Truyen Ngan Hay 2004en-us4F52D3DE15

Truyện Ngắn Hay 2004

Nhiều Tác Giả

Nhà Xuất Bản Văn Học

Mục Lục

CHỈ CẦN NHÌN THẲNG VÀO MẮT

NHÂN TÌNH

BỘI PHẢN

CON CỦA RỪNG

LỖI KHÔNG PHẢI TẠI RƯỢU

TIẾNG GỌI CỦA CON CHIM SÁO

KÝ ỨC TUỔI HAI MƯƠI

KHI NGƯỜI TA CÒN TRẺ

DOLLY

DÒNG SÔNG CHẢY MÃI

NGÀY NGHỈ CUỐI TUẦN

CÒN SỐNG CÒN YÊU

ẤM ĐƯỜNG Ở HỘI THI

NGÀY CUỐI CÙNG CỦA DÂM PHỤ

THẬT LÀ GIẢN ĐƠN

BÁO

CÂU CHUYỆN NGÀY CUỐI NĂM

RỒI CŨNG TỚI NƠI THÔI

DÒNG NƯỚC TRONG VẮT

LỬA BÊN SÔNG

NGƯỜI NGU NGƠ

HOA HỒNG SỚM MAI

TRUNG ÚY VỀ QUÊ

TRĂNG NGỰ BẾN XUÂN

NƯỚC NGUỒN XUÔI MÃI

HỘI LÍNH CÁNH BẮC ĐƯỜNG

BẾN BỘI ĐÌNH

NHỮNG NGƯỜI BẠN GIÀ

HÔM QUA VÀ HÔM NAY

NƠI DÒNG SÔNG CHẢY QUA

SAPA MÂY PHỦ

CHỈ CẦN NHÌN THẲNG VÀO MẮT

NGUYỄN THU PHƯƠNG

Tôi phát hiện bí mật của mình một cách tình cờ, chính nhờ con mèo chết tiệt hay ăn vụng bên nhà hàng xóm. Buổi sáng chủ nhật đó, vợ tôi đưa hai thằng nhóc về nhà cha mẹ nàng, chỉ còn tôi ở lại với mớ giấy tờ của mình. Con mèo xuất hiện, ưỡn ẹo dong qua diễu lại trước mắt tôi. Theo tôi đoán, có lẽ nó đã đảo một vòng dưới bếp không kiếm chác được gì nên mới lên đây. Quá đáng hơn, bằng những bước chân bọc nhung, nó thản nhiên nhảy tót lên bàn và sỗ sàng ghé mông ngồi trên mớ giấy tờ - những hồ sơ khai thác bảo hiểm mà tôiđã bán và sắp bán được. Tôi nhìn thẳng con mèo. Nó cũng nhôn nhôn nhìn lại tôi, cặp mắt xám vàng trong veo như thách thức. Tôi truyền vào cái nhìn của mình nỗi giận dữ: “Biến ngay lập tức cho khuất mắt tao. ”. Thật không mong đợi, con mèo cụp đuôi nhảy xuống nêm nép định bỏ đi. Khi nó sắp ra tới cửa, vẫn bằng ánh mắt, tôi buột ra ước ao: “Đồ nỡm, giá mày nhặt hộ tao cây bút rơi dưới nhà thì tốt quá” Duyên dáng và nhẹ nhàng, con mèo chạy lại cắn ngang cây bút tha tới đưa cho tôi. Bạn biết không, con mèo tinh quái này chưa bao giờ vâng lời tôi dễ dàng và giản đơn như vậy. Bây giờ cần phải kể cho bạn nghe đôi chút về tai nạn. Tôi là một cátx-cađơ nghiệp dư vô cùng yêu thích công việc đóng thế những pha gay cấn. Ngoài nghề chính là nhân viên khai thác khách hàng của một công ty bảo hiểm, tôi tham gia vào câu lạc bộ tài tử của những người chuyên đóng những “xên” nguy hiểm trong các bộ phim. Bạn cứ hình dung đi, tôi đã tham gia đóng rất nhiều phim nhưng chưa một lần được hưởng vinh quang và danh vọng, chưa một lần được thấy mặt trên màn ảnh, chỉ toàn là tay, chân, vai, lưng, cổ hoặc phía sau đầu. Đã vậy công việc lại vô cùng khó khăn vất vả, nếu không đam mê thích thú thì chẳng tài nào theo được. Xin 1ỗi vì đã kể lan man, tôi sẽ trở lại chuyện bị tai nạn ngay đây. Số là bữa đó, tôi phải đóng một pha nhào lộn khá ngoạn mục sau khi bị tông xe, tiếp theo bị bắn vào trán vỡ toác và ngã ngửa đập đầu xuống đường. Phân đoạn nhào lộn tưởng khó nhưng đơn giản nhất, hoàn toàn là kỹ thuật biểu diễn. Phân đoạn tông xe rắc rối hôn, lệ thuộc vào công tác dàn dựng hiện trường. Riêng phân đoạn súng nổ và bị thương, trước khi quay họa sĩ phải hóa trang mất gần ba tiếng đồng hồ tạo hình vết thương giả trên trán tôi - chỉ để quay chưa đầy nửa phút. Tép máu giảđược giấu bên dưới lớp da nhân tạo tiệp màu da thật, sao cho khi đối thủ giơ súng bắn, viên đạn giả sẽ làm vỡ lớp da và xé rách lớp bao mỏng làm máu tứa ra, chảy ròng ròng từ trán xuống mặt tôi gây hiệu ứng cực kỳ ấn tượng (rốt cuộc thì lần này tôi cũng được ghi hình trực diện dù chỉ trong nửa phút.) Mọi việc có vẻ suôn sẻ cho tới khi đạo diễn hô:“Máy. Diễn.” Tôi nhìn thẳng vào họng súng, thấy nó chớp lóe lên và nghe tiếng nổ, nghe nhói nơi trán, tôi ngã vật ra chẳng còn biết gì nữa.Sau này tôi được người ta cho biết đã có một sự nhầm lẫn tai hại về viên đạn trong khẩu súng: đó là đạn thật chứ không phải đạn giả. Chỉ có trời mới biết tại sao lại lại xảy ra loại nhầm lẫn chết người như thế. Tôi thấy không cần thiết phải kể lại cái rắc rối kéo theo xảy đến cho người phụ trách đạo cụ, nhân viên hóa trang, ông đạo diễn phim và các vị có liên quan. Tôi cũng sẽ không kể những gì ông chủ nhiệm câu lạc bộ cátx-cađơ đã tận tình vì tôi. Đại khái tôi may mắn thoát chết. Tôi nhận được khoản bồi thường hợp lệ, đủ trang trải các chi phí. Bình phục, tôi trở về tiếp tục làm ở hãng bảo hiểm với một vết sẹo hình giọt nước nho nhỏ ngay giữa trán. Vợ tôi đã buộc tôi phải hứa chấm dứt những việc mà nàng gọi là “trò đóng phim nhăng nhít”. Cũng phải thôi, tôi không có quyền làmđứt những sợi thần kinh mỏng manh đã quá căng thẳng của nàng, dù có nhân danh là niềm đam mê nghệ thuật mà tôi theo đuổi trong đời.

Dù muốn dù không, tôi buộc phải liên hệ vụ tai nạn của mình với khả năng “thôi miên cấp tốc” kỳ lạ. Có thể suy luận, viên đạn đã đụng phải một phần nhạy cảm nào đó của bộ não, truyền cho ánh mắt của tôi có một năng lực khác thường buộc kẻđối diện phải khuất phục. Chỉ cần nhìn thẳng vào mắt người hay vật nào đó yà truyền ý muốn thì người hay vật đó sẽ răm rắp tuân theo lời tôi đã khẳng định như đóng cột sau nhiều lần kiểm nghiệm thực tế. Thật siêu nhiên.Trước tiên là thử với vợ tôi và hai đứa con. Kế tiếp là vài đồng nghiệp ở cô quan, bà hàng xóm cau có (chủ con mèo thường xuyên ăn vụng nhà khác), ông tổ trưởng dân phố... Tuyệt nhất là với khách hàng, nếu biết chắc họ có khả năng chưa từng mua bảo hiểm ở đâu, thế nào tôi cũng áp dụng. Doanh số tôi nộp về công ty tăng vùn vụt, tôi trở thành một “siêu sao” bán bảo hiểm được giám đốc phụ trách khách hàng cực kỳ ưu ái .Tôi đã lãnh phần trăm hoa hồng và tiền thưởng nhiều tới mức khó tin. Chỉ bằng ánh mắt thuyết phục thôi, tôi có thể có được mọi thứ. Tôi đã đổi căn hộ chung cư xập xệ lấy một tòa nhà rộng rãi tiện nghi, tôi đổi xe đời mới, tôi có tài khoản tiết kiệm khá lớn trong ngân hàng... Bạn cứ thử hình dung đi, một ngày nào đó bạn có thể làm tất cả chỉ cần nhìn thẳng vào mắt người khác. Trong một thời gian ngắn tôi hầu như đã có những gì mà tôi nghĩ là tôi cần, tôi thích. Nếu muốn, tôi có thể đổi cả vợ để lấy một cô người mẫu trẻ trung, kiều diễm. Cũng may tôi là người không quá tham lam. Ngay cả việc đi làm đối với tôi cũng trở nên dễ chịu hơn, tôi có thể tới hoặc không tới công ty tùy theo ý thích. Buổi sáng bắt đầu khá uể oải với một người rảnh rang như tôi. Lười biếng mở tờ báo ra, tôi thờ ơ lướt qua những thông tin du lịch trong và ngoài nước, những mẫu quảng cáo hàng hóa tân kỳ hiện đại, những thú ăn chơi chưng diện hợp mốt... Giật mình vì những dòng tin nóng hổi đập vào mắt, tôi ngồi nhởm dậy đọc đi đọc lại nhiều lần: Một công ty đang rầm rộ tuyển diễn viên cho một bộ phim hoành tráng sắp được thực hiện, được nhà nước đầu tư bạc tỷ và có liên kết nước ngoài trong khâu phát hành. Tôi nhớ lại giai đoạn hẩm hiu và say đắm theođuổi nghề diễn viên đóng thế của mình, tình yêu điện ảnh trong tôi tưởng đã ngủ yên chợt nhiên bừng thức tỉnh. Tôi muốn nhận được vai nam chính của bộ phim. Tôi muốn thỏa mãn đam mê vẫn hằng ấp ủ. Tôi muốn có một sự nghiệp để đời .Tôi sẽ xuất hiện toàn cảnh, trung cảnh và cận cảnh - nguyên vẹn là tôi chứ không phải là chân, tay, vai, đầu, lưng, cổ của một cátx-cađơ. Nếu cần những pha mạo hiểm, tự tôi sẽ thực hiện mà chẳng cần ai thay. Ôi, chỉ nghĩ thôi mà tôi đã thấy run lên vì sung sướng. Tối đó, tôi nói với vợ tôi thông qua ánh mắt rằng tôi muốn nàng chấp nhận cho tôi rũ bỏ lời hứa để tham gia những “trò đóng phim nhăng nhít”. Tất nhiên vợ tôi đồng ý - dù trong lòng nàng không hiểu rõ tại sao đã gật đầu quá dễ. Sáng hôm sau, tôi tới công ty tuyển diễn viên đăng ký tham gia dự tuyển. Chẳng cần sự chuẩn bị nào, chỉ bằng ánh mắt thuyết phục, tôi trót lọt đi qua ba vòng sát hạch và thử thách gay cấn, đánh bại cả ngàn đối thủ nặng ký để đứng tên đầu bảng. Cảm xúc dâng lên, nỗi hớn hở không cần chê giấu khi tôi cầm được trong tay tấm giấy hẹn tiếp xúc với ông đạo diễn - một người có bề dày tác phẩm vô cùng đáng nể. Bạn cũng cần phải biết: đã có thời ông ta là diễn viên với hàng loạt vai diễn thượng thặng. Bây giờ thì tôi và ông ta ngồi đối diện nhau, cách nhau chỉ một cái bàn. Tôi hơi run khi nhận ra những chi tiết bất lợi, ông ta đeo kính đen, đầu đội sùm sụp một cái nón đỏ bóng bí hiểm xuống khuôn mặt thầm khó đoán biết. Đặc biệt ông ta không mảy may nhìn thẳng vào mắt tôi. Tôi lúng túng khi cảm thấy mình vô duyên thừa thãi, không sử dụng được ánh mắt sai khiến, tôi hóa ra một gã vụng về. Đã vậy, tôi càng rối rên hơn khi phát hiện ông ta cứ lặng lẽ quan sát qua tấm gương lớn được để rất khéo nơi góc phòng, phản chiếu đầy đủ tôi trong đó. Vừa quan sát, ông ta vừa điềm tĩnh hỏi han, và càng trả lời ông, tôi càng cảm thấy mình tuột dần khỏi tay vai diễn lớn đểđời mà tôi đang điên cuồng ham muốn. Ông dần lộ vẻ chán nản thông qua những cú nhăn nhíu cơ mặt, còn tôi không tài nào bắt được ánh mắt mà ông kỹ càng che giấu. “Bây giờ hoặc không bao giờ” toát mồ hôi dầm dề, tôi tự nhủ phải cố lấy lại chút bản lĩnh đã suy giảm nghiêm trọng. Cận kề thất bại, tôi tức tối đứng bật lên như một gã ngốc:

- Tôi thật không hiểu nổi vì lý do gì ông cứ phải đeo khư khư cặp kính đen.
Ông thậm chí không thèm liếc qua coi tôi có xứng đáng không...
Đừng cáu, anh bạn. Tôi hết sức hy vọng anh phù hợp vì anh là ứng viên số một. Chẳng lẽ anh không thấy là tôi đang rất cố gắng để hiểu anh?

- Thì ông cứ bỏ kính ra, nhìn thẳng vào mắt tôi thử xem nào. Hay là ông không dám?

Tuy thách thức ầm ĩ nhưng thật sự mà nói tới lúc đó trong tôi tràn ngập dự cảm thất bại, nỗi khao khát quá mức đã làm tôi lu mờ lý trí. Tỏ vẻ nhượng bộ, ông gỡ cặp kính đen nhìn thẳng vào tôi không chớp. Cố lấy lại tự tin, tôi truyền vào mắt ý muốn được chấp thuận của ông. Bỗng, như bị tê liệt toàn bộ cảm xúc, tôi nhận ra trông cái nhìn dữ dội của ông thông điệp rõ ràng: “Tôi thấy danh vọng đang làm anh choáng ngợp, nhưng anh không đủ khả năng để nhận vai diễn khó khăn đó. Hãy vui vẻ rút lui, đừng cố chấp nữa!”

Không kiểm soát được mình, tôi gật đầu dễ dãi: “Tôi chấp nhận, tôi sẽ rút lui theo lời ông khuyên”.

Tôi đứng yên ngoan ngoãn định về, nhưng ông nhíu mày ra dấu hãy khoan. Ông dở cái nón sùm sụp lên bàn, suýt chút nữa tôi đã la lên khi nhận ra giữa trán ông một vết thẹo hình giọt nước giống y như vết thẹo tôi có - nhưng nó to gấp ba lần. Ông độ lượng mỉm cười.
- Tôi đã thấy dấu hiệu đặc biệt của anh ngay từ lúc anh bước vào. Nguyên nhân tôi bị vết thẹo trên trán và tác dụng siêu nhiên từ cái nhìn thẳng của tôi có lẽ chẳng cần giải thích cụ thể cho anh nữa. Tuy vậy anh cần phải nghe điều này, tôi không thích sự áp đặt, tôi không ép buộc ai làm điều mà họ không muốn. Tôi mong đợi mọi việc diễn ra tự nhiên, có sức thuyết phục từ chính bản thân sẵn có. Tôi quan niệm hãy lao động cật lực để được gặt hái. Đã từ lâu tôi đội nón để che vết thẹo và đeo kinh đen để chê ánh mắt của mình. Anh đã buộc tôi phái áp đặt anh hiểu ra sự thật mà anh cố ý không chấp nhận…

Và ông phất tay với tối, tỏ ý chấm dứt cuộc gặp gỡ.

NHÂN TÌNH

Y BAN

Nàng chỉ đủ tiền thuê một căn nhà 12 mét vuông trong một khu xóm nghèo. Đến tối là nàng biết ngay mình đã lọt vào sống giữa ổ các cô gái bán hoa. Như để bù lại cuộc nổi loạn ra đi của nàng, anh đã ở lại với nàng đến.11 giờ đêm. Con bé.nàng gửi sang nhà bà ngoại. Nàng cuộn tròn người rúc vào nách anh khóc tấm tức. Anh ôm chặt nàng dịu dàng:

-Khóc đi em .Cứ khóc to lên . Bây giờ anh sẽ luôn ở bên cạnh em. Sau đó anh hôn nàng. Chính vì những cái hôn này mà nàng nổi loạn. Nàng cảm thấy thật yên lòng. Thời gian như ngưng đọng trong vòng tay ôm.

Nhưng thực ra nó trôi rất nhanh. Anh nói, đã đến lúc anh phải về vì chẳng có cuộc họp nào kéo dài đến 12 giờ đêm. Nàng trở dậy tiễn anh. Quá mệt mỏi nàng ngủ thiếp đi Trưa hôm sau anh gọi điện đón nàng đi ăn. Anh bảo về nhà nàng nghỉ một chút. Bây giờ sẵn có nhà nàng, anh và nàng không còn phải đi lang thang nữa. Anh lại ôm nàng vào lòng vỗ về an ủi và hôn nàng. Nàng yên lòng với cuộc ra đi cùng với một triết lý để trấn an mình: Cái gì cũng có giá của nó. Tôi không muốn sống trong cuộc sống gia đình tù túng thì tôi sống một mình với con. Nhưng tôi sợ sự cô đơn thì tôi phải có bạn tình. Tôi yêu một người đàn ông đã có vợ.Tôi chấp nhận sự sẻ chia đó. Quả là cuộc sống mới thật dễ chịu. Bây giờ nàng có thể thoải mái đi sớm về muộn mà không sợ ai cằn nhằn. Có hai mẹ con, lúc hứng thì nàng nấu ăn, lúc buồn bực thì ăn cơm bụi, lúc nào buồn nữa thì gửi con về bà ngoại đi lang thang. Nàng với anh đã có một giao ước: Dẫu có rất cần, nàng cũng không gọi điện thoại về nhà anh. Vả lại, nàng đã có anh từ thứ hai đến thứ sáu, còn hai ngày cuối tuần phải trả lại anh cho gia đình anh chứ. Bây giờ nàng có nhà riêng nên anh thường đến với nàng buổi trưa. Giờ nghỉ trưa từ 12 giờđến 1giờ 30 phút chiều. Anh và nàng ăn cắp thêm 30 phút. Thế là từ 11 giờ 30 đến 1 giờ 30, thời gian vừa đủ cho một cuộc âu yếm nhau, không quá khứ, không tương lai, không cả hiện tại. Thời tiết chuyển mùa, cái nắng gắt gao chuyển sang trông veo. Cái thứ thời tiết gợi nhớ, làm cho lòng người dễ sầu, dễ cảm. Từ chiều thứ sáu nàng gửi con về bà ngoại. Nàng đi chơi lang thang cả tối thứ sáu, ngày thứ bảy nàng điện thoại cho mấy cô bạn gái, đứa nào cũng kêu bận. Nàng xem tivi chán lại đọc sách. Một ngày sao mà dài thế. Buổi tối nàng phải dùng đến thuốc an thần. Thuốc làm nàng trôi vào giấc ngủ mê mệt. Nàng tỉnh giấc trong sự thổn thức của trái tim. Phải mất một phút nàng mới trấn tĩnh được. Thì ra là tiếng khóc ai oán sầu thảm từ phía sau nhà vọng lại .Nàng nhìn đồng hồđã 2 giờ sáng. Phải rồi, giờ này là giờ các cô lục tục trở về nhà. Mọi bận các cô về cũng có ồn ào, nhưng không khóc lóc như hôm nay. Chắc có cô ả nào bị đánh hoặc bị cướp mất tiền đây. Nàng nằm imđể xem phán đoán của mình có đúng không.

Tiếng một cô hét lên giận dữ: Con Hồng vả vào miệng nó kia. Con Thơm lấy cái giẻ nút miệng nó lại.

Tiếng khóc ai oán nức lên kèm theo những tiếng hờ: Thành ôi, em phụ anh rồi. Em đã nói dối anh là ra đây có việc làm tử tế. Ai ngờ em chỉ là một con điếm rẻ tiền. Em chỉ là một con điếm rẻ tiền, anh ơi. Bố mẹơi, tha tội cho con. Ai ngờ con bố mẹ lại thành điếm thế này.

Lại một tiếng thét: Tao đã bảo chúng mày bịt miệng nó lại kia mà. Con Thoa  mày vả vào miệng nó. Ôi, thì ra cô nàng say rượu. Nàng xoay ý nghĩ về anh, nhớ lại những lời nói, cử chỉ âu yếm của anh với  nàng để ru mình vào giấc ngủ.

Ngày chủ nhật nàng thức giấc tử 7 giờ sáng định bụng sẽ đi đón con bé cho đi chơi công viên, nhưng trong lòng không ổn và đầu nhức như búa bổ. Đến trưa thì nàng ốm thật sự. Cặp nhiệt độ, thân nhiệt nàng lên đến 39 độ 5. Nàng rất ít ốm nên nàng thực sự hoảng hốt. Nàng muốn có một người bên cạnh nàng lúc này. Người đầu tiên nàng nghĩ đến là anh. Hiện tại nàng đang rất cần anh nên nàng không còn nhớ đến sự giao ước bất thành văn bản kia .Nàng nhắc máy bấm số nhà anh. Thật may đầu dây bên kia lại đúng là anh. Nàng nói vắn tắt tình trạng của nàng.

Giọng anh lạnh tanh: - Chuyện công việc thì mai cô gọi đến cơ quan nhé, ta bàn sau. Rồi anh bỏ máy. Tim nàng.như ngừng đập.Chân tay nàng bủn rủn. Nàng nằm vật ra giường  thở hổn hển. Nước mắt tứa ra chan chứa. Nàng khóc nức lên. Một chập, cảm  thấy đã vơi nhẹ nàng mới chợt nghĩ ra: Có lẽ, lúc ấy vợ anh đang đứng gần anh.

Nàng lẩy bẩy đứng dậy tìm thuốc hạ sốt .Trưa thứ hai, anh mang đến cho nàng một bó hoa rất đẹp kèm thêm một túi hoa quả khổng lồ.Anh ghì chặt lấy nàng nhấm nháp hết những giọt nước mắt vương trên má nàng.Tiếng anh như mật rót vào tai nàng:

- Đừng khóc em, có anh bên cạnh em đây rồi mà.

Vũ trụ của nàng lại yên ổn trong vòng tay anh. Đúng 1giờ 30; khi thân nhiệt nàng vẫn còn 39oC, anh cũng phải rời bỏ nàng để đi làm. Thứ hai quả là nhiều việc. Ba ngày sau thì nàng khỏi ốm. Cũng vì những ngày ốm đó mà đêm đêm nàng đã chứng kiến cảnh khóc cười cua những cô gái bán hoa. Nàng lại có biệt tài phần biệt rất rõ giọng khóc cười của từng.cô. Ở đằng sau nhà nàng là nhà trọ của 5 cô. Cái cô có giọng giận dữ thét cô Hồng, cô Thoa, cô Thôm vả vào miệng cô Xoan khóc hờ anh. Thành hôm nào tên là Lan; có lẽ là đàn chị nhất trong bọn. Một tối, cô trở về to từ ngõ: Chúng mày có tắt hết đèn đóm đi không. Gịong cô Hồng vọng ra:

- Sao thế nào chị?
- Tao đang trần như nhộng đây. Rồi tiếng cô kể lể:
- Tiên sư nó chứ.Nó bảo nó. thuế. nhà, rồi. Nào ngờ nó dẫn mình ra bãi sông.

Nó sợ bệnh,nó đi những 3 cái ô-kê. Nó đã chơi quỵt lại còn vơ hết cả áo quần của mình nữa chứ.
- Chịơi cáu kìa.
-Tức chết đi đây, tiếc gì chút máu.
-Chịơi ...-Tiếng cô Hồng khóc thút thít.
- Khóc cái gì. Bụng làm thì dạ chịu.
-Chị khóc đi một tí cho nó hả.khóc đi chị, không thì điên mất đấỵ. Giờ thì nàng biết họ khóc, họ cười để cho nó hả. Nàng có mang, đấy là hậu quả tất yếu của một sự sơ sểnh. Khi nàng báo tin cho anh, mặt anh đầy vẻ đau đớn:
- Khổ thân em tôi. Nàng tin anh đã rất thành thật. Cô y tá dịu dàng ra chiếc giường trống: Chị nằm nghỉ một lát cho ổn định rồi  hãy về. Nàng nằm và nhìn quanh quất. Không có chỗ nào cho nàng nhìn quanh quất cả. Đập vào mắt nàng là những hình ảnh họ chăm sóc nhau. Những đôi trai gái trẻđã đành, đến những người có tuổi họ cũng chăm sóc nhau thật âu yếm. Phải thôi, đó là cuộc sống bình thường mà. Ngày còn ở với chồng, nàng cũng từng bị nhỡ nhàng kiểu này. Chồng nàng đã rất lo sợ. Chồng nàng tìm nhờ một người bạn quen, một bác sĩ có tay nghề cao để nhờ vả. Chồng nàng đưa nàng đi. Khi nàng vào trong phòng thủ thuật nàng còn kịp nhìn thấy đôi mắt thất lạc của chồng. Có thể có nhiều thứ nàng vin vào để chê chồng, nhưng việc anh chăm sóc nàng 1úc ốm, lúc đau, lúc sinh nở, lúc trái gió trở trời, lúc đêm hôm khuya khoắt thì nàng không thể chê chồng. Cơn buồn ngủ ập đến làm nàng hơi lâng lâng. Nàng suy tính. Có nằm lại 1 giờ, 2 giờ cũng thế. Âu là đi về nhà ngủ cho yên. Nàng ngồi dậy, thay váy, rồi rời nhà hộ sinh. Bước xuống cầu thang nàng cảm thấy đầu gối hơi bủn rủn. Nàng nhắc mình phải thật nhẹ nhàng, cẩn thận. Đến bậc cầu thang cuối từ bụng nàng tụt ẫng ra một khối chất lỏng. Nàng sợ hãi khép chặt hai đùi rồi từ từ ngồi xuống bậc cầu thang. Một lúc nàng tự nhủ mình phải đi tiếp. Nàng vịn tay cầu thang đứng lên. Từ chỗ nàng ngồi loang vết máu. Nàng đi ra cổng, mỗi bước chân của nàng đi, từ trong bụng nàng lại tụt ẫng ra chất lỏng. Nàng tựa lưng vào thành cổng chờ, một chiếc xê ôm đi tới.

Cuối cùng nàng cũng về được đến nhà, vào toa-lét thay chiếc quần ướt sũng máu.

Khi nằm yên vị trên giường, nàng mới thấm thía cái sự vội vã của mình. Cũng may nàng có sức khỏe. Sự mệt mỏi nhấn chìm nàng vào giấc ngủ. Tỉnh giấc chiều đã chạng vạng. Không gian vắng lặng như tờ. Nàng quay ý nghĩ về với anh. Nàng thèm muốn có anh bên cạnh nàng lúc này. Nàng sẽ rúc đầu vào ngực anh để khóc rấm rứt. Khóc cho vôi đi sự tủi thân. Khóc cho vôi đi sự dỗi hờn. Anh sẽ ôm chặt nàng xoa vào lưng nàng. Hoặc như lúc thảnh thơi anh nằm phía sau nàng hít hà cái mùi của nàng. Sự khao khát làm nàng rơi vào ảo giác. Kìa, anh đang đẩy cửa bước vào. Bóng anh làm ánh sáng chiều chạng vạng tối hẳn. Anh chầm chậm đến bên nàng. Anh ngồi xuống bên nàng, cúi xuống ôm lấy nàng. Nàng giơ tay về phía anh... Tay nàng rơi thõng xuống giường.

Ảo giác làm vai nàng đau buốt và ngang thắt lưng thì như bị nẹp chặt. Nàng cố giở mình. Xung quanh nàng bóng tối đậm đặc hơn. Không có ai cả chỉ mình nàng với bóng tối. Nàng cảm thấy đói và khát nhưng nàng cũng cảm thấy sự bấy bớt của cô thể.

Nàng sợ hãi với công-tắc bật đèn lên. Nàng cuống quýt giở sổđiện thoại gọi cho cô bạn thân. Thật rủi cô bạn đi vắng. Nàng gọi cho cô bạn đồng nghiệp, cô cũng không có nhà. Nàng hôi ngập ngừng một chút trước số của anh. Đến nước này thì phải gọi anh rồi. Nàng cố tạo một giọng khác hẳn để hỏi thăm anh có nhà không. Đầu dây nói bên kia trả lời, anh đưa thằng Cún đi chơi chưa về. Nàng rã rời. Nàng đã nói với anh rằng hôm nay nàng sẽ đến bệnh viện kia mà.

Cái bóng đèn đỏ nhìn chòng chọc vào mắt nàng giễu cợt: Khóc đi, cười đi rồi gào to lên cho sinh lực nó về.

Qua ngày ch ủ nhật, đến thứ hai anh lại đến. Anh sẽ lại âu yếm, yêu thương. Khóc đi, cười đi... Nàng muốn đập tan chiếc bóng đèn, nhưng nàng không đủ sức.Nàng chỉ đủ sức với tay tắt nó đi.

Trong bóng tối ý nghĩ của nàng trở nên rõ rệt hôn. Một lần nàng tình cờ gặp một người đàn bà người ấy nhìn nàng và nói: Trông cô em có vẻ nội tâm nhiều ẩn ức. Chị sẽ dạy cho cô em một cách giải thoát tinh thần rất hữu hiệu. Nếu cô em đang khốn khổ về chuyện chồng con, mỗi buổi sáng ngủ đậy cô em leo lên sân thượng ngửa mặt lên trời hô to ba lần: “Tổ sư bố chúng mày, tổ sư bố chúng mày, tổ sư bố chúng mày, thời buổi cơm bình dân, cơn “đầu ghế” lắm thếđể cứt đái nó tràn cả vào nhà tao”. Nếu cô em đang khốn khổ vì sếp thì mỗi sáng ra thức dậy cô em cũng leo lên sân thượng hô to tên sếp ba lần kèm với hai từ nữa là: “Chết đi, chết đi, chết đi...” Như vậy cô em đã giải tỏa được sự uất ức trong lòng. Cái sự uất ức này để lâu trong người sinh bệnh ung thư đấy.

Thì ra cái sự đêm đêm các cô gái bán hoa khóc cười chính là một sự giải tỏa những nỗi nhục nhã ê chề để hôm sau lại lao thân vào.

Vậy còn nàng? Khoc đi, cười đi và hô to lên ba tiếng: “Nhân tình, nhân tình, nhân tình” để tiếp thêm nghị lực. Đêm nay là đêm thứ bảy, ngày mai là chủ nhật. Đau đớn đi, khao khát đi, cười đi, khóc đi, hô to lên đi, rồi là sẽ đến ngày thứ hai. Anh sẽ đến, sẽ lại âu yếm, xót xa, siết chặt... Ngọt ngào đến thế cơ mà.

BỘI PHẢN

BẢO NINH

Thảo đẹp hay không đẹp, đàn ông dọc phố không ra miệng bình phẩm, ít nhất là riêng tôi chưa từng nghe thấy một lời nào như vậy từ họ. Tôi chỉ thấy họ nhìn chị. Những tay sĩ diện cao, thiên về đứng đắn, tất nhiên không nhìn, tránh nhìn, nhưng chỉ cần kém mực thước đi một tí thì không làm sao cưỡng mắt được, không tài gì thấy Thảo lại có thể nhịn nhìn. Thị hiếu như thế thật là không công bằng, ở phố này, là giai nhân, thiết tưởng trước nhất người ta phải chấm chị Diễm hoa khôi trường Ngoại ngữ, kế nữa thì như là chị Bích bác sĩ, chị Hoa diễn viên múa, hay là chị Thúy bán bách hóa, rồi chị Lan, chị Đào, chị Hậu, nhiều. Tại sao lại là Thảo?

Tôi thì lẽ dĩ nhiên là tôi biết Thảo, nhưng là biết thế thôi chứ thực ra chẳng quen biết gì. Cũng khó có thể xem nhau là láng giềng, mặc dù chung số nhà.

Hồi đó cha tôi tiệu chuẩn Tôn Đản, cùng với ông Lâm, cán bộđồng cỡ, hai gia đình được trên cho hưởng trọn diện tích ngôi nhà chính, một biệt thự Tây hai tầng kiểu cách. Chúng tôi dùng cổng lớn mặt phố. Còn gia đình Thảo và năm hộ nữa thì sống ở dãy nhà phụ sân sau, họ thường đi lối cửa ngách thông ra ngõ hẻm. Đời sống của những “người sân sau” ấy chẳng khác nào như là mặt trái của ngôi biệt thự. Chỗ chui ra chui vào của cả sáu gia đình đều chật chội khổ sở, già trẻ lớn bé đóng hộp. Tất cả nấu nướng cùng một khoang bếp, tắm táp cùng một hốc tường, phơi phóng, hít thở đấu hót, cãi cọ, chuyện gẫu, nuôi lợn, nuôi gà tất cả trong cùng một khoảnh sân tù hãm. Tất cả đều nghèo túng. Tất cả đều đầu tắt mặt tối. Chúng tôi thì khác. Như tôi, từ bé đã được cha mẹ cho ở phòng riêng. Anh tôi, chị tôi cũng thế, mỗi người mỗi phòng, tự mà bày biện, tự mà sắp xếp, tung tẩy tự do, một mình thoải mái. Phòng tôi, ban công trông xuống sân sau. Từ ban công cúi nhìn, mắt chạm ngay cánh cửa liếp căn hộ gia đình Thảo, một căn buồng hũ nút không cửa sổ, ngày xưa là cái ga ra. Nhà nọ neo người, chỉ hai bố con., Bà mẹ mất đã từ nhiều năm trước. Ông bố lệt bệt đau ốm, thường xuyên liệt giường. Được hai người anh thì một tử trận một ở tù. Sinh kế trong nhà cậy cả vào Thảo. Học hành dang dở chẳng có nghề gì, Thảo đi đêm,về hôm đắp đối đủ nghề. Nghe nói toàn những nghề rất mạt với rặt là những cái lối kiếm tiền không biết nhục. Các bà các chị ở sân sau những khi quần tụ trong bếp hay rồng rắn chầu trực bên cái mây nước giỏ giọt vẫn ưa khơi những tai tiếng của Thảo ra làm đầu câu chuyện. Sống ở trên lầu, dù có buông kín rèm và đóng chặt cửa sổ, chúng tôi cũng không thể tuyệt đối bỏ ngoài tai những mớ lao xao hắt lên từ cuộc chung đụng nghèo khó ở dưới sân. Nhưng cũng là láng máng biết vậy chứ những mảnh đời sân sau ấy chẳng bận tới tôi. Nếu như riêng Thảo đã có thể phần nào khiến tôi để ý thì cũng chỉ là vì hồi đó tôi cứ mãi lấy làm lạ về cái nhìn của những thằng bạn và những ông anh trong phường. Tôi tin thẩm mỹ của mình không khờ khạo, tôi cũng biết mình như ai chứ chẳng lẽ lại không, nhưng tôi chịu không thấy được ở Thảo có gì đáng ham hố. Trông cuộc trần ai kiếm sống Thảo hoàn toàn chìm lặng giữa bao người, chẳng một nét nào nổi bật, chẳng thể ăn đứt được ai, nhất là ở một địa bàn dồi dào sự xinh tươi như khu phố của chúng tôi. Những lúc này lúc khác gặp Thảo, ở cổng nhà, ở trong sân, ở ngoài đường, thường là tôi giả tảng chẳng thấy, lờ đi, cùng lắm thì cũng chỉ là chiếu lệ đôi ba lời gì đó trống không ra điều chào hỏi.

Sướng thân tọa hưởng phúc ấm gia đình, đầu óc nhẹ nhõm, tâm tư tôi sạch bong, không khi nào phải hoài hơi nghĩ này nghĩ nọ gì hết. Cả với những người thân yêu ruột thịt tôi cũng bàng quan huống hồ với một thân phận mù mờ sống chìm khuất mé sau nhà như Thảo.

Vậy mà rốt cuộc chính là vì Thảo nên vào mùa hè năm đó, năm tôi mười bảy tuổi, tôi đã lẳng lặng bội phản người chị gái của mình, và rồi sau đấy, lại vẫn vì Thảo, tôi phản bội tiếp cả người anh trai. Đến bây giờ, khi cái uẩn khúc gia đình ấy bị lộ ra, mặc dù đã bao năm trời trôi qua, mọi sự đã an bài, anh trai tôi và chị gái tôi vẫn không tha thứ, anh chị tôi từ mặt tôi .Cho đến tận bây giờ, trong ký ức tôi, ký ức một đời sống mờ nhạt, thông thường, không hề biết tới những xáo trộn, không chịu lướng vướng với ai một chút nợ lòng nào, vẫn cứ còn thỉnh thoảng phảng phất hiện lên hình bóng của mùa hè năm ấy, một mùa hè râm ran tiếng ve sầu, ngạt ngào hương thơm hoa sữa, một mùa hè đã xa lắc xa lơ từ tận những năm nảo năm nào.

Mùa hè năm ấy, chị tôi đi lấy chồng. Chị không hề hay biết, nhưng tôi thì tôi biết, biết tỏng từ trước lễ cưới một vụng lén tày đình của ông anh rể: song song với yêu chị tôi, anh còn cặp với một người đàn bà khác. Khuất tất khó tha đó của anh chính tôi bắt quả tang. Chính tôi dự vào cuộc vây lùa đêmấy ở Bách Thảo. Và mặc dù chưa phải là đã tóm được rành rành trai trên gái dưới, nhưng cũng gần như vậy.

Trai gái . Thời nay nghe kể về những “vụ việc” khó tin thời ấy hẳn phải lấy làm buồn cười lắm, nhưng vào thời chúng tôi những chuyện như thế chẳng có gì là buồn cười. Thật ra thì vào thời nào Hà Nội của chúng ta cũng là thành phố của tình yêu. Xưa hay nay chẳng bao giờ là không nhan nhản những đôi lứa đang dập dìu. Có điều, thời hiện đại bây giờ người ta luyến ái nhau một cách vừa thoải mái thoáng rộng lại lại vừa kín đáo. Không cần phải là hạng con nhà người ta cũng có thể có phòng riêng. Không phòng riêng thì ngăn riêng, những góc nhỏ xinh xắn ấm cúng để tự tình. Nhưng trước kia thì khác. Trước kia ngay trong nhà mình người ta cũng chẳng đào đâu ra một góc cỏn con cho riêng mình. Các mối tình vì thế phải hướng ngoại, gần gũi nhau. ở bên ngoài bốn bức tường. Bởi vậy mà lại có vẻ nườm nượp, có vẻ lộ liễu hơn hẳn thời hôm nay. Hồi đó, đội nào hơi chậm chân thì chỉ mới tối đã chẳng hòng kiếm gì nổi trong công viên một ghếđã còn rỗi. Trong những góc thật khuất, mỗi băng ghế thậm chí có thể có đến hai cặp đồng sở hữu. Không còn ghế, thiên hạ kê dép ngồi phệt, san sát, ngổn ngang, kín nghịt bãi cỏ. Mùa hè, các công viên nội thành đều quá tải, người ta đành đưa nhau sang tận mạn tối đến bên kia hồ Tây, bãi Tứ Liên, đê Nhật Tân. Người ta lần vào cả trong vùng đổ nát quanh nhà máy điện Yên Phụ. Lắm đôi gần như bạ chỗ nào cũng xong, miễn tôi tối, văng vắng và kin kín một chút. Các chàng các nàng mê mẩn quên giờ giấc, quên lời thầy mẹ dặn dò, quên những bất trắc lúc canh khuya, quên cả chuyện có thể gặp chúng tôi đi tuần. Anh rể tương lai của tôi đã gặp phải chính một rắc rối như thế đêm ấy. Một đêm không trăng sao. Nửa đêm về sáng lại mất điện, Bách Thảo um tùm cây cối tối mịt mùng. Tôi cùng mấy anh chị em trong tổ dân phòng khối phố rẽ vào đó kiểm tra đột xuất giấy tờ của các đôi. Bốn bề tối câm nhưng tinh mắt chúng tôi vẫn lập tức phát hiện thấy từ bên hồ có người đang dắt xe băng nhanh qua bãi cỏ. “Đứng lại! Dân phòng đây !”. Người kia lao vụt cái xê ra khỏi vệ cỏ, phóc lên yên và cuống cuồng đạp phóng đi. Chúng tôi rầm rộ đuổi theo .Chiếc xe nọ thục mạng phi trên lối cỏ ven hồ và vùn vụt ngoặt gấp vào khúc quanh dưới chân núi Nùng, mất hút. Những luồng sáng đèn pin rọi với theo cho thấy kẻ trên xe tháo thân có một mình. Bực tức, chúng tôi xấn tới chỗ mà ban nãy gã đó đã dắt xe chạy ra. Ánh đèn châu lại chiếu sáng vạt cỏ bên một gốc xà cừ. Vẫn còn một chiếc xe đạp và vẫn còn một người bị rớt lại đó. Một ả. Ả đứng xoay lưng lại những luồng sáng đèn pin. Có lẽ do quá hoảng, ríu chân nên cô nàng không chạy được, tay dắt xe mà không dắt đi nổi. “Tuột xích hả?” - Anh tổ trưởng dân phòng lên tiếng. Ả nọ làm thinh. Tổ trưởng cáu: “Đứng có mà lơ tơ mơ giả câm giả điếc nhá!” Anh nạt: “Đêm hôm mò vào đây làm gì. Qua đây xem cái mặt nào. Giấy tờ đâu? Cô là ai?”. Là Thảo. Buông tay khỏi chiếc xe, Thảo xoay người lại, ngẩng đầu lên, làn tóc như sóng, xõa xuống. Cái áo cánh cửa hàng cúc không cài. Tất cả những luồng sáng như nín thở, như ngây hết ra, mãi rồi mới loạc choạc chiếu tản đi. “Tưởng ai!” Tổ trưởng chúng tôi nói, thở dài. Anh rọi đèn ra đằng sau Thảo, soi lên chiếc xe đạp vừa đổ ngả vào thân cây. Im lặng một 1át, anh nói, nhát gừng, giọng rất khàn: “X cô, nó vồ. Xe nó, nó khóa trái, ôm chìa chạy mất dép... Cái thằng đó thằng nào thế, sao thằng đểu, thằng hèn thế mà cũng theo?” Nhưng chỉ hỏi vậy thôi, chẳng hỏi gì thêm, anh quay lưng bỏ đi. Mọi khi, trường hợp như thế này, đối tượng phải bịđiệu về trụ sở dân phòng để lập biên bản. Sẽ không có chuyện nhu nhơ. Thế mà trận này với Thảo, chẳng hiểu tại sao mọi người rất nương tay. Chẳng căn vặn gì, chẳng tra xét gì cả, anh em trong tổ imắng rút theo tổ trưởng. Mỗi mình tôi nán lại. Kỳ cách tôi dùng dao nhíp cậy khóa xe. Bánh trước cái khóa dây, bánh sau cái khóa càng cua, đều không có chìa. Thảo im lặng đứng bên soi đèn cho tôi. Sau thoáng chốc sửng sốt ban đầu, tôi đã mau chóng nguội hết kinh ngạc, dù sự thể thật quá khó tin. Chiếc xe Mipha bị lẳng lại đây là của Hằng, chị gái tôi. Chị Hằng vẫn thường đổi xe cho anh Quân, để anh ấy điện, còn chị, chịưa cái Thống Nhất cà tàng của anh. Ban nãy, khi những vệt đèn pin rọi rượt theo tay đàn ông, soi trúng lưng, trúng gáy y, tôi đã ngờ ngợ. Quả nhiên, đích thị, là anh Quân. Chỉ tuần sau thôi là anh ấy với chị tôi tổ chức, thiếp mời đã in xong, mấy bữa nay tôi đang có nhiệm vụđi rải. Tôi ném thia lia hai cái khóa khốn nạn ra thật xa trên mặt hồ. Vừa khi đèn đã cạn pin. Trong Bách Thảo dòng điện vẫn chưa hồi. Thảo không nhìn thấy mặt tôi, có lẽ chẳng biết tôi là ai, mà chị cũng chả hỏi, chẳng nói năng gì, chẳng cả cảm ơn nữa. Đón lấy ghiđông từ tay tôi, nhưng suýt thì chị làm đổ xe. Hương hoa sữa về khuya như sánh lại, ngào ngạt, bứt rứt trong không khí. ở vòm lá bên trên chúng tôi, một con ve sầu lên tiếng muộn màng vào lúc nửa đêm. Trong bóng tối, tôi chỉ thấy được Thảo trăng trắng mờ mờ, gương mặt, cánh tay, bờ vai. Thực tình tôi không biết là tại làm sao mà lúc ấy mình lại như thế. Bỗng nhiên, hoàn cảnh bất ngờ với chính mình, tôi đưa tay lên ngực Thảo, và rất run, những ngón tay tôi lụng vụng, lóng ngóng, rờ tìm, cài lại được một, rồi hai cúc áo. Thảo đưa tay lên gỡ nhẹ tay tôi. Ngay lúc đó trong Bách Thảo đèn sáng trở lại, nhưng chỗ chúng tôi đứng vì rất khuất nên ánh đèn không rọi vào được, vẫn tối đen.

Sự việc đêm ấy, có nguyên cả một tổ dân phòng chúng tôi chứng kiến, tưởng là nhất định sẽ ầm lên, vậy mà chìm hẳn. Chẳng ai bảo ai mọi người như thể đồng lòng bao che cho Thảo. Bản thân anh Quân thì lẽ dĩ nhiên là rất kín miệng, nhất là anh bình tĩnh. Sau đêm đó, để nghe ngóng, anh chỉ nhãng ra có đúng một hôm thôi không tới. Chị Hằng tôi và cha mẹ tới chưa kịp lấy làm lạ, tôi đã thấy anh mở cổng dắt xe đạp vào nhà. Vẫn chiếc xe đạp Đông Đức xanh nõn chuối ấy của chị tôi. Thái độ của anh rất đỗi đàng hoàng, hoàn toàn là như không vậy. Chẳng phải là anh giả đò. Tính anh như thế. Dáng vẻ nhũn nhặn, ăn nói cầu hòa, nhưng anh luôn có đức tin tuyệt đối vào bản thân mình, một lòng tự tin kín đáo nhưng chắc nịch. Tôi tự hỏi không biết anh đã bắt đầu long thòng với Thảo từ khi nào, trước hay là sau khi quen biết chị Hằng. Chắc là sau, chắc là anh ấy “tăm” được Thảo nhân những lần đến với chị tôi. Chẳng thể ghét anh ấy được. Chẳng thể khinh được, trái lại. Anh ấy lừa dối chị tôi nhưng bù lại cũng hiển nhiên là anh ấy yêu chi ấy. Yêu đàng hoàng, yêu minh bạch, và đã yêu 1iền một mạch nhiều năm rồi. Còn chị Hằng thì phải nói là đã yêu hơn cả yêu. Chị có vẻ như là là muốn chết đi được vì được yêu. Lắm khi bắt gặp cái nhìn của chị hướng tới anh, tôi phát sợ. Một cái nhìn đắm đuối, van vỉ, chứa chan lòng ngưỡng mộ, sự trung thành. Trước ngày cưới cả tuần chị tôi sống trên mây. Chị như ngây đi: Làm sao mà tôi dám nhẫn tâm nói hở ra một lời nào có thể làm lật ngược mất của chi cái niềm hạnh phúc nom đến là thương tâm ấy. Không phải chỉ trong những ngày củạ hôn lễ mà mãi đến tận nhiều năm về sau tôi đã tuyệt đối không hé răng. Trong cư xử hàng ngày tôi cũng luôn giữ được vẻ bề ngoài thật là bình thường với chị. Cả với ông anh rể nữa. Tôi không biết là anh có biết tôi không nhưng tôi đã cố tỏ ra là chẳng hay biết gì hết. Sớm thích nghi với vị thế một thằng em vợ, tôi sống thiện chí, không hề nói gì hay làm gì khiến anh khó nghĩ. Ngay cả với việc anh vềở rể, tôi cũng dễ dàng đồng ý theo mọi người. Tôi chỉ không chịu chiều ý cha mẹ muốn tôi đổi chỗ nhường cho cặp tân hôn căn phòng của tôi rộng hơn. Nhè ngay cái phòng trông xuống sân sau ấy mà xây tổấm, ai đời lại như thế bao giờ. Tôi thấy có cái gì thật quá đáng, một cái gì ang ác trong hạnh phúc của anh Quân chị Hằng, trong tiếng họ nói họ cười, trong cái cách hai anh chị sau ngày cưới ráo quanh suốt lượt hàng xóm láng giềng, chào hỏi và ra mắt. Khi hai người gõ cửa căn buồng ga-ra, tôi đứng ở ban công nhìn xuống. Nghịch cảnh quá thể bi hài. Đã thế, vào thăm nhà Thảo đương khi ông thân của chị bệnh nặng nên cặp mới cưới còn tốt bụng tha theo một túi nặng những đường sữa với cả một bịch các thứ thuốc bổ. Nhiều năm sau này khi vỡ nhẽ mọi sự, chị tôi không uất anh Quân mà uất tôi. Chị hận nhất là cái chuyện ngày hôm đó tôi đã mặc kệ chị bị hố, bàng quan nhìn chị lễ mễ quà cáp tươi rói theo chồng vào thăm nhà “con đĩ”. Chị bảo sự im lặng đáng sợ ấy của tôi là biểu hiện tối đa một lòng dạ bạc bẽo. Tôi không biết làm sao phân trần. Chị tôi mắng vậy cũng chẳng sai. Dửng dưng ơ hờ, thản nhiên vô sự, cái tật đáng khen ấy ở tôi hình như ngay từ hồi ấy đã rất trầm trọng. Thế nhưng tình thật mà nói thì không phải tôi không biết băn khoăn là gì. Còn đầy băn khoăn nữa khác.

Trò đời đối với tôi quả là kỳ lạ. Anh rể tôi rõ ràng đã mặt thớt phớt tỉnh Thảo, nhẫn tâm thoải mái vui duyên mới ngay kề nhà Thảo, vậy mà chẳng hiểu sao đã chẳng hề kích lên ở chị một mảy may nỗi oán hờn. Âm thầm chị bưng bít cho anh, kệ cho anh được ung dung mặc sức, không hề có thoáng qua một lời, một cử chỉ, một biểu hiện nào lộ ra là đã từng biết anh. Chị chỉ đã lẳng lặng tránh đi, như để khỏi nhìn thấy anh ấy, khỏi trông thấy, nghe thấy sự sung sướng, sự mãn nguyện của anh ấy, của chị tôi. Ban ngày không bao giờ Thảo có nhà, song cũng thường xuyên đi vắng suốt tối, nhiều hôm phải gần sáng mới lần về. Qua những lời bàn tán vọng lên từ dưới sân, tôi biết Thảo vừa được nhận vào làm nhân viên hợp đồng ở quốc doanh chiếu bóng, song tôi cũng biết là chẳng một rạp xi-nê nào trong thành phố có suất chiếu muộn đến như vậy. Đêm hè, mắc màn ngủ ngoài ban-công, tôi có thể nghe thấy gần như tất cả những động tĩnh của Thảo, từ lúc vừa lạch xạch dắt xe đạp về cho tới tận khi đã ngả lưng. Mọi sinh hoạt của Thảo: xách nước, nấu cơm, giặt giũ, thay chăn chiếu và vệ sinh cho ông bố già đau ốm đều ẩn vào đêm. Le lói, giữa canh khuya, cả khu nhà chỉ một mình căn buồng của chị còn thức, im lìm vệt sáng đèn vẽ hờ theo khe cửa. Đôi tai đã trở nên quá nhạy của tôi có thể nghe thấy tiếng cánh cửa liếp của căn buồng ga-ra nhẹ nhàng hé mở, nghe thấy Thảo bước ra sân. Tôi có thể nghe thấy ở chỗ hốc tường góc cuối sân, sau manh chiếu che buồng tắm chầm chậm tiếng nước dội, từng gáo nhỏ một, se sẽ. Từ sau cái đêm ở Bách Thảo, bỗng dưng tôi thành ra như là người đa cảm. Một trạng thái từa tựa như cơn sốt âmỉ, khiến tôi bơ phờ, bải hoải, lại vừa chộn rộn bứt rứt. Vốn chẳng ưa thích gì lắm phim ảnh mà dạo đấy tôi lại năng đi xem. Nhưng chỉđến duy nhất rạp Bắc Đô bên gậm cầu, một cái rạp hạng bét. Mua vé xong, bao giờ tôi cũng đợi buổi chiếu bắt đầu được vài phút mới vào. Hướng dẫn chỗ ngồi cho khách không phải khi nào cũng là Thảo nhưng tôi cầu mong là chị và lạ thay đã luôn luôn được như thế. “Xin quý khách đi lối này. Xin hãy thấp người xuống”, chị nói, thầm thì. Chỉ những dịp ngắn ngủi chẳng nhìn thấy gì, trong bóng tối nóng ngột, rối bời, loang loáng ấy, là tôi được nghe Thảo nói với chính tôi và được vài bước chân đi sát kề, gần như nép vào chị. Nỗi niềm thầm lén của tôi cứ mờ mờ mịt mịt như vậy mãi. Thảo chắc là chẳng hề biết đến sự hiện diện của tôi cả trên ban-công lẫn trong rạp chiếu bóng. Nhưng, như là để bù lại, tôi luôn nằm mộng thấy Thảo. Thảo thường đến với tôi vào quãng trước hừng đông. Buổi sáng thức dậy, một làn hương mơ hồ như là hương thơm của giấc mơ vẫn còn vương vấn mãi.

Năm ấy, sau Tết ta, ông thân của Thảo qua đời. Người ta bảo rằng ông cụ mất đi thật là đúng lúc. Chỉ nán lại thêm dăm bữa nữa là cụ sẽ phải gánh theo xuống mồ trọn vẹn điều nhơ nhục của cô con gái. Nhưng mà cái điều nhơ nhục ấy thực ra là một mối tình. Mối tình của Thảo với Minh, anh trai tôi. Đang là nghiên cứu sinh ở Liên Xô, Tết ấy anh Minh được gia đình triệu vềđể lấy vợ. Cố nhiên không phải là lấy Thảo. Tôi chẳng hiểu đầu cua tai nheo ra làm sao nữa. Hồi đang ở nhà chưa đi du học, ông anh tôi tính còn khệnh hơn cả tôi, có bao giờ mà anh lại để mắt đến Thảo. Ý trung nhân của anh là chị Diễm, một bông hồng thướt tha, đoan trang, kiều my vào cỡ nhất cả khu phố. Ông bố của chị cấp ngang thứ trưởng ấy bị đột quy mà anh Minh phải cấp tốc về nước tổ chức cưới chạy tang. Chẳng khác nào là một dị bản của đám cưới anh Quân chị Hằng, hôn lễ chị Diễm anh Minh cũng đã định ngày, cũng thiếp mời đã gửi, và cũng thế, phút cuối cùng, lại là Thảo xen vào. Chỉ có điều là ở dị bản anh đàn ông đã không bỏ của chạy lấy người, không im lìm chùi xóa nhẵn nhụi dấu vết cuộc dan díu. Có thể là vì mới tứ xứ nọ tự do luyến ái trở về nên anh Minh không úp mở gì hết, chẳng chút ý tứ giữ gìn. Vừa chân ướt chân ráo về nước đã bập liền vào Thảo và đã lập tức yêu cuồng lên. Sự bội tình của anh mau chóng rành rành ra trước mắt thiên hạ. Hầu hết nữ phái, nghĩa là già nửa dư luận trong phố sôi lên phẫn nộ, cả mẹ tôi nữa, và nhất là chị Hằng tôi. Nhưng anh trai tôi, con người của học hành, đạo lý và khuôn phép đã trở nên đặc biệt cứng đầu, ngày một thêm bạt mạng. Sự việc ầm ĩ lên chỉ tổ giúp anh gạt nhanh mọi do dự. Công nhiên dẹp bỏ đám cưới, anh tàn nhẫn cắt đứt với chị Diễm. Anh gần như là phô trương thái độ bất tuân phụ mẫu và bất cần thiên hạ. Còn non tháng nữa là phải quay sang Liên Xô, anh đã dứt khoát dời khỏi nhà cha mẹ, chuyển tới ở nhờ nhà bạn. Giận điên người, song thân tôi tống hết ra cửa mọi thứ của nả và quà cáp anh tải từ bên tây về. Minh liền khuân tất xuống phòng Thảo. Trước lúc bỏ đi, đứng ở cổng, anh xấc xược tuyên bố rằng nếu không vì ngại cho Thảo bị người ta dồn nén thì anh đã chẳng sá gì mà không vào sống với Thảo một phòng. Chờ bốn chín ngày của ông cụ xong là cưới. - Anh tôi hùng hổ dọa thế. Bấy giờ tuy phải ngả theo quan điểm chung của cả nhà, mà thực lòng tôi phục anh tôi sát đất. Và có vẻ như là anh tôi thậm chí làm liều. Có vẻ như anh chẳng còn thiết gì bản luận văn đang dang dở ở bên Nga. Ngày nào anh cũng về nhà, nhưng chẳng lên với gia đình, chỉ cứ buồng Thảo chui vào, ngồi chơi đến chớm khuya mới tạm biệt. Ngày nào mẹ tôi và chị Hằng cũng ít nhất một trận làm dữ, nhưng Minh Thảo mặc kệ, hoặc đóng chặt cửa, hoặc xe máy dong nhau ra phố. Hôm giỗ bốn chín ngày ông bố, Thảo biện mấy mâm cơm mời suốt lượt các gia đình trong cùng số nhà. Gia đình chúng tôi chẳng ai xuống. Cố nhiên là trừ anh Minh. Anh ở bên Thảo từ sáng đến tận tối, xăng xái chạy ra chạy vào đi lên đi xuống phụ giúp chị. Anh thay mặt chịđón khách tiễn khách. Anh qua lại các mâm trong nhà ngoài sân, mời nước, mời thuốc, tiếp rượu, chuyện trò thưa gửi. Như là một với Thảo, anh xưng chúng tôi, và tự nhiên như tây gọi Thảo bằng em của anh trước mặt mọi người.

Tôi thẫn thờđứng ngoài ban-công rất lâu, nhìn, vô hạn buồn nản. Anh Quân đã đứng cạnh từ lúc nào, tôi chẳng biết. “Nó giỗ bố nó hay nó làm lễ lên giường với ông anh cậu thế, tôi đố cậu phân biệt được đấy?” Nhếch mép, Quân cười. Một cái cười khẩy, tuy nhiên méo xệch. Anh châm một điếu thuốc và lập tức sặc sụa. Nồng nặc tồng xộc lên mùi rượu. Xưa giờ, rượu và thuốc là hai thứ ông anh rể tôi của tôi đặc biệt gớm ghét. Nom anh bơ phờ, mặt mày xọm hẳn, tái dại. Tôi và anh Quân tuy chưa bao giờ là quá thân mật nhưng đã luôn hữu nghị với nhau. Thời gian trôi qua mới hơn nửa năm song tôi đã gần như quên hẳn cái hành vi bần tiện của anh ở Bách Thảo. Cả những khi thấy anh lúi húi tỉ mẩn lau chùi kỳ cọ chiếc xe đạp Mipha ấy tôi cũng gắng không cho một ý nghĩ mỉa mai nào gợn lên trong lòng. Thực tình là tôi chẳng muốn nhớ. Dù sao đi nữa thì anh Quân cũng quả thật người tử tế. Với cha mẹ tôi, anh hết sức hiếu thảo, chu đáo mọi bề, không chê vào đâu được. Với chị Hằng, anh tận tình yêu thương, nhất là từ khi biết mình sắp thành ông bố trẻ con. Tôi không nghĩ rằng anh đóng kịch. Hoàn toàn không có vẻ gì là kịch. Vả chăng kịch để làm gì.

Tối hôm ấy tôi đi ngủ sớm mong trốn khỏi những gì trong đầu và tiếng ồn dưới sân. Nhưng mãi mới thiếp đi được. Quãng nửa đêm lại bị thính giác lay thức. Có ai đó lẻn vào phòng, tới sát giường. Tối om, nhưng tôi biết ngay đấy là Quân. Anh đứng im bên giường tôi một lát rồi nhón quay bước trở ra. Tôi đếm được từng bước chân cực kỳ rón rén của anh xuống cầu thang, tôi nghe anh lẹp nhẹp đi qua sân sau. Ngồi dậy trong màn, không cần phải ra hẳn ngoài bancông, tôi cũng biết là anh dừng bước trước cửa buồng của Thảo. Anh không gõ cửa mà cào cào như mèo cào vào cánh cửa liếp. Tôi thậm chí nghe được tách một cái tiếng công tắc đèn bật lên. Cánh cửa nhà Thảo hé mở rất nhẹ. Tôi không thể biết phản ứng của Thảo sẽ như thế nào: hét lên, nức lên, gào khóc, nguyền rủa, xua đuổi tôi chỉ hiểu rằng, ngay bây giờ đây, ngay tức thì thôi anh Quân sẽ lộ tẩy chân tướng, đồng thời tai tiếng cũng sẽ đến với gia đình tôi, chị Hằng tôi sẽ khổ, sẽ nhục, ngay bây giờ.

Nhưng, tịnh không có gì xảy ra hết. Chỉ có tiếng cánh cửa khép lại. Imắng hoàn toàn. Không có tiếng chân anh Quân quay lên. Tôi mở cánh cửa lách ra ban-công. Đã quá nửa đêm. Mưa phùn rét mướt. Sau cánh cửa đóng chặt, buồng Thảo còn để đèn, nhưng chỉ một lát thì tắt, cửa vẫn đóng chặt kín bưng. Có lẽ do khí lạnh và hơi ấm mà tôi trở nên bất động và vô cảm, tôi không nghĩ gì hết, cứđứng ì người ra thế ngoài ban-công. Hồi lâu, rét run tôi đành loạng choạng trở về giường. Giấc mơ quen thuộc lúc gần sáng không còn đến với tôi nữa, thay vào đấy là tiếng chân anh Quân rón rén lên cầu thang mà tôi nghe thấy vào lúc gần sáng. Giờ đây ngẫm lại những ngày tháng đó, thú thực tôi không hiểu nổi con người mình. Cùng một lúc cả chị tôi cả anh tôi cả cha mẹ tôi bị người ta lừa dối vậy mà tôi nín nhịn đứng ngoài cuộc, khách quan nhìn ngó và lắng nghe. Những đêm đen vùng trộm của ông anh rể thì cứ lặng lờ tái diễn. Đêm ấy, đêm sau, rồi lại đêm sau nữa... rất êm, rất khéo, tuy nhiên hành tung của anh vẫn là rất liều lĩnh và lộ liễu. Nửa đêm, tiếng chân xuống cầu thang. Tiếng chân đi ngang qua khoảnh sân sau lép nhép bùn. Tiếng mèo cào vào cánh cửa. Tiếng cửa mở ra thật nhanh, khép lại thật nhanh. Gần sáng, lại những tiếng động đó nhưng ngược trình tự Cửa mở ra. Tiếng chân nhón bước lên cầu thang...Vậy mà chẳng ai hay. Hai kẻ báng bổ ấy mới may mắn làm sao. Cả khu nhà với bao nhiêu những tai những mắt đã không hề bị đánh động. Còn chị Hằng tôi bụng mang dạ chửa mà đêm đêm cứ lì bì mê mệt chẳng khác nào uống quá liều thuốc ngủ. Rốt cuộc chỉ một mình tôi sống trong đêm với cái cuộc tình dễ sợ và ảm đạm như của loài ma ấy. Cả khi thức cả khi ngủ lẫn khi chập chờn, tâm trí tôi luôn mấp mé, chầu chực ở sát bên cặp tình nhân tham tàn, hai con người ma dại đó, như thể phấp phỏng canh chừng cho họ. Nhưng mỗi sáng ra trở dậy, ngó vào buồng ăn, anh Quân chị Hằng thân thương bên nhau, điểm tâm và trò chuyện, tôi không sao nuốt nổi suất quà sáng của mình. Và bởi sức người có hạn, không kham nổi nửa, tôi xin cha mẹ cho phép chuyển vào nội trú trong ký túc xá sinh viên. Mẹ tôi nhất định không bằng lòng, buồn bực trách cứ tình cảm gia đình của anh em chúng tôi quá ư nhạt nhẽo. Nhưng cũng nhờ những lời mẹ phàn nàn nên tôi mới được biết rằng không chỉ anh Minh và tôi mà cả anh Quân cũng đang muốn bỏ nhà ra đi. Anh rể tôi được điều vào Sài gòn giữ chân trưởng ban đại diện của cơ quan ở trong ấy. Mặc dù chị tôi còn vài tháng nữa là sinh, mặc dù cha tôi thừa sức can thiệp để anh tôi không phải đi, nhưng anh. đã nhất quyết. Anh đã định ngày, ngay đầu tuần sau: Đã đặt vé xe lửa. Mẹ tôi vừa bực vừa thương anh Quân gàn tính, vì việc chung quên tình riêng, bỏ nơi đầy đủ sung túc xông vào trong đó chuốc lấy kham khổ, chấp nhận cuộc sống “nhá bo bo đắp đổi qua ngày”. Song thân tôi đã luôn sai lầm về anh Quân. Chị tôi cũng vậy, cả tôi nữa, không bao giờ có thể lường hết được bụng dạ anh ấy. Tôi cứ nghĩ anh buộc lòng phải ra đi như vậy là chấm dứt một lần cho xong với Thảo. Anh ấy đã không còn cách nào khác, tôi nghĩ như thế. Thế nhưng, cách ứng phó của anh với đời thực là đa dạng và uyển chuyển hơn tôi tưởng rất nhiều. Bởi vì, rốt cuộc, anh Quân đã không hề phải trốn chạy đi đâu hết. Người phải lầm lũi trốn đi là Thảo. Bỗng dưng, Thảo từ bỏ cửa nhà, biến đi biệt tích. Đột ngột, một buổi sáng, căn phòng ga-ra của chịđã thuộc sở hữu của nhà hàng xóm kề vách, cảđồ đạc nữa. Có lẽ chỉ những láng giềng sân sau của chị là biết trước sự tình. Chúng tôi, những người ở nhà trên thì không hề hay. Ngay tôi cũng bị bất ngờ, tôi không cảm thấy gì hết, không nghe thấy gì bất thường dưới phòng chị đêm chị ra đi. Điều duy nhất tôi lấy làm lạ là không nghe tiếng ông anh rể lần mò xuống đó đêm hôm ấy. Còn ông anh trai của tôi thì có thể nói như là bị trời giáng. Hôm trước anh còn tới chơi, còn ngồi hết buổi tối trong phòng của Thảo. Hôm sau, thậm chí cả một phong thư, một lời nhắn nhủ Thảo cũng không để lại cho anh tôi. Toàn bộ cửa nhà đồ đạc Thảo nhượng lại cho người ta thật mau và thật êmđể lấy có vài chỉ, lại lặng thinh khăn khói lặn không sủi tăm như thế, hẳn là đi vượt biên rồi, mọi người trong khu nhà đều nói vậy. Anh tôi tê điếng, tái dại, loạng choạng bỏ lên nhà nằm lịm.

Anh trai thì suy kiệt tinh thần, anh rể sắp lên đường, chị gái bụng mang dạ chửa, tất nhiên tôi không thể lập tức bỏ nhà vào ở trong ký túc xá. Đấy là những ngày khó chịu không tảđược, không khí trong nhà khiến tôi khó thở. Tuy rằng mừng trong bụng với việc Thảo đã chịu “buông tha” cho anh Minh nhưng mẹ tôi, chị tôi vẫn thấy sự dứt tình trắng trợn và trơ trẽn ấy xúc phạm quá xá danh dự gia đình chúng tôi. Cứ bữa cơm tối đông đủ cả nhà là hai người căm phẫn nói chuyện về Thảo. Cha tôi thì nóng ruột và giận dữ vì sự kém cỏi bản lĩnh của anh Minh. Gay gắt chỉ trích trạng thái tinh thần lệt bệt kéo dài của anh cha tôi đòi hỏi và thúc bách anh mau vực mình lên, nhanh chóng thu xếp sự nghiệp phó tiến sĩ. Anh tôi lúc cãi lại, lúc lì ra thằm lằm, lúc vùng vằng buông bát buông đũa bỏ về phòng riêng nằm vật. Tôi thì vẫn như thông lệ, chẳng nói năng gì, không can dự. Tôi chỉ ngầm quan sát anh Quân. Tôi thấy anh quá ư điềm nhiên, một vẻ điềm nhiên mà tôi nghĩ là trên mức cần thiết. Anh từ tốn lên tiếng dàn hòa mọi người, khuyên mẹ và chị Hằng quên “cô ta” đi, xin cha tôi bớt giận, thông cảm cho nỗi đau của anh Minh, vân vân và vân vân. Nhưng chẳng cần phải là kẻ thâm trầm, sâu sắc gì cho lắm, tôi cũng bắt gặp những thoáng chốc bần thần trên gương mặt anh. Càng cận ngày anh lên tàu vào Nam những thoáng chốc như thế tôi càng bắt gặp nhiều hơn. Dù có tài thánh cũng không ai trên đời này có thể hoàn toàn giấu tiệt được thực chất tâm trạng mình, nhất là tâm trạng do dự, nỗi phân vân, sự ngán ngại. Đến khi chỉ còn một ngày nữa là khởi hành thì ông anh rể tôi bỗng nhiên thay đổi. Anh công khai trở nên đăm chiêu. Anh ưu tư ra mặt. Anh rối bời vì âu lo cho tình trạng sức khỏe của chị tôi. Rồi bất ngờ anh tuyên bố không thế ra đi, hoàn cảnh gia đình lúc này đang rất cần anh, nhất là chị Hằng, vì vậy anh cần phải ở lại Anh xin cha tôi nói với trên thôi không điều động anh nữa. Mặc dù không hài lòng với sự rút lui quá cấp kỳ của anh Quân, nhưng cha tội công nhận sự rút lui ấy là hợp tình hợp lý, và việc gì chứ việc giữ anh lại ở ngoài này thì trong tầm tay ông, ông thu xếp được ngay. Chị tôi vui mừng, hoan hỉ dỡ bỏ tư trang của anh ra khỏi va li. Còn tôi thì được nhiệm vụ ra ga “đá” lại cho anh cái vé tàu Thống Nhất. Cầm tấm vé trên tay tôi chợt hiểu. Mấy bữa trước cứ lấy làm lạ là vì sao anh Quân lại phải chịu khổ sở thế không chịu đi máy bay. Hôm sau, trước giờ đoàn tàu Nam chuyến chiều tối chuyển bánh, tôi lần ra ga để được nhìn thấy Thảo. Tôi tuyệt đối không mảy may hồ nghi gì chuyện đấy. Chiều xuân, mưa phùn, nhưng trong mưa vẫn gió bấc lùa hun hút. Trên sân kê xám xịt, ướt áo, lạnh lẽo đông nghịt hành khách và người đưa tiễn. Giữa đông người như vậy mà tôi tìm ngay được Thảo, trông thấy Thảo ngay là nhờ cái nhìn không lẫn vào đâu được của những anh đàn ông. Những cái nhìn mà tôi đã quá quen, những cái nhìn của sự không thể nhịn được mỗi khi người ta nhác thấy Thảo. Còi tàu đã rúc lên, Thảo vẫn dưới ke, trong mưa. Va-li trên ghế đá. Vẫn còn vài hành khách tới trễ, tay xách nách mang hộc tốc đi mau qua cửa kiểm soát, vội vội vàng vàng chạy qua màn mưa đã bắt đầu nặng hạt, chen lên toa. Thảo nhìn họ, nhìn về phía cửa phòng chờ, nhìn những người tiễn đưa đang dạt ra đứng tránh mưa dưới mái hiên. Chị nhìn cả tôi, vào tôi nữa. Tuy nhiên, là một cái nhìn trống không, nhìn mà không thấy gì cả.

CON CỦA RỪNG

NGUYỄN KIÊN

Khe Nước Đục thuộc Lũng Sỏi nhưng nhiều người Lũng Sỏi còn chưa nghe nói đến tên. Nó là vùng đất trũng nằm sâu trong chân núi, Từ đó rỉ ra dòng nước đục, mùa mưa thì lênh láng còn mùa khô chỉ lõng bõng trên lớp mùn lưu niên. Rừng ở đây  chỉ còn gỗ tạp xen giữa những vạt lau sậy và cỏ tranh che phủ những bãi lầy. Chú Gôi câm, ở Khe Nước Đục nương náu trong rừng, sống nhờ rừng. Ngoại hình của chú hơi dị thường: Đầu to, chân tay ngắn, vẻ mặt ngờ nghệch. Không thểđoán biết chú còn trẻ hay đã già. Chú đi hái măng, đào củ, kiếm cây thuốc nam và đủ thứ linh tinh khác. Ngày phiên chợ chú ra khỏi rừng, cưỡi trên chiếc xe đạp không chuông không phanh, không chắn bùn chắn xích (người ta gọi là xe đạp cởi truồng), phía sau thồ hai sọt hàng kềnh càng, ra chợ bán. Gặp ai chú cũng cười cười, tiếng ú ớ phát ra từ trong cuống họng kèm theo cử chỉ và đôi mắt nhấp nháy. Nếu có chuyện gì nghiêm trọng cần bày tỏ hoặc thề thốt, chú mở to mắt, đấm đấm vào ngực trái, dằn giọng “ôi, ôi”, có nghĩa là chú xưng tên chú lên. Có nhiều chuyện được thêu dệt quanh cuộc sống một mình tách biệt của Gôi. Rằng Gôi là con của thần linh, ai làm gì nghĩ gì Gôi cũng biết, chỉ có điều chú không nói ra được (hay là không được nói ra) mà thôi. Cũng có lời đồn ngược, rằng Gôi là đứa con hoang, bị bỏ rơi trong rừng sống như muông thú và chim chóc, mà lại là con chim con thú tật nguyền. Người trong vùng thường đứng ngoài xa ngó mông lung vào. Khe Nước Đục, chỉ những ai bị tình thế xô đẩy mới đâm đầu vào. Chẳng hạn như Ngưỡng, người từng được mệnh danh là “nhân vật đang lên” nhưng ông ta tự tóm tóc mình định lôi mình lên thật nhanh, thành sa cơ lỡ bước. Ngưỡng bị vỡ nợ, ông ta mang theo một khối đắng cay, trốn vào Khe Nước Đục. Cũng chẳng biết trốn vào đây thì giải quyết được gì nhưng ông ta cần một chỗ vắng lặng và ông ta cứ đi sâu mãi vào trong rừng. Rừng gỗ tạp, chỗ mau chỗ thưa với rất nhiều bụi rậm và gai góc. Ngưỡng như 1ạc vào cõi âm u, bị gai góc cào xé tơi bời, đầu óc ông ta bị tê dại dần đi. Rồi đột nhiên rừng mở ra một khoảng trống, cỏ mọc xanh um, bầu trời trên cao cũng mở ra, xanh như mê hoặc. Cứ tự nhiên Ngưỡng nhập vào cỏ, ông ta định băng qua vạt cỏ sang mé rừng bên kia. Nhưng cỏ lún dưới chân ông ta, càng lúc càng lún, nghe có tiếng nước ùng ục đùn lên, bắn vọt lên. Ngưỡng đã ra khá xa. Ông ta hoảng, định quay lùi nhưng vệt đường cũ không còn dấu vết. Cỏ bị quần nát vì bước chân quẩn quanh của Ngưỡng, dập dềnh chìm xuống dưới lớp bùn ngầu đục. Ông ta sa vào đúng cái hút của bãi lầy .Lớp bùn phía dưới đặc quánh và trơn trượt, bùn ngập ngang gối rồi ngang bắp đùi, khẽ cựa quậy là chìm sâu mà đứng yên cũng từ từ chìm. Tình cảnh của Ngưỡng thật bi Đát, ông ta đến đây không phải để chết vậy mà phải chết vô tăm tích giữa bãi lầy này sao? Ngưỡng tuyệt vọng kêu lên: “Cứu... cứu tôi sa lầy!” Tiếng kêu của Ngưỡng tan vào mênh mông, chỉ có đàn chim gì nhỏ xíu kiếm ăn trên bãi cỏ bay túa vào trong rừng. Trời đã về chiều, trên những ngọn cây cao còn vệt nắng nhạt nhưng dưới thấp đã tối mờ. Chú Gôi câm đang buổi đi rừng, lưng đeo sọt, tay cầm con dao phát vừa đi vừa phát cành lá lòa xòa hai bên lối mòn. Chú câm nên điếc (hoặc điếc nên câm), để bù lại chú giao tiếp với thế giới bằng đôi mắt tinh tường. Chú dừng bước, nhìn về phía bìa rừng thấy đàn chim như những đốm đen nhỏ xíu vụt qua trong nắng chếch ngọn cây, biết ngay là đường bay của chúng không bình thường. Chú có linh cảm đàn chim gửi tới chú lời kêu gọi, rằng nơi bãi lầy được che phủ bằng thảm cỏ mượt ngoài bìa rừng kia có ai đó, hoặc con chim. con thú nào đó, đang cần đến chú. Chú Gôi câm đã cứu Ngưỡng thoát khỏi cái chết sa lầy bằng cách chú ném cho ông ta một cành cây làm cái đòn trượt để ông ta nhoai lên rồi dẫn dắt ông ta bò lên bờ. Ngưỡng bị tán loạn hồn vía, mãĩ một lúc sau mới hồi tỉnh, ông ta thở dốc và níu chặt lấy Gôi vái Gôi lia lịa: “Chú đã cứu mạng tôi, ơn này tôi sẽ nhớ suốt đời!”. Gôi phát ra những tiếng ú ớ trong cuống họng. Ngưỡng biết là Gôi câm nhưng ông ta vẫn nói: “Tôi không muốn chết. Chết vào đúng lúc tôi vỡ nợ, tức là tôi thất bại thì uổng quá, thiên hạ sẽ chê cười tôi .Tôi phải sống để làm lại, đểđua tranh với đời, bây giờ thì cái ý chí tranh đua của tôi tăng gấp đôi. Nhờ chú cứu tôi, coi như cho tôi thêm một cuộc đời nữa. Chú tên gì, nói cho tôi biết để hàng ngày tôi nhớ đến chú, thầm gọi tên chú”. Gôi nhìn thẳng vào Ngưỡng, đôi mắt chú sáng lấp lánh trên khuôn mặt ngơ ngơ, vẻ như chú hiểu và chẳng hiểu Ngưỡng nói gì. Nhưng khi Ngưỡng nhắc lại: “Chú tên gì?” thì chú hiểu, chú đặt tay lên ngực trái, dằn giọng phát ra âm thanh trang trọng: “Ôi! Ôi!”. Mãi về sau này nhờ có người mách bảo Ngưỡng mới biết tên chú là Gôi. Thời gian trôi qua dường như không để lại dấu vết gì trên khuôn mặt chú Gôi câm. Chú vẫn ngơ ngơ, không trẻ cũng không già, thấp thoáng ẩn hiện trong Khe Nước Đục. Một phiên chợ Gôi đạp cái “xe đạp cởi truồng” thồ hàng ra chợ bán. Trên đường về gặp trời mưa chú phải trú lại ngang đường. Cơn mưa lai rai, vừa ngớt chốc lát lại đổ nước xuống ào ào. Tự nhiên Gôi cảm thấy sốt ruột, bụng dạ không yên. Chú có linh cảm tiếng mưa vừa ngăn cản lại vừa thúc giục chú phải mau về nhà. Gôi xông ra ngoài mưa đạp xe theo sự thúc giục mơ hồ đó... Nhà Gôi, đúng hơn là gian lều tuềnh toàng thêm một mái vẩy thành chái bếp, chẽnh vênh trên sườn dốc ở bìa rừng. Trời mới nhập nhoạng trong nhà đã tối thui. Hóa ra cái linh cảm về sự thúc giục trong lòng Gôi là đúng: Có người đang cần đến chú, người ấy đang ngồi co ro sau đống củi .Chú giơ cao ngọn đèn, ú ớ trong cuống họng. Người ấy đứng lên, gầy gò, đầu trọc, lúng túng trong bộ quần áo cũ nát và lấm lem. Chú vẫn ú ớ trong cuống họng còn người ấy nói: “Chú làm phúc cho tôi trú nhờở đây  đêm nay. Chỉđêm nay thôi... Chẳng giấu gì chú, tôi trốn tù...”. Gôi vẫn ngơ ngơ như sự bộc bạch thật thà của người tù trốn khiến ánh mắt săm soi xét nét của chú dần dịu lại. Trong bếp sẵn có nồi sắn luộc, Gôi đang đói mà người tù trốn chắc còn đói hơn, chú nhón khúc sắn luộc đưa cho ông ta và nhón một khúc khác cho mình. Người tù trốn không ăn ngay, ông ta nói: “Trại tù cách đây không xa, đã có lần tôi ở trong nhóm tù đi chặt gỗ thông thấy chú ở trong rừng: Chú tên là Gôi...”. Điều này thì Gôi hiểu ngay, chú gật gật đầu, một tay khẽ đấm đấm vào ngực trái của mình, cổ họng phát ra âm thanh trang trọng: “Ôi! Ôi!...” như là sự xác nhận. Người tù trốn vẫn nói lảm nhảm, với chính mình hơn là nói với Gôi: “Tôi là người tử tế, bởi mắc án oan nên phải đi tù. Tù lâu rồi. Mà vợ tôi lại không được thăm nom. Tôi thương cô ấy, nhớ cô ấy lắm. Tôi trốn tù chỉ cốt để vợ chồng trông thấy nhau một lần, rồi lại vào tù thôi. Chứ làm sao mà thoát ra, gỡ ra được!” Gôi vẫn ngơ ngư, chỉ có điều chú biết rõ, qua cái nhìn câm của chú, là người ngồi trước mặt chú đang đói, chú giơ khúc sắn lên ú ớ ra hiệu: “Hãy ăn đi, ăn đi!”... Rồi chú ăn trước, người tù trốn cũng ăn ngon lành. Bên ngoài, trời lại mưa. Gôi theo thói quen chỉ khép cánh cửa liếp chứ không cài then nhưng người tù trốn được nằm chung giường với chú, ngủ một giấc thật say. Ít hôm sau, chú Gôi câm bị bắt vềđồn công an thị trấn. Hỏi cung chú thật khó, chú chỉ ú ớ trong cuống họng và ra hiệu tay nhưng cuối cùng biên bản cũng được lập .Chú nhận chú có cho một người lạ mặt ngủ nhờ qua một đêm mưa, người ấy trọc đầu, đúng thế, còn ngườí ấy có là tù hay không tù chú không rõ. Chỉ có điều chú biết rõ là người ấy đói, chú cho người ấy ăn. Sáng sớm hôm sau người ấy đi chú còn gói cho người ấy đùm sắn luộc... Chú khẽđập tay lên ngực trái, phát ra từ cuống họng cái âm thanh nghiêm trang: “Ôi! ỒI …” và sẵn sàng ký vào biên bản chữ “Gôi viết hoa to tướng. Hóa ra là chú Gôi câm biết viết tên chú, mặc dầu chú không biết chữ. Người ta đâm ngờ chú giả câm, chú ngoan cố còn giấu giếm điều gì về người tù trốn. Chú bị tam giam , ởđồn công an và bị hỏi cung liên miên. Nhưng trước sau chú vẫn ngơ ngơ và chú chỉ biết lắc đầu, ra hiệu “không biết”. Vốn là đứa con của rừng nay bị trói buộc trong phòng tạm giam nhỏ như cái hộp bằng xi măng, Gôi kêu ú ớ liên tục. Rồi chú không kêu nữa, chỉ giương mắt nhìn. Cái nhìn đờ đẫn. Cái nhìn câm. Gôi được thả ra vào một buổi chiếu. Chú gầy sọp, đôi mắt lờđờ trên khuôn mặt ngơ ngơ ngơ gần nhưđần độn. Chú thất thểu đi dọc phố Núi, nắng xiên chênh chếch làm mắt chú lòa đi,các cửa hàng cửa hiệu, người và xe... tất cả đều chập chờn. Rồi con phố lượn vòng. Gôi đi vào đoạn phố khuất nắng, chú dụi mắt và nhìn rõ ở phía trước một ngôi nhà lớn, cánh cửa mở rộng, có người đàn ông đang đứng chờ ai đó. Người đàn ông ăn mặc bảnh bao, bụng phệ, khuôn mặt đỏ mỡ màng nhưng dáng điệu và cử chỉ của ông ta nhắc Gôi nhớ đến kẻ vỡ nợ, bị sa lầy trong Khe Nước Đục. Gôi vẫn ngơ ngơ nhưng đôi mắt chú mở to, nhấp nháy cười, vẻ như mừng cho ông ta. Ông ta hơi sững người, đôi mắt nheo nheo cũng cười cười. A chú Gôi câm... Trộng thấy chú là tôi nhận ra ngay. Tôi là Ngưỡng, kẻ ngày nào được chú cứu thoát chết đây... Chợt một chiếc xe con bóng loáng lượn vào sát vỉa hè, đỗ lại, Ngưỡng chạy ra đón khách, nói với ông khách vài câu, dẫn khách vào tới cửa lại vội vã quay ra. Một chiếc xe con nữa còn bóng loáng hơn. Rồi những chiếc xe máy đủ kiểu...Ngưỡng tôi qua một phen bị vỡ nợ, mang theo một bài học nhớđời xông vào cuộc đua tranh, bây giờ đã là người có quyền và có tiền, cả phố Núi này phải vì nể. Nhưng sự đời phức tạp lắm chú Gôi câm ơi. Trước bàn dân thiên hạ tôi không thể dây với người vừa bị pháp luật sờ đến, hình dong lại cổ quái, lại câm như chú được .Biết giải thích với thiên hạ ra sao? Ngưỡng tất bật đón khách, ông ta quay lưng về phía Gôi, cứ như không trông thấy Gôi hay đúng hơn là Gôi không có mặt trên đời.

Chú Gôi câm đi ngang qua ngôi nhà lớn, mặt chú vẫn ngơ ngơ, đôi mắt mở to của chú vẫn cười cười. Cái cười câm. Và Gôi đi, hướng về phía bóng núi xanh mờở phía xa... Khá lâu về sau có người đàn bà dắt theo đứa con nhỏ về Khe Nước Đục tìm chú Gôi câm. Ng ười đàn bà ấy là vợ kẻ trốn tù năm nào, được Gôi cưu mang qua một đêm mưa gió. Vợ chồng gặp nhau được vài hôm, ông ta bị bắt lại và đã chết vì sốt rét ở trong tù. Bà vợ đem đứa con nhỏ, là kết quả của lần gặp lại ngắn ngủi giữa hai vợ chồng đến đây tìm Gôi theo lời dặn của chồng. Người trong vùng nói không biẽt chú Gôi câm đi đâu, hiện ở phương nào (cứ như là chú chợt hiện rồi chợt biến mất)? Cả căn nhà nhỏ của chú nơi bìa rừng cũng không còn dấu tích. Nhưng cũng không sao, bà đã đem con lên đây thì sẽở lại đây. Đứa con mang tên Gôi, thế là thỏa nguyện của cả bà lẫn người chồng đã khuất. Bà nói với Gôi: “Con ơi, bố con là người tử tế bị mắc tiếng oan, con phải thành người tử tế không chỉ cho riêng con mà còn sống thay cho cả cuộc đời của bố con”.

Bà mẹ Gôi nay đã già. Gôi trưởng thành, năng nổ và sốc vác .Anh nhận khoán đất rừng, trở thành người chủ vườn rừng đầu tiên ở Khe Nước Đục.

LỖI KHÔNG PHẢI TẠI RƯỢU

CHU LAI

Cho đến bây giờ đã ba năm trôi qua rồi mà chị vẫn không giận, không trách gì người ấy. Chỉ thoáng buồn. Một nỗi buồn ngọt dịu như lần nào đó đi giữa đồng bưng đưa hạt lúa còn ngậm sữa lên cắn chắt cho cái hương vị làmđòng của nó cứđọng lại mãi trong miệng. Nhưng chị nhớ. Nhớ như câu chuyện lạ lùng không thể hiểu được ấy mới chỉ xảy ra ngày hôm qua, hôm nay... Đó là một buổi tối chị phải tiếp một đoàn khách ở ngoài Bộ vừa mới vào. Ôi dào! Cái sự tiếp khách này có cái gì là mới đâu, năm nào chả tiếp, tháng nào chả tiếp, tiếp đến mòn chân, đến mệt mỏi, đến thành chiếu lệ, cố cười, cố nói cho qua đi để rồi lại trở về công việc quá sức bận rộn của mình. Khách không đến thì buồn, thì như cái anh bị bỏ rơi chả ai thèm ngó ngàng tới; khách đến nhiều quá đôi khi lại thành ra cái tội, cái nợ nhưng không thể không tiếp. Và đối với chị, khách nào cũng giống khách nào, hỏi han một chập, ghi ghi chép chép một chập, ăn ăn uống uống một chập nữa rồi chia tay, chả để tâm để ý làm gì. Nhưng đoàn này thi không.

Vì có người ấy. Chị cũng chả có ấn tượng gì đặc biệt: Cao lớn, ăn vận đúng mốt, trẻ trung, có lẽ phải trẻ hơn chị đến dăm tuổi, mặt mày sáng láng... thi cũng giống như mọi vị khách thuộc các cơ quan cấp trên khác, mặt mày ai chả sáng láng, có gì lạ đâu. Cái khiến chị thoáng có chút để ý là đôi mắt của anh ta. Đàn ông đàn ông gì mà mắt cứ ướt như mắt đàn bà, to, sâu chăm chắm, nhìn đó mà cũng như không nhìn gì cả. Một đôi mắt lãnh cảm và cảđa cảm. Lúc giá băng lúc lại như có lửa cháy nồng nàn. Nếu chỉ là nồng nàn hay nồng nhiệt không thôi thì chị cũng chưa lấy đó làm điều, vì bao năm qua cái sự nồng nàn của kẻ khác giới này chị đã phải hứng chịu quá dư thừa rồi. Chị biết hình như mình đẹp. Nói đúng ra chính những cái nhìn ngây ngây của đủ các loại khách thập phương tứ xứ kia đã giúp cho chị chợt nhận ra điều đó Thậm chí có cả những câu tán dương nghe lần đầu thấy chếnh choáng nhưng nghe nhiều lại thành ra nhàm,đại để: “Nhân danh một kẻ đã đi khắp Bắc - Trung - Nam, xin mạo muội đưa ra một nhận xét: Có lẽ chị là một nữ giám đốc thuộc lại đẹp và quyến rũ vào hàng bậc nhất quốc gia”. Hay: “Thưa bà, cánh chim đầu đàn về xuất nhập khẩu vùng sông nước, giữa nhan sắc và tài năng kinh doanh là một cặp đối lập, cái này sẽ tiêu hủy cái kia, vậy màở bà lại có thể dung hòa được, không tiêu hủy mà lại còn tôn nhau lên xin bái phục!”. Bữa tiệc tối nay cũng vậy, cũng những câu nói, những lồi chúc đầy vẻ ga lăng đến quá quắt như thế, và nữ chủ nhân cũng chỉ mỉm cười. Một nét cười mỉm mangđầy chất thường trực vừa độ.

Nhưng riêng người ấy lại chẳng nói câu nào. Uống rất nhiều mà lại không nói, vậy thì cái men rượu kia nó lặn đi đâu? Không nói nhưng đôi mắt ấy đã nói nhiều hơn tất cả. Một chút khao khát, một chút buồn thương, một chút tiếc nuối, một chút giận hồn và cả một chút kiêu bạc. Cái cung cách là lạ trong cả một đám thực khách xô bồ, ăn to nói to ấy đã gợi lên trong chị một chút tò mò, cả một chút áy náy e rằng hay là mình đã có cái gì sơ suất trong chuyện tiếp khách chăng. Với tất cả vẻ ân cần, mềm mại của chủ nhà, chị đem một ly rượu đến gần anh, nói khẽ:

- Chúc sức khỏe tiến sĩ. Hy vọng sau chuyến đi này, tiến sĩ sẽ giúp cho tổng công ty tôi được nhiều ý kiến quý giá.

Không đáp lồi, anh ta chỉ nâng chiếc ly lên, chạm nhẹ rồi uống cạn. Khi đáy ly không còn một giọt thi cũng là lúc đôi mắt của anh ta hiện ra, chồm ngợp, thăm thẳm, sát gần... Thoáng rùng mình trước cái nhìn xuyên thấu ấy, chị bỏ đi về chỗ. Đôi mắt anh ta nhìn theo, nhìn theo cho đến khi chị ngồi xuống với một chút chếnh choáng không tránh khỏi do ly rượu thứ mấy rồi không biết nữa buộc phải uống theo phép tắc ngoại giao đem lại. Chính cái chếnh choáng đó đã khiến chút kiêu kỳ của người đàn bà trong chị sống dậy Nhìn à? Thích nhìn lắm à? Vậy thì nhìn đi, anh bạn trẻ! Lần đầu tiên chị chiếu thẳng cái nhìn vào anh, rất thẳng thắn và chắc mẩm rằng, cùng lắm chỉ vài giây là đôi mắt khó chịu kia sẽ phải cụp xuống hoặc nhìn lảng đi như không ít kẻđã từng phải lảng đi . Nhưng không, chị nhầm, người đàn bà từng trải và đáo để trong chị đã nhầm. Đôi mắt kia vẫn rọi tới, chai lỳ, trấn áp, xô đẩy và lạ hơn nữa là trong đám sương mù rối tinh đó có cả một chút thương cảm, ái ngại lấp lóa. Và rồi chính chị lại không chịu nổi phải nhìn lảng đi. Sao thế nhỉ? Sao hắn ta lại tự cho phép mình có thể có cái kiểu nhìn hỗn hào ấy nhỉ? Thương cảm và ái ngại à? Hay là đầu đó đã rò rỉ cái gia cảnh chẳng mấy hay ho của mình? Cái gia cảnh có một anh chồng vô tích sự suốt ngày dựa vào tiền bạc, uy thế của vợ để tự dìm đồi mình trong các bàn nhậu. Suy nghĩấy khiến đầu óc chị oải ra, trống trải và thấy cái buổi, tối nay sao quá dài, nặng nề, vô duyên và tẻ nhạt đến nỗi nếu như không phải là chủ nhà thi chị đã dứt khoát tim cớ bỏ đi từ lâu rồi. Cau mày, chị nhìn quật trở lại đôi mắt kia với một cái nhìn thô mạnh như một câu mắng. Thừa. Đôi mắt ấy vẫn không thay đổi góc độ, thậm chí còn hun hút hơn, chỉ khác lần này cái ánh mắt ái ngại, thương cảm mà chị tưởng tượng ra kia không còn nữa, thay vào đó là một đốm lứa cháy lom đomđang tỏa ra hơi ấm dìu dịu. Đến đây thi thực sự không chịu nổi cái đốm sáng ma trơi quái ác ấy, chị quyết định gạt bỏ anh ta qua một bên và quay sang trao đổi với vị trưởng đoàn có cái đầu hói bốc đến tận ót. Câu chuyện chỉ dừng ở đó thôi thì chưa có điều gì xảy ra nếu như sau đó, theo lệ thường, đoàn khách được mời đến một điểm cách xa nội thành để thưởng thức một chương trình đơn ca tài tử. Lại rượu, lại ánh đèn mờ ảo, chỉ thêm những làn điệu mê hồn của một dòng dân ca đậm chất folklore có khả năng làm,đắm chim cảm xúc khách vãng lai .Và điều bất ngờấy đã xảy ra. Xảy ra khi đoàn khách nhất định cứ nồng nhiệt đòi chị với tư cách là chủ nhân phải đứng lên hát tặng họ một bài vọng cổ sáu câu hay bảy câu, gì đó: Tất nhiên là chị khéo léo chối từ với lý do mấy bữa nay trời chuyển lạnh, bị khô cổ nhưng thực chất là chị sợ, sợ phải hát phải hò trước cái nhìn không chịu nổi của đôi mắt kia. Nhưng họđâu có nghe, bảo khan cổ cũng được, khan hát kiểu khan, miễn là một lần được nghe chính bà tổng giám đốc nổi tiếng hát. Thật sự bối rối chưa biết tính sao thi người ấy đã đứng dậy, lặng lẽ cầm micrô, mỉm cười: “Nếu quý vị cho phép thi tôi xin được hát thay”. Nhiều tiếng hoan hô nổi lên, song họđề nghị anh phái ca tài tử chứ không được hát tân nhạc, tân nhạc nghe đã chán ngấy rồi, đến đây thì phải ca theo điệu ở đây nếu không ca được thì phải trả lại micrô cho người ta. Một thoáng lo ngại hiện lên trong mắt chị. Kiểu này chắc không thể từ chối được nữa rồi. Con người trông hiện đại nghe nói toàn đi Tây học thế kia, lại là dân Bắc chính hiệu thi làm sao có thể ca, biết gì mà ca. Chính lúc đó thi anh cất lời. Tất cả bỗng ngớ ra. Mọi tiếng lao xao nói cười biến mất. Anh ta hát thật, hay ai hát thế nhỉ? Đúng là sáu câu, đúng là một làn điệu vọng cổ ngọt lịm không sai đến một cái luyến láy nhỏ nhất. Anh ta đang ca bản “Văn Thiên Tường” quen thuộc mà người dẫu xa lạ với bản nhạc này thế nào chăng nữa cũng không thể không có chút động lòng xao xuyến trước cái âm ba thăm thẳm buồn thương của nói. Trong đó có chị. Bằng vào những đoàn khách, chí đâu có lạ gì bản nhạc này, thậm chí chả mấy để tâm đến nó, nhưng không hiểu sao đêm nay nghe người ấy ca chị lại bị chấn động đến thế? Do giọng ca trầm ấm hay lại do chính đôi mắt kia, đôi mắt vẫn hướng về chị chăm chắm, tha thiết và day dứt như một lời tâm sự, như chỉ để cho một mình chị nghe, chỉ một mình chị thôi. Đôi mắt và lời ca đã ngào vào nhau làm một, cùng lúc tạo thành những con sóng nhỏ vỗ khe khẽ vào lòng chị. Cạnh chị, vị trưởng đoàn không giấu được vẻ tự hào, quạy sang nói vừa như khoe vừa như lý giải trường hợp hy hữu này: “Tay ấy hồi đi bảo vệ ở Đức đã có dịp sống chung với một tốp nghiên cứu sinh toàn người Nam đó”. Nhưng chị không nghe thấy gì hết. Đôi mắt và giọng ca vẫn bủa vây, phong tỏa chặt lấy đầu óc chị. Phong tỏa mạnh đến nỗi, khi anh dứt giọng, giữa những tràng vỗ tay rầm rĩ, chị bất giác đứng dậy tim cớ thoái thác rằng có chút vìệc ở văn phòng cần trao đổi qua điện thoại một chút, xin tất cả cứ tự nhiên. Vài tiếng lao xao, than phiền kể cả ngăn cả nổi lên nhưng rồi cuối cùng chị vẫn đi ra được khỏi phòng với nụ cười nhã nhặn, bối rối của người có lỗi. Đêm đờn ca mới được nửa chừng, trăng thanh gió mát, giọng ca liêu trai của cô gái miền Tây tiếp theo kia lại dìu dặt cất lên như giọng hát ma mị của nàng mỹ nhân ngưđang quyến dụ những chàng thủy thủ nhào người xuống biển, nên cái sự thiếu vắng chủ nhân kia chỉ hơi hẫng một chút chứ không hề làm giảm đi nét hào hứng trong bàn tiệc. Hào hứng đến nỗi sự thiếu vắng ngay sau đó của anh cũng chẳng khiến cho ai để ý. Vui mà. Vui quá mà. Bay hai ngàn cây số vào đây được hưởng một cảnh sắc đồng quê yên ả thế này, được nếm đủ các thứ vật ngon của lạ thế này, cứ vui thả sức đi, cần chi đến chuyện ai còn ai khuyết. Cứ thỏa mái! Anh không đi về phía chị vừa ra mà bước ngược lên một cứa ngách dẫn ra cái hành lang chạy vồng quanh căn nhà lợp lá. Hành lang hun hút gió. Hơi lạnh. Ngoài kia là dòng sông đang mơn man vỗ sóng. Anh bỗng đi chậm lại. Chịđang đứng đó, tựa nhẹ vào lan can, lặng lẽ, mờ nhòa, mỏng manh dưới một cái tán cây vú sữa tỏa rợp. Gió thổi mái tóc dài thiếu phụ bay khe khẽ về sau. Dừng lại một chút rồi anh nhẹ chân đi đến. Rất nhẹ. Nhận biết được điều đó hay đang mơ hồ chờ đợi điều đó không rõ nữa, chị khẽ rùng mình. Nhưng vẫn đứng im. Anh đã ở ngay bên cạnh, cao lớn, phải cao hơn chị một cái đầu, vẫn không nói không rằng. Từ thân thể trẻ trung, tráng kiện của anh, chị cảm thấy rõ một luồng hơi ấm nồng nàn ngai ngái rất lạ tỏa ra. Gió vẫn không ngừng thổi. Có con dế nào kêu thật ảo não dưới kia. Tiếng chị cố làm ra bình thản, thậm chí còn hơi lạnh lùng, bề trên nhưng vẫn không tránh được một độ rung nhè nhẹ:

- Anh... anh không ngồi dự với mọi người nữa à?

Một câu hỏi chả đâu vào đâu nhưng nếu anh trả lời ào ào trôi chảy, sáo mòn như hầu hết những người đàn ông khác thi chắc câu tiếp theo của chị sẽ là một sự lạnh lùng thật kiểu như anh vào đi, tôi đang bận, tôi hơi... nhức đầu, tôi muốn ở một mình... nhưng không, chàng tiến sĩ vẫn chỉ im lặng, dõi cái nhìn ra xa phía mặt sông, làm như không hề có chị bên cạnh, không hề có chuyện anh ta cố tình theo chị ra đây. Quái quỷ, chị ngước mắt nhìn lên. Bất ngờ chạm phải đôi mắt anh đang nhìn xuống. Vẫn cái nhìn chờm ngợp, nồng nàn, thu hút. Như bị điện giật, dù cố cưỡng nhưng chị vẫn không tài nào đánh mắt thoát khỏi được cái nhìn đầy vẻ bao vây, phong tỏa và chân thành đến ai oán ấy. Trăng lu hơn, gió vẫn vỗ về, trời đêm vẫn se lạnh, tán vú sữa trên đầu sao dường như cũng đang sà xuống thấp thế, nhưđồng lõa, như chở che, khẽ gọi... Bị chói, đôi mắt chị bất giác nhắm hờ lại, khuôn cằm hơi ngểnh lên: Và chỉ cần thế thôi, khuôn mặt rất đàn ông của chàng trai đã từ từ cúi xuống, cúi xuống gần hơn nữa và, đôi môi khô ráp của anh đã áp nhẹ lên bờ môiđang hé mở của chị từ lúc nào. Choáng người, chị vội đẩy anh ra, đẩy rất mạnh nhưng không kịp nữa rồi. Hai cánh tay đàn ông đã như hai gọng thép siết cứng chị lại. Ngạt thở, chị gần như lả đi... Đã lâu lắm rồi, phải kể từ cái ngày còn chưa lấy chồng, chị mới có được một nụ hôn say cuồng, đam mê, nóng rãy như thiêu đốt, như rút ruột rút gan như thế này. Đúng vào cái lúc toàn thân như tan chảy, như mụ mị không còn biết gì nữa, như sẵn sàng thả trôi cả hai mươi năm không tai tiếng, hai mươi năm nhịn miệng giữ gìn, hai mươi năm không có một ngày hạnh phúc cho nó muốn đi đâu thi đi thi một chút lý trí mỏng manh còn sót lại ở đâu đó khuất nẻo lắm trong tâm hồn đã khiến chị chợt tỉnh. Quằn mình ra khỏi vòng tay và đôi môi khô khát của anh, chị nói như nghẹn:

Trời!... Sao lại thế này?... Sao có thể thế này được...

Thay vì trả lời, tấm thân gần như trinh trắng của chị lại bị siết chặt trở lại và hơi thở nóng ran của chị lại bị một hơi thở khác nóng hơn phủ chụp lên. Chị lại quằn người ra, lần này thi nói như van như khóc:

- Đừng... đừng? Tôi xin anh... Thôi, vào đi anh... Vào đi!

Nhưng cánh tay của anh vẫn không nới rộng vòng ôm. Không nới rộng nhưng không siết ghi vào long nữa và bây giờ mới nói, một tiếng nói như vỡ ra tử một lồng ngực rớm máu:
- Xin lỗi... ở chị có một cái gì đó khiến tôi không thể nào cưỡng lại được. Có thể tôi là một thằng rất tồi tệ, một thằng chả ra sao nhưng giây phút này tôi biết là tôi đang sống thực với lòng mình, rất thực, thực như cái điều tôi sắp nói ra đây: Tôi đã đi khắp mọi nơi trên Trái Đất này nhưng chỉđến đây, trước chị, trước tất cả những gì có ở chị, tôi mới hiểu ra rằng, người đàn bà, cái mảnh thứ hai của cuộc đời tôi có lẽ giờ mới timđược. Câu nói ấy một lần nữa lại khiến toàn thân chị muốn tan ra. Một câu nói không mới, hình như đã từng hơn một lần chịđã được nghe những từđại loại như vậy rồi nhưng lần này nghe từ chính miệng anh sao lại khiến chị rung động mạnh đến thế. Nhưđưa như ru, nhưđưa lên rồi lại chim xuống, chết lặng. Giây phút bồng bềnh, giằng xé và khổđau ấy, chị biết người ấy đang nói thật. Nói sau khi đã được chị, có chị, dù chỉ là một nụ hôn khoảnh khắc và bất trắc thi không thể là một lời giả dối nhằm timđường tíếp cận khi chưa có gì. Và cảđôi mắt nhưđang cháy sáng lên kia nữa, tuyệt nhiên không thể là một đôi mắt giả nhân. Nước mắt chị bỗng chảy ra. Cả tuổi thiếu nữ lặn lội trong rừng chiến tranh, hòa bình đi học, học xong lấy chồng, rồi Từ đó chỉ còn biết vùi đầu vào công vìệc và công vìệc, đã có khi nào tĩnh lặng được một chút để suy nghĩ mọi khía cạnh sâu xa về hạnh phúc, về thân phận, về cái lẽ cuối cùng của đời một người đàn bà đâu. Để rồi cùng với khối lượng công vìệc bộn bề, với triền miên thăng trầm lỗ lãi, với vinh quang và lòng tôn vinh đã được định vị mỗi lúc một chắc chắn trên thương trường, giữa lòng xã hội, cái phần mềm trái tim đàn bà trong chị cũng dần dà vô cảm, lạnh cứng theo cho đến tới nay, 1úc này...

- Tôi... tôi phải vào đây. Anh...anh cũng vào đi, kẻo người ta... .

Cũng đã lâu lắm rồi từ cái miệng chỉ quen với những âm vực quản lý, điều hành khô khan, chính xác của chị mới bật thốt ra những âm tiết đầy nữ tính e ấp như thế và rời nhanh ra khỏi anh, bước đi như chạy trốn. Anh vẫn đứng lại. Một mình châm thuốc hút, không ra vui cũng không ra buồn, lặng lẽ thay chị làm chiếc bóng tựa vào lan can.

Sáng hôm sau, đoàn khách được mời đi thăm khu thủy sản nổi tiếng cả nước của chị trước khi có buổi làm vìệc chính thức để ngày sau đó đoàn còn phải lên xe chuyển đến một địa bàn khác theo kế hoạch. Chiếc canô màu trắng bay như đệm từ trường trên những con sóng xanh biếc. Nắng miền Tây mới chói chang làm sao: Nắng soi tỏ vào mọi ngóc ngách cảnh vật đêm hôm qua còn bí ẩn, mờ nhòa. Nắng rọi vào tận đáy mắt phủ phê sau một giấc ngủđẫy của những vị khách sang trọng đến từ phố phường bụi bặm. Và nghiệt ngã thay, cái nắng quái ác ấy cũng làm hiện rõ trên khuôn mặt chị những nếp nhăn nho nhỏ, những dấu vết tàn phai, thoáng có chiều mệt mỏi không tránh khỏi của cái tuổi gần năm mươi. Những dấu vết mà tối qua dưới ánh đèn lung linh, trong cái lênh loang của men rượu không ai có thể nhận ra được, kể cả anh. Để giờ đây anh đang ngồi trước chị, chỉ cách nhau một cái đầu gối, đôi mắt vẫn mở to, hun hút, chỉ khác là đôi mắt ấy không đắm nhìn vào chị như tối qua nữa mà nó bối rối lảng đi phía khác, phía mặt sông rồi dừng hẳn ở đó như tối qua giữa hai người chưa hề có một chuyện gì xảy ra cả. Còn cái nhìn của chị, một cái nhìn ẩn sau đôi mắt trũng sâu cũng ngược hoàn toàn lại với với tối hôm qua, chốc chốc lại kín đáo săn tim ánh mắt anh. Nhưng không một lần nào tim được. Đủ cảm nhận ra điều ấy, đôi mắt chị hơi tối lại, trên đôi môi không thoa son thoáng một nét cười cay cay và nhẫn chịu. Nhưng chị vẫn không thể không nhìn vào khuôn mặt anh. Dưới ánh sáng trời, khuôn mặt ấy càng tôn rõ vẻ trẻ trung, sắc nét và đẹp đẽ hơn cả khi đêm. Một khuôn mặt giờ đây sao thật vô cảm, hững hờ. Chao ôi! Chị khẽ cúi xuống nhìn vào bàn tay có những ngón đã bắt đầu có chiều khô héo của mình. Bóng đêm giữ gìn tất cả nhưng bóng đêm cũng đã xé rách tất cả. Đôi mắt kia vẫn buông thảđi đâu. Biết là không thể săn timđược nữa. Càng biết là cái nồng nàn, thiêu đốt trong đôi mắt kia đã hoàn toàn nguội lạnh, vẻ như không chịu đựng nổi cái ngột ngạt ấy, chịđứng dậy, bước ra đầu boong làm như cuộc hành trình sắp đến đích . Nhưng phía trước dòng sông vẫn trải dài xa ngái và theo lịch trình đã được thông báo, ít nhất cũng phải nửa tiếng nữa canô mới cập bến. Đến 1úc ấy anh mới đuổi cái nhìn theo chị. Người đàn bà vẫn đứng đó, mỏng manh, dong dỏng, mái tóc dài vẫn bay về sau, vẫn lặng thầm mà sao vẻ quyến rũ ma mị đêm qua đã biến đi đâu tất cả! Một chút ân hận và xa xót nhen lên, anh cũng lặng lẽđứng dậy đi đến cạnh chị trước những con mắt vô tâm không hềđoán nhận ra điều gi của các chuyên viền kinh tế cấp cao còn đang mải phóng cái nhìn háo hức ra hai bên bờ sông ràn rạt gió nắng. Giống như tối qua, cũng đã nhận ra anh, cũng đã biết cái thân hình trẻ trung tráng kiện kia đang ở ngay sát ngay cạnh mình nhưng ở chị không còn một cái rùng mình nào xuất hiện nữa. Và rồi chính anh lại là người buộc phải lên tiếng trước:
- Xin.:. xin lỗi chị về chuyện hôm qua. Tôi... tôi chỉ...

Không biết có nghe được những âm tiết khổ sở trái ngược hẳn với cách nói tự tin vốn có của anh hay không mà chị vẫn không hề quay lại, chỉđưa tay chỉ về phía trước, nói to một câu nhưđể cho tất cả mọi người cùng nghe:
- Vâng, thành phốđã có tự án đến năm 2005 sẽ cải tạo toàn bộ khu vực hai bên sông này thành một khu tổng hợp du lịch và kinh tế, vốn sẽ vay ngắn hạn của ODA... Anh khẽ lặng người đi, chưng hửng và dù muốn cũng không thể nói thêm được điều gì nữa, đành trở lại vẻ im lặng nhọc nhằn. Chính lúc đó, tiếng chị lại vang lên bên tai anh, vừa đủ độ cho một người nghe:

- Không sao đâu... Chỉ có điều hôm qua tôi đã... đã mất ngủ suốt đêm.

Nói rồi, chị quay người bước trở lại khoang, vẫn cái cười lịch lãm với người này kẻ khác như câu nói vừa rồi chỉ là lời của gió vọng về chứ không phải là của chị. Chỉ còn người đàn ông cao lớn là đứng lại trên boong, bất giác thả cái nhìn xuống nước. Dưới đó, muôn ngàn hoa nắng vẫn không thôi nhảy nhót trên những lưng sóng nhấp nhô, miệt mài.

TIẾNG GỌI CỦA CON CHIM SÁO

BÍCH NGÂN

Như một cơn lốc, dịch cúm gà ập vào trại gà của chị Hằng vào một ngày cuối năm. Cả ngàn con gà đang đẻ trứng lăn ra chết. Cầm những con gà mái mập tròn, lông mượt vàng còn nóng hổi trên tay, chị Hằng khóc.

Không khóc sao được khi mỗi sáng ra thăm chuồng, chị vui sướng nhìn những quả trứng trắng ngà lăn lóc đầy chuồng. Những con gà mái lăng xăng mừng rỡ “lóc cóc… lóc cóc...” đón chị bằng một thứ ngôn ngữ mà chị và lũ gà đều ngầm hiểu. Mắt chúng rực sáng, chạy ào cả về phía chị. Chị cười bảo: “Ăn cho no, đẻ cho nhiều nghe...”. Bây giờ những con gà chết nằm ngổn ngang trong chuồng. Có con chết khi đang ăn. Có con chết khi đang đẻ. Những con sống sót ủ rũ đứng dồn vào một góc. Một không khí lạnh lẽo, tang tóc bao trùm khu chuồng trại. Mấy ngày sau, dù đã được cách ly, sát trùng, tẩy uế chuồng, gà vẫn chết hàng loạt. Chết không kịp chôn. Có người an ủi chị: “Chúng nó đi theo anh Dậu đó chị Hằng ơi!”. Anh Dậu, chồng chị, là kỹ sư chăn nuôi. Anh đổ mờ hôi sôi nước mắt gom góp gầy dựng được một trại gà vào loại bề thế của cái làng ven sông Vàm Cỏ này. Khi trại gà bắt đầu sinh sôi thi anh Dậu bị bệnh nặng và dù chị Hằng đã tất tả ngược xuôi chạy chữa cho chồng, hết trung tâm y tế huyện đến bệnh vìện tỉnh rồi lên bệnh vìện ở Sài Gòn nhưng anh cũng không thoát khỏi chứng bệnh nan y. Rồi anh Dậu lặng lẽ ra đi vào một chiều mùa xuân khi nắng tràn vào mái hiên, nơi anh từng nằm sưởi nắng, lắng nghe đàn gà líu ríu ồn ỉ xao động cả một không gian thanh bình và khuấy động cả khúc sông hiền hòa trước mặt. Ba năm trước chị vuốt mắt cho chồng, nay dịch cúm gà đã cuốn phăng công lao gây dựng vất vả của anh. Chôn những.con gà xấu số xong, chị cho công nhân tạm nghỉ. Ngày hai buổi thắp nhang cho chồng, chị thắp luôn cả nắm nhang cho hàng ngàn con gà đã chết. Thức, chị ngồi lặng hàng tiếng đồng hồ ngoài trại. Chợp mắt, chị hay mơ, những giấc mơ không trọn vẹn với những hình ảnh, những âm thanh không trọn vẹn. Khi thi thấy chồng lúi húi bên trại gà, khi lại nghe anh gọi. Tiếng gọi có lúc thật mơ hồ, khi thi ở bên kia bờ sông, nơi có những bụi hoa mua tím rịm; khi thi nhấp nhới hụt hơi bên những con sóng lao xao; khi thi nghe tiếng kêu đòi ăn của lũ gà; khi thi thấy những ả gà mái núc ních, lông óng vâng, mào đỏ chót đang lóc cóc, lóc cóc... Trong ngôi nhà ba gian tươm tất của chị còn lại ba sinh linh: Con mèo suốt ngày lim dim ngủ, con sáo và chị. Con mèo vừa lười vừa ranh. Lúc nào ả cũng muốn được bà chủ vuốt ve, cứ cọ cái đuôi dài vào chân tay chị bất kể cả những lúc chị đang buồn héo ruột héo gan. Bù lại hơi hướm của nó cũng đủ răn đe mấy con chuột táo tợn mà dường như biết ngôi nhà thiếu hơi đàn ông chúng cứ sục sạo suốt đêm. Con sáo mới là người bạn thân thiết của chị. Đó là kỷ vật của anh để lại . Một kỷ vật thiêng liêng. Khi vay bạn bè vốn liếng lập trại, một người bạn đã tặng anh con sáo. Người bạn cho biết loại sáo này khôn lắm, nuôi chỉ một năm là biết nói. Con sáo lớn lên, lông đen mượt, mỏ vàng, chân chi linh lợi trong chiếc lồng bằng nan tre mà anh đã công phu vuốt uốn từng nan. Chị vẫn còn nhớ cái cách anh vót những chiếc nan tre và miệng thi huýt sáo. Rồi mỗi sáng mỗi chiều tiếng huýt sáo của anh và tiếng nói, tiếng cười của anh làm trái tim chị tràn niềm vui. Một năm sau khi con sáo bắt chước tiếng chim chào mào, anh bắt đầu tập cho nó nói. Tiếng đầu tiên là: “Hằng ơi...”. Mỗi lần chị đi qua, anh chỉ tay vào chị, gọi: “Hằng ơi...”. Con sáo ghếch mỏ, nhìn chị một lúc rồi cũng khó nhọc cất tiếng gọi: “Hằng... ơi...”. Một tiếng gọi trầm ấm, rất là đàn ông. Nhân lứa gà đầu tiên đẻ trứng, cộng thêm sự kiện con chim sáo biết nói, anh chị làm bữa nhậu mời bạn bè đến dự. Tiệc bày ra, chị Hằng bưng mâm đi qua lồng sáo, nó nghển cao cổ hướng về chị và cất tiếng gọi: “Hằng ơi…”. Bạn bè ngạc nhiên, tròn mắt thán phục cái giọng rất ư tình cảm của con sáo. Lý thú hơn, nó lại bắt chước được cả cái giọng ồm ồm của anh Dậu. Một người bạn lên tiếng: “Dậu này, cậu mà có đi đâu, nghe con sáo gọi chắc bà xã cậu cũng đỡ nhớ. Họ xúm lại bên lồng chim dạy nó thêm: “Hằng ơi, anh yêu em lắm”. Con sáo giương cổ cố nhại theo mấy tiếng “anh yêu em lắm” nhưng nghe không rõ, từng âm cứ dính vào nhau như cơm nếp nấu nhão. Nhưng mỗi khi con sáo nói câu ấy, anh Dậu và chị Hằng đều hiểu nó muốn nói: “Anh yêu em lắm...?”. Chị Hằng cho con sáo ăn một chế độđặc biệt. Lòng đỏ trứng gà trộn với gạo lứt phơi khô, nước uống là nước mưa được hứng từ mái hiên nhà. Dần dần nó nói được nhiều tiếng, nhiều câu. Có ai đến chơi, nó ghếch mỏ chào: “Có khách... Có khách Hằng ơi”. Nhiều khi chị Hằng đi qua, nó nhảy chồm về phía chị, ánh mắt chớp liên hồi như vừa mừng rỡ vừa vui sướng và chào bằng một giọng hết sức tình cảm mà chị cảm nhận được: “Hằng ơi, anh yêu em lắm...”. Chị nghẹn ngào, sững lại, bật thốt thành lời: “Sáo ơi, tao yêu mày lắm!”. Hôm đưa đám anh Dậu, con sáo xù lông đứng bất động ở góc chuồng, im lìm như một cái xác. Chị Hằng cũng không còn nhớ gì cả để lưu tâm đến nó. Nỗi đau quá lớn khiến chị quên cả vìệc cho sáo ăn. Rồi khi vừa từ nghĩa trang về, chị nghe một tiếng gọi khá to và ngân dài: “Hằng ơi...!” như tiếng của anh Dậu âu yếm gọi chị. Chị bàng hoàng giữa căn nhà trống vắng rồi thụp xuống ghế, nước mắt trào tuôn. Cơn xúc động qua đi, chịđứng lên thắp một nén nhang lên bàn thờ anh thi cũng là lúc con sáo liên tiếp gọi: “Hằng ơi, Hằng ơi... anh yêu em lắm...”. Chị hạ chiếc lồng xuống, nhẹ nhàng bắt con sáo đặt vào lòng bàn tay. Hai mắt nó chơm chớp rồi buồn bã gọi:”Hằng ơi...”. Chị rụng rời, y như linh hồn anh Dậu đã nhập vào con sáo, hiện diện trong ngôi nhà này cùng chị. Con sáo làm chị nguôi ngoai phần nào nỗi đau thương tiếc chồng. Lạ là từ ngày anh Dậu mất, đàn gà đẻ rất sai. Chị vay thêm tiền ngân hàng, nâng đàn gà từ năm ngàn con lên gấp đôi. Công vìệc chăm sóc cũng nhẹ hẳn đi nhờ những người công nhân thạo vìệc và trung thành. Chị Hằng dành nhiều thời gian cho con sáo. Chị thường tưới nước vun bón những chậu hồng quanh đó, luẩn quẩn quanh con sáo để trò chuyện và để thỉnh thoảng được nghe tiếng gọi thiết tha: “Hằng ơi, anh yêu em lắm...”.

Chị đang ăn nên làm ra nhờ trại gà thi dịch cúm gà ập đến. Một trận cuồng phong, một cơn động đất ập đến cũng chỉ hãi hùng như thế là cùng.

Chị như kẻ mất hồn, ngồỉ lặng lẽ trong căn phòng có treo chiếc lồng chim sáo phía trước. Như chia sẻ nỗi buồn với chị, con sáo cũng ít nói hơn, nhưng mỗi khi chị thắp nhang cho anh Dậu và đàn gà, nó lại ngân lên rất khẽ: “Hằng ơi...”.

Một chiều, khi đang cho chim sáo ăn, ông trưởng ấp bước vào, vẻ mặt nghiêm trang:
- Chị Hằng ạ, tôi biết chị sẽ rất buồn nhưng theo lệnh của thị xã, những ai nuôi chim đều phải giết bỏđể tránh dịch bệnh lây lan...

Chị Hằng không bất ngờ trước thông tin của ông trưởng ấp, nhưng điều đó có nghĩa là con sáo của chị cũng phải đem thiêu hủy! Như bị một nhát dao đâm thẳng vào tim, chị choáng váng không nói được câu nào, mặt tái đi, cứ như là chính chị cũng sẽ phải hỏa thiêu. Ông trưởng ấp đi rồi, chịđến bên lồng, mở cửa, lặng lẽđặt con sáo vào lòng bàn tay. Con sáo như cũng hiểu được sự nghiêm trọng của những gì sắp xảy ra với nó, khép nép đưa mắt nhìn chị, như dò hỏỉ, như muốn được nghe câu trả lời của chị. Trời ơi, kỷ vật của anh Dậu, một con sáo mang hồn người, người bạn thân thiết cùng chị trong ngôi nhà này sắp vĩnh biệt chị. Vuốt nhẹ bộ lông đen mượt của nó, nước mắt chị trào ra...

Sáng hôm sau, khi những thanh niên trong ấp đến nhà chị trong tay là những bao những túi chứa xác nhiều loại chim, chị lật đật bước ra, giọng buồn buồn:
- Đêm qua con sáo nhà tôi bị mèo vồ mất rồi... Tốp thanh niên định quay ra thi một tiếng ồm ồm cất lên từ trong chiếc tủ đặt

khuất sau phòng khách:
“Hằng ơi...”. Cả tốp sựng lại lắng nghe. Con chim sáo bị nhốt trong ngăn tủ tối tăm cứ liên tục kêu “Hằng ơi Hằng ơi...” nghe đau đón như một lời cầu cứu.
Biết không thể giấu nổi, chị bật khóc nhưđứa trẻ và đành mở tủ, đem con sáo ra.
Con sáo quẹt quẹt cái mỏ vào mu bàn tay chị rồi nhìn chị, thống thiết cất lên  tiếng gọi: “Hằng ơi!”.

KÝ ỨC TUỔI HAI MƯƠI

VƯƠNG TÂM

Tôi nhớ đây là lần thứ ba đến dự sinh nhật Hằng đều bắt gặp ông già này đứng thắp hương trong vườn .Nhình như bên ấy có một bàn thờ nhỏở chái nhà hướng Nam.Đứng bên hè nhà Hằng tôi nhìn thấy rất rõ hình ảnh ông già hàng xóm đang đứng lúi húi đặt bó hương lên bàn thờ rồi lẩm nhẩm khấn vái. Bạn bè chúng tôi mải vui nên chẳng ai để ý đến mái đầu bạc trắng và dáng người gầy gò của ông già ấy. Bởi ông lặng lẽ đi ra đi vào như một cái bóng vậy. Thấy lạ, tôi hỏi Hằng:

-Sao c ứđến sinh nhật cậu là tớ lại gặp ông già này? Hằng chỉ gạt đi:
- Để ý làm gì. Tớ quen hình ảnh này từ khi còn bé cơ
- Sao vậy nhỉ? Ông ta thắp hương để tưởng nhớ đến ai đó vào ngày đầu năm. Tôi như tự hỏi chính mình, nhưng cái Hằng lại vui vẻ nói:
- Thật cái số mình cũng lạ, sinh ra đúng ngày của năm mới. Nào, hãy vui lên vì sự ra đời này...

Thế rồi nó bật to tiếng nhạc. Lời bài bát Cây đàn sinh viền quen thuộc vang 1ên. Cả nhóm hơn chục đứa cứ thế nghêu ngao theo giọng hát của Mỹ Tâm. Lát sau thằng Đạt nói to:

- Nhảy đi! Chúng mình nhảy đi!
- Disco! Disco! _
- Nào Rap, Raap, Rap cơ. Đứa nào đứa nấy la lên như cuồng dại: Cái Hằng lắc người khỏe nhất như muốn xóa đi mặc cảm của cái ngày sinh nhật nó rơi đúng vào ngày 27/7. Nó hát để chứng tỏđây là một ngày vui chứ không phải ngày buồn, ngày tưởng nhớ. Biết tính nó, tôi cũng nhảy theo phụ họa:

- Chúc mừng ngày vui của bạn!
- Nào hãy hát lên! Bất ngờ có tiếng nổ lép bép. Lúc đó một ngọn nến cháy lẹm vào góc giấy bóng nút trên chai r ượu. Có đứa nào đó hốt hoảng kêu lên và kéo vội đầu khăn làm cho những chai rượu mạnh đổ dập xuống vỡ tan. Rượu chảy ra lênh láng bắt nhanh ngọn lửa. Thật bất ngờ chiếc bàn gỗ như một ngọn lửa bùng lên làm mấy đứa con gái hét lên thất thanh và chạy ào ra ngoài sân. Mấy đứa con trai vội chạy để múc nước nhưng không timđâu thấy cái xô mà chỉ cuốn vội mấy cái áo xuống bể nước rồi chạy vào đập lên ngọn lửa đang cháy bốc lên gần trần nhà. Tôi cuống cuồng la to:

- Cháy rồi! Cứu chúng tôi với, cứu... cứu!

Tôi c ứ líu lưỡi lại không kêu được nữa khi thấy lửa đã bén lên gần những vì kèo. Nhưng bất ngờ có bong ai đó nhảy băng qua hàng rào rồi chạy vào bên trong nhà bê bổng cái bàn đang bốc lửa ném ra ngoài sân. Tôi đứng lùi ngạc nhiên vì thấy ông già hàng xóm nhà Hằng đang bắc ghế leo lên xà ngang nhà và lấy chiếc tải ướt dập lên ngọn lửa vừa bén cháy. Bọn con trai nhanh tay dập tắt ngọn lửa ở chiếc bàn thi cũng là lúc chiếc bàn đã cháy rụi hết đổ sập xuống giữa sân. Mấy đứa con gái thi đều tái xanh cả mặt và run run nhìn ông già với mái tóc bị cháy xém, lầm lụi bước về qua hàng cây bên nhà. Đứa nào cũng cảm. ơn ông rới rít. Ông chỉ nói ngắn gọn và hết sức bình thản:

-Vui nhưng cẩn thận nhé!

Tôi để ý thấy trên ngấn mắt ông già hình như hoe đỏ. Không biết có phải do lửa hay ông vừa khóc. Bởi vì khi ông nói với chúng tôi mà vẫn chẳng giấu được nỗi buồn đang chế ngự. Bóng ông bước về chậm chạp nặng nề chứ không nhanh nhẹn và khỏe mạnh như khi ông ném chiếc bàn bốc lửa ra ngoài sân. Không biết ông lấy sức mạnh ở đâu và vì sao ông buồn vậy? Trong lòng tôi biết bao xáo trộn vì nỗi buồn trên ánh mắt ấy. Tất cả vội vàng dọn dẹp cho gọn gàng. Thế là hết một buổi liên hoan vui vẻ vì mọi sựđã đổ vỡ. Cứ thế tôi lẳng lặng bước qua hàng cây sang bên vườn nhà ông già lúc nào không hay. Tôi tò mò bước tới gần bàn thờ nhỏ bên chái nhà. Ở trên bài vị của bát hương chỉ đính một ngôi sao và ở dưới có ghi dòng chữ: Nguyễn Văn Tốn. Bên cạnh bát hương là một cây sáo nhỏđược bày trên một đĩa đầy hoa hồng. Tôi đứng thừ người nhìn chăm chú vào ngôi sao. Trước mắt tôi ba nén hương đã cháy gần hết. Hương khói thơm ngát lan tỏa ngan ngát khắp vườn. Định thần một lúc, tôi mới nhận ra bóng ông già ngồi ở góc bàn giữa nhà. Nhẹ nhàng bước qua bậc cửa, tôi cúi chào và cảm ơn ông vì sự vìệc vừa qua bên nhà Hằng. Ông ngước nhìn tôi chẳng nói gì, tôi hỏi:

- Thưa ông! Nhình như hôm nay ông thắp hương để tưởng nhớ ai. Con hay cháu ông ạ? . Ông không nhìn tôi mà nói như với chính mình:
- Người đã hy sinh để cứu sống ông trong chiến dịch đó. Một chiến sĩ trẻ, đồng đội của ông.

Tôi im lặng một lúc nhìn về phía ngôi sao trên bàn thờ và hình dung ra một chiến trận khốc liệt đang xảy ra trước mắt. Rồi sau đó tôi ngồi xuống bên bàn và hỏi:

-Ông kể chuyện cho cháu nghe đi về người chiến sĩ trẻấy. Lúc này, mấy đứa sinh viền cùng lớp cũng tò mò chạy sang ngồi bên cạnh tôi. Cái Hằng ngơ ngác một lúc rồi thầm thì:
-Ông sống ở đây  một mình ạ? Ông già chỉ tay lên bàn thờ nói:
- Không? Ông sống với đồng đội của mình. Anh là Nguyễn Văn Tốn đó. Khi nhận cái chết thay ông, anh ấy mới 20 tuổi. Mấy đứa ngạc nhiên hỏi:
- Sao ạ? Sao lại chết thay ạ? Chuyện như thế nào? Ông kể cho chúng cháu nghe đi! Lúc này tôi có cảm giác buồn và ân hận. Khi nhìn thấy ông già trông rất cô đơn đang ngồi trước mặt mình. Tôi nhẹ nhàng nói:
- Nếu là chuyện buồn mà ông không muốn kể thi thôi ạ. Chúng cháu chỉ sang thăm ông và cảm ơn ông.
Thật bất ngờ, đôi mắt ông bừng sáng và giọng nói của ông bỗng khỏe và vang xa:
- Kể chứ! Đấy là chuyện của một người anh hùng các cháu cần phải nghe để biết những chiến sĩ thầm lặng hi sinh cho đồng đội và cho đất nước như thế nào.
-Mọi người líu ríu ngồi quanh ông như những đứa trẻ nhỏ hay hớp chuyện người lớn. Ông kể chậm rãi những kỷ niệm sâu sắc trong đời mình.

…Ấy là vào một ngày bất ngờ, Ban chỉ huy Sư đoàn miền Tây đang bàn kế hoạch tác chiến thi bọn giặc Mỹ phục kích. Có lẽ bị thám báo phát hiện nên chúng mới căn chính xác và nhanh chóng đến thế. Đây là mũi tấn công đặe

bi ệt của Sư đoàn do đại tá Quốc Dũng chỉ huy. Ngay khi bị phục kích, Ban chỉ huy Sư đoàn tản nhanh ra phía ngoài và chạy theo hướng Tây đúng như dự kiến khi xảy ra đột biến. Lúc này một đại đội đóng gần đó cũng được lệnh di tản ngay ra khỏi vị trí đóng quân. Không ngờ cùng một lúc gần một trăm chiến sĩ và trợ lý Nguyễn Văn Tốn luôn luôn đi sát bên đại tá Sư đoàn trưởng để lo mọi chuyện bất trắc xảy ra. Bất ngờ, Tốn nói với Sư đoàn trưởng:

- Báo cáo đề nghị Sư đoàn trưởng thay quần áo sĩ quan và mặc trang phục như những người lính bình thường đề phòng bất trắc xảy ra. Sư đoàn trưởng Dũng nhìn người chiến sĩ trẻ rồi cưới:
- Lo xa quá đấy! Quân ta đang trên đà tổng tiến công. Đúng lúc ấy, tiếng nổ chát chúa đến gần kề: Vòng vây của kẻ địch đang khép

kín. Trong tay những chiến sĩ không mấy ai còn đạn nên mọi vìệc chỉ còn trông vào sự may rủi bất ngờ. Vừa hay tiếng loa của kẻ địch vang lên:

- Sư đoàn trưởng Quốc Dũng hãy trình diện. Nếu không tất cả những người trong vòng vây sẽ bị chết vì bom đạn. Alô! Alô!. Những người lính Bắc cộng hãy nghe đây... Cứ thế tiếng loa chối tai và đầy đe dọa của kẻ địch vang lên. Quả như dự đoán của Tốn, trường hợp bất trắc đã đến, làm mọi người lúng túng chưa biết xử lý thế nào. Ai đó nói:

- Chúng ta quyết chiến đấu đến cùng bảo vệ thủ trưởng .Sống cùng sống!

Chết cùng chết!
-Tất cả hãy im lặng. Rất có thể chúng chỉđoán mò có thủ trưởng ở đây . Thấy đơn vị của ta im lặng, bọn địch dao động lo sợ nên không dám tiến đến gần mà chỉ bắc loa để hù dọa. Lúc này, Tốn mới gọi mấy chiến sĩ trẻđến bàn chuyện gì đó. Họ nhanh chóng dùng lưỡi lê và dụng cụ sẵn có đểđào đất. Nhình như ai đó cũng hiểu rằng trước mắt cần cứu thoát cho Sư đoàn trưởng Dũng thoát khỏi vòng vây. Bởi lẽ ông cần tiếp tục chỉ huy mũi tiến công quan trọng hướng Tây để làm bàn đạp từ vùng cao nguyên đổ xuống đồng bằng hỗ trợ những mũi tấn công khác của các binh đoàn giải phóng quân. Một lát sau chiếc hầm như đã được đào khoét vừa đủ một người ngồi khomở dưới. Lúc này trợ lý Tốn giữ khư khư bộ quần áo sĩ quan. Anh đề nghị đại tá Dũng ngồi xuống và ngậm một ống sáo nhỏ của chính Tốn luôn luôn mang theo bên mình. Ngay lập tức các chiến sĩ vùi đất lên người Sư đoàn trưởng. Chỉ một loáng đại tá Dũng đã chim dưới hầm. Chỉ một ống sáo nhỏđược nhô lên vùng vạt cỏ và những cành cây khô lấp phía trên để giúp đại tá Dũng thở được. Trên đầu đại tá Dũng là một lớp đất cỏ mềm thật khó nhận ra dấu vết Tiếng loa của kẻ địch càng rú rít:

- Chỉ còn năm phút nữa là hạn cuối cùng Sư đoàn trưởng Dũng không đầu hàng thi toàn bộ số người bị vây hãm sẽ chết dưới làn bom đạn và pháo kích.
Chúng cứ ra rả kêu gọi đầu hàng. Chỉ một, phút sau có tiếng vang lên từ những người chiến sĩ giải phóng quân:
- Hãy ngừng bắn và giải tỏa vòng vây. Tôi là Dũng đây? Mọi người thật bất ngờ khi thấy Tốn mặc bộ quần áo sĩ quan của đại tá Dũng. Trông anh thật cao lớn. Trên gương mặt hốc hác xanh xao vì được thoa nhựa xanh lét của vỏ cây trộn với đất làm Tốn trông già thêm tới chục tuổi nữa. Ai nấy đều hiểu ra mọi chuyện và thầm lặng đi bên anh. Và ai cũng hiểu rằng để bảo toàn tính mệnh của gần trăm chiến sĩ thoát chết thì phải cần có người hy sinh. Hơn nữa để giải thoát cho đại tá Dũng vìệc Tốn làm thật dũng cảm và bất ngờ. Mọi vìệc như đã định một cách nhanh chóng theo kế hoạch đột ngột của trợ lý Tốn. Ngay lập tức tất cả những người chiến sĩ đó bị bắt cùng với Tốn về nhà giam. Sau đó riêng Tốn bị biệt giam tại khám Chí Hòa...

Giọng ông Dũng bỗng lạnh đi vì đuối hơi. Ông kể một mạch những chuyện vừa xảy ra. Tất cả im lặng chờ nghe ông kể tiếp. Ông nhìn chúng tôi một lát rồi bỗng ứa nước mắt nói:

- Sau khi được cứu thoát ông trở về Sư đoàn cùng đánh với các Sư đoàn khác cho ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam. Khi tim tới nhà tù mới hay tin Tốn đã bị phát hiện và bị sát hại ngay sau đó. Chúng tôi im lặng nhìn cây sáo trên tay ông cùng ngôi sao bằng thép sáng óng ánh. Những kỷ vật thiêng liêng còn lại của chiến sĩ Tốn. Bàn tay ông run rẩy vì xúc động. Nhình nhưở nơi ấy, tiếng sáo đang vì vút giao hòa trong thiên nhiên, bay bổng cùng ánh sao lấp lánh trên bầu trời. Bàn tay ông đang khóc với những kỷ niệm nặng tình nghĩa của người chiến sĩ trẻ. Và tối biết rằng, có lẽ từ đó ông Dũng chỉ dành phần đời còn lại của mình sống với những ký ức sâu sắc về cái sống và cái chết hết sức to lớn từ sự hy sinh của người đồng đội.

Tôi thấy tất cả các bạn ngồi quanh cùng đều hoe mắt. Nhất là cái Hằng đã nắm chặt bàn tay của ông Dũng và nghẹn ngào nói:
- Cháu xin lỗi ông!

Xin lỗi vì điều gì có lẽ chúng tôi cũng chưa lường hết được. Có thể vì sự vô tâm của tuổi trẻ với những ký ức lịch sử, hoặc cũng có thể vì sự bàng quan của chính chúng tôi với lớp người đi trước đã từng hy sinh đểđem lại cuộc sống tươi đẹp cho chúng tôi ngày nay. Và có thể xin lỗi cả sự lạnh nhạt của lớp trẻ với sự cô đơn của những người già. Sự cô đơn vĩđại của cuộc đời đã sản sinh ra những cuộc đời...

KHI NGƯỜI TA CÒN TRẺ

NGUYỄN THỊ NGỌC TÚ

Tôi đưa mắt nhìn đồng hồ. Bên ngoài, nắng đã nhạt và tắt dần. Các nhà đã lên đèn. Tại sao đến lúc này anh vẫn chưa về? Tôi điên lên nhìn mâm cơm nguội ngắt và các nhà hàng xóm bát đũa đã kêu lách cách báo hiệu một ngày đã qua. Sao mày lấy chồng sớm thế? Lấy chồng sớm làm gì? Ngu ơi là ngu. Ăn chơi cho sướng đã. Ràng buộc lúc nào khổ lúc ấy. Những lời nói của bạn bè lâu nay tôi để ngoài tai, có khi còn vênh mặt lên: “Tại tao yêu anh ấy. Anh ấy cũng yêu tao. Tao thích cưới!”. Nói đến thế là tiêu. Các bạn tôi im re. Tôi thích thú vì đã thắng lợi. Tôi là người hiếu thắng. Tôi đã làm gì thi điều đó tuyệt đối đúng. Ừ, có lúc cũng phải khổ sở tí chút, như lúc này chẳng hạn. Ở đời phải có lúc sướng lúc khổ chứ. Anh là một thanh niên đẹp trai, theo đuổi mục tiêu không hề biết mệt từ lúc tôi còn học phổ thông, nhẫn nại ít thấy, chịu đựng hết sẩy. Anh đưa đón tôi chu đáo ngoài ra ngày nghỉ anh đưa tôi đi chơi. Những con đường đẹp, những cây lạ. Tôi biết thế nào là hoa thơm, cỏ lạ. Anh giúp tôi sưu tầm ô mai các loại mà tôi thích ăn… Ngày đối với tôi cứ rối rít tít mù những thăm viếng hẹn hò. Tôi luôn chờ đợi thấp thỏm khi anh đến. Tôi cảm thấy đời tôi có thể thiếu nhiều thứ trừ anh.
Rồi một hôm, anh đột ngột xuất hiện. Tôi chạy lao ra đón anh. Anh luống cuống đẩy ra trước mặt tôi một bà già đứng tuổi. Anh cười giơ tay cho tôi:
- Mẹ anh đấy, em làm quen với mẹđi. Lúc đó thế nào nhỉ? Người tôi nóng bừng lên nhưng hai tay lại sởn gai ốc như bị lạnh vậy. Tôi lí nhí chào “bác” rồi chạy vụt ra đằng sau bếp chúi mũi vào hai củ khoai lang và một con mực đã mốc xanh mẹđể dành làm thức ăn cho con mèo. Tôi nghĩ và quên bẵng những gì đã xảy ra ở trên nhà. Một lúc sau, con mực đã phồng rộp lên, thơm phức, không còn dấu hiệu nào của mốc xanh mốc đỏ nữa. Tôi đang xé con mực tước ra thành những mảnh nhỏ thi anh chạy lao từ trên nhà xuống bếp, ngồi thụp bên tôi, thở phào:

- Xong rồi!
- Xong cái gì? - Tôi ngơ ngác.
-Chuyện chúng mình xong rồi. Hai cụđã “ô kê” nhau và sẽđứng ra lo đám cưới cho chúng mình - Vừa nói anh vừa cầm con mực đã nướng xé nhỏ nhai tóp tép.
- Anh nói chuyện gì đấy? Cái gì, lúc nào cũng đùa

- Tôi nhăn nhó và lo lắng không hiểu những gì xảy ra ở trên nhà.
Anh vẫn tóp tép nhai và còn khen mực ngon nữa mới tức chứ. Rồi anh khề khà:

- Anh không ngờ hai cụ “ô kê” nhau nhanh đến thế!Lạ thật! Nhẽ ra hai cụ phải bàn bạc, trao đổi với nhau về mọi việc của đám cưới. Bao nhiêu là việc không bàn lại ngồi trao đổi với nhau về sở thích của các món ăn. Cả hai đều thích ăn rau khoai lang luộc, ăn cháo hến, cháo trai với rau dền. Thích thế cơ chứ. Em phải thưởng công cho anh đi. - Anh vừa nói vừa nhai và thế là hết sạch con mực của tôi. Còn tôi lúc ấy chẳng hiểu ra sao, phát hoảng lên. Tôi lao lên nhà, đứng sững nơi cửa.

Tiếng trong nhà vang lên. Giọng mẹ tôi xởi lởi:

- Vâng. Bác đã nói thế em xin chấp nhận. Bác ở xa màđến thăm gia đình em như thế này thật là quý hóa. Bác cứ yên tâm để  em bàn thêm với gia đình. Có thế nào thi đầu tuần sau em sang bên đó. Trước nhất là để thăm gia đình, sau là để xem còn gì cần bàn bạc ta dứt điểm luôn. Chẳng giấu gì bác, lâu nay cháu Đạt vẫn qua lại đây, tôi quý lắm, coi cháu như con em trong nhà. Bác cứ yên tâm hai nhà như một. Tôi hốt hoảng chạy xuống bếp. Anh đã xơi hết hai củ khoai lang.

-Có chuyện gì thế anh Đạt? Thế này là thế nào?
- Cứ ngồi xuống đây đã! Anh bình tĩnh chờ đợi tôi. Khi tôi đã ngồi yên ổn trước mặt anh, cách nhau cái bếp lửa nhỏ đang đỏ hồng nổ lốp bốp vì vún mực và đất ở củ khoai lang rơi xuống. Anh nhìn tôi đăm đăm rồi hỏi nhỏ:
- Em có đồng ý làm vợ anh không? Tôi sững sờ. Chưa bao giờ tôi nghĩ sẽ đến lúc có người lại hỏi tôi như vậy.

Lại hỏi vào một hoàn cảnh chẳng nên thơ tí nào. Chẳng có ánh trăng làm chứng. Chẳng có dòng sông hay con đò lơ lững trôi, hay rặng liễu rủ, bãi cỏ non xanh như tôi thường tưởng tượng.Chung quanh tôi chỉ có chảo rán, các kiểu nồi xoong, xô đựng nước và cái bếp điện nhỏ cháy đỏ và hai củ khoai nướng mà anh đã ăn hết trong nháy mắt. Chừng hiểu tâm trạng của tôi, anh khẽ đặt tay lên mái tóc ngắn cũn của tôi:

- Anh đèo mẹđến đây để đặt vấn đề cho anh đi lại nhà em, đồng thời xin mẹ cưới em về làm vợ. Em thấy thế nào?

Nghe anh nói, trong ng ực tôi có một cục gì chẹn ngang làm tôi tức thở. Không trả lời, tôi vùng chạy ra sân, người run bắn lên và lặng lẽ khóc. Anh đưa khăn cho tôi lau nước mắt. Tôi tấm tức:

- Lấy anh xong em có được đi học, đi chơi không? Anh có đi với em không?
Anh có đánh em như mấy ông hay đánh vợở gần nhà em không?

Anh cười rũ ra, không trả lời tôi. Chỉ cười và cười. Lúc ấy tôi khóc nên không nhìn thấy hai bà mẹ đang đứng ngay bên cạnh nhìn chúng tôi. Chợt tôi nghe một tiếng nói là lạ:

- Chao ôi, con bé đáng yêu quá. Nếu nó, thằng con trai của mẹ không chiều chuộng con, con ở với mẹ, lo gì?
Tôi giật mình, chùi vội nước mắt gượng cười nói với “mẹ anh ấy”. Chắc mồm tôi méo đi hay sao mà cả ba người đều cười ồ. Tôi chuẩn bị lấy chồng là như thế đấy! Ngày đón dâu, lúc mẹ anh (đằng trai) đến xin dâu. Theo đúng luật lệ bà mang một cái tráp trong có những lá trầu cắt têm cánh phượng, cau đã bổ và vỏ đã cắt miếng. Bà mẹ anh mời bà mẹ tôi ăn một miếng trầu rồi để tráp lên bàn ra về. Nhà gái nhận côi trầu để mời khách và trả lại nhà trai vào hôm đón dâu. Đằng này lúc bà mẹ anh đi ra nhìn thấy cái tráp để trên bàn, tưởng bà quên, tôi vội ôm tráp hối hả đuổi theo, mồm gọi to:

- Bác ơi, bác quên cái tráp! Mẹ anh ấy và mẹ tôi lại được trận cười. Bà mẹ anh ấy vuốt tóc tôi nhỏ nhẹ:
- Phải để lại con ạ. Xin dâu không đem tráp vềđâu. Tôi ngớ mặt ra lủi thủi ôm tráp vào nhà.

Lòng chưa hết bàng hoàng, một lúc sau, khi một cô đến trang điểm cho tôi lại làm cho tôi thêm ngơ ngác. Thay mái tóc ngắn ngổ ngáo như con trai của tôi là những búp tóc dài xoăn tít của cái đầu tóc giả úp lên. Mắt tôi xanh thẫm. Hai hàng lông mi giả kè kè nặng trĩu luôn kéo sụp xuống làm tôi đâm buồn ngủ. Đôi môi tôi vốn dĩ màu hồng, giờ bôi cái gì làm nó thẫm lại da mặt trắng phếch ra. Hai sống mũi được viền hai đường chỉ nâu sẫm. Nhìn vào gương tôi thấy một gương mặt quen quen. Một mặt đàn bà không già không trẻ, đanh đá như con ma đeo mặt nạ dọa trẻ con ngày rằm tháng tám. Rồi váy bốn tầng kết hoa lượt thượt, tay găng, chân tất. Cô bạn phù dâu đã từng học với tôi từ lớp 1 đến lớp l2, sau đó mỗi đứa vào một trường đại học. Hai đứa cùng nhìn nhau qua gương, cười đến chảy nước mắt. Thế là một vệt đen ngòm chảy dài bên cánh mũi. Càng cười. Thấy vậy bà hóa trang lên cơn thịnh nộ mắng cho một trận vì đã làm bà mất bao công sức. Đang cười bỗng nghe một tràng pháo nổ vang lên. Hai đứa chạy cuống lên nấp vào sau cánh cửa ban công. Chỉđược một lúc thôi, tôi và quý, cô bạn phù dâu lại lôi nhau ra cửa nhìn sang phòng bên. Chao ôi là đông! Toàn người là người. Khói pháo mù mịt. Quý thì thầm:

- Chẳng thấy chú rể với phù rể đâu mày ạ.
- Tao làm sao biết được. - Tôi đáp. Bỗng cớ tiếng nói phía sau:
- Ai đời cô dâu háo hức xem mặt chú rể, nó sang bây giờ tha hồ mà xem! Bà bác tôi nói.

Hai đứa lại kéo nhau vào. Chú rể xuất hiện. Thật tức mình là tôi không được biết mặt anh ấy để hỏi xem anh ấy nghĩ gì. Chỉ nhìn thoáng anh cười, hai hàm răng trắng lóa lên. Tôi cúi gầm mặt vì ngượng. Tôi luôn có cảm giác mình đeo mặt nạ, luống cuống giơ tay ra đón bó hoa hồng to tướng anh đưa cho tôi:

-Cầm hoa thế nào?
- Không biết! - Anh cũng thì thào. Lúc mẹ dẫn chúng tôi đến trước bàn thờ làm lễ gia tiên, mẹ dặn dò tôi trước lúc về nhà chồng. Tôi bỗng thấy mình phải xa mẹ, xa ngôi nhà thân yêu suốt gần hai mươi năm tôi đã sống, xa tất cả... Nước mắt trào ra má. Anh thấy tôi khóc, sợ quá ghé tai tôi thì thầm:

- Khóc làm gì, sớm mai anh lại đèo em về ngay mà. Đây chỉ là luật buộc phải làm thôi. Không làmđúng các cụ chửi cho à?
Quay nhìn sang bên, mẹ tôi cũng đang sụt sịt, anh phải quay mặt đi vì buồn cười. Còn tôi, nước mắt vẫn chảy nhưng lại nhe răng ra cười.

- Làm gì mà ngồi nghệt ra thế, em? - Anh dựng chiếc xe đạp bên cửa, vừa phủi ống quần bạc trắng nhìn tôi cười.

Tôi đưa mắt nhìn cái đồng hồ treo tường. Vừa vặn con chimởđó thò cổ ra cái cửa sổ con con cất tiếng hót lên.

- Anh về muộn phải không. Anh cố làm cho gọn việc, mai đỡ. Chao, mỏi lưng quá, pha cho anh cốc nước chanh đi, khát cháy cổ đây này. - Vừa nói anh vừa vặn người, những đốt xương kêu răng rắc. Đến gần tôi, anh cúi xuống khuôn mặt lướt qua mái tóc tôi âm ấm. - Giận anh phải không, hả bé? Anh bận làm chứ có chơi bời gì đâu.

- Anh nói nhiều thế nhỉ. Chưa hỏi mà đã xưng -Tôi nói vằn mắt lên nhìn anh như thôi miên.
- Sao hôm nay em lạ thế? Học ở đâu cái kiểu mắng chồng. Không làm lấy gì ăn tiêu. Xin mãi tiền bố mẹ được ư?

- Anh nói và nghiêm mặt.
- Tôi nói thế, sai à? Tôi đợi anh vềđể nghe anh mắng à? Hết chịu được nữa rồi - Tôi bỗng sụt sịt khóc.
- Ngày hôm nay đẹp trời mà tôi phải ru rú ở nhà như thế này à? Em sao thế? Anh chẳng hiểu gì cả - Anh ngơ ngác nhìn quanh nhưđang tìm kiếm cái gì làm tôi tức giận.
- Rồi anh sẽ hiểu! - Tôi vùng vằng đứng lên, ra gương chải lại tóc, đi nhanh ra cửa.

- Em đi đâu đấy? Sao thế nhỉ? Chẳng có gì mà cũng làmầm lên. Nhẽ ra hôm nay anh và em rất vui. Anh làm xong việc.

- Anh nói và chạy theo giữ tôi lại. Tôi vùng vẫy thoát ra khỏi vòng tay của anh.

- Tôi đi chơi đây. Ở nhà chờ anh như thếđủ lắm rồi. Tôi dắt xe lao ra đường. Nhìn thoáng một gương mặt tái đi và tiếng anh gọi thoang thoảng đâu đó.
Nắng tắt dần trên những ngọn cây. Trời mát. Gió lùa lá khô chạy quẩn trên đường xào xạc, xào xạc. Tôi đạp xe hối hả. Nỗi tức giận bừng bửng ra khỏi nhà gi ờ dịu hẳn đi.
- Ồ, An đấy à? Lại đây, An! - Có tiếng con gái gọi thảng thốt bên đường. Tôi giật mình dừng lại. Bên đường là một câu lạc bộ mới mở dành cho thanh niên lui tới hoạt động và sinh hoạt văn nghệ. Ánh sáng trắng tứ chùmđèn tỏa ra. Tiếng nhạc ồn ã. Từng tốp, từng nhómđi vào câu lạc bộ với những bộ quần áo đủ màu sắc:

- An đi đâu thế? Vào đây đi. Tối thứ bảy nào bọn mình cũng ra đây sinh hoạt.

- Tuyết, cô bạn ở gần nhà tôi giằng tay người yêu chạy lao tới tôi, nụ cười rạng rỡ. Những cái răng khấp khểnh thường ngày như bớt khấp khểnh và trắng hơn vì đôi môi tô đỏ chói. Hai hàng lông mi cong veo và cứng đờ làm hai mắt như sâu thẳm, long lanh. Cái váy Tuyết mặc màu trắng rất hợp với chiếc áo chẽn màu đen, hai tay bồng, ngực hở rộng pha thêm màu hồng bóng loáng. Trông Tuyết thật sang trọng và thật đẹp. Nhìn Tuyết lúc này chẳng ai nghi Tuyết sáng sáng đèo chiếc cặp lồng, bộ quần áo xanh bạc hối hả đạp xe đến nhà máy, chiều muộn tứ nhà máy về với cặp lồng, vụn thuốc lá và giấy cuộn, dây chạy máy đứt quyện với mùi mờ hôi, mùi dầu máy và sau đó là chong đèn lên quấn thành những điếu thuốc lá đem cho hàng nước.

-Thôi, tao ăn mặc thế này không tiện đâu – Tôi nói.
-Kệ. Em còn xinh hơn khối đứa. Để anh gửi xe cho. Emđi mua ba vé -
Người yêu của Tuyết nói - Kiếm mấy cái kẹo cao su mà nhai cho thơm mồm!
Thoáng cái, Tuyết đã có ba vé và gói kẹo cao su đưa ra và khoác vai tôi đi vào.

Phòng rộng.. Có mấy chiếc ghế kê đọc theo tường đã chật cứng người ngồi đứng. Những đôi mắt xanh, những đôi môi đỏ, những bộ quần áo lộng lẫy sang trọng đủ các kiểu. Họ nhìn tôi ánh mắt định giá và xem thường. Mốt áo dây hở nửa người đang thịnh hành. Họ nhìn Tuyết đầy vẻ quý mến, trọng vọng. Những thằng con trai vẻ hãnh diện với bạn gái. Tuyết ngẩng cao đầu, mồm nhẽo nhoạt kẹo cao su. Bên cạnh tôi bỗng vang lên một tiếng “bốp” nhỏ. Tôi nhìn sang. Một cô bé khoảng l4 - l5 tuổi mặc áo có hai dây đeo lên vai để hở cả vai và nửa ngực, quần thụng hoa văn, thổi một quả bóng bằng kẹo cao su to dính vào mũi. Nó bỗng nổ tung. Trên mặt cô bé lỗ chỗ những vết đen. Nó tít mắt cười. Vừa đó dàn nhạc sống góc phòng tấu lên một bản nhạc. Tôi nghe tiếng Tuyết gọi:
- Bi bốp đấy, An ạ. Tao ra trước. Ai mời mày nhớ ra ngay nhé? - Tuyết nói nhanh và đi ra góc phòng, giơ tay lên nắm tay người yêu nhún nhảy tiến lùi rồi chui qua. Âm thanh dìu dặt. Ánh đèn mờ ảo và tiếng cười khúc khích. Tôi bỗng thấy mình “lù lù” hiện ra ở góc phòng già nua, cổ quái. Xung quanh tôi không ai đứng yên. Ai cũng có đôi, nếu không nhảy thì ngồi thì thầm, rúc rích trong những góc tối. Một vài ánh mắt nhìn tôi vẻ thương hại. Tôi bỗng nhớ đến anh. Không hiểu giờ này anh làm gì. Chắc lại chúi mũi vào những quyển sách. Ôi, nếu như có anh ở đây. Tôi thấy mình thích hợp với anh hơn. Chúng ta sẽ lại sống vui vẻ đằm thắm như ngày đầu. Tôi nghĩ và vùng quay người chạy ra cửa. Tìm xe trong một góc tối, tôi lao nhanh về nhà.

DOLLY

NGUYÊN HƯƠNG

Nhìn mình trong tấm gương bầu dục, nàng mỉm cười. Suốt chiều nay, nàng soi gương tập mỉm cười. Cuối cùng thì nàng cũng tìm được một nụ cười mỉm có thể hài lòng được.Thu ng ười trong ghế bành, nàng lắng nghe tiếng bước chân của chồng. Một, hai, ba, bốn, năm... Ngày mới dọn về ngôi nhà này, hai đứa con của nàng chạy lên chạy xuống cầu thang thi nhau đếm bậc... Mười hai, mười ba, mười bốn... hai mươi lăm... Giờ thi nàng nghe cả tiếng anh thở, và tiếng chìa khóa xoay trong ổ. Rồi tiếng bật công tắc đèn, ánh sáng bừng khắp phòng và giọng anh ngạc nhiên:
- Sao em... Sao tối thế này? Anh đi đến trước mặt nàng. Hai người nhìn nhau. Không ai nói gì. Anh thở dài não nề.
Chợt anh nghe tiếng nàng cười. Đúng vậy, nàng cười khúc khích, vui vẻ và tinh nghịch:
- Anh biết tại sao emđể nhà tối không?
- Thôi, đừng vậy nữa. - Anh cắn chặt răng. - Cuộc họp đang tiếp tục nhưng anh bất cần. Anh muốn nói với em... Nàng vươn tay bịt miệng lại:
-Em hiểu rồi. - Nàng đằm thắm. - Em hiểu anh mà. Mắt anh ngấn nước:
- Anh là kẻ chẳng ra gì.
- Em yêu kẻ chẳng ra gì đó. Anh ôm choàng lấy nàng. Khuôn mặt anh qua vai nàng đối diện với tấm gương bầu dục nhăn nhúm khổ sở
- Anh nghĩ lại rồi. Mặc kệ mọi sự ra sao thì ra.
- Đừng nói vậy. - Nàng ngọ nguậy đầu trong ngực anh. - Không thể mặc kệ được.
- Nhưng anh không thể... Chính anh không thể chịu nổi... .
-Em cũng không chịu nổi. Một mình anh một mình em thì không thể. Nhưng hai chúng ta thì có thể.
Im lặng. Im lặng thật lâu. Trái tim nàng đập mạnh trong lồng ngực dội lại tiếng đập của trái tim anh. Từ từ nàng lùi lại nhìn anh chăm chú.
- Em sao vậy?
- Em muốn ngắm anh. Em sợ... ngày mai em sẽ khác, anh sẽ khác.
- Thôi đi. - Anh hét lên. - Anh sẽ không... Tiếng hét kinh khủng đến nỗi tấm rèm nhung lay động.
- Không nhắc đến chuyện đó nữa. - Giọng nàng điềm tĩnh và chuyển sang nghịch ngợm. - Anh không thấy emđang mặc cái áo này sao? - Nàng e thẹn.
Anh mở to mắt... Cái áo màu hồng nhạt điểm những chấm tròn nho nhỏ màu đỏ. Từ lâu... Cái áo đêm tân hôn.

- Hình nh ư em đã mập ra rất nhiều. Nhưng không sao, may mà hàng thun nên em vẫn mặc được. Nó vẫn còn đẹp phải không anh? Mười lăm năm... Em không nghĩ là đã mười lăm năm rồi. Nhanh quá! - Nàng ngắm nghía và vuốt ve những nếp xếp.

Khuôn mặt anh đờ ra tê dại. Nàng mỉm môi như thể anh là một tên ngốc.
- Anh tắt điện đi. Anh đi về phía công tắc nhấn ngón trỏ vào cái nút màu trắng như một cái máy.
-Ôm em đi.
- Lần cuối cùng của chúng ta đấy...
-Em sẽ không còn là vợ như trước đây... như ngày hôm qua. Chúng ta... Hãy ôm em đi. Anh hiểu em nói gì mà, phải không? Đừng để em phải nói nữa. Em yêu anh.

M ười một giờ đêm, nàng ra khỏi nhà. Chiếc taxi đang đợi ở góc phố. Anh nói để anh đưa nàng đi nhưng nàng không muốn, việc này nàng một mình phải lẽ hơn. Vừa ra khỏi cổng, nàng khựng lại một chút rồi nhớ ra mình phải tiếp tục làm gì. Chiếc taxi đang đợi ở góc phố. Nàng muốn khóc, nàng nhận ra mình muốn khóc. Người tài xế sẽ nói gì về những giọt nước mắt của người đàn bà lúc mười một giờ đêm? Nàng hít một hơi đài, hãy đi đứng an nhiên mệnh phụ, bình thản đoan chính, nụ cười trên môi lụa là.

- Em đi đây. - Nàng nói khe khẽ với cánh cổng. - Mẹđi đây, ngủ ngoan nhé.
- Nàng nói khe khẽ với cánh cổng.

Ánh đèn trên ban công bừng sáng. Tim nàng thắt lại Vậy là anh không giữ lời hứa. Nàng không muốn bất cứ đưa tiễn nào, kể cả ánh mắt. Anh thật là... Nàng mím môi dấn bước. Giữ cổ thẳng cứng không nhìn lên nơi ánh sáng tỏa xuống, nàng đi về phía taxi. Hơi ẩm thoang thoảng. Ban nãy, khi nàng cuộn người trong vòng tay anh, trời òa mưa. Mưa luôn luôn là đồng minh cho một giấc ngủ ngon. Và nàng đã ngủ thiếp đi trong mùi mồ hôi quen thuộc. Nếu anh không lay thì chắc nàng đã ngủ quên.

Người tài xế xuống xe cúi chào và nhanh tay mở cửa. Sự lễđộ này làm nàng muốn khóc. Nhưng bây giờ thì càng không thể khóc được nữa rồi.
-Cô có muốn dạo một vòng trước khi chúng ta về nhà không? - Câu hỏi thốt lên bằng giọng rất hòa nhã.

Nàng sững sờ nhìn vào ghế tài xế. Hắn. Hắn… Quen nhìn thấy hắn dáng vẻ thẳng cứng trịnh trọng, nàng đã không nhận ra... cái áo sơ mi xắn tay tận khuỷu, bắp tay rắn chắc hờ hững vòng qua vô lăng.

-Cô có thấy rằng tôi khá hiểu cô không? Tôi đoán thế nào cô cũng đến với tôi bằng taxi.
Nàng nhìn con đường chạy lùi về phía sau, hai hang đèn như bóng mặt trăng liên t ục sà xuống. Tiếng ho khẽ.
- Trời hơi khó chịu. Tôi có mang theo khăn quàng cổ cho cô, nó ở phía sau lưng cô. Nàng thẳng người lên như bị điện giật.
-Cô không nên căng thẳng quá như vậy. - Giọng hắn mềm mại. - Tôi cho xe chạy một vòng quanh phố nhé? Có 1ẽ tôi phải cảm ơn cô. Từ lâu rồi công việc và công việc. Không ngờ phố xá thay đổi nhiều quá.

- Không phải chính ông tạo nên những thay đổi đó sao? Nàng bật ra và thấy trên khuôn mặt nhìn nghiêng của hắn là vẻ hài lòng, hắn chỉ muốn nàng trò chuyện về bất cứ điều gì.

Nàng khó chịu với chính bản thân quá đỗi. Bị 1ừa thật dễ dàng. Liên tục cho xe rẽ trái rẽ phải nhưđùa, hắn nhìn nàng qua kính chiếu hậu:
- Cô biết tôi nghĩ gì không? Tôi nhớ câu chuyện về anh chàng Alibaba may mắn, may mắn lớn nhất của anh ta là có nàng hầu gái rất thông minh và trung thành. Loại truyện cổ tích đó Đáng cho người lớn đọc .Thôi chúng ta về nhé. Nàng rùng mình ớn lạnh. Giọng hắn êm như ru:
- Khăn quàng ngáy sau lưng cô đấy thôi. Căn phòng thoang thoảng mùi thơm trang nhã. Mọi thứ đều trang nhã... Cái đồng hồ kiểu cổ viền khung màu đồng, tranh thiếu nữ, bức thư pháp, bộ bàn ghế mây với bình hoa như cỏ... Và cái giường rộng phủ drap lụa bóng mượt trong ánh đèn mờ mờ.

Hắn đi vào phòng bên và quay lại trong bộ pyjama màu nhạt viền đen.

Nàng ngồi im không nhúc nhích. Nàng đã nghĩ mình sẽ nhắm mắt lại mà mỉm cười cho xong sự đời. Nhưng nàng không thể mỉm cười như ý muốn. Nàng đã có ý khinh bỉ hắn, nhưng lúc này đây nàng chỉ thấy sợ.

Hắn đi đến bên nàng, đặt tay lên vai xoa nhẹ rồi động tác này dừng lại ở cổ tay nàng:
- Tôi không làm bất cứđiều gì nếu cô không muốn. Thật. Ngay bây giờ nếu cô muốn về tôi sẽ đưa cô về.
Câu nói khiến nàng mỉm cười. Kịch. Nàng chỉ sợ khi hắn thật, nàng không sợ khi hắn kịch. Hắn biết nàng không còn chọn lựa nào khác.

- Cô hãy cười như thế - Hắn ngồi xuống cái ghế đối diện với nàng, thủ thỉ - Tôi rất phục khi cô đến đây. Vợ tôi, nếu tôi ở địa vị chồng cô hiện nay thì chắc chắn một điều là bà ấy sẽ quơ quào nốt những gì chưa bị phát hiện rồi cao chạy xa bay. Tôi ghen với chồng cô đấy.

Nàng tự hỏi hắn nói điều này để làm gì? Cái đồng hồ cổ trên tường chỉ mười hai giờ ba mươi, bắt đầu một ngày khác. Hắn chồm tới vuốt má nàng:
-Cô đẹp lắm. Tôi thích cô. Từ lâu rồi... Từ khi tôi và chồng cô còn làm chung công ty. Nhưng nếu chỉ thích thì chúng ta không có đêm nay.

Hắn sẽ nói hắn yêu mình say đắm? Nàng tự hỏi và thấy lợm giọng. Không cần trò ve vuốt này, hoàn toàn không cần. Nàng biết mình phải làm gì. Nàng rướn thẳng người 1ên:

-Thưa ông...
-Khoan, nghe tôi nói hết đã. - Hắn thầm thì. – Cô có nghĩ là chúng ta sẽ có một đứa con không? Nàng lạnh người. Hắn muốn gì?
- Không có trong hợp đồng. - Nàng bật ra thảng thốt.
- Chưa có.
- Sao ông không nói sớm hơn?
- Sớm hơn thì sao? Ngay lúc này quyền lựa chọn vẫn thuộc về cô mà. Nàng cứng họng. Chai rượu xuất hiện trên tay hắn như một trò ảo thuật, hắn rót ra cái ly và chậm rãi nhấp môi, mùi anh đào thơm lừng.

- Tôi có một bà vợ ngu dốt và hai đứa con trai phá gia chí tử. Khi còn làm ở công ty, có quy định tiêu chuẩn cán bộ giỏi phải là con cái cũng học giỏi. Cái quy định chết tiệt này khiến năm nào tồi cũng xếp hạng phía sau người khác, còn chồng cô thì nhờ quy định này mà vớt vát được cái khoản vụng về trong chuyên môn. Cả công ty đều khen chồng cô có phước, khen cô giỏi dạy con. Tôi thì tin gien di truyền. Tôi ao ước có con với cô Từ đó. Mỗi lần bình xét thi đua, không ai tin những tấm bằng khen của kẻ khác mang nộp, trừ của con cô.

- Ông... - Nàng mấp máy môi. Hắn dí ngón trỏ ngang môi nàng: Hãy nghe tôi nói hết đã. Không phải muốn có là được. Đó là số phận. Nếu số phận khiến chúng ta có một đứa con...
- Ông...
- Cô hãy thề là nếu có thai, cô không được hủy nó. Nàng bật lên căm giận. Nàng biết sáng mai trở về, nàng sẽ nhơ nhuốc.

Nhưng nỗi nhơ nhuốc này mình nàng chịu. Nàng và anh sẽ đưa các con đi nơi khác và vùi chôn sự việc vào quá khứ. Tất cả sẽ bắt đầu lại, một kiếp khác. Nhưng hắn lại muốn hiện diện vĩnh viễn trong gia đình nàng, mãi mãi kiếp ô nhục này. Không. bao giờ! Không.

- Vậy thì tôi sẽđưa cô về ngay. Tôi thích cô. Nhưng không thích đến độ đem uy tín và thanh danh ra để cứu chồng cô thoát khỏi cái án tù, chẳng những vậy mà còn giữ lại tất cả những gì đang có cho gia đình cô. Cô tin mình cao giá vậy sao?

Hắn dốc cạn ly rượu, đứng phắt dậy đi về phía căn phòng kế bên. Nàng lạc giọng:
-Một con cừu Dolly mà cao giá vậy sao? Hắn. đứng lại, ngoái đầu nhướng mắt nhìn nàng. Rồi hắn bật cười:
-Dolly là một cái tên hay hay.
-Là không tình yêu... Hắn nheo mắt rùng vai như nàng đã mở ra một đề tài thú vị bất ngờ:
-Con của chúng ta ít ra cũng có sự thiết tha từ một phía. Mà sự thiết tha này đâu phải bỗng nhiên.
-Bất thần, hắn lấy vẻ mặt nghiêm túc và bước thêm một bước. Nàng nghẹn ngào:
- Ông... khoan đã.
- Tôi biết là cô sẽ nghĩ lại. - Hắn quay về phía nàng, bước chân như mèo và giọng nhẹ nhàng. - Và khi rời khỏi nơi này cô sẽ tiếp tục nghĩ lại nữa. Vậy nên, tôi muốn có một lời thề của cô.

Nàng câm lặng. Sự xuống giọng nhẹ nhàng đầy thuyết phục này nàng đã nghe nhiều lần khi ông ta xuất hiện trên ti vi, sau khi thật gay gắt, hắn hạ xuống dịu nhẹ như không. Nàng từng khâm phục, chồng nàng cũng vậy.

Nhưng không sao. Không sao. Bây giờ thì hắn muốn nói gì cũng được. Bất cứđiều gì. Hắn sẽđược cái hắn muốn. Nàng mỉm cười.

- Cô hãy cười như thế. Tôi thích nhìn cô cười. Cô hãy thề đi. Nếu trời cho chúng ta có một đứa con mà cô hủy nó đi thì... Nàng lạnh lùng ngắt lời:

- Thì tôi sẽ chết không toàn thây.
-Tôi , muốn cô thề trên những gì cô yêu quý hơn. Ví dụ như nếu cô lừa dối tôi thì chồng và hai đứa con của cô sẽ không ra sống mà chết cũng chẳng được.

Nàng rùng mình, cổ cứng đờ. Ngón tay trỏ của hắn đi nhẹ trên sống mũi nàng rồi dừng lại nơi cằm. Nàng ứa nước mắt. Nàng không muốn khóc trước mặt hắn, suốt chiều nay nàng đã tập cười, nàng đã chọn cho mình một nụ cười, nàng đã chọn cho mình một tư thếđể rời khỏi nơi này vào sáng mai. Nhưng nàng đã lầm, chồng nàng đã lầm. Kẻ này... Môi hắn vờn trên cổ, nàng nhớ đến ma cà rồng và toàn thân lạnh toát.

-Em làm sao vậy? - Hắn dịu dàng nâng ly rượu nghiêng vào môi nàng. – Em sẽ thấy ấm áp hơn, dễ chịu hơn, chỉ một chút thôi. Nào...

Hắn vỗ về... Nàng gồng người lên... Rượu qua môi cay cay rồi chảy qua họng nóng bỏng, nàng nuốt nhanh cảm giác xé rát... Mọi thứ trở nên bồng bềnh bồng bềnh... Cánh tay mạnh mẽ luồn qua cổ khiến nàng phải ngửa lên, và cánh tay kia luồn phía dưới gối chân nàng. Nàng lơ lửng giữa khoảng không chới với. Cái đồng hồ kiểu cổ trước mặt nàng quay quay, cây kim ngắn chỉ số hai. Mùi anh đào phả trên mặt. Mưa òa rơi. Vẫn còn một điều để nàng bấu víu... Nàng mỉm cười... Ban chiều... nàng đã hết mình dâng hiến và anh ân cần biết bao. Không còn gì cho hắn. Đúng, chẳng còn gì.

Một giây, hai giây... ba giây... ba mươi giây... một phút... năm phút...
Nàng trân trối nhìn que quickstich cắm trong cái chén nhỏ xíu. Hai vạch đỏ. Hai vạch màu đỏ. Đúng, hai vạch. Nàng khuỵu xuống. Nàng đã cầu nguyện suốt ngày đêm... gọi cả vong linh cha mẹ ông bà từ kiếp trước... Không ai nghe cả! Không ai...
- Em làm sao vậy? . Nàng nhìn chồng như không nhìn thấy gì.
- Mẹ làm sao vậy? Nàng nhìn con như không nhìn thấy gì. Cô có khỏe không?
- Cảm ơn ông, tôi khỏe. - Nàng Đáp lời. Không thể không Đáp lời một con quỷ. Quỷ vào nhà không cần mở cửa, quỷ ngáng đường không cần hiện hình, quỷ không nhìn mà vẫn thấy.

Nàng cúi xu ống cái bụng lùm lùm của mình. Tiếp tục nguyện cầu níu kéo. Yêu thương sẽ được đền Đáp yêu thương. Đứa con này là của anh. Của anh. Của anh. Của anh! Của đau khổ và của tuyệt vọng, của cùng đường và là của ân ái yêu thương. Nàng vào khoa sản vào một ngày tháng năm. Trời cũng như đêm tạo thành đứa bé. Sản phụ quá suy nhược nên bác sĩ quyết định mổ. Nàng tỉnh dậy giữa bốn bức tường trắng toát, bên cạnh trống không.

- Con tôi đâu? - Nàng bật hỏi. Lòng đau thắt. Vết khâu ở bụng đau thắt. Không nghe cô y tá trả lời. Nàng không biết câu khắc khoải của mình chỉ là mấp máy môi.
- Nó giống ai? - Nàng tiếp tục và cũng không ai trả lời Cô y tá chăm chú quan sát từng giọt dịch truyền rất chậm. Anh đâu rồi? . Chồng nàng đang đứng ngoài hành lang, cái điện thoại nhỏ xíu áp vào tai. Chuyện cổ tích kể rằng có một ông vua bị thủy thần túm tóc. Gã lùn kỳ dị hứa sẽ cứu nhà vua với điều kiện vua phải tặng cho gã cái mà vua nhìn thấy đầu tiên ngay khi trở về. Vua hứa. Và vua nhìn thấy hoàng tử trong tay hoàng hậu trước cổng cung điện, dẫn đầu đoàn người nghênh đón. Anh đi dọc theo hành lang dài hun hút, áp mặt vào cửa kính nhìn thằng bé ngủ ngon trong lồng ấp. Anh thấy nó giống hắn lạ lùng. Tại sao nàng không nói với anh? Tại sao? Đứa bé cựa quậy khóc oe oe... Cả tiếng khóc cũng giống hệt cái giọng điệu của hắn! Cổ họng anh đắng nghét. Bác sĩ nói hai mẹ con quá yếu, ông muốn biết anh sẽ chọn ai nếu điều không may... Anh đã van xin ông cố cứu cả hai mẹ con. Anh nghiến người nhớ lại phút giây nồng nhiệt: Tại sao nàng không nói với anh? Tại sao? Và rõ ràng là nàng cũng không nói với hắn. Tại sao? Tại sao? Anh cuồng nộ móc cái điện thoại ra khỏi túi .Hắn cần phải biết. Cả hắn cũng phải nếm mùi...

- Vậy à? - Hắn cười. khẽ - Cậu vẫn kịp cướp vét trước à? Không sao. - Giọng hắn dửng dưng - Tôi nhóm máu O.
Anh khạc một tiếng. Ngu xuẩn! Anh tự rủa mình. Bên kia vang tiếng tằng hắng:

- Cùng nhóm máu với cậu à? Không sao. Còn cách khác mà. Tôi chỉ yêu cầu một điều nếu thằng bé là của tôi thì cậu phải xử sự như một quân tử. Đổi lại, tôi lo cho con tôi thế nào thì con của cậu cũng sẽđược như vậy. Tất nhiên... .

Tiếng cười khẽ lại vang lên trước khi cắt máy. Tiếng cười nói nốt phần còn lại.

Anh đập mạnh cái điện thoại vào tường và chạy vào phòng nàng như điên.Chợt nhớ ra, anh vội gìm lại nhưng đã muộn. Đôi mắt đờ đẫn của nàng đã nhìn thấy nỗi điên giận phẫn nộ, nàng đã nhìn thấy, xuyên qua màn sương mù... Chỉ điên giận phẫn nộ mà thôi. Và bỗng nhiên, cũng từ trong màn sương mù, nàng nhớ đến đêm định mệnh ấy, tiếng mưa rơi nhưđang rơi, suýt nữa nàng đã ngủ quên nếu anh không lay nàng dậy.

Cuộc thanh tra đã phát hiện những sai phạm tày trời. - Hắn tháo chạy trước khi công an ập tới. Lệnh truy nã. Cả đường dây rung động. Kẻ chưa bị lộ cố thu mình.

Anh là một trong những kẻ thu mình khéo léo nhất, cẩn trọng nhất. Việc xác định nhân thân của thằng bé cũng dừng lại. Không một điều gì bất thường có thể lọt vào tầm ngắm của bất kỳ ai. Vợ đau nặng sau khi sinh trở thành tấm bình phong cho anh. Không còn tiệc tùng chiêu đãi liên miên cho những vụ làmăn, anh lấy cớ chăm sóc vợ từ chối những cuộc vui vô thưởng vô phạt để tránh xuất hiện nhiều trước mọi người. Anh chăm sóc nàng tận tình, chu Đáo, nhiệt thành. Bác sĩ này chẩn đoán nàng bị rối loạn chức năng gì đó bác sĩ kia nói là nàng bị trầm cảm... Còn bà nội bà ngoại thì nói nàng bị hậu sản, bệnh. này rất hại người. Nàng mỉm cười trước mọi lời khuyên về sức khỏe, rồi nụ cười tắt ngấm khi bà ngoại nói thêm “Cho mình và cho con”. Nàng không bế thằng bé được lâu, sức khỏe không cho phép nàng giữ trong tay một cái gì đó nặng hơn ly sữa. Cả ly sữa cũng đã có lần rơi xuống vỡ tan vì chuông điện thoại reo. Cái điện thoại ngay lập tức chuyển đi nơi khác. Mọi tiếng động đều cách ly. Thân thể nàng như được lắp đặt bởi ốc chốt đinh vít và mọi thứđều rệu rã cả rồi. Vậy mà, một chiều đi làm về, anh thấy hai mẹ con ngồi trên ghế, trong vòng tay nàng, thằng bé ngủ say. Trưa nay, khi anh hôn lên trán nàng thay cho lời tạm biệt, nàng vẫn là một bệnh nhân bạc nhược. Lúc này, nàng khác hẳn.

Anh ngồi xuống bên nàng: .
- Em thấy trong người thế nào? Nàng nhìn anh. Cả ánh mắt cũng khác. Và giọng nói.
- Em muốn nói với anh một chuyện.
-Em nói đi.
-Bắt đầu từ tối nay. - Nàng vỗ nhè nhẹ vào mông thằng bé. - Nó sẽ ngủ với em. Anh không chờ nàng nói điều này. Chuyện gì đã xảy ra? Anh nhìn quanh phòng. Quần áo trẻ con, tã lót, cái bô, gấu bông, cái lúc lắc... mọi thứ của thằng bé ở phòng bà vú đã nằm trong phòng vợ chồng. Anh không chờđiều này. Trước mặt nàng, anh bế thằng bé lên và hôn bầu má mịn màng lớp lông tơ như của mẹ nó. Nàng có hài long? Nó không phải là con của anh. Luôn có một sợi dây vô hình thiêng liêng giữa tình ruột thịt. Anh không hề cảm thấy điều này. Ngược lại.

Thỉnh thoảng hôn nó một cái trước mặt nàng là chuyện rất khác với việc nó ngự trị trên cái giường của anh và nàng. Rất khác. Chuyện gì đã xảy ra? Thằng bé ngọ nguậy trong lòng nàng và cất tiếng khóc: Tiếng chân bà vú chạy vội lên cầu thang. Nàng nói mà không nhìn anh:
- Anh bảo bà vú khi nào cần em sẽ gọi. Anh 1ặng nhìn nàng dỗ dành nó, nàng cầm tay nó, nụ hôn dài trên từng đầu ngón tay nhỏ xíu.
Anh kinh ngạc. Cái gì khiến nàng mạnh mẽ và đầy vẻ bao bọc như vậy? Anh ngồi xuống bên nàng, không biết bắt đầu từđâu.
- Nếu anh không đồng ý, em sẽ ngủ ở phòng khác cũng được.

- Nàng áp bàn tay nhỏ xíu vào má mình, cứ như là nói nựng với thằng bé.
Anh biết mình không nghe lầm. Nhưng cái gì khiến nàng sẵn sàng đối đầu với anh như vậy? Cái gì? Anh nhìn thấy tờ báo cũ. Hàng tít đăng tin hắn và lệnh truy nã chìm lặn dướI bao sự kiện hàng ngày đang phơi ra 1ồ lộ trên bàn. Anh không biết nên nói gì. Thật sự không biết mình phải nói gì. Anh nhớ mình đã từng sai lầm tai hại khi nàng vừa tỉnh dậy sau khi mổ. Anh đặt tay lên vai nàng, vuốt nhẹ xuống khuỷu tay, nơi cái đầu của thằng bé đang dựa vào, chạm những sợi tóc loe hoe, anh gai người. Anh cố hết sức để cúi xuống hôn nó. Đã nhiều lần anh hôn nó, nhưng lần này...

Nàng òa khóc: .
- Em xin lỗi anh. Con của em...
- Anh hiểu mà. - Cổ anh tắc lại.

Thằng bé chỉ ngự trên cái giường của anh và nàng một đêm. Duy nhất. Duy nhất và mãi mãi.

Suốt đêm anh căng thẳng tột độ. Như là trên giường có ba người! Sáng hôm sau, anh đi làm trong tâm trạng lừng khừng mệt mỏi. Tâm trạng này khiến anh về sớm. Không có nàng ở nhà. Bà vú nói nàng đã đưa thằng bé đi chơi. Định đi sớm cho mát mẻ nhưng đến lúc đi thì thằng bé lăn ra ngủ, phải đợi. Rồi thì nó đi phải lau rửa. Rồi thì cho bú và nó ọc ra áo phải thay...
- Tôi sợ trưa nắng nên nói để sáng mai hay chiều mát hẳn nhưng cô vẫn... - Bà vú phân bua. - Tôi nói để tôi đi theo bồng cháu nhưng cô không chịu, cô nói cô muốn hai mẹ con với nhau thôi. Cô có mang theo cái xe nôi. - Bà vú nói thêm cho anh yên lòng.

Anh bật ti vi rồi tắt phụt. Cầm tờ báo rồi vứt qua một bên. Giờ cơm trưa, nàng chưa về. Anh điện hú họa về nhà nội,về nhà ngoại. Không có. Nàng đi đâu? Anh căng óc cố nhớđêm qua mình có sơ xuầt nào không. Bà vú se sẽđậy cái lồng bàn lên mâm cơm nguội lạnh như gương mặt ông chủ. Mười hai giờ. Anh gọi điện thoại đến hãng taxi, câu trả lời rất gọn “Tôi đưa bà nhà và cháu đến công viên Đầm Sen rồi sau đó là Trung tâm Thương mại Quốc Trung tâm Thương mại Quốc tế! Thằng bé Đáng được đến một nơi như thế! Đáng được mua sắm ở một nơi như thế! Bù đắp vậy mới thỏa lòng! Nỗi đau trong anh trương phình. Anh dắt xe ra cổng, định là đến đó nhưng rồi tay lái lại rẽ vào một quán rượu.

Mọi chuyện là không thể tin. Không thể... Nàng không thể vĩnh biệt anh như vậy. Và con trai của anh...

Co rút ng ười cố thu nhỏ, nằm lên chỗ bên cạnh đêm qua còn vương mùi sữa, anh mơ thấy con trai vui sướng được đến một nơi nhiều màu sắc rực rỡ vậy. Nó tò mò háo hức nhìn ngó, vung văng chỉ trỏ rồi ngủ bình yên trong chiếe xe nôi. Nàng đẩy con qua những gian hàng, con đã ngủ, giờ thì nàng nghĩ đến anh... Cơn mơ không cho anh thấy nàng đã mua những gì cho con, cho các con, và cho anh. Vĩnh viễn anh không được biết nàng chọn những món quà như thế nào vào ngày định mệnh đó. Trận hỏa hoạn đã thiêu cháy vợ con anh, tiêu hủy những món quà nàng muốn bù đắp cho tất cả.

- Ông chắc là bà nhà đến đây chứ?

Anh gật đầu, không nói nổi một lời. Ông tài xế taxi ứa nước mắt lặp đi lặp lại rằng ông đã khen thằng bé sao mà kháu quá. Đúng vậy, đường nét thanh tú của nàng. Những thi thể méo mó không thể nhận dạng. Phải xét nghiệm AND mới xác định được ai là thân bằng quyến thuộc của ai.

Anh cắn nghiến quai hàm bật máu. Em, anh không Đáng được tha thứ nhưng anh biết em đã tha thứ cho anh rồi. Em là vậy, em yêu. Anh quỳ xuống đây… Con trai của ba. Ba quỳ xuống đây…

DÒNG SÔNG CHẢY MÃI

HỮU PHƯƠNG

Cầm bức điện, anh chợt hộc lên một tiếng như con thú bị trúng đạn, vội vàng nhảy lên xe phóng đi, không biết đầu đuôi gì nữa. Anh như dòng sông chảy vật vã giữa hai bờ thương và nhớ. Bờ thương là Bình vợ anh và thằng cu Đá con anh. Bình hiền thục và chịu khó, suốt đời chỉ biết có anh, chăm sóc anh như mẹ chăm con. Còn thằng cu Đá thì khỏi nói; nó giống anh lột lạy, như thể một khuôn đúc ra. Cũng màu da ngăm ngăm, sống mũi cao và thẳng, cũng đôi mắt đen và sâu ngời lên thăm thẳm; ông thợ cạo đầu ngõ cũng cắt tóc cho hai cha con theo kiểu đầu đinh. Từ công trường đục Đá bên bờ sông trở về anh trong.bộ đồ ướt đẫm mồ hôi, bạc phếch bụi Đá, dày như mo nang, đã thấy trước cửa, nó trong tay Bình miệng cười toe toét, hai tay hai chân vùng vẫy như đang bơi về phía anh. Mọi nỗi mệt nhọc, lo âu từ công trường dựng tượng trong anh đều tan biến! Bình bảo anh vào rửa ráy, thay quần áo đã, nhưng anh không chịu, cứ phải thơm một cái vào trán cu Đá, rồi mới chịu đi... Bờ nhớ là nàng. Không hiểu sao số phận lại dày vò anh đến thế? Từ lâu, cái bờ nhớ ấy đã trở nên xa lắc, mờ ảo và gần như không còn nữa. Nó lặn vào tận Đáy thời gian, tan biến vào hư ảo không gian. Thế mà hôm nay, nó bỗng dưng đột ngột xuất hiện, chắn ngang trước mũi anh. Anh đang ở trên giàn giáo, mải miết gõ búa vào khối Đá xanh, sửa lại cánh tay cầm chèo của pho tượng một nữ anh hùng, chợt có người gọi xuống gấp và đưa cho bức điện. Bức điện có lẽ ngắn nhất trong lịch sửđiện tín, và hẳn người ngoài cuộc chẳng ai hiểu gì, nhưng với anh là cả một trang viết, cả một thiên truyện và cả một cuộc đời. Bức Điện chỉđọc một tiếng: “Hằng”. Anh không ghé về nhà, sợ gặp Bình và thằng cu Đá thì khó dứt ra để mà đi. Chiếc Win 100 lại như con ngựa già trung thành và tận tụy, chạy nóng rực trong tay anh. Độ một giờ sau, nó bỏ lại con đường rải nhựa bóng loáng như dòng sông giữa hai bờ phố xá, lẽ theo một con đường đất băng qua cánh đồng như một con đê, hai bên mướt xanh cỏ chỉ. Chiếc xe chợt giảm tốc độ, chạy êm trên mặt đường cát pha khi gặp vài bóng trẻ vắt vẻo lưng trâu đọc sách. Trái tim anh chợt nhói đau. Vẫn còn tươi nguyên đấy mà. Tươi nguyên buổi anh và Hằng gặp nhau lần đầu ở đây . Hằng ngồi lưng trâu, ngửa mặt dõi theo một cánh diều xa lắc, chiếc mũ lá như một vành trăng treo toòng teng sau gáy. Anh lúc đó cũng chỉ là cậu học sinh cấp ba trường huyện đi học về, không hiểu sao lại bỏ cả sách vở xuống vệ cỏ và moi đất sét bờ đê nặn lại cái giây khắc sinh động ấy. Khi cô bé phát hiện ra, liền nhảy khỏi lưng trâu chạy đến. Đôi mắt tròn to và đen láy cứ hau háu nhìn cáí khối đất sét trong tay anh đang dần biến thành con trâu và một cô bé vắt vẻo trên lưng ngước nhìn bầu trời với đôi mắt mơ mộng.

“Ô, khéo quá! Đẹp quá!” . Cô bé khẽ reo lên. “Anh nặn... ai rứa?”. “Em đó!” “Rứa à. Cho em hỉ?”. Cô bé thẩn thờ bẽn lẽn và xấu hổ quay mặt đi, đôi bím tóc vàng hoe rơi trong chiếc mũ lá vẫn toòng teng sau vai, khuôn mặt rám nắng chợt ngời lên bỡi đôi môi nở nụ cười và đôi mắt cũng nheo cười. “Tặng em đó” anh nói và chìa pho tượng đất sét vừa mới hoàn thành về phía cô bé. “Em mừng quá. Em cảm ơn anh”. Cô bé có món quà quá bất ngờ, ngoài mong ước, nên líu cả lưỡi . Anh không ngờ cái tượng đất sét trong buổi chiều xanh ấy lại như một định mệnh mang đến cho anh biết bao hạnh phúc và đau đớn khôn nguôi... Chiếc xe rẽ vào làng, ngoằn ngoèo một lúc trên những con đường quê, giữa những khu vườn cam mít níu cành sang nhau, cuối cùng nó dừng lại trước một con ngõ có cánh cổng tre đóng khép ở rìa làng. Đó là ngôi nhà của cha mẹ anh. Mảnh vườn đất cát, xuôi thoai thoải ra phía ruộng lúa; nửa thấp loi thoi những ngọn rau lang hoe vàng vì thiếu phân và bàn tay con người chăm sóc, hàng tre làm bờ rào cũng còi cọc xơ xác can trường chắn gió; nứa cao có một gốc bưởi, vài gốc cam, còn lại là mãng cầu đang mùa ra trái. Thật lạ cây cỏ muốn đời cứ lặng thầm rút ruột để làm nên những mùa màng cho con người dù từ lâu con người bỏ rơi chúng. Anh ngẩng đầu lên, cây đào roi đã tỏa bóng một góc sân nhà. Đây là cây đào được chiết từ cây đào nhà Hằng. Bố Hằng bảo giống cây này chịu được đất cát; ông biếu anh ngày anh đến vô tình khi đang tìm những pho tượng cổ của chùa Đông Dương bị tản mác trong dân sau chiến tranh. Nhà Hằng không giữ pho tượng nào của chùa, nhưng lại giữ cái tượng đất sét cô bé cưỡi trâu của anh. Nó được đặt cạnh cửa sổ trên chiếc bàn học của Hằng. Pho tượng trơn bóng mồ hôi, chứng tỏ nó được chủ nhân nâng chiều hàng ngày. Anh đứng lặng thở gấp, một cảm giác mạnh không gọi thành tên trào dâng lồng ngực. Anh chợt nhớ ra, bây giờ Hằng đã là nữ sinh trung học rồi còn gì! Đây là dịp mùa hạ, khi anh đang học năm thứ hai của trường Mỹ thuật. Sau này, khi hai người yêu nhau thắm thiết, anh cho rằng, đó là do thần linh run rủi, để anh tìm được cô bé trăn trâu buổi ấy. Anh đã có những năm tháng hạnh phúc nhất trong phần đời trai trẻ của mình. Thầy giáo của anh thường đem theo anh trong những công trình tượng đài của ông. Ông đối xử với anh như người cộng sự đắc lực; và anh hiểu rằng, đó là cách ông giúp đỡ người học trò cưng của mình. Số tiền tích cóp từ thực hiện các công trình và từ bán tác phẩm cho một bảo tàng địa phương, đã cho anh mua được một chiếc xe máy, loại “nồi đồng cối đá”, giúp anh vượt quãng đường hai trăm cây số về thăm người yêu hàng tháng. Khu vườn này đã đôi lần đón Hằng đến chơi. Và ngôi nhà này cũng đã có ba ngày Hằng về làm dâu. Đó là lúc cha anh mất, nàng đang học năm thứ hai ở trường sư phạm, đã đón xe chạy về suốt đêm. Từ ngày anh lấy vợ, rồi sinh con, mẹ anh theo vào thị xã bế cháu, ngôi nhà khóa lại trong hoang vắng. Anh định mở cửa vào nhà, nhưng chợt nhớ ra là mình không đem theo chìa khóa. Mệt mỏi, anh ngồi bệt xuống bậc tam cấp phủ bụi. Bức điện của Hằng nói gì? Nàng đang ở đâu, nhà mẹ hay nhà chồng? Anh thấy bứt rứt trong lòng, mọi cái cứ mù mờ và rối rắm, không biết phải bắt đầu từđâu. Mấy chú kiến nhót chẳng hiểu gì về ý nghĩ của anh, liền đốt vào kẽ chân đau nhói. Anh đưa mắt nhìn xuống và bắt gặp mấy mẩu tàn thuốc vương vãi trên đất. Hẳn mấy ông anh rể của anh có ghé về, và không vào nhà được, đành ngồi đây hút thuốc. Không hiểu sao, khi chờ đợi, người ta hay hút thuốc? Đó có phải là một sơ hở của đàn ông? Ngày xưa anh có một người bạn thân, anh bạn thường vượt hàng chục cây số về thăm người yêu bất thường. Và anh ta lẳng lặng nhặt dưới gầm bàn gầm ghế những mẩu tàn thuốc chưa kịp quét, đặt gọn lên một tờ giấy trắng. Cô người yêu thấy vậy tái mặt. Không ngờ sau này, khi Hằng học năm thứ ba, anh từ quê đánh đường vào thăm nàng, bị một vố còn đau hơn thế... Anh đi suốt đêm thứ bảy, rạng sáng chủ nhật thì đến được chỗ Hằng. Trời mùa đông giá buốt nhưng anh chẳng thấy lạnh gì cả. Nàng còn ngủ say. Đây là một gian nhà được ngăn ra cho thuê của một bà cụđộc thân hiền lành và tốt bụng. Muốn để người yêu ngủ thêm chút nữa, anh ngồi chờ trước thềm. Bảy giờ sáng nàng vẫn chưa tỉnh giấc, anh đứng dậy đi bách bộ quanh khu vườn, và đến gần cửa sổ nơi nàng kê giường ngủ. Cỏ vừa bị giẫm nát một vùng dưới chân, trên đó vương vãi bao nhiêu là tàn thuốc. Anh cúi nhặt bằng hết và quay lại gừ vào cửa chính. Hằng mở cửa cho anh với mái tóc rối bù, đôi mắt đỏ kè thiếu ngủ và một bộđồ ngủ nhăn nhúm. Thoáng chút ngỡ ngàng, thoáng chút lo âu và cả vẻ mừng rỡ cùng lúc hiện trên khuôn mặt nàng. Anh lặng lẽ đặt vốc tàn thuốc xuống mặt bàn, không nói lời nào. “Anh Thắng đó”. Có lẽ nhìn thấy ánh mắt đau buồn và hờn giận của anh, lát sau Hằng điềm tĩnh nói: “Anh Thắng học năm cuối ở bên trường y. Em đã đóng kín cửa không cho vào, thế mà anh ấy cứ ngồi suốt đêm dưới cửa sổ. Rồi về khuya thì... bật khóc. Anh ấy khóc rất lâu...”. “Em vẫn không mở cửa cho anh ta chứ?”, không kìmđược, anh buột miệng. Nàng cúi đầu xoắn vặn các đốt ngón tay, nước mắt lưng tròng “Em... không chịu nổi đàn ông khóc...”. Anh thấy trời đãt tối sầm, tai ù đặc. Anh lên xe bỏ đi, vẩn vơ ghé vào ký túc xá thăm mấy cô bạn cùng phòng của Hằng, hồi Hằng chưa thuê chỗ ở riêng. Tại đây anh cũng không tin ở mắt mình nữa, mỗi chiếc giường tầng đều có ri đô vây bốn phía, như những tổ kén, và trong mỗi tổấy là tiếng rúc rích của một đôi uyên ương nào đó. Xấu hổ cho mình, anh vội vã lên xe phóng đi như một kẻ lạc loài. Cách nhau năm, bảy tuổi, nghĩa là cách nhau năm, bảy năm, mà anh và Hằng, và họ nữa, đã thành hai thế hệ, hai thời đạị khác nhau ư? Về sau, anh biết thêm rằng, Thắng là con trai cưng vị giám đốc giàu có của một công ty xây dựng lớn ở miền Trung này... .Dẫu sao vẫn là chuyện cũ, vấn đề bây giờ là phải đi tìm Hằng. Không dưng nàng điện cho anh? Nhà cha mẹ Hằng mọi cái vẫn như hồi anh lui tới. Nhà gỗ, mái lợp ngói, tường gạch cũ kỹ. Trong vườn hầu hết là mãng cầu đã già, trái thưa và nho. Anh để xe dưới bóng cây đào roi tán che một góc sân. Nhà vắng hoe vắng hoắt, cửa rả vẫn mở ngỏ. Anh bần thần ngồi xuống bộ bàn ghế uống nước kê ở gian giữa. Tại đây, anh cũng có một kỷ niệm buồn... Chuyện Thắng rồi cũng qua. Cậu chàng chẳng hề rơi một giọt nước mắt bước ra khỏi cuộc đời Hằng khi cầm mảnh bằng tốt nghiệp đi vào một thành phố phương Nam. Không hiểu sao lúc ấy anh lại. thấy thương Hằng quá đỗi. Anh hình dung nàng vô cùng đau đớn, tủi hổ vì bị phản bội, bị bỏ rơi. Công việc ngoài này tạm ổn, anh tranh thủ phóng xe vào thăm nàng, với ý nghĩ làm chỗ tựa đỡ cho nàng qua khỏi cơn sốc . Cũng là một sáng chủ nhật, anh không quên mua mấy bông hồng đỏ thắm, thứ hoa Hằng yêu thích. Lòng anh cũng tươi rói như hoa. Nhưng đón anh từ ngoài ngõ, đúng hơn là giữ chân anh từ ngoài ngõ, là bà cụ chủ nhà. “Mệ tính răng chủ nhật ni con cũng vô nên chờở đây . Tội nghiệp con. Thôi chừ con đừng vô đó nữa!”. “AI trong nó rứa mệ?”. “Nghe nó gọi tên Long, làm chi đó ở sân bay...”. “Anh ta đến khi mô, mệ?”. “Hồi hôm tới chừ. Cả hai ngủ chưa dậy”. Anh liếc xéo vào cánh cửa đóng kín, máu trong người sôi lên. “Mệ lạy con. Con là người tốt, con đừng vô đó nữa!”. Bà cụ khẩn khoản một cách tội nghiệp. Anh muốn nhìn xem cái gã Long đó mặt ngang mũi dọc ra sao, mà khiến Hằng... nhưng anh đã nghe lời bà cụ. Quả thật lần ấy mà chạm nhau không biết rồi sự thể sẽ ra sao. Sự việc rồi cũng không tránh khỏi, có điều nó đã xảy ra tại nhà Hằng, ngay chỗ anh đang ngồi đây, có cả cha mẹ nàng. Thực sự lúc chiều anh đã ghé đến đây mang chai rượu, gói trà cúng ngày Tết như mọi chàng rể trong làng. Gia đình đi vắng. Anh đặt lễ vật lên bàn thờ và đi ngang căn buồng người yêu. Với anh, chỉ nhìn thoáng căn buồng của nàng, cũng như đã được gặp nàng. Có thể vài hôm nữa Hằng mới được nghỉ Tết. Nhưng anh đã nhầm. Hằng đã nghỉ Tết từ lúc nào, và suýt nữa thì anh không biết giấu mặt vào đâu. Trong buồng, Hằng và một người đàn ông đang thì thầm rúc rích. Anh quên cả bực dọc, nhón chân rút lui êm thấm, như thể sợ người ta bắt quả tang rình rập chuyện người khác. Nhưng khi trở về, anh đã không chịu nổi sự đau khổ ê chề, muốn gào lên, thét lên hay phá phách một cái gì đó, mà không sao làmđược. Có những nỗi đau mà chỉ mình mình biết, một mình mình hay. Đêm, anh đùng đùng phóng xe đến nhà Hằng. Ánh điện tỏa sáng cả gian nhà và bộ bàn ghế bốn người đang trò chuyện. Bên trái là cha mẹ Hằng, bên phải là Hằng và một gã đàn ông vậm vạp, tóc rẽ giữa, mũi tẹt, cằm bạnh, để ria con kiến. Anh bước thẳng vào nhà, cất tiếng chào chung. Có lẽ bộ dạng và sắc mặt cố kìm nén cơn giận của anh trông khó coi lắm, khiến cho cha mẹ Hằng bối rối, ngồi co dịch vào trong, chừa ra một khoảng trống trên chiếc ghế dài. “Chào anh Đình, anh ngồi chơi uống nước”. Hằng nhanh miệng lên tiếng, cố giữ vẻ bình thường, “Đây là anh Long...”.

Nàng chưa nói hết câu, Long đã vòng tay qua vai khẽ vít người nàng vào sát mình, cử chỉ tỏ rõ quyền sở hữu của anh ta đối với Hằng. Không nén nổi, anh đi đến bên Hằng, kéo tay nàng bước ra giữa nhà, hướng về phía cha mẹ nàng, nói lạc cả giọng: “Thưa hai bác, xin cho cháu nói có ba mặt một lời...”. Anh đứng lại nửa giây để trấn tĩnh. “Hằng, em nói đi. Em yêu anh, hay yêu anh ta?”, anh nói và hất hàm về phía Long. Gã ta gần như không đếm xỉa đến anh, ngồi cười mỉm vẻđắc thắng. Cả nhà lặng đi. Cha mẹ Hằng vốn ốm o giờ xanh rớt, lúng túng đưa mắt nhìn nhau và nhìn con gái; còn nàng thì cúi mặt. Lập tức anh quay gót, đi những bước dứt khoát ra cửa. Hằng lao theo giằng anh lại giữa sân, gục mặt vào ngực anh khóc nức nở. Anh cảm nhận được cái ôm thắm thiết, dòng nước mắt thấm nóng lồng ngực trai trẻ của mình. Nhưng trái tim quá nhiều thương tổn của anh khó chấp nhận hành vi đó của nàng... . Anh bỗng nhiên thấy chột dạ. Có điều gì hệ trọng với Hằng chăng? Anh lấy vợ, Hằng lấy chồng, từ bấy đến nay không liên hệ gì với nhau nữa, sao bỗng dưng nàng điện cho anh? Thoạt đầu thì anh nghi rằng, cũng như anh, nàng đã không thể quên được mối tình đầu đầy hạnh phúc và đau khổ, nhưng giờ thì anh đồ rằng, có một biến cố bất thường nào đó đang đến với Hằng, và anh là người nàng muốn cho biết trước. Nhưng biến cốấy là gì? Mà cha mẹ nàng đi đâu, cửa nhà lạnh tanh? Linh tính điều chẳng lành, anh phóng xe vào bệnh viện. Không có bệnh nhân nào tên là Hằng cả. Anh lao ra đường cái, định ghé vào bưu điện thị trấn, nơi đã đánh đi bức điện cho anh, nhưng không hiểu sao chiếc xe lại chạy theo con đường ra phía nghĩa địa. Nó chạy hồng hộc giữa các dãy mồ mả san sát, đến bên một ngôi mộ cát đắp còn tươi rói. Anh quẳng chiếc xe xuống mặt đường và rên lên một tiếng: “Hằng!”. Anh lao đến, ôm choàng lấy tấm bia đá còn tươi vết đục vào lồng ngực, nước mắt trào ra, đau đớn. Sao lại thế này, Hằng” . Lúc sau, .anh buông tấm bia, đưa tay từ từ vuốt khẽ lên dòng chữ khắc tên nàng, lên gương mặt e lệ đầy nữ tính trong tấm hình gắn chìm vào trong đá. Anh cũng có tấm ảnh này nó được chụp khi nàng học năm thứ nhất ở trường đại học. Anh gục xuống, khuôn mặt chạm vào mặt nàng, đôi môi chạm vào môi nàng, và toàn thân như tan biến, không còn gì hiện hữu trên đời. Đây là nụ hôn đầu tiên của hai người kể từ khi yêu nhau. Với anh, tình yêu thiêng liêng và cao khiết nhường nào, thiêng liêng từ nụ hôn, từ cái cầm tay, từ sự đụng chạm thoáng qua của thể xác... Thế mà nàng chẳng để ý gì đến sự nâng niu, gìn giữ và tôn thờđến đau đớn của anh, lại hào phóng ban phát? Đây là nỗi khổ tâm khôn cùng, nỗi nhức buốt, tê tái âm thầm mà không ai sẻ chia cùng anh. Nó thành trở ngại lớn nhất, như một ngọn núi lừng lững chắn ngang trước mặt, khiến anh không sao vượt qua nổi khi bước tới hôn nhân với Hằng.

Khổ tâm nhất khi nàng tốt nghiệp trở về, không hề vướng bận một cuộc tình cỏn con nào ở trường đại học cả Thắng, cả Long, như thể hai con người ấy chưa từng có mặt trong cuộc đời nàng. Hằng nhảy xe giữa đường, tìm vào chỗ làm việc của anh. Cả cơ quan đón Hằng nhưđón nàng dâu yêu quý nhất. Mọi người vây lấy nàng, rót nước cho nàng, mời nàng ngồi gần chỗ luồng gió của chiếc quạt trần, nói những lời có cánh về anh cho nàng nghe. Các chịở bộ phận văn phòng ngồi sát phía nàng như thể che chở, nâng đôi tay với những ngón búp măng của nàng, vén mái tóc đen và dày cắt ngang vai như thiếu nữ của nàng, âu yếm,và chăm chút như đứa em út non dại của mình. Các đấng mày râu thì lén giẫm vào chân anh, hay kín đáo véo vào mạng sườn anh ý tứ: “Đã hỉ!”. Còn nàng ngồi đấy, khuôn mặt hơi cúi nghiêng, thẹn thùng và e lệ, đôi mắt nheo cười, đôi môi cũng hé cười. Cả con người nàng toát lên vẻ ngây thơ và trong trắng vô ngần, trong trắng đến nỗi anh cũng run lên, ngây ngô đến tức cả lồng ngực. Cơ quan cho anh nghỉ mấy hôm đưa Hằng ra quê,với dụng ý để anh bàn chuyện cưới hỏi luôn thể.Nhưng ngay đêm đó anh đã trào vô, không ở lại với Hằng, dù nàng đã thổ lộ mọi nỗi yêu thương chứa chất bấy lâu dành cho anh. Năm, bảy tháng, rồi một năm trôi qua, Đám cưới vẫn không xảy ra. Trong cơ quan không ai hay biết điều gì, duy chỉ một lần không giữ được, anh đã ấp úng xa gần mấy câu với thủ trưởng mình. Ngày hôm sau không hiểu sao ông gọi anh vào phòng, vẻ mặt cũng đau khổ, hốc hác chẳng kém gì anh, nói nhỏ rằng không thể bỏ qua được sao, rằng ngay Nguyễn Du cách ta ba trăm năm cũng đã nói “Chữ trinh kia cũng có ba bảy đường” đấy thôi?... Lại một lần nữa trái tim anh rớm máu. Anh vật vã giữa tình yêu đốt cháy lồng ngực với mặc cảm của một người đàn ông bị cắm sừng ngay trước cửa ngõ của hôn lễ... Rất may là Bình đã xuất hiện, giải thoát cho anh khỏi tình trạng sống dở chết dở. Anh cưới Bình. Một năm sau có thằng cu Đá. Đấy là sự lựa chọn của anh. Và anh cảm thấy hạnh phúc. Nhưng không sao anh dứt ra được khỏi Hằng. Hình bóng Hằng đã in quá sâu, quá đậm vào cuộc đời anh tự bao giờ, ngỡ như trong máu thịt anh đã có nàng, khiến cho ở chỗ nào anh cũng gặp nàng. Một cánh diều hoàng hôn, một bóng trâu gặm cỏ bờ đê là anh lập tức có Hằng bên cạnh, nụ cười e lệ. Một cơn mưa ngược chiều nêm những hạt nước vào mặt là anh thấy sau xe mình có Hằng ngồi nép mình co ro. Một đám cỏ chông khô ráp bên đồi làm anh nhớ ánh trăng chảy lóng lánh trên tấm ni lông Hằng trải và hai người ngồi tựa lưng vào nhau... Bỗng anh giật mình. Tiếng xẻng xúc cát xoàn xoạt ngay sau lưng anh, khiến anh bừng tỉnh cơn mê mộng về Hằng. Người đàn ông tuổi ngoài năm mươi, dáng vẻ nông dân, đang mở cửa mả. Tục quê anh khi chôn người chết, quanh nấm mộ, cách tâm độ mét rưới, người ta đắp một bờđất hình bầu dục khép kín. Được ba ngày, có một cái lễđược gọi là lễ mở cửa mả; cái bờđất hình bầu dục ấy được đào đi một quãng độ năm, sau tấc về phía chân người nằm, tượng trưng cho cái cửa đi về của người dưới mộ. Khi đó người chết mới được tự do ra vào ngôi nhà của mình. Người nông dân bắt chuyện: “Xin lỗi, chú là...”. “Dạ, cháu là giáo viên cùng trường với Hằng”. Anh trả lời lúng túng, hơi chột dạ vì không biết ông ta đến đây tự lúc nào? Người nông dân vẫn hồn nhiên như chính cuộc đời của mình: “Chú coi, cô giáo Hằng xinh đẹp nước nớ, trong trắng thế nớ, mà gặp phải anh chồng vũ phu! Từ khi vợ chồng về làm nhà ở cạnh nhà tui, không ngày mô là cô giáo Hằng không bị đánh đập, chửi mắng. Thiệt tội. Mi là con hồ ly tinh. Mi lấy tau là mi đem cái xác phàm về cho tau, còn tâm hồn, đầu óc miđểở chỗ hắn cả rồi. Là anh chồng ám chỉ cái anh họa sĩ môđó, chú. Nghe nói họ yêu nhau từ thuở chăn trâu cắt cỏ lận? Anh ấy còn làm cái tượng tặng cô giáo Hằng, và cô giáo Hằng giữ nó như giữ báu vật. Nhật ký ghi hết. Mấy cuốn liền. Anh chồng tức lộn ruột, mấy lần vác búa định đập cái tượng, nhưng cô giáo Hằng giữ chặt. Anh màđập pho tượng ấy, là tui chết luôn? Cô giáo Hằng bảo thế. Tuần trước cô giáo Hằng lên lớp, trở về thì cái tượng đã bị đập vụn, chỉ còn là đống vụn đất sét ở trên bàn...”. Anh thấy bải hoải cả chân tay, đầu óc mụ mận, ý nghĩ rối bời quên cả hỏi xem Hằng mất như thế nào. Người nông dân tay vẫn xúc cát đắp thành cái cửa của ngôi nhà người chết, miệng vẫn theo cái mạch chuyện nói dở: “Cha mẹ cô giáo Hằng thương con đứt ruột, đau đớn vật vã khóc than. Lúc đó tui mới biết chuyện lạ. Thời buổi ni mà cọ người đi học đại học, không những cha mẹ không có tiền chu cấp, lại còn gửi tiền về lo thuốc thang, giúp đỡ cha mẹđau yếu ở nhà. Giỏi như rứa, chỉ một cô giáo Hằng thôi, chú ạ...”. Không chịu nổi thêm nữa những câu chuyện về Hằng, anh liền cáo từ người nông dân ra đi, nghe buốt xót tận tầng sâu lồng ngực. Hằng ơi, anh đã không hiểu hết tình yêu của em! . Chiếc xe lại chạy lồng lên như ngựa điên, đưa anh đi trong cơn vật vã mộng du, xế chiều nó dừng lại một quán cóc bên đường, anh không biết chỗ ấy là đâu. Có điều rượu làng cát Võ Xá trong vắt và cay nồng thì anh biết. Anh uống như uống nước nhưng cơn khát càng khô cháy và cơn đau càng thêm buốt nhói. Trời cuối hạ xanh hun hút và dòng Nhật Lệ vỗ khôn nguôi vào kè .Đá những âm thanh hờn dỗi lạ lung. Có thể không phải sóng hờn dỗi mà chính anh đang hờn dỗi. Anh hờn dỗỉ số phận nghiệt ngã, anh hờn dỗi nàng, hay anh hờn dỗi anh? . Phố xá lên đèn từ lúc nào không hay: Con ngựa sắt trung thành khổ nhọc đưa anh rẽ vào con đường đất mới mở còn lổn nhổn gạch Đá. Không biết chiếc xe dìu anh đi, hay anh dìu chiếc xe. Chợt nhiên bánh xe chạm vào mọt cánh cổng làm bằng lưới mắt cáo, và cả hai đổ kềnh trên đất... Khi tỉnh dậy, anh đã thấy mình nằm trên giường. Bên cạnh anh, Bình bế thằng cu Đá ngồi im. Nét mặt Bình đang căng thẳng, lo âu chợt sáng bừng, rạng rỡ.

“Ôi may quá, anh tỉnh rồi! Ba tỉnh rồi con ơi!”. Nàng mừng cuống lên như thể anh vừa chết sống lại. “Đêm qua anh say quá, cả người và xe bổ nghiêng trước cổng nhà mình”.

Thằng cu Đá thấy anh mở mắt, nó đưa cả hai tay hai chân vùng vẫy, bơi bơi về phía anh, miệng toe toét cười, phô bốn răng sữa mới mọc trắng bóng...

NGÀY NGHỈ CUỐI TUẦN

KHUẤT QUANG THỤY

Tới tận hai giờ chiều hôm đó công việc tìm kiếm người đàn ông bị nạn khi nhảy xuống cứu mấy cô cậu học sinh Hà Nội bị lật thuyền trên hồ Thủy Văn vào lúc chín giờ sáng vẫn chưa có kết quả gì. Hai cánh thợ lặn do nhà khách Thủy Văn mời tận ngoài Trung Hà vào làm việc cật lực từ mười giờ sáng tới giờ. Công an huyện đã lập biên bản, nhưng chưa có tử thi để khám nghiệm nên ăn trưa xong họ lại lên xe về. Chỉ nói rằng khi nào thấy xác người bị nạn thì gọi điện thoại ra, họ sẽ lập tức đánh Xítđờ-ca vào khám nghiệm rồi làm thủ tục cho mà chôn cất. Đám học trò Hà Nội được lệnh không được phép rời nhà nghỉ cho đến khi mọi việc xong xuôi. Ba cô con gái từ lúc thoát chết đến giờ chỉ ngồi dúm vào nhau trên góc giường mà khóc ròng, ba thằng con trai cũng có bớt nghênh ngang hơn so với chiều hôm trước khi chúng rầm rập lao ba cái xe phân khối lớn, đen trùi trũi, bóp còi inh ỏi trước khu nhà nghỉ. Bây giờ ba chàng đang rón rén xuống phòng lễ tân gọi điện thoại về Hà Nội. Chúng nói chuyện huyên thuyên hàng giờ liền, hết số máy này sang số máy khác. Sau khi đã móc túi trả cho cô trực điện thoại gần trăm ngàn đồng, còn nói: “Mang tiếng là khu du lịch mà vẫn chưa phủ sóng. Quá buồn! Thời đại thông tin toàn cầu mà thế này thì lạc hậu hết chỗ lói!”.

Không thấy đứa nào mở miệng hỏi xem người ta đã tìm thấy xác cái người đàn ông đã cứu mạng chúng nó hay chưa? .

Ông Thời, giám đốc nhà khách ,như ngồi trên đống lửa. Khu nhà nghỉ đi kèm với dịch vụ du lịch sinh thái của ông mới được nhen nhóm lại, nay có nguy cơ phá sản chứ chẳng chơi. Chết người, chứ đâu phải chuyện đùa. Mà cái lão khỉ gió này chui xuống âm ty luôn chắc? Chết rồi thì cũng phải nổi lên cho người ta còn nói chuyện với người sống nhà ông chứ. Tôi biết nói với vợ con ông thế nào đây? Tuy chưa tìmđược xác, nhưng nhờ chiếc xe đạp và mấy thứ đồ đi rừng người ấy vứt lại trên con đường nhỏ ven hồ trước khi nhảy xuống cứu người nên những người làm việc ở khu nhà nghỉ Thủy Văn đã xác định được nạn nhân chính là ông Lương Đình Nghệ, người ở ngoài xóm Bóng, cách khu hồ chừng ba cây số. Ông là người nhận khóa chăm sóc và bảo vệ gần hai chục héc ta rừng kéo liền một dải từ mé Tây khu hồ cho tới chân Núi Chúa. Ngày nào ông chủ rừng ấy cũng lóc cóc chiếc xe cổ lỗ hiệu Phượng Hoàng hai dóng sắt của Trung Quốc đi qua khu nhà nghỉ Thủy Văn để vào thăm rừng. Mấy cô nấu ăn khu nhà nghỉ nói rằng sáng nay, các cô ấy còn dặn ông ta chiều về kiếm cho một yến măng tươi vì hôm nay là ngày cuối tuần, nhà nghỉ có thể đông khách. Có lẽ khi ông đạp xe tới con đường mòn bên kia hồ thì nghe trên hồ có tiếng kêu cứu nên quẳng chiếc xe ởđó mà nhảy xuống hồ cứu người bị nạn. Anh Cảnh, làm kế toán trong nhà nghỉ nghe mọi người nói vậy liền cười, bảo:

- Lão Nghệ bị điếc lòi ra, nghe làm sao được? Một cô nhả bếp béo ục ịch liền bĩu môi:
- Có nhà anh điếc thì có. Ông ấy có đeo máy, cái gì chả nghe thấy. Hôm nọ con Lài nói vụng ông ấy rằng người gì mà tai điếc nhưng mắt thì cứ như mắt chim ưng ấy. Chả đứa trẻ con nào vào rừng của ông ấy đào trộm măng luồng mà thoát cả. Ai ngờ ông ấy nghe được hết, liền bảo, riêng cô Lài nếu thích thì tôi sẽ đưa vào rừng chơi hẳn một ngày, rồi ưng củ nào, tôi đào cho củ nấy!

Ông giám đốc nhà nghỉ bực mình gắt:

-Thôi đi... Giờ là lúc nào rồi mà còn đùa được? Nếu không nhanh chóng mà tìm thấy người ta thì tôi và các cô đến vào rừng đào củ nâu màăn ấy chứ chẳng chơi đâu? Tôi đã nói bao nhiêu lần rồi, không được cho khách tự tiện lấy thuyền bơi ra hồ. Thế mà mà...

Anh kế toán thở dài:

- Thì ai có ng ờ bọn lỏi con ấy lại liều đến thế. Mới sáng sớm chúng nó đã đòi đi thuyền thăm cảnh hồ, tôi đã nói rõ ràng rằng phải đợi đến mười giờ, sương tan thì mới đi được. Nhà nghỉ sẽ có người trèo thuyền đưa các cô các cậu đi. Thế mà vừa xểnh mắt một cái, chúng nó đã lấy trộm thuyền bơi đi rồi.

- Anh nhìn thấy, sao không kéo cổ chúng nó lại?

- Kéo làm sao được. Khi phát hiện ra thì chúng nó đã bơi được vài sải nước rồi. Tôi hét lên bảo: “Này lũ ôn con kia, đưa thuyền vào bờ ngay kẻo thuồng luồng ba ba nó lôi cổ chúng mày xuống hồ bây giờ!”. Chúng nó ré lên cười, vẫy tay kêu: Bai, bai... anh dề nhé!”. Rồi còn nói: “Ông bác cứ vô tưđi. Bọn này có họ hàng với thủy quái ở Hồ Tây đấy!” .Bác bảo, tôi còn biết làm thế nào? . .

Ông giám đốc không biết nói gì, liền khoát tay ra lệnh:
- Chiều nay, anh ra thị trấn mua cho tôi chục sợi dây xích. Phải khóa mấy cái thuyền lại!

Mọi việc đang rối như canh hẹ thì lại thấy cậu Khanh chánh văn phòng ủy ban phóng xe máy tới. Vừa dừng xe trước sân, mồm miệng anh ta đã như tép nhảy:
- Xin kính chào bác giám đốc. Kính chào các cô em xinh đẹp. Hôm nay nhà nghỉ vắng khách quá hay sao mà từ xếp đến nhân viên đều ra xếp hàng hóng gió ở bờ hồ thế này?
- Không dám... Chào ông chánh , văn phòng! Ông Thời khẽ cúi mình, nhưng mặt vẫn khó đăm đăm.

- Sao mà ông anh khách khí thế. Thằng em mang tiền mang bạc tới cho ông anh đây mà sao ông anh lại có vẻ không nhiệt mấy thế nhỉ?
- Tiền bạc cũng chả giải quyết được việc gì! Ông Thời vừa ngóng ra mặt hồ vừa thủng thẳng đáp.
- Sao lại thế? Đồng tiền là tiên là phật cơ mà. Khu nhà nghỉ này tuy vẫn do ngành quản lý, nhưng đã khoán đứt cho ông anh rồi. Phải có tiền thì ông anh mới son phấn nâng cấp nó lên được chứ? Thằng em nói thật, khu nhà nghỉ của ông anh mới chỉ có được một thứ, đó chính là cái hồ này. Thiên nhiên thì quá đẹp rồi. Nhưng thử nhìn lại xem, nhà cửa phòng ốc chưa đâu vào đâu, các loại dịch vụ của ông anh vẫn còn nhà quê lắm. Cần phải mô-ni-phê nó lên. Nhất là khâu phục vụ. Anh ta ghé vào tận tai ông giám đốc nói nhỏ - Mấy cô nhà bếp, nhà bàn, nhà buồng này ông anh phải cho thanh lý bằng hết. Nếu cần, thằng em sẽ giúp ông anh tuyển chọn một ê - kíp thật ngoạn mục. Chịu chơi. Như thế mới thu hút được khách chứ?

Ông Thời khẽ nhếch mép cười:
- Chú muốn tôi thu nạp đám ca-ve trong mấy cái nhà hàng Ka-ra-ô-kê ở bên
cạnh Nhà khách ủy ban của chú ấy chứ gì?
- Thì bét ra cũng phải được như cái đám ấy. Nhưng tôi có nguồn tuyển cho bác những em chất hơn nhiều! Ông Thời bỗng bật cười thành tiếng:
- Thì ra chú Khanh hồi này kiêm cả nghề tiếp thị nữa kia đấy. Cảm ơn, tôi chưa đổi mới đến cái mức ấy

Anh chánh v ăn phòng ngớ người ra chẳng hiểu vì sao hôm nay ông Thời lại khó tính đến thế? Thấy ông vừa chủng chẳng nói chuyện với mình vừa nhớn nhác nhìn ra mặt hồ, anh ta vội phóng mắt nhìn theo và thấy mấy chiếc thuyền đang bồng bềnh trôi, rồi dăm bảy người hết trồi lên lại ngụp xuống. Tò mò, anh ta xán lại hỏi:

-Có trò gì ở ngoài đó mà ông anh như bị hút hồn thế?
- Trò khỉ? - Ông Thời bực mình gắt - Nếu không có việc gì thì xin anh biến đi cho tôi nhờ. Đang lộn cả ruột lên đây?

Anh chánh văn phòng tái mặt. Chưa có ai dám chơi sỗ với anh ta như thế. Đã vậy thì cho cha con ông ta đói nhăn răng ra. Nghĩ vậy, anh ta vùng vằng nhảy lên xe định phóng đi. Nhưng chợt nhớ ra nhiệm vụ xếp lớn đã giao, anh ta đành chịu lún, nuốt ực cục tức vào bụng rồi tiến lại, nói với ông giám đốc:
- Này, hôm nay tôi nể mặt ông đấy nhé. Có việc cho ông đây. Chiều nay ủy ban có một cuộc tiếp khách tại đây Khách sộp từ trung ương lên làm dự án đầu tư phát triển hẳn hoi đấy. Ăn như mọi khi là được rồi. Có thêm món đặc sản nào nữa thì tốt. Phòng ốc, tôi cần mười hai phòng loại xịn nhất mà ông có. Từ bếp trở xuống thì quân của ông đảm nhiệm. Từ bàn đến buồng tôi sẽ mang người vào. An ninh ông khỏi lo, tôi đã canh hết các cửa rồi. Thanh toán thế nào, tôi với ông sẽ bàn sau. Được chưa? Một món hời trông thấy đấy bố già ạ!

Ông Thời thản nhiên lắc đầu:
-Tối nay thì không được!
- sao lại không? - Anh chánh văn phòng ngạc nhiên hỏi.
- Hôm nay... tôi có khách!
- Khách nào? Khách nào cũng không quan trọng bằng đám khách này. Bằng tiền cả đấy, bố ạ!
- Tiền cũng chẳng giải quyết được gì?
- Sao lại không giải quyết được? Nếu đã có đám nào đặt phòng rồi thì ông cứ đuổi đi. Tôi sẽ đền bù. Coi như tôi mua lại hết, có được không? Ông giám đốc đột ngột quay lại nhìn chằng chằng vào mặt anh ta và hét lên:
-Mạng người đấy. Ông có mua được không? - Rồi ông chỉ ra mặt hồ - Có người chết ở dưới hồ kia kìa. Tôi đang thuê người vớt. Khách của tôi đêm nay đấy. Các ông có muốn ăn chơi nhậu nhẹt bên cạnh người chết thì xin mời vào. Tôi xin hết lòng phục vụ các quý ông!

Tuy đã từ chối quyết liệt một đám khách sộp, nhưng rốt cuộc, đến chiều tối thì nhà khách Thủy Văn vẫn đông nghẹt những người. Mà lại toàn là những vị khách mà ông Thời không thể từ chối được: Không biết mấy cậu công tử Hà Nội điện thoại về kể lể những gì mà chỉ hai tiếng sau lần lượt hơn chục chiếc xe du lịch sang trọng lao tới khu nhà nghỉ ven hồ. Những ông bố, bà mẹ, ông chú, bà bác, ông cậu bà cô, những chú văn phòng, những cô thư ký... ăn mặc sang trọng, hớt hơ hớt hải mở cửa xe rồi lao thẳng vào tiền sảnh ngôi nhà ba tầng của khu nhà nghỉ Thủy Văn. Câu đầu tiên của họ đều rất hách dịch:

- Ai là giám đốc nhà nghỉ này?

Tuy đang rất sốt ruột và bực mình nhưng ông Thời quả không hổ danh là một vị giám đốc nhà nghỉ của hai thời đại (thời đại bao cấp và thời đại cơ chế thị trường) như anh chị em trong nhà nghỉ Thủy Văn thường nói đùa một cách thân ái. Ông đứng ở trước quầy lễ tân khiêm nhường cúi chào tất cả mọi người và nhã nhặn trả lời:

-Dạ... thưa quý ông (hoặc quý bà, quý cô, quý anh)... Tôi chính là giám đốc nhà nghỉ Thủy Văn này ạ!

Rồi sau đó ông lần lượt kiên nhẫn trả lời những câu hỏi của các vị khách để “làm sáng tỏ vụ việc”... vốn chẳng có gì phức tạp cho lắm. Các vị phụ huynh hoặc á phụ huynh, chỉ thực sự thở phào khi biết con trai, hoặc con gái của họ bình yên vô sự và các vị có thểđón các quí cô, quý cậu về bất cứ lúc nào nếu như nhà chức trách địa phương cho phép!

Một ông to béo, bệ vệ sừng sộ hỏi:
- Vậy họ còn giữ con cái chúng tôi để làm gì? Ông Thời nhỏ nhẹ trả lời:
- Dạ... là vì họ muốn biết vì sao mà có một người phải chết để bảo toàn tính mạng cho các quý cô, quý cậu nhà ta ạ?
-Thế thì... tại sao? Sau hàng loạt câu chất vấn như vậy thì bao giờ cũng đến cái đoạn ông giám đốc phải chân thành nhận lỗi là vì vô trách nhiệm trong việc quản lý mấy chiếc thuyền khiến các quý cô, quý cậu trẻ người non dạ mới tự tiện lôi ra hồ chơi và gây ra tai họa.

Trong khi các bậc phụ huynh đang tiến hành những cuộc phỏng vấn nghiêm khắc ấy thì từ trên lầu các cô các cậu rầm rầm chạy xuống để gặp người nhà.

Các bậc phụ huynh hoặc á phụ huynh vui mừng reo lên gọi tên con cháu mình bằng cái giọng vô cùng âu yếm thiết tha. Chẳng gì thì chúng cũng vừa từ cõi chết trở về. Dĩ nhiên có cả những giọt nước mắt mừng vui đi kèm với vài câu trách mắng nhẹ nhàng chiếu lệ như kiểu cần phải có thêm một tí ớt vào bát nước chấm vậy. Trong số những cặp trùng phùng chỉ có một cặp mẹ con là tỏ ra từ tốn, khác thường hơn cả. Đó là một người đàn bà trạc ngoài bốn mươi tuổi nhưng trông vẫn còn rất xinh đẹp, mặc bộ đầm màu đen, nước da trắng, đôi mắt ướt rượt với đôi hàng mi rậm, cong vút như hàng lông mi giả của một cô đào cải lương. Chị nói năng nhỏ nhẹ, trầm tĩnh chứ không xô bồ chao chát như những người khác. Cuộc “phỏng vấn” của chị chỉ vẻn vẹn có một câu rất từ tốn “Dạ thưa ông, các cháu an toàn cả chứạ?”. Khi được trả lời rằng không cô cậu nào hề hấn gì thì chị nghẹn ngào nói: “Cảm ơn rồi lùi ra, len lén lau nước mắt. Con gái chị là cô bé xinh đẹp nhất trong số ba cô, đặc biệt hơn cả là cô có một mái tóc rất dài và mượt. Khi cô gục vào vai mẹ mà khóc thì bà mẹ nhẹ nhàng kéo cô lại vừa im lặng lẽ tết lại mái tóc cho cô thành hai cái đuôi sam dày và mượt vừa an ủi cô:

-Nín đi con. Không sao rồi mà. Bận sau nếu con đi chơi xa thì phải bảo với mẹ một tiếng nhé!
- Nhưng... con đã xin phép bố rồi!
- Bố con thì.. . Chị chỉ nói vậy rồi lại cúi xuống vuốt ve hai cái bím tóc của con gái.
- Thương à... Nếu con thấy để tóc dài bất tiện thì lần này về nhà, mẹ sẽ cho con cắt đi rồi làm tóc theo kiểu nào mà còn thích.
- Không - Cô bé bỗng ngẩng lên nhìn mẹ - Con sẽ mãi mãi để tóc dài, mẹ ạ.
Hôm nay, nếu không có mái tóc dài này thì có lẽ... con đã chết rồi!

Cô bỗng rùng mình nhớ lại cái giây phút khủng khiếp ấy, khi cô đã uống khá nhiều nước và dường nhưđang chìm dần xuống đáy hồđầy rong đuôi chó. Bỗng một bóng người đàn ông lao theo cô, một tay người ấy cắp cô bạn gái của cô đã bất tỉnh, một tay ông vươn tới túm lấy mái tóc cô và cứ thế kéo cô lên khỏi mặt hồ rồi đẩy cô vào bờ. Không ai biết vì sao ông ta lại có thể chết đuối sau khi đã đưa được ba cô gái hoàn toàn không biết bơi và hai thằng bạn trai mới chỉ biết , bì bạch vùng vẫy được đôi chút trong những cái bể bơi ở Hà Nội, lên bờ. Trong số ba đứa con trai thì chỉ có đúng, thằng bạn trai đang theo đuổi cô là bơi giỏi, nhưng trong tình huống bất ngờ như thế, hắn cũng chỉ lo tự cứu lấy bản thân mình mà thôi. Từ sáng đến giờ hắn vẫn luôn miệng nói rằng chính hắn đã bơi được vào bờ chứ không phải chịu ơn ai hết. Thương đã bực mình nói thẳng vào mặt hắn rằng cô không ngờ, hôm nay cô còn được sống để hiểu ra rằng cậu là một kẻ ích kỷ, hèn nhát! Nghe Thương nói vậy, hắn nhệch mồm ra cười “Lúc ấy ai còn kịp nghĩ đến ích kỷ hay không ích kỷ, người ta chỉ còn biết hành động theo bản năng ham sống của con người thôi” Rồi hắn còn đai thêm: “Này đằng ấy đừng có trách tớ nhé. Cả hội kéo nhau lên cái xó rừng này là do sáng kiến của đằng ấy đây chứ. Quê hương là chum khế ngọt! Tý nữa làm mồi cho cá mà lại còn tinh tướng!”. Thì ra thế. Cô gái trẻđã hiểu ra đưực nhiều điều nhờ có phen chết hụt này. Người mẹ có lẽ cũng vậy. Chị vẫn ngồi trên chiếc ghế đá ở tiền sảnh vòng tay ôm lấy đôi vai nhỏ của cô con gái, đôi mắt chịđăm đăm nhìn ra mặt hồ. Lúc này mặt trời đang khuất dần xuống dãy núi phía Tây, ánh hồi quang của nó chiếu xuống khiến mặt hồ thoáng chốc như chuyển thành màu đỏ hồng. Một con thuyền hối hả bơi ngược từ phía luồng ánh sáng ấy vào bờ rồi một người thợ lặn ướt rượt, bước lên. Ông Giám đốc hối hả chạy tới hỏi:

- Vẫn chưa thấy hả? Người thợ lặn lắc đầu:
- Dưới lòng hồ tối lắm rồi. Anh em thợ lặn cũng đã mệt và lạnh nữa. Có lẽ phải để đến mai thôi.

Vẻ thất vọng hiện rõ trên gương mặt hốc hác của ông giám đốc. Người thợ lặn như chợt nhớ ra điều gì, vội chạy lại thuyền lấy ra một vật nhỏđưa cho ông giám đốc.

- Nhưng chúng tôi đã tìm thấy cái này!
Đó chính là cái máy trợ thính của anh Nghệ. Ông giám đốc nhìn đăm đăm vào cái máy điếc rồi nói:
- Chính xác là anh ấy rồi. Có lẽ, tôi phải vào báo tin cho vợ con anh ấy thôi. Quay vào phòng chờ, ông giám đốc nói to lên với các vị khách:
-Thưa các ông các bà. Theo yêu cầu của công an địa phương, các cháu chưa đượ c phép rời nhà khách khi chưa tìm thấy xác nạn nhân để hoàn tất biên bản hiện trường vụ tai nạn. Nếu vị nào muốn lưu lại đây với các cháu thì chúng tôi xin vui lòng phục vụ. Xin đảm bảo rằng các ông các bà sẽ có ngày nghỉ cuối tuần vui vẻ, thoải mái. Câu sau cùng có lẽ ông giám đốc nói theo thói quen nghề nghiệp nên đã khiến các vị khách ồ lên cười. Họ bất đắc dĩ phải lên đây, chứđâu có ý định đi nghỉ cuối tuần. Nhưng xem ra phải nghỉ lại đây thật rồi. Trong khi các vị khách ồn ào kéo tới quầy lễ tân đăng ký phòng thì ông giám đốc vẫy tay, gọi anh kế toán trưởng tới bảo:

-Cậu lấy xe máy đưa tớ vào xóm Bóng. Đành phải báo tin cho gia đình anh ấy thôi.
Ngườỉđàn bà vội buông mái tóc dài của cô con gái ra rồi đứng dậy nói với  ông giám đốc:
- Tôi có ô tô ở ngoài kia, nếu ông cần đi đâu tôi sẽ bảo lái xe đưa ông đi. Ông giám đốc quay lại nhìn chị thoáng vẻ ngạc nhiên rồi khẽ cúi đầu từ tốn đáp:
-Cám ơn bà. Có lẽ chúng tôi đi xe máy thì tiện hơn. Đường vào nhà ông ấy cũng không thuận tiện lắm. Cô con gái cũng đứng dậy nói với mẹ:
- Nếu mẹ bận thì cứ về Hà Nội đi. Con không sao đâu .Mai con sẽ về thôi mà.

- Không, mẹ sẽở lại đây với con. Chị lại ôm lấy vai con rồi nói tiếp - Mẹ cũng muốn được nhìn thấy người đã cứu con gái cưng của mẹ chứ. Vả lại, thật là không phải khi chưa nói được câu nào để cảm ơn và an ủi thân nhân của người đàn ông dũng cảm ấy.

Cô lễ tân nhà khách tiến lại khẽ cúi đầu rồi lễ phép nói với chị.
-Dạ thưa bà... Chúng tôi chỉ còn một phòng nhỏ trên tầng ba nhưng không đượ c tiện nghi lắm, trong trường hợp bà muốn ngủ riêng thì… Chị mỉm cười xua tay:
- Không sao đâu. Tôi sẽ ngủ chung với con gái tôi. Vả lại, đêm nay chắc gì mẹ con tôi đã ngủ được?
Dùng bữa tối xong, đa số các vị khách dắt nhau đi dạo trên con đường nhỏ ven hồ. Hôm nay lại đúng vào ngày trăng tròn, mặt hồ mù sương mờảo trong ánh trăng. Dãy Núi Chúa hiện lên đen thẫm ở phía xa như một hòn đảo trôi bồng bềnh giữa biển sương mù nối liền từ mặt hồ qua những cánh rừng. Những đàn chim kêu thảng thốt khi bay qua cái vùng sương khói ấy. Không gian thật tĩnh mịch, thê lương.

Mẹ con người đàn bà không đi dạo mà kéo ghế ra ban công nhà khách ngồi ngắm mặt hồ và tỉ tê trò chuyện.
-Sao bố không đi cùng với mẹ? Bố khống lo cho con sao
- Bố bận, con ạ. Nhưng bốđã bảo chú Vân đánh xe tới đưa mẹđi ngay khi nhận được điện thoại của cầu Dũng. Vì trong điện thoại bố con nói chẳng rõ ràng gì cả nên mẹ lo muốn chết! Nếu con có mệnh hệ nào thì mẹ biết sống làmsao?

- Nhưng?.. con có sao đâu? - Rồi cô bỗng bật cười khanh khách - Cũng. May là con đỗđại học rồi đấy nhé. Nếu không, có chết thì khéo có người lại bảo nhảy xuống hồ tự tử vì thi trượt!

-Bố cô chứ, ăn với chả nói - .Người mẹ mắng yêu cô con gái - Năm nay mà cô còn trượt nữa thì tôi sẽ cho cô đi lấy chồng ngay cho rảnh nợ! Im lặng một lúc lâu rồi cô gái lại lên tiếng nói:
- Mẹ ơi, hồi trẻ mẹ đã vào cái hồ này chơi lần nào chưa?
- Mới chỉ có một lần thôi. Từ thị xã vào đây cũng xa lắm. Hồi đó còn chưa có đường nhựa. Mẹ với các bạn trong lớp phải đạp xe mất cả buổi mới vào tới đây. Ngày ấy khu nhà nghỉ công đoàn này còn chưa xây xong. Xung quanh chỉ toàn rừng là rừng. Bọn mẹ cắm trại ở trên cái đồi thông trước lối vào nhà nghỉ bây giờấy. Vui lắm. Bạn bè hẹn nhau khi nào họ xây dựng xong khu nghỉ mát này thì nhất định phải kéo nhau vào đây ngủ một đêm xem sao? Thế mà thoắt cái đã hơn hai mươi năm rồi, không biết trong số bạn bè cùng lớp của mẹđã có ai thực hiện được ước mơ ngày ấy hay chưa? Riêng mẹ thì... thật không ngờ lại được trở lại đây trong hoàn cảnh oái oăm như thế này?

- Thì... mẹ coi như một kỳđi nghỉ cuối tuần đi. Chỉ có điều là đi riêng với con thôi ch ứ không phải đi với bố.
-Bố con thì... sẽ chẳng bao giờ chọn một nơi như thế này. Hai mẹ con đang rúc rích trò chuyện bỗng im bặt khi nghe thấy từ dưới mặt hồ bỗng dội lên những tiếng gào khóc thảm thiết. Từ trên ban công hai mẹ con nhìn thấy một dòng đèn đuốc sáng trưng đi vào sân trước của khu nhà nghỉ. Có lẽ họ là thân nhân của người đàn ông gặp nạn. Tiếng gào khóc của đàn bà, trẻ con đã xé toang không gian tĩnh mịch huyền bí, khiến cho cả khói sương cứng vật vã vần vụ trên mặt hồ. Động lòng trắc ẩn, người đàn bà đứng dậy, nghẹn ngào nói với con:

- Ta xuống đó với họ đi!

Hai mẹ con vào phòng khoác thêm áo rồi xuống nhà. Tại phòng chờ đám đàn ông kia đã kịp quây một chiếu bạc và đang say sưa trong cơn đen đỏ. Mấy cô phục vụđứng tựa cửa nhìn ra khóc thút thít.

Thấy hai mẹ con xuống, Dũng - anh bạn trai ham sống của Thương vội ngăn lại:
- Đừng ra đó. Người nhà của họ nổi điên lên thì phiền đấy! Thương còn đang do dự thì mẹ cô đã cầm tay cô kéo đi. Chỉ một lát sau họ đã hòa vào đám đông dân làng và thân nhân của người bị nạn đang tụ tập ở khoảng sân trước nhà nghỉ. Ông giám đốc nhà khách đang giúp họ lập một bàn thờ hướng ra mặt hồ. Một ông già đang ra sức khuyên giải vợ con của người vừa thiệt mạng:
- Thôi đi nào, cô và các cháu hãy nén tấm lại để còn làm lễ gọi chú ấy về. Lại còn phải cầu xin thủy thần, thổđịa thì may ra sáng ngày mai các ngài mới cho tìm thấy chú ấy chứ.

Người đàn bà, đang nằm gào khóc trên mặt đất dường như đã cố hết sức để gượng dậy nhưng rồi chị lại rũ xuống hộc lên những tiếng kêu xé ruột.
- Ơi anh Nghệ ơi là... anh Nghệ ơi...! Anh bỏ vợ bỏ con đi đâu thế này anh Nghệ ơi...!

Chị bỗng rùng mình ớn lạnh, tưởng như tiếng kêu gào ấy như một mũi kim nhọn vừa xuyên thẳng vào tim mình. Cái tên của người chết vừa được xướng lên như vừa đánh thức một vùng ký ức xa xăm nào đó trong lòng chị. Anh Nghệ... một cái tên không hề xa lạ. Cái máy điếc ròng ròng nước chảy? Hồi đó, anh cũng bảo rằng nếu như anh có tiền, sắm được một cái máy điếc thì anh sẽ nghe được hết thảy, kể cả những nhịp tim đập trong trái tim em. Nhưng, vào những năm tháng ấy, cả nước đang chìm trong khủng hoảng, đói kém, làm sao mà anh có tiền để mua được một chiếc máy như thế. Chính vì vậy mà anh đã không nghe được gì, kể cả những lời dèm pha dè bỉu của bạn bè và cả lời từ biệt của em. Em đã không chịu đựng được cái cảnh cứ phải gào lên những câu đơn giản nhất, lại phải mở to miệng ra để anh nhìn khẩu hình mà đoán xem em nói những gì. Những lời yêu thương mà lại phải nói như thế sao? Rồi bạn bè chế diễu, rồi cha mẹ cản ngăn. Rồi chân trời mới mở ra trước ngưỡng cửa của trường Đại học. Em đã ra đi như vậy mà chẳng vương vấn gì nhiều mối tình đầu của tuổi học trò. Nhưng, có phải là anh không? Làm sao mà anh lại trôi dạt vào tận vùng hồ này? Mà em nhớ ra rồi, ngày ấy khi đón bọn em vào cắm trại bên khu hồ này, anh đã nói với em rằng nếu như được lựa chọn thì anh thích sống ở một nơi có thiên nhiên tươi đẹp như thế này. Người ta đặt lên bàn thờ anh một tấm ảnh lớn. Trong ánh đèn nến, người lính trong ảnh đang cười rất hồn nhiên. Anh vẫn còn trẻ như hồi nào vừa từ chiến trường Campuchia trở về đứng trước ngõ nhà em cười ngô nghê rồi chỉ vào tai mình nói rất to “Anh không nghe được gì nữa rồi! Bị thủng màng nhĩ. Nhưng em yên tấm. Rồi anh sẽ góp tiền mua cái máy trợ thính”.

Đúng là anh rồi.
- Ôi anh Nghệơi... anh Nghệ?

CÒN SỐNG CÒN YÊU

NGUYỄN ĐÔNG THỨC

Khi sắp chết người ta thường làm gì? Và nghĩ đến điều gì? Đến ai? Tôi suy đoán - chỉ suy đoán thôi, chứ làm sao biết chính xác được, bởi có ai chết rồi mà chịu kể cho người khác nghe mình đã làm gì, đã nghĩ gì trước khi “lên đường?”-Rằng vào lúc đó người ta sẽ làm một hành động gì đó thật thiết thực để chứng tỏ tình cảm cuối cùng đối với những người gần gũi nhất đời mình. Người ta sẽ nói những lời chân thật nhất đã có câu tổng kết “con chim sắp chết hót câu hay, con người sắp chết nói lời thật” rồi kia mà! Người ta sẽ nghĩ đến tất cả những điều tốt đẹp nhất mà mình từng được hưởng trong đời, nhớ đến những mối tình đã qua, từng gương mặt người đã có lúc yêu thương mình và được mình thương yêu lại nồng nàn như thế nào... Ủa, mà tôi đã có được mối tình nào đâu để mà tưởng nhớ chứ? Tôi còn trẻ quá, lại chưa từng có một mối tình nhỏ vắt vai. Hai mươi sáu tuổi, tôi chưa từng được hôn một cô gái nào, chứđừng nói là được ôm ấp một ai để có thể biết thế nào là sự mềm mại Ấm áp của một tấm thân phụ nữ. Ây vậy mà trời ơi là trời, tôi lại  không còn sống bao lâu nữa! Chết trẻ dường như đã là số mệnh của tôi. Ngay từ nhỏ tôi đã có cảm giác rất rõ về điều đó. Là đứa con trai thứ ba trong một gia đình có năm anh em, ba trai hai gái, thậm chí có thể nói là xấu trai và ốm yếu quặt quẹo nhất, vậy mà không hiểu sao tôi lại được ba mẹ cưng chìu đặc biệt, hơn hẳn hai ông anh trai tướng tá ngon lành và hai cô em gái xinh tươi yểu điệu. Ba mẹ đối xử với tôi vô cùng gượng nhẹ, không một lần đánh đập, trong khi hai ông anh của tôi cứ hở một chút là bị roi quất vào đít. Hai ông anh và hai đứa em, có thèm ăn gì là lại nịnh để xui tôi nói với ba mẹ, bởi tôi đòi ăn món gì là cũng được. Từ nhỏ tới lớn tôi luôn được không ba thì mẹđưa đón đi học, chẳng bao giờ được ra đường một mình, trong khi anh em tôi thì tha hồ. Rồi thỉnh thoảng tôi lại bắt gặp ánh mắt ba mẹ nhìn tôi rất lạ, khác hẳn kiểu nhìn mà hai người vẫn dành cho bốn đứa con kia, đôi khi họ lại thì thào với nhau điều gì đấy, mắt kín đáo nhìn tôi... Dần dần tôi cũng hiểu có một điều gì đó không bình thường về mình nên mới được ba mẹ thương như vậy. Chắc chắn không phải vì chỉ có mình tôi là con ruột rồi, bởi nhìn từng người thì bốn người kia coi bộ còn có những nét giống ba mẹ hơn tôi nhiều. Vậy thì vì lý do gì? Năm mười hai tuổi, thấy ly cà phê của một ông khách bạn ba đi về còn nguyên, tôi nốc thử và thế là mất ngủ suốt đêm. Nhờ vậy tôi đã nghe được một câu chuyện ba mẹ thầm thì trong đêm về mình: “Năm nay nó mười ba, không biết có qua được không”. “Suyt, em đừng nói gì hết. Mình cứ cố gắng hết sức thôi”... Biết ba mẹ có chấm tử vi cho mọi người trong nhà, một hôm cả hai đi vắng, tôi đã lục tủ ra coi, ngỡ ngàng thấy chỉ có bốn cuốn tập dành cho bốn người kia, từng người đều có lời bình vềđủ thứ chuyện công danh sự nghiệp tình duyên gia đạo. Còn lá số của tôi đâu? Chờ mãi tôi mới có dịp hỏi câu đó, thì ba mẹ cứấp úng đưa mắt nhìn nhau, cuối cùng mẹ nói số tôi thuộc loại khó coi, thầy nào cũng nói phải qua ba mươi mới giải đoán được. Cái điều gọi là “phải qua ba mươi mới coi được” ấy, đến giờ đây, tự nghiên cứu tử vi qua một chương trình máy tính, tôi mới hiểu. Cung mệnh và cung giải ách của tôi đầy ngôi sao xấu, bảo đảm không bất đắc kỳ tử thì cũng chết sớm vì tật bệnh! Dĩ nhiên ba mẹ tôi phải giấu biến cuốn tử vi của tôi và cưng chìu tôi đặc biệt. Nhưng, đó là điều tôi chỉ có thể hiểu được sau khi đã ra đi làm, còn trước đó tôi cứ lớn dần, tốt nghiệp phổ thông trung học rồi cử nhân tin học... Có lẽ do được ba mẹ quá cấm cung, nâng trứng hứng hoa nên chính tôi là đứa con nhút nhát nhất trong nhà, chẳng dám nói chuyện với ai, hầu như chẳng có đứa bạn thân nào trong suốt bao năm đi học. Nhìn con gái, tôi chỉ dám nhìn lén, cũng biết thế nào là xấu đẹp nhưng không hề dám làm quen một ai, mà có ai đến nói chuyện với tôi thì hoặc là tôi lắp ba lắp bắp như thằng cà lăm, hoặc đối xử rất lạnh lùng cứ như chẳng them quan tấm đến ai. Nhát như cáy vậy mà giờ đây cùng lúc tôi lại để ý đến hai cô gái đấy chứ, và đang khổ sở vì không biết làm sao để được họ để ý lại. Trong sở làm, tôi rất thích nhìn Vy, cô đồng nghiệp hiền lành cùng phòng, nhỏ hơn tôi hai tuổi, ngồi cách tôi ba bàn. Từ vị trí bàn mình, tôi tha hồ nhìn một nửa mặt bên phải của Vy, và phải nói là mặt Vy nhìn nghiêng trông thật tuyệt, với hàng mi cong vút, cánh mũi dọc dừa và đôi môi chúm chím, đặc biệt cái tai hồng hồng nhỏ nhắn nấp sau mấy sợi tóc mai lòa xòa trông xinh ơi là xinh, thấy chỉ muốn cắn… Thỉnh thoảng có lẽ do linh cảm, Vy lại quay sang thì tôi lập tức cúi mặt xuống bàn phím nhưđang chăm chú làm việc lắm. Một lần tôi không trốn kịp thì Vy lại tủm tỉm cười, trong khi cái mặt tôi chắc chắn đã đỏ bừng vì tôi thấy rất nóng. Còn trong lớp Anh văn đàm thoại ban đêm, tôi lại chấm Thảo, cô gái ngồi ngay trước mặt, không biết ban ngày làm nghề gì mà ban đêm đi học với bộ tướng và cách ăn mặc trông rất bốc. Hương thơm kỳ lạ và thay đổi liên tục từ tóc và người của Thảo , sau tôi mới biết ban ngày cô đứng bán hàng mỹ phẩm cho mẹ ngoài chợ - cứ phả vào mũi làm tôi ngây ngất suốt buổi học, có khi thầy gọi đến vẫn cứ ngơ ngơ ngác ngác như người ngoài hành tinh. Tóc Thảo dài và mướt cứ y như là tóc của mẹ tôi, bao nhiêu lần tôi ráng kềm lắm mới không đưa tay ra trước để vuốt, thói quen mà tôi vẫn thường làm với mẹ khi tôi còn nhỏ. Hai vành tai Thảo trắng muốt trông càng hết ý - không hiểu sao tôi lại thích nhìn tai con gái thế không biết? – Còn hôm nào cô buộc tóc phía sau thì cái gáy nõn nà cứđưa ra ngay trước mắt tôi, có chết không chứ? Có lẽ tôi bị chiếu tướng từ phía sau quá - nghe nói con gái thường có giác quan thứ sáu? - nên thỉnh thoảng Thảo lại kín đáo quay lại nhìn, lúc nào không cúi mặt kịp thì tôi lại nhe răng cười, như nhát ma.

Mọi chuyện cứ thế thì cũng đỡ buồn, cho tới cái ngày bỗng dưng sở làm của tôi ,sinh chuyện tổ chức khám sức khỏe tổng quát cho toàn thể cán bộ công nhân viên. Vài ngày sau khi khám, tất cả mọi người đều được đưa giấy chẩn đoán, ồn ào cười nói với nhau về chuyện “sức nhai kém”, “kháng thể yếu”, “gan bọc mỡ chài”, “tim thòng phổi xệ”..., thậm chí có ông không hề uống được ngụm bia lại nhận được lời khuyên “cần kiêng cữ bia, rượu. Duy nhất một mình tôi là không được nhận lại giấy! Thế rồi hôm sau nữa, bà y tá cơ quan gọi riêng tôi lên phòng y tế, u buồn chìa ra tờ giấy. Tôi bị viêm gan siêu vi B mức độ cao, không bị nghỉ việc nhưng phải ăn uống tự cách ly bằng thức ăn và chén đũa đem theo từ nhà, không được ngồi căn tin nữa. Bệnh viện nơi khám bệnh sẽ giúp chữa trị cho tôi, nhưng theo kiểu nhìn đầy thương cảm của bà y tá thì có lẽ tôi không có mấy hi vọng được hết bệnh. Tổi hiểu viêm gan siêu vi thì qua ung thư mấy hồi, mà ung thư thì “trời kêu ai nấy dạ” thôi, chữa chi cho tốn. Ở phòng y tế ra, tôi bỗng thấy gan mình nhức buốt, lê chân không muốn nổi. Tôi vào toa-lét, kéo cái áo lên nhìn, thấy bên hông phải rõ ràng sưng to hơn hông trái. “Thôi chết rồi - tôi lẩm bẩm - sao mới đây mà nó đã sưng lên nhanh quá!”. Thôi rồi, đã đến lúc lá số tử vi “phát huy tác dụng” rồi sao? Mặt xanh mét, trán đổ mồ hôi hột, tôi lê bước vô phòng làm việc. Vy nhìn tôi, hốt hoảng nói: “Kìa anh Phương, anh bị sao vậy?”.Tôi gượng cười, khẽ lắc đầu, nói không sao. Mình phải can đảm chấp nhận số kiếp của mình thôi, tôi nghĩ vậy. Mặc dù bà y tá đã hứa sẽ giữ bí mật căn bệnh cho tôi nhưng chỉ sau một ngày thấy tôi ủ rũ ngồi ăn cơm trong phòng làm việc là mọi người trong sở đã biết ngay vì sao. Đến lúc đó tôi mới thấy thương cho những người cùi lở, ho lao..., chứ chưa dám nói đến người bị nhiễm HIV. Ít giao thiệp với ai nhưng có lẽ do tính tôi hiền, ai cần gì về vi tính là tôi sẵn sàng giúp ngay, nên mọi người trong sở đều đối xử với tôi khá tốt, hàng ngày ai gặp tôi cũng thường cười nói, hỏi thăm vài câu. Biết tôi bị bệnh một cái, ai nấy lập tức tránh xa tám thước, chẳng trò chuyện, chẳng hỏi thăm, thậm chí cười cũng không hở miệng, cứ như viêm gan siêu vi có thể lây qua đường hô hấp. Ngay cảđến trưởng phòng tới đưa hồ sơ làm việc cho tôi mà còn đứng tít đằng xa, để hồ sơ tận mí bàn... Lạ lùng thay, chỉ có Vy tỏ ra tội nghiệp cho tôi. Cô sang ngồi đối diện, trò chuyện hỏi thăm tôi, khuyên tôi đừng buồn, rằng sẽ luôn có bạn bè bên tôi, rằng không phải ai bị viêm gan B cũng chết, tôi hãy rang điều trị nên ăn trái cây, gạo lứt muối mè, uống nước khoáng, tập thể dục nhẹ và hít thở bốn thì... Vy còn mua tặng tôi một lô sách y học về bệnh gan, khuyên tôi nên đọc. Tôi thở dài nói đọc làm gì, trước sau cũng chết. Vy rầy tôi, bảo tôi nói gở. Tôi nói không phải nói gở mà là số phận tôi đã như thế, theo tử vi hẳn hoi: Vy càng giận hơn, bảo con người phải tự làm chủ số phận của mình, không được mê tín dịđoan, và trong mọi nghịch cảnh phải không được xuôi tay đầu hàng. Tôi đánh bạo nhìn Vy, thấy hóa ra mặt cô nhìn thẳng trông cũng thật tuyệt. Điều tôi ngạc nhiên nhất là tôi càng buồn thảm, ủ rũ, đuổi ruồi không bay thì Vy lại càng quan tấm đến tôi hơn. Tôi đã làm gì để được Vy thương như thế? Chẳng lẽ chỉ nhờ cái vụ hay nhìn trộm cô mê mẩn rồi đỏ lừ mặt màđược cô để ý lại hay sao? Thậm chí Vy còn chủ động rủ tôi đi xem kịch, nghe nhạc, uống nước bằng thái độ rất tự nhiên. Ởđâu cô tìm ra được những chiếc vé mời, tôi hoàn toàn không biết. Chỉ biết là khi đi chơi cô ăn mặc giản dị nhưng rất có gu, trò chuyện với tôi đúng kiểu bạn bè thân thiết chứ không có vẻ gì là đang đóng kịch giúp tôi vui. Dĩ nhiên nếu ở vào vị trí của tôi, chắc bạn chẳng dại gì mà từ chối các ân huệ sau cùng ấy. Chỉ có điều, vì Vy quá tốt, nên bao nhiêu lần tôi cầm lấy tay Vy định tỏ tình thì lại nghẹn ngào buông xuống, bởi tôi sợ nếu có gì đó giữa hai đứa thì sắp tới sẽ chỉ làm Vy buồn hơn. Tốt nhất, với Vy chỉ nên như thế này thôi, tôi nghĩ. Lớp học thêm hoàn toàn không biết chuyện bệnh tật của tôi, nên tôi thấy dễ chịu hơn. Một hôm, ngồi nhìn cái gáy của Thảo, tôi bỗng tự nghĩ: “Phương ơi, mày sắp chết rồi, sao mày không thử rủ cô gái xinh đẹp này đi uống cà phê một lần trong đời coi? Dù cô ta có từ chối đi nữa thì ít ra mày cũng có an ủi là mình đã làm hết cách...”.Đúng lúc tôi vừa nghĩ xong chuyện đó thì hết tiết một và ông thầy xin cáo lỗi vì có việc nhà nên phải cho cả lớp về sớm. Ngoài hành lang, tôi chặn Thảo lại và dõng dạc nói:

- Thảo ơi, được về sớm cóđi đâu không? Thảo ngạc nhiên nhìn tôi:
- Dạ không, có gì không anh?
-Cho tôi mời Thảo đi ăn kemđược không? Trời nóng quá mà bây giờ về nhà thì chán lắm! Tôi cũng muốn nhân tiện hỏi Thảo về cái bài hôm trước tôi bị bệnh nghỉ học chả hiểu gì cả.

Đúng là hôm tôi vừa được bà y tá thông báo, tôi chán đời quá nên có nghỉ học hai đêm, sau thấy mình hơi bị hèn nên lại ngồi dậy đi học tiếp, nhưng hỏi bài chỉ là một cái cớ mà tôi chợt nghĩ ra vậy thôi. Thảo lại nhìn tôi có vẻ thăm dò. Tôi căng thẳng đến mức chỉ biết trợn mắt lên nhìn Thảo, chuẩn bị nghe lời từ chối thì bỗng Thảo nói:

-Dạ được, anh ra trước chờ Thảo chút.

V ề sau Thảo đã nói với tôi rằng chưa bao giờ cô ấy nhận lời đi ăn kem với ai ngay trong lời mời đầu tiên như vậy. Lý do là tại mặt tôi quá ngầu, làm Thảo sợ nên không dám từ chối. Thảo còn nói là Thảo biết tôi hay nhìn Thảo sát rạt sau lưng, đó là lý do khiến Thảo thường xuyên thay đổi cái nơ kẹp tóc và hai ngày phải gội đầu một lần. Cái kiểu nhe răng cười mà tôi tự đánh giá là giống trong phim kinh dị, lại được Thảo khen là đầy nam tính mới chết. Nhưng những lời đó là sau này Thảo mới nói ra, còn đêm đó trong quán kem mờảo, lại nghĩ mình sắp chết nên tôi vừa tủi thân vừa “thí mạng cùi”, liều mạng đưa tay lên vuốt tóc Thảo nói thẳng ra là tóc cô ấy rất giống tóc mẹ tôi Thảo cười khanh khách nói tóc cô ấy đã được nhiều người khen nhưng chưa có lời khen nào đầy ấn tượng như vậy. Bỗng dưng trời xui đất khiến tôi choàng tay qua vai Thảo và kéo cô ấy vào sát mình để hôn nhẹ lên mái tóc. Thấy lỗ tai Thảo xinh quá tôi lại mi nhẹ lên đó một cái, không hiểu sao toàn thân cô ấy bỗng co dúm lại và cánh tay cô nổi đầy gai ốc, ngã luôn vào lòng tôi. Hoàn toàn không còn ý thức gì về việc mình có thể lây nhiễm cho người khác, tôi cúi xuống hôn Thảo. Cô mềm hẳn người đi và nhắm mắt đón nhận nụ hôn ấy. . . Một thằng chưa hề dám làm quen một cô gái nào vậy mà ngay trong lần đầu tiên đi chơi với nhau đã dám hôn! Đúng là trước cái chết người ta luôn can đảm hơn. Thảo nói thật ra Thảo đã chú ý đến tôi từ lâu .Cứ bước chân vào lớp là cô biết ngay đang được tôi chiếu tướng, có lẽ nhân diện của tôi mạnh lắm (trời đất!) nên đã làm cô phát run, và mấy lần cô thu hết can đảm nhìn thẳng vào mặt tôi thì lại gặp nụ cười đầy tự tin của tôi, một sự tự tin rất đàn ông (trời đất lần thứ hai!). Thì ra con gái cũng không có gì đáng sợ và khó chinh phục? Họ có thể yêu vì những lý do vớ vẩn không theo một công thức nào và không ai có thể hiểu được? Vy thương tôi vì, lòng từ tấm và bản năng của các bà mẹ, còn Thảo thì vì phong cách táo bạo - đẹp trai không bằng chai mặt - của một gã “yêu cuồng sống vội” vì sắp chết? Trong khi tận hưởng sự chăm sóc dịu dàng của Vy và sự đáp ứng” nồng- nàn của Thảo, tôi cứ tựđặt ra những câu hỏi như thế mà không thể nào giải đáp được. Rồi cũng đôi khi tôi thấy áy náy vì tham lam cùng lúc đón nhận tình cảm của hai cô gái, nhưng nghĩ đến sự “sống nay chết mai” của mình, tôi lại chậc lưỡi cho qua... Vả lại, cũng đã một lần thấy đôi mắt Thảo gần sát mắt tôi đầy vẻ chân thành, tôi ray rứt chịu không nổi phải thú thật với Thảo là tôi đang bị bệnh nan y sắp chết, xin được rút lui khỏi đời của Thảo, Thảo hãy coi tôi như một chiếc bóng bên đường, quên tôi đi để rồi sẽ có người xứng đáng hơn lo cho Thảo suốt con đường dài còn lại (hơi sến phải không các bạn, nhưng tình yêu mà không có chất sến thì đâu còn gì thú vị nữa!). Tôi nhớ lúc đó mình xúc động thật tình, giọng run run muốn khóc, vậy mà Thảo lại lồng lên, giương móng ra, nói rằng tôi đã chán Thảo nên giở trò đóng kịch để bỏ chạy phải không, rằng tôi diễn dở lắm, đừng có hòng Thảo bị mắc lừa, và cũng đừng có hòng đi theo được con đĩ ngựa nào (bạn thông cảm, đàn bà con gái ghen tuông hay nói bậy, và riêng Thảo do còn có quá trình mấy năm đứng bán ngoài chợ nữa). Sau vụ nói thật thất bại đó, tôi đành ngậm miệng ăn tình, còn sống còn yêu chứ biết nói năng chi?

Rốt cuộc bạn biết chuyện gì đã xảy ra cho tôi không?

Sau mấy mũi chích và hàng vốc thuốc, bệnh viện cho tôi thử máu lại và ngạc nhiên thấy gan tôi chẳng có bệnh gì cả. Họ rút máu xét nghiệm lần nữa, đối chiếu với lần đầu thì ngay cả nhóm máu cũng không giống! Vậy là đã có một sự nhầm lẫn ngay từ đầu ở đây . Tôi chẳng có bệnh hoạn gì sất. Họ xin lỗi tôi rối rít và trong niềm vui hồi sinh, tôi vui vẻ tha thứ rồi bay bổng ra về, hông bên phải xẹp xuống thấy rõ. Đến lúc đó tôi cảm thấy tốt nhất là mình nên ngay thẳng với Vy. Tôi mời cô đi uống nước và cho biết bệnh viện đã kết luận rằng tôi không hề bị bệnh gì cả, tình thương cô dành cho tôi là trên cơ sở dành cho một người bị bệnh sắp chết, nay tôi không bệnh nữa, xin được rút lui vì vừa qua tôi đã đối xử không công bằng với cô, tôi đã “bắt cá hai tay”, hoàn toàn không xứng đáng đón nhận tình cảm thiêng liêng đó. Vy nhìn sững tôi rồi bật khóc, hỏi cô đã làm gì để bị tôi bỏ rơi như vậy, rằng không nên nói dối cô làm gì, tôi thấy trong người mệt lắm rồi. phải không, tại sao không cho cô được kề bên chăm sóc trong những ngày ít ỏi còn lại, cô chịu đựng được tất cả mà... Trời đất! Cả hai lần tôi nói thật đều chẳng được người con gái nào tin. Vậy phải chăng con trai hay nói dối với con gái vì con gái không bao giờ tin những lời nói thật? Bạn gái nào có thể giải đáp được câu hỏi này xin vui lòng liên lạc với tôi. Tôi là...

ẤM ĐƯỜNG Ở HỘI THI

PHẠM THÁI QUỲNH

Trăng xuân rắc vàng, rắc bạc xuống đấy trời, đầy đất. Gió từ phía núi Ngọc Mỹ Nhân xanh rờn thổi tới làm cho cỏ cây trong vườn quan Tuần phủ Ninh Yên mướt thêm, ngời lên dưới trăng. Ngài Tuần phủ có một thói quen, những đêm trăng đẹp ngài thường đứng
lặng trong vườn ngắm trời, mây, hoa lá.

Đêm nay, dù chưa tới Nguyên tiêu mà trăng đã sáng lắm. Quan Tuần phủ một mình tha thẩn trong vườn, rồi ngài cứ lặng lẽ ngắm Ngọc Mỹ Nhân. Ai đã cho núi cái tên ấy nhỉ? Dưới trăng xuân, dáng nằm của người đẹp đã càng thêm mộng mị. Tiếng chimđêm tan vào mênh mông mới cô đơn làm sao. Bỗng một tứ thơ như tia chớp lóe lên:

Ng ọc Mỹ Nhân! Ngọc Mỹ Nhân! Giấc đẹp đã mấy nghìn năm Nàng ơi hãy bửng giấc đá Cùng ta nâng một chén xuân... Ngọc Mỹ Nhân vẫn lim dim giấc mơđá. Thiên thu mây trắng cứ trôi! Một nỗi buồn mơ hồ rấm ran trong ngài.
Bỗng có tiếng nói nho nhỏ phía sau: “Khuya rồi mời bốđi nghỉ”. Ngài Tuần phủ quay lại và ngài chợt hiểu con trai muốn gì. Dù vậy, ngài vẫn hỏi con: Vậy khuya rồi anh ra đây làm gì? Ấm Đường run run đáp:
- Thưa bố, con ra xin bố cho con về quê dự hội cờ.
-Anh thì ham cờ hơn ham học. Nhà mới cô một mình anh là trai nên mẹ anh chiều quá mức. Không khéo rồi anh sinh hư. Thôi được, tôi cho anh đi. Sau hội cờ, anh mà chểnh mảng đèn sách, tôi sẽ gửi anh lên cụđồ Tả Thanh Oai cho cụ ấy kèm cặp. Vậy bao giờ anh đi?

- Thưa bố, chiều ngày mười hai khai hội. Sáng mai con đi ạ. Ngài Tuần phủ ngẫm nghĩ nói:
- Cổ Bái gần làng ta, làm việc gì thì anh cũng phải cân nhắc, không được tùy tiện. Anh nhớ lấy.
-Thưa bố, con xin nhớạ.
Chu Bột gốc gác Trung Hoa. Tổ tiên Chu Bột theo Tống Nhạc Phi chống họa Mông Thát. Năm 1297, triều đình Nam Tống bị người Mông thôn tính. Một số người dòng họ Chu chạy sang Na mẩn náu.

Năm 1285, Mông Nguyên đánh Đại Việt lần thứ hai. Nhũng người họ Chu theo vua Trần chống Mông Nguyên. Giặc Bắc thua chạy. Đại Việt trời yên bể lặng. Những người họ Chu nhận thấy đất Nam là đất lành, người Nam nhân hậu. Vì vậy họở lại làm con dân Đại Việt. Thuở bé, Chu Bột là đứa trẻ hiền lành, ngoan ngoãn, tư chất bình thường không có gì nổi trội. Năm mười một tuổi, Chu Bột bị bệnh đậu mùa may mắn thoát chết nhưng lại bị hỏng hai mắt do bệnh chạy hậu. Bù lại, trời cho trí tuệ Chu Bột sáng lên khác thường, đặc biệt là tài đánh cờ. Tổng nào mở hội thi cờ ông đã nhảy vào tranh tài là cầm chắc đứng đầu giải. Năm năm liền, ông chưa có đối thủ. Người ta suy tôn ông là đệ nhất danh kỳ. Mắt ông hỏng nên mỗi lần đi thi cờ ông đều cho cháu đi theo. Ông thì nghĩ còn thằng bé trai cháu ông thì nhìn. Một người “nghĩ” một người, “nhìn” ghép lại với nhau mà đã làm cho hầu hết đối thủ lành lặn bật khỏi trường cờ. Nhưng sáu bảy năm rồi người ta không trông thấy ông ấy lai vãng đến trường cờ. Có người tò mò đã tìm ra căn nguyên. “Vạn sự hữu môi phi nhất nhật...”. Đầu đuôi câu chuyện là thế này: Cửa Tam Giang nơi sông Cái chia nước cho sông Ninh có một lão chài nổi tiếng cao cờ. Có điều, lão chưa một lần dự hội thi tài. Có người hỏi lão chài vì sao lại như thế? Lão đáp: “Bon chen mà làm gì? Lão chỉ mượn bàn cờ tìm bạn tri giao quên đi nỗi buồn vong quốc...”. Nghe được câu nói ấy, Tri phủ Nam Trường thân hành đến nơi chỉ có trời và nước thăm lão chài và chơi cờ. Ngài Tri phủ phục tài cờ lão chài lắm bèn biếu lão chài một bộ quân cờ bằng ngà đẹp đến mức dưới gầm trời Nam không tìm đâu ra bộ thứ hai. Có bộ quân cờ quý lão chài bày ngay ra mời ngài Tri phủ chơi giải buồn. Khi cuộc cờ vào lúc say nhất, lão chài dẹp hết quân lại nói: “Hầu cờ ngài, lão thấy ngài là bậc chính nhân. Vậy ngài tìm gì ở bàn cờ nhỏ này? Ngài hãy đi nước cờ giang sơn, sau này đổi mới nhớ ngài”. Quan Tri phủ sững người. Từ đó không ai thấy ngài Tri phủ lui tới nơi chỉ có sóng và gió nữa. Lão chài cũng không thể ngờ câu nói của lão góp phần làm cho ngài Tri phủ bỏ công đường, rủ bằng hữu lập ra “Hội kín...” Một hôm, có gã con nhà giàu đến hầu cờ lão chài. Qua cử chỉ, nói năng của gã, hiền lành như lão chài mà lão cũng rất bực. Lão nghĩ “Phải dạy cho gã lễ nghĩa để gã mở mắt ra”. Lão chài bèn hỏi:

- Có thật là công tử muốn đấu cờ?
- Sao lại không thật? - Gã trả lời xấc xược.
- Được? Vậy thì thế này, lão chấp một xe. Công tử không bằng lòng thì về. “Thật là khinh nhau quá?” Biết vậy mà gã công tử bột vẫn phải chấp nhận.

Kết cục, cuộc tỉ thí ấy, gã con nhà giàu bị “vỗ bụng” cả ba ván. Gã ngậm bồ hòn ra về rắp tấm rửa hờn. Gã nung nấu hàng tháng rồi reo lên: “Diệu kế! Diệu kế! Nhưng rồi có kẻ sẽ chê ta là tiểu nhân. Mặc!”. Gã vội vàng trở lại Tam Giang nói với lão chài:

-Hôm nay tôi Lại đọ tài với ông. Lão chài không nói gì chỉ nhếch mép cười.
- Sao, ông sợ thua chắc?
-Thôi được, lão tiếp cậu một lần nữa. Gã con nhà giàu mừng lắm bèn bước xuống thuyền. Lão chài nhổ sào đẩy thuyền ra xa bờ chừng bốn, năm ngũ rồi neo lại. Chiều thu nắng nhạt, gió mênh mang. Đại giang sóng lớp lớp đuổi nhau. Sóng mơn man mạn thuyền khiến con đò chao nhẹ rập rềnh. Lão chài đặt chiếc bàn cờ gỗ gụ lên tấm ván sạp phía mũi thuyền. Nước thời gian làm cho bàn cờ bong nhẫy. Mở cái túi gấm nhỏ, lão chài lấy bộ quân cờ bằng ngà ra. Gã kia vội vàng cùng lão bày quân. Bày xong, gã hỏi:

- Ông van chấp một xe chứ ? Lão chài lại cười:
- Lần này lão chấp hai xe.

Lão chài nhường gã đi trước. Nhanh như sóc, gã cầm ngay đôi xe đen ném hết tầm ra giữa sông và nói:
-Hai con xe ấy thừa để làm gì? Lão chài bực lắm nhưng cố nén lòng:
- Ngươi dùng kế tiểu nhân để mong thắng ta. Ta không thể tiếp cờ kẻ tiểu nhân nữa. Nói rồi, lão chài quẳng cả bàn cờ xuống sông. Gã con nhà giàu chột dạ. Gã thấy ở thì không được mà về thì chẳng lẽ lại lạy lão chài để lão nhổ neo, đẩy thuyền vào bờ. Một lát suy nghĩ, gã bắt tên đầy tớ kiệu gã lên vai lội vào bờ. Nhìn cung cách ấy, lão chài nghĩ: “Gã con nhà giàu này sống thì có ích gì cho thiên hạ...”. Chu Bột nghe danh lão chài bèn lặn lội đến hầu cờ. Rủi cho Chu Bột, lão chài không chơi cờ nữa. Hỏi căn nguyên, Chu Bột được lão chài kề lại nguyên do lão có bộ quân cờ quý và vì sao lão lại quẳng cả bộ quân cờ xuống sông. Chu Bột sững sờ buồn than rằng: “Than ôi, cờ cũng có cờ quân tử cũng có cờ tiểu nhân...”. Biết Chu Bột là danh kỳ chưa có đối thủ, hai mắt lại mù phải nhờ cháu dẫn đến thăm mình, lão chài nghĩđể Chu Bột thất vọng về thì không phải, lão chài bèn ngỏ ý hai người chơi cờ tưởng.- chỉ có nghĩ và nói bằng mồm với nhau chứ không có quân cờ. Chu Bột mừng lắm. Qua ba ván cờ mồm mỗi người thắng một, còn một ván hòa. Trước khi tiễn khách ra về, lão chài nói:
- Hôm nay phần thắng thuộc về Chu đệ ấy là vì thấm niên cờ của lão hơn Chu đệ mười mấy năm. Còn nữa, lão cao tuổi nhưng mắt còn tinh tường, Chu Đệ thì thiệt thòi. Có điều, ông giời ngay bằng lắm. “Gia kỳ giác, giảm kỳ xỉ”. Trậu có sừng nên không có hàm trên. Ngựa có đủ răng nên mới bị bớt sừng đi, Giời đã cho Chu đệ đôi mắt trong đầu.

Chu Bột cám kích đáp:
- Cảm ơn lão chài có tầm lòng độ lượng. Câu chuyện của lão chài bị gã con nhà giàu chơi xấu khiến Chu Bột không  hứng thú với cờ nữa. Sáu bảy năm, Chu Bột không bước tới trường cờ. Ta có thể hiểu được vì sao.

Thang giêng, làng quê xanh một màu xanh tinh khôi, bẽn lẽn. Những làn Chèo, điệu dài như gió nghiêng cả hội hè. Đường xuân quấn áo, chen chân .Trai thanh, gái lịch từ Nam Trường, Hải Tiền kéo lên. Tài tử, giai nhân từ Phong Doanh, Thiên B ản ùa sang. Cậu Ấm, cô chiêu từ Mỹ Tài, Nam Thành đổ về. Mọi nẻo đường nườm nượp tiếng cười, nườm nượp sắc màu. Trò vui đầy ắp nứt cảđất trời. Chỗ này chọi gà. Chỗ kia đấu vật. Trường đu dây đu bay bổng. Đu đơn, đu kép. Đu đơn thênh thang một người một bóng. Đu kép, gái nép bên trai mắt liếc, chân nhún. Quần hồng, áo tía rập rờn bướm bay. Trường đu đã vậy, trường cờ nào có kém màu xuân. Thiếu niên tuấn tú, thiếu nữđẹp xinh đứng giữ quân cờ .Trai đứng chân quân đỏ. Gái đứng chân quân đen: Mệnh phụ trưởng giả ngồi vào ghế tướng. Trang phục đủ sắc màu. Ai đứng chân quân cờ nào mang trang phục quân cờđó. Người vào thi cờ có trang phục riêng và thêm một lá cờ lệnh. Khi cờ lệnh vẫy có người xướng nước đi, thêm một tiếng trống điểm, các quân theo bước chân người chuyển động, biến hóa đến khi tàn cờ. Cuộc thi cờ diễn ra từ chiều ngày mười hai. Chiều ngày mười hai, rồi cả ngày mười ba, cậu Ấm Đường cứđứng xem thiên hạ trổ tài và suy nghĩ. Cờđấu trực tiếp ba ván ai thắng hai ở lại đấu tiếp. Nếu hai người hòa cờ thì bốc thăm vậy. Có người thắng liền ba đối thủ, đến đối thủ thứ tư bị bật khỏi trường cờ. Sáng ngày mười bốn, trong bộ quần áo đỏ, khăn đỏ, cờđỏ, Ấm Đường bước vào trường cờ oai nghiêm như một vị tướng xung trận. Cậu nhìn cô Hạnh... Mắt giai nhân ánh lên niềm tin và một nụ cười khiến cậu Ấm rất phấn chấn. Các đối thủ lần lượt bị cậu loại. Kết thúc ngày mười bốn, cậu Ấm Đường chưa phải nhường cờ lệnh cho ai. Cô Hạnh vui lắm. Cứ đà này, cậu sẽ giữ cờđến khi trao giải. Nhưng sáng ngày mườí lăm, cậu Ấm Đường đã gặp kỳ phùng địch thủ từ tỉnh Thái sang. Ván đầu, cậu Ấm Đường bị con tốt hoẻn nhập cung tóm mất tướng. Cậu thắng lại ván thứ hai trầy trật toát cả mồ hôi.

Hai người vào ván thư hùng cuối cùng. Giai nhân lại giành cho cậu Ấm Đường nụ cười đầy khích lệ khiến cậu bừng lên một khí thế...

Đối thủ giành thế tấn công từđầu. Thế cờ của cậu Ấm Đường bị núng. Cậu vã mồ hôi bởi nước chiếu pháo. Người thủ trông thấy cậu nghĩ lâu quá bèn thúc trống liên hồi. Cậu chưa nghĩ được cách gì hóa giải thế cờ của đối phương. Bỗng cậu nghe phía sau có ai đó nói bâng quơ: “Xe lởn vởn, pháo canh chừng, mã lập công…” Cậu lẩm nhẩm đọc lại “Xe lởn vởn, pháo canh chừng, mã lập công...”. Mắt cậu sáng lên: “Giời Phật đã xui ai mách nước cho mình nhỉ”. Cậu nhận ra, dùng quân xe làm kỳ binh lửa đối phương, quân pháo chốt chặt giữ vững thế trận, quân mã nhảy vào chiếu. Nghĩ như thế nào, cậu Ấm Đường triển khai thế cờ đúng như vậy. Quả nhiên, cậu phá được thế bao vây của đối phương, rồi áp đảo đối phương khiến đối thủ phải buông cờ. Người ta kháo nhau, cậu Ấm Đường con quan Tuần phủ Phan Đình Hào giữ cờ suốt ngày mười bốn. Những tay nổi tiếng giỏi cờ cũng bị cậu loại khỏi trường cờ. Làng cờ ngỡ ngàng về sự xuất hiện của cậu. Lần đầu cậu dự thi cờ mà đã gây được tiếng tăm thì thật là hiếm. Nghe thiên hạ kháo Chu Bột không dửng dưng được nữa Chu Bột bị kích thích mạnh. Ấy là vì người giỏi cờ rất trẻ lại là con quan đầu tỉnh. Chu Bột bèn bảo cháu dẫn ông lên Cổ Bái. Vậy là sau bảy năm ông ngoảnh đi, nay ông đã ngoảnh lại hội thi cờ. Cuộc thi tài của cậu Ấm Đường với kỳ thủ tỉnh Thái, Chu Bột đã chứng kiến. Ông không khen hoặc chê Ấm Đường một câu. Nhưng ông đã đi đến một quyết định... Cậu Ấm Đường đã nghe danh Chu Bột từ lâu nhưng hôm nay mới được gặp. “Mình lại phân cao thấp với người này ư?. Thắng một người mù có gì đáng. Vinh hạnh. Nhưng nếu mình thua? Giá ông này đừng xuất hiện...”.

Chu Bột nhờ cháu dắt tới trước cậu Ấm Đường, nói:
-Tôi xin mạo muội hầu cờ cậu. Thoáng một vài giây suy nghĩ, cậu Ấm Đường thấy không thể thác được bèn đáp:
- Thôi được, tôi tiếp bác. Người người đổ dồn về trường thi cờ. Tiếng reo tưởng đến vỡ hội. Chu Bột nói nhỏ với cháu: “Hôm nay, cháu cứ để mặt bác. Cháu không được nhắc gì cả”.
Người cháu Chu Bột lấy làm lạ nhưng phải nghe theo.Trống gióng lên. Các quân cờđứng vào vị trí.”Một già, một trẻ - một tối, một sáng vào cuộc so tài. Cậu Ấm Đường mời Chu Bột đi trước. Chu Bột lại nhường cho quý tử của quan Tuần phất cờ trước. Ván đầu diễn ra chóng vánh. Phần thua thuộc về Chu Bột. Có điều, ông cố “bỏ quên” hai quân xe. Cậu Ấm Đường biết Chu Bột đã nhường ván đầu. Nhiều người ở trường thi cờ cũng ,nghĩ như cậu. Vào ván thứ hai, cậu Ấm Đường choáng váng ngay. Những nước đi của Chu Bột cậu Ấm Đường không sao lường được. Đó là những nước cờ của giời chứ không phải,của người. Chu Bột nhanh chóng thắng lại khi cậu Ấm Đường vẫn còn bền sĩ tượng. Cậu đã thấy run: “Ván cuối cùng mình phải đánh thế nào đây?” Cậu nhìn cô Hạnh. Nét mặt giai nhân như phù dung gặp bão. Trống lại rung vang. Ván cờ chót, Chu Bột nhường thế tấn công cho cậu Ấm Đường. Nhưng moi nước đánh của cậu đều bị Chu Bột hóa giải. Rồi điều gì đến tất phải đến. Thế cờ hiện rõ mồn một. Chu Bột không thể không chiếu xe lệch. Vì một quân xe của ông đã án ngữ không cho tướng của đối thủ thượng, còn hạ thì làm gì có đường vì tướng đang tọa cung. Một quân xe nữa của ông đã rộng lời vượt sông găm vào nách tướng của Ấm Đường mà không hề bị một quân nào ngăn cản. Nước chiếu này có mà giỏi đỡ. Còn cậu Ấm Đường, cậu sẽ chiêu pháo lồng. Đòn tấn công này, ông Bột chỉ còn mỗi một cách lựa chọn là tướng phải trao ấn. Cờ chỉ hơn. kém nhau một nước. Ai đi trước, người ấy thắng. Có điều, người đi trước không phải là cậu Ấm Đường. Người chơi cờ dù chưa sạch nước cản cũng nhận ra cậu Ấm Đường không thể không giương cờ trắng. Ông Chu Bột chỉ vẫy cờ một cái, quân xe vợt sông là ông bước lên đài vinh quang. Nhưng sao ông cứđứng lặng đăm chiêu? Trống thúc dồn, ông ấy cũng mặc. Hay ông Bột cố kéo dài sự hấp hối của cậu Ấm Đường. Hàng trăm người hồi hộp cùng cậu, lo đấy nhưng cứ phải ngậm tăm. Những người cổđộng cho ông Bột mừng lắm mừng nhưng cũng không dám hé răng. Cả trường thi cờ im phăng phắc. Người chủ trò tái mặt. Chánh tổng sở tại như có lửa trong lòng. Mặt cậu Ấm Đường nghệt ra. Những chiếc lông măng trên mặt cậu dựng đứng. Lỗ chân lông trũng xuống, rộng thêm. Chu Bột quyết định cho xe vượt sông... Bỗng Chánh tổng hắng giọng, nói: “Chu Bột? Ông hay tốt lắm kia mà...”. Chu Bột hiểu ngay Chánh tổng muốn gì. Ngoài nước chiếu xe lệch, Chu Bột còn có quân tốt ba bước nữa nó sẽ vuốt râu tướng: Song nếu dúi tốt, Chu Bột sẽ chậm hai nước và có nghĩa là... Ông thầm nghĩ “Đây là cuộc thi tài có lẽ nào?”. Nhưng rồi, Chu Bột lại đắn đo. Thôi đành vậy! Ông bèn nói với cháu: “Đi quân tốt”. . . Đứa cháu không tin vào đôi tai của nó. Nó bèn hỏi lạc “Đi tốt?”, Ông Bột đáp: “Ừ đi tốt”. Đứa cháu run run đặt ngón tay lên quân tốt trong bàn cờ nhỏ dúi thêm một nước. Người rao cờ lập tức xướng ngay. Một tiếng trống vô cảm, khô khốc rung lên. Cậu Ấm Đường không thể tin cái điều vừa xảy ra: “Nước cờấy không phải là nước cờ của Chu Bột. Nhưng dù sao mình cũng đã thắng. Mình không bẽ mặt với nàng...”. Cậu Ấm Đường bàng hoàng độn cơn pháo vào chiếu nước pháo lồng. Trống gióng gióng cuộc, cậu vội vàng đi tìm cô Hạnh.

Cậu Ấm Đường chưa về đến nhà, tin cậu thắng cờđã đến tai quan Tuần.

Ngài vui lắm. Từ công đường, ngài về ngay,tư dinh. Về tới nhà, ngài ngồi chưa nóng chỗ thì cậu Ấm Đường đã về. Ngàỉ hỏi ngay : Ván cuối cùng con đánh với ai?

-Thưa... với ông Bột ạ.
- Chu Bột? :
- Dạ, đúng là ông Bột. Ông ấy bị mù. Ngài Tuần phủ ngờ ngợ: Lão chài Tảm Giang là bậc thánh cờ mà còn phải nể Chu Bột. Nhưng ống Bột vắng bặt mấy, năm rồi kia mà? Ngài , bèn hỏi người theo hầu cậu Ấm Đường. Người đi theo cậu Ấm Đường cũng nói là cậu đấu với ông Bột. Quan Tuần phủ chau chau vầng trán rồi sai gia nhân mang cờ ra. Ngài nói:

-Anh bày Lại thế cờ trước khi hết cờ cho tới xem. Cậu Ấm Đường bày lại thế cờ. Qưan Tuần phủ nhìn qua hỏi:
- Ai đi trước? Thưa ông Bột ạ.
-Chu Bột đi trước mà anh lại thắng?
-Thưa ông Bột đi quân tốt. Quan Tuần phủ lấy làm lạ, nói:
- Đi quân tốt? Có ai nói gì với ông Bột không? Cậu Ấm Đường chưa trả lời. Người theo hầu cậu thấy phải nói thật cái điều ở trường cờ không ít người đã biết với ngài Tuần phủ. Không nói, sau này quan Tuần cũng biết. Lúc ấy, ngài hẳn không nương tay. Vì ngài nghiêm lắm. Người theo hầu bèn đỡ lời cậu chủ:

- Bẩm tướng công, cậu con mãi nghĩ nên không biết. Con nghe mấy người eo xèo rằng ông Chánh tổng có nói gì với ông Bột ạ. Ngài Tuần phủ ngẫm nghĩ một lúc rồi nói với thuộc hạ:
- Người về tỉnh Nam mời Chánh tổng Trung Lao và ông Chu Bột vào ăn khao. Nói rằng, ta mở hội mừng cậu Đường...
Thuộc hạ của quan Tuần đi ngay. Cậu Ấm Đường vui lắm. Cậu sang khoe ngay với giai nhân.

Chánh tổng Trung Lao và Chu Bột đến. Quan Tuần phủ mang bầu rượu quý ra đón khách. Ngài cho cả con trai ra cùng tiếp Chánh tổng và Chu Bột. Khi chủ khách đã an tọa, ngài nói:

- Cảm ơn ông Chánh, không có ông Chánh, con ta chắc sẽ thua cờ.

Chánh tổng mừng lắm: “Thì ra quan Tuần đã biết đến thịnh tình của mình. Ngài và quan Tổng đốc tỉnh Nam là chỗ thâm giao...”. Nghĩ như vậy, Chánh tổng bèn thưa:

- Bẩm quan Tuần, ngài như cha, như mẹ lại cùng quê tỉnh Nam với con nên con phải lo cho cậu nhà ạ. Quan Tuần khẽ cười, hỏi:

- Nếu người đánh cờ với ông Bột không phải là con trai ta thì ông Chánh có xui ông Bột nhường cờ không? Chánh tổng cúi mặt ngậm miệng. Ngài Tuần phủ bèn hỏi Chu Bột: Ông Chánh xui ông như thế nào?
- Bẩm quan Tuần, con sắp đưa pháo qua sông thì nghe ông Chánh tổng từ phía sau nói: “Chu B ột? Ông hay tốt lắm kia mà...” Thế là con hiểu. Cậu nhà cần thắng. Con cần yên thân nên con nhường cờ. Dân quê chúng con không mong gì hơn là được bình yên. Lúc ấy, quan Tuần phủ mới nghiêm giọng nói với Chánh tổng: “Ta biết ông có được cái chức quan Chánh tổng là từ cái lưỡi của ông. Nếu ta là Tổng đốc tỉnh Nam thì ta truất ông từ lâu rồi. Ông nói vì ta nhưng đã bôi nhọ danh ta. Thói xu nịnh mới tồi tệ làm sao. Nó thành bệnh dịch rồi. Dưới nịnh trên, trên ban chức cho dưới. Chức kèm theo danh, danh đẻ ra lợi. Hèn gì, nhan nhản kẻ hiếu danh, vô tài, thất đức làm quan. Vậy đó là phúc hay họa cho dân, ông biết chứ?”. Chánh tổng mặt cắt không ra máu cứ cúi gằm nhìn xuống đất. Quan Tuần phủ lại nói: “Ta với Tổng đốc tỉnh Nam là chỗ tương giao, tương cảm. Ta nói một tiếng , ngài ấy sẽ trị ông về tội gian lận. Thi cờ chỉ là trò vui, chơi đã như thế, dân chúng sẽ nhìn thi học như thế nào? Tội của ông Chánh không nhỏ đâu. Nhưng nể ông ở gần quê ta, ta bỏ qua. Giải còn để kia, ông phải mang giải về trao cho ông Bột trước dân chúng, hễ dân quê còn eo xèo về hội thi cờ, ta sẽ không nương nhẹ với ông đâu”.

Nghe bố nói Chánh tổng, cậu Ấm Đường ù cả tai. Chánh tổng vái quan Tuần  phủ rồi len lét ra về. Chu Bột nán lại chốc lát với quan Tuần phủ:

- Bẩm ngài, con nghe lời ông Chánh tưởng là đẹp lòng ngài, nào ngờ... Nghe ngài nói, con biết là con sai. Vậy mà ngài không quở phạt con lại còn cho con giải Thật là ngài thương con lắm. Nhưng ngài đã thương thì thương cho trót. Ngài cho con xin,một điều. Điều gì, ông cứ nói ra.

- B ẩm, ngài cho con được không nhận giải.
- Hà cớ gì ông không nhận?
- Bẩm ngài không bắt tội con thì con mới dám nói. Được, ông cứ nói đúng, ta không trị tội.

- Bẩm, những kẻ như con, cứ phải thẳng mực tàu. Vì đó là cuộc thi cờ, thi thì phải đua tài thẳng thắn. Nhưng ông Chánh đã có lời, con không nghe không được. Ông Chánh là người của quan Tri huyện. Ông Tri huyện vùng con còn hơn cả vua. Bà huyện đã trẻ lại đẹp Bà huyện nói gì ông huyện cũng phải nghe. Mọi chức sắc trong huyện đều trong tay bà huyện cả. Ai muốn có danh, có quyền cứđến cửa bà huyện. Không biết quan Tổng đốc có cho phép bà huyện làm việc ấy không? Ai biết chuyện của bà huyện mà rỉ răng ra, không tù tội cũng khuynh gia bại sản. Còn con, con mà nhận giải, ông Chánh sẽ bẽ mặt Ông Chánh sẽ némđá giấu tay. Bà huyện nói với ông huyện một câu thì con phải bỏ quê màđi thôi.

Nghe Chu Bột nói, quan Tuần phủ lặng người. Cân nhắc kỹ càng, ngài mới nói:

- Ta phải cảm ơn ông vì ông đã đám nói thẳng. Nhưng ta lại thấy ông nghi ngờ cả quan Tổng đốc. Ta biết Tổng đốc, Thượng thư cũng có người bao che cho kẻ xấu. Song, ông phải hiểu rằng có những Tổng đốc, có những Thượng thư hết lòng vì dân giữ nghiêm phép nước. Nếu không như vậy, nước Nam loạn rồi. Còn ngài Tổng đốc tỉnh Nam, ngài không phải là người hám danh, chuộng lợi. mà quên phép nước. Có điều, ngài cũng chỉ có hai tai, hai mắt mà thuộc hạ,chỉ trình điều đẹp tốt lên còn cái nhơ nhớp lại lấp liếm đi cả. Ta không cai quản tỉnh Nam nhưng ta có cách. Quan Khâm lại sẽ về hỏi tội chúng. Không thểđể bọn sâu mọt làm loạn phép nước. Phận làm dân cũng phải biết nỗi khổ của quan. Làm một ông quan ngay thẳng, thanh liêm có dễ đâu! .

Ngừng lời giây lát chừng như để ngẫm nghĩ, ngài nói tiếp:

- Còn ông, ông không phải lo. Những người dân ngay lành, lương thiện như ông mà ta không bênh thì ta bênh ai? Ông cứ nhận giải ạ .Ta sẽ cho thuộc hạ về nói với Chánh tổng: Hễ ông gặp chuyện là ta trị tội Chánh tổng ngay. Nghe được những lời ấy, Chu Bột hởi lòng hởi dạ vái tạ quanTuần phú ra về. Lúc ấy quan Tuần mới nói với cậu Ấm Đường: Thua ai chứ thua Chu Bột thì có gì là lạ. Còn thắng mà không minh bạch, anh làm tôi xấu hổ. Là người liêm sỉ, anh phải xóa ván cờấy rồi đấu lại. Cái danh của người ta là quý nhưng không phải là danh gian lận, danh mua bán. Hôm qua, có người nói với tôi, anh còn rủ cả con gái nhà người ta đi chơi. Vì người ấy mà anh tìm mọi cách để có cái danh giả. Cô gái ở cạnh nhà ông độ không có lỗi gì cả. Cô gái ấy lả con nhà tử tế, thế mà anh đùa với danh tiết của người ta. Anh ỷ vào con quan làm bậy. Còn ai đến với người ta nữa. Anh đã làm thì anh phải chịu. Tôi sẽ đến thưa với bố mẹ người ta rồi cuối năm sẽ lo cho anh. Sau này vợ anh hay thì anh được nhờ, vợ anh dở thì anh đừng trách tôi. Việc nay mai, anh phải lên chỗ cụđồ Tả Thanh Oai. Tôi không thể thả lỏng anh được”.

Cậu Ấm Đường chỉ còn biết nín lặng ngồi nghe bố nói.

Con trai lên với cụ đồ Tả Thanh Oai rồi, ngài Tuần phủ mới thấy lo. Ngài lo vì con ngài mới sạch hơi sữa mà đã nhiễm bệnh hiếu danh. Nó mắc phải căn bệnh ấy cũng không có gì là lạ. Vì chỗ nào cũng có kẻ mua bán danh: Khi một kẻ bất tài vô đức mà lại muốn có danh thì kẻ đó sẽ làm mọi cách dù là đê tiện nhất để đạt được mong muốn. Một cái thùng rỗng dù bề ngoài có được sơn vẽ đẹp đến mấy cũng vẫn chỉ là cái thủng rỗng. Bọn ấy màđeo đai, đội mũ liệu dân có củ chuối màăn hay không?

Ngài bước ra hiên lặng lẽ trông về Ngọc Mỹ Nhân thầm nghĩ: Nàng là giai nhân đá để muôn đời chim bái hóa ra lại hay.

NGÀY CUỐI CÙNG CỦA DÂM PHỤ

TRẦN THỊ TRƯỜNG

Tư Thành mồ hôi đầm đìa. Ngài ngồi bật dậy. Định gọi quan thái giám nhưng lại thôi. Đã mấy tuần nay Ngài bỗng nhiên thấy muốn ở một mình. Hôm đầu do mưa to chưa nghe được. Hôm nay Ngài nghe rõ tiếng phụ thân. Một linh cảm nào đó không cắt nghĩa được khiến Ngài đoán chắc đấy chính là tiếng của Nguyên Long, cha Ngài, đức Thái Tông huyền thoại của Đại Việt, Vạn Xuân và của chính phụ thân Ngài. Người mà mẹ Ngài, Đức Quang Thục Ngơ thị đêm ngày nhớ thương, xa xót. Xa xót nhưng đồng thời Hoàng thái hậu cũng vẫn nói với Ngài rằng, việc băng hà vào lúc nào của con người là việc của trời. Hoàng thái hậu luôn nhỏ nhẹ khuyên nhủ Ngài, phải nhớ câu thuận thiên thừa vận. Ngay cả cái việc bà bị mang cái nỗi nhơ nhuốc năm nào bà cũng thấy đó là thử thách của giời. “Con ơi, làm sao hiểu được ý giời? Công đức của con làm sao dám sánh với Tiên đế vậy mà ngôi báu, mẹ mơ thấy giời sẽ giành cho con hẳn ba mươi tám năm cơ đấy... Lau ráo mồ hôi, trấn tĩnh lại, Tư Thanh nghe phụ thân nói rằng: “Con hãy tìm, cùng với cái võng cha nằm hôm ấy, sẽ thấy có một chiếc lá bồđề có 38 đường gân. Bao giờ nước mắt của con đủđể chiếc lá ấy chìm ngập hẳn trong đó thì nó sẽ phát ra thanh âm. Chiếc lá ấy ghi lại toàn bộ cuộc trò chuyện của ta và Thị Lộ ở vườn vải. Phải! Chỉ có ta và nàng thôi.

- Quan đại học sĩ, khanh còn nghĩ gì thế mà không lại gần trẫm. Chẳng lẽ khanh không biết vì khanh mà trẫm để vườn vải này...
- Muôn tâu thánh thượng, xin thánh thượng đừng nói thế... Thánh thượng đi qua đây để đến Côn Sơn, để …

Phải rồi? Phải rồi, tất nhiên việc nước là hệ trọng, ta cần nói chuyện với thái phó của ta. Nhưng chẳng lẽ ta không thể có được một chút riêng tư cho ta sao? Chẳng lẽ ta không có quyền nói câu mà ta cần nói với người mà ta yêu dấu chăng?...

- Muôn tâu thánh thượng? Ngài đã có trong tay hàng ngàn cung tần mỹ nữ, trẻ trung xinh đẹp. Xin thánh thượng hiểu cho thần thiếp...

- Khanh không cần nói ta cũng biết, khanh là vợ yêu của Ức Trai, nhưng... chẳng lẽ ý muốn của ta không phải là tất cả sao? Hàng ngàn người đẹp ư, vẫn còn thiếu khanh đó. Hôm nay, ta đổi khanh lấy tất cả, khanh nghĩ thế nào?

- Thưa bệ hạ. Tuổi thần thiếp đã gấp đôi tuổi họ... Vả lại

- Ta biết, ta biết. Ta trông thấy nàng từ khi ta còn bé lắm. Nàng không thấy 11 tuổi ta đã không để mẹ ta phải buông rèm nhiếp chính mà thế sự vẫn bình an đó sao. Tuổi tác đâu phải là... Giời cho nàng, cũng như cho ta: Làm chủ thời gian.

-Thưa bệ hạ...

- Thôi, đừng gọi ta như thế. Hãy đến bên ta đi. Trong màn chướng này không có ai ngoài chúng ta: Cách màn chướng này một dặm không có thái giám, vệ sĩ, thị tì... ta muốn nàng hôm nay... và ta đã không cho chúng bén mảng rồi.

- Cảm ơn bệ hạ. Thần thiếp muôn lần cảm ơn bệ hạ. Nhưng... nhưng... Chẳng lẽ không thể để đến mai được sao?
- Thế còn hôm nay?
- Hôm nay... Thưa...
-Thôi đừng thưa nữa. Khanh... Người trong mộng của ta... chỉ có hai ta, không dùng phép quân th ần, không bắt tuân theo lễ nghĩa, chỉ có ta và nàng. Tình yêu Nàng!... Ta cũng tin rằng nàng chưa biết thế nào là yêu Nàng kính chồng nàng cũng như ta, ta thì... chiều thói hư tật xấu của ta và của nhân tình. Chúng ta hãy yêu nhau... hôm nay. Chẳng lẽ ta đã nói thế mà nàng còn bắt ta phải chờ đến mai chăng? Hay là nàng... không yêu ta?

- Nguyên Long... thiếp yêu Nguyễn Trãi...

- Ta cũng yêu Nguyễn Trãi... Ta biết, nếu không yêu Nguyễn Trãi thì khanh đã không có bài thơ bán chiếu ở Lày Hồ... Bài thơấy ta còn nhớ rõ. Nhưng... bây giờ... trước tình yêu của ta, cũng là trước tài năng của ta, con người ta... chẳng lẽ nàng không xúc động?

- Thiếp yêu Nguyễn Trãi... và thiếp ngưỡng mộ... hoàng thượng.

- Chỉ ngưỡng mộ thôi sao? Ta không tin... ánh mắt của nàng... khóe môi của nàng, màu má của nàng... mà... đã ngần ấy thời gian nàng và Nguyễn Trãi đã không cùng ở kinh thành này? Nàng đừng dối lòng và đừng dấu ta.

- Nào lại đây?

Nguyên Long kính yêu. Chẳng bao giờ có dịp chúng ta được riêng với nhau. Thiếp muốn được trò chuyện với bệ hạ. Những chuyện mà bệ hạ đã nhiều lần hứa sẽ nghe thiếp nói.
- Thiếp vô cùng biết ơn bệ hạ đã ban cho được nói. Nếu nói rồi... thì thiếp sẽ... và sau đó thiếp có phải chết... vì tội phụ bạc... thiếp cũng vô cùng mãn nguyện... thiếp thấy...
- Thôi được rồi. Nàng nói đi. Ta nghe nàng đây? Ta nhớ ra rồi, hôm trước sau khi cho Lương Đăng lui, ta muốn hỏi nàng về lễ nhạc.Ta còn muốn hỏi nàng, tại sao ta giao việc ấy cho Thái phó, Thái phó lại dâng biểu chối từ. Chẳng lẽ việc ấy không xứng với ngài? Chẳng nhẽ ngài lại kênh kiệu với cả ta?
-Thưa bệ hạ. Là người trọng vương pháp, Thái phó không bao giờ dám thế. Song, cũng là vì vương pháp mà Thái phó không thể tùy tiện. Lễ nhạc lấy xã hội làm gốc, lấy chính khí làm nền tảng. Đâu phải một chốc một nhát. Kiến giải về điều đó phu quân của thiếp khác hẳn Lương Đăng. Lẽ thường, nếu tiểu nhân được tin dùng thì quân tử phải ở ẩn.

-Khanh... khanh... định luận tội trẫm chăng?
-Lâu bệ hạ! Thiếp đáng tội chết. -… Thôi được rồi… Đừng giận dõi.... Nàng càng giận dỗi thì nàng lại càng làm ta... ham muốn! Nàng nói tiếp đi. Chẳng lẽ nàng quên những việc trẫm đã từng làm? Chẳng lẽ ta không có công mà chỉ có tội?

- Lâu bệ hạ. Công bệ hạ như trời biển. Trước là nối nghiệp Tiên đế, xã hội thái bình, bên trong chếđịnh được quyền thần, bên ngoài dẹp tan di địch. Trọng đạo, dụng nho, mở khoa thi chiêu hiền đãi sĩ... Nhưng...

- Nhưng sao?

Nhưng bậc Thiên tử thay trời hành đạo không so với ai mà phải so với chính mình. Bệ hạ có thể còn hơn được nữa! Cái hơn ấy, trước là cho dân cho nước... sau là cho... thiếp... được... mãi mãi có người để mà ngưỡng mộ... yêu đương.

- Ta phải làm thế nào?

- Ngôi tr ời có được rất khó khăn. Có được nó rồi phải luôn xem trọng thần khí, phải rèn rũa đức độ phải dùng thiên tư sáng suốt vào việc lớn. Phải biết hy sinh cái nhỏ. Có thế những lời giáo huấn mới có cơ thâm nhập .

- Chẳng lẽ trẫm… Có gì sai quá, khanh có thể chỉ cho trẫm thấy được chăng? Trẫm tưởng mình vẫn...

- Bệ hạ không quên những gì đã học từ Tiên đế, từ Thái phó và các bậc hiền nhân nhưng... từ không quên đến nhớđể hành xử nó còn cả một quãng dài. Bệ hạ vẫn chẳng tin dùng bọn gian nịnh, giết hại bề tôi cũđó ư…?

-Ai? trẫm đã giết ai không đáng tội giết?
-Lê Sát và những bậc công thần, những người như Lê Sát…
- Hừ... Lê Sát cho đến nay luôn thích dạy dỗ trẫm, cậy có công từ hồi theo

Tiên đế, chuyên chế lộng quyền, có lúc còn gây áp lực với cả trẫm. Tội ấy quyết không tha. Ngoài chuyện ấy nếu không còn gì nữa thì trẫm muốn khanh kết thúc cuộc nói chuyện này .
- Từ chuyện ấy đời sẽ có cớ mà suy ra nhiều chuyện khác...Nếu tránh được chuyện ấy thì cái gần không khuất lấp nổi cái xa... Không đáng tội màđầu đã rơi máu đã chảy thì sinh ra nỗi sợ không đáng có. Lời nói thật vì sợ mà không thốt ra. Không có lời nói thật, sẽ không có thái bình.
-…Thôi... đủ rồi. Quên Lê Sát đì... Ta muốn khanh nói ý kiến của khanh về lễ nhạc, về yăn hóa. Tại sao hôm trước khanh dám ngăn cản ta phong thưởng cho bọn cầm ca? Khanh há chẳng biết thưởng phạt là đầu mối của sáng tạo?
- Thưa bệ hạ. Nếu thưởng phạt là đầu mối của sáng tạo thì thưởng phạt là đúng. Hôm ấy, chúng hát rí reo. Bình dân mà rí reo thì không đáng phạt. Nhưng...

-Nhưng sao? Đó chẳng phảí dân ca sao? Khanh hãy nói xem nào? Trẫm muốn gìn giữ phát huy y những gì gọi là bản sắc. Dân ca chẳng là bản sắc sao?

-Thưa  bệ hạ. Vâng. Lời bệ hạ vừa nói đúng là một khuôn vàng. Nhưng chỉ là bản sắc không thôi thì nghèo nàn... Ý của thần thiếp là... phải vừa dân ca vừa trên dân ca hai quãng để có hàn làm,để hòa nhập và tương đương với nhân loại. Rí reo như hôm nọ là cái dưới dân ca nửạ quãng, lại được bầy ra trước mặt thánh thượng và cộng đồng như vậy là đẩy dân ca xuống thành dâm nhạc. Chấp nhận điều đó, ban thưởng cho điều đó là...

- A... á... Khanh... dám... nói trẫm ngu?
-Thần thiếp đáng tội chết.
- Mà... thôi... khanh đứng lên đi... nói tiếp đi... Nói về chạm khắc! Chẳng phải khanh muốn đổi từ không vảy thành rồng có vảy sao. Khanh vẫn nói về hài hòa, vẫn nói phải trọng, phải giữ những biểu tượng mà tiền nhân đã dựng? Rồi khanh lại đồi sửa đổi mẫu tượng của rồng? Chẳng phải khanh cũng mọc vảy ra để thách đố lòng ghen ghét?

- Thưa  bệ hạ. Vâng đời Lý thì rồng không vảy. Thần thiếp xin bệ hạ chuẩn tấu cho làm rồng có vảy không phải là thần thiếp dám lâu điều tùy tiện. Hài hòa là rường cột của sức mạnh, nhưng chỉ chú trọng hài hòa mà không đặt thêm một dấu ấn thì gà không biết gáy sáng, vận khí trở nên tù đọng. .Đất trời rộng lớn đã thành biểu tượng thì muôn đời tồn tại, chẳng cái nào khuất lấp được cái nào. Như thế chẳng phải nhà có phúc sao?
- Ta nghe Đình Phúc lâu, khanh còn dám bàn đến việc Y, Lý? Khanh không biết rằng khanh không chỉ làm mếch lòng tất cả những người làm phúc của trẫm mà cả thiên hạ thì dễ chết sao?
- Thần đáng tội chết, Y, Lý cũng là việc của đàn ông. Nhưng bọn Y-Lý ngày nay chỉ nói cái ngọn, chú trọng cái ngọn nên bệnh không chữa được mà tiền thì tốn. Sở dĩ Hoa Đà, Biển Thước chữa khỏi nhiều người vì các ông ấy tìm ra cái gốc của bệnh.

- Gốc của bệnh nằm ở đâu?
- Văn - Y - Lý - Số. Ai xâu chuỗi được cả bốn thứ ấy thì thấy được cái gốc của nó.
-Ái khanh... nàng có yêu ta không?
- Nàng có biết ta muốn gì lúc này không? .
- Ta muốn giết nàng biết chừng nào.
-Ta muốn giết nàng!... Lê Sát mắc một nửa tội so với nàng mà ta đã chém.

Không phải chỉ chém cho riêng ta vui mà ta còn mua vui cho bọn hầu cận ta, giúp ta gìn giữ ngôi báu... .Đàn bà như nàng, cái gì cũng biết thì phải chém... Không chém thì loạn…! Nàng xúc phạm ta, xúc phạm cánh đàn ông chúng ta quá thể.

-Thần thiếp đáng tội chết!
-. . .
-Nàng có yêu ta không?
- Thần yêu Nguyễn Trãi và… đã từng... nhưng...bây giờ... .
- Bây giờ sao?
-Thần thiếp có thể nói thật được không? Bệ hạ đã mơ thấy lá gan của mình bao giờ chưa?...
- Thế còn gan của khanh?
- Lâu bệ hạ... gan của thiếp ư? Bây giờ,vào cái lúc bệ hạ đòi giết vì ganh ghét đố kị thì... thần thiếp coi thường bệ hạ... Nhưng... Thưa... Nguyên Long yêu quý. Tuổi trẻ tròn lẻ thiếp mê Nguyễn Trãi. Càng lớn thiếp càng say ngài. Thiếp yêu ngài cho đến chết vẫn không bao giờ hết yêu và cũng không yêu hết được. Ngài như sao khuê vằng vặc. Tình yêu của thiếp có thế nào cũng chỉ là dâng lên mà không dám đợi được vẹn toàn...

- Ư... hừ...

-D ẫu có thế nào cũng không dámđợi được thỏa thuê. Song song với tình yêu ấy thiếp cũng yêu hoàng thượng. Hoàng thượng không chỉ là hoàng thượng còn cả ánh hào quang bao quanh. Thiếp cũng vẫn là một người đàn bà. Thiếp yêu cả hai... trong một...
- Láo... láo... Ta chưa định nghe lời của khanh mà khanh đã khi quân. Thế cho nên chẳng ai có thể, dù là rất thích, cũng không có thể, cũng không muốn nghe nho sĩ các người... Khanh cười ư?... Chẳng phải riêng ta, riêng những người giữ trách nhiệm cai trị mà chính nho sĩ các người cũng có ai nghe đâu. Có ai nhận ai làm lẽ phải đâu...? Hừ! Ta hỏi khanh? Từ khi nào bắt đầu khanh dám nói với trẩm những lời như thế? Há khanh không hiểu như vậy mà không chém. là khơi nguồn cho tội bất kính sao? Trời những lời như thế không bị mất đầu còn xa lắm. Khanh tưởng trẫm không biết sao? Khanh tưởng trẩm muốn làm theo ý mình, dù là ý tốt cũng được cả sao? Còn thù trong giặc ngoài phải tính. Khanh có làm vua đâu mà khanh biết?
- Muôn lâu thánh thượng! Vâng... Thần thiếp không biết. Nhưng cũng không phải là không hiểu... Nhưng... Có bao giờ mà hết được thù trong giặc ngoài? Thần thiếp nghĩ thấy, nhìn thấy điều chướng mà không nói thì cho là chưa phải đã tận trung vào tận... yêu. Giờ nói xong dẫu có chết cũng cam lòng... Hôm nay dũng khí đã tiếp, sức để thần thiếp nói ra điều ấy.

Ở đâu ra cái dũng khí ấy Khanh sắp về tới Côn Sơn chăng, cậy vào lòng mến của ta với Thái phó chăng?

- Dũng khí dựa vào lòng trung quân, ái quốc của thiếp vốn có từ khi mới lọt 1òng, vào thành thật của bản thân và vào sự sủng ái của thánh thượng ban cho thiếp lúc sớm mai... -… Khanh lừa trẫm sao nổi. Khanh nói được trẫm sủng ái mà khanh lại dám từ chối lời đề nghị của trẫm?

Quảng trường chợ Cửa Đông không còn cảnh tơ lụa, lĩnh gấm, giấy gió, bát sứ, tiền đồng Thiệu Bình... bày bán mà thay vào đó là một dãy cọc xà cừ được chuyển về từ Thanh Hóa. Gọi là cọc nhưng to như những cột cái vốn là của dân đất tổ dâng nạp để các đại thần dùng làm cột nhà. Thái bình đã ngần ấy năm lẽ nào những bậc khai quốc công thần không được dựng những dinh to thự lớn? Lòng dân ở đâu cũng vậy chứ không chỉ Lam Sơn, luôn biết ơn những người xả thân vì nước

Từ canh tư Dâm thị đã dậy. Nói đúng ra là nàng không ngủ kể từ khi bị bắt. Từ trước nữa kia. Từ hôm vua băng. Đêmấy cả vua và cả nàng đều đã không ngủ. Nhưng hôm nay, nàng không ngủ vì nàng cố hình dung, cốước ao để gương mặt rất đỗi thương yêu của quan Hành khiển hiện ra trước mắt nàng. Mà không được… Chàng giận thiếp chăng?/ Không/ Giận Nguyên Long chăng?/ Không/ Chàng chưa viết xong, chưa thật hài lòng với Lam Sơn ký sự chăng? Không... Vậy... Vậy.. hay chàng không còn yêu thiếp như ngày xưa chăng?... Dâm thịứa nước mắt. Đây không phải là tiếng của Nguyễn Trãi. Hoàn toàn im lặng. Nàng độc thoại một mình. Phu quân của thiếp. Lẽ nào chàng không hiểu cho thiếp. Dù có thế nào đi nữa thì thiếp vẫn là đàn bà nông nổi. Thiếp vẫn lộ mình ra để lọt vào tầm ngắm của Nguyên Long. Thiếp vẫn ham hố chức tước. Chàng ơi .Lễ nghi đại học sĩ chẳng phải chính chàng cũng nói là rất xứng với thiếp đó sao? Chẳng phải chính chàng, từ chàng mà thiếp mới có ngày mở mặt sao? Không! Không! Không! Không, chàng đừng tin lời ai cả. Hãy tin thiếp. Bên Nguyên Long đêmấy thiếp nói say sưa lắm, thiếp biết nhan sắc sẽ lộng lẫy mỗi khi như thế. Nhưng thiếp làm gì có thời gian để... làm chuyện ấy. Và Nguyên Long cũng đâu chỉ muốn ở thiếp chuyện ấy. Chàng! Thiếp tin rằng chàng không muốn nghe và không cần nghe những lời này của thiếp. Làm hồn chàng không bao giờ để cho cái chuyện này làm vẩn đục. Chàng đã cho thiếp được kề cận thuyền rồng, chẳng phải là việc chàng thi hành phép quân thần mà thực lòng chàng cũng tin ởđấng quân vương. Nguyên Long có thể mê tửu sắc ở những chỗ, những lúc chỉ gặp những tửu sắc tầm thường. Còn với thiếp Nguyên Long yêu đấy mà trọng đấy. Cho thiếp ở lại kinh thành, phò tá quân vương từ bấy lâu nay là bởi chàng cảm thông, và chàng không nghĩ đây là việc sẽ tổn thương đến tình phu phụ - nếu thiếp và Nguyên Long có đi quá đà Nhưng... Đêm ấy... Thiếp thăng hoa lắm. Như một thần đồng. Mồm của thiếp mà tư tưởng của chàng. Những lời thiếp nói hôm ấy từ chữ của chàng mà ra. Chữ nào chữấy, ý nào ý ấy tuôn trào. Như suối chảy đêm trăng, như gió thổi trên ngàn, như chuông đồng ngân, như âm thanh đàn đá...

Tiếng xích va vào cửa ngục cắt đứt những lời nức nở của Dâm thị. Tlếng cai ngục nhỏ nhẹ: “Thưa bà. Đã đến giờ rồi”. Nói xong anh ta cụp mắt xướng. Xương sống anh lạnh buốt hệt như cái ngày bị rắn cắn trên núi Chí Linh. May mà có cỏ giải độc”của Mường Mộc nên còn sống đến bây giờ. Khi nói câu ấy anh đã trót nhìn. Nhan sắc của Dâm thị quả là có một không hai. Đã bị giam gần hai tuần nay mà vẫn còn nguyên vẻ “chim sa cá lặn”. Thảo nào mà hai người đàn ông tuấn kiệt đến vậy mà cũng không cầm được lòng. Dâm thị đứng dậy. Nàng đã kịp một ý nghĩ. “Cái chết nào có đáng gì. Vậy thì đừng lộ. Hãy cao đầu lên. Chết như một kẻ hài lòng...”. Nàng khoan thai đứng dậy: “Cho phép ta chải đầu chứ?”. “Vâng, thưa... đại học sĩ”. Anh ta lại giật mình vì cách thưa gửi của mình. Bây giờ đâu còn như thế .Phải gọi là Dâm thị.

Dâm thị định tìm lược nhưng lập tức nhớ ra rằng trong ngục tù làm gì có lược. Nàng xỏ năm ngón tay vào tóc, chỉ vuốt nhẹ một tí là mềm óng, suôn sả, thả xuống bờ vai, như mây như tơ. Xong. Nàng nói “Cảm ơn ông. Xin ông nếu có thể... nếu quan Hành khiển...được tha bổng... xin ông nói với ngài rằng:Nếu chết đi tôi chìm trong hỏa ngục hay trong bùn lầy với rắn rết thì thôi còn nếu tôi qua được vạn kiếp luân hồi thì vạn kiếp ấy tôi cũng chỉ một niềm kính yêu ngài, thương xót và mê say ngài...”. Người cai ngục nhìn trước nhìn sau rồi nói: “Thưa... bà... hôm nay bà sẽ gặp Ngài... Xin bà... nếu ở trần gian hay nơi địa ngục, dưới đáy giếng hay trên chín tầng mây, gặp Ngài, xin bà nói hộ tiểu nhân một lời tạ tội. Bà biết cho, cái khóa này, cùm này xích này, việc làm này cũng không phải do tiểu nhân muốn có mà được, muốn không màđược. Nó là số phận, như số phận của bà, của Ngài, của tất cả mọi sinh linh. Hôm nay phiên bà hôm mai phiên người khác. Hôm nay xiềng xích bà ngày mai có người sẽ bị xiềng xích... Chuyện của đời đời kiếp kiếp…”. Dâm thị cảm thấy trong lòng nở ra đôi chút. Nàng đưa mắt lần cuối nhìn nơi ngục thất. Bước đi của nàng không còn nặng nề. Nàng cố hình dung gương mặt quan Hành khiển. Muôn vàn lần xin chàng tha tội cho thiếp. Cái tội làm cho chàng bị vạ. Như vậy không còn nghi ngờ gì nữa, lời đồn đã đúng. Nàng bỗng buốt giá toàn thân. Được yêu nhau lúc sống và được cùng nhau lúc chết. Còn gì hơn nữa cho danh giá một đàn bà. Nhưng tê tái làm sao, chàng bị vạ thê thảm cả ba đời. Xin giời cho voi giày, ngưa xéo, đày tấm thân này vạn lần trong lửa nóng, trăm vạn lần trong nước đá để mà tạ chàng. Giời cao đất thẳm có nghe lời con chăng chớ? Nàng suýt bật khóc nhưng lại nín thinh khi tiếng nói ban nãy vẳng lên. Hãy chết như một kẻ hài lòng.

Đã quá thu mà trời vẫn oi nồng. Mấy năm nay mất mùa liên tiếp, sâu bọ chất chồng. Nhiều tin đồn không còn đâu là hư, là thực. Nói nhỏ với nhau thì bảo tại vua ngày càng kémđức. Nói to với nhau thì bảo tại nạn tham ô hối lộ. Ngơ ngác hết thảy. Ba mươi tám cây cọc đã được chôn đứng thành hai hàng dài ở khu vực trung làm bãi chợ. Mỗi hàng 19 cây. Đám lính cầm giáo đi giữa hai hàng cọc. Không ai có thể đoán được bên trong những mộc khiên áo giáp và mặt nạ kia là những đôi mắt và quả tim nào. Xót thương hay hả hê... Dân chúng nghển cổ. Những kẻ ngồi hàng đầu hoan hỉ. Rồi đây con ấy sẽ phải chết trong nhục nhã. Bao nhiêu lâu vì nó mà con mắt Thánh thượng, con mắt của quan Hành khiển chẳng nhìn vào ai nữa. Ở đời, có hai thứ đáng thèm nhất, đáng ước ao nhất cho người đàn bà là đôi mắt của thẩm mỹ và trái tim của quyền lực thì nó chiếm trọn cả hai: Bây giờ thì hết nhé. Thôi nhé. Con rạc rày kia. Hết trò đem bùa mê thuốc lú ra dụ khịđàn ông nhé. Sao lại là trói là chém, là cho nó được buộc vào cây gỗ? Vẫn là sang cho nó quá .Phải băm vằm nó trong đống cứt thối mới đáng tội của nó... Những người ngồi phía sau ho khan. Có tiếng nức nở nghẹn ngào bị nút lại trong vạt áo: “Cây gỗ thì to, vòng tay những đứa bé thì nhỏ, lại nắng như thiêu thế này... chưa chém đã chết mà sao còn chém...? Giời ơi là giời. Sao lại giết cả trẻ con?...”. Tiếng voi bước nặng nề. Đất dưới chân bỗng nhiên như phụt lên một làn khí độc. Thị Lộ bước ra, nàng vừa kịp nhìn thấy Ức Trai, nhìn thấy ánh sáng của trái tim nàng, nguồn sống của nàng, gốc của nhan sắc và trí thông tuệ của nàng, nàng vô cùng thỏa mãn. Không ai có thể lý giải sự thỏa mãn ấy của nàng. Thế nào cũng đúng mà thế nào cũng trật. Song, chỉ là một khoảnh khắc. Cái nhìn của Thị Lộ trở nên u tối. Nàng tan nát cả cõi lòng khi thấy những đứa bé, những người đàn bà hiền hậu - vợ của những thân nhân nhà Ức Trai... Vì mình. Vì mình. Vì mình. Tiếng rít của chính nàng, tự bên trong nguyền rủa nàng. Vì mày. Vì mày. Vì mày. Vẫn là tiếng của chính nàng rủa nàng. Sau một hồi nguyền rủa bản thân, nàng ngửa mặt lên giời. “Muốn xin trời cao. Con chẳng đáng được cất lời, chẳng đáng là kẻđược mở mồm xin chàng, xin ba họ nhà chàng tha thứ. Con xin giời, Người muôn lượng hải hà, Người thương xót cả những kẻ tội lỗi nhất. Xin người đứng ra xin tha thứ hộ con... và bù lại ngài dìm con ba mươi bảy lần của ba mươi bảy kiếp trong dầu sôi, lửa rát...”.

Chém... Chém... Ba mươi tám tiếng chém là ngần ấy cái đầu lăn xuống dưới đất. Còn lại một cái. Tóc dày quá. L ưỡi dao ngọt là thế mà chỉ đứt cái da cổ. Tóc rơi lả tả xuống dưới đất. Có tiếng hít hà tiếc của: “Đa dâm mà thế này ư? Cái gì cũng đáng giá”. Tiếng hô chém lần thứ hai, nghe không sang sảng như trước. Người đao phủ run lên khi nâng dao. Cớ người nghe rõ tiếng ông ta tha thiết: “Xin bà. Xin bà hãy cộng tác, giúp cho con một lần nữa thôi là xong việc. Con không chịu được nữa rồi...”. Đôi mắt của Thị Lộ cũng trở nên dịu dàng và tha thiết: “Ta cũng mong như vậy, để được cùng lúc với phu quân của ta...”.

Như chợ vỡ. Đám đông ào lên.Không biết ai sẽ chạy ra còn ai thì đang muốn chạy vào. Có ba người đàn ông bị xéo bẹp vì cú xuống tìm kiếm cái gì đó.Lại có ba người đàn ông bị gãy Xương. Một người đàn ông, ngồi dưới ba người đàn ông ấy ôm khư khư hai cái thủ cấp trong cái bọc vải. Cho đến khi tan cuộc người đàn ông ôm thủ cấp đang định nói gì, với ba người kia thì đã bị họ xua đuổi. Ông hãy đi đi: Không cứu được chúng tôi nữa đâu. Cốt giữ được hai cái đậu của họ thôi mà. Chúng tôi chết cũng là hài lòng… ở lại cõi đời này để sống, ông đã biết phải làm gì rồi đấy...”.

Nhìn máu của họ đã hòa vào máu của những tử tội nhìn vẻ mặt hài lòng của họ, người ôm thủ cấp vội vã quay đi.

THẬT LÀ GIẢN ĐƠN

NGUYỄN VĂN THỌ

Hoàng tới New York vào đầu mùa hạ. Cha mẹ cậu tới Mỹ với nhiệm kì công tác của  họ nhiều năm nên họ quyết định mang theo cậu tất nhiên là tốn kém và cậu bé không thể quen ngay được với đất nước mới toanh này. Thật đến là vô cùng lạ với thành phố New York, bởi ngay tuần đầu tại nơi ở mới cậu đã kiếm được tới ba mươi nhăm con tem có chữ New in trên hình những đứa trẻ ba màu da khác nhau khuôn mặt rất than thiện. Việc học tập tất nhiên có khó khăn một chút, nhất là năm đầụ tiên để tập nói và viết, nhưng rồi sẽđâu vào đấy, như lời bà Robeca giáo viên đã nói ,với mẹ cậu. Nếu ai hỏi rằng, cậu có thích thú tới Mỹ không, cậu sẽ ngay tắp lự trả lời: Thích chứ. . Còn gì sung sướng hơn là được ở với cha mẹ cậu, hàng ngày không phải lo lắng vì bất cứđiều gì, ví như đi học, ở đây  đúng là một trò giải trí. Việc ăn uống như ở Việt Nam là chán nhất, bởi vì sống với bà nội được chiều nên cậu lười cả khi ăn. Khi cậu được mẹ phân công giúp bà thu dọn bát đĩa, cậu thấy thà đi làm việc nào đó nặng nhọc hơn, như chẻ củi giúp bà chẳng hạn. Còn ở đây , cậu chỉ có trách nhiệm ăn đồ trong các bọc nilon hay giấy mầu và tống vỏ vào thùng rác. Tất cả đều hài lòng! Việc không hài lòng Hoàng phảí giấu nhẹm đi, ví dụ không hề có lắm bạn như hồi ở Việt Nam, lại nữa, phải học tụt xuống hai lớp. Đôi khi cũng chợt nhớ một bầu trời mênh mông và cánh đồng xanh luôn rì rào gió thổi. Một thoáng nào đó thôi, đấy là thời cậu ở với bà ở ngoại thành Hà Nội. Bố mẹ thường xuyên đi nước ngoài, ông thì mất lâu rồi, Cậu chỉ còn biết ông qua tấm ảnh thờ. Ông là liệt sĩ. Bà thường hay kể về ông rằng, ông hy sinh ở chiến trường và chưa tìm thấy hài cốt. Những tấm huân chương của ông để lại và khuôn mặt với nụ cười của ông rất hiền. Nó thích hơn là, khi bà kể về những con vật nơi quê hương. Những con vật trong các câu chuyện cổ tích và cả những con vật hoang dại nhỏ bé có mặt khắp trên cánh đồng mà bà lại rất tường tận và nó cũng thường cùng bọn trẻ trong xóm hay săn đuổi. Chính đó trở thành lợi thế của Hoàng, khi cậu nói với một thằng bạn mới quen để khoe, có chuyện mà kể về nơi cậu từng sống, một xứ sở tất nhiên là xa lạ với đứa bạn ở nước Mỹ. Thật là chán khi ai đó chả có cái gì mà kể? Đúng là, không nên để ai coi thường mình, cha cậu dặn vậy, dẫu chưa có ai coi thường cậu ra mặt, nhưng khi cậu như con chim chích bay trong thành phố sôi động này thì nên thận trọng là hơn. New York, đúng là một thành phố vĩ đại, nhưng không nên nghĩ nó quan trọng quá, hơn cái bản quán gốc gác mà chính cậu tự biết là nghèo lắm. Đó là làm trạng hiện tại của cậu.

Mãi tới gần nửa năm đầu tiên ở Mỹ học lại từ lớp năm, cậu mới phát hiện ra cùng khu nhà có thằng Jazc khi trên một đường đi học về. Chúng làm quen với nhau lúc cùng bước vào cầu thang máy. Cậu chuyện quen biết giản đơn, nên bè nên bạn, khi Jazc đã giúp nó rất tự nhiên, nhặt hộ nó chồng sách vởđổ tung ra, lại khuân hộ tới tận cửa. Không ai hiểu vì sao, khi Hoàng nhấc lên chồng sách nặng bước vào thang máy đã xổ ra tung trên sàn cầu thang bữa ấy. Jazc năm nay 11 tuổi, ở tít trên tầng lầu 52. “Trên đó rất nhiều gió. Mày có lên đấy với tao không?” Chúng rủ nhau như vậy vào chiều thứ sáu tuần đầu của mùa hè năm nay. “Tất nhiên. Thế mày không sợ cha mẹ mắng à?” Không? Jazc nói. Cha mẹ tao đi cả ngày. Nhà chỉ có tao. Ba giờ kém hai phút thì có thằng Vandam. Vandam là ai? Nó là em tao. Mày có biết tại sao nó tên là Vandam không? Không à? Vandam chính là tên tao đặt cho nó đấy. Vandam vô đích! Thằng Jazc dơ nắm tay dứ dứ vào không khí. Thì ra nó rất mê gã Vandam. “Thế mày đến từ đâu?" “Việt Nam” Nguyễn bảo. “Việt Nam, nó ở đâu?” Jazc nhăn mặt ra vẻ suy nghĩ như cha nó vẫn làm. “Xa lắm!” Nguyễn cũng chỉ biết trả lời vậy. Cậu khoát tay chỉ về một phía mà bản thân cũng chả hiểu nổi là có thểđi từ phía ấy để tới Việt Nam. Câu chuyện chỉ tới vậy, bởi cửa thang máy tầng số 17 đã mởđể Jazc đi tiếp. Lúc cửa thang máy sập lại, cậu kịp nhìn thấy thằng Jazc còn cười rất tươi và tiếng chào của đứa bạn cùng nhà mới quen kịp vọt ra: Bye! Bye! Chúng gặp nhau liên tục vào các bữa ăn trưa sau đó. Đấy là căng tin, sân sau của trường học. Hoàng nhận ra Jazc là đứa mau miệng và rất hay hỏi: Có cần giúp gì không? Thằng bạn Mỹ kéo ghế ngồi cạnh Hoàng chủ động, Hoàng tỏ ra lịch sự hơn khi múc súp đưa lên miệng. Cậu cảm thấy nên cẩn thận vì mẹđã dặn, “Ngay tới cả khi ăn, cũng đừng để người ta nhận ra là chúng ta có cách ăn khác vì xuất phát từ kiểu đánh chén khác.” Tiếng thìa chạm nhẹ vào đĩa súp. Thằng Hoàng hơi xấu hổ, ngước mắt nhìn đứa bạn Mỹ .Thế nào? Có chuyện gì mới không? Jazc lên tiếng thực ra, Hoàng chỉ thấp hơn nó thôi chứ tự cảm thấy nó hơn hẳn Jazc bắt đầu từ buổi hôm nay vềđộ khôn nhậy của một kẻ biết là thằng bạn mình tuy học cùng hệ lớp năm nhưng kém tuổi mình. “Tao muốn nói với mày là thành phố này rộng lớn như vậy nhưng chúng.mày không hề có thú vật nhưở quê tao. “Thế à?” Jazc thực sự tỏ ra muốn nghe chuyện. “Ừ! Mày có biết con cuốc không?” Hoàng bắt đầu và đẩy cái đĩa kem ra khỏi cái khay: “Mày ăn đi, tao không muốn ăn cái của nợ này, cái này cho bé bi.” “Mày nói gì!” jazc hỏi con gì cơ? Sao mà thành phố lại có thể có thú vật? Không sạo đấy chứ? Thằng Jazc nhận đĩa kem của Hoàng. Nó vẫn thích món tráng miệng bằng chuối tiêu rán tưới kem hơn, nếu phải trả tiền. Nhưng tội gì, đây tuy không có chuối tiêu rán nhưng là của biếu. Trong khi đó Hoàng trợn mắt, giải thích: “Không phải đi đâu cả, ở ngay cạnh nhà tao, bên nhà là cánh đồng. Người ta trồng lúa, gạo. Mày biết không?” Thằng Jazc lắc đầu. Lúa gạo thì nó biết, cũng chỉ trên phimảnh, nước Mỹ trồng lúa gạo nhiều như lúa mỳ, nhưng ngay ở thành phố mà ,trồng lúa gạo thì lạ.- Lại có thú nữa!? Nó nghĩ, Hà Nội chắc giống như châu Phi mà nó đã nhìn thấy thế giới động vật trong nhiều thước phim chiếu ở chương trình du lịch. “Mày không hiểu tao rồi! Chỗ tao có những con cuốc than đen chân hồng và sống chung với.gà!” .”Mày nuôi nó à?”,”Jazc hỏi .Không, đó là thứ hoang dã, mày biết không?”Thằng Jazc nhăn mũi “Mày nói gì? Con đó tên là gì?” Thằng Hoàng không thể nói con cuốc là gì vì thực chất nó không tìm ra cái tên tương đương. Hoàng đáp ngay: “Tất nhiên là thú hoang, không ai nuôi nó cả, nhưng tao vẫn cho nó ăn chung với bầy gà nhà của bà tao?”. “Thế hả, thế là gà hoang. Được rồi. Mày viết tên con vật đó vào đây. Jazc đưa cho Hoàng quyển vở Jazc tính, tối nay về bật máy lên ấn một cái, sau khi đề tên, và sẽ in ra cái ảnh con vật có tên là cuốc. Nó đúng là một loại gà hoang mà ở những bìa rừng trảng cỏ trên thảo nguyên không thiếu. Nó cười, Jazc sẽ làm điều đó, để chứng minh cho thằng Hoàng là cái gì cũng không cho ai bịp Jazc cả. Nước Mỹ sẽ có tất và biết hết. “Năm mươi cent nhé, mai tao sẽ cho mày biết thế nào là con Cuốc của mày.” “Sao? Cược hả. Ừ!” Thằng Hoàng rướn đôi lông mày lên nó có trong túi những năm US,”chứ năm mươi cent thì bõ bèn gì. Hoàng vốn là đứa hào phóng từ trong bụng mẹ, tỏ ra phớt tỉnh cái lời thách thức của đứa bạn. “Tao trả cho mày một đô”. Chúng tạm biệt nhau sau bữa ăn trưa ở căng tin nhà trường và vỗ tay vào nhau, hệt như trên phim, khi người ta như đã thân quen nhau từ lâu rồi. Đúng ra là Hoàng đã hứng lên mà kể như thế chứ nó chưa hề nhìn thấy cuốc. Bởi chính nó chỉ biết về con cuốc thân đen, chân hồng, mỏđỏ qua bà nó tả. Còn thực tế thì đã rất nhiều lần rình rập trên cánh đồng nhưng nó chưa bao giờ nhìn rõ ràng một chú cuốc. Khó lắm cháu ạ, nó lủi nhanh lắm! Bà nó nói thế lại càng làm Hoàng tò mò và bỏ ra mấy buổỉ chiều để rình ở thửa ruộng nước nghe nói có nhiều hang cuốc. Suốt cả tháng chẳng thấy gì cả! Một chiều sẩm, ven con đầm, thấy thoắt cái bóng con chimđen đen lủi nhanh qua những bụi niễng. Nó có cảm giác, đó là con vật nó đang săn tìm. Đuổi qua đám sậy thấy mất hút. Chờ mãiđến tận khi trăng lên, từ mặt đầm hơi sương lờ phờ bồng bềnh trào dâng tựa khói lướt, chỉ nghe tiếng ếch, tiếng giun dế ran ran. Hoàng suýt dậm chân. Và hắn giật thót mình. Con vật thoắt vút khỏi đám sậy niễng, chập chờn đập đôi cánh, khi thoáng khi hiện, chơi vơi mất hút trong màn sương. Hoàng về, nó mang cả vào giấc mơđêm ấy, tiếng đập phần phật cánh bay sắc mầu tía và xám. Đây là con vịt trời, hoặc một con bói cá! Một thằng bạn nó nghe kểđã nói vậy. Nó cãi, rõ là con vật ấy Từ đó bay lên và không hề thấy gì nữa. Chả nhẽ con cuốc có thể biến ngay thành con vịt trời nhanh tới vậy?! Một đêm trăng nữa, chợt nghe thấy tiếng kêu lạ cạnh bờ ruộng nước rất gần nhà. Tiếng kêu thon thót giữa đêm thanh vắng. Thủng thoẳng, hoang dại, khắc khoải như tiếng âm hồn trong những câu chuyện của bà: cuốc… cuốc... “Con cuốc bà ơi!” Nó thầm thì. “Đúng nó đấy!” Bà nghiêng tai nghe. Thằng Hoàng lao khỏi bàn học như tên bắn, chạy ra ngoài đồng. Đêm rất lặng và trăng soi vằng vặc, trôi ngang là những áng mây tơ. Nó chạy một hơi trên những bờ cỏđã ướt đẫm sương: Tiếng kêu bỗng nhiên bặt tắt. Nó suýt phát khóc, vì chỉ thấy những con cào cào ma thi thoảng tanh tách bay ào lên và trăm ngán đốm xanh lẹt, lập lòe trên bờ đầm đen bí hiểm. Nó đã nằm nín thở, bò,căng mắt trong đêm, cố đợi một lát rồi bỗng thấy chờn chợn, chạy thốc tháo về với bà. Hè nữa, ấy là dịp bố mẹđi công tác biền biệt ở nước ngoài trở về, nó chợt lại nghe tiếng cuốc khi họ đang thì thào bàn việc tìm kiếm hài cốt của ông nó đã bao năm. Nó không thể ngủđược nghĩ miên man tới câu chuyện cổ tích của bà kể về sự tích con cuốc. Có thật như lời bà, con cuốc chính là linh hờn những người nhớ nước, vì nước tới chết đã hóa thân như chuyện kể của bà nó không? Tại sao có tiếng kêu mà chẳng bao giờ thấy nó? Hay con cuốc trên cánh đồng của nó cũng không có thực, chỉ là những linh hồn mà Tiếng Kêu kia chính là linh hồn con người có thật, còn con cuốc thì hoàn toàn không có. Nếu thế thì đáng sợ quá. Hay là 1inh hồn ông nó đã biến thành cuốc về kêu trên cánh đồng làng, cho nên bố mẹ và bà đã tốn rất nhiều thời gian mà họ chẳng bao giờ tìm thấy xương cốt của ông nó. Như vậy thì tội cho ông nó quá. Cứ suốt đêm lang thang và kêu mãi...!

Buổi tối hôm đó thằng Jazc chợt nhớ tới Hoàng. Đấy là lúc cha nó, một chuyên gia tin học đang dán mắt vào tivi theo dõi tình hình chiến tranh ở đâu đó. Nó rướn cặp mắt xanh biếc hỏi mẹ: “Việt Nam ở đầu?" Sao con lại hỏi thế?” Mẹ nó giật mình quay lại nhìn Jazc. “Có một thằng Việt Nam mới tới đây. Nó kể về những con cuốc!”. “Nó ở đâu?" Mẹ Jazc đưa cái giấy lau nơi khăn bàn của Jazc vừa rớt xuống mấy giọt sữa. “Nó ở tầng 17.” :”Tầng l7? Con không được chơi với nó nhé?” “Tại sao hả mẹ!” “Không tại sao gì cả. Nói chung, người Châu Á và người Ả Rập là một bọn nguy hiểm.” Thằng bé cúi mặt xuống uống nốt li sữa và tiếp tục đuổi theo ý nghĩ về đứa bạn thấp hơn nó tới năm phân... Trong khi đó, mẹ nó bắt đầu băn khoăn trước câu hỏi của đứa con cưng. Có thực nó là Việt Nam? Bà gặng và lo âu khi Jazc bảo: “Thật?” Mẹ Jazc cũng chưa khi nào tới Việt Nam, và bà không biết một tí gì về cái xứ sở ấy cả, nhưng những câu chuyện của cha bà về những năm tháng chiến tranh ở đó thực hãi hùng. Bà chợt nhớ tới chiếc chân giả với dáng đi chung chiêng của ông với vết sẹo gồm nhiều biếu thịt phồng lên nơi đầu gối cụt. Bà thấy chúng mỗi lần cha bà tháo chiếc chân giả bằng nhựa ra, gác đùi lên một cái ghế bên cạnh. Chiếc chân giảđó của hãng Đại Bàng, nó giống hệt chân thật, từ mầu da tới sự cửđộng rất nhẹ nhàng, bởi nó được chế tại nước Mỹ, bằng công nghệ tiên tiến nhất dành cho những sản phẩm thuộc thế kỉ 21. Chính vì lẽđó, bà mẹ Jazc khi tắt đèn phòng ngủ của hai đứa trẻ, Vandam và Jazc, vẫn trằn trọc mãi. Bà có cảm giác hình như có điều nguy hiểm mơ hồ từ đâu đang đe dọa con bà, mà chính bà không rõ. Bà vừa nhắm mắt thiu thiu lại choàng tỉnh vì thấy hiện lên một người da vàng, đội. mũ vải và cầm khẩu súng liên thanh bước vào thang máy với con bà .Bà quay lại phía chồng: “Ông có biết ở ngôi nhà này có một gia đình Việt Nam không?” Người chồng nghe tiếng vợ, chợt quăn lưng, quay sang trái, nhưng đôi mắt vẫn nhắm tịt: “Em nói gì thế? Việt Nam?Đâu ra? Điều đó anh chưa khi nào nhìn thấy. Đấy là đôi vợ chồng người Nhật chứ. Bọn họ để xe vào hầm ở ngay trước xe nhà ta. Thôi ngủ đi. Ngày mai anh sẽ hỏi đồn cảnh sát.” Không! Việt Nam mà. Em không an làm tí nào cả. Họở tầng 17 Jazc nó nói vậy” Ngày mai không có chuyện cha Jazc tới đồn cảnh sát. Cả nhà đi nghỉ cuối tuần ở trang trại-của họ, cách khu nhà gần trăm dặm Anh. Tại đó, thằng Jazc đi câu và ăn bánh mỳ quệt mứt trên ghế xích đu mà cha nó làm bằng những đoạn bồđào cứng. Thằng Vandam thì suốt cả ngày trong ngôi nhà gỗ với mẹ nó và chơi những bài trên màn hình trực tuyến cùng thằng bạn ảo. Jazc giật được con cá, cậu lấy thước ra đo và thả nó xuống nước khi thấy chú cá chưa đủ độ lớn quy định. Đúng lúc cậu thả con cá nhỏ xuống nước thì cậu nghe thấy tiếng súng ở cánh rừng bên trái cậu vọng lên. “Đoành đoành!” Lại hai phát đạn nữa lên tiếng. Jazc bỏ cần câu, chạy về phía ấy. Jazc đứng lại, nó thấy cha từ ven rừng bước ra, đi ủng, ông cầm trên tay hai con chim dính đạn. Jazc chợt hiểu và không biết vì sao nó nhớ tới câu chuyện của Hoàng. Nó chạy nhanh tới bên người cha và hét lên: “Cha làm cái gì thế? Tại sao cha lại bắn chúng?” Thằng Jazc bật ra câu hỏi nghiêm chỉnh. Người cha nhún vai. Chính bản thân ông cũng biết là ông không cần thịt chim đến mức phải nổ súng để hạ sát hai con gà hoang này. Nhưng đó là “Một thói quen của một sự vui chơi bị lãng quên mà ngấm vào máu con người vốn từ thời cổ khi con người phải giết thú hoang để lấy thịt.” Đấy là sau đó hơn một tuần bà giáo của Jazc đả giải thích như vậy. “Điều ấy, chỉ có những nhà nhân chủng học mới lý giải nổi, còn hiện tại, người Mỹ thừa thịt màđĩa số vẫn thấy cần phải nổ súng để tìm kiếm chiến thắng. Chiến thắng, đó là một khoái cảm đáng lưu ý của thời đại chúng ta, chí ra là cho nước Mỹ giầu có, thừa thải vật chất”. “Vì ra hai phát đạn giết hai con chim nhỏ thực sự mang lại khoảng khắc khoái cảm về chiến thắng chứ không phải thảm sátđể lấy lợi từ hai trăm gam thịt.” Những kiểu lí luận như thế của người lớn rõ ràng là khó chấp nhận với một đứa như Jazc. Nó khó hiểu khi những người lớn có nhiều cách lý giải về một hành vi của họ. “Cũng thế cho nên nước Mỹ của chúng ta có rất nhiều đảng phái”. Bà giáo nói rõ thêm với Jazc nhưng nó thấy mọi lời nói ấy đều chả có ý nghĩa gì với khu rừng và con suối của nó cả. Người ta thích giết nhau, tàn sát tất cả không chỉ bằng súng săn! Sau vụ Tháp đôi, nó đã nghe người ta kháo nhau như vậy... Họđi vào nhà, thằng Jazc không muốn câu nữa. Nó chán nản ngồi vào bàn một cách bực bội ra mặt. “sao thế?” Mẹ nó hỏi. “Cha đã bắn bọn gà hoang mẹ ạ Không chừng đó chính là con cuốc của thằng Hoàng!” “Con cuốc nào?” Bà mẹ hốt hoảng nghe đứa con nói. “Mẹ nhìn kìa, tay cha có máu.” Thằng Jazc lại nói. Bấy giờ cậu em Vandam mới rời ghế và hốt hoảng níu lấy áo mẹ. Quả thực, trên ống tay áo người cha khi ấy có một vết máu còn tươi lắm.

Bọn chúng ngồi trên thành lan can của đường tầu điện ngầm ngay sát cổng trường. Jazc móc trong cặp ra tấm ảnh mà Vandam, em nó chụp con chim cha nó bắn hạ trong vỉa rừng. Vandam in từ máy lade của nó theo yêu cầu ông anh. Tấm ảnh rất nét. “Đây có phải là con cuốc của mày không?” Jazc hỏi. Thằng Hoàng ngó vào tấm ảnh. Con vật trong ảnh rất thảm hại, nghẹo đầu, vết máu đỏ rất rõ còn bết trên vòng cườm của nó. “Không. Không phải con cuốc! Trả tao 50 cent đây!” Hoàng cười. Tao đã bảo, lông nó đen, chân hồng và không có vòng cườm ở cổ như con này. Thằng Jazc móc túi lấy ra đồng xu, sòng phẳng dúi vào tay Hoàng. “Tao nhất quyết đòi lại trong một dịp gần đây?” Nó nói với Hoàng. “Mày sẽ hối hận đấy!” Nước Mỹ không có gì là không có, không thấy. Có điều, có thể chúng đã bị bắn ráo cả trước khi chúng tao biết là cần phải vui vẻ với súc vật. Cái câu này là câu của bà giáo hôm qua nói. Jazc hơi ngượng khi muốn nói lại câu không phải của nó, nhưng nó không thú nhận điều ấy, mặt chỉ hơi xịu xuống. Thằng Hoàng ngần ngừ một lát rồi trả lại Jazc tấm ảnh và bước xuống mặt đường. “Đi về nhà thôi. Tao trả mày tiền. Chúng ta còn cơ hội.” Đây là lần đầu tiên ở thành phố xa lạ này Hoàng hành xử như người lớn, khước từ một món được cuộc chưa rõ ràng, chưa kết cục cuối cùng. Hoàng do dự nhận thấy cả hai đứa đều không biết con vật đó là con gì. Nhỡ là con cuốc thật thì bất nhẫn quá. Nó không dám lừa dối một đứa bạn như Jazc, nhưng thâm tâm vẫn cố gắng không tin đó là con cuốc. Không thể có con cuốc thực, nhất là ở đây  là nước Mỹ. Nó chợt nhớ tới những việc liên quan tới con vật ấy ở quê nhà. Chúng lên tầu đi về nhà. Trên đường về, Hoàng kể cho Jazc về mùa lúa chín trên cánh đồng và nhiều trò chơi của nó. Hoàng nói, trong gió ăm ắp mùi thơm! Jazc hỏi, thơm như mùi gì. Thằng Hoàng nói bừa là mùi lúa thơm rất giống mùi cốm. “Mùi cốm là mùi gì” Jazc lại hỏi. Thằng Hoàng không có từ Cốm của tiếng Mỹ. Nó nói bừa: “Đó là mùi giống như mùi bánh chín, táo chín, hay đại loại cái gì thơm hơn cả cái đang chín.” Thế là cơn đói sồng sộc kéo tới với Jazc vì nó vốn luôn háu đói. Hoàng còn kể cả việc nướng những con vật có cánh cứng trong bếp lửa mà nhai làm Jazc rùng mình. Thì cũng kinh thật!: Jazc hình dung ra hình ảnh của những người da đỏ trong các bộ phim chiếu ở trung tâm giáo dục thanh thiếu nhi miễn phí. Hoàng bảo Jazc, không việc gì phải sợ. “Đấy là những con châu chấu hay tương tự như vậy, bụng có mùi thơm vô cùng. Nó tên là gì nhỉ?” Hoàng vỗ tay vào trán hai lần: “Phải rồi, đó là con cà cuống!” Lại một cái tên mới lạ hoắc với Jazc. Thế thì Hoàng đúng là một tay chơi da đỏ thực sự.
-Nhưng mày có tin là bọn tao bây giờ cũng đang cấm việc giết thú vật một cách bừa bãi không –Hoàng chợt hỏi thằng bạn. “Có một nhà văn già lắm ở quê tao viết hẳn một cuốn sách về con dế. Con dế mày biết không” Chúng tao chỉ bắn chim và giết gà, chó, bò ngựa khi đói thôi. Hoàng nói hoàn toàn theo bản năng hay là lời nói ấy giống như sự giải thích của cô giáo vừa nói với Jazc chiều hôm qua? Bố ai hiểu được Jazc nghĩ. Nhưng rõ ràng là mọi am hiểu của thằng bạn Việt Nam về cuộc sống cũng làm cho thằng Jazc thấy thích thú. “Tao không hề lừa dối mày đâu, Jazc ạ. Chúng tao có một cánh đồng đầy cả cuốc và rắn. Nhưng ở quê tao, người ta chưa thừa thãi thịt và còn thích thưởng thức chúng, thành ra bây giờ quê tao còn có cả quán thú rừng nữa.” Đây là sự thực mà thằng Hoàng muốn chia sẻ với người bạn của nó trên đường về sau khi chúng vò nát tấm ảnh chụp hai chú chim lạ bị giết và ném vào thùng rác công cộng. Quả thật khi đó Hoàng thoảng buồn khi cố gắng diễn tả mọi điều cho đứa bạn biết về quê hương nó. Tự nhiên, nó kể miên man sang chuyện ông nó bị giết trong chiến tranh, bởi nó tự lý giải nhiều suy luận của nó về cái chết của ông khi có thể liên quan tới những con cuốc. Nhưng chuyện này thằng Jazc lại nghi ngờ, câu chuyện đến là trừu tượng? . Sao một loài vật lại biến hóa từ những linh hồn con người? Đấy là một câu chuyện phịa! Hết sức vớ vẩn của mày tự nghĩ ra! Lần đầu tiên Jaze phản ứng mạnh như thế và tí nữa chúng cãi nhau to, nếu thằng Hoàng không tự kiềm chế vì bấy nay Hoàng biết thằng Jazc rất tốt và thực sự thân thiện với nó. Chúng ta, bạn đọc hãy cùng tôi ý thức rõ hơn là, nước Mỹ hiện nay đứng đầu thế giới về nhiều sức mạnh. Chính vì thế, bọn trẻ không thể bịa tạc gì hơn những điều gì mà tâm hồn của chúng chứa đựng, cất dấu hay sự việc đã xảy ra trên thế gian này với chúng, vẫn phải thấy hiện thực hiển nhiên, phải rõ ràng như ban ngày, có thể ve vuốt hay hít ngửi, sờ mó vào chúng. Thằng Jazc vẫn hậm hực.Có thể là câu chuyện giữa chúng sẽ nổ rả một trận đôi co mới, nhưng điều bất ngờ trong chớp mắt đã xảy ra, khi chúng bước ra khỏi xe điện ngầm thì vừa vặn New York lâm vào tình trạng mất điện đã chấm dứt cuộc cãi vã trên. Chúng lập tức quên ngay những câu chuyện vừa trao đổi khi thấy trước mắt bao cảnh tượng khác thường. Nhạy cảm hơn, thằng Hoàng phát hiện điều đó, khi thấy mọi sự nháo nhào ngay trên cửa đi vào ngôi nhà của chúng ở. Người ta từ trong những lỗ hầm túa ra đường phố và thất thanh kêu. Mất điện! Mất điện! Khủng bố!.Chúa ơi hãy cứu chúng con! Đại loại là chúng nghe vô khối tiếng kêu hỗn loạn tương tự như vậy. Ngay lập tức, thằng Jazc móc túi lấy điện thoại hỏi về trung tâm tư vấn cho thanh thiếu niên để mong lời giải đáp. Thưa rằng chỉ có tiếng “tút tút” mà không thấy một ai có thể hầu chuyện bọn trẻ. Riêng Hoàng của chúng ta thì chả biết sợ là gì. Nó dường như không hề có ý thức cầu viện một ai, kể cả việc cái thẻ điện từ của nó khi lướt trên phím ở cửa ra vào nhà không tác dụng nữa. “Chạy lên nhà tớ, trèo qua cửa sổ phòng tắm Jazc ơi.” Nó thét lên thích thú, vì trong khoảnh khắc này, nó bỗng cảm thấy đây là lúc nó là người lớn thủ lĩnh hơn thằng bạn Mỹ kia. Khi. đó là thời điểm mới hoảng loạn trong ngôi nhà chúng ở. Ngôi nhà cao hơn cả những đám mây mùa hạ nặng trĩu hơi nước, việc đi tới và lui của cầu thang máy hoàn toàn bịđứt nghẹn. Thằng Jazc chạy theo Hoàng như một cái máy và vượt lên trên Hoàng như nhiều lần. Chúng phải nghỉ lấy sức ,tới sáu bảy lần gì đó và ngay nơi nghỉở tầng 15, thằng Jazc chợt nghe rõ tiếng gọi rất quen thuộc của thằng Vandam, em trai nó .May mà nơi đó có nhiều ánh sáng do người ta lắp tại đấy những tấm thủy tinh lớn .Jazc tìm ngay thấy cánh cửa đang khép kín, nơi vọng ra tiếng của thằng em đang thật thanh đấm cửa và gọi mẹ, gọi anh. Cầu thang máy ngay kề đó chứđâu xa. Jazc hét lên. “Tao đây. Đừng sợ và la lên như thế!” Nói vậy nhưng Jazc rất lo lắng khi đưa bàn tay nhỏ bé của nó ấn liên tục vào nút mở mà cánh cửa cầu thang vẫn khép chặt. Nó ra sức đấm vô vọng vào tấm gỗ màu hơi ngà rất cứng. “Vâng... em... Anh cứu em với!” Tiếng thằng Vandam càng thôi thúc, lọt qua khe hở vọt ra cũng làm cho Hoàng thấy cồn cào, nó dậm chân liên tục: Phải chờ có điện. Hoặc là tìm cách nào lọt vào đứng cạnh Vandam thôi. Nó nghĩ vậy. Nhưng làm sao có thể lọt vào thang máy được. Thằng Hoàng chạy lăng xăng, nó bắt đầu bồn chồn. Tiếng thằng Vandam chợt lịm dần và hai mươi phút trôi qua, bọn trẻ hơi sợ khi không còn nghe thấy tiếng khóc của thằng em chúng nữa. Gọi lính cứu hỏa ngay! Thằng Hoàng chợt nhớ ra lời giảng tại lớp nó mà bất cứđứa trẻ nào sống ở xã hội văn minh này phải biết. Chúng đồng loạt móc điện thoại di động nhưng không hề có ai đáp lời chúng, hệt như tình cảnh khi nước Mỹ bị tấn công vào hai tòa nhà cao nhất của thành phố năm nào. Thằng Jazc thực sự muốn khóc, nhưng nó không thể tỏ ra yếu đuối trước thằng Hoàng. Phải nói là thời gian chỉ mới hơn tiếng trôi đi nhưng thực sự là cơn thảm họa với với thành phố hiện đại tới mức con người đã trở nên nô lệ cho phương tiện kỹ thuật mà chính con người đã sản sinh ra nó. Cũng bởi như thế nên cả hơn chục người lớn tỏ ra rất lúng túng, khi phát hiện ra có một đứa trẻ cần thoát khỏi thang máy, nhưng họ không có một kế hoạch có khả năng để giải cứu cho cậu bé kia. Bấy giờ chính người mẹ của Jacz tìm thấy chúng, bà là nguyên nhân làm cho hành lang nơi có cửa cầu thang máy ì ra, chật chội và ồn ã hơn, khi bà cứ đấm vào cửa thang máy một cách bất lực với đôi bàn tay thanh mảnh. Phải gọi lính cứu hỏa tới. Đã nhiều lần vài người đàn ông bình tĩnh hơn kêu lên, nhưng không ai liên lạc được với trung tâm để  gọi lính cứu hỏa khi chính nơi đó cũng mất điện. Khốn nạn. Cái gì cũng dùng điện? Ai đó kêu lên! Con tôi sẽ chết mất! Mẹ Jaze vẫn rên rỉ khi bà vừa được ngửi long não của một tay bác sĩ nào đó từ tầng 19 mang tới. Họ bất lực đứng trước cửa thang máy giờ đây có thằng bé bị nhốt đã im lặng đáng sợ. Người ta lại lộn xộn một hồi nữa khi mẹ thằng Jaze than thở, rằng Vandam, thằng bé con bà có thể lên cơn hen bất kỳ. “Em tôi bị giam trong đó sẽ chết!” Thằng Jazc bỗng gào lên như một con chó và chưa khi nào cuống cuồng như vậy. Suốt mấy tiếng đồng hồ trôi qua Hoàng vẫn bám sát Jazc. Nó không làm gì hơn được là cố tìm cách bậy cửa nhưng thực đó là một hành động vô nghĩa, khi nhiều người lớn và khỏe hơn chúng nhiều lần đã bó tay. Không hiểu sao khi ấy nó lại dại dột tới bên người mẹ của Vandam và đặt một cánh tay lên vai bà, hệt như những phim nó nhìn thấy khi người lớn muốn thân thiện hay chia sẻ. Hành vi ấy của nó ban đầu làm người mẹ thấy chờn chợn. Bà khẽ rùng mình. Nhưng thằng Hoàng không nhận ra điều đó, nó lại tự nhiên nắm lấy bên tay bà mẹ khi thấy Jazc đưa hai tay nắm lấy tay trái của bà. Lập tức mẹ Jazc cảm giác bàn tay thằng Việt Nam ấy cũng bình thường như bàn tay của Jazc, thậm chí ấm nóng hơn, nhất là trong lúc này.

Thế rồi cảnh sát cũng tới. Thành phố đã quá nhiều tai nạn khắp mọi nơi và lực lượng cứu hỏa không gần bằng đồn cảnh sát, tuy rằng như vậy sự có mặt của cảnh sát làm bà mẹ Jazc tức điên lên vì cho rằng họ đã quá lề mề. Cảnh sát không quen với lối cậy cửa bằng tay, họ cứ lần sờ tấm cửa một cách vụng về làm bà mẹ Jazc và một vài người đã tức điên nói ngay là trò mèo thô bỉ. Một viên cảnh sát xin mọi người hãy kiên nhẫn và bỏ đi, hẹn vài phút quay lại. Thực ra là hơn nửa tiếng, rồi họ cũng khuân lên một cái máy đẩy nhằm kéo banh cửa ra. Nhưng khi máy sắp vận hành thì ai nấy mới ngớ ra là chiếc máy này hoạt động bằng điện! Tiếng mắng nặng nề văng tràn ứ hành lang làm hai tay cảnh sát mặt đỏ nựng mà không thể nhận ra, ai đã thóa mạ họ trong hành lang tối, chật và bí? Cần phải, “có điện!. Họ phân bua với đám người bắt đầu có vẻ sẵn sàng làm nổ tung cả tòa nhà. Chính khi ấy, thằng Hoàng chợt kéo thốc thằng Jazc chạy nhanh như ma đuổi xuống đường đi bộ. Chúng lao qua đường rộng mà không gặp trở ngại của xe cộ bởi khi ấy nhiều người tràn ra đường làm nghẹn cả con lộ rộng. Hoàng nhớ ra cái cửa hiệu, từng nhìn thấy những cái cưa, rìu và dao... Chúng gõ rối rít vào cửa tiệm. Người bán hàng thận trọng nhìn chúng qua cửa kính thắp sáng bên trong toàn nến là nến và chúng trông thấy một nòng súng ngắn chín li run rẩy trong tay người bán hàng. “Chúng tôi cần một cái cưa máy!” Thằng Jazc là đứa hét lên đầu tiên khi nhìn thấy cả hơn chục cái cưa máy. “Mở cửa ra!” Hoàng hét to hơn. Tiếng hét của chúng lọt qua cái khe thả thư “Không bán chác gì cả. Mày không thấy là không nơi nào có điện à?” “Không! Em tôi đang kẹt trong cầu thang máy. Nó sắp chết.” Cái cứa bé mở một cách phân vân, đủ cho hai đứa trẻ lách qua, lọt vào trong tiệm. Thằng Jazc móc ra dăm tờđô la nhàu nát, nó tóm lấy chiếc máy cưa đã cũ: “Chúng tôi chỉ mượn tạm nó?” Gã chủ quán ngớ ra nhưđứng trước hai kẻ cướp hung hãn. Không có sự phản kháng nào, lại kéo cửa giúp Jazc khi chiếc đòn tay của máy cưa vướng vào cánh cửa ra vào. Chiếc máy thực ra rất nặng. Nhưng khi ấy một con người đang đầy hung hăng thì có đủ sức cầm lấy chiếc máy cưa nhấc cao lên. “Bỏ xuống!” Thằng Hoàng bảo. “Mày không thấy là nó chạy bằng xăng à?" “Tìm ra đâu xăng bây giờ “Tới trạm xăng!” “Không có điện thì ái bơm xăng cho chúng ta!” Hoàng nói và lấy một chiếc rìu. Ánh nến lung linh, lưỡi rìu phản ra tia sáng như chớp. Tất nhiên là người chủ quán lấy bằng được ba đô la, đúng giá ghi trên cán rìu. Chúng băng qua đường và leo lên tòa nhà nhanh tới phi thường. Những người lớn, thực ngạc nhiên tới muốn nổ tan con mắt, rạt ra khi thấy hai đứa trẻ lao tới cạnh cửa cầu thang máy. Thằng Hoàng bổ cái thứ nhất vào cửa. Lưỡi thép sắc cắm ngập tới nữa phân và ngoan cốđứng chết lại. Cái sức mạnh đầu tiên của cậu thể hiện đã phản bội lại đôi tay chả mấy sức mạnh của Hoàng: Lập tức Jazc lao vào, mắm môi mắm lợi ra sức kéo thì cái rìu vẫn như mút chặt thêm vào cánh cửa. Bấy giờ trông mẹ Jazc thực đáng thương; bà gần như quỵ xuống rên rỉ: “Các người đâu, hãy ,giúp chúng!” Người ta hiểu ra và lao tới, thi nhau bổ rìu vào cánh cửa. Chúng ta không nghe thấy gì hơn ngoài tiếng rìu phằm phằm chém vào cửa thang máy làm bằng gỗ rất chắc của hãng Nea, khóa điện của hãng Boxx và những con lăn với viền thép bọc cửa đề rõ to chữ Nationna in Germany. Cả New York khi ấy tưởng chỉ rền vang tiếng rìu phát ra từ trong hành lang. Sau khoảng hai mươi phút gì đó, người ta kéo cậu bé Vandam mặt mũi tim tái, cậu còn đang co rúm, dán chặt mình vào góc cùng của thang máy, mặt dính đầy vụn gỗ.

Người viết lại câu chuyện này không hề cường điệu thêm một điều gì to tát hơn mọi việc đã xảy ra như vậy. Chỉ biết sau đó tất cả đám người lớn công kênh hai đứa trẻ và chiếc rìu được Jazc đưa cao trên tay chúng.

Dường như khu nhà ấy chả khi nào cùng một lúc ùa xuống cái sảnh ngoài ngôi nhà làm chỗ trò chuyện nếu không có sự cố mất điện. Người ta thấy cậu Hoàng bấy giờ đã thấm mệt, lảo đảo chạy lại với cha mẹ khi nhận ra họ cũng đang nhớn nhác đi tìm cậu. Khi đó, dưới đường đầy ánh sáng, bà mẹ Vandam lúc này đã bình tĩnh lại, nhất là cha Vandam cũng vừa về. Bà chợt nhìn rõ cái chân trái của cậu Hoàng cũng xỏ chiếc giầy thuộc hàng chân giả, giống hệt chiếc giầy của người cha bà đi, phía chân bị mất ở cuộc chiến Việt Nam.Bà giật thót, thốc gần thằng Jazc và cúi xuống, hỏi rất nhanh: “Jazc. Con có biết thằng bạn của con có cái chân giả không?” “Biết chứ!” Jazc cười thản nhiên: “Phải tôn trọng những người tật nguyền và không được để cho họ biết là mình quá chú ý tới tật nguyền họ phải gánh chịu cơ mà! Ông ngoại vẫn thường nói vậy?” “Đúng, đúng! Nhưng cái chân ấy là cái do hãng mà ông con đã làm. Gần đây, nó chỉ cung cấp thiện nguyện cho những người bị thương trong cuộc chiến ở Việt Nam. Làm sao Hoàng có nó?” Thằng Jazc sững ra một lát, rồi chạy thẳng tới chỗ Hoàng: Này! Mẹ tớ muốn biết, vì sao cậu bị thương ở Việt Nam?” . Hoàng thực sự bất ngờ vì câu hỏi ấy. Bởi câu hỏi ấy đã đụng vào nhiều vấn đề còn liên quan tới cái chết của hai người bạn thân nhất ở Việt Nam mà bấy nay Hoàng không muốn nhớ và tiết lộ cho bất kỳ ai. Vâng, buổi chiều đó! Trong đầu nó bỗng hiện ra khối lửa mầu da cam của quả bom bi mà máy cày đã xới tung lên khi bọn trẻ đuổi theo con vật mà chúng đinh ninh rằng đó là con cuốc. Nó không muốn nhắc tới cái chân của nó bị dập nát, tướp ra những sợi gân trắng ởn, để nó nhiều năm không được chạy trên đồng làng, dù rằng nó chưa bao giờ trả lời được nhiều câu hỏi còn lửng lờ trong đầu... Nhưng một người như Jazc thì không nên giấu làm gì Hoàng chợt quay lại thực tế và cười rất vô tư: “Có gì đâu. Đơn giản thôi mà. Lâu rồi. Tớđuổi theo một chú cuốc và một quả bom bi đã phát nổ”. “Đơn giản! Đơn giản? Có thật là đơn giản!? Sao cánh đồng lại có bom?” Thằng Jazc hỏi giật. “Cũng chả biết nữa! Giản đơn là khi tớ lớn lên, vẫn thấy trên cánh đồng làng, bom bi thi thoảng lại sót nổ!” Thú thực khi đó thằng Hoàng cười giòn lắm, dẫu là Jazc với Hoàng không thể nào hiểu được vì sao trên thế gian đã lắm việc xảy ra đến như vậy. Do đó thằng Hoàng chỉ kể giản đơn như thế. Nhưng khi lắng nghe rõ cuộc nói chuyện của bọn trẻ, thì người mẹ của Jazc chợt sững người. Bà thoáng rùng mình. Bà muốn nói một lời gì đó với Hoàng mà cổ họng cứ nghẹn lại. Yên lặng. Có nói gì thì khi ấy thằng Hoàng cũng chẳng nghe được, bọn trẻ lại thản nhiên quay về với câu chuyện con cuốc của chúng. Này Jazc này Hoàng nói. Mày phải nhớ là trong tất cả các cánh đồng ở Việt Nam có rất nhiều cuốc và rắn đấy nhé... Chính lúc ấy hai viên cảnh sát tiến tới kính cẩn đưa cho cha mẹ tờ biên bản. và họ cũng mời ngay hai đứa trẻ tới làm chứng đứt ngang câu chuyện. Viên cảnh sát đọc to lời ghi để ba nhân chứng cùng cha mẹ của hai đứa trẻ cùng ký vào đó: “Việc phá cửa thực hiện bằng một cái rìu.” Vâng! Đơn giản thế mà không biết. Nó là chiếc rìu để chỉ chặt cây. Nhưng tổ tiên chúng ta ngày xưa không chỉ để chặt cây... Đúng ra là chúng ta đã hay quên những sự việc tưởng là giản đơn lắm!....Có ai đó kêu lên và giọng đứt đoạn, chìm ngập trong tiếng cười, nói òa ra trên hè đường New York đang ùn ùn dòng người tràn ra tránh nóng từ khắp mọi ngôi nhà cùng đêm xuống. Xin nhắc lại là chưa bao giờ ở  tòa nhà ấy người ta có dịp tìm hiểu nhau và thân mến với nhau trên đường phố như mấy ngày đêm đơn giản là mất điện, lịch sử của mùa hè New York 2003, như ngày có câu chuyện tiên xảy ra mà tôi ghi lại.

BÁO

HỒ ANH THÁI

Sao chúng mình không cùng nhau ra một tờ báo nhỉ.Một câu buông bất chợt vào giữa hội. Rộn ràng hẳn. Hội ăn nhậu chị em, nhân sự gồm mấy chị và một em. Mấy chị đều ăn nên làm ra, buôn bán từ bất động sản cho đến đánh hàng xuyên quốc gia, mỗi người mấy nhà nội thành kèm mấy miếng đất ngoại thành ngoại tỉnh. Một em trai chưa đến tuổi tam thập nhi lập, thuộc diện sống bằng thừa kế, cha mẹ ki cóp cho cọp con xơi, lên đổi xe máy từ uyn đến a còng, lên đời xe hơi từ Tô sang Pho sang Métxìđẹt. Thanh niên sành điệu từ đầu đến chân toàn hàng hiệu, phụ tùng trên người ước tính cả chục cây vàng, chân đi giày da đen lại mang tất trắng. Lấp ló cổ chân trắng phớ như chân sản phụ. Khoan vội nói chuyện chị em xuất thần nổi hứng rủ nhau đi làm báo. Báo chí là chủ đề dềnh dàng trong toàn bộ trước tác này. Xin tuần tự bắt đầu từ chuyện họ là hội ăn nhậu. Ăn cho đến không còn gì mà không ăn nữa. Đám nouveaux riche nhà giàu mới phất ban đầu gắng gượng ăn Âu, gắng mãi chuyển sang ăn Á, cố ăn Ân dần qua Nhật bật về Tàu, cuối cùng cáo chết quay đầu về nơi đặc sản đồng quê Annam. Miến ngan, bún cua, bún đậu mắm tôm thực sự khoái khẩu. Người châu Á ăn sạch những con hai chân, bốn chân, nhiều chân kềnh càng như qua đến không chân như sâu rắn, các loại bọ xít cào cào chẩu chấu đợi qua biết bay cho đến chuột rết không biết bay. Xơi hết. Từ thực phẩm xác thân sang thực phẩm làm hồn. Xơi đến báo cả chị lẫn em đều thực sự hào hứng. Em trai duy nhất trong nhóm bảo em quen một chị nhà văn đang sáng chói văn đàn, chị này đứng sau rất nhiều tờ báo. Bốc điện thoại gọi ngay. Chi nhà văn đủng đỉnh đi đến. Cằn nhằn buổi chiều đang ngồi viết tiểu thuyết đang cho nhân vật chửi thằng cò đất thì em gọi. Sà ngay xuống bên nôi nước dùng bún ốc. Tờ bát coi như hoài thai bên nồi nước dùng nghi ngút mùi rừng mùi sả sực nức.

Chị nhà văn bảo chị thường trực có thái độ ngần ngại trước báo chí. Phản ứng đầu tiên của chị là can thằng em đứng đâm đầu làm báo. Bên phương Tây người ta bảo muốn giết ai thì xui người đó bỏ tiền ra làm báo. Mỗi năm có hàng trăm tờ báo chết yểu cùng lúc hàng trăm tờ báo mới mở ra thiêu thân tự lao mình vào lửa. Bên ta báo phát hành nhiều nống số lượng lên nhiều hơn nữa, báo phát hành ít thì xít ra nhiều. Để xin được quảng cáo. Phát hành được một vài ngàn bản cũng vẫn ra báo, thu nhập nhân viên mỗi tháng gạ trăm ngàn cũng còn hơn không, lừa được thằng quảng cáo nào thì lửa lấy tiền nuôi nhau. Nhưng mấy chị một em hăng máu lèn rồi, sẵn sàng mất cả một cái nhà để chơi báo. Chơi. Ôkê, thì chơi. Tài chính là chuyện hàng đầu coi như đã yên tâm. Mấy chị một em ai cũng có thể lo được mỗi kỳ nguyệt san mấy trang quảng cáo. Công ty của chính mình, của cha mẹ anh chị em mình. Các ngân hàng xí nghiệp của người thân thiết hoặc của đối tác. Đều đều mỗi tháng mươi cái quáng cáo là đủ tiền in báo. Nhưng nói chuyện sẵn sàng bán nhà chỉ là để yên tâm mà chơi xông vào trưởng văn trận báo thì phải có quyết tâm làm ăn có lãi. Lãi không chỉ vì mình hám tiền, lãi vì báo mình bán được, bán được tức là có người đọc, có người đọc thì mới có động cơ có cảm hứng để tiếp tục. Ai đủ can đảm đứng hét to mãi vào một bãi trống, không tiếng vọng? Tính đến đây tức là phải lo việc phát hành. Chị nhà văn đôn đáo dẫn mấy chị một emđi gặp trùm phát hành. Một nhà báo quyền thế, trong tay có tập đoàn cảđường dây phát hành trong nam ngoài bắc. Ông từng từ chối chức tổng biên tập một tờ báo, ống chỉ thích đứng đằng sau tất cả mà điếu khiển tất cả. Ôkê, ông bảo êkíp làm báo này khiến tôi tin tưởng. Báo ra đời bên một nồi nước ốc. Sau này chị nhà văn bảo đấy là tín hiệu buộc ta phải cưỡng lại, báo chí quyết không được quyền nhạt. Trong văn chương báo chí, trăm thứ tội đều tha thứ được, hãnh tiến quê mùa dốt nát, trắng trợn trâng tráo đểu giả, ủy mị cải lương lạc thời đều tha thứ được. Nhạt thì không. Nhạt nhẽo bị kết tội đóng đinh câu rút vĩnh viễn, némđá triền miên, thả bè trôi sông đời đời. Chị nhà văn bảo nội dung sẽ còn phải bàn nhiều, sinh ra con thì trước tiên hãy đặt tên cho con đã. Đừng đặt những cái tên kép, tam tứ ngũ ngôn, không ấn tượng. Cứ trần một chữ mà choáng. Mới. Tức là không cũ không quá đát không lạc hậu. Trẻ. Tức là không già không nhăn nheo không thủ cựu, nhưng cái tên này bị nhiều nơi xài quá rồi sống. Tức là không chết không ươn không thối. Chơi. Tức là không tất bật bươn chải bần tiện vương vấn sự đời. Chơi. Là phong lưu là tiêu xài là nghệ thuật thưởng thức là cái đích của mọi cái đích ở kiếp người chơi . Chơi được chọn. Tạp chí Chơi. Chị nhà văn cung kính mời đến một nhà thơ lão luyện trong làng báo. Ông v ề hưu đã lâu, chẳng thiếu tiền, ông chỉ cần được làm báo cho đỡ nhớ nghề, cho có cảm giác không bị gạt ra bên lề đời sống. Từ lão tướng cầm chòm này mà ra một êkíp làm báo thành thục. Toàn là những cây bút viết chuyên mục, nhuận bút bảy chữ số. Họ bắt đầu lập ra đề án. Chơi là tạp chí văn hóa văn nghệ lối sống. Lần đầu tiên xứ ta có một tạp chí toàn diện theo kiểu Pari Mát hoặc Niu Oóckờ và hơn thế nữa. Mọi vấn đề đều có ởđó, từ văn hóa văn nghệ cho đến lịch sử đến khoa học và kinh tế thế giới, tử xu thế thời đại cho đến lối sống, cái ăn mặc cái ở cái làm cái giải trí cổ kimđông tây, tức là tất cả những gì tạo nên con người và xã hội, không có một giới hạn nào. Chỉ trừ chính trị nhà nước và tôn giáo. Báo chí như thế là bổ ích và an toàn. Các mảng nội dung được phân công ngay. Nhà phê bình A giữ mảng Văn học, chém cho đẹp vào, văn chương chữ nghĩa đang trên đà biến thành câu lạc bộ phường xã. Nhà báo B giữ phần Truyền hình Điện ảnh. Không, lâu nay tôi vẫn thường làm các mục trả lời bạn đọc, trả lời quê quê tếu tếu. Thì quê quê tếu tếu mới đúng là truyền hình điện ảnh, B giữ mảng ấy là phải rồi. Tiến sĩ C, thạc sĩ D, cử nhân E lo phần Khoa học và Kinh tế thế giới. Dịch giả G làm chuyên mục Chữ S to tướng trên hành tinh nhỏ bé. Một tay chơi nức tiếng bạn của nhà thơ thì cho giữ mục Chơi, chưa hề viết bao bao giờ thì bây,giờ viết, chơi được thì viết được. Chơi rụng rời thì viết rơi rụng. Họ muốn mời thêm những cây bút thời thượng như Lâm Thị Hoan Hỉ hay Hai Cắc Cớ viết chuyên mục nhưng nhà thơ trưởng lão bác ngay. Ông ghét các cây bút nổi tiếng, họ cũ mòn rất nhanh. Ta đây còn nổi tiếng gấp vạn lần. Không cần. Người chưa viết bao giờ như tay chơi kia làm sao cho hắn viết được thì ra ngay cái lạ Sướng hơn. Mấy chị một em lo phần trị sự phát hành. Mấy chị chạy quảng cáo tổ chức phát hành, thằng em làm chủ nhiệm báo. Mấy chị một em 1âu nay đầu tư vào khách sạn nhà hàng, khi nào muốn làm giàu văn hóa thì nhập phim Mỹ, phim Trương Nghệ Mưu, Trần Khải Ca, khi nào muốn gia ân cho phim Việt Nam thì mua quyền phát hành bộ phim chiếu một ngày rồi đứt. Bây giờ đang rục rịch ra báo thì có ngay một ông bạn tài phiệt đầu tư cho bộ phim nội hóa mang tên Của lạ mời cả bộ sậu đến họp báo. Ông tài phiệt cứ tưởng cái phong bì cho nhà báo là to, ông đi xa hơn dạy các nhà báo cách viết sao cho ngọt cho khán giả kéo đến chiếu cố phim nội. Ôi giời dạy khỉ đu cây. Cuộc họp báo đầu tiên của cả bộ sậu kết thúc bằng một liều thuốc ngủ tại cái rạp mênh mông mang tên Thung sâu Vắng lặng.

Nhân sự xem thế đã dần dần hình thành. Nhà thơ trưởng lão và chị nhà văn gọi đến một nhà báo trẻ làm thư ký tòa soạn thường trực bên cạnh chú em chủ nhiệm báo. Thư ký tòa soạn như một thứ cứu vạn cho cả tổng biên tập trên và ban biên tập dưới. Phải có sức mạnh cơ bắp. Chị nhà văn giới thiệu dăm ba ứng cử viên, người nào chị cũng chú thích là thanh niên to cao, đến mức trưởng lão phải vặn lại cô chọn thư ký tòa soạn hay cô đi mua thịt. Cuối cùng thư ký tòa soạn được chọn cao to đen tươi, cao mét tám nặng bảy mươi sáu cân. Chàng chọn khoa báo chí vì báo chí đang thịnh, nghe đâu là quyền lực thứ tư, đất nước có gần sáu trăm tờ báo viết kiểu gì cũng chẳng lo không xin được việc. Qua cầu qua phà đến cơ sở chìa thẻ nhà báo là khối kẻ hãi hùng. Một đồng nghiệp xui chàng chuyển sang viết kinh tế, xuân hạ thu đông tứ kỳ các nhà máy xí nghiệp công ty doanh nhân tự ý cống nộp, coi nhưđóng thuế báo chí để cho yên thân. Nhà báo không cần thiên tài vào nghề dăm năm đã có quyền hóa phép ra đất xây nhà. Dịp Tết lại các doanh nhân vây ra cái quảng cáo, mấy chóp bu làm báo bội thu, còn lại cái móng tay đến nhà báo cũng đủ xơi tạm, đến ông nhà văn cộng tác còn lại hạt mảy hạt tấm lót dạ. Chàng chí khí máu mê văn nghệ, trót dại chưa nghiên cứu kinh tế như người bị bắt nạt trót dại chưa học võ, chàng vững vàng kiên định với văn nghệ, chàng bèn chuyển sang đầu quân cho báo này. Ngày đầu đến văn phòng, chàng thư ký chìa ngay ra một bài báo cho mục Du lịch, bài báo giải thích vẻ lừ đừ như chuột phải thuốc của chàng. Chuyến đi lên miền núi Thái Nguyên, gần một giờ chiều mới đến ủy ban huyện. Một ông cán bộ văn phòng xin lỗi đoàn lên đột ngột không kịp chuẩn bị cơm nước: Mời đoàn ra quán dùng tạm. Cơm dọn ra chàng ăn một bát thấy hai thái dương buôn buốt nghẹn ngào buồn nôn. Chàng chống đũa nhìn mâm cơm đắm đuối. Lại còn hỏi xin quảớt may ra xơi thêm được bát nữa. Chủ quán bảo vùng này không trồng ớt cũng không nhập ớt nơi khác về. Cơm nước xong đoàn lên xe đi tiếp vào bản. Mấy nhà báo đi, cùng kêu ngột ngạt nóng bức lột hết xống áo ra chỉ còn may ô. Lái xe thì kêu buồn ngủ không cưỡng nổi, cố chạy thêm hai chục cây số rồi rức xe vào dưới bóng cây gục xuống lịm đi. Sau buổi chiều tất cả đều váng vất nghẹn ngào, buổi tối vềđến thành phố, kể chuyện ăn trưa ở vùng nọ, dân địa phương ai cũng tròn mắt. Dá măn cơm ởđó cơ à? Chúng tới người ở đây  mà đi công tác vềđấy cũng phải mang thức ăn theo, có chết đói cũng không dámăn cơm hàng cháo chợ. Một ông cán bộ thành phố tổ chức cưới vợ cho con ởđấy, mời quan khách trên tỉnh về phải mời cả công an đứng vòng trong vòng ngoài các bàn ăn. Dân vùng ấy có kẻ bỏ bùa, tán bột từ lõi cây, và nhớt sâu, phơi sương hạ thổ mấy lần, mỗi năm bắt lấy một nhân mạng lớ ngớ đi lạc vào vùng. Nhân mạng ấy sẽ làm ma nhà họ, trông nhà, trông nương rẫy cho họ, bảo toàn sinh mạng cho họ không bị người hành giời vật. Bùa của họăn vào có người ba ngày chết ngay. Không chết ngay thì thành kén trong bụng một tháng sau mới chết. Có ớt ăn vào thì giải độc bùa ấy nhưng cả vùng đó bói không ra một quả ớt. Mọi triệu chứng thông tin trùng khớp. Chàng thư ký tòa soạn muốn đưa bài vào mục. Giữa đường thấy chuyện. Chàng chất vấn chính quyền huyện xã, nếu không có thì phải chính thức xua tan những lời đồn đại về bùa, ngải, nếu có thì phải cho biết họđã có biện pháp xử lý ra sao. Chàng thư ký không thuộc diện chết sau ba ngày. Như vậy chàng mất thêm một tháng phấp phỏng chờ bùa độc làm kén trong người. Một tháng chàng lừđừ ngồi trong văn phòng đúng triệu chứng say thuốc. Văn phòng là nhà của chàng chủ nhiệm báo, một phòng xịn trong khách sạn của gia đình. Điện thoại kéo vào văn phòng không hiểu sao toàn người gọi đến nói chán chê mới biết nhầm máy. Chàng thư ký tòa soạn trực cái điện thoại ấy. Reng reng reng. A lô anh Tèo đấy à Thư ký săng giọng: Tèo thua đề bán nhà này cho tôi rồi. Chết, thua nhiều không anh. Tám trăm triệu. Anh có biết anh Tèo chuyển đi đâu không. Trốn rồi. Thằng Tí nhà anh ấy đi đâu. Cũng trốn hết rồi, ở lại có chết cả lũ. Dập máy. Tạp chí có đủ bộ sậu từ chủ nhiệm sang tổng biên tập đến thư ký tòa soạn. Đó là nhân sự thực tế, nhưng muốn xuất bản được phải đi tìm một cơ quan chủ quản, phải là phụ trương cuối tháng của một tờ báo có giấy phép. Phụ trường báo Người đô thị còn đang bỏ trốn. Đúng ra là nó đã từng do một ông đầu nậu làm theo kiểu chơi thử, làm được một năm thì hết hơi sập tiệm. Sau đó một bà nhà văn cấp quận lao vào. Thiếu ảnh bà xông vào các cuộc họp, dí máy tựđộng vào mặt các quan chức văn nghệ mà chụp. Thiếu truyện bà in truyện ngắn của bà. Thiếu thơ bà in thơ của bà. Trang âm nhạc bà thầu ca khúc của bà luôn. Còn trống mấy trang nữa bà in kịch bán phim tài liệu của bà lấp đầy chỗ trống. Báo Tết tổng biên tập còn không dám cho đăng ảnh của mình, sợ mang tiếng hâm hoắng, thế vào bà in ảnh bà to như lãnh tụ cùng lời chúc mừng năm mới. Trình bày bà làm lấy nốt. Tờ báo như tập san độc quyền của các ngành thủy lợi thủy nông đường sông đường mía. Cũng một năm thì thở hắt ra. Báo như thế là đã có dớp. Không hết hơi thì cũng dẹp tiệm. Cái chính là nó đã mất tên đã chết trong lòng độc giả từ lâu, không nên chơi trò xác ướp trở lại Mọi người quay sang báo Ngày đẹp. Phụ trương Chơi của báo Ngày đẹp, nghe ngon tai. Nhưng Ngày đẹp lâu nay chỉ in được 1.000 bản vừa bán vừa cho, chủ thầu trước thua lỗ bỏ trốn sang Đông Âu mang theo nợ nần truyền kiếp. Tai tiếng ấy có đáng cho bộ sậu những nhà báo hàng đầu như ta ghề vai vào đi tỉếp chặng đường đứt gánh? Rốt cục toàn những người cấp tiến cởi mở với nhau, ngại ngần dẹp sang bên, ta chọn báo Ngày đẹp. Toàn bộ Ngày đẹp do một ông phó tổng tung hoành tổng biên tập và tòa soạn không ai biết làm báo, chẳng qua cơ quan chủ quản bổ nhiệm thì phải làm. Ông phó tổng có thực quyền. Ông sốt sắng. Ông. Động viên ông nhiệt tình hợp tác cho tạp chí Chơi về làm dưới vồm ông.

Bộ sậu Chơi được mời đến nhà ông tổng biên tập Ngày đẹp. Ăn lươn nướng ống bương kiểu Nghệ An. Lươn nướng chui hết ra khỏi ống bương thì ông tổng mới oang oang nói như nói vào nơi không người rằng phó tổng Ngày đẹp đã qua mặt ông, lâu nay ông vẫn xử sự theo kiểu nhà có con gái bị trêu ghẹo là để yên xem sao. Người ta khinh ông không biết làm báo ông cũng để yên xem sao. Người ta,định ta một tờ báo mới không báo cáo ông cũng để yên xem sao. Bọ cứđể yên xem các chú còn kéo con gái bọđi đến đâu nữa. Bậc trưởng lão nghề báo và bộ sậu Chơi đã xơi hết lươn. Ra về mặt thì yên mà trong lòng lươn quằn quại. Một cô nhà báo ãngti ghen ghét với bộ sậu ở lại kích ông tổng. Chú dẹp bọn này là phải. Chúng nó đã tai tiếng với trên với dưới từ lâu. Chúng nó có tài phiệt đứng sau, cậy trường lực, chúng nó gây thấn nội dung, ba bữa người ta dẹp. Nếu không dẹp được âm binh nổi loạn, Chơi là báo non tuổi hơn Ngày đẹp báo mẹ thì cũng phiền chú. Dẹp.

Thời hạn án treo một tháng chưa hết, chàng thư ký Chơi ngày ngày ngồi ôm bàn trực điện thoại. Chờ bùa ngải làm kén. Chờ chết làm ma cho một miền rừng. Ngày ngày ra vào phấp phỏng. Bứt rứt. Tức tối. Ngồi chờ mãi như thế ai mà chịu nổi, chàng lừ lừ lên đường ra quần đảo đông bắc viết thêm bài du ký. Một tay xe ôm chở chàng đi trên con đường xuyên đảo. Thao tác kiểu gai hướng dẫn viên du lịch anh xe ôm chở thư ký vào làng, chỉ hai cái giếng cổ dưới chân núi. Đúng lúc một đám con gái đang tắm tiên dưới suối thấy động chạy tóe bốn phương tám hướng. Cứ nồng nỗng thế mà chạy, hai bàn tay úp mặt chứ không che hai điểm trên một điểm dưới._Họ cho rằng con người chỗấy ai cũng như ai, chỉ có cái mặt lộ ra mới phải ngượng. Tay xe ôm bảo đấy là giếng Long Nhãn mắt rồng, có từ ngày xửa ngày xưa. Con gái làng này chỉ ăn nước giếng ấy mà đẹp nổi tiếng, đẹp nhất quần đảo. Từ ngày có đường ống nước, nước máy vào tận nhà, người ta ngứa tay thế nào lấp giếng đi .Thế là hai chục năm qua làng thành trại cá sấu,_ con gái làng mắt lồi răng vô. Cả làng sợ quá phải ,khơi lại giếng, nước càng trong leo lẻo mà chẳng ai dám lấy về dùng. Thư ký thử phản biện, cậu nói thế nào ấy chứ. Thật mà, em thề, vợ em cũng người xã này. Vợ cậu làm sao? Vợ em cũng vổ. Vổ cũng có duyên đấy. Anh nói thế nào, em tưởng răng khểnh mới có duyên chứ? Đi cơ sở, chàng chỉ thích lân la với những nhân vật như thế. Chán người, chàng chỉ thích viết về thiên nhiên du lịch sinh thái lịch sử. Theo đường công tác chính thức, phải chìa thẻ nhà báo, lòng cứ tê tê vì đọc được ý nghĩ trong đầu người địa phương: nhà báo à, chắc lại đến xin quảng cáo hoặc moi móc nã tiền nhà văn à, vừa mới có mấy ông nhà văn chả thấy nổi tiếng bao giởđến bình văn bình thơ xin phong bì nặng. Chàng thư ký về lại văn phòng. Lại điện thoại nhầm số .Gọi đến cho người ta mà lại quát hỏi a lô ai đấy. Thư ký lạnh tanh: Đội tra tấn xét hỏi hình sự số Năm đây. Một lát lại reng reng a lô chị Cậy đấy à. Thư ký: Chị Cậy chết rồi. Ôi, em vừa gặp chị ấy sáng nay mà. Chết lúc chiều rồi. Emđang chờ chị ấy mang hang đến, khách đang chờ. Thế thì xuống âm phủ mà chờ. Mấy người ngồi quanh ai cũng lắc đầu. Điện thoại bưu chính viễn thông độc quyền thế đấy. Thư ký tòa soạn nói năng thế đấy. Trông vẫn chưa ra một tòa soạn báo.

Cuối cùng xin được giấy phép ở báo Tiếng vọng. Cái tên hơi hoài cổ. Bù lại báo con tên Chơi nghe rất hậu hiện đại, rất mốt.

Thư ký lao vào làm ngày làm đêm. Dựng trang với họa sĩ trình bày. Gào thét các ban bệ nộp bài. Nhà phê bình bỏ đi kinh doanh công ty nước ngoài vứt mảng .Văn học lại cho một nhà thơ trẻđang thất nghiệp. Thơ chàng chết yểu năm chàng hai mươi tuổi. Uất ức Làng văn không xếp chàng vào chiếu nào. Căm hờn. Chàng chủ trương trang văn học chỉ có tiểu khí xỏ xiên đánh đấm tất cả những kẻ thành đạt. Chàng ký đủ mọi bút danh nấp trong bụi rậm mà vãi đạn ra. Làm sao cho báo mình số nào cánh văn nghệ sĩ cũng phải thấp thỏm liếc qua một cái, xem họ có bị lên thớt hay không. Chỉ có chàng nộp bài hăng hái sớm nhất. Các trang khác thì thư ký hò như hò đò, vò đầu bứt tai như ngứa gầu ngứa chấy. Chàng đề nghị chủ nhiệm trói buộc các trưởng trang bằng cách ký hợp đồng trả thù lao để họ không biến được. Chị nhà văn thấy bộ sậu bắt đầu khởi động được chị bèn lẳng lặng rút về viết tiếp tiểu thuyết, không biết thằng cò bất động sản trong bản thảo của chị còn lươn lẹo những mánh lới gì nữa. Ai cũng bảo vui thì làm báo thôi chứ không muốn nhận tiền ràng buộc. Không ràng buộc. Vậy thì lấy ai nộp bài bây giờ? Ông trưởng lão bảo chính vì thế ông không thích mời các cây bút nổi danh hoặc nhà văn nhà thơ. Ông chỉ thích nhà báo thuần túy. Họ không có sự nghiệp nào khác ngoài làm báo, họ sẽ không tạt ngang tạt ngửa khơi khơi amatơ, họ chỉ duy nhất làm niệm làm báo mà thôi. Đang nước sôi lửa bỏng thì được tiếp hai ông nhà thơ. Ông đi xe hơi của con trai đến, đững quần ướt đẫm khai mù, rặng lợi xiên xẹo mắt đầy lá hành nhánh tỏi. Ông bảo chưa bao giờ ông sáng tác sung sức như bây giờ. Ông đưa thư ký một chùm mười bài thơ bảo đăng cho nhà thơ lớn. Ông thơ thứ hai không danh không tiếng, một đời ngơ ngẩn mất hồn vì thơ. Nhà ông xập xệ bão sập, ông chui vào lôi được cái tập bản thảo ra bỏ đi luôn. Đến nhà bạn ngồi làm thơ. Vợ con ông nhếch nhác bồng bế nhau về nhà ngoại ở nhờ mấy năm coi như không có ông. Sau này vợ buôn bán giàu phổng lên. Thằng con ba mươi tuổi thì có hẳn công ty riêng. Ông thơ mò về xin tiền vợ in tuyển tập thơ. Bà vợ bảo là căm thơ. Ông xin tiền con trai. Chàng doanh nhân bảo bố muốn gì con cũng chiều nhưng in thơ thì không. Con hận thơ. Thơ của bố suýt nữa làm mẹ con con đi ăn mày. Thế mà ông vẫn in được tập thơ, con không cho tiền thì lấy trộm tiền của con, mỗi tập tiền rút ruột vài tờ lOO nghìn, con trai nghi ngờ đuổi việc mấy đời thủ quỹ. Thế mà còn kể lại cho tòa soạn nghe. Thế mà cứ ra vẻ quân sư tha thiết khuyên tạp chí Chơi mở trang thơ, in thơ của ông mở hàng. Việt Nam là đất nước thơ ca, báo chí không in thơ là giết đi một lượng lớn độc giả tiềm tàng. Điện thoại gọi đến reng reng reng. Chả biết người ta có nhầm không mà thư ký nhấc ống nghe lên nói ngay, không, không, nhận thơ đâu, thơ ca thời này bốc mùi lắm. Dập máy luôn .

Báo ra. Cuốn tạp chí cầm nặng tay cũng sặc sỡ bìa người mẫu trong nước và nước ngoài. Mấy đêm liền thư ký cùng trưởng lão làm ngày làmđêm, hai ba giờ sáng l ăn ra ngủ trên bàn làm việc dưới nền nhà. Báo đưa phát hành vào các sạp báo, những sạp nhỏ chỉ xin nhận ba cuốn bán thử, hết sẽ lấy nữa, nhỡ bán không được tối lại khiêng về nặng gẫy lưng em. Thư ký qua các sạp báo đánh mắt liếc vào sản phẩm của mình nằm tênh hênh thiếu nữ ngủ ngày theo kiểu thiếu nữ vô hồn, vô tư và hồn nhiên. Cẩn thận liếc thêm một cái xem sạp báo có dán áp phích quảng cáo Chơi hay không. Về văn phòng vừa lúc có chuông điện thoại. Thư ký vui vẻ cầm ống nghe đúng bài bản: Tòa soạn báo Chơi xin nghe. Đầu tiên bên kia xối xả một tràng. Báo cái đầu bờ bố màyđây này. Chúng mày bảo chị Cậy chết làm suốt một buổi chiều bố mày chạy đi khắp nhà xác bệnh viện tìm. Rồi bố mày sẽ cho báo chúng mày không còn chỗ mà chôn. Ngẩn ngơ một lúc sau mới nhớ ra hiểu ra. Trong một ngày vui thế này ai còn nhớ chuyện nhấm nhẳng của những ngày hoang mang chưa biết bùa bả có làm kén trong bụng hay không. Chiều cả bọn kéo nhau đi bún ốc. Trùng hợp thế nào, ngày báo hoài thai cũng đã bún ốc. Lại thấy chàng chủ nhiệm báo cười cười khi mọi người nhắc chuyện hôm nay có thằng mô cửa hàng gọi đỉện thoại chửi báo. Chủ nhiệm lại còn nháy mắt hỏi thư ký đó thấy giọng thằng chửi quen quen. Bỏ cha giọng ấy quen thật. Hay chính là chủ nhiệm chửi đểu chửi đùa? Bọn tài phiệt bị khinh thường nhân văn đôi khi không từ cơ hội để xỏ xiên cánh chữ nghĩa. Mà đúng là lúc ấy tay chủ nhiệm không có trong văn phòng. Hay chính là hắn?

CÂU CHUYỆN NGÀY CUỐI NĂM

NGUYỄN THỊ CHÂU GIANG

Trời đã bắt đầu lạnh cắt da cắt thịt. Buổi chiều muộn lại thấy một lớp băng mỏng phủ trên hè phố, cống rãnh. Cứ chỗ nào có nước thì sẽ có một lớp băng xám mỏng manh và rất dễ vỡ như thế, tạo thành những tiếng loạt soạt trên khắp lối đi. Quê lau hai bàn tay dính đầy máu vào chiếc tạp dề treo ở tấm bảng gỗ rồi mặc áo khoác, quấn khăn, đội nón bước ra ngoài, sau khi dặn Othenlo nhớ khóa cửa trước khi về. Trông Quê lúc này giống một con gấu xám to béo và xù xì với khuôn mặt hiền lành của một đứa con nít. Quê rẽ qua toa-lét, ngắm mình trong gương một chút và cố gắng nhét mớ tóc quăn chỉ trực xổ tung ra vào lại trong chiếc mũ dạ. Một con bé tóc hung mặc juýp ngắn đi tất len màu đen suýt đâm sầm vào Quê. Nó cau mặt, chui tọt vào một góc, rút thuốc ra châm lửa rồi khạc nhổ ầm ĩ nhưở chỗ không người. Nhìn nó, Quê lại nhớ hồi mới vô trường, cô cũng học đòi như thế cho ra vẻ dân nghệ sĩ của thành Pari hoa lệ. Nhưng chỉ được vài ngày thì thấy chán, thấy cuộc sống vẫn tiếp tục vô vị nhạt nhẽo lại tốn tiền quá nên thôi. Hành lang tử phòng học dẫn ra sân chính đã bắt đầu thắp đèn, những cái đèn vàng tròn xoay lắp trên đầu những tượng thần bằng thạch cao gắn lơ lửng trong các hốc tường. Mỗi lần đi qua đây, Quê không khỏi cảm thương cho kiếp đội đèn của các vị thần. Sự cam chịu và sầu não đông cứng trong những cơ bắp cuồn cuộn và đường nét thanh tú trên khuôn mặt họ. Sự sầu não đó trong những ngày mưa ướt át và ảm đạm lan sang cả Quê. Cô thường đến trường với bộ mặt dàu dàu và bị bọn bạn chọc quê với cái tên “Chổi ướt” Ở ngoài cổng Quê gặp nhóm sinh viên nam lớp trên ăn mặc lôi thôi lếch thếch, tóc tai dài thậm thượt và phun khói thuốc lá như những đầu tàu. Một thằng trông thấy Quê liền huýt một tiếng sáo chói tai. Hắn nhào tới và làm như vô tình phả một luồng khói khét lẹt vào mặt Quê: “Ê, Chổi ướt, về sớm thế? Tối nay đi với bọn anh không? Có party ở nhà thằng Chanes...”. Cả bọn quây lấy Quê chọc ghẹo, tuồng như cô vừa từ trên trời rớt xuống với mặt xanh nanh vàng quái dị. Nhưng như thế này dễ chịu hơn, Quê nghĩ thầm. Chứ hôm đầu vô trường, bọn sinh viên chỉ nhìn Quê bằng con mắt lạnh lẽo có phần khinh miệt. Chúng không tin một đứa con gái châu Á da vàng mũi tẹt lại có quyền đặt chân lên mảnh đất thánh vốn chỉ dành riêng cho chúng. Điều này nhiều lần làm Quê suýt mất bình tĩnh. Cho đến một ngày bức tranh của Quê được treo trang trọng trong phòng triển lãm của trường, bọn chúng mới kiêng dè Quê hơn một chút. Bây giờ Quê đã có thể ngước đôi mắt mí lót đen láy của mình lên, nhìn thẳng vào chúng và cười nụ cười của Đức Mẹ: “Xin lỗi, tối nay tôi bận rồi”. Cô quay lưng vội vã bỏ đi. Hai ống tay dài thõng thượt xuống tận đầu gối. Cái túi bằng vải nỉ đeo trước bụng có lẽ nặng lắm nên cả người cô cứ chúi về trước, nom khổ sở hết sức.

Tan sở lúc sáu giờ chiều, Tam mới sực nhớ hôm nay là thứ sáu. Theo lịch, chiều thứ sáu Tam không phải nấu cơm mà sẽ ghé qua quận Mười Ba, vào quán Hòa để dùng một tô phở nóng, một tô xí quách và hai ly rượu nếp than. Trời rét cắt da cắt thịt. Băng vỡ lạo xạo dưới giày Tam. Chỉ cần nghĩ đến tô phở và những cái xí quách to tướng bámđầy thịt vớt ra từ thùng nước lèo. Tam đã thấy nóng ra cả mặt. Tam nhìn đồng hồ, chí ít thì cũng phải một tiếng nữa Tam mới có mặt ởđó. Trong toa tàu điện ngầm vẫn còn thưa khách nên Tam chọn ngay được một chỗ ngồi. Nhưng đến trạm Lees Halis thì người đã ngồi đầy trên các ghế và đứng chen chúc ở bất kỳ chỗ nào còn trống trên sàn toa. Tam nới cổ áo để cho dễ thở hơn. Anh muốn ngủ một chút nhưng tiếng ồn cứ âm ỉ bên tai khiến anh không tài nào chợp mắt được. Anh lấy tờ báo ra giả vờđọc kỳ thực là để quan sát những gương mặt đang bao quanh lấy anh lúc này đây. Bọn họđều ra vẻ thờ ơ với thế giới xung quanh để toan tính một chuyện riêng nào đó của mình trong cái nhăn trán, nhíu mày đầy suy ngẫm. Nhưng chỉ cần anh chuyển động người một chút là người đàn ông béo ịđội mũ nồi đỏ ngồi trước mặt sẽ nhìn anh để dò xét và cho hai tay vào túi quần để giữ chặt cái bóp tiền ngay lập từc. Hoặc bà già khô đét như một con cá khô có cái mái tóc giả màu tím ngồi sát cạnh Tam sẽ thu tay ôm chặt cái túi da căng phồng vào trong lòng. Tam cười khẩy, tôi thừa biết các người nghĩ gì rồi. Vì màu da vàng của tôi, vì đôi mắt một mí màu đen và vì cái mũi tẹt của tôi mà các người mới sợ hãi đến thế phải không? Đứng có vơđũa cả nắm như thế. Thốt nhiên Tam thấy quá chừng là buồn bã. Mình không thể trách họ được, vì dạo gần đây có rất nhiều vụ trộm cướp, trên các chuyến tàu điện ngầm do dân Châu Á và Ả Rập gây ra. Những tin tức loại này đăng nhan nhản trên khắp các báo. Tam xuống sớm một trạm. Anh nghĩ mình nên đi bộđể lát nữa ăn ngon hơn. Chân Tam vẫn đạp trên băng lạo xạo. Người Tam nóng dần lên. Chỗ ghế đá trong công viên nhỏ, dưới một cây phong trơ trụi, một ông già trùm tấm mền rách đang ngồi chơi violon. Những bản nhạc run rẩy vì những ngún tay già nua run rẩy. Trong chiếc mũ dạđể trước mặt, lá vàng nhiều hơn tiền xu người ta bố thí cho ông. Khung cảnh này làm Tam nhớ đến công viên Luxenbourg một ngày mùa thu chín ủng và mọng nước, có ông già ngồi gõ hết bản nhạc này sang bản nhạc khác trên chiếc piano cũ mèm. Lâu lắm rồi Tam không ghé qua công viên kể từ khi chia tay Nathalie. Người ta chỉđến đó khi có đôi có cặp .Và rất có thể sau đợt nóng hổi tháng bảy vừa rồi,”Ông già chơi piano, cũng như rất nhiều ông già.bà cả khác, đà vĩnh viễn không còn ra đó nữa. Tam lắc đầu thật mạnh, tưởng nhưđể làm văng hết kỷ niệm ra ngoài cho nhẹ nhõm bớt. Quái quỷ, Tam cáu kỉnh nghĩ, hôm nay là ngày gì mà mình ủy mị thế. Thật không đúng là mình chút nào.

Hai người gặp nhau ởđầu đường. Đúng ra là Quê nhận ra Tam trước. Cái dáng lêu đêu, hai vai suôn đuột và mái tóc hoe chĩa ngược cứng như một bụi cỏ khô của anh. không thể lẫn vào đâu được. Quê bỏ bao tay vẫy anh bằng những ngón tay nhỏ xíu có những móng đỏ hồng. Cô cười, hai mắt tít lại:

- Chào anh. Anh khỏe không?
- Cảm ơn em, anh vẫn thường. Công việc của em ra sao? . Cảm ơn anh, vẫn vậy thôi.. .
- Chà, năm nay rét nhỉ. Chỗ em người ta đã bật máy sưởi chưa”
-Dạ chưa. Năm ngoái cuối tháng một họ mới bật kia. Đó là những câu xã giao thông thường họ vẫn nói với nhau mỗi khi gặp mặt.

Mỗi tuần gặp nhau một lần vào chiều thứ sáu, những câu hỏi khô khan đó không bao giờ thừa vì một tuần có thể xảy ra biết bao chuyện cho ,sức khỏe, công việc, tình cảm...

-Em phải cẩn thận đó. Thời tiết này dễ bị bệnh.
- Dà... Họ bước vào quán: Không khí ấm sực mùi hành trần mùi bánh phở trụng và mùi nước lẹo: Ông chủ Trần hồ hỏi chạy ra: “A, anh Tam.Đến hẹn ,lại lên đấy à” rồi quay sang Quê, mặt cau lại. “Sao cô đến muộn thế?”. Quê ấp úng: “Cháu kẹt bài ở trường”. Ông Trần giục: “Nhanh chân lên,khách đang đợi kìa. Buổi nào cũng kẹt bài thế thì còn làmăn cái gì nữa”. Quê tất tởi đi vô trong thay tạp dề, vừa đi vừa nghĩ, gớm cái ông Trần này có khách nào đâu mà bảo khách đang đợi. Chị muốn làm khó cho mình thì có.

Tam chọn một cái bàn kê sát cửa sổ. Quê cũng vừa bước ra, cổđeo tạp dề trắng, mái tóc quăn vấn cao trông rất nữ tính hỏi: “Anh vẫn dùng như cũ “ chớ?” Rồi không đợi Tam trả lời, cô biến vào bếp rất nhanh. Chẳng cứ gì cô, mà ngay cả ông chủ Trần cũng rất rành tính anh. Hôm nay ông bê nguyên cả chai.Mai Quế Lộ tới và ngồi xuống bàn cùng Tam. Tam ngó quanh, hỏi: “Hôm nay rảnh dữ hả ông Trần. Chiều thứ sáu mà cũng vắng thế này sao?” Ông Trần gọi với vào trong: “Nhớ làm tô xí quách đặc biệt cho cậu Tam nghe mày”, rồi nhướng mắt ngó Tam: “Cha, cậu cả này, ở Tây lâu quá riết thành Tây rồi hả? Hôm nay ngày gì cậu đoán thử coi”. “Ngày gì ông Trần Tam thờ ơ hỏi. “Cậu cứ đoán thử đi”. Tam nhún vai, im lặng có vẻ không thích trò đánh đố này lắm. Ông Trần bật cười ha hả: “Tôi biết ngay mà, bọn trẻ các cậu chỉ có nhớ mấy cô đầm tóc vàng chân dài thôi. Hôm nay là Ba mươi, Ba mươi Tết ta, cậu hiểu chưa”. “Thì sao?” Tam dửng dưng hỏi. Khái niệm về Tết ta đối với Tam là một cái gì đó quá đỗi mơ hồ. Gia đình Tam sang Pháp khi Tam còn bé xíu. Những ngày Tết ta gói gọn trong một tô miến, tô măng hoặc một miếng bánh chưng bé bằng vuông bàn tay hấp vội bằng lò vi sóng. Sau khi cha mẹ mất vì tai nạn, bánh chưng hay măng cũng không còn có mặt trong nhà Tam nữa. Anh ăn đồ Tây riết vì nhanh và tiện, chỉ dành mỗi tối thứ sáu để xuống tiệm ông Trần làm tô phở cho đỡ thèm. Tết ta hay Tết tây gì cũng thế, ngủ dậy buổi sáng là thấy mình đã già đi một tuổi. Có sung sướng gì. Nghe anh nói thế, ông Trần nhăn nhó: “Tôi già rụng răng còn chưa nói gì nữa là cậu. Ô là là, các cậu bây giờ mất gốc hết. Nhưng mấy đứa con tôi thì không đâu à nghe. Khuya nay tôi bắt chúng phải tụ tập đông đủở nhà. Bận gì cũng phải bỏ. Cứ tính theo mười hai giờ khuya của mình mà cúng tổ tiên thôi. Chà chà, Đêm ba mươi mà...”. Quê bê phở cho Tam. Cô ngó thấy má anh đã bắt đầu ửng đỏ. Mớ cỏ khô trên đầu có vẻ nhưđang từ từ ngả xuống. Trông anh ta cũng bảnh đó chớ, dù có hơi khô khan một chút.

- Của anh đây.
- Cảm ơn em - Tam ngẩng lên nhìn Quê. Có lẽ anh đã hơi quá chén, vì hôm nay anh thấy Quê đẹp và dịu dàng lạ thường.

“Quê này, hôm nay ti ệm nghỉ sớm. Ngày kia cháu hãy đi làm lại nhé” - Ông Trần bảo Quê. Cô ngạc nhiên hỏi: “Sao vậy bác? Mai thứ bảy là ngày đông nhất trong tuần mà”. Ông Trần nhướng nhướng mắt nhìn Tam tuồng như bảo, đó cậụ thấy chưa, tôi nói cấm có sai bao giờ. Tam bảo:

- Hôm nay là Ba mươi Tết ta, cả em cũng không biết sao?

Quê x ịu mặt, không nói gì. Cô lẳng lặng kê ghế ra ngồi ngó qua cửa kính. Tam và ông Trần đang bàn cãi chuyện gì ghê lắm, nhưng cô không để ý. Những bông tuyết nhỏ xíu đậu vào cửa kiếng rồi chảy tan thành nước. Lòng Quê rười rượi buồn. Cô tự trách mình sao đuểnh đoảng. Cả năm có một ngày duy nhất mà cũng quên. Hẳn cha mẹ và em trai cô đã mong ngóng điện thoại của cô ghê lắm. Hai năm trước, năm nào Quê cũng canh đúng giao thừa Việt Nam để gọi điện về. Vài ba tháng cô lại gọi về nhưng Đêm giao thừa, dường như mọi thứ trở nên thiêng liêng hơn, nên chỉ mới nghe giọng Quê, mẹ cô đã khóc nức nở. Quê tủi thân, cũng nức nở khóc. Hai mẹ con khóc tu tu qua điện thoại, đến khi đầu dây báo tít tít vì thẻ điện thoại hết tiền mới thôi. Mãi suy nghĩ, Quê không để ý Tamđang nhìn mình chăm chăm. Vừa ăn vừa nghe ông Trần nói chuyện, Tam vừa nghĩ, cô bé Quê lạ thật. Chẳng nhẽ câu nói của mình làm cô ta giận sao. Trông cô ta kìa, mũi cứ nhăn lại, miệng trề ra như sắp khóc vậy. Mình có lỗi gì đâu cơ chứ. Con gái Việt Nam đến là lạ. Cứ thẳng tính như con gái Tây có hay hơn không. Tam băn khoăn mãi cho đến khi ông Trần bảo đóng cửa tiệm và Quê đột nhiên bảo:

-Anh Tam rảnh không, tối nay mình lang thang chút đi.
Hai người lặng đi bên nhau một đoạn đường dài. Băng vỡ dưới chân lạo xạo. Gió thổi rít qua tai. Tới cột điện thoại, Quê bảo Tamđợi một chút để cô gọi về nhà. Nhà ở Việt Nam kìa. Tam đợi lâu lắm, lối đâu chừng mười lăm phút mới thấy Quê bước ra, mũi đỏ rựng lên và mắt nhoe nhoét nước. Tam hỏi:

-Ba mẹ em khỏe chứ? .
- Em không biết.
- Ở nhà ăn Tết vui không
- Em không biết.
-Có đi đâu chơi xa không?
-Em không biết.
- Sao cái gì em cũng không biết hết vậy - Tam kinh ngạc kêu lên - Em vừa nói chuyện với họ mà.

-Nhưng em không biết - Quê chớp đôi mắt mọng nước nhìn Tam - Hai mẹ con đều khóc nên có nói được gì đâu

Đấy đấy, lại sụt sịt muốn khóc rồi. Tam ghét nhất là thấy người ta khóc. Mẹ bảo Tam từ lúc đẻ ra cho đến lớn, không bao giờ khóc. Đau hay không vừa ý thì chỉ gào lên chứ cấm không có giọt nước mắt nào rơi ra. Ngày ba mẹ mất cũng vậy. Tam không khóc được, chỉ thấy đau rát ở mắt và ngực. Nhưng với Quê, tự nhiên Tam thấy thương cô quá. Cảm giác muốn được bao dung, che chở cho cô khiến cổ họng Tam đau thắt lại Tam choàng qua vai cô, âu yếm bảo:

- Nhớ nhà à? Rồi sẽ quen thôi.
Anh định bảo rồi cũng sẽ quen như anh quen sống một cuộc sống không có gia đình vậy. Nhưng lại sợ cô nghĩ ngợi gì nên thôi .

-Giao th ừa nhà em vui lắm. Bốn bà con thắp nhang bàn thờ rồi nổ sâm panh, cắt dưa hấu: Năm nào dưa hấu đỏ là năm đó tốt lành - Quê có vẻ vui trở lại -Mà mẹ em khéo lựa dưa, nên năm nào cũng bổđúng trái dưa ngon.

- Th ế còn đốt pháo thì sao?
- Xưa rồi anh ơi. Cái trò đó giờđâu còn nữa.
- À vậy cũng mất vui nhỉ?
-Cũng có hơi buồn một chút. Nhưng bù lại người ta cho bắn pháo bông. Bắn tới mười lăm phút lận - Quê hoan hỉ như cô sắp sửa được trông thấy pháo bong bắn lên trời vậy - sau giao thừa cả nhà đi chùa hái lộc
- Lộc là gì?
- Ờ, anh không biết thiệt sao? Ờ, mà tại anh rời Việt Nam sớm quá, không biết là phải. Lộc là... ừm... Tiếng Quê bị át đi trong tiếng gió.
-… Ỏ đây rét quá, cây cối chẳng có tí lộc nào để mà hái, anh nhỉ? Vì không nghe rõ lời giải thích của Quê nên Tam chỉậm ừ, chỉ sợ là mình trả lời lại làm cô cười thêm một trận. Quê líu ríu kể chuyện này sang chuyện kia, làm Tam cuốn theo câu chuyện cũng thấy vui lây. Tam lan man nghĩ, mình thật thiệt thòi. Có những điều tốt đẹp nhường kia mà sao không bao giờ mình có được. Ký ức chỉ là những chuyện đau lòng. Còn những ngày đang sống sao khó khăn vất vả. Đến ngay cả bọn Tây cũng chê mình là khô khan. Ước gì mình có được một chút niềm vui từ Quê, hẳn mình sẽ sống khác đi nhiều.

Quê b ỗng dưng đột ngột dừng lại hỏi:
- Anh này, thếĐêm giao thừa anh làm gì?
- Có lẽ là đi làm, nếu không phải ngày cuối tuần.
- Thế ba mẹ anh có làm lễ cúng tổ tiên không? Giao thừa nhưĐêm No-el bên Tây, mọi người đều phải tụ họp về nhà. Gia đình anh không vậy sao?
-Họ mất rồi - Tam trả lời, giọng khô khan.
- Em xin lỗỉ - Quê nói khẽ. Cô chủ động cầm tay Tam, bàn tay tơ ráp và lạnh. cái chạm bất ngờ ấy làm Tam kinh ngạc. Chưa bao giờ anh nghĩ sẽ có lúc mình và Quê gần gũi đến mức này.

Họ ngồi xuống một ghế đá trên đại lộ Champs Elisées. Mặt Quê kề sát mặt Tam. Ánh đèn màu từ các quán cà phê soi rõ khuôn mặt tròn nhỏ nhắn và đôi mắt trong veo của Quê. Tam nghe tiếng Quê thì thầm: “Cảm ơn anh. Chúc một năm mới hạnh phúc” và cảm giác một cái hôn nhẹ phảng phất qua má. Một nụ hôn ẩm ướt còn thơm mùi phở làm Tam xúc động quá Tam muốn hỏi cô cảm ơn anh về cái gì và thật lòng Tam cũng muốn nói cảm ơn cô, nhưng cổ họng nghẹn lại. Lần đầu tiên trong những năm tháng sống không gia đình trên đất khách quê người, Tam thấy mình thật sự muốn khóc.

RỒI CŨNG TỚI NƠI THÔI

NGUYỄN THI THU HUỆ

Bắt đầu là một bản tin thời tiết từ vài dòng văn hoa du dương cố hữu đến quen trên trang cu ối báo Tuổi trẻ”… bắt đầu từ ngày hôm nay, người dân miền Bắc sẽ gặp một đợt không khí lạnh. Khoảng cách nhiệt độ ngày và Đêm chênh nhau khá lớn. Từ l2 - 24 độ. Đợt không khí lạnh phía Bắc tràn về nên vùng núi phía Bắc nhiệt độ có nơi xuống 4 đến 0...”. Có vậy thôi. Thế mà tôi thấy luôn khuôn mặt ông. Người đàn ông chắc ở tuổi nào cũng vậy. Nét trai lơ, trải đời như được nhuộm từ ánh mắt, khóe môi, bàn tay, cái lắc đầu như rất điệu nhưng không hề cố ý... Thậm chí. Có lúc hình như ông ngủ gật nhưng rõ rang là ngủ gật cố tình. Thỉnh thoảng. Ông trở về trong trí óc tôi. Điều duy nhất tôi thường tự hỏi mình tại tôi thần thánh ông quá nên ông thực ra cũng bình thường lắm, như cả triệu người nườm nượp tóc đen, da vàng kia hay ông thực sự bí ẩn, quyến rũ? Tôi không tự lý giải được mình. Mọi người bảo mình thường hiểu mình hơn người khác hiểu mình. Thế mà riêng chuyện cứ nghe tin gió mùa đông bắc, hay trời càng lạnh tôi nhớ ông. Nhớ quằn quại. Nhớ bệnh hoạn. Từ lúc đọc thông tin thời tiết nhiệt độ có thể xuống đến 0 trong những ngày tới, người tôi bỗng nóng bừng như sốt, chân cuồng lên vì những con gì đó lân tân li ti chạy trong mạch máu như thể nếu tôi không chạy ngay lập tức nhảy lên một chiếc xe hàng nào đó, để ngây ngây ngắm con đường nhựa phẳng lượn lên lượn xuống như một dải lụa dài quấn quanh những sườn núi, để cùng dừng lại ở một hai quán cóc bên đường cho hành khách nào thận suy, cứ dứt khoát phải giải quyết nỗi buồn xong là uống một cốc chè mạn tướng mới yên tâm cho xe lượn tiếp. Và rồi ét ét, dô dô vài lần. Vài lần đang ngồi thì bỗng va đầu đánh cục vào ghế trước vì ô tô của tao phải tránh xe máy của mày miễn không đi mạng nào là may lắm rồi. Chỉ khi tất cả tay xách nách mang xuống hết và trước mặt tôi là chợ Đồng Đăng thì những con gì trong máu tôi thôi chạy lân tân li ti. Người thơi bốc nóng. Tôi chỉ dám tự hiểu mình thật đơn giản cho chuyện này. Đấy là tôi có nhu cầu ở bên ông. Vào những ngày thật thật lạnh. Và tôi cũng chỉ nhớ ông vào những ngày “Miền núi phía Bắc trời rét đậm, có nơi có sương muối và tuyết” Còn những ngày ẩm ương nồng nàn cải lương như mùa xuân cho tình yêu đâm chồi nảy lộc, mùa hạ tình yêu cháy bỏng, mùa thu nồng nàn... Tôi không nghĩ con người là ông tồn tại trong cuộc đời này. Lại càng không có trong tôi. Lạng Sơn. Đêm cuối năm. Một năm nảo năm nào tưởng không thể quên được, thế mà lại quên trong khi nhỏ và vô tình như loang loáng bay trong không gian mùi cháo vịt quay Bắc Kinh ở một quán ăn Đêm nào đó xa thật xa lại nhớ như vừa được húp một bát xong.

Ông ngồi gật gù ngủ với dáng bố cục thật chặt. Những đồ đạc của quán dồn sang một bên. La liệt bình rượu Trung Quốc thơm như tẩm hương liệu. Hai con gà cởi truồng làmđã lạnh càng lạnh hơn, dù sau lưng hai con cởi truồng béo múp đó, thấp xuống một chút nghi ngút khói bốc lên từ nồi cháo gạo. Sau đám lủng củng đó là cái phản nhỏ. Lù lù một đống chăn nhìn kỹ thấy thò ra một cái chân đi tất đó to xù, ước tính chủ nhân của đôi chân đi tất đen phải cao mét tám, nặng tám mươi cân. Thế nhưng theo độ phập phồng của đống chăn thì chủ nhân chắc cao thước rưỡi, nặng 40 cân. La liệt dưới chân là bát, thớt, dao, rau thơm, bánh đa, miến... Lung tung, loe toe. Rất bừa nhưng không bẩn. Trong ánh sáng đung đưa của hai ngọn đèn vàng chắc 40W. Ông tóc dài buộc túm đằng sau bằng vải sợi vắt một bên ra trước, người hơi thụt xuống trong tấm áo dạ kẻ ô vuông ấm áp. Vì có ông. Tất cả giống một bức tranh. Tôi ngồi ngắm ông vừa ngủ gật vừa tạo dáng. Chỉ nhìn mỗi ông nhưng thấy tất cả. Không gian lạnh buốt thấu xương sau những cơn gió rất nhẹ tưởng không phải ìa gió. Thấy tiếng những người buôn nói chuyện hàng họ, trốn chạy công an thuế vụ bằng giọng rất đặc trưng không lẫn vào đâu. Thấy thỉnh thoảng anh xe ôm được “hàng sống” gọi chở em vào khách sạn tàu nhanh giá rẻ xài đỡ ngày đông. Thấy những người Trung Quốc làm việc chở hàng qua biên giới vừa húp cháo vừa tán chuyện ông ổng như thể ngoài họ ra, tất cả là tượng đá dưới âm ti... Chính vì thấy hết. Cảm hết. Lại lân tân li ti có con gì đó bò trong người. Nhưng lần này là con thèm rượu. Không có mùi rượu thì nhạt lắm. Vô duyên và thừa thãi chính mình lắm. Nắm cổ một bình rượu, tôi lặng lẽ lót đầy chén hạt mít và tợp một hơi. Bắt đầu là mùi đậm như nước mắm cốt, cay xé cổ họng, rồi mới thơm. Cái con lân tân li ti đỡ chạy cuống cuồng trong người. Làm chén nữa. Lại như uống nước mắm cốt. Lại xé toang cổ. Lại thơm... Đến phát thứ tư, ông vẫn vừa ngủ vừa điệu, nói “Cô lấy nước vối trong ấm kia chiêu đi, rượu này đốt họng đấy”. Tôi nhìn bức tranh bố cục chặt. Không giật mình thảng thốt khéo diễn như các cô gái gọi, hay diễn viên người mẫu giải nghệ diễn như thở. Bình thản nhấc ấm nhôm lên và rót một cốc nước nâu nâu vàng vàng có tên là nước vối. Một hơi hết luôn. Bấy giờ. Mới thấy rượu ngọt và thơm. Bố cục chặt vốn gốc người Hưng Yên. Trong bản khai lý lịch ghi rõ sinh ra và lớn lên trong một gia đình danh gia vọng tộc, từ đời ông bà tổ tiên không ở trong chi này nhánh nọ của những dòng họ nổi tiếng thì tệ nhất cũng có nghề bánh gai gia truyền từ lâu ơi là lâu. Bố cục chặt từ bé đã được trong ấm ngoài êm hưởng theo nhu cầu. 14 tuổi bố cục chặt vẫn uống sữa, ăn súp lấy tinh, lấy cốt .16 tuổi vẫn có chị vú vừa tắm vừa cho sờ tí. Cả hai cùng cười rích rích tắm mãi không sạch vì chị tắm cho em xong em lại tắm cho chị. Rồi hai chị em cùng tắm. Cùng sướng.

Chơi đến như bố cục chặt chắc thua vua chúa ngày xưa chứ cả vùng Hưng Yên không ai không biết cậu. Cậu là thần tượng của nam phụ lão ấu. Mỗi người yêu cậu một kiểu. Mê cậu một lối. Cậu đến đâu bao giờ cũng có vài cái ghế đưa ra cậu ngồi. Cậu hợp cà phê đen ít đường các quán đều thuộc. Cậu hạ mông ngồi vào đâu .Ba bề bốn phía thành ngay một bức tranh bố cục chặt. Thế làm gì cậu chả được nhiều người say. Cậu là người của đám đông. Của sự ngưỡng mộ không lý giải cụ thể là được ngưỡng mộ vì điều gì. Chỉ biết là ngưỡng mộ. Chắc là vì cậu đẹp trai, cao ráo, lại thơm, biết diện, lắm tiền. Đặc biệt cậu có duyên nói. Sau này, khi bố cục chặt vừa khóc khùng khục vừa miết mặt lên vùng bụng dưới gồ mỡ chắc và mát của tôi, nói là nhờ làm tình nhiều với đàn bà đâm thành người sâu sắc hóm hỉnh. Sau mỗi trận mây mưa từ năm l6 đang trẻ khỏe chẳng nhẽ lại thở hồng hộc lăn đùng sùi bọt mép ra ngủ như những lão già chơi trống bởi thèm gái, thích chinh phục và hiếu thắng, nhưng cứ hí ha hí hóp xong việc là vật ra ngủ như chết, ngủ sướng như anh nông dân vừa cày xong ba thửa ruộng... Bố cục chặt thì ngược lại. Không bao giờ ngủ. Bố cục chặt lúc đó, và một thời gian dài ơi là dài sau này sung mãn lắm. Trời hình như cho bố cục chặt thêm khả năng đó nên càng làm càng khỏe. Càng khỏe càng hay chuyện. Mà chuyện với gái qua đường thì biết rồi đấy. Đủ giọng. Lúc đầu thì em nào cũng có xuất thân như sao y bản chính của nhau. Hoàn cảnh gia đình đứa nào cũng như thể chúng sinh ra từ một ông bố và một bà mẹ vừa nghèo vừa đáng thương vừa bệnh tật không cấp cứu bệnh viện thì cũng vừa ở viện về... Nhưng thay vì các em khai hết lý lịch công đoạn một, đến công đoạn hai là em hết hơi hết sức (giả vờ) chiều anh và kết thúc là công đoạn ba tùy tâm anh cho em bao nhiêu em biết bấy nhiêu thậm chí lần này em tình cho không biếu không lấy chỗ đi lại. Gặp phải bố cục chặt. Thêm công đoạn bốn. Đây là buôn chuyện. Đến cái nước này thì còn gì mà mất. Nói dối cũng có lúc. Dối mãi sao được. Thế là tóe loe chuyện các em bây giờ không còn sao y bản chính dập khuôn đóng gạch giống nhau thành phần xuất xứ, mà là âm ti củ tỉ chuyện. Bố cục sẵn có dáng dấp lãng tử của hồi môn duy nhất thừa hưởng từ dòng họ danh gia vọng tộc không bị cầm cố thoắt thành người hóm hỉnh, sâu sắc. Biết nhiều mà chỉ có mình mới hiểu tại sao. Tôi cũng không còn trẻ. Lại không phải một cô gái ẩm ương điệu rơi rụng, điệu chảy nước vì tưởng cứ là gái thì phải mềm, phải chớp chớp gật gật nghiêng nghiêng làm duyên đong giai, giai thích. Tôi cứng cỏi từ bé. Nghịch như con giai từ bé. Và tuyệt nhiên không biết điệu, biết rơi rụng như bọn cùng lứa. Tôi thích gì làm nấy. Có khi biết từ lúc chưa làm là sẽ sai lầm nhưng cứ làm vì đã nghĩ đến thì phải làm. Sai thì sửa. Có sai mới biết thế nào là đúng. Đúng cũng từ sai mà ra. Thế mà. Tôi cũng tốn giai (không biết những cô ẩm ương mắt càng nhắm đến tiền càng tinh kia thì tốn đến đâu?). Tôi gật gù cùng vài bình rượu, siêu nước vối nguội với bố cục chặt chẵn một Đêm. Bình minh lên. Thấp thoáng sau những đụn mây pha sương. Hiện mờ dần những lưng chừng núi như tranh thủy mặc chất liệu lụa tơ tằm bán đầy Hàng Gai thì tôi và bố cục chặt xiên xẹo ngã đổ vào nhau trong một căn phòng tất cả đồ Trung Quốc. Tôi say thế vẫn đủ tỉnh để biết bố cục chặt cũng say bét nhè. Thế mà (lại thế mà) ngã vẫn ngon. Vẫn bố cục chặt. Đầu gối lên bụng. Tay vắt qua người. Một tay kia luồn vào trong áo phá bung ra. Tôi rõ ràng là một họa sĩ tử tế tên tuổi. Tranh bán túc tắc giá cao dù hết tiền tiêu cũng không hạ. Lại có tiếng ngang tàng không biết sợ ai. Thừa bản tính đàn ông và luôn chủ động trong mọi tình huống. Kể cả lúc say. Thế mà (Kinh dị không. Bắt đầu của câu chuyện hồi gay cấn bao giờ cũng có chữ thế mà). Thế mà. Làm tình xong. Cũng buôn chuyện. Bố cục chặt bảo thích nhất cái bụng béo và mát của tôi. Thích thứ hai là mông béo cũng mát lại tròn. Còn cong nữa. Kể xong chuyện dòng họ chỉ vài người như bố cục chặt mà phá gia chi tử, nhà cửa đội nón ra đi. Đi hết. Nghề truyền thống là cái khó đi nhất cũng đi nốt. Lật mông béo tôi lên, úp mặt vào đó sang chuyện tại sao đang là cậu oách thế lại dạt lên Lạng Sơn vừa bán quán vừa ngủ gật. Xoa bàn tay ấm mềm không một vết chai lên đôi mông tròn căng mát rượi của tôi, bố cục chặt bảo phải bỏ quê đi biến để lưu lại cái thần tượng. Đã là người của đám đông rồi không sống yên với một người đâu. Không làm nên một việc gì đâu mà chỉđám dám đông thần tượng mình. Tôi vừa úp mặt xuống cái gối sa tanh đỏ mát lịm, vừa cong mông tròn cho bố cục chặt hít hà, hỏi: “Thế thằng nào ngủ trong đống chăn? Chân gì mà to thế?” . Bố cục chặt sướng, nhe răng cắn đanh nháy một cái vào cái mông xinh mông tròn mông mát làm tôi giật nảy người, lật ngang lấy tay xoa rối rít. Đúng là bố cục chặt. Trong lúc bị tôi hất ra, mặt thế quái nào lại rơi đúng vào bụng mát. Đấy là một con đàn bà. Biết anh bỏ quê đi, trốn nhà đi theo “Lại như những con hàng sống kia chứ gì?” “Không. Con nhà nề nếp gia phong tử tế gấp chục lần nhà anh. Giai theo hàng đàn, toàn bác sĩ, kỹ sư, là người thần tượng của nam phụ lão ấu cả vùng Hải Dương”. Đến thế này thì dù bộ râu của bố cục chặt cà cà vào bụng mát làm tôi lại bị con gì lân tân li ti chạy loanh quanh khắp người mà nếu vào lúc khác thì bố cục chặt kiểu gì cũng chết. Nhưng lúc này thì không. Tôi hắt bố cục chặt ra. Ngồi thẳng dậy. Tỉnh hẳn rượu như thể cả người bị dìm vào bể nước lạnh. Bố cục chặt nằm nghiêng nghiêng hiếng mắt nhìn tôi giống tôi nhìn con gà cởi truồng, rùng mình: “Trùm cái chăn vào không cảm lạnh bây giờ. Gió núi độc lắm”. Tôi không thấy lạnh vì gió núi, mà lạnh vì vẻ bất chợt ma quái của bố cục chặt, run run hỏi: “Con nhà tử tế mà bỏ theo anh lên cái xó rừng này mà ngủ đường ngủ chợ? Lại còn xinh nữa?” Bố cục chặt cười nhạt như thể tôi hỏi một câu thà đừng hỏi cho xong. Không trả lời, ôm vòng qua hông mát của tôi, kéo xuống. “Cái tội của anh và cô bé ấy giống nhau, đi với nhau là đúng thôi”. “Tội gì?” Tội là người của đám đông. Không có đám đông không chịu được. Rồi không biết từ lúc nào trở thành người khác. Mất mẹ nó mình”. “Thế thì sao?” “Khi đám đông vãn quây lấy mình để quây sang một thần tượng mới. Trơ ra. Không biết đi đâu vềđâu. Mất phương hướng”. “Vớ vẩn, tôi chưa nghe ai nói mình mất phương hướng vì một đám đông” “Vì em chưa tạo cho mình là thần tượng của sốđông hoặc của nhiều người”. “Nhầm. Tôi đầy con nhang, đệ tử thiếu nước vái sống thôi”. Bố cục chặt bật cười sướng. Loanh quanh thế quái nào xoay mông mát tôi ra. Làm một nhát. Tôi nảy tưng người. Đạp cho bố cục chặt một nhát. Đau ứa nước mắt. “Anh bỏ đi ngủ với tôi thế này, cô ấy không rồ lên sao?” Bố cục chặt vẫn kê mặt ấm ơi là ấm lên mông mát của tôi một hồi lại làm con gì lân tân li ti chạy dọc sống lưng, không trả lời. Những con bé con con đó ở đâu ra mà lắm, chạy nhưđiên làm tôi cũng chán chả thiết hỏi thêm những điều người ta không muốn trả lời. Tôi hơi xoay người. Kệ thấy tất cả. Vài lần gió mùa đông bắc đến rồi đi. Vài lần khật khừ xe hàng dã chiến lên chợ Đêm uống rượu rồi về khách sạn buôn chuyện với bố cục chặt. Chúng tôi có lẽ là một đôi tình nhân đặc biệt nhất thế giới. Lúc giống bạn hàng đi buôn cùng chuyến tàu. Lúc như hai thằng bạn rượu, không có nhau rượu chát như cồn, nhạt như nước sông. Lúc giống chuyện tình Lan và Điệp cải lương không chịu được. Khi như hai kẻ bế tắc mất phương hướng đến cùng cực, không đủ nghị lực xác định xem sống hay chết có khác nhau, những lúc sướng nhất lại lảm nhảm nhiều nhất sẽđi đến đâu cái đời sống này. Để nghe bố cục chặt sâu sắc gật gù rồi cũng tới nơi thôi. Cô phát thanh viên chuyên mục Dự báo thời tiết của Đài truyền hình thông báo một tin không đáng mừng lắm cho nhân dân bằng một giọng an ủi, cảm thông “Ngày mai, những người dân phía Bắc sẽ phải đón nhận một đợt rét đậm, có thể rất đậm. Và cái rét đó, sẽ lan đến những người dân Hà Nội nhưng không vì thế ,mà nắng vàng phai nhạt. Sau đây là dự báo thời tiết...”. Tôi nhận được lá thư của bố cục chặt chào tôi đểđi tiếp .Lời lẽ mộc mạc như những lần buôn chuyện sau một cơn mướt mải. “Tôi phải đi khỏi đây rồi. Đằng ấy có biết vì sao không? Nói đằng ấy đừng cười, tại đằng ấy đấy. Sắp đến những ngày đông dài. Biết là lại được gặp đằng ấy, tôi mong lắm nhưng người nó cứ vu vơ làm sao ấy. Để rồi thấy đi và không gặp đằng ấy nữa là hay hơn cả. Tôi đi. Đi mãi. Rồi cũng tới nơi thôi. Chứ cứ dật dờđợi xuân hạ thu qua đểđông về được gặp đằng ấy rồi lại đợi... Tôi nhão người lắm. Dạo này thế nào, cứ ghê ghê chính mình. Sợ rồi đằng ấy cũng ghê ghê tôi thật khủng khiếp. Dù sao thì tôi cũng là người sướng. Nói đừng cười. Lúc nào tôi cũng nhớ bụng mát, mông mát của đằng ấy và muốn cắn thật nhiều. Cũng may đằng ấy còn có một cái nghề mà chơi, mà sướng cho mình, chứ tôi thì... Tạm biệt”.

Những ngày cuối năm. Tôi lên Lạng Sơn. Toàn cảnh Đồng Đăng vềĐêm trong sương, gió đầu mùa như một bức tranh với bố cục thật chặt. Ấm nồng và hương vị gió núi loanh quanh. Trong khi đó, bản tin thời tiết cuối cùng trong ngày vẫn tiếng cô phát thanh viên du dương “Vùng núi phía Bắc, nhiệt độ có thể xuống đến 0oC....”.

DÒNG NƯỚC TRONG VẮT

LÊ MINH KHUÊ

Trong những ngày vợ của Khanh nằm viện, ông Minh bồn chồn lo lắng. Khanh vẫn gọi ông là nghĩa phụ. Ông đã có trong đời Khanh từ những năm cuối sáu mươi, khi ông người Huế tập kết theo tàu ra Hà Nam dạy học. Ông nhìn những đứa học trò vùng chiệm trũng lúc nào cũng đói nhưng học dưới ánh trăng cũng học, đi đến lớp lả người vì buổi sáng chỉ lót dạ gáo dửa nước mưa, nhưng năm nào cũng đứng đầu lớp. Thầy cũng chả khá hơn trò. Nhưng tạt vào chỗ thấy có khi được cốc nước đường, có khi cái kẹo. Hôm nào mưa gió ở lại trường thầy trò chia nhau suất cơm. Bây giờ Khanh là vụ trưởng một vụ trong một bộ thanh thế tiền bạc. Coi trai du học, con gái đại học trong nước. Nhưng vợ nay ốm mai đau. Ông Minh đã ở tuổi 80. Dáng dấp như người ở tuổi 60 tráng kiện. Luôn mặc sơ mi sáng màu. Quần sáng đi dép quai hậu. Từ ngày nghỉ hưu cách đây hơn 20 năm ông vẫn hoạt động. Như trai tráng. Như không thừa nhận tuổi già. Thời gian này ông tìm cách bảo vệ cây bao báp. Giống cây ở châu Phi được một người Pháp đem trồng ở thành phố của ông. Nó sống kiên trường trong thứđất, nước, không khí lạ. Nó không to để có thể trú mưa cho cả làng trong những cái hốc đục vào thân cây. Nhưở xứ Phi Châu. Nhưng nó vươn cao, không nhiều lá mà nhiều cành. Làm um tùm một góc phố. Ông Minh được Khanh đón từ miền Trung ra chơi. Ở nhà vợ chồng Khanh ít lâu. Đang thời gian đó vợ Khanh ốm. Bệnh cũ. Ông Minh bảo: Để ba điện cho Giá. Giá là con cụ Hàm nhà giáo nhân dân học với ba thời Quốc học. Giá có con trai mới học bác sĩ chuyên khoa ở Mỹ về năm trước. Tên là Quốc Trị. Chuyên môn nó tốt. Nó sẽđiều trị cho con. Khanh đã quen với thói thường. Thới đời. Khanh bảo: Thôi ba ạ. Để con cứ đưa Hiền vào bệnh viện. Nộp tiền điều trị, ngoài ra bỏ túi cái phong bì nặng nhất cho bác sĩ chính. Còn khoảng ba chục cái phong bì cần gì rút ra. Êm re. Ba đừng gọi điện cho cụ Hàm. Đừng gọi cho Giá. Quen biết đưa phong bì lại phiền ra. Ông Minh nghe Khanh nói chăm chú. Rồi ông cười: Tiền. Măn ni. Ba nghe rồi. Cũng có nhiều việc ba phải dùng đến nó. Nhưng ba không tin đâu. Không tin là tất cảđã như vậy ở các nước, vào khách sạn anh phải đưa tiền cho người xách va li. Ra đi nên để vài đô cho người dọn phòng. Cái đó thành luật sòng phẳng trả công. Nhưng vào bệnh viện, trả tiền giải phẫu tiền viện phí rồi, không nhất thiết phải thêm như thếđâu con. Tin ba đi. Khanh cười cười nhìn vợ. Nhìn cái vẻ mặt ngơ ngơ của ông già tuổi tám mươi, lại thấy thương ông. Đời sống như chảo nước sôi ông vân tưởng nó chỉ ấm ápđủ cho con người đặt chân êm ái. Gặp ai có cảnh ngộ gì ông cũng giúp Bạn bè cùng thời ,Quốc học với ông giờ đây con cái đều có trọng trách. Có vị cỡ Nhà nước: Ai nhờ gì ông gọi điện cho bạn. Bạn gọi cho con. Cứ suông như vậy rồi ngồi nghĩ là mọi việc êm xuôi. Nhiều người bảo với Khanh: Các cụ như trẻ con thời chơi bi. Bây giờ mà nhờ vả kiểu tình nghĩa như thế hệ già đâu có được. Thôi thì cứ nhận lời nhờ. Nhưng mấy cái phong bì nặng vẫn phải dùng đến. Không thế thì đến tết mặt trăng chưa chắc có xong việc. Khanh đưa vợ vào bệnh viện. Ông bắt đầu lo lắng. Nếu thằng Trị con trai của Giá cháu nội ông. Hàm mà nhận tiền thêm của Khanh, liệu ông có dám nhìn thẳng vợ chồng thằng Khanh. Mà nếu nó không nhận tiền, nó chữa cho Hiền không chu đáo… Lúc đó thì sao? Ngày trước mọi việc đâu có thế. Cha mẹ ông giàu có ở Huế. Ông mặc quần trắng, áo dài đen đội mũ cát vành rộng màu trắng đi giày vải. Mặc kiểu cổ thế cho cha ông vui lòng. Cha ông là chủ hãng buôn gạo từ trong miền Nam ra miền Trung. Người ta có lúc không có ăn. Nhưng hai anh em ông thường chơi trốn tìm trong kho gạo của cha. Trèo lên đống gạo cao ngất ngưởng rồi tụt xuống đất. Có hôm ngã sõng soài đập đầu vào tường chảy máu cả vào bao gạo trắng. Kỷ niệm khó quên. Khi thấy người ta nghèo mà ngạc. Lúc đó Hàm bằng tuổi ông. Cha mẹ ngoài Bắc cũng là chủ hãng xe hơi nổi tiếng. Hàm mặc đồ Tây đeo cà vạt lụa: Trọ học bên nhà dì ruột bên Thành Nội. Từ Thành Nội qua Quốc học Hàm đi xe hơi của nhà dì. Nhưng vào đến trường thì nghịch ngang quỷ sứ: Cả bọn yêu thích ngôi trường rợp mát tường đỏ sậm cổng mở về phía sông Hương. Một lũ con trai sàn sàn tuổi cùng lớp học không mường tượng nổi thời đại sẽ. Đổi thay. Sẽ có cả nhiều biến động trong tâm hồn mỗi người. Cùng lớp có anh Dương nhiều tuổi hơn cả bọn. Anh Dương người trong Quảng. Bao giờđến lớp anh cũng ăn mặc rất cẩn thận, sạch sẽ. Quần trắng là nếp thẳng. Áo dài đen. Mũ màu trắng. Cả quần áo giày mũ đều cũ cũ. Nhưng lúc nào cũng được săn sóc. Có điều Hàm phát hiện ra sao anh ấy xanh xao thế? Hàm nói với Minh. Minh cũng thấy anh quá gầy so với cái dáng cao lỏng khòng. Vào mùa rét hình như anh lạnh lắm. Đến lớp môi tái như mất máu. Hàm rủ Mình: Tụi mình đi theo xem anh ra sao hỉ! Cả hai rủ nhau bám theo anh Dương xuống tận bên dưới Vĩ Dạ. Anh trọ học trong một nhà cũng nhỏ bé đìu hiu có hai vợ chồng già. Vài tháng anh mới có tiếp tế trong Quảng ra. Trả tiền nhà. Ăn uống dè sẻn vì nhà anh cũng rách rưới. Nhưng quyết cho anh kiếm chữ.

Hàm và Minh thương anh Dương. Lần đầu tiên nói chuyện anh kể cho nghe.

Lại dặn thêm. Hai em biết đến đây thì biết thế. Đừng cho người khác biết. Anh không muốn người ta nhìn mình như người bần hàn... Từ đó anh nhận gạo của Minh - Minh khui kho gạo của cha đong vào ruột tượng. Quàng ruột tượng qua bụng mặc áo khoác đi lối vườn sau cho người làm khỏi thấy. Có thể xin, cha có thể cho. Nhưng đeo ruột tượng gạo cho anh Dương có gì như hành động nghĩa hiệp trong các câu chuyện ở sách Tàu. Hàm thì cho anh Dương tiền. Mỗi khi có người ở Bắc vô còn cho anh vải may quần áo. Anh Dương người đàng hoàng không dám nhận giúp đỡ. Nhưng sau cũng hiểu ra. Không đáng là bao mà thấm đậm ơn nghĩa bạn bè. Nhiều lần anh khóc ròng. Khóc nhưđàn bà. Như trẻ nít. Sau này anh Dương như biến mất. Có người nói anh đi cách mạng. Người bảo anh ra nước ngoài. Cũng có người cam đoan thấy anh ngã gục trong dòng người chạy loạn ra khỏi thành phố dạo năm Ất Dậu. Mãi sau này ông Minh vẫn còn quý ông Hàm vì cũng là người xả thân không tính toán bao giờ. Cách mạng. Kháng chiến. Những chuyến tàu tập kết. Nhiều lần ông Minh được bạn cưu mang. Gia cảnh ông Hàm đã tàn lụi, của cải theo gió bay đi tứ phương. Nhưng con cái ông Hàm học hành giỏi giang. Có đứa hồi nhỏ phải vừa đi học vừa đi bán kem. Có đứa phải hành nghề cắt tóc để học đại học. Như mọi người thôi. Nhưng không hiểu sao ông Minh lo sợđến thế. Ông đếm từng ngày để Khanh đưa vợ từ bệnh viện về.

Giải phẫu. Điều trị. Đến nửa tháng trời. Ông Minh về, rồi lại ra với vợ chồng người con nuôi. Hiền đi từ trong nhà thấy ông Minh ngoài cửa sổ reo lên:
Ba đã ra!

Hai cha con trò chuyện. Ông Minh rất muốn biết mọi sựở bệnh viện ra sao. Nhưng là người “đã cũ” nhưng ông vẫn tự nhận, ông không biết cách bắt đầu. Ông ngồi nói chuyện về cây bao báp. Ở ngoài này cũng có một cây.Không phát triển to như cây ở miền Trung nhưng cũng đã trồng trên nửa thế kỷ. Lúc này người ta đang muốn đào nó đi để lấp cái ao xây nhà. Cày bao báp trên bờ ao. Người hàng xóm của ông chủ cây đọc báo thấy ông Minh là người nghiên cứu cây bao báp ở miền Trung, viết thư cho ông cầu cứu. Ông nên giúp cách nào để người ta chuyển cây quý đi. Ông ta viết cho ba như vậy. Hiền vợ Khanh nắm tay nọ vào tay kia. Khuôn mặt sau trận ốm vẫn còn vàng vọt. Nhưng cười thì tươi sáng lắm. Báo hiệu bệnh khỏi. Báo hiệu sự phục hồi. Chị cũng không biết bắt đầu như thế nào. Chị bảo: Có người lạ lắm baạ!

-Lạ sao?
-Như cậu Trị con chú Giá đó ba!

Khanh chuẩn bị phong bì to. Kèm theo là mấy chai rượu đến nhà Trị. Nhưng làm sao ấy. Cái cách cậu ta trò chuyện. Cái cách vợ con cậu ra vào. Cái nếp nhà toát ra từ bức tranh treo tường. Từ cái ấm cái chén. Mọi thứ thế nào ấy đến nỗi cuối cùng chỉ dámđưa chai rượu. Trị nhận chai rượu rồi hồn nhiên như nhận của người nhà. Lúc Hiền vào phòng mổ, Khanh quanh quẩn bên ngoài. Cái phong bì vẫn bỏ túi. Trị ra khỏi phòng mổ, ôm choàng lấy Khanh. Cái ôm chặt như chia sẻ niềm vui. Như chú cháu anh em... Những ngày hậu phẫu. Những Đêm điều trị. Lúc nào rỗi Trị lại chạy tới phòng bệnh để xem cô ra sao. Không phải tận tình chăm sóc kiểu để cho người ta phải biết. Là cách của thầy thuốc với người đau. Là cách từ xưa đến nay vẫn vậy.Thầy thuốc phải cứu người. Không có gì thay đổi Trị học giải phẫu trên đại học ở Mỹ. Suốt ngày ở bệnh viện. Tối lại chúi đầu vào sách y học. Nghe bên tai những lời lẽ của tiền bạc, của sự có đi có lại, của sự mặc cả, có cả sự nhẫn tâm bóp nặn. Làm bác sĩ như vậy cũng là một cách. Nhưng cách của Trị khác. Khanh không dám rút cái phong bì ra khỏi túi. Khanh bảo vợ: Thôi để khi nào có dịp... Nhưng Khanh bực bội lắm. Không đưa được cái phong bì lòng nặng nhưđá đeo. Ông Minh nghe xong cười cười. Tại sao cứ phải quẩn quanh trong cái sự mắc nợấy? Như ông đây này. Ông bỏ tiền túi đi từ Huế ra Bắc theo cái thư cầu cứu của một người lo sợ cây quý bị hủy hoại. Ông chắc còn phải bỏ tiền đểđi vài nơi gõ mấy chục cái cứu cho người ta để ý đến cây bao báp. Không cần bận lòng đâu con. Ông Minh bảo Hiền. Về bác sĩ Trị thì không cần các con phải bận tâm. Bệnh khỏi là tốt rồi. Cháu nội cụ Hàm, ba biết chứ. Để khi nào ba đưa các con về thăm cụ Hàm.

LỬA BÊN SÔNG

NGUYỄN MỘT

Rồng chầu xứ Huế ngựa tếĐồng Nai Nước sông trong đổ lộn sông ngoài Thương người xa xứ lạc loài tới đây... (Ca dao)

Con sông từ thượng nguồn vượt qua bao gành thác vẫn cố giữ được dòng, vậy mà về hạ lưu bỗng dưng rẽ làmđôi. Cũng may hai nhánh sông kịp tìm nhau sau đoạn đường ngắn. Cuộc chia tay ngắn ngủi của dòng sông đã tạo ra cồn đất nhỏ này, người ta gọi nó là Cù Lao. Tôi thích Cù Lao mỗi chiều xuống, thành phố nơi tôi mới về sống quá ngột ngạt, đầy tiếng ồn và bụi bặm. Cuối tuần tôi thường nguồi uống cà phê ở quán Hải Âu để tìm chút không khí trong lành. Quán nằm sát mé sông, không gian thoáng đãng và êmđềm. Tôi ngồi từ lúc mặt trời vừa xuống để ngắm cây cối bên Cù Lao dần phủ lớp nắng vàng rực rỡ, ngồi cho đến khi toàn bộ vùng đất nổi lên giữa hai nhánh song chuyển dần qua màu tím thẫm. Vào giờấy, bao giờ quán cũng đón một người đàn ông đã đứng tuổi, ông vào quán kêu ly cà phê đen không đường và nhìn đăm đắm qua bên kia sông. Ông hút thuốc không đầu lọc, thứ thuốc lá thịnh hành hồi thập niên tám mươi, bây giờ ít người hút. Bộ quần áo ông mặc trên người đã bạc màu nhưng sạch sẽ vàđược ủi kỹ nên trông khá tươm tất. Sợi dây nịt da mềm oặt có lẽ nó được dùng hơn chục năm nay trông như cái bảng đen cũ kỹ tróc sơn .Tôi quan sát tỉ mỉ và cố đoán ông làm nghề gì nhưng không thể đoán được, thầy cũng không phải, thợ cũng không đúng. Gương mặt ông lúc nào cũng ưu tư và đầy nếp nhăn, hẳn là một người khó tính. Tôi bắt chuyện với ông nhờ vào lần tôi bỏ quên bật lứa và mượn của ông. Hóa ra ông khá cởi mở, chứ không như tôi tưởng. Tất nhiên mãi sau này tôi mới thân với ông, nhưng mối quan hệ khởi sự từ chuyện cái bật lửa. Ông bảo cuộc đời ông ít khi quên cái bật lửa. Cù Lao nơi ông sinh ra, lớn lên, hạnh phúc và khổ đau có nhiều chuyện vui, buồn từ ngày tổ tiên vào đây lập nghiệp. Cuộc đời qua bao thăng trầm nhưng cái bật lửa ông luôn nhớ mang bên mình, vì rằng theo lời truyền lại của dòng họ thì nhờ câu chuyện này mà cụ tổ của ông đã còn mạng sống mà lập nghiệp tại vùng đất nổi duy nhất của miền Đông Nam Bộ. Ngày xưa, trước khi Lễ Thành Hầu đặt chân đến đây, Cù Lao đã có người ở: Dân ngoài Quảng đi thuyền mấy ngày Đêm gặp con sông lớn, ngược nước độ nửa ngày, thuyền đến vùng sông rộng và êm như mặt hồ, nước lại sâu, ghe thuyền có thể vào tận bờ. Trên đất liền, đất đai trù phú cây cối xanh tốt trên trời cò bay trắng như mây, dưới đất từng bầy nai đủng đỉnh xuống bến sông uống nước. Dân di cư biết đây là đất lành bèn trụ lại. lập nghiệp. Cù Lao là vùng đất khởi đầu khi dân ngũ Quảng đặt chân đến xứ này lập nghiệp. Cù Lao còn lạở chỗ, dù cho nước sông dâng cao đến mấy cũng không ngập. Cụ tổ nhà ông là thanh niên miệt ngoài, tổ chức nông dân khởi nghĩa trả thù bọn cường hào ác bá, bị thất bại đã “một mình một ngựa” rong ruổi phương Nam... Câu chuyện về cụ tổ mà ông kể cho tôi nghe có thể ông thêu dệt thêm, nhưng khá hấp dẫn, nên tôi nghĩ cần ghi lại, biết đâu sau này có dịp dùng tới. Việc ghi chép những câu chuyện dân gian là kinh nghiệm quý báu của một đàn anh truyền lại cho tôi. Chuyện kể như sau:

Trước khi mặt trời khuất sau ngọn núi, Nguyễn phải vượt qua được khu rừng này. Đây là khu rừng nổi tiếng nhiều cọp nhất miền Đông Nam Bộ. Hơn mười ngày ròng rã Nguyễn băng rừng chạy về hướng Nam. Sư phụ, của chàng, vị sư già chùa Quảng Long, giúp chàng trốn thoát khỏi sự truy nã của quan quân. Ông nói với Nguyễn:

-Hướng Nam là con đường sống duy nhất. Cứ theo con đường này mà đi, không được quay trở lại với bất kỳ lý do gì.
Ông đặt vào tay chàng con ngựa ô hoang dã của vùng sơn cước mà ông đã thuần phục và dặn:

- Con hãy đi mãi, đi đến cho khi nào tuấn mã này gục ngã, con có thểđịnh cư ở đó. Hãy cưới vợ, sinh con, mở mang bờ cõi, hãy quên mọi hận thù. Đừng làm chuyện dại dột nữa, dòng họ chỉ còn một mình con. Nguyễn quỳ lạy thầy, rồi lên đường Nam tiến. Hàng chục ngày đường, chàng chỉ men theo cánh rừng, đi đường chính, chàng sợ quan quân bắt gặp. Trong hành trang mà người thầy kính yêu chuẩn bị cho Nguyễn, có một thứ ông dặn chàng phải hết sức cẩn thận giữ gìn. Cái vật tạo ra lửa, vị sư già tốn khá nhiều công sức để chế ra. Ngày ấy, muốn có lửa, mọi người phải dùng con dao chẹt vào đá để bắt lửa qua bùi nhùi. Dựa trên nguyên lý ấy, vị sư già chế ra cái bật lửa mà chỉ cần quay nhẹ thanh sắt, viên đá sẽ phát những tia lửa mạnh, có khả năng đốt cháy dây bùi nhùi rất nhanh. Nhờ cái vật kỳ diệu ấy cùng lưỡi kiếm sắc và cánh cung trên vai, chàng đã sống được những ngày qua. Ban ngày chàng đốt lửa nướng thịt, ban Đêm chàng đốt lửa xua đuổi thú rừng. Bất kỳ giống thú dữ nào thấy ánh lửa cũng tránh xa. Vị sư già vừa là cha, là mẹ, là thầy của chàng. Lớn lên Nguyễn mới biết, thầy đã cứu chàng, giọt máu duy nhất của dòng họ một thời lừng lẫy, thoát khỏi họa tru di vì tội phản loạn. Ông chăm sóc dạy dỗ cho Nguyễn chu đáo, nhưng dứt khoát không cho chàng xuống tóc, ông bảo chàng còn một sứ mệnh quan trọng phải thực hiện trong cuộc đời này. Khi Nguyễn được truyền dạy những truyện kỹ võ học “Thiếu lâm Bắc phái”, ông mới tiết lộ cho chàng biết thân phận của mình. Ông cho Nguyễn xuống núi và dặn chàng hãy cố duy trì lại dòng họ của chàng, một dòng họ oanh liệt không đáng bị diệt vong. Khi xuống núi, ông trao cho Nguyễn một bức thư và dặn chàng tìm đến nhà thầy đồ Ngạn là bạn tâm giao của sư thầy, mỗi lần ông lên núi đánh cờ và đàm đạo với sư thầy Nguyễn vẫn hầu bên cạnh. Nay không hiểu sao sư thầy lại cho Nguyễn về ở với thầy đồ Ngạn. Suốt Đêm Nguyễn trằn trọc trong căn nhà vách đất. Chàng không ngủđược vì ánh mắt long lanh và đôi má ửng đỏ của nàng Gấm lúc dọn phòng cho chàng. Từ nhỏ đến giờ sống trong lời kinh tiếng kệ, Nguyễn chưa có dịp đứng gần một cô gái, hóa ra vẻ ngoài duyên dáng, phái nữ còn có mùi thơm kỳ diệu, Gấm ra khỏi phòng từ lâu mà trong phòng còn phảng phất mùi hương: Nguyễn nghĩ, chả trách sao trong sử sách chàng đọc có biết bao anh hùng mất nước vì mỹ nữ. Sáng hôm sau, thầy đồ Ngạn gọi Nguyễn lên nhà trên, chàng quỳ bên án thư, kể từ hôm nay con là rể nhà này. Nhà ta có ba mẫu ruộng con hãy học cách trả thành nông dân, sau khi thành thạo con gái ta thuộc về con.

Nguyễn mấp máy:
- Thưa thầy...! Ông khoát tay:
-Những điều con đã học được ở sư thầy để làm người, chứ không phải để làm quan, con phải nhớ sứ mệnh của mình mà sư thầy dặn dò chứ, hãy phục hồi lại dòng họ, tên con là Phan Nguyễn, nhưng con là họ Nguyễn chứ không phải họ Phan, nhớ lấy điều này! Nguyễn vâng dạ lui ra. Lúc đầu chàng cũng buồn, những năm tháng trui rèn võ nghệ và học chữ thánh hiền, Nguyễn không ngờ cuối cùng trở thành một nông dân. Chàng nén tiếng thở dài khi nghĩ về nàng Gấm, dù sao thì Nguyễn cũng có một người vợđẹp... Thế rồi Từ đó, Nguyễn trở thành chàng trai cày: Ngày ngày, sau giờ lao động vất vả, Nguyễn được chăm sóc bởi bàn tay dịu dàng của người con gái xinh đẹp nhất làng. Thời hạn ở rể ba năm đã gần hết, Nguyễn mơ ngày ngày cùng Gấm nên vợ, nên chồng. Nhưng số mệnh đã không cho chàng sống một cuộc đời bình thường. Một hôm, đang cày nốt đám ruộng bỗng trong làng có tiếng la hét, ngôi nhà của cha vợ lửa bốc ngùn ngụt. Nguyễn vứt cày chạy về, quan quân lố nhố trước hiên nhà, Gấm bị ba bốn tên lính vác bỏ lên xe ngựa. Cha vợ Nguyễn nằm gục trên vũng máu, một tên quan đặt chân lên người ông, ngạo nghễ nói với dân chúng:

- Những kẻ âm mưu phản loạn ,phải chết. Không kiềm chế được, cụ hương trưởng buột miệng:

- Muốn chiếm đoạt con gái người ta, nên mới vu vạ, chứ thầy Ngạn mà phản loạn gì, quan quân gì mà tàn Xoẹt Lưỡi gươm sang loáng bay qua cổ cụ già khi cụ vừa dứt câu, cụ gục xuống, đôi mắt mở trừng trừng. Â…y! - Nguyễn hét lên một tiếng lớn, chàng giật phắt lười gươm từ tay một tên lính, ánh gươm loang loáng như sao băng, tên tiểu quan gục ngay tại chỗ bỡi nhát gươm thần tốc. Bọn lính tháo chạy toán loạn, nhưng trước khi rút chúng kịp mang theo nàng Gấm và giết chết một số dân làng. Với lòng căm phẫn cực độ, sau khi chôn cất cha vợ, Nguyễn tụ tập dân làng rút vào núi lập căn cứ, chuẩn bịđối phó với tên tuần phủ tàn ác mà chàng biết thế nào hắn cũng trả thù dân làng. Cuộc khởi nghĩa kéo dài chưa được một tháng thì tan rã. Những người nông dân không quen xa rời ruộng đồng và chưa được rèn luyện đã dần bỏ ngũ. Trận quyết chiến cuối cùng với quan tuần phủ, quân Nguyễn thất bại thảm hại, may mắn chàng thoát chết... Miên man với chuyện cũ, Nguyễn đã đến bìa rừng. Hoàng hôn vừa buông xuống, trước mặt chàng là làng mạc, chàng đã đến được nơi có người ở. Lác đác khói lam dè dặt bay lên từ những nóc nhà tranh ven sông. Dòng sông rộng mênh mông, ghe thuyền tấp nập, nhưng tuyệt nhiên không hề thấy một bóng quân lính nào của triều đình. Nguyễn an tâm buông cương, có lẽđến nay chàng đã thoát chết khỏi vùng tầm nã của tên quan phủ. Dừng ngựa bên sông, Nguyễn định bụng sẽ vào nhà chùa nào đó xin nghỉ qua Đêm. Không biết xứ nào mà con gái ăn mặc rất lạ, quần áo gọn gàng khỏe mạnh, không mớ bảy mớ ba như quê chàng. Họ chèo thuyền trên sông, chởđầy những chiếc nồi đất, lại có thuyền chở nhiều loại trái cây trông rất lạ. Dưới sông bỗng vang lên tiếng hò lanh lảnh: À... ơi... Rồng chầu xứ Huế, ngựa tế Đồng Nai... Nước sông trong đổ lộn sông ngoài. Thương người xứ lạ lạc loài đến đây... Một chiếc thuyền khác lại vang lên câu hò: À... ơi... Đồng Nai gạo trắng nước trong... Ai đi đến đó long không muốn về. Những câu hò dìu dặt làm xao động lòng chàng trai trẻ, thì ra đây là xứ Đồng Nai, một nơi mà trước đây lúc còn hầu rượu sư thầy, chàng nghe thầy đồ Ngạn nói loáng thoáng về vùng đất trù phú. Sau khi bình luận ông thường ngâm nga: Làm trai cho đáng thân trai, Phú Xuân cũng trải Đồng Nai cũng từng đang phân vân không biết đi vềđâu trong lúc trời tối dần, bỗng một cụ già lại gần hỏi chàng với giọng thân thiện:

- Con đi từđâu tới mà trông xơ xác thế kia? Nguyễn lễ phép thưa:
- Dạ con từ xứ Quảng đến đây! Đoạn chàng tóm tắt hoàn cảnh của mình cho cụ nghe, cụ vuốt râu cười:
- Thế thì con nên ở lại đây mà lập nghiệp, miền đất này bao dung lắm, chứa chấp hết thảy ai muốn đến với nó.
Nói xong ông đưa chàng xuống thuyền, chở qua bên kia sông. Nơi ông lão ở là Cù Lao màu m ỡ, cây cối xanh tốt, thuyền cập bến ông nói:
Đất ở đây  còn rộng lắm, con tha hồ mà khai phá làm ruộng làm nương. Nguyễn trở thành công dân vùng cù lao từđấy. Sau bảy năm cật lực khai phá  chàng trai tạo nên một cơ ngơi khá khang trang. Nguyễn khai phá cả một vùng đất mênh mông, khu vườn của chàng trồng đầy đủ cây trái miền Nam. Ông lão đưa Nguyễn về đây đã gả cô con gái út cho chàng. Lễ cưới xứ này diễn ra nhẹ nhàng, chứ không lễ mễ như ở quê chàng. Nhẹ nhàng như ngày đầu về đến căn nhà của ông, ông nói với bà: Tôi đã tìm được chồng cho con út rồi bà ơi!” Bà hỏi lại: “Người tốt chứ?” Ông cười khà: “Chỉ cần nhìn qua là biết người tốt”. Vợ chàng không đẹp bằng Gấm nhưng nàng rất khỏe mạnh và mắn đẻ, nàng sinh cho chàng cả thảy bốn trai, ba gái, đứa nào cũng tròn trúc như trái bưởi và mạnh khỏe như cá sấu sông Đồng Nai. Dòng họ Nguyễn được phục hồi ngay trên mảnh đất nằm giữa dòng sông này...

Ông kể say sưa cho đến khi trăng ngã qua bên kia cầu Gành, rọi dải sáng vụn vỡ xuống dòng sông, bên sông leo lét những ngọn lửa nhỏ phát tử những cây đèn bão của đám người câu Đêm. Quán đã vắng khách, cô hầu bàn lục đục dọn dẹp, chúng tôi ra về. Chuyện của ông còn dông dài về việc khai phá đất đai, chuyện cụ tổ đánh cướp, bắt sấu... Những chiến công của cụ tổ khá hiển hách. Thường thì khi kể về những câu chuyện xa xưa, hàng trăm năm, người ta hay tô vẽ, thậm chí bịa đặt thêm cho nó có vẻ huyền thoại hơn, nên tôi chỉ chắt lọc những điều tôi cho là thật. Đêm ấy, tôi thức thêm vài giờđể ghi lại. Buông bút, tôi rút điếu thuốc, quờ tay trên bàn tìm cái bật lửa, mới chợt nhớ, trong câu chuyện ông chưa hềđảđộng gì đến cái bật lửa, mà ông cho rằng: Nhờ nó cụ tổ của ông còn mạng sống? Đêm ấy! Câu chuyện của ông đi vào giấc mơ của tôi. Không hiểu thần kinh của tôi có vấn đề gì mà hễ ban ngày cứ đọc một cuốn sách, hay nghe một câu chuyện lạ, là y như rằng Đêm tôi nằm mơ về chuyện ấy. Giấc mơ luôn xuất hiện những tình tiết kỳ quái .Trong giấc mơ, tôi thấy tôi chính là chàng trai họ Nguyễn kia, tôi cung cưỡi ngựa, đeo kiếm ở cái thời xa xưa ấy, lạc vào một xứ sở mọi rợ. Con tuấn mã có vẻ mệt mỏi, bờm rủ xuống, hai bên mép sủi bọt, nó âm thầm rảo bước trên con đường mấp mô, hun hút và tối tăm, tôi buông cương để con ngựa dưỡng sức, bỗng khu rừng âm u rộ lên những tiếng gầm rú, tôi rút soạt lưỡi gươm ra khỏi vỏ, lười gươm loáng lên ánh thép xanh rợn người. Những con thú dữđổ ra vây quanh tôi. Phản xạ sinh tồn, tôi vung gươm, lưỡi gươm chạm đến đâu, máu loang đến đấy. Những tiếng gầm rú mỗi lúc càng ma quái hơn. Tôi giật mạnh dây cương, con tuấn mã thu tàn lực vọt lên phía trước, dường như nó cũng biết chủ nó đang rơi vào con đường chết. Những con thú dữ ngày càng đông, chúng đuổi theo con ngựa. Tôi rạp người trên mình ngựa vượt khỏi cánh rừng âm u, trước mặt là trảng cỏ tranh vàng úa, khô như rang, lũ thú rừng vẫn nườm nượp đuổi theo sau lưng. Trong giây phút nguy cấp ấy trong đầu tôi bỗng bật lên chữ “lửa”. Đúng rồi, ngọn lửa có thể làm chùn bước lũ thú dữ, tôi nhảy xuống ngựa và đánh lửa. Ngọn lửa bùng lên, đám cỏ tranh cháy hừng hực, ngọn lửa tràn như những ngọn sóng dữ, liếm dần đám cỏ tranh... Ngọn lửa phủ kín cả khu rừng, phủ luôn cả người tôi, nóng hầm hập, tôi vùng vẫy tuyệt vọng giữa đám cháy. Còn lũ thú dữ nhe hàm răng trắng ởn, đạp lên ngọn lửa mà đi, chúng gầm rú tiến dần về phía tôi, miệng đỏ như máu... Tôi bật dậy mồ hôi đẫm người, ướt như tắm, trong giấc mơ tơi là chàng trai Nguyễn khỏe mạnh kia. Nhưng thực tế tôi là kẻốm yếu, hàng Đêm vẫn thường bị những cơn ác mộng hành hạ như vậy. Đó là di chứng của trận ốm thập từ nhất sinh, do sốt rét rừng hồi năm tám mươi, tôi theo cha tôi vào rừng đốt than. Bữa ấy trời mưa dầm dãi, bầu trời nứt toác ra, nước trút xuống như thác đổ, người tôi mềm oặt tựa cọng bún tàu ngâm nước, cha tôi tưởng tôi đã chết, ông cõng xác tôi vềđể trước hiên nhà, chờ trời tạnh thì mang đi chôn. Mẹ tôi đi đào củ chụp về, bà ôm tôi vào lòng gào khóc, có lẽ do được hơi ấm của mẹ truyền qua, tim tôi đập trở lại. Cha mẹ băng mưa, đưa tôi đến trạm xá. Tôi sống lại với thể chất èo uột? Những cơn ác mộng của tôi, làm mẹ lo lắng, bà đi hết chùa này đến chùa kia, thậm chí bà đến cả cha đạo để xin nước thánh về cho tôi uống. Cả Phật lẫn Chúa cũng không xua được những cơn ác mộng hành hạ tôi hàng Đêm. Sau này lớn lên, tôi quen dần và những giấc mơ giúp tôi giải tỏa ấm ức hàng ngày, cuộc sống mang lại cho tôi. Đêm nào không nằm mộng, ngày hôm sau người tôi uể oải và không làm được việc gì cho ra trò.

Hôm sau, trở lại quán, tôi hỏi ông về chuyện cái bật lửa mà ông chưa kể cho tôi nghe. Ông trầm ngâm rồi nhìn tôi:

- Tôi xin lỗi là không tiết lộ chuyện ấy được, đó là một câu chuyện buồn, một bí mật chỉ có những người trong dòng họ tôi mới biết mà thôi, xin anh thông cảm.

Tôi chợt nhớ giấc mơ của mình, đó là một giấc mơ ghê rợn, nó ámảnh tôi suốt một thời gian dài.
Ông rút một điếu thuốc không đầu lọc châm lửa, rồi cứ thế cầm trên tay cho tàn dài trắng rớt xuống dòng sông, ly cà phê đen nguội ngắt, ông thở dài tâm sự:

- Anh ạ, chuyện như thế, dòng tộc tôi sinh sống đã nhiều đời trên mảnh đất này, trải bao năm tháng lịch sử, mảnh đất cụ tổ khai phá chia năm xẻ bẩy, nhưng vườn bưởi ven sông nơi đặt nhà thờ cụ tổ thì luôn được gìn giữ truyền lại cho nhánh thứ nhứt dòng họ, đến đời tôi thì mất anh ạ! Ông đưa cả ly cà phê đen không có đường uống một lần như người ta uống rượu, rồi ông kể về chuyện cuộc đời của ông, lần này tôi cũng ghi lại, nhưng để dung làm tư liệu viết báo. Câu chuyện của ông nêu đúng như lời ông kể thì ông bị oan!

Theo lời dạy của cha, Nguyễn Trí theo học ngành sư phạm, chưa hết năm thứ nhất trường Đại học sư phạm thì có lệnh “tổng động viên”. Hàng ngày, bọn cảnh sát dã chiến và quân cảnh lùng sục khắp hang cùng ngõ hẻm, học sinh các trường đại học đều phải tham gia lớp dự bị sĩ quan. Trí bị bắt đưa vào trường hạ sĩ quan Đồng Đế. Cha anh phải cắn răng cắt ba mẫu đất trong khu đất hương hỏa, chạy cho Trí khỏi phải đi quân dịch. Miếng đất nằm bên bờ sông, hàng năm đón nhận phù sa từ thượng nguồn đổ về nên trái bưởi to nhưđầu người, ngọt lịm. Ngài tỉnh trưởng nhiều lần đánh tiếng muốn mua một vài mẫu để ngài xây biệt thự cho cô vợ bé, ông nhất định không bán. Nhưng lần này ông đành phải xuôi tay. Anh ruột của Trí đã hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Pháp trên rừng Mã Đà, ông cố giữ thằng con trai duy nhất để sau này có người thờ cúng tổ tiên. Ba tuần trong quân trường, Trí được cho về địa phương với cái giấy miễn dịch của ngài tỉnh trưởng cấp. Bây giờ ngài tỉnh trưởng đã mãn nguyện, một nửa khu vườn của dòng họ Nguyễn đã thuộc về ngài. Sau bốn năm dùi mài kinh sử, Trí tốt nghiệp sư phạm với tấm bằng loại ưu. Anh xin về dạy ngay trên Cù Lao, nơi ngày xưa ông sơ, ông cố, ông nội anh đã từng dạy học. Ngày ba mươi tháng tư năm một ngàn chín trăm bảy mươi lăm, cùng đội ngũ thầy giáo, Trí nô nức đón mừng niềm vui đất nước giải phóng. Lúc đầu Trí cũng lo không biết mình còn được đứng trên bục giảng nữa hay không, nhưng ít hôm sau, Ủy ban quân quản mời thầy cô giáo tập trung cải huấn, để anh chuẩn bị khai giảng năm học mới. Trí vui mừng khôn xiết, thế là anh vẫn được chính quyền cách mạng tin dùng. Cuộc đời Trí hẳn sẽ êm ả trôi đi với “bảng đen phấn trắng, hoa phượng sân trường” nếu anh không quá cả nể. Gia đình có truyền thống cách mạng, anh ruột là liệt sĩ nên thầy Trí được đưa vào diện quy hoạch. Ông bí thư chi bộ xã năm lần bảy lượt mời thầy Trí tham gia chính quyền địa phương và rồi anh tham gia chính quyền mới. Buổi sáng làm việc ở xã, buổi chiều lên đứng lớp, ban Đêm dạy bổ túc cho cán bộ, thầy Trí rất khổ sở với lớp học “không biết ai lấy nỏ thần của An Dương Vương!” Thời bấy giờ các thầy cô giáo gọi các lớp bổ túc như thế, nó xuất phát từ câu chuyện lan truyền trong giáo giới rằng: “ Thầy giáo dạy văn, tranh thủ sau giờ giảng thầy thử kiểm tra kiến thức đám học trò, thầy hỏi: Các anh chị có biết ai là người lấy cắp nỏ thần của An Dương Vương không? Sau một hồi im lặng, một học viên đỏ mặt đứng lên quát: “Thầy hỏi thế là có ý gì? Lớp chúng tôi toàn cán bộ đi học có ai tham nhũng như thếđâu!!!”. Lớp thầy Trí chủ nhiệm, do đồng chí chủ tịch xã làm lớp trưởng, ông là người triệt để cách mạng nên học hành khá nghiêm túc, chỉ tiếc lâu quá không cầm viết nên bàn tay cứ cứng quèo. Lớp trưởng có giọng nói oang oang như chuông đồng, giờ làm việc cũng như giờ học, lúc nào ông cũng kè kè cây súng ngắn bên hông! Ba Chuông có sở thích uống máu bò nóng, trong xã có ai làm đơn xin mổ bò, ông xin họ cho ông bát tiết đầu tiên, ông xuống tận nơi cầm bát tiết nóng uống đánh ực rồi đưa tay chùi hai mép đỏ lòm. Trẻ con trong xã khóc nhè dỗ không nín, bà mẹ hét lên: “Ông Ba Chuông kìa!”, thế là trẻ nín khe, đố đứa nào dám tỉ tê. Khi có ai làm cho ông giận dữ, ông hăm dọa bắn nát óc người đó, nhưng chưa ai thấy ông bắn bao giờ. Có lần đám thanh niên đánh nhau, can không được ông rút súng nhưng không bắn mà chọi vào giữa đám trẻ, khiến chúng hoảng sợ bỏ chạy toán loạn. Khẩu súng văng ngay vào hũ nước mắm của bà Tư bán bánh bèo, làm ông phải chùi rửa hàng giờ liền. Tính tình bộc trực và đôi khi thô lỗ nên ông không được lòng cán bộ trong xã. Ông Bà Chuông rất kính trọng thầy Trí, việc gì cũng hỏi ý kiến thầy, thầy góp ý ông cẩn thận ghi chép vào sổ tay. Dạo ấy mọi thứđều quốc doanh hóa, muốn giết thịt con heo cũng phải xin phép, nhưng ở Cù Lao, ông Ba Chuông cho phép nhân dân tự do mổ bò, mổ heo để cung cấp cho nhân dân trong xã. Nhiều cuộc họp trong ủy ban ông bị chỉ trích về tội hữu khuynh! Ba Chuông đứng lên gay gắt:

- Thời chiến tranh dân đói đã đành, bây giờ hòa bình muốn ăn miếng thịt cũng không được hay sao? Buổi chiều ngồi uống rượu với thầy Trí, ông kể:
- Thầy biết không, hồi trong căn cứ Bàu Hàm giặc bao vây ba tháng, anh em ăn chuối xanh vàng cả mắt, tôi mò về ấp mang theo khẩu B40 dộng thẳng mấy quả vô trong đồn bọn địa phương quân, bọn chúng sợ vỡ mật, tôi vào ấp nhờ cơ sở của ta móc nối với vợ tên tướng ngụy mua ca đoàn cam nhông gạo. Lúc ấy phải linh động như thế mới thắng được giặc Mỹ chứ cứng ngắc như giờ có mà ăn cám!

Đùng một cái ông Ba Chuông bị bắt về tội tổ chức vượt biên, khi bị còng tay, ông nói với thầy Trí:
- Tôi bị oan, tôi không có sao đâu, thầy đừng lo? Hai hôm sau, thầy Trí cũng bị còng tay vì có chứng cứ thầy là đồng bọn của

Ba Chuông. Sau hai Năm bị giam cầm vụ án sáng tỏ, ông Ba Chuông và thầy Trí được tha về. Ông Ba Chuông hàng ngày chèo thuyền đi câu lươn ven sông không màng chuyện thế sự. Khu vườn thầy Trí đã được trưng dụng gần hết chia cho cán bộ xã. Mấy năm liền hỏi xin lại đất nhưng cán bộ xã cứ hẹn lần. Thầy vác đơn kiện khắp nơi, tỉnh chuyển về huyện, huyện chuyển về xã, xã bảo để chờ xem xét. Không được bố trí công tác, không có việc làm, thầy Trí ngồi nhà viết đơn thuê cho dân Cù Lao. Văn hay chữ tốt, được dân tin cậy nên thầy viết hàng chục lá đơn từ chuyện tố cáo cán bộ xã tha hóa đến chuyện ly dị của những cặp vợ chồng “cơm không lành, canh không ngọt”. Năm sau thầy Trí bị bắt lại vì chuyện xúi giục dân chúng gây rối! Bảy tháng tám ngày ở tù thầy lại được cho về với lệnh tạm tha! Không bỏ cuộc, thầy tiếp tục theo kiện đòi lại mảnh đất hương hỏa. Hàng chục năm trôi qua, nợ nần chồng chất, thầy Trí bỏ xứ về thành phố làm đủ nghề để kiếm tiền sinh sống và kiên trì đi tìm công lý...

Mấy năm sau khi nghe câu chuyện của ông, tôi không ra quán Hải Âu uống cà phê, vì ngày ấy, tôi bốc đồng hứa với ông rằng tôi sẽ viết một bài báo bảo vệ cho ông. Thực hiện lời hứa, tôi đã bỏ ra nửa tháng trời tìm hiểu viết bài phóng sự có tựa là: Hành trình đi đòi lại mảnh đất hương hỏa của một công dân. Nhưng khi nộp bài, đồng chí tổng biên tập báo, nơi tôi công tác, phê ngay dòng chữđỏ chót trên góc: Không có căn cứ, phi lý, không sử dụng! Năm lần bảy lượt ông đến tòa soạn tìm, tôi mắc cỡ lẩn tránh. Thời gian trôi qua với bao nhiêu chuyện sôi động xảy ra quanh mình, tôi dần quên ông. Hôm nay, tôi qua Cù Lao vì nhiệm vụ đưa đoàn nhà báo tỉnh bạn đi du lịch vườn Vài năm gần đây, trái bưởi Biên Hòa phục hồi danh tiếng, nhờ nông dân bên Cù Lao trồng lại những giống bưởi một thời làm rạng danh đất Biên Hòa. Chính quyền địa phương đưa chúng tôi đến khu vườn mà theo họ là lý tưởng nhất trong vùng. Khu vườn rộng trên ba mẫu đất nằm sát bên sông. Chúng tôi đi thuyền đến khu vườn. Những cây bưởi đường lá cam, trái tròn căng mọng lá sà xuống tận mặt nước. Một cán bộ xã cho biết chủ nhân của khu vườn được nhân dân trong vùng tôn xưng là hảo hán miệt vườn. Ông là người đầu tiên quyết tâm phá bỏ tất cả các cây trồng khác trong vườn để trồng bưởi. Tôi khá ngỡ ngàng khi gặp lại ông, người chủ vườn bưởi nổi tiếng đất Cù Lao. Khi đoàn khách tham quan ra về tôi xin phép nán lại để xin lỗi ông chuyện ngày xưa. Ông đưa tôi ra bờ sông, với tay hái trái bưởi vỗ nhè nhẹ và bảo:

- Trái này không có h ột! Rồi ông nhanh nhẹn gọt vỏ, múi bưởi mọng nước lộ dần. Ông nói:
-Cuối cùng tôi cũng tìmđược công lý anh ạ! Chờ anh không được, tự tôi ra

Hà Nội tìm đến tận văn phòng thanh tra Nhà nước. Rất may thanh tra đã về tận nơi xem xét giải quyết, ba tháng sau tôi được giải oan, nhà nước trả lại khu vườn cho tôi. Ngành giáo dục có mời tôi lại dạy nhưng tôi nghĩ mình đã già rồi, kiến thức mai một không theo kịp bọn trẻ nên ở nhà làm vườn. Nghe chuyện của ông tôi chợt thấy mình hèn, bấy lâu nay tôi cứảo tưởng làm nghề báo của mình là nghề có thể cải tạo được xã hội. Thực ra tôi chưa bao giờ theo cái gì cho đến cùng. Bài viết xong đăng được thì đăng, không thì thôi, tôi chưa bao giờ quan tâm đến số phận những con người trong bài viết của mình. Mới mấy năm không gặp, ông giàu lên trông thấy, ngôi nhà hai tầng trắng lóa giữa vườn bưởi chi chít quả. Hệ thống tưới trong vườn, ông bố trí hệ thống phun sương bằng máy, ánh mặt trời xuyên qua lớp nước tạo nên vô số cầu vồng lấp lánh như bồng lai tiên cảnh. Thấy tôi mê mải ngắm khu vườn, ông vỗ vai tôi:
- Chú làm nhà báo chắc chú biết câu này củĐức Khổng tử: Nước nhà có chính trị hắc ám mà mình phú quí thì đáng xấu hổ. Nước nhà có chính trị tốt mà mình nghèo hèn thì đáng xấu hổ!

Tôi lập cập rút điếu thuốc đưa lên môi ông nhanh nhẹn bật lửa mồi cho tôi và nói:
-Tôi bỏ thuốc từ lâu rồi, nhưng lúc nào cũng có bật lửa trong túi, phải biết giữ lửa anh ạ, đó là bí quyết tồn tại của dòng họ tôi.
Trên sông một giọng hò lanh lảnh cất lên: Hò ơi! Rồng châu xứ Huế, ngựa tế Đồng Nai...
Hoàng hôn trùm tấm lụa vàng xuống Cù Lao…

NGƯỜI NGU NGƠ

HÒA VANG

Cả nhiệm sở có 18 nhân viên thì có 16 người tận tâm với mọi loại xổ số kiến thiết trung ương, địa phương, đầu tư, từ thiện... Lẽ ra một đôi người thờ ơ: cô Vĩnh và anh Vũ. Tên cả hai đều có dấu ngã. Thảo nào, cả hai cũng chưa xây dựng gia đình mà cô đã mấp mé 30 và anh thì sắp tròn 46.

Tuy nhiên, đời không phải dễ suy lý một chiều như thế. Hãy cứđể yên xem sao...

Cô Vĩnh thì đương nhiên không thể màng tới bất cứ một cái gì ngoài khối lượng công việc đồ sộ, ngổn ngang đầy ắp cả không gian ba chiều của thân phận cô thư ký giám đốc, kế toán trưởng, thủ quỹ, công đoàn, trưởng ban thanh tra nhân dân, chi hội trưởng phụ nữ. Tức là cô bận lắm mà lại còn ham nữa, thấy vui trong công việc nữa, lại còn đang năng nổ nhúng vào một vụđấu tranh chống tiêu cực động trời nữa. Đến một đức ông chồng mà cô còn không có thì giờ nghĩ đến thì còn ai nỡ trách cô không đoái hoài gì đến xổ số, không khí xổ sốđang sôi động, ấm áp, chan chứa quanh mình... Mà cô xinh chứ. Không .Cô đẹp. Với tuổi 30 phải nói thế. Toàn thân lẩn mình trắng. Da màu ôliu. Mắt to, đen thắm, môi hồng mọng, cong hươi hươi lên chỗđót giáp nhân trung. Ngực nhỏ mà rắn rỏi, thẳm mời gọi hoặc... gọi mà như xua đi. Một vẻ đẹp lại Ân khiêu khích. Cho nên, kểđã có đến cả một huyện những anh chàng, ông chàng... lăn lóc đến xin ghi danh “đấu thầu” trái tim cô. Rốt cuộc, cũng không hơn gì một tấm vé xổ số, chưa hề được biết đến ánh mắt cô thoáng lướt qua, chưa hề một lần được những ngón tay cô vân vi kỳ ảo, ve vuốt. Đêm ngủ một mình, còn thức là còn nghĩ tới những công việc của ngày mai, mãi đến lúc đã bắt đầu liu diu, đầu đã bảng lảng chập chờn, cô bỗng bật cười một mình khi chợt nảy ra trong đầu hình ảnh Vũ. Mà đã nhiều lần như thế, cứ phải bật cười trong chăn riêng, trên gối đơn thì anh ta mới hiện ra. Đúng là Vũ có nhiều cái buồn cười thật. Đầu tiên là cái họ của anh, họ Hùng. Cái họ hình như là cổ nhất, oai nhất mà bây giờ không mấy ai có, ai nhớ, nghe lại cứ như cái thứ họ mượn., Rồi đến hình dung hơi quái quái, tóc dài, râu rậm, mắt to mắt nhỏ, cái nhìn lờđờ mà xóc thẳng. Bất chợt đụng trong. Đêm thì có thể vãi linh hồn tức thì. Mới thấy giữa ban ngày cũng không thể bén mảng nghĩ đến sự cười. Nhưng đi cùng một quãng, ngồi cùng một lúc, lại ở cùng một cơ quan nửa đời nữa... thì cười lắm, cười quá lắm. Hùng Vũ ngu nga ngu ngơ đi giữa đời. Lỡ vội chưa chùi dép mà bước vào sàn nhà mới lau thì tự dưng nghiêng đầu ngay xuống phía dưới đất, miệng buột ra: “Xin lỗi” đang oi ngột ngạt chợt đổ mưa rào mát thoáng, lại ngửa mặt lên hướng trời, miệng buột ra: “Cảm ơn” lên xe buýt toàn đứng, vì với ai, anh cũng thấy có lý do để nhường chỗ ngồi. Dạo còn đi xếp hàng mua gạo, mua dầu, bao giờ cũng kiệt tối Vũ mới về với lý do tương tự. Một bữa, đi trên vỉa hè chật lèn, đầy xe dựng trước những cửa hiệu sáng choang, có mấy cô cậu dửng mỡ nô nhau, đuổi chạy như trong phim lúc tình yêu hé mở ban đầu, xô đổ kềnh một chiếc xe đạp ngay trước mặt Vũ, rồi kệ, chạy tiếp mất hút. Vũ bước tới, nâng cái xe dậy gạt lại chân chống thì chủ nó đùng đùng từ trong vầng sáng cữa hiệu vọt ra, thét như băm vào mặt anh: “Đi đứng thế nào thế? Mù à?”. Vẫn chưa buông khỏi ghi đông, sợ nó chưa thật vững, Vũ điềm đạm: “Tôi không đánh đổ xe ông đâu, chỉ là người đỡ hộ nó lên thôi”. Và câu thứ hai của ông chủ xe khiến anh ngớ ra: “Thứ người ấy hóa thạch làu rồi, đào đâu ra nữa thế. Thôi, thu vén miệng lưỡi lại rồi biến đi, bố bịp ạ!”. Lại một bữa đi qua cầu hẹp, thấy một cô bé đạp xe đạp cứ bám quá sát chiếc xe tải đi trước, Vũ buột miệng: “Khéo đấy cháu ạ, nó mà phanh đột ngột thì khốn đấy”. Cô bé đảo mắt lại, nguýt dài: “Việc gì đến bố già hả? Rỗi hơi à?”. Khổ, những lời như thếđã chao vào mặt nhau, lòng nhau rồi mà buộc vẫn phải đi cùng nhau, cạnh nhau. Đường độc đạo, cầu hẹp, xe thô sơ như đời. Vũ lủi thủi đạp, ngậm cái hơi rỗi của mình lại .Thì cái xe tải phanh gấp thật. Cô bé nhào cả người vào thành sau xe. Cái xe đạp đổ kềnh. Vũ hấp tấp xuống xe chạy lại đỡ cô bé dậy, lại buột miệng như một tiếng thở dài: “Đấy, tôi đã bảo mà...”. Và câu thứ hai thì đôi môi chúm nhọn như cái mỏ chim của cô bé nọ làm Vũ ngớ ra: “Chỉ tại cái mồm ông gở đấy? Thôi, buông ra, bầy hầy lắm chuyện vừa vừa chứ”. Tóm lại, Vũ tựa như thứ lông mọc đầy trên mặt “Người lông”, cái đuôi thửa dài dưới đốt sống cùng “Người cớ đuôi” hiện tượng bản sao lưu quá làu những đặc điểm sinh học của chặng tiến hóa trước, của nguồn cội, của thứ người đã hóa thạch. Hiển nhiên, anh như không biết trên đời thời này có một thứ gọi là xổ số.

Ấy vậy mà chiều nay, Vũ mua xổ số, mua hết cả 60.000 đồng tiền thưởng năng suất anh vừa lĩnh ở bàn giấy của Vĩnh ra. Ngay cửa phòng, Vĩnh nhìn nghe thấy tất cả. Và cô không cười.

Chắc là lúc mà Vĩnh đang đếm tiền để trao cho Vũ cũng là lúc cháu gái mù ấy đã lọc cọc, lần mò lên Đường hết cầu thang. Vũ nhận tiền quay ra thì đụng ngay cái mũi gậy đầu Đường của nó ở cửa phòng. Tay kia nó chìa ra một tập vé số, miệng nó nói thật tươi như hướng vào một ai Đó vô hình đang đứng cạnh Vũ:
- Cô ơi chú ơi, mời chú mua vé sốủng hộ cho trường trẻ em mù của chúng cháu. Tối nay mở thưởng. Giải đặc biệt lOO triệu. Tập vé của cháu nhiều sớđẹp lắm. Côơi, chú ơi. Vũ sững lại, đặt tay lên vai đứa bé mù. Thế là nó ngước lên. Hai gương mặt như đã nhận ra nhau. Vũ nhìn hút vào hai trái nhãn đã bóc vỏ, trơ cùi, đang hấp háy hy vọng và mời chào trên gương mặt đứa bé. Anh hỏi sẽ sàng, lại có gì ngu ngơ nữa:

- M ỗi vé của cháu là bao nhiêu?
- Dạ, một nghìn đồng ạ! .
Ở đây cháu có bao nhiêu vé?
- Dạ, 60 vé ạ. Vũ lắng đi, đầu óc anh chậm chạp, lờ mờ thấy có hai con số 60 trùng nhau.

Nhưng sự yên lặng của anh khiến đứa bé mù thảng thốt, nó tưởng anh đã bỏ đi.
Đột ngột, hai tay nó huơ huơ lên trước và một giọt nước mắt rưng rưng:

-Chú ơi, chú nghe cháu nói đã. Kỳ này công ty xổ số dành tất cả tiền bán vé cho chúng cháu tăng tiền thức ăn hằng ngày, tiền sách vởđầu năm học sắp tới mà... Thế mà cả ngày hôm nay, chẳng ai mua cho cháu lấy một vé. Bây giờ, sắp đến giờ phải trả lại vé rồi. Thế là… cháu... cháu chẳng góp được một đồng nào cho trường cháu cả.... Cháu... .

Tiếng Vũ đột ngột:
-Cháu đưa cả tập vé của cháu đây và cầm lấy cả tập này. Sáu mươi ngàn đồng đấy nhé?
Vũđã dắt cô bé mù xuống rồi. Từ dưới chân cầu thang vang lên tiếng lảnh lót:
- Chú ơi, chú mà không trúng số thì cháu buồn lắm. Chú trúng số thì chú phải báo tin cho chúng cháu đấy nhé? Và thứ tiếng trầm ấm:
- Được được .Nhất định là như thế. Cháu vềđi. Vũ quay lên, anh đưa cho Vĩnh cả tập vé số:
-Cô hộ tôi. Tôi có biết theo dõi các thứ này như thế nào đâu. Vĩnh tứ nãy, vì không thể cười nên nay như bị ám thị. Cô ngước lên định nói gì thì đã chẳng còn thấy Vũđâu nữa.

Tối ấy, lần đầu tiên cô sắp xếp mọi việc, ngồi bật truyền hình đúng giờ thông báo xổ số, theo dõi căng thẳng. Không tin ở tai, mắt mình một lần qua đi như thế, cô Đón cả những tiếng rao lanh lảnh chạy trên hè phố: “Kết quả đê... ê...”. Mua một tờ, lại về phòng lẩn mẩn nhặt tìm, soi chiếu. Không một vé nào trúng, đâu là một giải cuối, hoặc khuyến khích. Bây giờ thì cô bật cười thành tiếng. Tiếng cười không hướng về phía Vũ nữa. Cô cười chính mình: Trong lòng cô như có gì vừa mở ra, ào chảy tưng bừng, một dòng sóng nhỏ ngọt ngào và có hương thơm. “Nhất định, nhất định mình phải làm cho anh ấy ngớ ra một lần nữa. Ngớ ra, nhưng theo chiều ngược lại, đốí nghịch với những lần ngớ trước kia, những lần ngớ ra đã quá nhiều của anh ấy”. Và như trời xếp để ủng hộ ý định của cô, trong khu tập thể chỗ cô ở, một bà nghèo đông con, hôm đó tình cờ bớt tiền chợ mua một vé xổ số và trúng thưởng 100.000 đồng. Cô nài nỉ với bà hãy cầm số tiền l00.000 đồng cô đưa và cho tấm vé số may mắn Đó.

Đượ c tin mình trúng thưởng, Vũ ngớ ra thật. Và Vĩnh cười đằm thắm:
- Có gì đâu anh. Quy luật của muôn đời. Ở hiền gặp lành mà.
- Ở hiền gập lành, đúng thế, chú có phái ở hiền gặp may mắn đâu. Này, Vĩnh ơi, em có thể đi cùng tôi xuống trường trẻ em mù một lúc được không?
- Sao lại không Anh? Hôm ấy hai người đã không đi một lúc. Sau cuộc gặp gỡ rất vui với đội văn nghệ của các cháu trường trẻ em mù đang tập luyện, trong Đó có cả bé gái bán vé số hôm trước, họđã mua về nhiều nước ngọt và hoa quả chia vui với các cháu. Vĩnh chỉ cầm về một trái táo hồng thắm, thơm phức. Chỉ có một trái táo ấy màđôi người về rất khuya.

Một tháng sau, đám cưới Vĩnh - Vũ diễn ra thật vui ở hội trường lớn trường trẻ em mù. Đi đến tặng hoa cô dâu chú rể là những người bước chân không nhờ mắt mà nhờở những lối đi đã quen và do nơi đến là những con người đã quen, đã thương yêu gắn bó. Chú rể phát biểu:
-Tôi là một người ngu ngơ hạnh phúc. Xin ghi ơn tất cả người bán vé số và người nhận giải thưởng hộ tôi rồi trao thưởng cho tôi tận nhà, tận tay, trọn vẹn...
Cô dâu nhìn chú rể. Mắt to, đen thắm. Môi hồng mọng. Da ôliu. Một vẻ đẹp lai Ấn hiền thục không khiêu khích.

HOA HỒNG SỚM MAI

MA VĂN KHÁNG

Cuối cùng thì đất đã Đón nhận tình yêu của Doan, chia sẻ với những vất vả nhọc nhằn của Doan, hóa thân thành một vườn hồng đỏ thắm. Doan yêu tất cả các loài hoa, nhưng yêu thích nhất vẫn là hoa hồng. Trong mảnh vườn nhỏ nhà Doan, hồng nởđỏ ba luống dài suốt bốn mùa xuân hạ thu đông. Doan yêu hoa hồng không phải vì hoa hồng được tôn là hoa hậu của các loài hoa. Không phải vì hồng là hoa để tỏ tình, là hoa của tình yêu. Ôi, những Đóa hoa hồng bảy cánh đỏ mịn nhung tuyết, khum khum hình cái vỏ hến úp, ấp ôm bao bọc nhau, thật kín đáo ý nhị mà vẫn tươi mới hào phóng dạt dào! Hồng, cơn nhiệt hứng âm thầm! Hồng đẹp cao quý vương giả. Hồng đẹp thật mà bình dị. Không, còn hơn thế nữa. Đó là những buổi sáng tinh mơ, bố mẹ Doan, các em Doan quây quần ăn sáng quanh chiếc bàn tròn và. Doan từ ngoài vườn đi vào, tay ôm bó hồng còn rười rượi sương đêm. Hồng tươi nở trong cái lọ gốm đặt ở giữa chiếc bàn nhỏ. Chúng đem đến cho mọi người cả một bình minh chan chứa tình yêu đời. Chúng đẹp hơn cả hình thể chúng. Dường như chúng không chỉ hiện diện ở nơi đây; chúng tự tạo nên ý nghĩa. và vẻ đẹp ở cõi vô hình, ở chốn vĩnh hằng! Còn bây giờ thì chính Doan cũng cảm động. Đặt lọ hoa pha lê xòe nở cả mười bông hồng đem từ vườn nhà đến trên cái bàn nước của cơ quan, Doan có cảm giác khung cảnh căn phòng nhỏ giản dị đã biến đổi hoàn toàn. Mười bông hồng rung rinh, nghiêng nghé, chẳng ai sai khiến, cứ tự nở, tự làmđẹp cho cảnh quan xung quanh. Hồng đẹp vẻ đẹp thiên lương thế ai mà không yêu? Nghiêng đầu ngắm lọ hoa, Doan thầm nghĩ. Và quả nhiên, ngay lúc Đó chưa kịp quay lại, Doan đã nghe thấy tiếng cười đánh lười tặc tặc và xuýt xoa ô sau 1ưng mình.

- Chà chà... hoa và người ở đâu ra mà đẹp thế kia!

Quay mặt lại, Doan nhận ra ông Quanh, trưởng phòng hành chính cơ quan, vừa đẩy cửa bước vào là vừa kịp cất tiếng chào ông, Doan đã thấy ông trật cái mũ cát-két da, để lộ khuôn mặt dài, khổải, với cái trán dô bước lại cạnh lọ hoa, nheo nheo hai con mắt tinh anh nhìn Doan, đoạn tiếp tục tặc tặc lười và văn hoa đến bất ngờ.

- Này cô Doan, tôi đố cô, ở đây  giữa cô và hoa hồng, ai đẹp hơn ai đấy?
Mười tám tuổi. Mắt sáng. Môi tươi. Mặt như rạng đông một ngày mới. Như hoa nở vừa độ. Không một nét lầm lỡ, không một gợn u sầu. Học hết trung học, ngày ngày ở nhà chăm bón mảnh vườn hoa, một ngày kia qua Trung tâm giới thiệu việc làm, Doan được dẫn đến trước mặt ông Quanh, trưởng phòng hành chính cơ quan này.
-Tôi đã xem lý lịch của cô rồi. Nghĩa rằng là bố mẹ cô đều là người lương thiện! Cô mấy năm học ở trường phổ thông đều đạt học sinh tiên tiến. Nay đến tuổi lao động, xin đi làm. Có đúng thế không?

-Dạ.

Ông Quanh đưa tay chùi đám bọt bia trắng xóa bámở mép,đặt cốc bia xuống bàn, gõ ngón tay vào tập hồ sơ xin việc của Doan, nhìn Doan vẻ hài lòng vì tiếng đáp rất ngoan của Doan, đoạn gật đầu đánh khục:
-Tôi nhận cô. Nhưng không phải là nhận vào biên chế đâu. Cái Đó còn làu. Nhận đây có nghĩa rằng là nhận vào làm tạp vụ, mà cũng là hợp đồng ngắn hạn sáu tháng một thôi, cô hiểu chưa?

-D ạ cháu hiểu.
- Nghĩa rằng là lương của cô mỗi tháng là 200.000 đồng.
- Dạ.
- Đó là điều phải sòng phẳng. Tính tôi thế. Nghĩa rằng là tôi ưa lý tình phân minh.
- Dạ.
-Nhưng mà cô cũng chớ có nghĩ tạp vụ là công việc đơn giản nhẹ nhàng. Nói cô đừng nghĩ sai. Tôi đây, tôi ngày nay có được chức vụ lớn thế này nhưng khởi đầu cũng là anh tạp vụ, tạp công rồi phấn đấu dần mà lên. Nghĩa rằng là Bạch thủ khởi đầu nan. Cô có hiểu ý câu ấy không? . Ngừng lời, đưa vại bia lên miệng, khà một hơi, đã tưởng ông chấm dứt bài giáo huấn kề cà, thì ông lại đưa mu tay chùi mép vênh vênh cái mặt lười cày đầy vẻ hãnh tiến, tiếp tục cao giọng:

- Không đơn giản nhẹ nhàng đâu. Nghĩa rằng là làm việc với tôi là phải cật lực, từ đầu hôm tới tối chẫm đấy. Thêm nữa, nói ví dụ cái cốc bia tôi đang cầm trên tay đây. Vì sao họ làm cái cốc bia đại bố, rót vừa hết một lon bia, cô cớ biết không. Ấy là vì bia, một khi rót nhiều lần thì các phần tử nó vỡ ra và bia biến vị thành đắng mất ngon. Đó, cái Đó là kiến thức, người tạp vụ phải học. Cô nhớ chưa!

- Dạ, cháu nhớ.

- Nhân tiện tôi cũng phải nói để cô biết. Tôi là người kỹ tính. Nghĩa rằng là tôi yêu cái sự sạch sẽ. Cô nên nhớ rằng tôi có cái mũi thính, thính hơn cả khuyển cảnh, cô có biết khuyển cảnh là gì không, nghĩa rằng là chó cảnh sát ấy. Cái cốc bia này, giả dụ cô rửa không sạch. Cầm lên tay, ngửi thoáng một cái là tôi biết liền. Còn thật thà là cái đức tính hàng đầu của người nhân viên... Nuốt nước bọt đánh ực, ngắt đoạn lời dạy bảo cô nhân viên dưới quyền mình, ông Quanh lại chiêu tiếp một ngụm bia nữa, và lần này mặt đỏ hừng vì ngấm men bia, giọng ông vừa the thé vừa chênh vênh, nghiêng ngả. Ôi, ông Quanh, cấp trên trực tiếp của Doan! Ông Quanh nghĩa rằng là, ông Quanh mũi thính như mũi cảnh khuyển. Ông Quanh lên mặt cao ngạo với một con bé tạp vụ ranh con! Ông Quanh là nhân vật gây nên những trận cười bất tận của mọi người trong cơ quan. Ông Quanh có thế thật. Nhưng, nghe ông nói, nhìn cái mặt kênh kênh của ông, Doan cứ thấy ngờ ngợ thế nào. Nghĩa rằng là giờ mới được Đóng vai thượng cấp nên ông vừa thích vừa lên mặt kẻđa sựđa ngôn, lại vừa hình như muốn giải tỏa một nỗi niềm đã tích đọng bấy làu. ở trong lòng! Nhưng mà thôi bây giờ thì Doan chỉ cần biết, dẫu có bị mọi người coi thường, trở thành đề tài để người ta đàm tiếu thật, nhưng ông Quanh quả thật là một cấp trên kỹ tính và xét nét. Nhưng, ông có kỹ tính đến chi ly, xét nét đến khắc nghiệt, thì Doan cũng chẳng sợ. Sao Doan lại có thể như chị tạp vụ mới bị ông Quanh sa thải, mua nước cam cho giám đốc Quý tiếp khách chỉ có 5.000 đồng một cốc mà lại khai vống lên 8.000 để kiếm lời? Chổi xô, xà phòng, giây lau... mọi thứ đồ vật Doan ra chợ mua về, báo giá cho ông, ông ghi lại, rồi ông tha hồđi khảo giá ở các cửa hàng khác nhau, so sánh đắt rẻ từng đồng lẻ, Doan cũng chẳng sợ. Khuất tất là tính xấu đáng ghét nhất của con người chưa bao giờ Doan chạm phải! Còn sạch sẽ thì Doan có thừa! Còn chịu thương chịu khó thì khỏi cần nói! Mảnh đất đầu thừa đuôi thẹo ở sau nhà đầy cỏ dại, dưới bàn tay Doan chẳng đã hóa than thành một vườn hồng đỏ thắm, để mỗi sớm Doan có thể hại đem tới cơ quan cả một bó hồng đỏ sao. Ôi những bông hồng đẹp như một thực thể lại bí ẩn như chỉ tồn tại ở cõi vô hình!

Chẳng lẽ hồng đẹp cái đẹp thực thể hữu hình, lại hàm chứa những bí ẩn khôn dò? Hoa chẳng lẽ cũng như người. Và theo nhận xét của Doan thì ông Quanh không chỉ là người hay ngắm những Đóa hồng sớm mai Doan hái từ nhà mang đến cơ quan, ông còn là người tinh tường, giàu suy cảm lắm.

- Này, cô Doan. Tôi có một, thắc mắc muốn hỏi cô: Tại làm sao hoa hồng cô hái từ nhà cô đến lại tươi được làu thế? Cả một tuần còn chưa héo!
Một sớm mai ngắm những Đóa hồng sau một tuần ở phòng khách còn tươi mởn, ông Quanh đột ngột hỏi Doan. Doan cười:
-Cháu đố bác đấy! ÔngQuanh nhó nháy lại con mắt nhỏ tinh quái:
-Nghĩa rằng là hồng nhà cỡ là loại đặc biệt?
- Không phải. Đơn giản là cháu có một cái mẹo. Cháu bẻ hết gai cửa nó đi. Hồng hết gai thì sẽ tươi làu bác ơi.
- Nghĩa rằng là thật như thế à? .
- Mẹ cháu dạy cháu thếạ. Khậm khặc ho, đưa tay nới nút cà vạt ở cổ, mặt ông Quanh sần sượng như kẻ bị thua cuộc, lại như người vừa phát hiện ra một điều thú vị mới mẻ.
- Thế tôi đố cô một câu nhé! Đứng dậy, cắn cắn môi, mặt ông trưởng phòng đang linh lợi chợt đờ ngây khi bắt gặp nét trong sáng và hiền lương của gương mặt Doan.
-Cô Doan, tôi hỏi cô. Vì sao hoa lại đẹp, cô có biết không? Thoáng chút tư lự, hết câu hỏi, ông Quanh từ từ ngồi xuống ghế. Nhưng

ngay sau Đó, không cần đợi Doan trả lời, ông đã gật đầu, đổi mặt trầm tư và bỗng trở nên trang trọng khác thường.

- Đó là vì hoa đẹp cũng như người đẹp, nghĩa rằng là nó không cần bất cứ một thứ gì phụ thêm vào, tô điểm thêm cho. Vì nhìn nó, con người ta thấy mình trong sạch nên, Doan à.

M ùa xuân ấy, như được hưởng phép lạ, mảnh vườn nhỏ của Doan biến thành một thảm đỏ, bồng bồng như bọt biển, như một ảo ảnh vừa rực rỡ vừa mơ màng. Hồng nở chíu chít, sắc đỏ át cả màu xanh ở mỗi cành, mỗi khóm. Cứ như là Doan đã làm xong chức trách cắm cành dâm xuống đất, còn giờ là hồng tự mọc, tự kết nụ, nở hoa, tự làmđẹp cho cảnh quan. Nhưng nhìn vào nhịp điệu ra hoa và vẻ tưng bừng hớn hở của mỗi Đóa, Doan bỗng như nhận ra vẻ đẹp kỳ ảo của chính mình, một vẻ đẹp như ông Quanh nói, không phụ thuộc vào bất cứ cái gì, một vẻ đẹp tỏa ra sức thôi miên, đưa con người vào những miền suy tưởng sâu sa. Hồng bừng bừng cơn hưng phấn, giãi bày, dâng tặng. Và thế là từ hôm ấy Doan đã có thể ngày nào cũng hái một bó hồng lớn đem đến cơ quan, suốt tuần lần lượt đặt hoa, từ phòng tài vụ, đội bảo vệ, tổ lái xe... tới phòng giám đốc Quý. Một buổi sáng, đang ôm bó hoa vào phòng giám đốc Quý, Doan bỗng nghe tiếng ông Quanh gọi giật. Quay lại, Doan thấy ông trưởng phòng mũ cát-két da, áo bu-dông da gọn ghẽ và trai trẻ, đang tử ngoài sân bước vào. Buổi sáng cuối xuân, ngoài sân sương bay mờ ảo, thấp thoáng nỗi hoài cảm xa gần. Chưa đến giờ tầm. Các phòng ốc chỉ nhấp nhô bông hình những đồ nội thất vô tri.

- Mới có sáu giờ rưỡi, bác đến sớm thế! Bác uống trà cháu mới pha nhé.

Đã quen thân với ông, Doan chủ động, vừa đặt bó hoa xuống bàn nước, vừa rót nước mời ông. Trật mũ, hai con mắt thoáng nỗi đăm chiêu lướt qua những Đóa hồng tươi mởn, ông Quanh chậc lười:
- Đêm qua nằm chả ngủđược. Bốn giờ dậy, đi quanh hồ hai chục vòng, về tắm nước lạnh, rồi ra hiệu phởăn một bát, nhưng trở về cũng mới chỉ có năm giờ bốn mươi lăm phút.

-Chả bù cho cháu hồi còn đi học. Nếu không có đồng hồ báo thức thì cháu phải ngủ tít một mạch đến mười giờ cơ! Doan nói. Ông Quanh lắc lắc đầu:
-Tuổi già đến cùng với chứng mất ngủ. Mà ngủ sao được, đời bao nhiêu chuyện phải nghĩ ngợi.

- Thật ra là khi có công việc gì Đó phải nhớ thì cháu cũng chẳng ngủđược một mạch đâu. Nó cứ như người mắc nợ, lúc nào cũng canh cánh bên lòng ấy. Đấy, từ ngày cháu đi làm, nhất là từ ngày cháu cải tạo mảnh đất hoang thành cái vườn trồng hoa thì cứđộ hơn năm giờ là cháu thức rồi. Cháu dậy đểđi tưới tắm, chăm sóc hoa.

- Còn tôi có thói quen d ậy lúc bốn giờ là từ khi ở tù

Ớ tù? Cùng với tiếng hỏi giật của Doan, ông Quanh cũng nhận ra ngay là mình đã buột mồm. Ông vội đưa tay lên che miệng. Rồi lắc đầu, cười gượng gạo như là lảng chuyện:

- Ngh ĩa rằng là chuyện đời rắc rối lắm? Cô Doan học hết trung học, có biết đời ông nhà thơ ngông nổi tiếng trước ta là Nguyễn Công Trứ không? Ông Nguyễn Công Trứ làm quan dinh điền sứ, có công đầu trong việc lấn biển khai hoang vùng Kim Sơn ấy!

- Cháu có được học qua về ông ấy ạ.

- Đang là quan thượng thư tức là ngang hàng, bộ trưởng bây giờ, đùng một cái bị giáng chức xuống thành thằng lính hầu. Nghĩa rằng là lên voi xuống chó trong nháy mắt. Ngẫm ra, đời tôi cũng có chỗ nó giông giống như đời ông Trứ. Tất nhiên là tài cán, danh vị thì tôi không so được.

- Trời!

Doan thốt kêu. Ông Quanh nhệch môi, hàm răng cặn sỉ, thoáng một cái cười vô thanh và ngán ngẩm. Ồng Quanh hóa ra không chỉ hiện ra bằng những gì đã bộc lộ. Ông Quanh không chỉ là nhân vật gây cười, lắm lời, nhiễu sự, hay lên mặt cha chú một cách cạn cợt. Ông Quanh còn là một uẩn khúc, chưa được giãi bày, một ẩn số chưa được giải đáp. Điều Doan ngờ ngợ ngay từ buổi đầu tiếp xúc với ông, có thể là đây chăng? Ông Quanh sống không yên ổn, trong lòng ông còn những bức bối, âm thầm và chúng sẽđược bộc lộ trong cơn tự kỷ ám thị vì ngoại cảnh kích ứng. Và bây giờ, ông đang ở trạng thái tâm trạng bị giày vò dữ dội, mất tự chủ. Hay sau bao năm trời thất cơ lỡ vận, giờ ông mới có được một kẻ dưới quyền là Doan để có thể thở lột tâm sự? Doan không giống mọi người trong cơ quan xa lánh ông, luôn lấy ông làm trò cười. Doan trong sáng, hồn hậu lương thiện như hoa. Khuôn mặt dài nhợt bệch vì xúc động, ông Quanh chống tay vào mặt bàn, đứng dậy. Môi ông lật bật, những câu nói giật cục quen thuộc như không kìm giữ được, liên tục buột qua vành môi ông:
- Thôi, cô đem hoa vào cho ông giám đốc Quý đi. Tôi nói điều này cô đừng cho là tự kiêu. Đúng là tôi đã có con mắt xanh khi nhận cô vào làm việc ở đây . Cô thật là một cô bé ngoan, chịu khó và có tấm lòng nhân hậu cao quý. Qua cô, qua việc cô đem hoa của nhà đến làmđẹp cho cơ quan, tôi nhận ra, một con người có thểđem lại rất nhiều niềm vui cho mọi người. Cô Doan à, cả đời tôi, tôi không nuông nịnh ai đâu. Cả cậu Quý giám đốc kia cũng vậy. Đang gọi là ông tôi hạ giám đốc xuống hàng cậu chắc cô ngạc nhiên, hả? Chẳng có gì lạ đâu. Em út tôi còn hơn cậu ta năm tuổi cơ. Hơn nữa, chính cậu ta cách đây mười lăm năm chỉ là anh nhân viên dưới quyền tôi. Và lẽ ra, phòng giám đốc mà cô sắp đem hoa vào, chính là chỗ ngồi của tôi đấy! .

-Bác Quanh!

- Thật thế đấy. Tôi đã ngồi ở phòng Đó hai năm. Nhưng sau Đó, tôi lại như ông Nguyễn Công Trứ bị giáng chức, bạch thủ khởi đầu nan bắt đầu từ chân tạp vụ: Thật thế đấy. Tôi ở tù ra, trở lại cơ quan này, cậu Quý đã lên giám đốc. Cậu ta là một người tốt. Cậu ta bảo tôi: “Anh Quanh, em rất thương anh, rất thông cảm với anh. Cậu ta nhận tôi vào làm tạp vụ hợp đồng. Nghĩa rằng là tôi lại bắt đầu phấn đấu: Và bây giờ tôi đã trở lại biên chế, rồi lên được chức trưởng phòng. Cuộc đời nó rắc rối thế đấy? Nào ai học được chữ ngờ. Nghĩa rằng là chỉ cần một tí sơ sẩy thôi, là lập tức lộn tùng phèo tất cả... Mười tám tuổi, như hoa hồng vừa hé nụ, lần đầu tiên trong đời, Doan được biết tới cái phức tạp của cuộc sống, được tiếp xúc với một người như ông Quanh, được sống trong những cảm xúc đa chiều như lúc này. Ông Quanh đã bị tù? Tội lỗi gì đã đưa ông vào vòng lao lý? Vì ham mê tiền bạc! Vì đắm chìm trong mê cung ái tình! Vì không kìmđược bản năng tăm tối mà rơi xuống chốn bùn nhơ! Doan không thể hỏi. Vì lúc này, thật quá bãt ngờ, ông Quanh bỗng ngồi thụp xuống, đưa hai tay lên ôm mặt. Ông Quanh khóc. Khóc nức nở như một đứa trẻ bịđòn oan và ân hận. Khóc trong cơn tự kỷ ám thị kinh hoàng.

- Bác Quanh! Bác Quanh! Bác làm sao thế! - Sợ hãi, Doan kêu khe khẽ.
Giữa hai người, những bông hồng sớm mai rung rinh niềm kiêu hãnh và cơn nhiệt hứng mạnh mẽ âm thầm.

TRUNG ÚY VỀ QUÊ

HỒ TĨNH TÂM

Tùng xuống xe, đến bến đò vào lúc 6 giờ chiều. Chuyến đò cuối đã chạy trước Đó 30 phút. Hơn mười cây sốĐường đất vừa mới đắp cao lên để chuẩn bị lót đan, còn ướt nhẹp, làm sao đi bây giờ? Anh vào quán nước, tính hỏi bà chủ xemở đây  có đò thuê bao hay không. Bao đò vào buổi chiều trời âm âm như vầy, dám bị khía là cái chắc. Nhưng biết làm sao được. Gần sáu tháng trời cùng đồng đội lo phá án, giờ mới được mấy ngày nghỉ phép, giá nào cũng phải về.

Bà chủ quán nhưđọc được ý nghĩ của Tùng, hỏi:
-Nếu chú về xóm Bàu thì cứ ngồi uống nước, chút xíu tôi nói nhỏ với cháu cho quá giang. Nhà nó ở xẻo Quýt, xóm Bàu.

Vậy là Tùng được quá giang. Mừng muốn hết lớn. Mà lớn gì nữa. Năm nay anh đã 26 tuổi, đã tốt nghiệp .Đại học Cảnh sát được hơn ba năm, đã tham gia phá tới mấy vụ án. Kinh nghiệm vui buồn lủ khủ cùng mình. Lần này quá giang tam bản của cô gái trắng như bông bưởi, không biết sẽ rút ra bài học gì nữa đây.

Cô gái hỏi:
- Anh ở trên tỉnh về phải hôn? . Thấy anh gật đầu, cô gái lại hỏi . Mà ở trển anh làm gì cà?
- Tui làm việc cho nhà nước.
- Hổng lẽ anh làm ráo trọi mọi việc sao?
- Tui làm một việc còn không xong, đâu dám bao đồng như cô hỏi. Mà... bộ cô là công an sao mà hỏi như điều tra vậy?
-Hổng đám đâu! Ngồi không thì hỏi cho đỡ buồn. Coi bộ anh cũng khó quá hà!Dòm mặt tưởng công an hình sự?
- Cứ cho là công an thì sao ?
- Thì cũng ngoài xóm Bàu như em chứ sao. Tùng thấy thích cô gái. Chẳng biết cô con nhà ai mà bạo mồm bạo miệng.

Vóc vạc như vầy, ở làng chắc nhóc nhách người chết mê chết mệt. Tùng tò mò muốn hỏi cho biết cô tên gì, con ai nhưng thấy ngài ngại. Nghiệp vụ khai thác lấy cung, anh được xếp vào loại giỏi vậy mà trước bông bưởi non nõn này, anh thấy lúng túng như gà mắc tóc:

- Cô ba à?
-Em thứ năm, tên Năm Thắm.
- Ủa, cô Năm này, nhà cô khúc nào ở xóm Bàu vậy
- Đã biết ở xẻo Quýt rồi còn hỏi. Ngay bến câu còng chớđâu.
- Vậy cô con bà Tám à?
- Sao anh biết?
- Là tôi đoán vậy. Nhìn mặt chắc cô khoảng mười tám, hai mươi là cùng.
- Trật lất! Em hăm hai.
- Dạy học phải không?
- Sao anh hỏi vậy?
-Thì... coi mặt bắt hình dong mà.
- Vậy thì đúng công an rồi nghen! Chắc công an chìm quá hà? .
- Ừa, tui có nổi bao giờđâu mà không chìm. Mắt cô Năm đẹp như hồ nước ấy.
- Bắt đầu tán rồi phải hôn? Trai xóm Bàu lên tỉnh làm việc, ai cũng tán dễ sợ luôn.
- Nói nghe trớt người. Tán giỏi thì tui đâu có ế vợ tới giờ

-Khôn róc tổ chưa? Ai hỏi mà anh khai. Em đã có tới mấy đứa cháu lận.
-Tui cũng cháu trai, cháu gái nhóc nhách. Nói vậy là co Năm còn đang tư lệnh phòng không chứ gì?

Cả hai đang vui chuyện thì trời chuyển dông vần vũ đen sầm, hơi nước lạnh ngăn ngắt như luồn vào da thịt mà xoa. Rồi mưa xối ầm ầm như nghiêng trời trút nước. Đã vậy chiếc ghe còn chết máy. Quả là ông trời chơi ác. Mà có khi ông còn cố tình để hai người kéo dài thời gian làm quen. Chàng trung úy lúc này đã tự tin lắm. Ràng ràng là Năm Thắm còn gái son. Cổ là con bà Tám thì chắc ăn, hổng bà con ruột già gì. Vấn đề là cần phải điều tra xem cổ có bồ chưa.

Không khéo bé cái nhầm thì chết. Hồi còn học ngoài Hà Nội, có lần Tùng đến thăm một cô công nhân nhà máy dệt. Trời xui đất khiến thế nào cô lại chưa đi chợ về. Mẹ cô ở nhà. Bà trẻ tới mức Tùng cứ tưởng là chị của cô gái. Vậy là anh gọi chị xưng tôi, ngồi tán hượn tán vượn chuyện con gái Hà thành ai cũng đẹp. Còn bà thấy anh mặc sắc phục, lại cứ tưởng. Tùng là cảnh sát khu vực mời được bổ nhiệm. Bây giờ người trong Nam ra Bắc làm việc thiếu gì. Chừng cô gái về tới, giới thiệu Tùng với mẹ, Tùng mắc cỡ muốn chết nên đã tìm cách đánh bài chuồn. Hai người Từ đó không gặp nhau nữa. Lần này là người làng, về tới nơi hỏi thăm lối xóm, làm sao mà không biết Năm Thắm đã có nơi nào dạm hỏi hay chưa. Có điều lạ thiệt. Đã sang tháng 12 rồi mà còn mưa đông là làm sao. Mưa rớt vụ là năm nay trúng mùa hoa mai vàng rực. Nhà Tùng có tới mấy cây mai thế, mai kiểng. Ông nội quý lắm bởi nó là mai tổ tuổi vài trăm năm có dư. Có nhiều khách tử Sài Gòn xuống dạm hỏi để mua, trả tới mười mấy cây vàng. Ông nội không hề quý vàng như họ tưởng. Ông nói: Nhờ linh cây mai tổ mà con cháu mới học hành đỗđạt, mới nên người trong thiên hạ. Mười cây chứ cả trăm cây cũng không bán được”.

Gió ngược, nước ngược, hai người ráng sức quạt mái dầm cỡ nào, chiếc tam bản cũng cứ ì ra. Cuối cùng .Tùng bàn tấp ghe vô bờđể sửa máy.
-Cô Năm che áo mưa để tui trị nó mới được. Tới máy xe đò tui còn trị nổi nữa là máy dầu.

Năm Thắm cúi người che máy cho Tùng sửa. Nhưng gió giật dữ quá, cái áo mưa cứ tung lên phành phạch. Nhìn thấy cái chòi canh rẫy trên bờ, Tùng bàn với Năm Thắm khiêng máy lên Đó để sửa. Hai người hè hụi khiêng máy. Gần lên tới bờđất, Năm Thắm bị trượt chân, chới với mấy cái rồi buông máy, té ùm xuống nước. Tùng bỏ chiếc máy, cúi xuống nắm tay NămThắm kéo lên. Anh kéo mạnh tới mức Năm Thắm đổ sập vào người anh. Vậy là cả hai lại rơi tủm xuống nước.

Lúc leo được lên bờ, Năm Thắm nói:
-Mai mốt em phải bắt thường anh làm tội em té xuống nước hai lần Đó. Giờ phải lo sửa máy cho kịp không thì hết thấy Đường luôn.
Năm Thắm giúp Tùng tháo banh chiếc máy ra sửa. Té ra sự hỏng hóc cũng không ghê gớm gì. Chỉ lui hui một lúc, tiếng máy đã nổ rộn rã.
- Cô Năm thấy chưa? Tui tội thì cô phạt, còn công của tui thì cô có thưởng hông?

Năm Thắm chẳng nói chẳng rằng, hôn chụt một cái vào má Tùng. Trời đất? Sao mà ấm nóng đến rần rật vậy trời. Làm như nụ hôn của con gái có điện hay sao ấy Tùng đứng sững người ra một 1úc rồi chợt nhớ mình là con trai, anh nắm lấy tay Năm Thắm, nâng lên hôn.

Bất ngờ Năm Thắm nói:

-Anh Tùng, em là con dì Sáu, kêu anh bằng cậu lận. Nhà em có nghề xay bột và nấu tào hủ, anh không biết sao. Hồi anh học lớp l2, em học lớp 10, anh đâu có chơi với lớp nhỏ tụi em. Bởi biết anh nên em mới dạn chuyện. Ôi trời ơi! Vậy là chết nữa rồi. Sao mình hậu đậu làm vậy! Ngoài Đường ngoài xá người ta hay nói giỡn chơi, làm sao mình vội tin Năm Thắm là con bà Tám. Mà kỳ thiệt. Cơn cớ gì mình lại không biết con dì Sáu nấu tào hủ là bà con à! Có khi mình đi học trường huyện từ nhỏ, lớn lên lại đi xa nên không biết Năm Thắm là bà con. Chuyến này ràng ràng là mắc đại họa giữa Đường rồi. Trung úy cảnh sát hình sự mà điều tra không tới nơi tới chốn.

Xìu xuống như cái bánh tráng nhúng nước, Từ đó Tùng chìm luôn cho tới lúc về tới tận nhà. Khi mấy đứa em đã tắt đèn đi ngủ, Tùng mới hỏi mẹ:
- Má à! Má có biết Năm Thắm con dì Sáu xay bột, nấu tào hủ không?
- Biết chớ sao không! Con nhỏĐó tao rành sáu câu. Nó mới ra trường về dạy học hơn nửa năm nay. Lắm chỗ nhắm nhe rồi mà nó chưa chịu chỗ nào.
- Cổ bà con với mình sao vậy má?
- Bà con gì? Ba mày họ Trần, tao họ Nguyễn, còn má nó họ Lê, tía nó họ Huỳnh. Có mà bà con từ thời khỉ mới hóa người thì có.
Trời ạ! Thật là năm con khỉ. Trung úy cảnh sát hình sự mà bị cô giáo mới ra trường gạt cho chìm lỉm.

Tùng lên giường, buông mùng nằm chong mắt nhưng không thể nào ngủ được. Chỗ má được Năm Thắm hôn cứ nóng lên rần rật. Anh tưởng tượng ra ngày trả phép, sẽ mặc bộ quân phục cảnh sát, đeo hàm trung úy, khi tới bến ước gì “chuyến” đò cuối cùng đã chạy. Anh sẽ lại được Năm Thắm cho quá giang... và sẽ lại có một cơn dông bất ngờập đến... Khi chữa máy xong, nhất định anh lại sẽ chủ động hôn nàng... Hẳn là đôi má trắng như bông bưởi của Năm Thắm sẽ hồng rực lên cho mà coi... Nghĩ tới Đó, bất giác Tùng bật cười một mình giữa đêm khuya.

TRĂNG NGỰ BẾN XUÂN

TRẦN THU HẰNG

I. Khúc ca cung oán

Chờ hoài, chờ mãi, chỉ thấy mặt Hồ Tây nổi song thôi . Con thuyền lặn ngụp trong sương gió, và trăng bàng bạc. Không đẩy mà cứ trôi dạt trong im lặng. Cái lạnh thấm sâu vào xương thịt, làm mặt người nhợt nhạt, u uất Thống Thiện ném cây đàn đáy xuống hồ. Lòng hồ nuốt mất, không một tiếng động. Ngày hôm nay nữa, chàng cũng không thể nhân phím so dây. Hồn chàng kết giao cùng sóng rượn và sóng nước Hồ Tây. Đã bao năm chàng đến chốn mông lung này, chỉ để uống rượu và nghe tiếng hát ấy... Tiếng hát nhẹ như là không có tai người phàm khó mà nghe được, lại hòa với âm nhạc tự nhiên của trời đất, chỉ cảm mà không thể bắt chước. Chàng thiếp ngủ trong lặng lẽ u sầu. Đó là cái thiếp ngủ của thể xác mệt nhoài, còn thần hồn vẫn tỉnh thức, thao thức đợi chờ. Trăng nhạt màu và gió bớt u mặc. Trong giây phút ngắn ngủi của giấc ngủấy, Thông Thiện chợt nghe thấy một khúc đàn bật lên trong chính đầu chàng. Bao nhiêu âm thanh lắng lại rót vào tai chàng, không một phần nào loãng ra ngoài. Tinh thần chàng sáng lóe lên, tất cả dồn vào việc thưởng thức cung đàn muộn, chậm rãi dạo lên. Rồi một tiếng hát cất lên:

“Tình ng ắn sầu đài Ái ân tình ngắn sầu dài Chập chờn đáy nước khói bay lưng trời...”. Những lời ngâm nga dài mãi ra, tiếng phách điểm lạc lõng, mơ màng. Hết câu ,khói bay lưng trời...”, tiếng phách ngừng, tiếng đàn im và một màn tối rũ xuống che phủ hồn chàng .Thông Thiện.
Chàng bàng hoàng mở mắt. Be rượu trong tay chàng vẫn còn nghiêng xuống, nhỏ giọt tan vào nước hồ.
Đời chàng mà có kéo dài thêm vài trăm năm nữa thì cũng chìm nổi mãi mà thôi.

Sáng hôm sau, Thông Thiện đến chỗ hẹn trước đền Bạch Mã. Hai người bạn của chàng là Vũ Tùng và Phan Thuận Phong đã chờ sẵn ở Đó. Cả ba người ngoảnh lại nhìn,. sông Tô lần cuối, trước khi dứt áo ra đi.

- Ôi! Xin giã biệt . Thăng Long yêu dấu - Thuận Phong kêu to bằng tất cả sự sôi nổi của tuổi tráng niên - Xin giã biệt sâm cầm, Phật say, rừng trúc. Xin giã biệt Văn Miếu, Trường Thi. Anh em chúng ta chẳng có phúc phần, nhưng...

Vũ Tùng cầm ngập con dao xuống đất:
- Vũ Tùng này ra đi tìm minh chúa, nhất định sẽ có ngày trở về giết hết bọn tham quan nịnh thần, trả lại cuộc sống bình yên cho dân chúng.
Chỉ có Thông Thiện không để rơi nước mắt, nhưng vẻ mặt chàng tái nhợt như người đã chết. Chàng chỉ nói thầm: “Vĩnh biệt!”. .

II. Khúc sông trong

Ba người bạn đã có ý định tìm vào miền Nam từ làu, nhưng ý Thông Thiện cứ dùng dằng chưa quyết. Trong nhóm bạn, chàng là người học cao hiểu rộng nhất, nhưng vì xuất thân từ phường hát mà chàng liên tục bị đánh hỏng trong các kỳ thi. Chàng cũng là một tài tử phong lưu với ngón đàn như gió cuốn, mày bay. Nhưng ngày xưa người bạn hát của chàng - một đào nương nhan sắc có giọng hát tuyệt vời - đã lọt vào mắt xanh của Trịnh Doanh. Khi ấy Chúa mời là vương tửđã dùng mọi cách bắt nàng vào vương phủ làm ngư nữ. Từ Đó, chàng trở nên gàn dở, uống rượu như nước và chẳng thiết tha gì cuộc đời. Lần lữa bao nhiêu năm, đến khi thân tàn ma dại, chàng mới chịu lên Đường Ba người bạn xuôi theo những dòng sông vào tận.Biên Trấn, nơi bốn mùa hoa trái hiền hòa, gạo trắng nước trong, lại có tiếng là nơi phú hội. Chính Phan Thuận Phong chọn nơi này, bởi chàng nhận ra sự thông thương giữa các bến cảng, đầu mối của những con sông lớn. Thuận Phong mua vài con thuyền cũ, chọn nghề buôn vải, chẳng bao làu trở nên giàu có, làm nơi dựa dẫm cho anh em. Vũ Tùng say mê võ nghệ. Nhưng ngày trước ở Thăng Long, chàng khinh ghét bọn kiêu binh, coi thường thế lực nhà Chúa, nên không thèmđầu quân. Đến Đồng Nai, chàng gia nhập đoàn quân của Nguyễn Lữ, và chẳng bao 1âu đã được giao chỉ huy một đội quân bảo vệ Biên Trấn. Còn Thông Thiện thì đã lớn tuổi. Chàng mang theo tất cả sự nho nhã, thanh cao cùng sự khí khái của một nho sĩ Bắc Hà vào cái lều cỏ của mình bên dòng Phước Long Giang. Chàng chọn nghề dạy học, nhưng không chịu dạy cho con nhà giàu, vì chàng coi thường sự phách lối của chúng. Học trò của chàng đều nghèo nên chàng chẳng nuôi nổi thân. Sau Đó, nhờ biết đọc chữ Hán, chữ Nôm, chàng quay sang bốc thuốc cứu người. Thuở ấy ở Biên Trấn hiếm người biết bốc thuốc chữa bệnh, tất cả những nhà thuốc tập trung trong tay người Hoa kiều, nên dân chúng rất khổ sở. Có được người thiện tâm như chàng, cả một vùng Nông Nại đại phố trở nên êmấm. Họ gọi chàng là thầy lang Thiện. Tìm được loại thảo dược nào, họđều mang đến Đóng góp cho nhà thuốc của chàng. Một vị phú nông bên kia sông đã tìm đến, ngỏ ý gửi cả ba cô con gái của mình cho học chữ và học nghề bốc thuốc chữa bệnh. Ban đầu Thông Thiện không dám nhận, vì thấy việc này hơi kỳ lạ. Nhưng thấy phú nông là người hào hiệp nhân từ, nên chàng nhận lời. Ba năm sau, cô em út trong số ba chị em lên thuyền hoa theo Vũ Tùng, vì cảm mến người trai tuấn tú và dũng cảm. Đến năm sau, khi những cành hoa mai bắt đầu chớm vàng bên chòi lá của Thông Thiện, thì cô con gái thứ lạy cha về với Phan Thuận Phong. Tuy Thuận Phong không có vẻ tài hoa như Thông Thiện, cũng không anh tuấn như Vũ Tùng, nhưng chàng lại rất tận tâm và cẩn thận, hết lòng chăm lo cho anh em bạn cùng gia đình vợ. Chỉ còn Lúa, cô chi cả, ngày ngày một mình chèo đò sang cù lao phụ giúp cho Thông Thiện, đến tối lại trở về chăm sóc cha. Thông Thiện như một vị thầy giáo nghiêm khắc, truyền dạy cho nàng Lúa hết cả Tứ thư, Ngũ kinh, bắt nàng học thuộc các vị thuốc, bài thuốc. Nàng trở thành một cộng sự trung thành của Thông Thiện, không hề vắng mặt trong nhà thuốc của chàng một ngày, hết băm lá lại phơi rễ, sao tẩm... Ngoài những công việc hàng ngày, nàng còn đi đổi gạo, đổi cá khô cho chàng, dọn sạch cỏ, đan lá dửa chằm lại mái nhà dột của Thông Thiện. Chàng tuyệt nhiên không nói cười với nàng lấy một tiếng. Những lúc hướng dẫn nàng viết chữ, bốc thuốc, chàng đều tỏ vẻ trang nghiêm đến lạnh lùng. Nàng Lúa cũng tỉ mẩn coi sóc mọi thứ trong ngoài, cho cuộc sống của Thông Thiện được tươm tất, nhưng cũng chẳng bao giờ dám bày tỏ tấm lòng mình. Mấy năm trôi qua như vậy, Vũ Tùng và Thuận Phong đều đã con cái đề huề. Mỗi cái Tết, hai chàng đều đưa con về nhà ông ngoại, cho chúng chạy chơi trong khu vườn trồng đủ loại cây trái sum suê. Nhìn thấy chị mình còm cõi và đau khổ trong một mối tình câm lặng, Gạo và Tấm đều xót xa. Hai nàng lựa lời nói với chồng. Thuận Phong và Vũ Tùng cũng mấy lần ướm hỏi Thông Thiện, chàng chỉ nói chàng quá nghèo, không xứng với nàng Lúa và gia đình phú nông. Thuận Phong thẳng thắn nói rằng:
- Thưa đại huynh, Đó chỉ là cái cớ vặt mà thôi. Huynh xem năm sáu năm rồi chị Lúa tận tâm tận lực vì huynh như thế, huynh nỡ lòng nào để tuổi xuân của chị phí hoài hay sao? Chỉ cần huynh quyết, Vũ Tùng và đệ sẽ hết lòng lo liệu cho huynh.

Vũ Tùng cũng phụ họa:
-Anh Phong nói chí phải. Anh em chúng ta lớn lên có nhau, lại ở nơi đất khách quê người, không nên khách khí làm gì.
Đáp lại Thông Thiện chỉ im lặng, đôi mắt rưng rưng nhìn dòng sông lặng lẽ trôi. Mắt chàng dời theo những bông hoa lục bình tím ngát rồi từ từ nhắm lại.
Ba bốn năm nữa trôi qua, mọi chuyện vẫn chẳng có gì thay đổi. Phú nông đã khuất núi, để lại lời dặn dò cho con rể Phan Thuận Phong coi sóc đất đai ruộng vườn. Lòng Thông Thiện chẳng hề suy suyển. Chỉ khác là sau bao năm im lặng, chàng bắt đầu bắt chước những ông già trong vùng, đêm đêm ngồi trong chòi lá kéo đàn gáo và ngắm nhìn sông nước. Nàng Lúa mình rạc xác ve, ngày đêm làm lụng không chịu ngả lưng. Thuận Phong và Vũ Tùng cùng đến tìm Thông Thiện vào một đêm trăng non. Thông Thiện vẫn đăm đắm nhìn dòng sông phẳng lặng, dáng người còn lại như một cái cành khô, chỉđôi mắt là còn sống. .

- Đại huynh! Đệ và Vũ Tùng đến đây để nói với huynh rằng nếu huynh còn kéo dài cuộc đời mình như thế, đệ và Vũ Tùng sẽ tự vẫn trước mặt huynh.
- Đúng vậy! Vũ Tủng rút ra con dao ngày nào. Thà đệ và anh Thuận Phong chết, còn hơn thấy huynh ra thế này.

Đừng, đừng. Thông Thiện vội đứng lên, vì nhận thấy hai người anh em không có vẻđùa cợt chút nào. Rồi chàng xoa dịu: Đây là chuyện riêng của huynh, hai đệ cho huynh từ từ...

- Không thể từ từ nữa. Vũ Tùng lớn tiếng. Đệ và anh Phong chỉ mong thấy
huynh sống đàng hoàng. Chúng tôi chờ huynh mười mấy năm rồi.
- Huynh cứ xemđây. Phan Thuận Phong từ tốn cởi áo ra. Thông Thiện nhìn

th ấy mấy vòng khăn tang buộc sẵn trên cổ chàng Phan.
- Việc này... ta cấm haiđệ. Thông Thiện tái mặt. Thuận Phong vẫn điềm đạm trả lời:
- Ngày xưa thái tửĐan còn tự giết mình để thúc giục Kinh- Kha. lên Đường, thì đệ và Vũ Tùng sao lại không dám chết để giúp huynh hồi tỉnh? Nỗi đau quá khứ, xin huynh đào sâu chôn chặt, làm lại cuộc đời mình, thế mới là chính nhân quân tử. Còn nếu huynh vẫn khăng khăng sống ích kỷ như thế này thì đệ và Vũ Tùng chết không đáng tiếc... Hai người anh em quỳ xuống, khiến Thông Thiện run rẩy tận đáy lòng. Chàng muốn thét to lên cho vỡ toang màn đêm lồng lộng. Nhưng nỗi uất hận nín câm bao năm nay chặn ngang cổ chàng. Chàng cũng không dám thở dài, sợ phá vỡ mất bầu không khí đêm nay. Một tiếng hò văng vẳng từ bên sông đưa tới, rõ dần. Câu hò đã thuộc nằm lòng ba chàng trai xứ Bắc: “Nước sông trong đổ lộn nước sông ngoài, thương người xa xứ lạc loài tới đây . Một con đò trôi ngang cái chòi lá của Thông Thiện. Cả ba anh emđứng dậy, nhìn theo, cùng lắng nghe câu hò bao lần làm nát ruột họ. Dáng người phụ nữ chèo đò đứng nghiêng nghiêng trên mặt sông mờ mịt, rồi lại chìm vào bóng tối.

Thông Thiện khóc với hai người bạn rằng:
- Cũng một đêm như thế này, ta rời bỏ Thăng Long...

III. Trăng ngự bến xuân

Giữa năm Bính Ngọ (1786),. Vũ Tùng từ biệt gia đình và hai người anh kết nghĩa, lên Đường hội quân với đức Lệnh Nguyễn Huệ tiến ra Bắc, thực hiện công cuộc phò Lê, diệt Trịnh. Thế là lời thề mười mấy năm đã trở thành hiện thực, nhưng Vũ Tùng không khỏi băn khoăn nhìn vợ và đàn con nhỏ. Chàng nói riêng với Thông Thiện và Phan Thuận Phong: “Chuyến này ra đi một sinh hai tử, xin hai anh nhận của đệ một lạy thay lời bái biệt”. Thuận Phong khóc ròng, rồi an ủi: “Chắc chắn đệ sẽ bình an trở về, nhớ mang cho ta một tấm lụa làng Trúc...”. Riêng Thông Thiện không nói gì. Vũ Tùng đi rồi, Thông Thiện lặng lẽ xếp lại sách vở, lớp lang đâu ra đấy. Mấy ngày liền chàng ngồi lỳ bên ản thư, viết đi viết lại một lá thư, và chẳng hé răng nói với vợ một câu. Nàng Lúa lẳng lặng làm các công việc hàng ngày rồi đi nằm trước. Nàng đã có mang được năm tháng rồi, lại đã có tuổi, nên người mệt mỏi. Đôi lúc trở mình, nàng nhận thấy chồng vẫn thức chong chong bên ánh đèn dầu phộng. Có lần,nàng giật mình hốt hoảng vì thấy Thông Thiện đang ngồi bên giường, lặng lẽ ngắm nhìn vợ. Linh tính mách bảo nàng, sắp có chuyện chẳng lành, nhưng đã quen cam chịu, nàng không dám cất lên hỏi khi không thấy chồng nói gì.

Một đêm, nàng Lúa giật mình tỉnh giấc thấy chồng đang đứng ở, đầu giường, cũng đang im lặng nhìn mình. Nhưng đêm nay, chàng khoác một chiếc áo tơi trên vai đeo tay nải nhỏ ngày nào chàng đến xứ này. Thế là lòng chàng đã quyết, nàng âm thầm nhắm mắt lại, chờ cho Thông Thiện mở cữa đi ra. Nàng nghe bước chân chàng hụt hẫng đạp trên lốp lá khô đang rụng trong đêm, lát làu sau, cơn đò bên chòi lá chòng chành trôi đi: Nàng Lúa khẽ khàng trở dậy, tìm ra án thưởĐó có một bức thư Thông Thiện để lại:

“Người tình chung của ta!

Ta xin g ọi nàng như vậy, Đó là cách,gọi thận thương của quê nhà ta, trong họ hát của ta. Ta ra đi thế này thật có lỗi với nàng. Nhưng xin nàng hãy yên lòng, dù thế nào ta cũng sẽ quay về. Chỉ vì, đây là điều không thể nói, nên ta phải mượn đến bút nghiên… Trước khi lấy nàng, làu lắm rồi, ta đã từng có một lời thề với một người con gái. Lời thề trắng trong không vướng chút bụi trần. Nàng tên là Bạch Cúc. Hai ta từng thề nếu có chết thì tan thành cát bụi sông Ngân, còn nếu còn sống thì phải hát cùng nhau trọn một đêm để trả món nợ tình duyên. Ta chờ đợi Bạch Cúc mười năm mà không có tin tức gì. Ta cất công đi tìm thì được nghe tiếng hát của nàng vang ra từ hành cung chùa Trấn Quốc. Tên bạo chúa Trịnh Doanh ấy, trước khi hắn chết trong cung thủy tinh vì sợ nắng sợ gió, hắn đã giam nàng vào nơi ấy. Ngôi chùa thiêng liêng bị biến thành chốn hành lạc và giam cầm. Chỉ những đêm không trăng, bọn chúng không hứng thú bày những cuộc vui hành hạ thân xác và tinh thần những người phụ nữ, thì ta mới được nghe tiếng hát của Bạch Cúc Ta chờ đợi để được đưa nàng ra khỏi nơi ô nhục ấy, để được đàn cho nàng hát. Nhưng Đó chỉ là mong ước của một mình ta, những bức tường cứ sừng sững vây bủa lên số phận bao con người... Giờ đây, đức Lệnh được phong làm Bắc Bình Vương đem quân đi dẹp chúa Trịnh, trả lại sự nhất thống cho đất nước, ta không khỏi mừng thầm Bạch Cúc sắp được thoát khỏi vòng nô lệ gần ba mươi năm. Ta xin nàng hãy vì thương cho một linh hồn, một tiếng hát mà hỉ xả cho ta... Xin nàng bảo trọng...”.

Nàng Lúa úp mặt vào trang thư mà khóc. Những con chữ nhòe ra bởi nước mắt của nàng. Những con chữ chính chàng đã dạy cho nàng, vun đắp cho cuộc đời nàng... Nàng mường tượng đến cảnh đoàn voi trận của Bắc Bình Vương Nguyễn Huệ xông vào những thành trì tăm tối của nhà Chúa, lôi ra ánh sáng những bộ mặt tàn độc khét tiếng một thời, mấy trăm năm làm ngả nghiêng thế sự. Nàng còn thấy những người cung nữđầu bạc bám vào nhau trốn chạy trước ánh sáng chói lòa của một cuộc đời mới. Và Thông Thiện của nàng, vượt qua biển lửa, dắt họđi... Dân chúng kéo nhau đến tận phủ chúa Trịnh, nay đã là đại bản doanh của Bắc Bình Vương Nguyễn Huệ, để chào Đón và tạ ơn. Trong số Đó có một kép đàn già và một đào nương được viên tướng Vũ Tùng dẫn đến, nhận là người nhà. Họ len qua đoàn người, sựốm yếu chậm chạp của họ khiến quan quân ái ngại nhường Đường. Người kép già bưng cây đàn lên quá đầu, và giữ chặt như thể sợ nó rơi mất. Còn đào nương đi theo sau thì bận bộ áo trắng mỏng manh như một nhánh liễu tàn, lưng đã còng gập xuống, chỉ có nhan sắc thì vẫn mơ màng nhưđang sống lại trên gương mặt già nua. Đến trước mặt Bắc Bình Vương, kép Thông Thiện cầm cây đàn xá mấy cái rồi nói thật to:

- Thảo dân chờ đợi ngày này đã ba mươi năm rồi. Xin mọi người cho thảo dân cùng vị nương tửđây được hát một bài chúc xuân để tỏ lòng tôn kính...

Nói rồi, Thông Thiện bấm phím ra dây, bàn tay như có thần. Bạch lão nương ngồi sệp xuống ngay giữa lối đi Đường hoàng như ngồi trên chiếu hát, bắt đầu gõ phách và hát:

“Tr ời riêng đâu mảy tơ mảy phát, Chợt khỏi đông thì thoát sang xuân. Tràng An xe ngựa rân rân Đâu đâu mừng thấy tiết xuân đã về. Năm cũđi thì năm mới lại, Bĩđã qua thì thái lại ra. Thiều quang phủ khắp gần xa, Gió xuân hây hẩy, khí hòa hây hây…”. Tiếng hát cao vút như có bầy hạc thần bay lên, kéo tung tấm màn ảm đạm trên đầu mọi người. Trăm ngàn con người cảm thấy nở từng khúc ruột, nghe rạo rực và êm ấm lạ thường. Sảnh Đường im phăng phắc, có lẽ chưa bao giờ họ được nghe một giọng hát tuyệt vời như vậy. Bắc Bình Vương ngồi giữa các tùy tướng, mỉm cười chăm chú lắng nghe.

Bỗng. có tiếng ai ,quát to:

- D ừng lại, không được hát “Tứ thời khúc vịnh” nữa. Thuở xưa tên cẩu nho Hoàng -Sĩ Khải đặt ra khúc hát này để dâng nịnh bọn sâu mọt Trịnh Tùng. Đã mấy trăm năm rồi, bây giờ bọn con hát vẫn còn dám lải nhải khúc hát này mà ca ngợi Bắc Bình Vương sao? Tiếng đàn hát ngừng bặt lại, như chết điếng. Ca nữ Bạch Cúc ngồi ômđầu sợ hãi. Nhưng Bắc Bình Vương ôn tồn nói:
- Hãy Cứ đàn hát cho mọi người cùng nghe. Ta chưa bao giờ được nghe khúc hát tài tình đến thế này. Ai làm ra khúc hát không quan trọng, ta chỉ thấy nó thật là xứng hợp với mùa xuân đang đến với đất trời Thăng Long... Nói rồi, ngài ra hiệu cho quân lính mang tiền ra thưởng. Tiếng hát của Bạch Cúc như vượt bảy tầng sóng, chín tầng mây, hân hoan không có gì ngăn ngại nữa. Sau đêm hát, Bạch Cúc và Thông Thiện mang tiền được thưởng ra chia lại cho dân nghèo. Sau Đó họ xuống thuyền ngoạn cảnh Hồ Tây. Trước đây, thú vui này là đặc quyền của các công hầu khanh tưởng với đầy rẫy cung tần mỹ nữ thị thần.

- Trăng đêm nay đẹp quá. Hình như ba mươi năm rồi, thiếp mới được ngắm ánh trăng này...
Bạch Cúc lên tiếng trước. Rồi nàng chầm chậm trao cho Thông Thiện một gói nhỏ:
- Tấm khăn lụa này, chàng đã xin thiếp mà thiếp ngần ngại không dám cho...
Bây giờ thì... đời thiếp như sương khói, chỉ còn mảnh khăn này...

Thông Thiện run run nhận lấy, chàng không sao nói được nên lời. Niềm vui đoàn tụ cùng lời thề thuở xưa trọn vẹn, trái tim chàng như bị núi Thái Sơn chặn lên, không sao thởđược.
- Trăng đẹp như thế này mà thiếp mệt rã rời. Thiếp nghỉ trước đây. Chàng hãy hưởng thụđêm xuân này thay cho thiếp, để khi tỉnh dậy rồi chúng ta không phải tiếc nuối... Thông Thiện bâng khuâng nhìn trời nhìn đất. Khắp nơi chăng đèn kết hoa rực rỡ, dân chúng tràn ra Đường đông vui như mở hội, trên tay họ là những cành hoa. Bỗng có tiếng chuông chùa ngân nga kéo Thông Thiện về miền tâm tưởng. Càng ngước lên nhìn. Dãy hành cung chùa Trấn Quốc biết bao năm sừng sững chắn ngang một góc Tây Hồđã bịđập vụn, đàn tràng đã được lập lên cùng đèn nến sáng một vùng.

Thông Thiện ngoảnh lại toan gọi Bạch Cúc dậy để tận mắt nhìn sựđổi thay Đó. Nhưng nàng đã tắt nghỉ. Gương mặt của nàng dịu dàng và viên mãn như một vầng trăng.
- Bạch Cúc! Thông Thiện thì thầm gọi tên nàng. Chàng đau đớn nâng vuông lụa lên, toan phủ mặt cho nàng. Nhưng chợt nhớ

ra, chàng ôm siết di hài bé nhỏ của nàng vào lòng, nói nhỏ:

- Bạch Cúc! Nàng hãy vui lòng cho ta trao vuông lụa này lại cho Thuận Phong nhé. Người anh emấy luôn mơước có được một kỷ vật của quê hương Thăng Long... Còn ta, ta mang tiếng hát của nàng suốt cả cuộc đời.

NƯỚC NGUỒN XUÔI MÃI

DẠ NGÂN

Vạ vật thêm một chút trên chiếc chiếu lác ngay dưới chân bàn viết, Dị ngồi bật dậy gập lưng trên hai đầu gối, kiểu ngồi ưa thích mỗi khi chị kết thúc một đêm làm việc. Chị hình dung và muốn bật cười, trong cái dáng khổ nạn này chắc mình giống một con mụđiên bên gúc chợ, xem kỹ thì có vẻ giống một người tù trên nền xà lim. Thật là quá quắt khi tự so vì như vậy thật ra, dù ở xó nào, bao giờ người viết cũng cảm thấy thế giới chung quanh là một cái cũi đối với ước nguyện tự do của họ. Ngôi như vầy thì xương sống được thể dục nhưng hai vai lại chúi xuống ê ẩm rõ rệt hơn. Dị thèm xiết bao một đôi tay, tay của má rất ân cần nhưng nếu mà ở gần thì bà đâu có ngơi việc, tay của con gái thì hối hả nghĩa vụ nhưng giờ cái nghĩa vụấy cũng không thể nữa, còn tay của một người đàn ông thì... Hình như ai Đó từng tổng kết rằng xét về mặt làm chồng thì đàn ông xứ này thuộc loại chồng ích kỷ nhất thế giới, xem ra nhận định cực đoan ấy cũng không phải là quá đáng khi Dị so sánh với người từng là chồng của mình. Vậy thì tìmđâu ra một đôi tay có thể cất bớt chốc lát cái gánh năng sạu một đêm gò lưng bên máy chữ? . Tiếng xe máy từ ngoài trước cho biết những người đi làm trễđang vội vã. Trời đất như một mụ luống tuổi ếẩm hở tý là sụt sùi, đêm đêm tiếng gió lướt thướt kéo dài cùng với tiếng mưa trên mái tôn khi khoan khi nhặt. Dị đan hai cánh tay dưới đầu gui làm mấy động tác lăn lưng thư giãn, chiếc chiếu lác cũ ẩm mềm trên nền gạch cứng. Má chị từng tặc lười: “Chết chết con ơi, cái nghề lấy đêm làm ngày ngủ vờ ngủ vịn nền nhà kiểu này cảm chết có ngày con ơi?”. Chị nghe thấy máđi lại lục đục trên nền xi măng gian bếp, bà không quen đi dép nên tiếng chân lùi đùi lụi đụi khi chị nằm ở cái chỗ hàng đêm của mình. Chị không có nhiều con để biết lòng mẹ thường công bằng hay thiên vị nhưng hình như người mẹ nào cũng muốn san sẻ nhiều nhất cho đứa con yếm thế, thua thiệt, nghèo khó. Ở bên chỗ anh Bình thì má của chịđược ngồi một chỗ mà sai khiến ôsin, được ăn đủ mọi thứ trên trời dưới biển, được nằm máy lạnh khi nóng bức còn đi đâu đã có xe hơi, xe biển xanh hẳn hoi đưa Đón. Nhưng hở ra là má chạy qua với Dị và không hiểu sao bà chỉ thích đi bằng xe lôi chớ không phải thứ xe con mở cũng khó mà khi Đóng lại thì phải hất mạnh tay nghe một cái sầm. Bao giờ trong túi xách má cũng có cái gì Đó nhón từđống quà cáp bổng lộc của anh con trai lớn, khi Dị bứt rứt, Dị cằn nhằn, Dị nài nỉ má đừng có làm như vậy kẻo anh chị biệt anh chị hiểu lầm cả hai má con thì bà chặc lười: “Ôi, tụi nó người ta biếu xén cửa trước cửa sau ăn ngả nào cho hết! Hổng ai như mầy làm cái nghề gì quanh năm chẳng thấy thiên hạ biếu xén gì trơn?”. Chẳng thấy thiên hạ biếu xén gì trơn là cụm tử bà thích định nghĩa cái nghề của con gái mình. Cô con gái Dị khen lấy khen để cách nói kiệm tiện mà hình ảnh của ngoại còn Dị thì chỉ lặng lẽ cười buồn; dù má chị không biết chữ, má không đọc được những điều chị gõ trên máy hàng đêm, má không hiểu được những câu chuyện bủ khú của đám bạn bè hay kéo đến nhà làm tốn hao cà phê của chị nhưng bà đã khái quát một cách thần kỳ cuộc sống khổải của con gái mình bằng sự mẫn cảm của một bà mẹ. Căn nhà hình ống yên tĩnh một cách cố gắng, thanh bình. Dị lắng nghe và thấy hy vọng một cách dễ chịu vào một ngày mới có thể chưa tốt lên nhưng chắc chắn sẽ không tệ hơn hôm qua. Từ phòng ngoài, con gái Dịđi nhanh xuống, bước chân của con gà mái tơ sốt sắng với vai trò làm mẹ. Nó giống chịở cái dáng tháo vát, tảo tần, loại người không chịu ngồi không an hưởng, nhất định nó sẽ phải khổ và cực vì cái tính độc lập và hay lo của mình. Vừa tháo giúp mẹ bốn cái dây mùng, nó vừa nói khéo: “Mẹ coi có cách nào chớ cái mùng nầy đêm nào cũng chiếm hết Đường lên xuống toa-lét, vướng quá!”. Dị luống cuống: “Để rồi mẹ thu nhỏ nó lại cho vừa chiếc chiếu thước hai thôi” - chị hứa. Cái mùng ngoại cỡ tự tay chị may lấy này từ làu đã là không gian riêng tư, là một cái chuồng hàng đêm của chị, là vật dụng thiết thân của chị sau cái máy chữ. Nhà dài có mười một thước, hồi mới được phân phối, chịđặt bàn viết của mình ở sát cửa sổ phòng khách, trông ra khoảnh sân có những dây cát đằng bông tímđung đưa trong cái hàng rào sơ sài chị -lấn chiếm thêm cho giống với mọi người trong khu chung cư. Từ khi con gái chị có chồng, chị lui cái bàn của mình vào phòng ăn giáp với gian bếp cũng là chỗ cơi nới thêm sát với miệng cống. Phòng khách trở thành nơi công cộng cho ba thành viên vì ông con rể là khán giả say mê của mọi chương trình, trong Đó có chương trình bóng đá thường lấn cả những đêm yên tĩnh trước kia của chị. Đàn ông chật nhà,đàn bà chật bếp mà. Từ khi chị có cháu ngoại thì chiếc mùng chụp bàn viết được tận dụng vì nhà có trẻ nhỏ không đốt nhang muỗi được. Cái mùng trong phòng ăn đã choán gần hết Đường xuống to lét đã đành, cái chao đèn bàn viết dù đã cụp xuống hết cỡ cũng vẫn làm mất tự do của đôi vợ chồng trẻở phòng trong, nhất là những đêm cuối tuần, thời điểm mà con gái chị lóng la lóng lánh ngay từ bữa cơm chiều trong khi chị thì lại buồn hơn, muốn thức sâu hơn và chừng như lại viết được dễ dàng hơn. Chị hiểu nỗi ấm ức của con và chị luôn thấy có lỗi với nó vì cái nghề khổ nhọc của mình. Cô con xếp gọn chiếc mùng, trước khi nhét vào tủ đã nán lại chỗ cái bàn của mẹ, nó không chú ý mẹ đang viết gì, đêm qua cuốn tiểu thuyết của mẹ thêm được mấy trang mà chỉ lật qua lật lại cái mép khăn lót dưới máy chữđể xem xem như vậy thì đủ dầy chưa. Dị ý tứ lên tiếng trước: “Mẹ lót tới mấy xấp khăn: Lót cao quá thì cái máy bập bênh mà cũng mỏi tay hơn. Nếu ban đêm nó lách cách quá chắc tại mấy cái chân bàn nầy rơ, để mẹ kêu thợ mộc tới coi!”. Chị lưu ý cái chau mày của con rồi lặng lẽđẩy nhẹ chiếc bàn sát vào tường, nhanh nhẹn cuốn chiếc chiếu dựng vào vách tủ “Cháu nó còn trong mùng hay ra nôi rồi, con?” chị hỏi với theo khi thấy con gái đi trở ra phòng ngoài. “Hổng biết sao hồi sáng nầy nó ọẹ hoài”. Chị ra theo, đôi chân tỉnh táo và thoăn thoắt mỗi khi hướng về cháu ngoại, như chính chị là đứa trẻ, con nó, sự có mặt và cả cuộc sống của nó là một món quà trời ban cho chị. Đứa cháu trai mới ba tháng tuổi, hai ống tay căng hồng màu cà rốt để ngửa lên gối, tất cả toát lên vẻ tươi sáng diệu kỳ trên tấm nệm xanh, khăn đắp cũng màu xanh, một thiên thần bồng bềnh giữa những gợn mây xốp màu da trời. Con gái chị ngồi xuống cỗ vi tính, những sợi tóc mới ra lòa xòa quanh cái cổ trắng mịn của gái một con khiến chị vừa mãn nguyện, vừa se lòng. Còn được mấy tháng phép thai sản, nó nhận bản thảo của một Chi nhánh Nhà xuất bản về làm word kiếm tiền phụ với mẹ với chồng: Ngày trước phía sau bàn viết của chị là đứa con trên chiếc võng vải dù kỷ vật kháng chiến và một sợi dây ni long nối cái mép võng với cổ tay chị. Bây giờ phía sau cỗ vi tính của con gái chị là chiếc nôi tựđộng đung đưa bằng điện. Hai thế hệ, hai hoàn cảnh, dù tiện nghi có đỡđần cho đôi chút thì trên vai của người mẹ vẫn là chừng ấy gánh nặng và nỗi lo. Chị ghé vào bật cho con cái đèn bàn: “Mắt đàn bà mới đẻ ngồi vi tính sớm hại lắm. Đừng có tiết kiệm điện, đáng chuyện xài thì phải xài thôi”. Giọng cô con buồn hiu: “Phải chi mẹ viết trên vi tính được để khỏi làm máy chữ thì ban đêm đỡồn!”. Chị lắc lắc đầu lui ra, im lặng. Lại một lần nữa cảm ,thấy mình có lỗi với con dù chịđã làm hết sức mình mấy chục năm nay, cái công việc yêu thích của mình để tồn tại, để nuôi dưỡng con trong môi trường lành tính chữ nghĩa, để làm một tấm gương nghị lực, để có thể tiếp tục độc lập với chính con mình khi đã về già tất cả chung một lý lẽ làm mẹ và làm người. Nhưng quả là chị vẫn thấy chật vật .và sự chật vật ấy đã gây thua thiệt cho con: Chị thấy mình có một cái lỗi cụ thể không khắc phục nổi là không viết được trên vi tính. Chị không thể nhìn dán vào màn hình, trước mặt chị chỉ có thể là cánh đồng, hẹp thì một khoảnh sân hay cùng lắm là một bức tường yên lặng. Và cái máy chữ, nó đã gắn bó từ khi chị chỉ là cô văn thư vô danh trong rừng, nó là người bạn- Đường sống chết có nhau với chị và tiếng lách cách của nó như âm nhạc, như một thói quen không cắt nghĩa được. Bỗng con gái chị chạy lại chỗ chiếc nôi con, hoảng hốt: “Mẹ, mẹ chạy xuống bếp coi ngoại làm gì mà dao thớt ầm ầm quá trời vậy”. Chị chạy đi như một người làm công ngoan ngoãn, vớ ngay cái thảm nhỏ chỗ cửa bếp đưa cho má: “Bà cố hổng chú ý gì trơn. Cố lót thêm cái nầy dưới thớt cho dầy nè. Cháu của cốđương ngủ bù, nó mà thức giữa chừng thì mẹ của nó cũng làm giặc luôn”. Bà má làm theo ý con gái như một cái máy. Dị ngồi xuống bên má, bà mẹ với lấy cái ghế thấp để không đẩy ngay cho con gái. Má chị thuộc thế hệ thích ngồi xổm trong bếp hơn là kê ghế hay lên ván hay đứng làm. Cũng như chị đã bị liệt vào thế hệ không say mê vi tính được, những thế hệđành xếp hàng thui thủi ở sau lưng những con người hiện không thể thiếu mobil và computer. Chị nhìn dán vào hai bàn tay má, bà đang phân một con vịt xiêm trên thớt sao cho những chỗ nạc thì kho được một nồi với củ cải xá bấu, bộ lòng thì làm món xào gì Đó, còn đầu giò cổ cánh thì bằm rađược một món khổ qua dồn thịt làm canh. Bà sẽ đặt những chỗ thịt bằm lên thớt, rồi nện bằng búa cho xương tơi ra sau Đó mới dùng tới dao băm, hai bàn tay cầm chặt cán dao và chỉ xoay cái thớt khi cẳn để chỗ thịt luôn có hình mặt võng. Rồi bà sẽ ngồi bệt xuống nền nhà dùng cả hai tay nhồi nặn thật làu để thịt thấm tiêu hành mắm muối. Má chị có tất cả những phẩm chất của một bà góa sớm đã ở vậy để nuôi con, mỗi khi nhắm mắt lại để nhớ má thì bao giờ Dị cũng nhìn thấy hình ảnh đôi tay chai sần, trong thau quần áo, trong thau bột hay trong những món cần nhồi và ướp như món này, lúc Đó trông bà thật là tận tụy và say mê, tâm huyết. Trong buổi sáng mưa gió đầm dề này, tự dưng chị thấy sao mình cứ muốn khóc khi má vần phải vần một thớt xương để tiết kiệm họ chị từng đồng một. Chị tìm một cái dao nhỏ, chị sẽ xát bắp cho má, chị sẽ cẩn thận gọt từng Đường dao sao cho bắp không nát mà vẫn sạch tận cồi. Chị không nhớ má đã không thể cạp bắp được từ khi nạo, chỉ nhớ bà thường tự gọt bắp ra dĩa lấy muỗng xúc rồi trệu trạo nhai, những lúc ấy, chị nghe thấy tiếng thời gian ,rượt đuổi rất gấp từ phía sau cả hai má con. Nhưng chị vẫn phải thức đêm và má chị vẫn còn phải cầm dao băm thịt cho chị y như ngày nào. Có tiếng con gái la toáng loáng ở ngoài trước. Hóa ra thằng nhỏ đang ngọ nguậy trong nôi thì bịọc sữa, sữa trào lên mũi làm cho nó không thởđược trong mấy giây Dị chạy lên, bà cố cũng bỏ việc chạy lên nhưng con gái chị bồng ngoảnh đứa nhỏđi, như thể cả hai người đàn bà là thủ phạm của một vụ vây bức nào Đó. Dị rón rén .”Tại mưa gió sụt sịt, cháu nó lạnh bụng mà con?” - Bà cố chen vào: “Ngoại nói để cái nôi ngoài này ngay gió lắm?”. Cô con dục dặc: “Đêm nó đâu có yên giấc, vậy mà mới sáng sớm ngoại đã lộp cộp rồi, vầy hoài riết chắc chết hết!” Dị sực nhìn xuống mất cây nhang trong bàn thờ thần tài gần chỗ con đặt cái nôi: “Có phải thằng nhỏ dịứng mùi nhang nầy không?”. Cô con áp đưa con lên vai bước tránh ra xa, chực khóc: “Mẹ thì lúc nào cũng kiếm chuyện với cái bàn thờ thần tài? Chồng con là măn, hổng thắp nhang mỗi sáng sao được?”. Quả là Dị không cần thần tài, không nhà văn nào cần bàn thờ thần tài cả. Nhưng ông con rể chị thì chăm chút mỗi sáng như chỗĐó là mạn sống của chúng nó vậy. Quả thật chị và vợ chồng chúng là hai thế giới nhưng xét cho cùng, phía trước cả hai đều có chung một ý nghĩa là khẳng định một chỗđứng nào Đó dù có thể phải nhón chân mà đứng. Chị lẳng lặng theo máđi trở lại bếp. Bà cố của đứa nhỏ lật đật mở cửa sau đi sang nhà hàng xóm xin ngồi nhờđể băm cho xong chỗđầu giò cổ cánh một con vịt hy vọng tiết kiệm được một ít tiền moi tim moi óc của con gái. Chị thì đứng xát bắp thành những lát mỏng cho bữa lót lòng mà má chưa kịp ăn.

Sau khi việc trong bếp đã hòm hòm, bà máđến từ phía sao cô con đang ngồi bên bàn đọc lại những thứđã viết được hồi đêm. Bà nói như thể dỗ dành: “Để má bóp vai cho, thức đêm thức hôm hoài vầy chịu sao thấu con!”. Dị tận hưởng sự chăm sóc của má mà tâm tríđểở phòng ngoài, nơi đứa con gái của chịđang ôm con ngồi ngóng ra trời mưa. Chắc là nó bận thả hồn theo người chồng đang phải phóng xe máy đi lại trong ướt sũng để chạy chọt, kết nói, xin xỏ làmăn. Ba con người, má chị, chị và con gái nhưđang đứng trong cùng một đội hình, người này chỉ thấy cái ót của người kia mà phía trước là thời gian và những nỗi lo muôn đời .Nước vẫn từ nguồn chảy dốc ra từ phía sau như vậy róc rách, âm thầm, và cũng muôn đời như vậy.

HỘI LÍNH CÁNH BẮC ĐƯỜNG

TRUNG TRUNG ĐỈNH

Tôi mắc cái tật xấu, cứ trước giờ xuất kích, sau khi nghe tiếng anh Mười Thử bảo: “Thôi, đi óc!” là y như rằng, cái thằng bụng dạ tôi nó réo quặn lên, mótị “Chờ em một chút”, tôi vội vàng tháo thắt lưng, hạ ba lô biến vào rừng, làm cái việc bất đắc dĩ không giải quyết không xong ấy. Gần như cùng một lúc thằng Chung, thằng Viễn, bạn đồng ngũ với tôi đều không cần phải báo cáo, chỉ nhìn bộ mặt đần thối của chúng nó cùng các động tác lật đật tháo thắt lưng, lật đật hạ ba-lô, hạ súng là lẽ tất nhiên, anh Mười cùng cả tổ công tác Cánh Bắc Đường đều ai nấy tự biết cần phải làm gì. Thằng Tụng tủm tỉm liếc mắt sang anh Mười rồi bảo, Đó là căn bệnh của những thằng yếu bóng vía, chưa vào trận mà đã...
- Không hẳn là thế, anh Mười Thử đủng đỉnh nói. Bệnh ấy là căn bệnh của hầu hết những thằng lính mới ra trận, anh nói thêm. Sau này đã dạn dày rồi, tôi mới biết điều Đó.
- Nhưng em cứ suy từ em ra, thằng Chung tồ ít tuổi, bé con nhất, nhưng lại hay nói lý, bảo với anh Mười. Đó hoàn toàn không phải là bệnh hay tật xấu. Đó là phép giải tỏa tâm trạng. Anh có thấy sau mỗi lần giải quyết xong “cái rẹc”!, tâm hồn anh trở nên thơi thới, nó quay sang tôi, rồi lại quay sang thằng Viễn, mở máy tiếp. Tay súng anh ra trận trở nên nhẹ bầng, ý chí anh được nâng cao...
- Cao cái con khỉ! Thằng Tụng chặn đứng luồng thuyết lý của thằng Chung, khiến nó bị hẫng. Đó là lúc tất cả chúng ta đều tranh thủđọc truyền đơn của địch thì đúng hơn! Thằng Tụng bao giờ cũng đựng được cái cốt cho câu chuyện bằng một chi tiết cực đắt và bất ngờ như vậy. Ngọn lửa trước mặt chúng tôi chừng như hạ mình xuống, vệt khói xiên thẳng lên cái dàn bếp truyền thống, theo lối cũ kỹ của thằng Chung, trong thứ ánh sáng không ra ánh sáng,cứ chập chờn run rẩy ấy, tạo nên một khung cảnh lạ lùng sau câu nói sắc- lạnh của ba Tụng. Tôi có cảm giác như tất cả trong khoảnh khắc đột nhiên hóa đá.

- Mày cứ nói thế, tôi nói. Mà đọc truyền đơn địch thì đã sao?
- Ba thằng chiêu hồi đều chỉ vì nghe đài địch, đọc truyền đơn địch, nghe loa phóng thanh từ trên máy bay địch...

Thằng Tụng vẫn nói giọng căng cứng. Suýt soát ba mươi lăm năm sau chiến tranh rồi mà tính nết thằng nào vẫn y chang thằng nấy, chẳng thấy thay đổi tí nào.
- Nhậu! Không nói nhiều!

Thằng Viễn rót rượu la hết lượt các ly. Tôi hưởng ứng. Rồi đến anh Mười, thằng Chung.
- Ba Tụng, anh Mười nhắc. Mày sao đó mày? Ba Tụng cầm ly rượu đưa ra trước mặt thằng Chung, huơ huơ cánh tay cụt,

nói:
- Xin lỗi anh em, nói long trọng. Ngày ấy tôi cứ hay nghi thằng Chung này trước sau rồi cũng chiêu hồi...

Chung và T ụng chưa bao giờ hoà hợp với nhau. Đã có lúc hai đứa cùng kéo cò súng lên, định “nói chuyện” với nhau rồi. Chẳng là lần xuống ấp phá bầu cú của địch, anh Mười phân công tôi phụ trách thằng Chung và thằng Tụng đột nhập một hướng. Hướng của chúng tôi phải lội qua một đám sình lầy rồi mới vào được ấp. Thằng Chung đi trước, rồi đến Tụng. Tôi khoá đuôi. Đang lội sình thì pháo sáng địch đột ngột bắn loà trời, lẽ ra phải đứng im thì hắn lại nhảy dựng lên, tất nhiên là sau cú nhảy dựng lên ấy cu cậu cũng phải đứng lại, nhưng toàn thân run lẩy bẩy. Tôi thấy thằng Tụng chồm ngay tới sau khi ánh pháo sáng của địch tắt. Nó ấn thằng Chung xuống bùn rồi cứ thế hai thằng nhồi nhau. Tôi dùng báng súng chận ngang hai đứa và dùng đầu húc mạnh vào mạng sườn thằng Tụng. Chúng tôi lôi nhau lên được bờ thì cối địch đã nã cú nổ cú bụp phía bên kia bãi lầy. Lại pháo sáng! Tôi thấy thằng Chung khóc. Còn thằng Tụng thì dứ dứ quảđấm vào sát mặt thằng Chung. Tôi nghiến răng, dí quả lựu đạn vào mặt chúng nó, rít lên. Tất nhiên là không được rít to:

- Chúng mày giết ông đi!

Cu ối cùng rồi cũng êm. Tôi đi giữa, thằng Tụng đi trước, thằng Chung theo sau. Tôi thấy thằng Chung vẫn run, còn thằng Tụng thì vẫn hằm hè bảo nó là thằng hèn, thằng sợ chết. Sợ chết thì nói thẳng ngay từ lúc ở nhà...

Tôi ra lệnh không thằng nào được nói.

Đêm ấy, sau khi quấy rối trong ấp về, chúng tôi rút vào suối Dấu. Thằng Chung ngụp lặn kỳ cọ cả buổi, còn tôi và thằng Tụng ngủ. Ngủ chán rồi mới gọi nhau họp kiểm điểm. Thằng Chung bảo em giẫm vào bụng một cái xác chết trương phình, rất to, nghe rõ tiếng bục của nó, rồi “xèo” một phát. Rút chân ra đúng lúc pháo sáng, em sợ quá nên mới nhảy dựng lên, ai dè bị anh Tụng anh ấy đánh? Nói xong nó lại khóc. Tôi nghe thằng Chung tả cũng rợn tóc gáy, nhưng không dám nói ra. Còn thằng Tụng thì nhổ phì phì rồi khẳng định, đó là xác bọn Mỹ sau trận đánh của chúng tôi hồi tuần trước vào toán xe tiếp vận của chúng chạy từ căn cứ An Khê ra.

- Ối giời, chuyện vặt!
Thằng Viễn chủ xị vừa giơ chai rượu lên soi soi vừa nói, rồi tiếp tục rót vào các ly, đưa tận tay từng người.
-Tao đã từng ăn cứt thằng Bình thì đã sao? Của đáng tội, chuyện ấy quả có thế thật, nhưng tất cả chỉ là vô tình. Tôi có nắm cơm khá to, nhưng mấy ngày liền bị Tào Tháo đuổi nên chưa ăn đến, lóng ngóng trong lúc chạy ông Tào Tháo thế nào, bị tuột quai túi, nắm cơm rơi trúng cái bãi chiến- trường dơ mình phóng ra. Bỏ thì tiếc, mà nhặt lên cũng thấy rợn tay.. Nhưng, nói thật là nắm cơm không, trị giá cả lon gạo trắng tinh, tiếc đứt ruột, nên tôi cứ nhặt đại về. Thằng Viễn nửa khuya tù chốt được thay ca, mò tới hỏi thăm tình hình cái bụng xâu của tôi, rồi nó kêu đói quá, tôi đành nói tình thật. Nó đem nắm cơm ra suối rửa, rồi về rang lên, ngôi chén. Nó bảo thế mà bùi, chỉ tiếc là có mỗi nắm nên tao vẫn thòm thêm.

- Anh Tụng hồi ấy hay bắt nạt em, thằng Chung vừa nhổm dậy định nói thì thằng Tụng lại đằng li rượu vừa uống cạn xuống đất nó:
-Tao thèm bắt nạt hạng mày? Mày có công nhận đi lãnh muối, tao gùi năm chục ký, gấp đôi mày không?
- Cái ấy thì công nhận, thằng Chung nói.
- Mày có công nhận hôm mày bị sốt rét tao cõng mày chạy địch càn, về đến trạm giao liên tao còn phái giặt bộ quần áo cứng queo, vừa hôi vừa thối vì cứt đái cua mày, rồi... . .

- Rồi lại đánh nó, tôi nói. Mày cũng một vừa hai phải với nó thôi, Tụng ạ. Tao mà là thằng Chung, tao nói thật, quên ngay công trạng của thằng Tụng. Trong chiến đấu, đó là nhiệm vụ chứ không phải thành tích.

- Tao mà lại thèm kể công? Quên đi!

Nói rồi Tụng cầm ly rượu của thằng Chung, uống cạn. Thằng Chung rượu không, thuốc không, vợ không, tất nhiên em út càng không. Sau ngày giải phóng về, nó học được nghề thuốc Nam chữa bệnh, nghe đâu của ông bác ruột truyền cho. Bệnh nhân nhiều nhưng cu cậu vẫn nghèo. Chính nó chữa bệnh cho vợ anh Mười Thử từ trong Nam ra. Trước khi chị Mười tươi hơn hớn được nó “xuất chuồng”, nó gọi anh em tới nhà chiêu đãi. Những li rượu này do chính tay nó nấu, nó ngâm, nó pha. Nó chắt cho anh em chúng tôi mỗi người một chai đặng đem về. Nó bảo rượu của em các anh uống, các chị phấn khởi .Thế còn nó? Lâu nay nó lo cho tôi hết hẳn căn bệnh “xấu bụng”, thằng ba Tụng hết buốt đầu cánh tay cụt. Thằng Viễn một thời mắc nghiện, may mà có nó kiên trì theo chữa. Rồi đến chị Mười Thứ, khi ra ngoài này mặt mày héo hon, nay nó cho về mặt tươi như bắt được của. Chúng tôi đã đôi lần bàn nhau giúp nó lấy vợ, nhưng nó cứ trơn trớt hứa, anh em đành bảo nhau số nó dao sắc không gọt được chuôi, đành vậy!

- Vớ vẩn, đành vậy là đành thế nào? .Thằng Viễn nói: Cả hội Cánh Bắc Đường chúng mình mà ra quyết nghị xem!
Nếu nó muốn, nó làm cái “rẹc”, Tụng khật khừđưa cánh tay cụt lên vỗ vỗ đầu Chung nom rất buồn cườị.

Thì tôi cho rằng, đó cùng chỉ là cách nói thôi chứ làm vẻ gì đến nỗi phải ra nghị quyết. Cứ thế đấy, cuộc sống sẽ tự sắp xếp cho mỗi người theo cái , cách của anh ta, có sốt ruột, có vội vã cũng vậy thôi.

BẾN BỘI ĐÌNH

HỒNG NHƯ

Thực sự cảm nhận được điều gì cốt yếu ở dáng vẻ và khuôn mặt ủ ê của chị thì anh chưa dám chắc, nhưng khi đưa chị bước lên tàu ở cái ga xép nơi đông rừng giữa đêm hôm khuya khoắt này, anh bỗng thấy lòng mình như thắt lại. Tàu địa phương nên chạy chậm rì rì, tiếng cà rịch cà rịch đều đều trên đường sắt làm cho anh đã mất ngủ lại càng mất ngủ; anh nằm xuống đã lâu, kéo chăn đắp lên tận cằm, đếm nhẩm trong đầu từ một lên đến hai nghìn rồi lộn ngược trở lại từ hai nghìn xuống đến một vẫn không lẫn lộn chỗ nào cả, chỉ mong sao lịm đi một lát mà vẫn không lịm được. Đã thế cứ khoảng tiếng hay hơn tiếng đồng hồ, tàu lại đỗở một ga nào đó cho khách lên xuống. Lại chậm rì rì như lười nhác, chẳng cần biết đến giờ giấc, chẳng hề nóng ruột, mãi mới huýt được một hồi còi buồn bã rồi ì ạch bò đi trên hai chiếc đường ray u ám như tình cảnh của anh và chị vậy - anh thoạt nghĩ như một ánh chớp loé lên trong đầu. Anh ngồi dậy, rời khỏi chỗ nằm, nhìn sang giường đối diện bên kia, giường của chị. Khi bước vào toa, chịđã lập tức chuồi người xuống ngay chỗ nằm đúng số ghế cứng trong khoang sáu người nhưng tuyệt nhiên trong khoang không có ai cả, chỉ có anh và chị. Bốn giường khác đều để trống, thì ra tàu không bán hết vé. Vì vậy, tiếng thở đều đều, hơi pho pho của chị khi giấc ngủ chợt đến - hay chính chị muốn như vậy :để tĩnh tâm, yên ổn đôi chút - dường như chẳng làm phiền ai cả. Anh nhìn chị, lắc lắc mái tóc mỉm cười. Ôi chao, cứ ngoan như là một đứa trẻ, vừa lên tàu một cái là lăn ra ngủ. Chiếc áo măng tô bằng dạ màu gạch non chỉ lửng đến đầu gối, chị cứ mặc nguyên như thế mà nằm. Chị nằm nghiêng, hai chân hơi co, đầu gối xếp về một phía, vừa dễ thương vừa tội nghiệp. Tội nghiệp thật đấy chứ! Chồng chị cùng dạy một trường với chị, được gửi ra nước ngoài để làm luận án phó tiến sĩ, chẳng hiểu vì sao xong việc rồi không thấy về nữa, ở luôn bên trời Tây đó buôn bán, và nghe đâu đã chung sống với một người đàn bà khác chẳng biết rõ là người Âu hay người Việt. Anh nhìn chị, bỗng dưng thở hắt một hơi dài và bắt đầu đứng lên đến cạnh chị, rũ cái chăn mỏng đặt dưới chân chị, nhẹ nhàng đắp lên cho chị rồi ra ngoài khoang xoè bật lửa châm thuốc hút. Bên ngoài trời bắt đầu mưa, mưa nhỏ. Từng sợi nước giăng giăng, kéo màn trên cửa kính toa tàu như tơ nhện. Có tiếng sấm ì ùng xa xa lẫn trong tiếng rít của bánh xe trên đường sắt tạo thành một thứ âm thanh bức bối khó chịu. Không gian đen kịt và ẩm ướt, đêm cuối tháng mười không trăng lại se se, từng luồng gió mang hơi lạnh từ phương Bắc tràn về, không mạnh lắm nhưng cũng đủ làm cho lòng người tê tái. Chịđấy thôi, giờ đây ngủ say sưa như vậy, như thề chẳng có gì phải bận bịu, như thanh thản trước cuộc sống ồn ào và luôn chứa đựng những lời đàm tiếu độc ác, chẳng khách quan một tí nào, đối với người này người nọ chung quanh. Người đàn bà này năm nay đã bốn lăm tuổi mụ, cái tuổi mà người đời thường gọi là tuổi hồi xuân. Bốn mươi lăm mùa xuân đã đi qua trong đời chị nhưng đố ai biết chịđã ở tuổi đó, trông chị như mới ba mươi, trẻ và đẹp một cách nao lòng, đẹp đến nỗi anh người yêu của chị mới hăm bảy tuổi, đẹp trai, khoẻ mạnh, đàn ông chưa vợ nên cường tráng yêu đời, dục tình lúc nào cũng có thể bốc lên như lửa, vậy mà anh không dámđụng vào người chị, mặc dù có lúc chị chủ động như khuyến khích, như mời mọc. Dễ hiểu thôi đối với những người đàn bà độc thân và không chúc gì ràng buộc như chị. Chị dạy môn văn học dân gian ở trường đại học, công việc ngốn của chị khá nhiều thì giờ mà lẽ ra chị cần dành một phần cho việc chăm sóc haiđứa con một trai một gái đã sắp bước vào đại học của chị. Chúng chẳng còn nhỏ dại gì nữa để chị phải nhắc nhở từng li từng tí, nhưđối với đứa trai thì: “Nào, con đi cắt tóc đi chứ, ai lại để tóc dài như dân bụi thế này!”, đối với đứa gái thì: “Con đừng tô môi sẫm như thế, cái màu tím con ưa dung đó hệt như trong phim các cô gái Hàn Quốc trên ti vi, chảđẹp đâu. Con nên dùng màu hồng phơn phớt như của mẹ?”. Hai đứa con không phải lúc nào cũng nghe theo lời mẹ. Chúng không cãi nhưng thỉnh thoảng chúng vẫn làm ngược lại . Đây lại cũng là một cái cớđể hàng xóm láng giềng, rộng ra nữa là người trong thành phố, chê bai đàm tiếu về chị, đặc biệt là mỗi khi họ bắt gặp người thanh niên trẻ măng yêu chị lái xe máy chở chịđi đâu đó. . . Hôm nay cũng vậy. Ngày hôm qua, chị không có giờ dạy, chị nói với anh: “Tôi muốn đi thăm thầy tôi. Ông ấy đang nghỉ hưu tại,quê nhà, xóm hai làng Phúc Trạch”. Anh đưa chịđi, lái xe máy ra ga gửi lại ở nhà người bạn quen xóm phố cạnh đường. Buổi tối sau khi cơm nước ở nhà ông thầy xong, trong lúc vợ thầy là bà chủ sắp xếp chỗ ngủ lại cho chịở buồng trong cùng giường với bà chủ thì chị bỗng đòi về, tàu về dừng lại ở ga lúc mười giờ. Hai người lại ra đi. Từ nhà ông thầy ra ga chỉ mười lăm phút, chiếc đèn pin trong tay anh không lúc nào tắt để soi cho chị bước từng bước một với đôi giày cào gót dưới chân. Đường sá nông thôn giờ đây bớt lầy lữi nhưng vẫn còn lác đác vài đống cát hoặc một hòn đá chẳng hạn nằm chềnh ềnh trên mặt đường. Chị thấy vui trước sự chăm sóc của anh song nét mặt vẫn ủ ê. Mọi khi những lúc chị buồn như thế này, anh chỉ muốn ôm hôn chị, nhưng giờ đây thì không. Anh không thích hôn chị khi khuôn mặt chịđang rạng rỡ tràn trề niềm vui. Hai người đi lại trên sân gà chờ tàu. Sân ga tối, ngoại trừ vài ngọn đèn nhỏ xíu treo trên cột cao toả ra ánh sáng vàng khè không đủ soi rõ người đi bên dưới. Anh cố gắng đưa ra vài ba lý do trong đầu vì sao chị cứủ ê như vậy nhưng lý do nào cũng không đứng vững. Cuối cùng, không dám chắc được điều gì, anh rít sâu một hơi thuốc lá rồi lùa mẩu tàn qua khe hở của cửa sổ, nơi tấm kính và cái chắn lưới sắt, búng nó ra xa. Mẩu thuốc đang còn cháy dở vẽ một đường cong lười liêm trong không trung trước khi rơi xuống bãi cỏ ven đường tàu Anh quay lại, gần như chạm mặt người nào đó phía sau. Ra là chị! Anh đưa cánh tay ra như xin lỗi: “Emđấy à? Em không ngủ nữa ư” Tàu sắp đến nơi rồi!”. Anh gọi chị bằng em rất ngọt như ngàn vạn đôi tình nhân vẫn gọi, nhưng lại xưng “tôi” giống như chị. Chị hơi nhíu mày, không trả lời. Trong ba năm qua, ba năm yêu anh, lần đầu tiên chị nhíu mày, nhưng chẳng hiểu sao lòng chị thấy dịu lại. Chị né người tránh cánh tay anh, đứng tựa vai vào bậu cửa sổ, nhìn ra ngoài. Lúc này tàu đang chạy qua mây xóm ven đô, ánh đèn cao áp sáng trắng đã soi rõ mồn một các đường nét vuông vứt của nhà cửa với những bức tường lô nhô, cứng quèo như ai vừa đẽo xong, trát lên trên đó một lớp sơn của thời thị trường.
- Anh cho tôi xin một điếu thuốc! Anh mở hộp thuốc lá Ngựa trắng chìa ra, bật sẵn bật lửa ga chờ chịđưa điếu thuốc lên môi châm. Đôi môi chị bầu bậu nhưđể cảm ơn anh. …Cuối cùng thì con tàu cũng đỗ lại. Đây là ga Vinh, ga cuối lộ trình con tàu địa phương từ Quy Nhơn ra, hai ngày một chuyến chạy vào ngày lẻ. Hai người rời khỏi toa. Đã gần mười hai giờ khuya, sân ga gần như hoàn toàn vắng lặng. Những người bán hàng rong dọc ke đã ra về hết sau khi chuyến tàu Thống Nhất cuối cùng trong ngày đã dừng lại và chạy qua . Khách đi tàu chuyến khác thì phải sáng mai, họ đang ngủ lăn ngủ lóc đủ các kiểu trong phòng đợi. Hai người lặng lẽ rời nhà ga đi bộ về nơi gửi xe máy. Thật ra với chiếc Dream 2 vẫn thường lai chị này, hôm qua anh có thể dễ dàng đưa chịđến nhà ông thầy chị, nhưng chị không bằng lòng, nói đi tàu, thành ra anh phải gửi lại. Anh sợ nhất là chị doạđi một mình.

- Tôi đưa em về nhà nhé!

Chị ngoan ngoãn gật đầu. Ngồi sau anh, chị quàng một tay ôm eo anh làm anh giật mình, tay lái suýt vặn vẹo. May sao lúc này đường phố hầu như không có người và xe cộđi lại. Chưa bao giờ chị ôm anh cả. Cũng như chưa bao giờ chịđi một mình mà không có anh, trừ những lúc chịđến trường dạy bằng xe máy riêng của chị. Cái cánh tay mềm mại bọc trong lần áo măng tô màu gạch non tuy hơi dày nhưng sao nó êm ái thế, gợi cảm thế? Thật tình mà nói, trong ngần ấy thời gian yêu nhau, anh đã vài bốn lần cùng chị chung chăn gối, nhưng chưa có khi nào anh dám vuốt ve hoặc hôn, hoặc cắn thô lỗ trên hai cánh tay trắng muốt của chị. Những lúc đó, anh cố kìm nén lòng tham muốn khám phá và sự phá phách điên cuồng của người đàn ông đang tuổi trẻ, sức lực thừa thãi nhưng không phải khi nào muốn là được thoả thích nếm mùiđời. Chị biết thế và thầm cảm ơn anh, càng yêu anh hơn. Sự dâng hiến sẽ mất hết ý nghĩa và trở nên thô tục, thậm chí vô cùng thô bỉ khi một bên tự nguyện, một bên lại rắp tâm chiếm đoạt. Anh nhớ lại cái ngày gặp gỡđầu tiên. Anh từ Huế ra, làm công cho ông chủ tiệm may trong đó có một cơ sở ngoài này do người con trai trông coi Anh học nghề may từ khi đi bộđi nghĩa vụ quân sự về. Lúc bấy giờ, anh loay hoay mãi hơn hai năm trời không xin được việc gì ở Huế, thậm chí làm cái chân bảo vệ cũng không cơ quan nào nhận. Các con ông cháu cha đã chiếm hầu hết các chỗ còn thiếu, các nơi cần đến. Chẳng lẽăn bám bố mẹ mãi, anh đi học may. Nghề này chẳng cần đến cơ quan nhà nước, chẳng cần chiều luỵ ai cũng cứđủ sống. Và anh đủ sống thật, lại có phần khá nữa. Tay nghề của anh giỏi: Cắt các kiểu, kiểu nào cũng được khách hàng ca ngợi, lại khâu áo dài rất nền. Áo dài không thể khâu bằng máy, phái khâu bằng kim chỉ nơi hai tay. Chị nghe tiếng tăm anh, đến quầy của anh để cắt một chiếc áo dài màu hoa mười giờ bằng lụa tơ tằm. Anh nhìn chị một lát, nói:. “Xong! Mời chị ngày kia đến lấy!”. Chị ngạc nhiên: “Anh đã đo đâu mà xong?”. Anh thong thả: “Không cần đâu chị. Tôi đã đo bằng mắt rồi đấy!”. Chị nhướn mày: “Bằng mắt”. Anh rũ rũ tấm vải, trải trên bàn cắt, lấy phấn và thước ra chuẩn bị làm việc: “Chị yên tâm đi, tôi cắt ngay bây giờ cho chị coi. Ngày kia chị đến lấy không vừa ý, tôi sẽđền gấp đôi số lụa này!” . Ngày thử áo là một ngày không thể nào quên đối với anh và cảđối với chị. Đứng trước gương, chị thấy trước mắt mình là một thiếu nữ mới độ ngoài hai mươi với chiếc áo dài thướt tha bó gọn một thân hình trẻ trung tuyệt mỹ và duyên dáng, chị không thể ngờ đó là chính mình. Anh nhìn chị bước ra từ sau tấm riđô, sững sờ đến nỗi phích nước sôi trên tay tuột xuống nền vỡ tan, nổ bốp một cái như pháo, hệt tiếng sâmpanh chào mừng khi chai vừa bật nút. Anh nhìn sâu vào đôi mắt chị, đôi mắt màđến giờ phút ấy anh mời ngắm kỹ, nó có một ma lực quyến lũ đến kỳ lạ. Chị cũng không chịu thua, bạo dạn nhìn thẳng vào anh, đôi gò ngực như ngực thiếu nữ cộm lên dưới lần áo được cắt vô cùng khéo léo và chuẩn xác, như khiêu khích. Ấy là giờ phút họ thấy Từ đó họ khó thể sống mà không có nhau, mặc kệ cho địa vị xã hội của họ khác xa nhau, khác nhau đến mức người ngoài cuộc khó có thể chấp nhận nổi. Đôi khi nghĩ đến điều này chị thường nhủ thầm trong bụng mà như nói rõ rành ra cho mọi người nghe thấy: “Khó, gì mà khó .Đơn giản là tôi yêu anh ấy, anh ấy yêu tôi: Hết. Các người đâu có hiểu tình yêu là cái gì!”. Chị thường bỏ ngoài tai những lời thầm thì, cạnh khoé, những ánh mắt khinh khi hoặc ít ra là chế giễu của mỗi người trong thành phố. Thành phố Vinh nói chung chỉ nhỏ như bàn tay, ai ở đâu làm gì mọi người đều biết rõ, thấy rõ, giấu giếm mà làm chi, vả lại việc chi phải giấu giếm! Thông thường ởđời tốt đẹp phô ra xấu xa đậy lại, chịđinh ninh rằng việc của chị không phải việc xấu, vậy cơn cớ gì phải che đậy? Nghĩ gần nghĩ xa một hồi, chiếc xe máy đã xịch đỗ trước cổng nhà chị lúc nào không biết. Giờ này hai đứa con chị trong nhà chắc đã ngủ say. Có lẽ chốc nữa thôi, con gà trống nuôi sau bếp sẽ gáy lên, báo đã sang canh ba. Chị xuống xe và bỗng nói như bất chợt:

- Chiều mai, tôi muốn đi Bội Đình?

- Bội Đình ở đâu vậy kìa? Thành phố ta, tỉnh ta làm gì có Bội Đình! Chỉ có Giang Đình. Hay là Tiên Điền? Hay LamĐình ở Thanh Hoá?

- Không, B ội Đình? Tôi nhất định phải đến Bội Đình vào chiều mai. Sáng kia tôi mới có giờ dạy. Đi Bội Đình vào lúc hai rưỡi. Anh không đi, tôi sẽ đi một mình. Đến Bội Đình!

Đấy rồi, lại doạ, khổ thế chứ...

Anh có mặt ở cái quán ốc xế cổng nhà chị, bên kia đường cái quán hai anh chịđã ngồi ởđó không dưới mươi lần, ăn ốc luộc gừng chấm với nước mắm ớt cay chảy nước mắt, khi kimđồng hồ trên cổ tay anh chỉđúng vào con số hai và con số sáu. Chị cũng xuất hiện một giây sau đó. Chị mặc chiếc áo dài màu hoa mười giờ nét ủ ê ngày hôm qua biến mất, thay vào đó là một đôi mắt long lanh, quyến rũ như nó vốn có. Lần thứ hai anh thấy nghẹn thở. Anh mởđiện thoại di động kêu một chiếc tắc xi, xe máy gửi lại bà chủ quán ốc. Tắc xi đến. Hai người lên xe. Người lái hỏi:

Đi đâu? Chị nói:
- Đến Bội Đình? Anh tiếp:
- Đi Giang Đình! Chị nhất quyết:
- Không! Bội Đình là Bội Đình! Chừng như đã quá quen với sự ngủng ngẳng của các đôi tình nhân kiểu này, người lái tắc xi cười rồi ngâm nga như hát:
- Thì Bội. Thiếu gì Bội! Bội Đình, Bội Thuỷ, Bội Trâm. Ai đi đến đó lâm thâm mưa phùn...
Chiếc xe phóng vụt đi. Qua cầu Bến Thuỷ, xe rẽ về phía Nghi Xuân. Chị hốt ho ảng kêu:
- Đi Bội Đình sao đi đường này?
- Không đi đường này thì đi đường nào, hả, hả? - Người lái xe bỗng cáu gắt. Anh không nói gì cả. Lát sau khi rẽ xuống con đường nhỏ trong làng, con đường vắng lặng quạnh hiu như trong một bức tranh vẽ, anh mới bảo chị:
- Đây rồi, đây rồi! Cái bến Bội Đình của em đây rồi! Họ xuống xe, cầm tay nhau đi trên bãi cát. Giang Đình giờ không còn là cái bến cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia như trong Truyện Kiều của thi hào Nguyễn Du, chỉ còn rải rác vài chiếc thuyền thúng co lưng nằm côđộc phía xa xa. Nhưng nó vẫn trời nước mênh mông, đẹp và buồn như nhan sắc của chị. Chị đã từng đến đây một lần mấy năm về trước với một sinh viên, học trò của chị. Anh học trò này yêu chị, mê chị lắm nhưng chị không đáp lại. Anh ta đưa chị đến Giang Đình vào một buổi chiều nắng vàng như tơ tằm, ngồi bệt xuống bãi cát và đọc thơ cho chị nghe. Chàng sinh viên học văn học dân gian nhưng lại làm thơ tình hiện đại, thơ của chàng không có vần điệu chi cả, chị chẳng nhớ nổi câu nào nhưng lại cảm thấy hay. Chàng sinh viên gửi thơđăng tạp chí văn nghệ của tỉnh với bút danh là Đỗ Nguyễn. Chả là Nguyễn họ anh ta còn Đỗ họ chị. Giờ đây anh ta đã tốt nghiệp, học giỏi nên trường lấy ở lại làm nghiên cứu sinh một thời gian và đã trở thành giảng viên, bạn đồng nghiệp của chị năm vừa rồi. Thời gian và kỷ niệm cứ xa xôi như là trong cổ tích... Chị vềđến nhà bằng một chiếc xe tắc xi khác. Trời đã gần tối, lại sắp mưa. Hoàng hôn trước cơn mưa như tiếc nuối điều gì đó một đi không trở lại. Thành phốđã lên đèn như ngày ngày vẫn lên đèn mỗi khi đêm xuống .Chẳng có gì thay đổi cả, ngoại trừ hai đứa con trong nhà nghe tiếng xe vội xô ra hiên đón mẹ, tiếng đưa gái ríu rít:

-A m ẹđã về. Mau lên kẻo ướt mẹ, mưa rồi đấy! Chị trả lời:
Ừ mẹđã về. Mưa đâu mà mưa! Mà có mưa cũng chỉ là mưa phùn,thôi,.chẳng ướt được!

Trong làn m ưa lâm thâm của một buổi, chiều sắp tắt đột ngột một ánh chớp loé lên giữa hai người, chia đôi anh và chị ra hai phía, tuy vẫn gần nhau. Rồi một tiếng sét lớn nhưng xa, nổ ra làm chị giật thót như tỉnh giấc mơ. Chị chạy ù vào hiên nhà, chiếc túi xách mang trên vai gió bạt lại sau căng vồng lên như một quả me vòi lớn, đập cả vào vai anh.

Đứa con trai của chị sau một tiếng khịt mũi, nói to lên như ông cụ non, cốt để cho chị nghe:

-Hai ng ười xem chừng đã quyến luyến nặng tình với nhau đến độ rồi nhỉ, không còn cách nào chia rẽđược nữa! . Phải chấp nhận vậy, trân trọng mà chấp nhận. Đó mới chính là tình yêu! Ngoài kia, dưới cơn mưa to đầu hôm, anh, người thợ may tài hoa của chị, đứng lại một mình, nước mưa ròng ròng trên tóc người. Không biết nghĩ gì, anh phẩy tay một cái,rất mạnh, thong thả đếm từng bước đi về phía quán ốc...

NHỮNG NGƯỜI BẠN GIÀ

ĐOÀN NGỌC HÀ

Tưởng rũ sạch công danh, về làng, hưởng lương hưu hàng tháng, hưởng sự nhẹ nhõm thanh thản, hoá ra không phải thế. Vốn là một giáo viên rồi làm công chức qua Sở sau 40 năm hành nghiệp, ông Lung trở về quê với chiếc cặp có mấy cuốn sách, hơn triệu bạc Công đoàn cơ quan dành dụm và một bữa liên hoan bia bọt như chan, chúc tụng như rót mà ông Lung chẳng cất được gánh buồn. Cái buồn của người mãn nguyện công chức nhưng bóng nặng của chiều tà, xám phủ, sự rời phai một quá vãng, sự tắt lụi của mọi hoài bão khi cánh cửa thời gian đang từ từ khép lại. Theo sự sắp xếp của thằng Ngoạn con cả, bà Lung từ Sài Gòn về. Hai ông bà lúm cúm chăm sóc nhau. Việc đầu tiên, ông sửa lại sân nhà, trang bài lại căn gác, san vườn trồng hoa. Theo chỉ dẫn của ông Phan, bạn già cùng xóm, ông hãy đi nạo ít bùn từ ngòi lên vườn thì hoa mới đậu. Ông bà làm cái chậu hì hụi vét bùn. Nửa buổi, ông Lung bỗng hốt hoảng khi ông lật lên một xẻng bùn máu đỏ loè. Ông cúi xuống, một con trạch đất bị đứt làmđôi, đoạn đầu còn oặt oại trong máu! Ông sởn gai ốc. Việc con trạch bị vô tình sát hại cứđeo đuổi ông mấy ngày. Thơ thẩn, ông ra chùa. Nhà sưđã già lắm. Đọc lại mấy cặp câu đối, ông giật mình vì chữ viết sai nhiều quá. Hỏi ra mới biết chùa mới sửa, có cung tiến về. Nhìn các thập điện thờ Phật, ông càng sửng sốt. Phật đâu mà đông đúc, nhốn nháo như họp chợ. Sách Phật quy định ngôi thứ, không còn ai nhớ nữa. Buổi họp các cụởĐình làng, ông ra trình bày về cái sự sai sót ấy. Chẳng ai phản ứng gì. Họ còn mãi gọi nhau vào các chiếu. Chiếu nhất đành cho các vị “Thượng hội đờng”. Rồi đến chiếu cộng đồng quan viên. Họ ngồi yên vị rồi, ông Lung vẫn không có chỗ. Ông ra về. Rẽ vào cổng nhà ông Phan, ông Lung gọi toáng lên, vì ông này ngồi ở gác hai đọc sách mà đàn chó tây thì cùng tru lên chói gắt. Khác với mọi ngày, ông Lung đề nghị ông Phan bỏ thủ tục ngắm hoa, pha trà để ngồi vào bàn, có việc. Chưa nghe hết chuyện, ông Phan đã độp tay vào lưng ông bạn già:
- Biết! Biết! Khỏi lôi thôi. Nghĩ ngợi làm quái gì. Rời quan trường năm năm nay ở quê sao tôi không biết! Nói chung, chúng ta không hợp. Tôi với ông, lương Nhà nước, ở nhà gác, con cái đề huề, chỉ ăn chơi hưởng lộc, họ ghét là phải.

Ông Lung cắt lời:
- Không phải chuyện ấy. Vấn đề là mình biết thì đóng góp vào cộng đồng.
- Thế hả? - Ông Phan trốn mắt rồi bật cười hậc hậc. Ông cười rõ to, cái cổ đỏ ứng lên rung nhịp - Ông mới về, khổ thân ông, tôi đã bảo là ông chưa nắm hết. Cộng đồng ư, cái cộng đồng làng xóm của người mình xem chừng phải hiểu thêm và cắt nghĩa lại. Ở làng mình bây giờ ồn ào, nhốn nháo, mất hết vẻ thanh bình làng mạc rồi. Tôi tìm đến ba chỗ ởđều không thể chịu nổi. Thôi về quê cố chịu vậy. Về rồi, mới thấy mình lạc lõng như con gà rừng. Mình muốn đem điều hay đến cho họ, họ cho mình cậy chữ, coi thường dân đen. Đi ăn cỗ với họ cứ cắm mặt xuống ăn thì lại hay. Động nói là họ bảo dạy họ! Mà họ nói ngứa tai lắm. Thì ra ta làm văn hoá, mới chỉ làm cái ngọn, còn cái gốc thâm căn cố đế ta ít động đến?

Buồn bã, ông Lung nói nhỏ:
- Đã đành. Nhưng ở quê thì phải hoà hợp với họ!
- Hoà hợp cách nào? - Ông Phan khảng khái, gần như quát lên. - Lão Quất thủ từ làng ta, chữ quốc ngữ còn phải đánh vần. Các vị “Thượng hội đồng” thì cảđời chưa ra khỏi luỹ tre làng. Giàu lên là họ ghét. Học cao hơn là họ tức tối. Chưa nói những tự do vô lối. Ai cho phép anh rước kèn thờ người chết lên loa máy làm cả một vùng mất ngủ?

Sẽ sàng, ông Lung đứng lên khép bớt cửa và ghé vào tai bạn: “Nói nhỏ chứ, ông ơi!”. Không ngờ, ông Phan đấm đùi hộc lên:
- Trời đất! Ông sợư? Sợ ai? Một đời làm văn hoá, tôi còn sợ cái gì? Tôi còn phải đưa lên công luận, tôi phải gào lên cho mọi người thấu!
Hàng ngày ra chùa lễ Phật, bà Lung tải về cho ông đủ thứ chuyện. Râm ran nhất vẫn là chuyện vào các cụ Ông Phan ba lần đưa ra “Thượng hội đồng” xét vào các cụ, cả ba lần đều không đắc cử. Ý kiến phê ông nặng nhất vẫn là sự khinh nhờn lệ làng phép nước, tính hách dịch coi thường kể cả trong làng, cậy con cái giàu nứt đốđổ vách mà miệt thị xa lánh người nghèo. Bà “cảnh cáo” ông Lung rằng người ta bắt đầu bàn đến ông rồi đấy. Không chừng, ông lại ăn phải đũa của ông Phan, động một tý là lên tiếng dạy làng. Mà thôi - bà Lung bảo ông cũng nên ít sang nhà ông Phan. Mỗi lần ông sang, người ta đều đứng ngoài nghe trộm về việc ông Phan chửi làng, về việc ông với ông Phan đàm đạo cái gì đó!”. Ông Lung làm thinh. Bà Lung tiếp: “Sống có làng, có nước, tôi bảo ông nhiều lần rồi. Mặc xác ông Phan. Bà ấy mất sớm nhưng con cháu ông ấy bề thế như giời. Ông ấy sống sao mà chả được. Có nhẽ họ nghi ông liên can đến ông Phan nên mấy lần đưa ra xét đều không được. Từ nay, mọi người cứ việc đắp tai cài trốc lại, hết năm nay thì phải “vào được các cụ” Ông mà không “vào được các cụ” thì cũng coi như người ngoài làng. Lúc sống vậy, còn lúc chết, tủi thân lắm?”. Những lúc như thế, ông Lung không nói gì, ông đi nằm. Theo lệ, bà đã chải gối, lấy lọ nước muối đểđầu giường cho ông súc miệng. Nằm mãi không ngủđược, ông Lung quờ tay tìm bà. “Gì thế?”
- Bà dịu dàng hỏi. “Xoa trán cho tôi”. Ông bảo và nằm yên để hưởng thụ sự chăm sóc của bà. Từ ngày bà về, ông đã bớt buồn, bớt nghĩ vớ vẩn nhưng vẫn hay “làm nũng” với bà như vậy. Là con gái út cụđồ Chớt, bà Lung vẫn giữ cái diểm dắn, đoan trang, phúc hậu của con nhà nòi. Thực tình thì ông Phan đâu phải là người xấu. Một kẻ sĩ thông thái, văn chương Tây, Tàu có cả, một đời làm Trưởng ty Văn hoá, làm chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh, lão từng trải ghê gớm. Một con người như thế không thể dung nạp những gì bẩn tưởi, hèn kém. Ông ta phẫn nộ những “rác rưởi” ở nông thôn là phải. Còn vịệc con ông, một đứa làm thứ trưởng, một đứa là tổng công trình sư, ba đứa kỹ sư thì lại là chuyện khác. Chúng học hành và thành tài thực sự. Đi xe về làng, chúng ý tứđể xe mãi ngoài đồng rồi lóm cómđi bộ, gặp ai cũng cúi rạp chào tử tế. Vậy màở quê rõ ràng ông Phan không được yên ổn, người ta cạnh khoé, người ta công kích, người ta nhìn ông như một kẻ ngoại đạo. Đến tháng nay thì ông Phan hì hụi viết. Ông bật đèn viết suốt đêm. Trên gác hai nhà ông không lúc nào tắt ánh điện. Gặp ông Lung đâu là ông Phan lại lồng lên, dắt tay bạn đến bên bàn và tát vào những trang giấy: “Phóng sựđấy, một phóng sự về chốn thôn quê hiện đại. Tôi phải gào lên, tôi phải nói sự thật!”. Tình thếđó làm ông Lung càng đau đầu. Mỗi người một phận. Ông có thằng con cả trong Sài Gòn, đứa con gái trên Thái Nguyên. Mỗi đứa một gia nghiệp đều muốn bố mẹở với chúng. Nhưng ông bà đã nghĩ kỹ. Chẳng ở đâu bằng ở quê, sống ở quê, chết ở quê. Tuy nhiên, ông vẫn không ngờ về quê mà còn rắc rối thế. Thì ra làng vẫn có cái pháp quyền u ẩn, truyền bí của nó. Hội người cao tuổi có nhưng vẫn chỉ là phong trào. Mọi sựĐình đám các cụ quyết đoạn. Người không có trong đoàn thể các cụ hầu như không được ra Đình, không được tham bàn gì. Lúc chết, người có chân trong các cụ nằm xuống đã có trống làng, cờ quạt, ban “Thượng hội đồng” làm lễ long trọng; Kẻ ngoại sổ, khi nằm xuống, mượn cái trống làng cũng khó, chưa nói đến việc đưa tiễn. Chao ôi! Khi người ta chỉ còn nghĩ tới cái chết thì cũng là cùng đường mất rồi, buồn thảm lắm lồi, ấy thế mà chết rồi, cái thân xác xử lý ra sao vẫn còn khổ nữa. Liệu ông chết ở quê hay vào Sài Gòn chết? Rồi sẽ ra sao khi ông nằm xuống mả vẫn chưa được vào các cụ? Nắm xương vô định, biết gửi chốn nào cho yên phận? Bà vợ ông nói phải, dẫu thế nào ông cũng phải vào các cụ. Vậy mà nguyên cớ tại đâu, một nghi án gì đó mà mấy lần đem xét, các cụ đều lắc đầu, không thông suốt. Lần thứ nhất, tháng l0 năm ngoái, khi nghe các cụ họp, ông Lung ra Đình kiếm cớ xem cây cảnh. Vừa lúc các cụ tan họp. Từ vườn Đình ông Lung nhìn ra thấy một đám người trang phục láo nháo. Có ông kênh kệch đi giày Liên Xô cũ, có ông lể thể khoác bađờ-xuy cứt ngựa từ Pháp thuộc, có cụ khăn xếp, có cụ lại mũ lười trai Nhật hoàng, có cụ quần ống sớ lụng thụng lại có cụ sơ -vin lòi ra cái bụng như cái bươu. Ông đi giày Liên Xô cũ chính là ông Quất thủ từ. Ông ấy đấm đến mấy nhát kình kịch đểđi đến chỗ ông Lung vẻđắc ý: “Ông thì rồi cũng vào nhập tịnh!”. Ông Lung căn vặn: “Thế nghĩa là lần này tôi vẫn chưa đắc cứ?” Ông Quất ngật cái cổ lên: “Hẳn!” rồi bệ vệ, ông ấy điệu hai cái giày tổ bố lên nền Đình để cho cái mặt phèn phẹt đỏ lịm ngửa ra nhai trầu. Trở về, ông Lung kể lại cho bà Lung chuyện ấy, bà Lung bảo: “Phải gai lấy gai mà khêu. Tại mình ít chơi bời với dân làng. Phải la cà vá gặp ai ông cũng phải chào hỏi, với lại cũng nên công đức vào Đình chùa. Chết, tôi còn có đoàn thể các già, tôi lo cho ông quá! Có bộ cửa Đình đã cũ. Hay nhà ta công đức?” Ông Lung cười hiền. Mấy hôm sau, ông rút vài triệu đưa cho cái ông có đôi giày Liên Xô cũ. Ông giày Liên Xô cũ khặc khặc cười. Hôm sửa Đình các cụ nháo nhác tìm bát đa để phục chế bức phù điêu “Lưỡng long chầu nguyệt”. Ông Lung bảo ông sẽ tìm cho các cụ cái đĩa cổ có miệng to bằng cái rá, in bát trên. Ông cho bơm nước ao nhà, rồi lội ào xuống bùn tìm đến cái góc ao quạnh vắng. Bà ôm xống áo của ông ngồi trên đợi. Dễđến trên một tiếng đồng hồ, ông Lung tìm mà không thấy. Rõ ràng ngày chạy loạn, hai mẹ con ông đã gạt bùn, xếp cả nồi ba mươi, mâm đồng, bát đa cổ xuống góc ao này. Đây rồi, ông Lung reo lên. Mừng quá bà Lung cũng xắn cao quần lội ào xuống đỡ cho ông cái đa cổ tuyệt đẹp. Để nguyên mình trần lấm láp, ông Lung mang đa cổ chạy ra ngoài Đình. Bà Lung ôm mớ xống áo chạy theo. Các cụ “Thượng hội đồng” đều vuốt râu khen cái đa đẹp. Nhưng bỗng một cụ thận trọng ghé tai vào ông Lung hỏi nhỏ: “Bà ấy đã cầm vào cái đa chưa đấy?” Ông Lung trả lời thế nào mà các cụ lại gật đầu khen rối rít: “Thế là còn tịnh. Được, được lắm!”. Lập tức, cái đa được rước lên gắn vào bộ phù điêu sang trọng. Tin ông Lung sắp vào các cụ tới tấp đưa về. Ông bà Lung mừng lắm. Cuối cùng thì ông giày Liên Xô chính thức thông báo ý kiến các cụ: Rằm tháng hai này sẽ làm lễ nhập tịnh cho ông Lung. Oái oăm thay, giữa lúc ấy thì cái nhà ông Phan cứ thúc thảđến tìm gọi ông Lung sang nhà ông để chơi bời, bàn luận. Có tới dăm bảy lần như thế, lão cứ bác cái cổ to tổ bố lên mà gọi ồi ồi ngoài cổng rồi lại tũng tẫng về với cái quần soóc chứa hai quả mông lính phính như hai cái giành. Ông Lung lánh mặt, cố lánh mặt. Những lúc ông Phan gọi, bà Lung ôm chồng đẩy vào khe cót lúa cẩn thận rồi mới ra thông báo với ông Phan: “Ông nhà tôi ra bưu điện mua báo!” Ngày rằm đến, bà Lung sửa soạn mâm cơm mời họ, coi như bữa cơm mừng ông Lung nhập tịnh hưởng lộc làng, lộc thánh. Trừ thằng con cả trong Sài Gòn, bà Lung báo con cháu về mừng. Bữa tiệc chưa tàn thì con chó chồn ra sân roãi cổ tru lên oăng oẳng. Ông Quất lừng lững từ cổng vào. Đôi giày to chuyển từ tiếng bình bịch ngoài vườn sang tiếng độp độp trên sân gạch. Bà Lung vội ra đón khách. Khuôn mặt quá khổ của ông này vẫn ngửa lên trời mà ngoen ngoét nhai trầu trong khi nói:

- Thôi nhá! Các cụ chưa nhất trí cho ông lão nhà bà nhập tịnh!
Một giây bàng hoàng tổ tán, bà Lung se sẽ kéo vạt áo ông Quất vào góc sân hỏi dồn:
- Thế thì sao? Thế thì vì lỗi gì, ông cho tôi biết?
- Tôi không biết?
Ơ, không biết? - Bà Lung chuyển giọng, giãy nảy lên - Các ông lạ nhỉ! Bắt tù bắt tội cũng còn có án. Ừ, ông nhà tôi có tội gì nào? Nhà tôi có ăn trộm chuông chùa, có đâm chém ai, có làm thất đức đâu mà các ông không cho nhập làng? Tôi phái hỏi cho ra nhẽ, rồi trên, tôi tấu lên tam toà Bắc đẩu, dưới tôi trình lên Chính phủ, Nhà nước cho các ông rũ tù!...

Hơn một năm sau, thời gian vẫn chưa khoả lấp hết những hoảng loạn trong tâm trí ông Lung ờ, thế là ông đã xa nhà vào ở với thằng con cả hơn một năm trời. Ngày ông đi, bà khóc quá. Bà lo cho sức khoẻ của ông nhưng tình thế không giữ ông ở nhà được. Tự dưng người ông cứ gày rạc đi, đêm nằm thổn thức lúc thức giấc lại kể cơn chiêm bao vừa thấy, toàn ác mộng, kể xong, ông rũ ra kêu trời, buồn bực, ngơ ngác người nhợt ra, chân tay lạnh giá. Vào Sài Gòn, ông nhớ bà quá nhưng thằng cả giữ không cho về. Ông ăn uống, luyện tập nghiêm ngặt theo liệu pháp, giữđiều độ thuốc uống theo sự bố trí dày công của thằng cả. Tất cảđể sức trở lại, chờ ngày ra Bắc sống với bà. Ông nghĩ, dẫu quê còn trái ngang, rồi sẽ hoà hợp tất cả có lẽ nào mình thành tâm mà bị tách ra rìa mãi. Tất cả là do thích ứng. Ông sẽ thích ứng, điều ông chưa kịp nói hết với người bạn đã ra đi. Giá bạn ông - ông Phan tự tiết chế mình một chút? Người vậy mà ngã đùng ra chết? Chẳng ai biết vì sao lão Phan đột tử một cách kinh hoàng như thế ngoài ông Lung. Chính nỗi kinh hoàng ấy đã khiến ông Lung phải cao chạy xa bay vào đây ở với thằng cả. Cơn bột phát, nộ khí tức tối đến điên khùng của ông Phan trút lên tới tấp trên trang giấy. Đúng là ông muốn gào lên cho hả dạ. Tuổi già làm việc quá sức lại sẵn chứng cao huyết áp, lại bị o bế, bị từ chối giao hảo, ngay cảđến người bạn cuối cùng là ông Lung cũng không thèm gặp ông nữa. Hỡi ôi, khi biết tin, ông Lung chạy sang thì lão đã phây phây nằm, người đầy trồi trội, cái trán to tướng ngửa ra, hai cánh tay co lên trước ngực như vẫn còn nộ khí. Tán tàn, cờ lọng cắm đây đường. Xe con cắn đuôi nhau như càng cạc. Làng Đồng Thành đầy khách sang trọng. Làng đứng ra tổ chức, thế chứ, mấy khi thiên hạ rong ruổi về cúi đầu trước một kẻ sĩ của làng. Vị thứ trưởng, vị tổng công trình sư con ông Phan chắp vái từng người làng: Trống làng thùng thình,linh cữu ông Phan được cất lên chòng chành rồi phẳng là trôi theo đoàn người. Đến ngã ba giữa đồng, vị chấp hiệu hô to, tiếp cặp tre “cách cách” thông lệnh nghỉ, cỗ cữu vừa hạ thì một vị trong “Thượng hội đồng” bước ra, toa toa lên như lệnh vỡ: “Làng nước nghe đây? Tình nghĩa với vị quá cố, ta đưa đến đây đã là đủ. Thể tất không băn khoăn gì nữa, ta đã làm tròn bổn phận đạo làng nước. Bây giờ làng bàn giao lại việc tiễn đưa vị quá cố cho con cháu, làng bái yết tất cả quan khách và xin từ biệt”. Thật kinh hoàng! Đám đông rùng rùng, xôn xao. Con cháu tủi thân khóc thét lên. Phút chốc làng bỏ về hết chỉ còn con cháu và khách khứa. Ở một tình thế bất ngờ, thương ông bạn, ông Lung chọn một môđất cao, đứng lên, bắc loa tay: Tất cảđừng lộn xộn. Xin nghe đây, tôi là bạn ông Phan, xin các quý khách nâng giúp linh cữu ông Phan ra phần mộ!”. Giời đất! Như có phép thần, hàng trăm khách lật mũ, cởi áo, tháo giày lăn vào đỡ linh cữu. Không biết do giúp được bạn hay vì thương mình, ông Lung nói xong câu ấy thì bưng mặt khóc. Ông khóc hô hô. Bà Lung phải kêu lên, rẽđám đông dìu ông về …
- Bố, bố phải chuẩn bị cho con các toa thuốc, ghi chữ cho từng gói kẻo lẫn, quần áo của bố nữa. Con thu xếp cho bố về thăm mẹ ít ngày do con có việc cần ra Hà Nội giải quyết gấp.

-Thế thì, đi ngay . à con?

M ừng đến ngớ ngẩn; ông Lung chỉ còn kịp khoác chiếc áo rồi xách túi đựng đầy các toa thuốc ra xe. Ngồi trên xe, ông chỉ nghĩ đến bà. Thôi, ông sẽở quê, tuổi giả ông bà có nhau. Giời từđêm mai ông lại được nằm bên bà, hít thở vào cái gáy mịn trắng, thơm ấm, được bà xoa trán cho đến khi chìm vào giấc ngủ.

Xe đến bệnh viện huyện thì thằng cả bảo ông vào nghỉ chân ở phòng khách bệnh viện có mấy bác sĩ. Tiếng thằng cảđanh rắn khác thường:

- Con nói, bố phải bình tâm. Bố không nghe con không được đâu. Bác sĩđã trực sẵn nhưng con tin rằng bố không cần đến bác sĩ. Thôi nào, bố ráng sức chịu đựng. Con lạy bố, bố giữ thể trạng cho con. Con báo tin buồn, mẹ con mất rồi!

Người ông giật lên. Ông nhìn những bóng áo trắng lố nhố.

M ười ngày ma chay rồi cũng qua. Chưa biết sống ở quê hay đi với thằng cả, tạm thời ông hãy ở nhà trong vòng 49 ngày thắp hương gọi bà vềăn cơm. Cứ nâng bát lên là ông khóc. Sau bảy ngày bà mất thì ông có đôi giày Liên Xô sang bắc chân chữ ngũ, mặt phèng phèng, miệng rộng hoác và đỏ lòm, lười thè lè đưa đẩy miếng trầu, ông ấy vui mừng thông báo:

- Ngày mai làng làm lễ nhập tịnh cho ông đấy!

Đã tê dại đi trong nỗi đau, đã cảm thấy hết cái khốc liệt của một kiếp người, sinh hoá, hoá sinh, như một thứ trò đùa, ấy vậy mà người ta vẫn nhơn nhơn làm khổ nhau, ông Lung thềơ và mệt mỏi:

- Tôi ấy à?

- Phải! - Lão kia bỏ miếng bã trầu ra để tra vào miệng miếng trầu khác. Rồi không hiểu sao, hứng khởi do đâu lão cúi gập, lóm thómđến bên ông Lung, không quên nhìn ảnh bà Lung rồi cúp người đầy vẻ bí mật, lão thầm thào: “Tại bà đẹp quá. Khính khính! – Lão cười như thế. - Rõ đến già vẫn đẹp. Mấy lần đưa ra, các cụđều ngần ngại. Người đẹp thế, vị tất lúc nào ông cũng rếch tay, mà vào các cụ là phải thanh tịnh. Với lại già rồi, ông bà vẫn ngủ chung giường là thế quái nào? Cả cái hôm, ông biếu cái đa ngọc, bà ấy cũng không có ý tứ, trước các cụ “Thượng hội đồng” mà cứ khoe ra cái đùi trắng hếu. Khính khính? – Lão lại cười cái điệu cười rất lạ như thế, rồi đến bên ảnh bà, lão vái đủ ba cái.

Thì ra nguyên cớ thật đơn giản, nào ông có biết. Ông thở dài lại muốn khóc.

HÔM QUA VÀ HÔM NAY

VŨ MINH NGUYỆT

Rõ ràng là ông đã gặp hắn ở đâu đó.

Hắn! Người cao ráo. Khuôn mặt hình lưỡi cày. Hắn! Mắt trắng. Môi thâm. Loại người này chỉ có thể chung hưởng lúc thái bình; còn khi hoạn nạn cam go thì bỏ nhau. Ông nghĩ thế và nói thế ờ đâu đó rồi nhỉ! Ông lục lọi trong ký ức tìm kiếm những người quen, thân. Một thời đạn bom, một thời hoà bình, bạn bè đồng đội đã đi qua cuộc đời ông nhiều vô kể, từ người lính binh nhì đến tướng lĩnh, ông đã gặp... vậy mà chịu. Không tài nào nhớ nổi hắn! Giời ạ! Cái thân già. Mươi vết thương lớn nhỏ trên người ông và gần sáu mươi tuổi rồi thì làm sao nhớ nổi... Mới sáng ra mà nắng đã hoe hoắt vọt lên khỏi ngọn tre. Cánh đồng ngoài bãi đê ngô đang thì con gái, từng lớp lá mướt canh dập dìu theo gió. Cây cầu trắng vắt ngang dòng sông, nước trôi êm như tấm lụa xanh. Cách chân cầu một đoạn vẫn còn đó một bến đò trải cát vàng mịn chạy sát chân đê tới mép nước. Vài cánh buồm căng phồng đang cập bến. Mấy chiếc đò ngang mỏng mảnh khua khua mái chèo đón khách. Cả một vùng quê trải dài một mầu xanh ngút ngát: Lúa ngô xanh, xanh đến mát mắt. Ngoài rìa làng nhang bụi tre và phi lao vươn cao ngăn cách làng với những hồ nước trong leo lẻo chen lẫn những ao sen toả hương ngan ngát. Ông đã đi nhiều nơi nhưng chưa thấy ở đâu đẹp như quê ông, thật đúng là sơn thuỷ hữu tình”. Trong hội trường của Uỷ ban loa phóng thanh cộng hưởng với tiếng gọi, tiếng cười, tiếng nói ồn ã. Hắn! Hắn đó. Hắn đang đi giữa hai hàng người đứng cầm cờđuôi nheo đỏ, oai vệ như một nguyên thủ quốc gia được đón tiếp trọng thịở sân bay. Sau mỗi lần hô mồi của anh Trưởng ban Thông tin - Văn hoá xã: Nhiệt liệt chào mừng ngài Đê Vít Tôn về thăm xã Đại Phú” là tiếng hô tập thể: Nhiệt liệt! Nhiệt liệt!” Dường như vẫn không thoả mãn với tiếng hô của dân chúng và để lấy lòng ông Chủ tịch xã, anh Trưởng ban Thông tin-Văn hoá giục giã mọi người: Hô to nữa. Hô to nữa”. Chủ tịch xã, mấy ông phó và thư ký uỷ ban chầu chực ngay bên bậc thềm hội trường kính cẩn lom khom cúi lưng, giơ hai tay bắt, lại còn, giật giật bàn tay nữa. Hắn đi đứng oai lấm và luôn miệng Ô Kê nhưng mắt lại không nhìn vào người đang bắt tay mình, không biết những cái bắt tay của hắn chặt hay lỏng. Thực ra là hắn đưa tay cho người khác bắt. Mẹ khỉ! Ông ngứa mắt quá! Khó chịu quá! Sao cái thói nô lệ và vọng ngoại của mấy thằng cha xã nhà khốn nạn thế. Hay sựđói nghèo làm cho mấy thằng cha này mờ mắt mà tôn thờ sự giàu có đến mức không giữ được thể diện của cá nhân mình, của xã mình. Nghĩ mà thẹn, và xấu hổ với thiên hạ. Ông thở dài. Bên xã Đại Nghĩa, người ta cũng cắt đất cho liên doanh nước ngoài thuê, nghe đâu một dự án nữa lại sắp khởi công mà lãnh đạo, chính quyền xã có cái cúc cung, khúm núm hèn kém thế đâu. Thế mà tay Hàn, Chủ tịch xã mình đang kính cẩn cúi mình thế kia! Hỏng! Hỏng rồi! Các chú ơi! Hãy đứng thẳng lên. Hãy ngẩng cao đầu lên! Ông đang sục sôi ý nghĩ thì chiếc xe Mécxêđéc màu nòng súng, bông loáng sau khi chờ cho hắn vào hẳn trong hội trường mới quành ra bãi cỏ phía trước hồ bán nguyệt, lướt qua hông và suýt làm ông ngã dúi. Suốt dọc đường chạy thẳng từ chân đê vềđến hội trường Uỷ ban người ta treo cờđuôi nheo đỏ rực giữa các cây cột điện. Tấm băng rôn mầu xanh lam được căng kín cả phía trước hội trường với dòng chữ trắng: Nhiệt liệt chào đón ngài Đê Vít Tôn - đến thăm và góp phần xây dựng xã nhà”. Ngoài sân, trẻ con măng xăng chạy. Đám con gái tụm năm tụm ba thì thầm to nhỏ, thỉnh thoảng lại đấm lưng nhau thùm thụp và cười ré lên. Hình như chúng đang nói chuyện với nhau và hy vọng vào một sựđổi đời trong những ngày sắp tới. Trong hội trường chật ních người, khuôn mặt ai cũng ngời ngời rạng rỡ. Khách khứa đông lắm. Ở cái khoảng đất rộng phía bên phải cạnh hội trường, ô tô, xe máy, đậu chật kín.

Anh chủ tịch xã đến bên micro khẽ e hèm rồi a lô... a lô thử giọng. Và ông chủ tịch xã thao thao nói:
-Thưa ngài Đê Vít Tôn kính mến! Ông giật mình. Đê Vít Tôn! Thằng Tôn! Đúng rồi! Có phải cái thằng Tôn  trong đại đội Ba của ông ngày xưa không. Giọng anh- Chủ tịch xã vang nhưng khống ấm, tuồn tuột, nghe cứ truội đi không vào tai ông:

- Đất nước ta giặc giã liên miên. Mất mùa, đói kém. Bây giờđến lúc đã yên hàn làm ăn. Xã mình không thểđói mãi. Xã mình phải tiến lên, phai giàu mạnh (Được, chỗ này thì được. - Ông lẩm bẩm). Phải làm giàu bằng mọi cách. (Bằng mọi cách...sao lại phải bằng mọi cách? - Ông cau mày và lẩm bẩm.)

Đồng bằng Sông Cửu Long mùa mưa năm.... Những ngày mưa dầm dề, cả cánh đồng mênh mông trắng xoá. Đại đội trinh sát của ông dầm mình trong nước, những khi có máy bay địch vè vè bay đến là tất cả lại dìm xuống rồi lặn trong nước, hết mảy bay lại ngoi lên: Cảđại đội hắc lào chớt chát. Lúc rỗi rãi anh em thường phải giã lá ô môi để xát cho nhau:

“Ô môi x ức lác hay hơn muồng Lấy chồng bộđội chở một xuồng ô môi...”. Đi đến chỗ nào cũng nghe lính đại đội của ông hát như vậy. Có những hôm trời hoe hoe nắng, không khí ôi nóng, cảđơn vị nhăn mặt vì những vết hắc lào loét ra gặp nước mặn xót đây đẩy. Khánh, Hoà và Tôn là b ộ ba thân nhau nhất trong đại đội của ông. Ông còn nhớ: Tôn da dầy, mặt lưỡi cày mắt trắng dã, môi thâm vừa xức nước ô môi lên người vừa khóc. Hoà bảo: “Tôn ơi! Nhìn mày khóc tao thấy thương quá, mong sao cho chiến tranh kết thúc sớm để những thằng đang học dởđại học như mày trở về giảng đường”. Hoà sống chân thật, mộc mạc đến mức mọi chuyện đều trở thành đơn giản, Hoà chỉ mong sau ngày chiến thắng về quê, sẽ lấy một cô vợ, đẻ một bầy con và trồng thật nhiều các loại rau mang vào thành phố bán. Quê Hoà là một vùng đất bãi, năm nào phù sa cũng phủ một lớp mầu mỡ. Tôn cười ranh mãnh, pha trò : “Lúc ấy mày gặp tao và thằng Khánh hoặc ông anh Ba xu dắt vợ đi mua rau thì mày phải hét cho thật đắt...”. Họ mãi nói chuyện và xát vỏ ô môi đã giã nhuyễn lên chỗ hắc lào cho nhau mà không hề biết ông đang đứng ở sau. Ông ,nhìn gương mặt Hoà rất tội nghiệp. Lúc đó, Hoà ngẩn người ra, thật thà bảo: “Mỗi người một số phận. Chắc gì sẽ còn được gặp nhau. Cầu mong cho chiến tranh mau kết thúc. Hễ còn sống, chúng mình đi tìm nhau nhá.” Hễ còn sống, chúng mình đi tìm nhau nhá. Lời của Hoà không bao giờ ông quên được. Chiến tranh kết thúc, những người lính lũ lượt trở về nơi mình đã ra đi. Còn ông sau khi lăn lộn hết biên giới phía Tây Namđến biên giới phía Bắc rồi cũng được chuyển về làm công tác quân sự địa phương ngay trong thành phố. Ông chưa kịp đi tìmđồng đội thì bỗng dưng gặp Hoà. Gặp trong một tình huống rất bất ngờ, hy hữu: Đó một đêm Noen cách đây gần chục năm. Đêm mùa đông rét và có bụi mưa như sương bay nhưng đèn đường phố, đèn trang trí vẫn lung linh huyền ảo. Mọi người đổ ra đường nườm nượp đón chờ giây phút thiêng liêng của đêm Giáng sinh. Hai mươi ba giờ ba mươi phút, chuông trong các nhà thờ ở thành phốđồng loạt vang lên cũng là lúc ông đang chạy xe máy chầm chậm chở vợđi chơi đêm Giáng sinh. Vợ chồng bộđội xa nhau quanh năm, vợ từ nhà ,quê lên chơi, chiều nhau được thư vậy, vợ ông mừng lắm. …Một người đàn ông đang ì ạch đẩy chiếc xe thồ nặng chở hàng nông sản đi bán ở chợđêm. Chiếc xe thồ ì ạch nhích từng chút một lên dốc đường nhựa. Tin... Tin... Còi xe giục giã xin đường. Một chiếc xe con trườn vọt lên bất ngờ chạm vào chiếc xe thồ, làm nó đổ khềnh. Chiếc xe con dường như không hề hay biết cứ lăn bánh rồi mất hút vào dòng xe cộ như mắc cửi trên đường. Người đàn ông ngã quỵ xuống, su hào, khoai tây, ốc nhồi và cả mấy nải chuối xanh bị hắt tung toé xuống mặt đường. Cà chua lăn ra lỏng chỏng, rồi bị bẹp nhoe nhoét bởi bánh các loại xe kéo dài một đoạn lầy nhầy, đo đỏ như vệt máu. Ông dừng xe máyđỡ người đàn ông dậy. Một người đi đường làm phúc dựng cái cái xe thồ và dắt vào bên lềđường. Ông ái ngại hỏi:

- Khổ thật, chú ở đâu mà nên nông nỗi này?
-Rét quá... Tay tôi cóng hết cả rồi. Vợ ông lấy lọ dầu gió Trường Sơn trong túi áo ra, bảo:
- Chú xoa dầu đi. Mặt mũi chân tay nóng bừng lên mới khỏi cảm lạnh. Người đàn ông chìa bàn tay ra cầm lọ dầu gió. Chiếc nhẫn gỗ mun đen bóng ánh lên trên bàn tay tàn t ật chỉ còn hai ngón thò ra làm ông kinh ngạc. Thôi chết, nó đây rồi! “Hoài Tưởng mày chết trong cái lần làm mồi nhử máy bay địch ở rừng Tây Ninh dạo ấy”. Ông suýt kêu lên như vậy trong khi người đàn ông đổ dầu gió ra tay xoa lên mặt, còn vợ ông thì hí húi nhặt những quả cà chua, khoai tây còn sót lại bỏ vào sọt cho anh ta. -Thôi cứ lặng im, xem nó có nhận ra mình không và ông ngồi xuống giúp anh ta đánh gió. Người đàn ông tỉnh hẳn và ra chiều khoẻ lại, anh ta gượng đứng dậy, định cảm ơn người đã cứu giúp mình. Nhưng rồi anh ta nheo mắt rồi há hốc miệng: “Anh Ba, anh Ba Xu, có phải anh...”. Hai người lính cựu, một già, một đứng tuổi ôm chầm lấy nhau trong đôi mắt ngạc nhiên của vợ ông. Hai người đã khóc, nước mắt chảy ra ngấm ngầm, lặng lẽ sau mấy mươi năm gặp lại. Trời đêm, sương bay trắng đường nhựa... Im lặng... Đêm Nôen mênh mông, cả hai người trong lòng cũng rưng rưng trong im lặng mênh mông...

Chủ tịch xã trịnh trọng khai mạc xong, đến phần phát biểu của vị Việt kiều yêu quê hương đáng kính: “Thưa bà con xã nhà kính mến! Sau bao nhiêu năm xa đất nước, tôi vẫn đáu đáu một nỗi niềm thương nhớ quê hương da diết. Tôi còn nhớ, xưa kia lũ trẻ con chúng tôi đã phải bơi mủng qua sông Hoàng Long sang tận xã Đại Giang đi học. Ở bên trời Tây kia, đường xá rộng thênh thênh, thẳng tắp tự, trẻ con đi học có xe đưa đón chỉđi vài phút là đến trường. Nghĩ mà thương dân mình quá! Tôi cũng là dân gốc của một tỉnh đồng bằng chuyên cấy lúa nước. Tôi còn nhớ làng tôi xưa kia có ai ốm đau phải khiêng bằng cáng võng đay đi mấy chục cây số mới lên đến được bệnh viện trên thị xã... ở bên kia á, nếu không may bị hắt hơi sổ mũi,. chỉ cần nhấc máy điện thoại gọi là có ngay bác sỹđến tận nhà thăm khám... Nghĩ mà thương dân mình quá! Bây giờ đất nước yên bình rồi. Làng xã ta có bao nhiêu trai tráng, bao nhiêu gái xoan phải lận đận ra thành phố kiếm việc làm mà mọi nhà vẫn nghèo, vẫn khổ, vất vả. Chứ ở bên Tây, những người thất nghiệp còn có cả trợ cấp hẳn hoi... Nghĩ mà thương dân mình quá! Vậy nên tôi định sau khi Khu Công nghệ cao chế biến hoa quả xuất khẩu của tôi ở bên đường quốc lộ kia, đi vào hoạt động - ngài Việt kiều chỉ tay ra ngoài cửa - thì tôi sẽ xây dựng nhà cao tầng tặng xã nhà để cho các cháu trường cấp một và cấp hai học... (Anh Chủ tịch xã đứng bật dậy: “Yêu cầu bà con hoan hô”. Cả hội trường bỗng dậy tiếng vỗ tay và nhiều tiếng xì xào rồi lắng dần.,) Hắn chờ cho mọi người im lặng hẳn mới nói tiếp. - Ấy tôi đi nhiều học được cái khôn, cái giỏi của thằng Tây... Nó rất biết tiết kiệm đất, nhà phải cao tầng. Sân vườn phải trồng hoa, đường đi lối lại phải sạch sẽ... Chỗ kia nữa sau này sẽ mọc lên cái trạm xá. À không! Tôi phải xây dựng thành cái bệnh viện nhỏ, hiện đại....

Lại có mấy tiếng xì xào nho nhỏ của đám con gái ngoài hội trường:
-Vậy mấy cái ao sen và cái hồ hán nguyệt kia phải lấp đi à
- Tiếc quá mấy cái hồấy nước ăm ắp quanh năm... Đầu ông cứ ong ong... So với anh em trong đại đội thì Tôn là trẻ nhất, Tôn nghịch ngợm và đầy cá tính. Ngày m ới được điều vềđại đội, người đầu tiên Tôn gặp là đại đội trưởng. Đang là buổi trưa vắng vẻ, thấy có một người lính da ngăm ngăm, tóc xoăn tít, mặc quần đùi cởi trần đi từ suối lên .Tôn hỏi thăm luôn: “Anh ơi! Anh cho em gặp đại trưởng Ba Xu,” Không thấy trả lời, chỉ thấy anh ta tủm tỉm cười rồi chỉ Tôn vào chiếc lán ngay trước mặt: “Đồng chí vào trong ấy chờ cho năm phút”. Năm phút sau thì chính người da ngăm đen, tóc xoăn ấy bước vào và nói: “ Tôi là đại trưởng Ba, chứ không phải Ba xu, cậu nghe ai nói mà gọi tôi là Ba Xu, bọn chúng bậy đó”. Sau này, Tôn mới biết đại đội trưởng tên thật là Ba - Vũ Văn Ba, họ tên mộc mạc nhưng dễ gọi và dễ nhớ. Một buổi chiều đại trưởng đi qua lán của nữ giao liên chẳng biết chui qua dây phơi thế nào mà cái xu chiêng của một chiến sĩ gái mắc ngay vào vai. Đại đội trưởng cứđể vậy đi hết chỗ này đến chỗ khác mà không hề biết. Cánh lính thấy thế bấm nhau cười. Về lán đại đội, cậu công vụ mới gỡ cái xu chiêng ra gói lại cất đi. Chiều hôm ấy, có một chiền sĩ gái thập thò ngoài cửa lễ phép: Thủ trưởng cho em xin lại...” Đến lượt đại trưởng Ba ngớ người ra thì cậu công vụ chạy vào lấy gói giấy đưa cho cô. Từđấy cánh lính trẻ tếu táo cứ gọi đại đội trưởng của mình là Ba Xu thiếu chữ chiêng. Được cái đại đội trưởng không giận. Và trong trường hợp đó ông không nghĩ là Tôn vô lễ nên cũng chẳng giận và trách mắng Tôn. ở chiến trường luôn luôn căng thẳng, có được những phút giây thư giãn như thế cũng tốt. Bây giờ thỉnh thoảng nhớ lại, ông cứ cười thẳm và lấy làm thích thú với cái biệt danh lính đặt cho vì cái lần vô tình lơ đễnh ấy .

Đê Vít Tôn vẫn sang sảng trên bục diễn đàn:

- Vâng Thưa  bà con? Việc xây dựng cơ sở hạ tầng là như vậy, nhưng đó chỉ là chuyện nhỏ. Cái lớn lao hơn là một Khu công nghệ sẽ được xây dựng ngay ở trong xã mình. Đấy chỗ kia kìa (ngài Việt Kiều yêu nước chỉ tay ra khu đầm sen) nay mai sẽ là Công ty Liên doanh chuyên sản xuất các mặt hàng xuất khẩu nông sản lớn nhất tỉnh. Con em trong xã sẽđược vào lao động. Ấy là tôi nể tình người quê hương, chứ bên phương Tây là không có chuyện ấy đâu. Nó phải tuyển người giỏi, người khoẻ mạnh cơ, có tay nghề cao cơ; anh em, đồng hương cũng vứt, thế mới văn minh, thế mới phát triển được...

- Chà, phúc đức quá, phúc đức cho xã nhà quá bác nhể? - Một cụ già ngồi bên cạnh quay sang nói với ông. Một người ngồi ghếđằng trước quay đầu xuống nói:
- Cũng còn phải xem xemđã. Ở bên Quỳnh, lúc đầu liên doanh người ta cũng hứa hẹn thế. Đến khi nhà máy đi vào sản xuất thì chẳng nhận cho xã được lao động nào. Khốn nạn? Bác tính một dây chuyền sản xuất nước khoáng của người ta chỉ có mười sáu công nhân kỹ thuật cao. Lấy lao động đơn giản cấy lúa trồng khoai như con cháu chúng ta thì đào tạo đến bao giờ mới có tay nghề.

- Thì c ứ ghi nhận tấm lòng của ông Việt kiều kia đã nào. Vài ba tiếng xuýt xoa, mừng rỡ:
-Lớp trẻ bây giờ thật sung sướng, nay mai thoát ly đồng ruộng, ăn trắng,

mặc trơn hết.
-Không biết cái ông Đê Vít Đê Vút kia làm gì mà lắm tiền thế, bác nhể. Dễ phải đến tiền tấn.

- H ừ... Bà này chả biết gì sất. Nghe người ta nói hết đã nào. Dẻo mồm hứa hẹn để dân mình giao đất giải phóng mặt bằng chứđã chắc gì nhận con em mình vào. Con em nông dân mình văn hoá thấp, người ta nhận vào có mà phá sản. Chủ tịch xã thấy ồn ào, vội đứng lên hua hua tay:
- Xin bà con trật tự, chúng ta muốn thoát khỏi đói nghèo thì phải hy sinh... Hồ bán nguyệt không mang lại tiền bạc, ao sen cũng không mang lại tiền bạc chỉ có cái dự án của ngài Đê Vít Tôn yêu quê hương này là sinh ra tiền...

H ội trường lại im lặng nghe hắn diễn thuyết. Không biết bao nhiêu lần hắn đưa ra các nội dung dự án rồi lại so sánh “ở bên kia, ở bên ấy, ở bên Tây...” với xã mình, với quê hương mình. Ngột ngạt quá, ông cảm thấy có nhiều tiếng ong ong bên tai. Hắn bệ vệ, da bánh mật, môi thâm và mắt trắng dã, mái tóc hất ngược được chải gôm bong loáng, thỉnh thoảng lại nói tiếng Tây bồi. Hắn mặc áo sơ mi ngắn tay, ngực và lưng áo in toàn chữ Anh, chiếc quần Tây mầu sẫm ly thẳng tặp lại có hai dải yếm đeo chéo qua vai như kiểu quần soóc trẻ em. Bởi cái bụng của hắn to quá nếu không đeo dải yếm, thì nó sẽ tụt xuống vì chẳng có cái thắt lưng nào vòng qua được cái bụng ấy. Hắn vẫn đang thao thao vẽ ra những viễn cảnh của tương lai. Cả hội trường đã im lặng chăm chú nghe, ai cũng cảm thấy như mình sắp được hưởng sự sung sướng mà ngài Việt kiều yêu quê hương đem lại.

…Cả mặt trận chìm trong làn đạn dày đặc, chớp lửa nhoang nhoáng.

Tiếng nổ inh tai buốt óc và rền rĩ, hết đợt này đến đợt khác, cát bụi quyện vào khói bom thành quầng bụi. Ông chạy lên. Sau ụđất lớn, Tôn ngồi co ro ôm bụng. Lúc ấy, ông đã kịp nhận ra cặp mắt bạc phếch, kinh hoàng và ngơ ngác của Tôn.

- Rút mau, n ằm bẹp ở đây  mà chết à?
- Em... Em sợ lắm? Đại đội trưởng ơi! Anh Ba ơi!
- Rút mau, tôi lệnh đó. Ông túm vai áo Tôn đẩy đi. Máy bay trinh sát quần đảo ngay trên đầu, bên dưới là xuồng của đại đội ông rẽ đứng luồn lách. Hai bên mép xuồng, lá đưng cọ vào xuồng soàn soạt. Giữa cánh đồng không mông quạnh, bỗng có tiếng phụ nữ eo éo: “Hời anh em cán binh Việt cộng, người cha vĩđại của chúng ta không còn nữa...” Địch đã dung những chiếc cátsét mở sẵn băng ghi âm thả xuống. Ông nghe được cả tiếng trẻ khóc oe oe, tiếng than thở của người già, tiếng thút thít của những cô gái... Và mùi hương trầm ởđầu gió đưa đến thoang thoảng thơm ngát, và lại bay đi mất. “Hỡi anh em! Trong lúc anh emđang bịđói khổ, bị thương tích đầy người ở đây; thì ở nhà, vợ yếu, con đau, bố mẹ già đang mong các anh em trở về đất Bắc...” Lại những tiếng to tiếng nhỏ phát ra từ loa tâm lý chiến kêu gọi bộđội mình đầu thú....

Lòng ông chộn rộn. Có một chút lo sợ, hoang mang thoáng qua. Khốn nạn thật, bọn giặc đang đánh vào lòng người. Ác liệt quá! Lâu dài quá! Ngày thắng lợi đang đến gần hay còn xa, đến ông cũng không biết nữa huống chi là lính? Ông biết, đã đến lúc thử thách cao nhất lòng trung thành của người lính ở mặt trận... Đại đợi phó quân sự người Nam Bộ chính gốc, mặt đỏ hầm hầm bảo ông: “Anh cho tui rẹt cho nó mấy băng. Để nó lải nhải quá trời, tui chịu hổng nổi.” Ông đã ngăn lại vì chưa phải lúc nổ súng; bảo toàn lực lượng và làm tốt công tác tư tưởng cho anh em mới là nhiệm vụ chính trong lúc này. “

- Thằng Tôn. Đại đội trưởng nhìn kìa!
Ông nhìn theo cánh tay Hoà chỉ. Tôn đang cầm cái áo lót trắng vẫy rối rít giữa trảng trống.
- Để em cho nó một băng - Hoà tức tối và trở tay súng. Ông đã kịp ngăn Hoà và nói nh ư quát:. _
- Không được! Bắn. bây giờ lộ hết. Chịu mất nó. Hoà bảo:
- Cách đây mấy phút thằng Tôn vờđau bụng. Ai biết đâu nó bỏ anh em mình. Đớn hèn quá.

Tôn l ồm cồm bò lên thang dây lủng lẳng dưới bụng máy bay. Từng nấc, từng nấc một. Chiếc thang dây chùng chình rồi được rút lên. Mặt ông tím lại, cằm bạnh ra, hai bên thái dương giật liên tục. Ai đó đằng sau hậm hực:

- Biết thế hôm trước trả nó về tuyến sau còn hơn.
Hai mắt ông nhìn theo thằng Tôn đầy bất lực cho đến khi chiếc máy bay đã rút thang và bay đi.
Một tuần sau, cảđơn vị vẫn còn hoang mang với những trò tâm lý vớ vẩn. Nhưng cực kỳ nguy hiểm, lợi hại của địch thì lạ thay mọi kế hoạch bí mật lộ hết. Cứ như có người theo dõi từng bước. May mà đơn vịđã kịp chuyển vị trí giấu quân, nhưng bơi xuồng đến chỗ nào cũng bị bom. Tình hình rất căng thẳng, một không khí nặng nề, sợ hãi, hoang mang trùm lên đơn vị. Mấy người du kích đi phối hợp với đại đội sợ quá, đã ra trảng trống vẫy giấy trắng và khăn trắng gọi máy bay của địch xuống để chiêu hồi. Hôm sau nữa lại vài chiến sĩ trốn ra trảng trống vẫy máy bay địch đầu thú .Họ cứ vẫy như thế, chỉ năm phút sau máy bay. Đầm Già và Cán Gáo của địch đã bay đến thả thang và dắt tay lên máy bay đưa về chi khu. Chúng được trọng thưởng và lại gieo thêm nhiều tai hoạ, làm máu bộđội ta đổ nhiều hơn... Đại đội trưởng như phát điên, anh thở dài, bất lực, bóp trán suy tính. Anh đi lang thang trên miệng những hố bom và những đống đổ nát của cây cối như một bóng ma. Chưa lúc nào ông lại thấy mình như thế. Cái chết bi hùng của một người lính ôm mũ cối cố ghếch nòng súng lên ụđất trong tư thế xung phong. Sự ra đi của tiểu đội trưởng Long... và lòng căm dận thằng Tôn phản bội, chiêu hồi đã đem đến cho ông một quyết định thật táo bạo...

- Thưa bác! Mời bác lên hàng ghếđầu. – Anh Trưởng ban Lễ tân vừa nói vừa như van xin. - Mấy hàng ghếđầu trống hoác, các vị thế này thì chết cháu.
-Cho tôi ngồi dưới này.
- Ấy chết! Bác là thiếu tá cựu chiến binh. Bác như cụ tiên chỉ của làng. Chỗ ngồi trang trọng của bác là phải ở trên kia. Bác không lên, chú Hàn, Chủ tịch xã  lại mắng cháu té tát.

- Thôi... thôi! Mọi hôm lễ lạt thì thế. Hôm nay xã tiếp khách quý”, cậu nói anh Hàn cứ làm theo chương trình. Người ta không lên mấy hàng ghế đầu là cũng có cái lý của người ta đấy. Tôi ngồi dưới này cho thoáng. Già cả rồi. Lên trên ấy gần cái miệng loa, âm thanh to lắm, tôi không chịu nổi.

- Không! Cháu xin bác. Bác thương cháu. Chú Hàn chủ tịch đang gắt cháu nhặng xị lên kia kìa.

Miễn cưỡng, ông đành phải theo anh Trưởng ban Lễ tân lên hàng ghếđầu ngồi cho phải phép. Và ở chỗ này ông nhìn ngài Việt kiều yêu nước, nhìn thằng Tôn ngày xưa càng rõ hơn. Sáng sớm, ông dẫn tiểu đội hai ra cửa rừng. Ông đã giao cho Hoà và Khánh thực hiện phương án táo bạo ấy. Cả tiểu đội nắm tay thật chặt hai người đồng đội sắp ra đối mặt với kẻ thù. Nắm tay nhau mà không nói được gì, chỉđôi mắt là như ngầm bảo: Chúng mình sẽ bảo vệ, chia sẻ với hai cậu đến cùng. Hoà và Khánh khoác súng AK trên vai. Bên hông là hai trái lựu đạn. Hai người lầm lũi, lặng lẽđi ra giữa trảng trống. Ngay lúc đó, tự nhiên trong lòng ông chợt thắt lại. Có phải ông đang chơi trò điên rồ, phiêu lưu và mạo hiểm trên tính mạng của đồng đội không? Trời ơi! Ông rên lên. Hai người lính thân yêu của ông chơ vơ giữa cánh đồng. Đúng lúc bao nhiêu xáo trộn trong lòng ông thì máy bay địch bay vè vè đến. Đi đầu là hai chiếc trực thăng nòng nọc, tiếp đến hai thằng cá lẹp chiến đấu. Ông mắt không rời chiếc ống nhòm, mồ hôi vã ra ướt đầm áo. Trong những lùm cây các chiến sĩ trinh sát cũng đang căng thẳng, rê đầu ruồi nòng súng theo vòng lượn của máy bay địch. Hoà ơi, Khánh ơi, chuẩn bị nhé.” - Ông thầm kêu một mình như vậy. Hai thằng lính trẻ của ông đang đứng cách xa nhau đến mấy trăm mét. Hai chiếc Cán Gáo lù lù bay đến, tốc độ của nó rất chậm, tiếp đến là hai chiếc Đầm Già. Cả không gian bị xé rách bởi tiếng động cơ gầm rú. Ông chờ đợi, lồng ngực tưởng như bị ai thít chặt lại. Kìa Khánh, kìa Hoà, hai thằng lính của ông đang vẫy khăn trắng rối rít. Ông khoát tay đến lần thứ hai vẫn không thấy hai đứa nổ súng, ông run run khi nhìn hai chiếc máy bay địch lượn vòng rồi thả thang xuống. Bất ngờ cả Hoà và Khánh cùng tung lựu đạn lên. Và tiếng lựu đạn, tiếng AK nổ rung trời. Hoà và Khánh chạy tạt ngang, hai chiếc Đầm Già bốc cháy. Súng ở các lừm cây cùng nổ trợ chiến. Địch dường như rất tức giận, cáy cú bởi cú đánh lừa rất ngoạn mục của lính ta nên kêu trực thăng bu lại điên cuồng xả đạn. Ông nhìn thấy một bóng người ngã xuống, chẳng biết Khánh hay Hoà” Trời ơi! Bao nhiêu là máy bay địch kéo đến. Bom napan nổ ùng ục, và lửa cháy rừng rực phía sau. Những cụm khói đen bốc lên cuồn cuộn... Những cành mua bịđạn dồn ngã rạp trên mặt đất. Gió từ hướng biển ùa tới đuổi ngọn lửa chạy dài trên cánh rừng. Lửa liếm trên khoảng không nóng bỏng . Ông không biết mình đã ngất lịm đi trong bao lâu. Chỉ biết rằng lúc ông tỉnh dậy thì mặt trời đã xuống rất thấp .Mặt đất hắt lên trời những vệt nắng yếu ớt loe loe như những cái phễu khổng lồ. Ông kinh hoàng khi thấy mình bị hất xuống một hố bom. Có tiếng động gì đó Khẹc khẹc hình như tiếng kêu của con khỉ.Thật rồi! Bên cạnh ông là hai mẹ con nhà khỉ. Khỉ con đã bị chết, mảnh đạn găm vào giữa ngực, một vệt máu đỏ bầm vẫn còn rỉ ra... Khẹc...ẹc...ec... Tiếng kêu nghẹn tắc lại, nghe thảm thương quá. Con khỉ mẹđang khóc... Buồn quá! Nước mắt ông trào ra, ông muốn co chân lại mà cả thân, mình nặng trình trịch không thể nào co lên được. Tiếng súng đã lặng từ lâu, xa xa lác đác mấy quả pháo sang loé lên trên bầu trời đang tối dần. Hoàng hôn tím sậm phủ dần, rồi một mầu đen buông xuống thật nhanh. Cả cánh rừng hoàn toàn im lặng, thỉnh thoảng có những tiếng nổ bì bọp rất xa vọng lại. Và ông lại thiếp đi. .Đâu đó có tiếng ầu ớ, ông thấy gương mặt của mẹ, chị gái và cô bé nhà hàng xóm thấp thoáng gần xa ở miền quê xa tít tắp. Những đêm trăng sáng, những đứa trẻ chạy đuổi nhau chơi trốn tìm. Một chiếc thang bắc lên đống rơm ngay cạnh sân gạch. Hình ảnh Hoà và Khánh lại vụt đến trong đầu ông. Hoà chạy tạt ngang sang bên phải và bỗng Khánh ngã gục ngay loạt đạn đầu từ trên trực thăng bắn xuống. Chẳng biết trong số hai chiếc máy bay bị bắn cháy co thằng Tôn ở trong khống?

Khánh đã hy sinh. Ông và Hoà bị thương. Nhưng phương án giả vờ chiêu hồi để chống chiêu hồi của ông đã thành công vô cùng. Bởi những ngày sau đó trực thăng địch không dám thả thang dây, mà xả súng bắn vào bất cứ bóng người nào vẫy khăn trắng, áo trắng. Từ đó cả mặt trận, nhũng kẻ hèn nhát không dámđầu thú, chiêu hồi địch theo kiểu đó nữa.
- Trật tự! là con trật tự nào! Anh chủ tịch xã đứng dậy vừa nói vừa xoà bàn tay dặp dặp. - Ngài Đê Vít Tôn về xã ta đầu tư làm dự án một phần còn do xã ta là quê hương của đồng chí Chủ tịch tỉnh. Mặc dù đồng chí Chủ tịch tỉnh hôm nay bận trăm công nghìn việc không vềđược, nhưng tôi đề nghị bà con cũng cứ vỗ tay thật to tỏ lòng cảm ơn đồng chí Chủ tịch tỉnh.

Có nhiều tiếng xì xào và tiếng vỗ tay rời rạc. Một cụ già ngồi bên cạnh quay sang ông, than thở:

- Bên Đại Giang người ta cắt đất cho Liên doanh với nước ngoài xây dựng Nhà máy xuất khẩu đông lạnh, bao nhiêu con emđược vào làm trong Nhà máy. Chả biết cái ông Đê Vít Tôn kia có làm như thế không? Chứ tôi lo người ta thả con săn sắt bắt con cá sộp lắm, phải cảnh giác, ông nhẩy?

-Cũng còn tuỳ cụạ. Thôi thì cứ xem người ta làm chứđừng nghe người ta nói...
-Ông có thấy cái anh Hàn chủ tịch xã mình khúm núm quá không? Làm vậy mất tư thế thể diện, người ta giàu có thế người ta khinh cho.
- Cụ cũng nghĩ thế a? Tôi thì tôi mong mọi điều tốt đẹp sẽ đến... Ông mới nói đến đó là hội trường giải tán. Người người túa ra ngoài. Anh chủ tịch Hàn dẫn ngài Đê Vít Tôn đi bắt tay các trưởng ban ngành trong xã và các vị lão thành. Vẫn cái lối đưa tay ra cho người ta bắt còn mình thì hờ hững quay mặt đi nơi khác, ngài Việt kiều yêu nước nói nói, cười cười. Đến trước mặt ông, có nghĩa là giáp mặt nhau, bất ngờ ngài nhìn ông chằm chằm. Chẳng biết ngài Việt kiều yêu nước có nhận ra không, nhưng ông thấy miệng ngài há hốc ra và hai mắt ngài trắng bệch... cũng cái cặp mắt kinh hoàng và ngơ ngác ngày trước.

NƠI DÒNG SÔNG CHẢY QUA

VÕ THỊ XUÂN HÀ

Bầu trời nặng như chì vào buổi sáng. Một cô bé đeo một ôm những chum lắc treo chìa khoá, những chú lính chì, những con búp bê bện bằng len và vải mụn len lỏi trên phố.

Hai bên con đường nơi nó đang đi qua là những căn nhà lúp xúp của dãy phố xép. Một cây đa cổ thụ loà xoà che kín phía trên mái những căn nhà cấp bốn chạy theo mặt phố. Thấp thoáng phía sau một dãy nhà lụp xụp là mái chùa cổ. Từ phía đó vọng đến tiếng chuông thỉnh trong không gian buổi sớm. Phía sau chùa là dòng sông. Bến cát vọng lên tiếng cười của lũ trẻ con nhà thuyền chài. Những cái lá vàng bị gió đẩy trượt theo bờ cát. Mưa xuống lây, rây từng . Tiếng rao của cô bé vang xa: “Búp bê đây...” Tiếng rao trong vắt, như chuỗi hạt cườm lóng lánh dắt trên những vòm lá, len lỏi giữa những tiếng ù ù của dòng sông đang chảy và tiếng thành phố mới thức dậy.

Hân dựng xe vào chỗ gửi xe ngay cổng chùa. Chị hơi nhíu mày khi nhìn thấy con bé bán búp bê:
- Đi bán sớm thế hở Linh?
- Em chào cô! Hân vẫy tay:
-Có ai lại đi chơi búp bê sớm thế cơ chứ. Lại đây cô mua cho một con nào.
-Thế là cô có 17 con rồi. Linh nhẩm bẩm. Hân nhìn cô bé:
-Sao nhớ thế? Linh không trả lời câu hỏi của Hân mà líu tíu khoe:
Đêm nào mẹ em cũng tết được hai con. Sư Phúc ở chùa thỉnh thoảng cũng mua cho em một con.
- Đã làm hết bài tập chưa? .
- Em còn một bài toán khó quá chưa giải được. Em làm xong bài văn cô giao rồi.
Nó cười nhìn Hân. Nhưng trong ánh mắt nhìn luôn luôn có gì đó tò mò, vừa thán phục, vừa săm soi...

Chùa Phúc Ân tuy bề ngoài nhỏ nhắn nhưng phía trong rộng thênh. Hân đi lẫn trong dòng người tâm nguyện thành kính vào chùa. Không biết lần này là lần thứ bao nhiêu chị vừa đặt chân vào gian chùa chính vừa tưởng tượng ra gương mặt của một tiêu thiên thần đang mỉm cười với chị từ trên cao. Chịđặt những đồng lễ lên bàn thờ như mọi người rồi cùng chắp tay theo tiếng chuông thỉnh của sư Phúc:

- Nam mô a di đà Phật...! Cả gian nhà chùa vang lên tiếng cầu. “Nam mô a di đà Phật?”. Xong buổi lễ, Hân đi phía nhà ngang. Mọi người hồ hởi đón Hân. Sư Phúc vừa xếp mõ, vui vẻ:
- A di đà Phật, lâu lắm mới thấy cô giáo vào chùa. Hân chắp tay vái lại:
-Tôi bận quá, thắp hương ở nhà khấn vọng thôi.
- Cốt lòng thành là được. Chúng tôi cũng đang muốn nhờ thầy cô một việc.

Nhà chùa định mở lớp dạy thêm cho đám trẻ lang thang.
- Vâng, sư bác và các bác các thầy cứ cho ý kiến, chúng tôi sẽ cố gắng thu xếp.
Có tiếng trẻ con khóc vọng ra từ trong buồng nhà ngang. Mấy sư nữ vụt chạy vào. Hân h ỏi bà giúp việc:
- Nhà chùa có trẻ sơ sinh nhà ai hay sao?
-Không biết đâu, sáng sớm hôm nọ sư Phúc nhặt đươc ngoài cổng. Những hai chị em, rõ tội nghiệp. Chẳng biết mẹ chúng thất cơ lỡ vận ra sao màđành

phó thác cho nhà chùa.
- Nhà chùa định nuôi hay đưa chúng đi? - Hân dè dặt hỏi:
- Thì biết đưa chúng đi đâu. Có ai hảo tâm hay không có con nhận nuôi thì cũng đỡ khổ cho chúng.

Nói xong, bà giúp vi ệc cho nhà chùa chợt ngưng bặt vì biết Hân cũng là người không có con. Nhưng mắt Hân sáng bừng. Chị vụt đứng dậy, đi vào buồng đỡ lấy đứa trẻđang mút bình sữa chùn chụt trên tay một ni cô. Chị nhìn nó ăn như hút hồn.

- Nó d ễ thương quá cô nhỉ. Ni cô lắc bình sữa:
- Gần hết cả chai mà còn thòm them. Chắc mẹ nó không có tiền nuôi con.

Hoặc là người ta dặm trường thân gái bà giáo nhỉ. Lại còn con chị đang ngủ ngon lành kia nữa.
Lúc ấy Hân mới nhìn thấy con bé con đang lăn trong góc giường dưới tấm chăn nâu sồng. Ni cô rút con búp bê bằng len ra dứ dứ trước mặt thằng bé:
- Ngoan nào, ngoan nào. Hân nhìn con búp bê, nhận ra đó là búp bê của mẹ con bà đồng Nam làm.

Chị xuýt xoa: ,
-Chúng nó dễ thương quá: Dứt ruột bỏ hai đứa con lại cho nhà chùa, chắc mẹ chúng cùng đường rồi. Nom chúng cũng sạch sẽ, sáng sủa.

- Để con bé hồi tỉnh lại rồi hỏi tên hỏi tuổi xem nó có nhớđược không? Chả chắc đã nhớđược bà giáo nhỉ, bé quá thế kia. Nom bà giáo, tôi đồ chừng như muốn đón chúng về. Làm phúc được phúc bà ạ. Hân không nói gì nữa. Lẳng lặng xếp lại tấm chăn cho con bé rồi nhẹ nhàng đặt thằng cu em xuống giường. Chị vuốt con búp bê rồi tần ngần đặt một ít tiền vào tay ni cô:

- Tôi gửi các cháu ít tiền.
Phải khéo lắm, Hân mới thuyết phục được chồng vào bệnh viện xét nghiệm. Lấy nhau đã lâu mà chưa có được mụn con, Thành vốn là một người đàn ông lặng lẽ, nghiêm nghị, nay lại càng lặng lẽ nghiêm nghị hơn. Hai vợ chồng ngồi: chờ trên chiếc ghế băng dài. Không ai nói với em câu nào. Không khí nặng nề vì Thành không thể nào chấp nhận mình lại phải ngồi ở một nơi kém khí thế này. Còn Hân, chị cứ cảm thầy dường như mình có lỗi trong chuyện phải để chồng đi đến chỗ này. Chị ngồi ngoẹo đầu trông như một đứa trẻ biết lỗi. Ngoài hành lang, những thiếu phụ mệt mỏi đang đi lại hoặc ngồi chờ đợi đến lượt khám: Họ vác những cái bụng các cỡ qua lại trước mặt Thành. Anh khẽ nhíu mày, sượng sùng. Những cái bụng cứ vươn ra như trêu người lần lượt cái này đến cái khác, thản nhiên, tung tẩy, yếu ớt, kiêu hãnh... Dường như những cái bụng đó đã nói lên hết tất cả những tính cách của những con người đang thành hình và sắp hiện hữu trên cuộc đời. Những cái bụng cứ phình ra trước mắt. Anh cảm thấy như mình đang loạng choạng lên xe trên một đoạn đường đất đỏ. Những cái bụng biến thành những đứa trẻ ngu nghịch. Chúng nhìn anh mà cười sằng sặc. Chúng xúm quanh anh, gào rú. Thành ngạc nhiên chững xe lại:

- Này, các anh làm cái trò gì thế?
- Trò gì à? Để dạy cho ông một bài học. Ông có biết ông phạm phải cái tội gì không? Thành hơi tái mặt. Anh sẵng giọng:
-Các cậu là ai mà dám can thiệp vào những chuyện của người khác. Lũ thanh niên vẫn quay vòng quanh người thầy đáng kính. Chúng cười sằng sặc:

- Ông vẫn chưa hiểu ra à? Ông có biết ông đã phạm vào tội gì không? Tội giả vờ sạch sẽ quá. Như thế rất đạo đức giả thầy giáo ạ. Sống với ông chắc chẳng thú vị gì.

- Nhưng... các anh là ai?

Nh ững gương mặt méo mó chạy vòng quanh Thành. Những tiếng cười sằng sặc, náo loạn, khinh miệt. Anh không né tránh, cũng chẳng sợ hãi. Nhưng anh ngây ra, đờ đẫn, vô hồn. Tiếng cười và những lời nói văng vẳng bên tai anh: “Ông có biết ông đã phạm vào tội gì không. Tội giả vờ sạch sẽ quá. Như thế rất đạo đức giả, thầy giáo ạ: Sống với ông chắc chẳng thú vị gì”.

“Sự tẻ nhạt và đạo đức giả...! Sự tẻ nhạt và đạo đức giả...!”.

Thành giật mình rồi tỉnh lại. Một chị có cái bụng rất to ngồi phịch xuống bên cạnh. Anh ngồi xích ra như vẫn còn sợ cái lũ trẻở đâu đó quấy rối. Thành lén nhìn sang vợ. Chịđang nghĩ đến những điều gì đó mà gương mặt sáng bừng. Hân nhìn. những thiếu phụ có thai một cách thèm khát. Chị thò tay vào cái túi, trong đó có con búp bê đang ló đầu ra nheo nheo cặp mắt đen láy nhìn chị. Hân khẽ mỉm cười để vẫy chào nó.

Đến khi có ông bác sĩ ló đầu ra, Thành mới quay đầu sang giục vợ:
- Vào trước đi. Bác sĩ vẫy tay:
-Cả hai anh chị vào trong đây. Anh sang phòng tay phải kia kìa. Còn chị ngồi đây.
Cuối buổi, cả hai đi ra cổng bệnh viện. Họ im lặng lên xe đi về. Hân bần thần, tay chị bóp chặt con búp bê trong túi.
Buổi tối, Linh rón rén đi vào phía sau cửa nhà chùa:
- Bà ơi, hôm nay cháu bán ế quá. Cháu gửi cho các em con búp bê cháu mới bện tối qua. Ni cô già cười móm mém:
- Cô giáo Hân vừa mới tới cho hai đứa ít tiền. Nom mặt mày méo xệch. Chắc cô giáo muốn đón lũ trẻ mà ông giáo không cho. Linh dẩu môi:
- Cháu mà là thầy cháu cũng không muốn.
- Sao cháu nói vậy?
-Lúc nào thầy ấy cũng nghiêm nghị. Nhỡđâu chúng nó hỗn thầy lại không dám đánh mắng. Ngộ nhỡ người ta đánh giá...
- Con nhà mẹ đồng có khác. Nói năng như một bà chiêm tinh. Cháu phải ăn nhiều vào. Còn nhỏ người lắm.
- Cháu sắp thành người lớn rồi đấy.
- Bao giờ thì thi vào đại học?
-Vâng, cháu sẽ thi vào trường... mà thôi, bí mật? Hôm nay cháu bận rồi. Linh rảo bước thật nhanh trên con phố vắng. Hôm nay nó đã nhìn thấy thầy Thành đến nhà chị Thương ở xóm Chùa gần bến sông. Nó nhìn thấy thầy kéo chị ấy vào lòng ngay bên hiên nhà. Không biết có nên mách cho cô Hân? Linh thấy trời đất như chao đảo. Giá như có Giang ở nhà, Linh sẽ không ngại ngần gì để đến tìm anh. Có thể anh sẽ có cách nào giúp cô? Nhưng liệu Giang có để ý đến một cô bé với những con búp bê nghèo nàn?

Trên chiếc giường đôi, Hân nằm rũ rượi. Chị lắng nghe tiếng cô bạn hỏi mà như đang trôi trong một giấc mơ khủng khiếp.
- Này, cậu có biết người ta đang nói gì về ông Thành không? Hân thoáng tái mặt. Hằng nhìn sâu vào mắt Hân:
- Hay cậu giả không biết gì? Cậu thử hỏi mấy chị xóm Chùa xem. Hân thẫn thờ:
- Chẳng hỏi thì anh ấy cũng đi rồi: Cô ta cũng tự nguyện. Thì tớ cũng chỉ cốt sao có người sinh cho anh ấy một mụn con. Anh ấy hứa hàng tuần chỉ sang với cô ấy một đôi lần, còn thì lại về nhà với tớ. Tiếng Hằng văng vẳng:
- Trời ơi, tớ không thể cao cả như cậu được. Tớ mà thấy ống Hùng nhà tớ đi với cô nào bay đèo cô nào là tớđiên lên ngay: Đàn ông vốn bạc từ ,trong trứng bạc ra...
- Tớ cũng...đau lắm. Nhưng cậu bảo làm thế nào được? Thương nhau thì phải biết hy sinh thôi. Tớ không thể sinh con cho anh ấy.
-Tớ không như cậu. Tớ không thích cái thế giới cao thượng của cậu. Tớ phải sống khoẻ. Mà muốn sống khoẻ thì phải yêu chính bản thân mình đã.
- Cậu dạy lũ nhỏ thế à?
- Đấy rồi cậu xem, theo quan điểm của tớ, lũ trẻ thành đạt. Còn đám nào chủ trương theo lối sống của cậu đámấy sẽ sống rất chật vật.
Hằng ngừng bặt. Hai người im lặng. Rồi Hằng nói tiếp, nhưng sắc giọng nhỏ hẳn:

- Nhưng cũng phải thừa nhận nếu không có những người như cậu, thế giới này sẽ suy tàn...

Linh lặng lẽ lùi ra khỏi ngõ. Nó ngồi xụp xuống bờ cỏ Hương đêm trùm chiếc khăn voan mỏng mảnh hơi sương lên tấm thân nhỏ bé. Nó xoè những con búp bê lên bầu trời trăng đang lên, để có thể nhìn sâu bên trong những vụn len, vụn vải. Nó nhớ đến gương mặt một người. Gương mặt đó nhoè trong ánh trăng non. Người bạn về rồi, Hân nằm rũ trên giường. Rồi chị bật dậy nhìn cái bóng đơn độc của mình hất lên tường. Ngoài trời trăng sáng vằng vặc. Chịđứng rất lâu bên cửa sổ, dõi theo bóng trăng. Hân mở cửa đi ra ngoài. Chị cứđi. Đi mãi. Như không biết mình đang làm gì. Con đường dài hun hun hút. Bỗng chị như nghe tiếng cậu học trò năm nào. Không, đó là tiếng một người con trai đã trưởng thành, đã qua nhiều khó khăn trong cuộc đời: “Môi lần em gặp chuyện gì đó khó khăn tưởng không thể vượt qua, em lai như nhìn thấy cô đứng trước mặt em. Em tưởng tượng cô sắp giang tay ra tát em... (Nụ cười của anh lan xa trên cánh đồng, thật ấm áp). Em cứ nghĩ đến cô, lo sợ cô sẽ gặp phải, chuyện gì đó trong cuộc sống mà em thì không biết. Hãy hứa với em là cô sẽ gọi em khi cần...”.

Chị quay người nhìn lên bầu trời đêm. Nơi đó có những vì sao nhấp nháy như theo dõi chị, soi sang bước đi của chị.

Hân đã đứng giữa cánh đồng. Chị ngứa mặt nhìn lên bầu trời đêm. Rồi gió ùa tới. Thấm sâu vào cơ thể chị. Mùi lúa non thơm man mác thoảng qua vỗ về. Chị như nhìn thấy trong gió bóng một người con trai khoác ba lô đang đứng trên đường. Bóng người đó khuất dạng trong biển lúa, trong gió. Nhấp nhô phía trước .

Hân không biết là phía sau chị, Linh cũng đang thất thểu đi Nó đi theo chị mà như không biết đi để làm gì.
Linh chìa những con búp bê ra trước mặt khách đi đường tiếng rao của nó như chùng xuống. Không ai đứng lại mua cho nó một con. Có tiẽng ai đó gọi:
- Linh ơi! Dường nhưđó là tiếng gọi mà Linh vẫn chờ trong giấc mơ của mình. Rồi tiếng người con trai thật gần:
- Linh, bán cho anh hết thỗ này nhé. Linh bối rối:
- Anh Giang, anh về thật đấy à?
- Ơ hay, thì anh về thăm mà, có sao không?
-Không, là em... Anh thích thì em tặng hết cho anh.
- Không, anh thích mua cơ. Để anh mua hết chỗ này.
- Anh mua làm gì mà nhiều thế?
- Anh thích!
- Có thật không?
- Thật! Với cảđể làm quà tặng. Linh chợt dẩu môi như một bà cụ non:
- Anh đừng tặng cô Hận nhé. Tặng là cô ấy sẽ...buồn lắm. Tự cô ấy mua thì được.
- Không đúng!
- Sao thế?
- Mẹ em bảo, nếu muốn người ta yêu mình thì đặt con búp bê lên ngực suốt đêm, rồi mang đến tặng người yêu, hoặc đặt búp bê xuống dưới gối của người đó. Người đó sẽ yêu mình suốt đời. Nếu muốn trả thù thì cắm một cây kim vào ngực búp bê, đặt xuống dưới gối của người đó... Ôi, em quên mất, tại sao em lại tiết lộđiều đó với anh nhỉ? Anh đừng nói cho ai biết bí mật đấy nhé.

- Anh không tin. Đó chắc là một câu chuyện cổ tích mà thôi.
- Em không biết. Nhưng em tin mẹ: Anh về thế này thật tốt. Em có chuyện muốn nói với anh...
Giang ngồi trước mặt Thành:

- Em biết thầy sẽ nói với em câu này. Thầy cho rằng em không có quyền can thiệp vào cuộc sống của thầy và cô. Nhưng em và thầy đều là đàn ông, và có một điều thầy không thể hiểu cả hai chúng ta đều có hình ảnh một người trong đầu, dù thầy không trân trọng hình ảnh đó, còn em thì ngược lại. Thành nhíu mày nhìn Giang:

- Tôi không có khái niệm trân trọng hình ảnh người đàn bà là vợ mình.
- Thầy ơi, em nghĩ mọi ngôn từđều là hoa mĩ cả. Thầy hãy giúp cô sống bình thường, hạnh phúc như bao người đàn bà khác.

- Bằng cách nào? Lẽ ra tôi không phải tranh luận hay trả lời anh bất cứđiều gì. Nhưng quả thật, tôi đã đang băn khoăn lắm. Có người để chia sẻ, cũng nhẹ người. Tôi không tin ai xung quanh tôi cả. Lúc nào cũng có người sẵn sàng rình rập, hạ bệ tôi. Chỉ có Hân là người lúc nào cũng coi tôi như một vị thánh. Mà tôi thì đâu phải là một vị thánh. Là đàn ông chắc cậu hiểu. Tôi cũng thích những cô gái đẹp. Tôi cũng thích bia bọt vui vẻ. Nhưng ngay cảở nhà, tôi cũng không được sống thoải mái. Cô ấy đã làm tôi phải tự bó mình trong hình ảnh một con người mực thước. Tôi mệt mỏi và bế tắc.Bế tắc. Cậu hiểu không? Ngay cả trên giường ngủ, cô ấy cũng làm cho tôi phải giữ gìn mực thước. Có lẽ chính tôi mới là người luôn phải sống vì cô ấy. Và thế là tôi phải phá tan. Phá tan mọi sự với Thương, tôi được làm cái thằng người.

Giang lắc đầu, đứng lên:

-Ai cũng có lý của mình. Cuối cùng để khổ cho chính cô. Thầy không cần phải nói thêmđiều gì. Chỉ mong thầy đừng xuất hiện nữa, hãy để cho cô Hân được tự do với nỗi cô đơn của mình. Chào thầy!

Thành hét lên:
- Anh không thể cấm tôi. Đó là vợ tôi. Dù gì cũng là vợ tôi
- Nhưng Giang đã không còn đó để Thành giãi bày hay lý sự.

Hân đi giữa dòng người đi dự hội rằm tháng Giêng trên điện Hòn, leo ngược lên núi đá giữa dòng sông. Gương mặt chịửng hồng.

D ưới sông, một con thuyền vượt nước băng lên. Linh đang vung tay chèo hớt hải đuổi theo một ai đó. Nhưng một con thuyền khác lại đang rẽ sóng đuổi theo. Trên thuyền là Giang. Thỉnh thoảng anh dừng tay chèo, bắc loa tay gọi:

-Linh ơi!

Hai con thuy ền cùng vượt sóng. Những con sóng thượng nguồn đổ về từng đợt. Gió thổi như muốn hất tung mái chèo: Giang gạt mồ hôi khi con thuyền đã áp sát thuyền Linh:

- Linh, mẹ em nói em tự lấy đi của mẹ cái lễ cắt tiền duyên định để mai làm cho người ta.
- Mẹ em đểđâu đấy không nhớ. Em lấy làm gì? Giang giữ cho hai con thuyền dừng lại. Hai con thuyền chòng chành giữa

dòng nước xoáy. Giang níu tay Linh:
-Linh, anh không tin vào chuyện bói toán. Nhưng anh đuổi theo em để bảo em đừng làm gì phiền cô Hân trên điện.
- Em làm gì mặc em.
- Hãy để cho cô Hân được sống theo ý mình. Cô ấy sống vì người khác nhiều quá rồi. Em định làm cái lễ cắt tiền duyên cho cô Hân phải không?

- C ắt đi để cho cô không còn ai yêu đương quấy phá. Để cho thầy Thành quay về với cô. Để cho anh khỏi mang cái gánh nặng trở thành người yêu thương quấy phá... Em hiểu anh và cô Hân. Nhưng em không thể chờ đợi. Em không muốn anh vì cô ấy mà quên đi người khác.

Giang giật mình:
- Linh, em nói gì vậy?
- Em ngồi cạnh Mai. Lúc nào có thư anh gửi về nó cũng cho em đọc. Lúc nào anh cũng nhắc đến cô Hân như cái cách một người con trai nhớ đến một người con gái. Cô ấy là cô giáo của anh, lại hơn anh 5 tuổi... Ngày còn nhỏ, em đã tưởng tượng lớn lên sẽ là vợ anh...

-Linh, em nói gì lạ vậy?
-Anh không để ý đến cô gái nào, cũng không để ý đến em. Anh lúc nào cũng lo cho cô Hân. Anh có th ể dối lòng mình. Nhưng anh không thể dối em được.
- Linh, em nói gì vậy? Em còn là một cô bé mà. Linh không nói gì, chỉ nhìn Giang chăm chăm. Con thuyền chòng chành.

Nhưng Linh bỗng thản nhiên mở nút áo ngực. Bộ ngực non tơ lộ ra giữa vùng trời nước mênh mông. Nó thì thầm, giọng run rẩy:
- Emđâu còn là một cô bé... Giang choáng ngợp trước cử chỉ của cô bé bấy lâu anh coi nhưđứa em. Anh nhắm mắt lại. Con thuyền nhỏ của Linh bỗng vọt lên phía trước một cách quả quyết Giang vẫn đứng giữa sông, trên con thuyền chòng chành. Anh vuốt mặt rồi ngửa mặt nhìn lên bầu trời. Rồi nằm xuống thuyền, mặc cho thuyền đưa anh xuôi theo dòng nước, trở lại thành phố.

Rời hội, Hân đi như người đã thoát trận. Chị bước xuống bến nước nhận ra cô bé Linh đang ngồi ngủ gục trên con thuyền nhỏ. Hân gọi:
- Linh, sao em lại ngồi ở đây ?
- Em chờđón cô về:
- Trời ơi, sao em cứ phải vất vả như vậy? Cô đi theo thuyền ai về chẳng được. Sao em không lên dự hội? Vui lắm. Cô có việc nên chẳng ra xem người ta làm lễ cúng Bà được. Chỉ thắp hương cho Bà rồi khấn vọng thôi.
-Lẽ ra em cũng lên, nhưng... sợ lạc cô. Anh Giang dặn em ngồi đợi cô, sợ cô về thuyền khác đông người.
-Giang, đâu rồi?
-Anh ấy không đến đây. Cô ơi, có bao giờ cô nghĩ em là người ích kỷ, là người xấu không? Hân cười:
-Cái cô bé này, đến là nhiều chuyện. Bao nhiêu chuyện hay chẳng nói, cứ thích làm bà già. Chốc nữa lên chùa với cô luôn thể nhé.
- Lên thăm các em hả cô?
-Không, lần này cô đến chùa là xin đón các em về.
-Thật hả cô? Thế thì thích quá. Em sẽ sang nhà cô trông chúng nó cho cô đi dạy. Em sẽ làm tặng hai đứa con búp bê với con người máy mới thật đẹp.
-Cái con bé này. Em cũng còn phải đi học với đi bán hàng giúp mẹ chứ.
-Nhưng em sẽ sang thường xuyên với cô. Cả Mai. Với cả anh Giang nữa cô nhỉ.

Hân b ước xuống thuyền. Nước ào ạt chảy dưới đáy sâu lòng sông. Những tia nắng vượt lên trước con thuyền như những búp tay nhỏ xíu vẫy gọi. Gương mặt cô bé Linh sáng rực như cánh lá non. Gió nhẹ nhàng lùa những bông sương còn sót lại trong năng rập lờn bên mạn thuyền . Phía xa, bóng một con thuyền thấp thoáng. Trên thuyền là một người con trai đang khua chèo ngược sông . Người đó có dáng dấp như là Giang, nhưng không còn vẻ thư sinh, không còn ngập ngừng. Con thuyền chở anh đang băng băng về phía Hân, lẫn trong lớp sương mù màu sữa nếp.

SAPA MÂY PHỦ

THÁI BÁ TÂN

Họ đến Sapa lúc trời gần tối.Mặt trời tháng ba khuất sau núi, ánh lên một vần sáng màu da cam lạnh và buồn. Cả không khí cũng đượm buồn, cái buồn vắng người và vùng núi quá ư yên tĩnh. Từ ô tô nhìn xuống, một vài ngôi nhà mới xây mái đỏ tường trắng trông lạc lõng giữa một màu xanh thầm sũng hơi sương. Ngồi sau tay lái là một người đàn ông đứng tuổi, đeo kính trắng mắt dày chứng tỏ ông cận nặng, nét mặt hiền hậu tuy khắc khổ. Vợ ông, một người phụ nữ bé nhỏ còn giữ được vẻ đẹp thanh thoát thời trẻ, ngồi phía sau, lơđãng nhìn ra ngoài. Cả hai đều có vẻ giàu có, đáng kính, thể hiện qua cách ăn mặc, điệu bộ, và cả chiếc Ford Mondeo màu đen bóng, loại ô tô Mỹ nổi tiếng mới thấy xuất hiện ở Hà Nội.

“Tôi không hiểu ông lên đây làm gì. Trời lạnh thế này” .

Bà nói khi hôm sau hai ng ười ngồi ăn sáng ở khách sạn sang nhất của thị trấn trên một ngọn đồi. Mà quả rét thật. Bà ngồi co ro, quàng lên người chiếc khăn len to màu xanh. Như thường lệ khi ngủ dậy, bà trang điểm chút ít, đúng kiểu người ta quen ăn diện nhưng ý tứ.

Ông lặng yên cầm chai rượu vang rót vào hai chiếc ly chân cao, một lúc sau mới đáp:
“Có lẽ bà nói đúng, nhưng tôi không muốn đi nơi khác. Vả lại ở đây  có chút kỷ niệm…”. “Kỷ niệm? Sao ông không bao giờ kể cho tôi nghe?” “Tại tôi nghĩ bà không cần biết, không muốn biết. Chuyện ấy xưa mà”. “Hôm nay tôi thấy ông như buồn buồn điều gì. Chắc vì cái kỷ niệm ấy?” Ông không đáp, lại rót rượu cho mình. “Một thiên tình sử lãng mạn? Một thôn nữ xinh đẹp và hoang dã?” Bà khẽ

cười, pha chút châm biếm.
“Ừ, không hoàn toàn nhưng đúng thế. Một cô gái người Thái, rất xinh, nồng cháy và pha chút hoang dã như bà nói”. “Sao ông không lấy cô ta làm vợ ?” “Vì tôi biết sẽ gặp bà, lấy bà”. “Cảm ơn. Ông kể nghiêm túc cho tôi nghe với nào”. Khi thấy chồng cứ mân

mê ly rượu, bà nói thêm: “Hay đấy, tự mình khơi chuyện rồi lại im lặng không
chịu nói gì nữa!”
Thực ra chẳng có nhiều để nói. Vì chúng tôi quen nhau được ba tháng thì cô ấy chết, thời gian yêu nhau còn ít hơn”. “Chết?” Bà định hỏi vì sao nhưng lại thôi. Ông cũng chẳng nói gì thêm. Mặt trời đã nhô lên quá hàng cây trước khách sạn, vất vả lắm mới chui ra khỏi đám mây dày đặc. Gió se se thổi. Xa xa phía dưới, những mảng sương mù mỏng trắng đục nhưđứng yên một chỗ, nhưng ông biết chúng đang trôi chầm chậm vì có gió. Còn ở đây  thì không có sương mù, chỉẩm ướt, trên lá cây lấm tấm những giọt nước nhỏ. Không khí trong lành, thoang thoảng mùi gì đó ông không tìm được tên gọi.

“Tôi định tới đó”. Ông lại lên tiếng khi cô hầu bàn mặc áo dài màu hồng vừa bê bát đĩa đi, chỉ trừ chai rượu và hai chiếc cốc. “Bà có đi với tôi không?”. “Tới đó là tới đâu?” “Bản Vẹo. Ngày xưa tôi được phân về dạy học ởđó, nơi tôi đã gặp và yêu cô ấy... Cách đây chỉ mươi cây số, nhưng đường xấu”. “Không, ông đi đi. Hôm nay tôi mệt”. Bà nói rồi đứng dậy bỏ lên phòng. Đã qua cái thời có thể ghen tuông, vả lại thực ra chẳng có gì để ghen, nhưng bà vẫn thấy ấm ức vô cớ. Bà sống với ông gần ba mươi năm nay, có thể nói là yên ấm, hạnh phúc. Ông là người chồng tốt, chu đáo với vợ con, nhưng với nhạy cảm của người đàn bà tinh tế, bà biết hình như suốt chừng ấy năm vẫn có cái gì đấy, ai đấy đứng xen giữa vợ chồng họ. Bà nhiều lần cốđoán mà không đoán ra. Bây giờ bà biết người ấy là ai. Dẫu không nhỏ nhen cố chấp, bà vẫn không kìmđược thái độ hờn dỗi của mình. Ông biết. Bản thân ông cũng không thực sự muốn vợ đi cùng. Chỉ lờ mờ thấy như mình có lỗi.

Đó là một ngày mưa tầm tã vào tháng chín năm 1967, khi tốt nghiệp xong Đại học sư phạm anh được phân về vùng này. Vì lý do sức khoẻ, cụ thể là mắt cận ba điốp người ta không gọi anh nhập ngũ như nhiều bạn cùng lớp. Ra đi từsá ng sớm với chiếc ba lô con cóc tòng teng trên lưng, mãi gần tối mới đến được nơi cần đến, trường cấp ba Cẩm Yên, nhưng anh chẳng thấy ai trong mấy ngôi nhà nứa tuềnh toàng ởđấy, đành hỏi thăm nhà ông chủ tịch xã định xin ngủ qua đêm rồi hẵng hay. Lại phải đội mưa dẫm bùn them ba cây số nữa để đến nhà ông chủ tịch. Hoá ra ông này đã được báo trước anh sẽ đến, và được giao nhiệm vụ tìm cho anh một nhà dân để trọ vì trường không có nhà riêng cho giáo viên. “Tìm nơi náo kha khá một chút. Tay này Hà Nội gốc, có thể khó tính đấy!” Bản Vẹo của ông sống quy tụ, người Kinh nhiều hơn người Thượng, do trước đây có nông trường chè gần đấy, nay đã giải thể. Ông người Thái, vợ ông vốn là một trong những cô gái từ dưới xuôi lên của cái nông trường ấy. Cả buổi chiều trước đó ông đau đầu không biết phải bố trí “anh chàng Hà Nội khó tính” này ở đâu. Trong bản nhà nào cũng nghèo. Cuối cùng ông quyết định cho anh ta sống trong nhà ông, một gia Đình tự ông đánh giá có văn hoá nhất và khá nhất trong cả xã. Ngôi nhà “nhất xã” ấy có tường xây, trát vữa một mặt phía trong, mái ngói hẳn hoi dù đôi chỗ dột, đuồn đuỗn bốn gian nhỏ như nhà tập thể. Anh được ở gian trống cuối, có chiếc cửa sổ không cánh, che bằng vải nhựa nhìn ra bãi sắn. Xa hơn tí nữa là chiếc hồ nhỏ bình thường nhưng với anh rất thơ mộng. Nhà ít người so với dân trong vùng, ngoài ông chủ tịch xã có vợ ông, một người đàn bà quê Hưng Yên, hơn bốn mươi tuổi, ít nói, có vẻ một thời xinh đẹp nhưng gây giờ gầy đét, da xám như người bị sốt rét lâu ngày. Anh thấy hai đứa trẻ, một cậu bé khoảng mười ba và đứa con gái thò lò mũi xanh. Thấy nói còn đứa nữa, đã lớn, lúc anh đến không có nhà. Anh tắm giặt, thay quần áo xong và đang ngồi uống nước, nói chuyện với ông bà chủ tịch thì có người bước vào nhà. Bên ngoài trời vẫn mưa nặng hạt. Lúc ấy đã tối hẳn và căn nhà được chiếu sáng bằng chiếc đèn bão to như quả dưa bở, bóng ám muội do lâu ngày không lau. Trong góc phòng ấy treo chiếc đèn măng-xông chắc chỉ dành cho những dịp long trọng phục vụ nhiều người. “Cái Bình, con gái tôi đấy!”. Ông chủ nhà nói. Có vợ người Kinh, mấy năm đi bộđội, anh làm chủ tịch xã xuống huyện hội họp thường xuyên nên ông đã bị “xuôi hoá “ từ lâu, dễ nhận thấy qua cách cư xử, nói năng và cách đặt tên con con. “Năm nay xong lớp mười, tốt nghiệp phổ thông còn chưa biết làm gì, đi đâu đây”. Rồi ông quay sang con gái: “Đây là thầy Thọ mới từ Hà Nội lên. Sẽ dạy trường con đây”.

Cô gái lúng búng “chào thầy”, quay sang nhìn anh, rùng mình hất mái tóc dài về phía sau rồi đi xuống bếp.

Dưới ánh đèn dầu tù mù anh kịp nhận thấy một khuôn mặt tuyệt đẹp, đẹp đến mức khiến anh sững sờ chốc lát. Nó khác hẳn vẻ đẹp thường thấy ở các cô gái đẹp thủđô. Có cái gì đó mới mẻ, tinh khiết, bí ẩn, thậm chí hoang dã. Khuôn mặt xinh đẹp ấy đang ướt sũng nước mưa (không hiểu sao cô đi đâu về không mũ nón gì cả), quần áo mỏng dính chặt cơ thể con gái mới lớn với những đường nét thật mềm mại và gợi cảm. Đêmấy và nhiều hôm sau anh còn bị ám ảnh mãi bởi cuộc gặp bất ngờ này. Anh giật mình lo lắng khi phải tự thú rằng hình như anh đã yêu cô, yêu ngay từ cái nhìn đầu tiên như người ta vẫn nói. Anh nghĩ có lẽ do tính anh dễ xúc động, do bị choáng chút ít vềđi đường mệt và thời tiết, rồi mọi việc đâu sẽ vào đấy. Nhưng anh nhầm... Trường cấp ba Cẩm Yên chỉ vẻn vẹn một lớp mười, hai lớp chín và ba lớp tám. Anh được phân dạy sử, kiêm luôn cả môn địa lớp tám và lớp chín. Thời ấy không chỉ học sinh mà thầy cũng thiếu. Việc giảng dạy chẳng mấy vất vả. Chỉ buồn, cái buồn miền núi suốt ngày chẳng có gì làm, chẳng đi đâu, chẳng biết nói chuyện với ai. Hơn thế, trời hay mưa, không mưa thì sương mù phủ dày đặc, da thịt luôn ẩm ướt nhưđổ mồ hôi mùa hè, không khí có mùi gì như mùi mốc, lắm lúc buồn nôn. Rất ít ngày trời đẹp. May anh mang theo mấy cuốn tiểu thuyết, chủ đề tiểu thuyết cổ điển Nga trong đó có cuốn. Tội ác và Trừng phạt của Đôtxtôiepxki, đọc nhiều lần đến mức bị ám ảnh muốn tự mình phạm một tội ác nào đó. Có cả cuốn Axia của Tuốcghênhép mà anh thấy Bình, cô con gái ông chủ tịch xã, na ná giáng một nữ nhân vật trong đó. Anh và Bình ít gặp nhau, ngoài một ngày hai bữa ăn trưa và tối. Ít khi cô ăn sáng. Buổi sáng đi học, buổi chiều hôm nào cô cũng theo mẹ lên đòi trồng gì ngoài ấy đến tối mới về. Trong bữa ăn, từ khi có anh cô thường cúi mặt hoặc nhìn đi nơi khác. Nói chuyện thì hầu như không, ngoài những câu chào hỏi bắt buộc. Chính vì điều này khiến anh, có thể cả bố mẹ cô nữa, đoán hiểu cô không thờ ơ với anh. Đôi khi anh thấy nhìn trộm mình, và lần nào ngẫu nhiên gặp nhau má cô cũng đỏ bừng. Còn anh thì bây giờ, được quan sát kỹ hơn, bình tĩnh hơn, anh càng thấy cô xinh đẹp và đặc biệt hấp dẫn. Như con thú nhỏ vừa nhút nhát vừa có cái gì đấy mãnh liệt vụng về che giấu bên trong. Tất nhiên, anh phải cố giữ kín tình cảm thật của mình, làm như không để ý tới cô, chỉ thỉnh thoảng giúp cậu em làm bài khi cần. Cậu này học dốt nhưng thích đọc sách, có thể do vậy nên rất quý anh, vì với cậu, anh là nguồn sách vô tận. Thỉnh thoảng, theo yêu cầu của bà mẹ, anh nói nếu Bình có gì không hiểu, anh làm giúp, nhưng lần nào cô cũng lặng lẽ lắc đầu. Anh chẳng hiểu ý bà thế nào. Có thể vô tình, cũng có thể lo xa, bà nghĩ tới cuộc hôn nhân tương lai giữa con bà và anh chàng thư sinh Hà Nội đẹp trai, lại là ông giáo, cái nghề rất được coi trọng ở vùng này. Suy cho cùng, điểm mặt tất cả, bà thấy chẳng ai xứng đáng hơn. Chắc bà cũng nhận thấy tình cảm của anh đối với Bình. Một hôm, đi đâu về, anh chợt thấy Bình chạy bổ từ trong nhà ra, bối rối và xấu hổ. Hình như từ phòng anh. Anh vội bước vào và thấy một mẩu giấy nhỏ trên bàn xé từ cuốn vở học trò: “Tối nay em chờ anh bên hồ”.

Anh ngồi thừ trên ghế, ngạc nhiên và mừng lo lẫn lộn. Bữa ăn tối diễn ra như thường lệ. Bình không một lần nhìn anh. Ăn xong, cô bảo mẹ sang nhà bạn học bài rồi đi luôn. Vì thỉnh thoảng vẫn đi dạo vào buổi tối, nên anh có thể ra đi mà không bị ai nghi ngờ.Khốn nỗi hôm ấy cậu em cứ nằng nặc nhờ giải giúp bài toán khó, nên khi anh ra khỏi nhà đã gần chín giờ. Đầu tháng, ánh trăng bàng bạc, mỏng và ẩm ướt. Bốn bề yên ắng, chỉ buồn buồn tiếng côn trùng đâu đó vọng lại. Anh bước nhanh qua bãi sắn về phía hồ, timđập mạnh vì hồi hộp. Thậm chí không nghĩ tới hậu quả. Không nghĩ gì ngoài việc có người đang chờ anh bên hồ. Bình ngồi bên tảng đá lớn trên bờ. Bên cạnh có tảng đá khác nhỏ hơn. Cô ôm gối, đầu cúi gục, im lặng và cả anh lên tiếng gọi. Anh lại gần, khẽđặt tay lên vai cô và biết cô đang khóc. Anh ngồi xuống cạnh, hồi lâu không biết nói gì, cuối cùng nhẹ nhàng nâng đầu cô lên và hôn vào đôi mắt ướt. “Người ta nói con gái dân tộc mãnh liệt lắm”, anh nghĩ. Nhưng để chủ động hẹn thế này thì chắc Bình phải yêu anh ghê gớm, đấu tranh ghê gớm và cũng bất chấp ghê gớm”. “Anh yêu em! Yêu ngay từ cái nhìn đầu tiên như trong tiểu thuyết”. Anh nói một cách giản dị rồi cười thành tiếng, cố lấy vẻ thật tự nhiên. Hình như tiếng cười này giúp cả hai vượt qua sự lúng túng ban đầu.

Anh vòng tay ôm cô, xoay v ề phía mình. Người cô run run lên như bị sốt. “Em có yêu anh không ?” Cô khẽ gật đầu, áp mặt vào ngực anh. Hai người im lặng hồi lâu. “Cũng từ cái nhìn đầu tiên?” “Không. Phải mấy ngày sau. Rồi em trở thành nhưđứa mất hồn”. Cô nói

cũng thật giản dị. “Anh không nhận thấy à?”.
“Có” Anh đáp. Thực ra anh không nhận thấy gì cả. Lại càng không biết cô mất hồn” vì anh. “Còn em, em có biết anh yêu em không, yêu ngay từđầu?” “Có và em chờ. Sao anh không nói gì với em? Sao anh bắt em chờ lâu thế,

cho đến lúc không chờđược nữa?”.

“T ại anh sợ. Dẫu sao cũng mới ba tháng. Anh sợ mọi người. Nhưng ngay ngày mai anh sẽ nói chuyện với bố mẹ em...”. “Đừng. Khoan đã”. Rồi cô ngước nhìn lên, nghiêm túc hỏi: “Anh sẽ cưới em?”

Tất nhiên!” “Anh thề đi!” “Không cần thề”, anh cười “Anh cũng mất hồn vì em. Không phải mấy ngày sau, mà ngay từ hôm đầu mới gặp. Tất nhiên anh sẽ lấy em. Còn em?” “Em là con gái, không cần hỏi”. Hai người lại im lặng, rồi anh nói, thật thà đến mức ngây ngô, nhưng không ai để ý đến sự ngây ngơấy: “Vậy là chúng ta yêu nhau và sẽ lấy nhau!” “Vâng. Rồi anh sẽ đưa em về Hà Nội? Em thích được sống ở Hà Nội, ở đây  buồn lắm”. “Anh sẽđưa em về Hà Nội. Mà thôi, ta phải về, kẻo mọi người nghi”. Hai đứa đứng dậy. Chỉ lúc này họ mới hôn nhau. Trăng có vẻ mờ hơn, sương cũng nhiều hơn như muốn che họ khỏi những con mắt tò mò.

Những ngày tiếp theo, đêm nào họ cũng hẹn gặp nhau bên hồ mà không ai biết, hoặc có thể biết nhưng giả vờ không. Tuy nhiên, bây giờ khi nhà vắng người, họ vui vẻ nói chuyện với nhau, hôn nhau trong niềm hạnh phúc ngây ngất.

Một tối nọ, khi hai người vừa ra tới hồ, cô bảo anh: “Ta xuống tắm đi!”. Anh chưa kịp trả lời thì cô đã nhanh nhẹn cởi hết quần áo, ngay trước mặt anh mà không chút e thẹn, rồi một mình lội xuống nước. “Con gái miền núi hồn nhiên thật!”. Anh thầm nghĩ và mỉm cười một mình. Nhưng anh không xuống tắm, chỉ ngồi trên bờ. Lại càng không muốn tắm truồng. Không hiểu sao anh thấy ngượng, dù ý nghĩđược tắm truồng với người yêu dưới đêm trăng thật hấp dẫn. Thích nhưng vẫn ngượng, vì tính anh vốn nhút nhát và hay cả thẹn.

Mười lăm phút sau, cô lên.
“ Anh lau người cho emđi!” Cô nói rồi ôm ghì lấy anh để nước thấm hết cả quần áo.

Phải nói anh hơi thoáng chút bối rối. Tất nhiên anh hiểu cô muốn gì. Anh ôm chặt cô. Người anh cũng run lên, hừng hực. Nhưng một lúc sau anh từ từ buông cô ra:

“Em mặc quần áo vào, kẻo lạnh”.
Cô ngoan ngoãn nghe theo, rồi họ ra về trong im lặng. Ba hôm sau anh được biết cô đã viết đơn xung phong ra mặt trận, và sắp phải lên đường. “Trời! Sao em làm thế?” Anh kêu lên, gần như hoảng hốt. “Cả lớp viết .Người ta chỉ chọn ba đứa - Em là lớp trưởng nên được chọn”. “Em muốn bỏ anh màđi thật à?” “Không, em không muốn đi. Nhưng em là lớp trưởng... Em muốn ở lại với anh!” “Vậy sao xung phong?” ”Cả lớp xung phong...” Cô thút thít khóc. Không biết nói gì hơn, anh ôm cô vào lòng, như sợ buông

cô ra, cô sẽ biến đi mất.

“Hay anh và em cùng b ỏ trốn? Vào rừng chẳng hạn. Em biết một chỗ rừng rậm lắm, không ai tìm thấy đâu!” Cuối cùng cô ngước nhìn anh giọng nghiêm túc.

Anh thấy buồn cười với cái ý nghĩ trẻ con ấy.
“Không được, phải tìm cách khác. Không có em, anh chết mất. Mà em cũng có thể chết. Chiến tranh không đùa với ai đâu...”.
Em không sợ chết. Chỉ sợ xa anh”. Cô trầm ngâm một lúc rồi nói: “Mà có chết cũng chẳng sao. Em sẽ chờ anh dưới ấy!” “Em chỉ nói vớ vẩn, chết thế nào được!” “Em nói thật mà. Nếu ra đi mà không may phải chết, em sẽ chờ anh dưới ấy.

đang vượt Hàm Rồng.

“Ông nghĩ ngợi gì thế? Ăn đi kẻo nguội”. Bà nói bên bàn ăn ngay sáng hôm sau. “Chẳng nghĩ gì cả”, ông thờ ơ đáp. “Hôm nay Sapa nhiều Chờ suốt đời. Em sẽ không yêu ai, không lấy ai cả! Anh không thích em làm thế sao?” Anh không đáp, chỉ ôm chặt cô hơn và hôn tới tấp khắp mặt cô. Một tuần sau cô lên đường. Được nửa tháng thì có tin cô chết khi đoàn xe chở cô và những cô gái như cô bị trúng bom lúc mây quá”. “Sapa thì lúc nào chẳng vậy”. Ông lặng thinh rót đầy cốc rượu cho mình. Không hiểu đã là cốc thứ mấy.

Đúng, ông đang nghĩ về Bình, mối tình đầu ngắn ngủi, đẹp đẽ và đau đớn. Thực ra suốt mấy mươi năm qua lúc nào ông cũng nghĩ đến nó. Chuyện chỉ có thế. Đơn giản mà thật chua xót. Đúng như ông nói với bà: quen nhau ba tháng, yêu nhau còn ít hơn. Thế mà với ông, nó là mối tình đẹp nhất, quan trọng nhất, có lẽ còn duy nhất. Hôm qua ông ngồi gần như suốt ngày trên tảng đá nơi cô chủ động hẹn ông đến. Ông ngồi, nhớ lại lần đầu tiên nhìn thấy cô trong cái đêm mưa gió ấy. Khuôn mặt xinh đẹp hớp hồn của cô. Đôi mắt to tròn. Bộ quần áo ướt mỏng dính bám sát cơ thể mảnh mai với những đường cong tuyệt mỹ dẫu chưa phát triển hoàn toàn. Ông nhớ những cái hôn, những trò đùa nghịch trẻ con. Nhớ cả lần hốt hoảng giật bắn người khi đang hôn nhau thì bất chợt ông bố về, may chưa kịp nhìn thấy. Tất nhiên nhớ cảđêm trăng cuối cùng bên hồ, khi cô trần truồng trong vòng tay ông, sẵn sàng hiến dâng mà ông ngu ngốc từ chối. Điều này đặc biệt làm ông day dứt. Chắc lúc ấy cô xấu hổ và giận ông lắm. Ông thấy thương cho cô và cả cho mình rằng chuyện ấy đã không xảy ra. Mà cô thì chỉ mấy ngày sau đã chết.

“Chắc hôm qua ông vào thăm gia đình cô ấy”? – Bà hỏi.
“Chẳng còn ai nữa. Sau cái chết của cô ấy hai năm, ông người Thái chết vì ung thư. Bà vợ người Kinh đưa hai con về quê cũ Hưng Yên”. “Ông chưa kể tôi nghe vì sao cô ấy chết?” “Chưa à? Đơn giản thôi. Xung phong ra mặt trận. Chưa đánh đấm gì, cả xe

chở mấy chục cô gái học sinh bị trúng bomở Hàm Rồng. Chết hết. Đó là điều khủng khiếp nhất của chiến tranh. Bà hài lòng chưa?”. “Ông thô lỗ quá đấy!” “Ừ, tôi xin lỗi”. “Mà sao ông uống nhiều vậy? Từ nãy đến giờ tôi đếm được năm cốc rồi đấy”, “Xin lỗi, đây là cốc cuối cùng”. “Không lẽ suốt mấy chục năm qua ông không thể nào quên được cô ấy?” “Không”. “Và vẫn yêu cô ấy?” “Vẫn”. “Tức là suốt chừng ấy năm ông sống với tôi mà luôn nghĩ đến người đàn bà khác?” Không chờ câu trả lời, bà đột ngột đứng dậy bỏ lên phòng. “Tôi xin lỗi bà. Không hẳn như vậy. Tôi cũng yêu bà. Nhưng đó là chuyện khác. Xin lỗi”. Ông nói khi chỉ còn lại một mình, với tay lấy chai rượu.

Buổi chiều hôm ấy họ trở về Hà Nội. Vẫn cảnh cũ Sapa mây phủ trắng. Bất chợt ông có cảm giác như đâu đó dưới những đám mây ẩm ướt kia có ai đang đứng chờ ông. Chờđã lâu. Chờ một cách mòn mỏi và đau đớn.

“Em sẽ chờ anh ở dưới ấy”.
Cô Bình ngày xưa của ông đã nói như thế. Con gái miền núi kỳ lắm. Đã nói nhất định thế nào cũng làm.

HẾT