê gớm đến mức bây giờ tôi cũng còn thấy kinh hoàng khi nghĩ đến tiếng la hét ấy. Tôi có thể nói ngay rằng đó chính là tiếng gào thét của ông bạn tôi.

Có lẽ, làn gió lạnh giá và những tiếng kêu khủng khiếp đã buộc tôi phải đứng dậy bởi vì, như tôi còn nhớ, tôi chạy hồi lâu dọc các căn phòng tăm tối và các dãy hành lang tối om cho đến khi lọt ra bên ngoài. Người ta tìm thấy tôi lúc rạng sáng cách Ballylow không xa. Tôi đã đi lảo đảo như một kẻ không nhà không cửa, miệng lẩm bẩm điều gì trong trạng thái hoàn toàn mê man. Sự cố cuối cùng tôi thấy ở Kilderry đã đẩy tôi tới trạng thái khốn đốn cùng cực đó. Cái cảnh ấy thật quái đản, ghê sợ đến nỗi tôi sẽ không bao giờ quên được cho đến ngày nhắm mắt xuôi tay. Cảnh đó luôn luôn hiện lên trước mắt tôi nếu tôi bất thần đứng gần một đầm lầy vào đêm trăng nào đó.

Vậy là sau khi rời bỏ tòa lâu đài khủng khiếp, đang phóng đi dọc bờ đầm lầy bỗng nhiên tôi nghe thấy những âm thanh gì mới lạ, chẳng có gì đặc biệt, nhưng ở đây, tại Kilderry, thì cho đến nay tôi chưa bao giờ nghe thấy. Làn nước tù hãm mà trong đó chẳng có chút sinh khí nào giờ thật khoái hoạt, sinh động. Mặt đầm lầy nhung nhúc biết bao những con ếch kềnh kêu ồm ộp liên tục. Ánh trăng lấp lóa hai bên lườn phồng mọng màu xanh của chúng, nhưng ánh sáng còn tia ra từ một nguồn sáng, và có lẽ những con ếch kềnh ấy đang chú ý dõi nhìn về phía tia sáng ấy. Tôi theo dõi một con ếch đặc biệt béo mỡ và xấu xí và nhìn thấy chính cái điều đã khiến tôi hoàn toàn mê muội.

Một tia sáng nhấp nháy yếu ớt không phản chiếu trong mặt nước đầm lầy trải dài từ công trình bí ẩn trên hòn đảo nhỏ tới vầng trăng khuyết. Còn tôi thót tim khi nhìn thấy trên con đường mòn nhợt nhạt chết chóc một hình người quằn quại, một cái bóng mờ ảo đang cố sức cưỡng lại những con quỷ vô hình đang kéo cái bóng đó theo sau. Có thể là tôi điên, nhưng cái bóng dáng đó, một bức biếm họa quái đản man dại, đã khiến tôi nhớ một cách lạ lùng đến con người đã từng là Dennis Barry.

Nguồn: docsach.dec.vn

truyenso.com

Thực hiện ebook: Metquathantanay

Thuvien-ebook.com

Hanoi, 11.2007