TruyenNganAuTim

Truyện Ngắn Ấu Tím

Mục Lục

BỐC MỘ

NỬA NHÁNH MIMOSA

XUÂN TRÔI

MỘT QUÃNG XUÂN THÌ

ÐOẠN CUỐI TÌNH YÊU

TẠ TÌNH

NHỚ BẠN

NHỚ NGÀY XƯA

NỖI LÒNG

NÓ VÀ TÔI

KIÊU HÃNH YÊU NGƯỜI

YÊU NGƯỜI NGOẠI ĐẠO

THỰC - MỘNG

“BA” ƠI ! EM YÊU BA

MÁI TÓC

LỄ TÌNH YÊU

HẠ NÊU

ÉN ƠI XUÂN GHÉ THĂM MÌNH

NHỚ NHỮNG NGÀY...

SINH NHẬT CỦA MÌNH

GIỖ MẸ

DẠ NHẬT QUỲNH

HOA QUỲNH -  VƯỜN TÔI XUÂN ĐẾN

MẸ

NGÀY CƯỚI

THƯỢC DƯỢC

TIỄN BƯỚC SANG NGANG

TRÀ MỘC

VỊ ĐẮNG

TƠ TẰM

TÂM CẢM

VẾT SẸO DÀI THEO NĂM THÁNG

VĨNH BIỆT NGHỆ SĨ ÚT TRÀ ÔN

BỐC MỘ

Kính dâng hương hồn Bố: Chu-Vũ-Văn

Tiếng cuốc nhịp nhàng bổ xuống nấm đất, âm thanh đục, ngắn. Đất ở Biên-Hòa, loại đất có màu nâu đỏ, chả thế mà từ Sài-Gòn đi Biên-Hoà khi trở về quần áo mặt mũi đều như được nhuộm cái mầu đất xỉn đỏ ấy.

Tiếng mấy tên bộ đội tò mò đi theo léo xéo:

"Không hiểu đã rữa hẳn chưa?"

Vừa dùng cái xẻng cá nhân xúc đất sang một phía, tôi vừa phóng tia nhìn sắc lạnh cho người vừa thốt lên câu nói ngớ ngẩn không đúng lúc ấy, thì ra là chú bộ đội mặt búng ra sữa, sáng nay đã hạch xách tôi đủ mọi điều, nào là giấy đi dường, giấy chứng minh nhân dân, giấy chứng minh hộ khẩu, giấy giới thiệu từ phường khóm nơi cư trú có mộc �7897�ỏ của quận huyện, giấy phép bốc mộ, giấy phép được chôn cất. Những tờ giấy mỏng tanh vàng ố, viết tay có, đánh máy có đầy lỗi chính tả, đè lên cái dấu mộc lem nhem hồng hồng đỏ đỏ là chữ ký ngoằn ngèo, không thật to như bánh xe thì lại bé tí như chữ O tròn, hay đơn giản hơn là chữ thập, xấp giấy này tôi cẩn thận bỏ vào cái bao nylon và kẹp vào quyển Chủ nghiã Mác-Lê (loại sách này dày và được phát cho sinh viên học tập) để không bị bở rách. Giấy tờ rõ ràng rành mạch xin được bốc mộ cho Bố tôi về gần nơi sinh quán, mà mấy chú lính cụ Hồ đều không chịu hiểu, người này ra kêu kẻ khác vào, đòi xem giấy tờ rồi hỏi tôi với cùng những câu hỏi đại loại:- là ai của người chết? - tại sao phải bốc mộ? Mãi đến khi tôi nhớ những gói thuốc lá Samit của Thái, được buôn lậu vào VN qua ngã Campuchia, để trong chiếc giỏ cói dưới chân thì cuộc hạch sách chấm dứt.

Tôi được đưa từ dãy nhà trước đây là nơi để kiểm soát quà cáp từ những người đi thăm nuôi tù học tập, đến nơi gọi là văn phòng hành chánh, nhìn những cấu trúc này, tôi biết: đã bao nhiêu người tù tại trại Suối Máu Biên-Hoà đổ mồ hôi, sôi nước mắt bằng máu để dựng nên, trong đó có Bác, Chú, Dượng và Bố tôi - một số bị đầy ải đến chết như Bố tôi, một số bị bắn chết như Dượng tôi -còn lại bao nhiêu đều bị đưa dần ra Bắc khoảng năm 78-79. Nền đất nện dày, lỗ chỗ những dấu nước mưa dột qua mái lá, ánh sáng xuyên qua những lỗ dột ấy rọi vào, soi cho tôi thấy chung quanh phòng, những cái tủ gỗ bằng ván mộc, ván ép được đóng một cách thô sơ, cửa phải gài lại với nhau bằng giây thừng, khi mở ra, tiếng rít của bản lề làm tôi nổi gai ốc. Tôi thấy cơ man nào là giấy, những bó giấy được cột thành từng chồng sộc sệch cao khoảng năm tấc, có lẽ là những bản kiểm điểm, những bản tự khai của tù học tập chăng?. Vừa lục lọi trong đống giấy ngập ngụa, chú lính Việt cộng vừa ta thán:

"Chẳng biết đâu mà mò với mấy thằng bò vàng, giấy đâu mà lắm thế!

Tôi biết anh ta nói đến những tên công an ngày trước làm quản giáo ở đây, nay đã phải theo chân tù nhân ra Bắc. Vào khoảng năm 1976-1977, nhà nước tuyên bố vì lượng khoan hồng của Bác và Đảng nên cho người nhà được đi thăm nuôi tù cải tạo. Gia đình nào được nhận giấy thăm nuôi đều mừng như ngư&#7901;i thân đã chết nay sống lại. Tôi thì không, thơ của Bố, tôi cũng không còn nhận được. Cô Oanh vợ chú L. thiếu tá làm ở Bộ Tham Mưu đã bật khóc nói:

"Con ơi, cô biết đưa qùa cho ai bây giờ. Bố con chết rồi!"

khi tôi, vì không được giấy đi thăm nuôi lần thứ hai như cô, đã mang thuốc, thức ăn khô nhờ cô đem giúp lên cho Bố. Ngày thăm nuôi chú, Cô cho tôi cùng đi theo lên trại, tôi muốn gặp những người ở đó, để hỏi cho ra lẽ về Bố tôi, chẳng thể nào ông chết mà gia đình không được hay biết, nghĩa tử là nghiã tận cơ mà. Ở trạm gác, chú lính xúng xính trong bộ đồ màu da bò khăng khăng không cho tôi vào, khi tôi trình bày hoàn cảnh của mình, thừa khi chú ta mải xét giấy tờ những người khác, tôi liều chen vào đại, chú ta đánh kẻng báo động, kêu toáng, hai ba người công an khác xông đến giữ lấy tôi. Tôi hét to, các cô bác đi thăm nuôi chạy xúm lại chung quanh, một tên công an từ trong láng trại chạy vội ra, mặt mũi nghiêm trọng quát hỏi:

"Chị muốn chống phá cách mạng à"

Tôi khóc bảo:

“Tôi đi tìm Bố tôi, Bố tôi đâu? sao tôi không nhận được giấy đi thăm nuôi như người khác? Bố tôi chết rồi phải không?"

Hắn nhìn quanh, lẽo lự bảo:

"Nhà nước cách mạng rất nhân đạo, làm gì có việc tù nhân bị chết? Chị cứ yên trí về học tập tốt lao động tốt thế nào cũng có giấy thăm nuôi như người khác, còn các chị kia giải tán đi"

Tôi đưa giấy xác nhận tôi có đi lao động tại địa phương, giấy chứng nhận là giáo viên bình dân học vụ, còn gì hơn nữa, thì hắn ta đổi giọng rít lên:

"Vậy là thằng ấy có nhiều nợ máu với nhân dân, cần cải tạo tư tưởng thêm, mới được hưởng chế độ thăm nuôi”

Bố tôi người hiền từ, nụ cười luôn trên môi, giọng nói ông trầm ấm chậm trãi. 21tuổi đã là Thiếu-úy tốt nghiệp trường Võ-Bị Đà-Lạt, sau 3 năm chiến trường trận mạc, 24 tuổi lên Trung-úy, rồi lấy vợ, có tôi, năm 60-69 làm huấn luyện viên cho trung tâm Huấn Luyện Quân Sự Nguyễn-Tri-Phương Hóc-Môn Gia Định, lên sáu tôi biết Bố tôi là Đại-úy, ông là sĩ quan trẻ nhất trong trại, các chú lính gọi ông là Đại úy”Thánh”vì ông chăm sóc và thương yêu tất cả lính thuộc quyền, ông hay dẫn tôi sang trại gia binh chơi, những đứa bạn thời thơ ấu của tôi là con chú thượng sĩ K., con chú trung sĩ H. Khi ông bị giải ngũ năm 1969 vì lý do sức khoẻ, để chuy875;n sang làm cho Cơ Quan Viện Trợ Quốc Tế Hoa-Kỳ Usaid, gia đình tôi chuyển về khu Bàn-Cờ Vườn Chuối, các chú lính ngày xưa, vẫn liên lạc và đến chơi với gia đình tôi như họ hàng thân thuộc. Hàng xóm láng giềng ai cũng yêu quý ông, không khi nào ông từ chối lời nhờ vả của ai, nếu ông có thể giúp được, bao giờ ông cũng xung phong làm những việc công ích, hết đời ông chưa hề cãi cọ hay hiếp đáp ai, tại sao lại có nợ máu với nhân dân?

Tôi phải dùng cả chuyện Bố tôi đã hiện về báo mộng để đánh động lương tâm con người của những cậu lính trẻ, nhưng chỉ nhận lại những tiếng quát nạt, lên cò súng, đuổi tôi ra khỏi cổng trại. Cô Oanh sợ tôi lộ ra việc chồng cô báo tin cho biết Bố tôi đã chết, bị liên lụy nên kéo xộc tôi đi, cô dỗ tôi:

“Con bình tĩnh để cô tìm cách khác, chúng nó như qủy dữ, con có mệnh hệ nào ai lo cho các em.”

Lếch thếch lội bộ ra khỏi nơi địa ngục trần gian, trong cơn đau đớn giận dữ, sôi sục nông cạn tuổi hai mươi, tôi nghĩ trong đầu, ước gì tôi có con dao găm, tôi sẽ lụi vào bụng bất kỳ một tên Việt cộng nào và ngoáy ngoáy nhiều lần cho chúng biết lòng tôi đớn đau còn hơn như thế! nghe tin Bố chết, không biết thật hư, không một lần thấy mặt, không biết tại sao....

Tiếng xột xoạt của giấy làm tôi quay lại, hắn lôi cuộn giấy từ đáy tủ ra, vừa phủi bụi vừa cố vuốt cho thẳng trải lên bàn, bảo tôi:

"Ông ấy tên gì?"

Tôi trả lời:

"C.V.V"

vẫy tôi lại gần, nhìn vào tờ giấy tôi biết đó là sơ đồ mộ chí được vẽ bởi một người biết vẽ họa đồ. Tôi xem kỹ những chữ viết nắn nót cẩn thận tên họ, những con số ghi ngày tháng năm trong từng ô chữ nhật, có đánh số thứ tự, biểu tượng cho một nấm mộ, hàng ngang, hàng dọc rõ ràng rành rọt. Đến ô thứ 29, mắt tôi nhòa đi khi đọc thấy tên Bố tôi, dù tôi biết Bố đã mất, dù tôi đã có giấy xác nhận tại sao ông chết, giấy kiểm kê tài sản còn xót lại (có chữ ký xác nhận của ba tù nhân cùng phòng), vào năm 1980, do cán bộ, bộ nội vụ Việt-Nam Cộng Hòa Xã-Hội Chủ Nghĩa trao trả, sau khi tôi không mòn mỏi đi kêu nài mọi nơi mọi chỗ, người ấy ngọt ngào chia buồn, giải thích:

"Vì đất nước còn nhiều khó khăn, nên chính phủ không có người đến tận nhà báo tin, phân ưu"

Ông ta c&ograve;n cẩn thận đưa tôi thêm tờ giấy trả quyền công dân cho người đã chết. Bố tôi chết khoảng 10 tháng sau khi bị bắt đi cải tạo, năm 1976, sau ngày Mẹ tôi mất đúng bốn năm, ba ngày.

Nước mắt tôi nhỏ giọt lên tờ sơ đồ. Ngôi mộ số 29, ngôi mộ tôi đã khụy chân ngay bên cạnh sau khi khấn:

"Bố ơi! Có linh thiêng chỉ cho con biết Bố ở đâu nghe Bố”

Cuối năm 1976, khi giả dạng dân địa phương đi chăn bò để len lỏi được vào qua vòng đai trại học tập, đến bên những nấm mộ đắp sơ sài cho tù học tập bị chết. Gia đình bác Hai sống ở đó lâu đời đã giúp tôi, khi nghe tôi kể chuyện. Đất đai vườn tược của bác bị chiếm dụng, có vài con bò cũng phải vào hợp tác xã, bác có nhiệm vụ phải chăm sóc không được để bò gầy yếu. Tôi theo cu Tửng -con bác- đưa bò đi ăn, vì là bò của hợp tác xã nên được vào qua vòng dây thép gai ăn cỏ, Tửng cho tôi biết họ chôn xác tù ban đêm, không muốn cho dân chúng biết, lúc ấy tôi không dám thắp nhang sợ bị lộ, nên một năm hai hay ba lần lên thăm mộ, tôi chỉ thì thầm khấn nguyện. Tôi thương yêu chăm sóc ngôi mộ số 29, với lòng tin mãnh liệt, bao nhiêu khốn khó chịu đựng, bao nhiêu suy tính lo toan tôi thì thầm tâm sự với nấm đất, như ngày xưa tôi tâm sự với Bố tôi. Trong những năm này tôi được thấy bao nhiêu tù cải tạo, gầy gò yếu đuối, quần áo rách xác xơ trên đường đi lao động, tôi lén dấu những gói xôi, những củ khoai trên đường tù đi làm, và nhặt lấy những mẩu giấy vo tròn có vài câu nhắn tin ghi vội, về Saì-Gòn tôi tìm cách chuyển giúp. Năm 1979-80, sau khi tù bị đưa ra Bắc hết, vòng kẽm gai thu nhỏ lại, bộ đội thay công an về trại Suối Máu, những ngôi mộ được tự do không bị nhốt trong vòng kẽm gai kinh hoàng đó nữa, mỗi lần lên thăm Bố, tôi thắp nhang gần hết cho những ngôi mộ tôi thấy, nhiều nấm đất chừng như bị san bằng vì mưa gío, có nấm bị sụp hẳn một bên, có lẽ gia đình đã di tản, hay vì lẽ gì đó không tìm ra, để thành hoang phế.

"Cô lên đi, tới ván rồi, tôi làm một mình được"

Tiếng chú Sáu làm tôi bừng tỉnh, chú khoảng hơn 50 tuổi, thương phế binh, binh chủng nào tôi không rõ,giải ngũ về, sống cạnh ngay bên đất Thánh họ Huyện Sĩ, chuyên việc ma chay tống táng, chú là người Bố tôi cậy nhờ chăm sóc mộ cho Mẹ tôi, đã bao nhiêu năm, bất kỳ khi nào lễ, Tết Bố con tôi cũng ghé nhà chú với bao nhiêu quà cáp hậu hĩ. Khi tôi ngỏ ý nhờ chú đi theo rước Bố tôi về, chú đồng ý ngay, không lưỡng lự, hỏi đến tiền công, chú chẳng thèm trả lời chỉ hỏi ngày nào đi? Tôi nói cho chú biết những khó khăn có thể xảy ra, ngay cả bị bắt bớ, khó dễ, vì chẳng có luật lệ rõ rệt gì thời đó, quận nói đằng quận, huyện nói đàng huyện, xã muốn làm gì thì làm, chẳng ai theo ai. Chú bảo:

“Cứ đi đến khi nào được thì thôi, xin không cho mình làm lén"

Trong tâm trạng như vậy, một mình tôi và chú bằng chiếc vespa cũ kỹ đi từ Saì-gòn len lỏi đến Biên Hòa để bốc mộ cho Bố tôi, những người trong gia đình phải đợi ở đất thánh Huyện-Sĩ, chỉ với cách vận chuyển như thế, mới có thể lẩn tránh được những trạm kiểm soát đầy đường, đàn bà, con gái còn được châm chế, chứ đàn ông, bất kể tuổi tác đi ra khỏi Saì-Gòn là khổ với những ông lính trạm, lúc nào cũng có lửa để hét, và có toàn quyền bắt nhốt người ta không cần lý do, thế mới biết chú Sáu quý Bố tôi đến mực nào?

Chú cẩn thận chỉ tôi phải chuẩn bị những gì, rượu đế nguyên chất, rượu ngũ vị hương, giấy bản, giấy bạc, cuốc, xẻng, xà-beng, chậu thau v.v.. tất cả mọi thứ tôi xếp gọn ghẽ, vừa xinh vào trong chiếc giỏ cói loại lớn.

Bám thành đất leo lên, lưng áo ướt đẫm mồ hôi, mải nghĩ ngợi tôi không hay mình đứng ngay trong huyệt của Bố, mấy chú bộ đội trẻ măng vẫn thản nhiên đứng xem, tôi không muốn lấy dao đâm vào bụng chúng như ngày trước nữa, sau bao năm sống dưới ách Xã Hội Chủ Nghiã tôi thấy xót thương cho những con người bị biến thành công cụ để bọn lãnh tụ phi nhân, say mê chủ thuyết cộng sản sai khiến, bằng cách nhồi vào sọ họ những điều không tưởng, dùng miệng lưỡi giảo quyệt hứa hẹn những điều không có, dùng chút cơm gạo như mồi câu những chiếc bao tử tội nghiệp không bao giờ biết đến một bữa cơm ngon. Tôi không giận họ nữa, nhưng tôi thù ghét chế độ, oán đến tận tủy xương những con người có bộ mặt trơ trơ mà chế độ bắt dân chúng phải thờ kính thay vì kính thờ ông bà cha mẹ mình, những con quái vật trong lốt con người: Lê-Nin, Các-Mác, Hồ chủ tịch.

Chú Sáu bảo tôi đổ rượu ra thau, trải giấy bạc lên chiếc gỉo cói, thắp bó nhang cắm quanh mộ chuẩn bị để rửa cốt, với lấy chiếc xà-beeng chú cúi xuống nạy nắp áo quan, chỉ cần khảy nhẹ, nắp ván bật lên ngay. Tôi không rời mắt khỏi chiếc huyệt vô tri, đã ôm ấp xác thân Bố tôi gần sáu năm dài ròng rã. Trời giữa trưa mà không nắng gắt, tảng mây trắng ở đâu bay đến ngay huyệt mộ, thành chiếc lọng khổng lồ che râm một khoảng lớn. Trong áo quan, chiếc chiếu cói bọc hình hài người sinh thành ra tôi sao bé bỏng chỏng chơ, chiều dài của áo quan gấp rưỡi chiều cao của Bố tôi, dù Chú L. đã kể.

Hòm của Bố tôi được đóng vội bằng ván mộc, không có cưa để làm cho vừa kích thước, tôi cũng thấy lòng như muối sát, nước mắt cứ lặng lẽ tuôn, tôi không bật lên khóc được nữa, nỗi thống khổ vì bất lực cứ cuồn cuộn như sóng ở ngay giữa ngực, tôi thì thầm:

"Bố ơi! con rước Bố về với mẹ, cho con can đảm để vượt qua lúc này nha Bố"

Chú Sáu mở chiếc chiếu sang một bên, trời ơi! Bố tôi nằm đó, tóc bạc phơ, hôm bị bắt đi, tóc Ông còn đen nhánh, chiếc áo sơ mi màu trắng, trong túi có cây bút bic, bàn chải đánh răng, chiếc lược chải tóc, chiếc quần tây đen, chân trần, hai tay Bố buông xuôi, mắt nhắm nghiền. Tất cả chỉ còn thế.

Có tiếng lao xao:

"Chạy thôi, chạy thôi"

Bóng mấy tên đứng xem nãy giờ đang chạy ra hướng lộ, không hiểu tại sao chúng lại chạy mất, sợ hãi chăng? hay Bố tôi chỉ muốn có mình tôi lúc này với Ông, nhìn xuống huyệt, hình hài lúc đầu đang chuyển dạng, miệng Bố tôi như giãn ra để cười rồi từ từ chảy tan, chú Sáu đứng hẳn vào áo quan, bắt đầu từ chân, lấy lên đưa cho tôi từng lóng xương một, chú hướng dẫn tôi lau sạch bằng giấy bản, rửa kỹ trong chậu ruợu trắng, rồi đến rượu ngũ vị hương, xếp lên giấy bạc theo đúng thứ tự, trái phải, chú im lặng tỉ mỉ mò tìm, đếm cho đúng, chú đã dặn tôi trên đường đi, không được để nước mắt rơi vào cốt, tôi cố nuốt nước mắt vào cổ, hay dùng đầu gối để lau, tôi không sợ, chỉ buồn và xót xa đã không làm được gì hơn cho Bố để trả hiếu cho người.

Không người cha nào có thể so sánh với Bố tôi, Ông đã trang bị cho chị em chúng tôi một ba lô hành trang vào đời vô cùng quý giá: sự chân thật, hồn nhiên, tự tin, yêu thương, tha thứ và bao nhiêu thứ khác nữa. Ông đã dạy chúng tôi yêu thiên nhiên, cây cỏ, làm sao tôi có thể quên, những ngày nắng đẹp mấy bố con lang thang trên bờ ruộng, nếm vị ngọt lúa trổ đòng đòng, những đêm trăng sáng đi dạo, để xem ông Trăng có theo về nhà không? Ông dạy chúng tôi ủ trồng những cây đậu xanh, đậu đen cho đến khi có quả, cùng reo vui khi nụ Hồng nở hé trước sân. Bố tôi là đầu tầu cho năm cô công chúa phá phách nghịch ngợm chung quanh, đóng, cưa, bào đục, sơn, hồ việc gì chúng tôi cũng được làm thử, đã hết đâu, Ông còn là nhạc trưởng dạy chúng tôi hợp ca từ bài - Kìa con bướm vàng - đến bài - Hòn vọng Phu - Ông tập cho các con giàn trải tâm tình lên giấy khi vừa biết viết, cho con đến trường học nữ công gia chánh khi vừa xong tiểu học, hãnh diện để con gái làm hoa, làm bánh biếu Tết Nguyên Đán, Tết Trung-Thu, có nhìn thấy mấy Bố con mặt mũi như mèo vì bột bánh dẻo mới biết gia đình tôi vui đến thế nào? Ngày có cậu con trai út, ông mở champain mời hết hàng xóm, láng giềng rồi từ đó cứ chiều đến Ông bế cậu út đi bách bộ như bóng với hình, cho đến ngày Ông bị bắt cậu út mới lên sáu tuổi đầu. Có ông Bố nào 10 giờ đêm từ Sai-Gòn lên Thủ-Đức, đến nơi con cắm trại, để xem con ăn ngủ thế nào, dù con đã là Trưởng Hướng Đạo, mang aó lạnh vào tận trường vì con lì lợm sáng không chịu mang theo, mà giờ đây trong tay tôi chỉ còn thế này sao! Tôi trân trọng nâng niu, nhẹ nhàng lau rửa từng miếng xương màu nâu, phần vật chất còn xót lại của Bố tôi trên cõi đời tạm bợ này, để học bài học cuối cùng Ông nhắn gởi: tiền tài, danh vọng chỉ một thoáng Nam-Kha.

Chú Sáu đưa tôi khúc xương cánh tay bị gãy, tôi tự thấy tay mình đau thốn, chắc rằng trước khi mất ông đã đau đớn lắm, từ tinh thần: lo lắng cho những đứa con ông yêu quý, không biết có sống nổi trong xã hội đảo điên không? đến thể xác: vết thương nhức nhối thế này, không thuốc men, không người săn sóc. Bố tôi hiền lành nên thoát vòng tù ngục sớm, nếu sống Ông còn khổ đến đâu?

Nhận chiếc xương sọ, phần cuối cùng của bộ hài cốt, tất cả những nén nhang chung quanh phực cháy có ngọn, chú Sáu nói:

"Ông mừng lắm đó cô"

Tôi tin, linh hồn Bố tôi luôn quanh quẩn, bảo bọc chị em chúng tôi qua những cơn sóng dữ, chỉ có chết đi ông mới thoát được để về gần các con. Tôi bọc bộ hài cốt gọn gàng, để vào giỏ, ôm vào lòng, như ngày xưa Bố từng �N�m chúng tôi, để chú Sáu chở về lại Saì-Gòn.

Bố ơi! con sẽ bọc Bố bằng nhiễu đỏ, đặt Bố vào kim tĩnh và để Bố bên cạnh Mẹ, các em đang ở đó chờ, có cả cô chú họ hàng. Con hát cho Bố nghe bài mấy Bố con mình hay hát nghe:

Đừng để những nỗi buồn chua cay đến luyến lưu tâm hồn mình,

Đừng để những nỗi sầu chua cay đến vấn vương tâm hồn ta

Đường đời trôi nổi gặp phong ba ta vẫn ca vẫn cười,

Đường đời trôi nổi nhiều phong ba ta vẫn cười chứ vẫn ca

Anh em ơi ghi nhớ lời này đừng quên nha, chớ bao giờ thối lui

Anh em ơi ghi nhớ lời này đừng quên nha, môi luôn nở nụ cười.

Xin chia xẻ với tất cả các gia đình đã mất người thân sau ngày 30-4-75, trong các trại tập trung cải tạo.

Cám ơn các Bác, các chú đã vì Bố tôi phải chịu trọng cấm một tuần khi đòi chôn cất Bố tôi tử tế.

NỬA NHÁNH MIMOSA

Gởi đi rồi vứt bỏ đi rồi sao vẫn còn chút gì nghèn nghẹn. Chuyện đã qua, hơn hai mươi năm thời gian dâu bể, dấu vết xưa chắc gì tìm lại được, người ngày xưa chắc gì còn tơ vương.

Buổi sáng trời mây mù, những giọt mưa phùn từ đêm vẫn dầm dề không tạnh, chiếc áo len chừng không đủ ấm mà lòng cứ bảo đi đi. Khoác thêm chiếc manteau, quàng thêm chiếc khăn quanh cổ và đi, chỉ cần đến đấy, chỉ cần nhìn lại thế thôi! Hơn hai mươi năm sao chẳng mờ đi sao chẳng nhạt nhoà, chỉ cần chút thôi nhắc nhở lại nhớ cuồng điên. Nơi ấy, tiếng thông vi vút hoà vào gío, hương thoang thoảng êm đềm bất kỳ trưa hay chiều sáng hay tối, nắng lên hay mưa mù, cảnh sắc xanh ngăn ngắt thanh thản bình an. Đến đấy thôi, để một lần nhớ lại, một lần gọi tên, và quên.

Hết đường Phan Đình Phùng cố lần mò leo lên con dốc gần như thẳng đứng, mòn nhẵn vì bao bước chân người từ năm này sang tháng nọ, những bước chân thích thú khi cố bấu chặt leo lên và cố ghìm chặt khi bước xuống, con dốc này ngày xưa không khi nào tôi dám đi thử dù có nhìn thấy, có biết sẽ rút ngắn một phần ba đoạn đường từ nhà đến chợ. Cho đến khi anh đến, nhẹ nhàng như cơn mộng, gõ cửa hồn tôi mời tôi nhập vào giòng sông tình ngây dại và dẫn tôi đi trên con dốc này bao bận, dấu chân hai đứa đã góp phần mài mòn thêm con dốc. Dốc ơi! có biết ngậm ngùi cho đôi chân còn nhung nhớ đôi chân?

Nhớ làm sao lần đầu leo dốc phải nhờ ai nắm cả hai tay kéo lên, khi xuống lần mò như muốn trượt lại tay ai phải âu yếm ân cần, mấy bận rồi đỏ mặt khi rơi hẳn vào bờ ngực ai kia vững trãi. Ngang qua café Tùng ngày xưa, bây giờ vẫn còn là quán café nhưng chắc gì còn người chủ cũ, ngày nào đó có tôi cô gái tròn trăng lúng túng theo ai bước vào mắt trước mắt sau sợ có người nhìn thấy. Vị đắng café học đòi theo anh bây giờ thành thói quen mỗi buổi sáng, nhìn khói bốc hương thơm mà nhớ lần đầu ương ngạnh nhất định đòi bằng được café fin đen như anh, để anh tủm tỉm cười khi tôi nhăn mặt nếm thử và cho gần hết hũ đường vào ly, rồi nói anh nghe”ngon quá".

Ra chợ ngang qua sập hàng chị Chúc, người chị của các SVSQ-Võ Bị hết khóa này sang khóa khác, mỗi khi thiếu tiền đi phố đến thăm chị mượn tiền chị dễ dãi cho mượn ngay. Lần theo anh ghé chị, ngây thơ tin anh cần mua kim chỉ lặt vặt, cho mãi đến sau này mới biết anh mượn tiền chị để dẫn tôi đi ăn tối vương giả trong nhà hàng Palace, có bông hồng vàng, có ánh nến lung linh. Chị Chúc đã sang Mỹ, xập hàng hoàn toàn thay đổi, nhưng trong tôi vẫn có chút ngậm ngùi vì nơi này có dính líu đến anh.

Xuống nhà lồng ngang tiệm gìo chả ngày xưa mình hay ghé mua trước khi thả bộ lên đồi Cù, có cô bán hàng lém lỉnh hay nhìn tôi với ánh mắt dò hỏi”là gì của nhau?”còn những cô hàng bông khi thấy các anh VB luôn vui vẻ chào mời, tôi đã sung sướng hãnh diện bao lần được anh tặng cả bó hoa Bất tử cầm trong tay lang thang dạo phố cùng anh.

Mưa vẫn cứ lất phất, đồi Cù như bức tranh nhòa nhạt trong tôi, một khoảng thật nhỏ nhoi còn sót lại: gốc thông gìa chưa bị cưa đi, từ nơi này tôi ngắm lại hình ảnh tôi và anh, ngày hai đứa có thể nói chuyện đất trời không đâu vào đâu cả ngày chẳng mệt.

Năm thứ Tư sinh viên sĩ quan được phép ngủ đêm thứ Bảy ngoài phố, chiều Chúa- nhật mới về lại trường, đã bao đêm anh ngủ lại nhà tôi, căn nhà trơ trọi có thông bao bọc bốn bề, trước mặt là ngôi chùa nhỏ Từ Quang sau lưng nhìn xuống thung lũng bạt ngàn, anh ví tôi như cô công chúa sống trong đài cổ tích. Còn nhớ không anh! có đêm anh, anh tôi, chị em tôi ngồi ngoài hiên ngóng lạnh để tôi khám phá một điều con gái khi lạnh chỉ có cái mũi phải chịu đựng còn đàn ông con trai đi lính như anh thì bị lạnh thêm cả hai tai, điều này có gì lạ và quan trọng đâu sao làm mọi người cười vui như nắc nẻ khi đòi sờ tai sờ mũi nhau đêm ấy.

Rồi mùa Đông gía hai đứa đi chợ Phiên, tôi rang hạt dẻ ủ trong khăn tay bỏ vào túi áo khoác anh và tôi, tụi mình hòa vào dòng người như trảy hội, tiếng nói cười râm ran rộn rã, hứng chí anh hát:

"Ôi gío rung ngọn đèn vàng, ôi gío say lòng rộn ràng, mơ môi em hoa thơm trinh nguyên, mơ tay em đem bao yêu thương..."

bất ngờ có những tiếng hát hòa theo:

"Biết đâu rằng rồi mờ hơi sương"

và sau đó cùng hợp ca

"Sau lưng em đèn kết hoa...”(Lê Uyên Phương)

Người Đà-lạt chịu ảnh hưởng của gío lạnh và sương mờ nên rất lãng mạn, ai cũng có thể là thi sĩ, nhạc sĩ, văn sĩ vì ai cũng muốn nói lên lòng mình cho mọi người cùng biết cùng nghe. Làm sao không rung động với má đỏ au con gái, với tóc dài chấm ót những anh chàng tuổi trẻ sinh viên học sinh, điểm thêm dáng oai phong của bộ quân phục dạo phố alpha đỏ của các anh Võ-bị.

Nhớ không anh có lần sau khi tan lễ nhà thờ chính tòa, trên dốc về tôi buộc miệng khen cánh hồng nhung đẹp quá, làm anh chàng đang dắt xe đạp mang hoa ra chợ cho mẹ bán đã không ngần ngại tháo tung cả bó hoa, lựa đoá đẹp nhất cho tôi. Với cành hồng tôi tung tăng đi với anh ra nhà Thủy-tạ, uống café ăn sáng trước khi thong dong đi cùng anh khắp chốn không cần biết đi đâu.

Qua cầu Ôâng Đạo ngang hồ Xuân Hương anh bảo:

"sương mù thế này anh treo được mũ áo"

Lý lắc tôi hỏi:

"Treo được em không?"

Anh trả lời:

"Chỉ nhốt em thôi chứ ai lại treo em"

Tôi nhớ tôi đã rất nghiêm trang đứng trước mặt anh, nhìn vào mắt anh va øtrịnh trọng trả lời:

"không ai được quyền nhốt em hết á"

Cô gái đệ tam Bùi thị Xuân lòng như trang giấy trắng kênh kiệu nghĩ phải thêm vài năm nữa mới màng đến yêu thương và đợi chờ một ông hoàng tử nào đó cỡi ngựa trắng đên tìm là tôi ngày ấy bây giờ mới hiểu câu”thả mồi bắt bóng", lúc ấy tôi nghĩ anh là gì của tôi nhỉ? phải chăng anh là người cho tôi nhõng nhẽo, là người dẫn tôi đi phố để tôi tự đắc đón những ánh mắt ghen tị từ những cô gái khác? anh cũng là nguồn thơ tôi viết đầy nhật ký rồi đem khoe với bạn, những cô bạn náo nức đợi thứ Hai nghe tôi kể chuyện phố phường có anh, tôi con nít quá anh nhỉ để bây giờ ngậm ngùi từng sợ;i tóc nếp nhăn.

Anh! căn nhà có hàng rào hoa cúc trắng đây rồi, mấy mươi năm vẫn còn hoa cúc trắng. Hồi đó tôi nhí nhảnh hái trộm cả ôm hoa, anh để mặc chỉ Nhắc coi chừng chó dữ, nhà không có chó nhưng ông chủ nhà khó chịu la tôi:

"hái thế còn gì là hoa"

tôi xấu hổ không nói được tiếng nào, anh xin lỗi thay rồi búng mũi tôi:

"thích nhé bị la"

Tôi ngúng nguẩy:

"anh không binh em"

Anh cười hiền nói;

"đã hái trộm còn đòi binh, mai mốt anh trồng cả vườn cho em tha hồ hái, bảo đảm không bị la"

Lang thang đến đập Đa-Thiện hùng vĩ mênh mông đá dựng đứng đá, cây ngạo nghễ cây. Ôm gốc thông to nhất vòng tay tôi không đủ, rủ thêm anh tay hai đứa chẳng chạm được nhau, anh đùa:

"Em phải ăn thêm mấy tạ gạo mới đủ dài người mà đo cây"

Liếc anh một cái dài thậm thượt bén ngót dao cau, tôi giang rộng hai tay lao xuống dốc, thảm cỏ xanh non mượt mà chờ đợi. Vẫn giang rộng tay, tôi nhắm nghiền mắt ngửa đầu quay vòng thật chậm, hít hương thông, hương gío đầy phổi, mở mắt thấy anh đứng sững ngây nhìn. Nhập vào thiên nhiên dịu dàng hôm ấy, tôi kết cúc trắng thành vương niệm đội đầu, vung vẩy cành hồng như chiếc đũa thần đòi biến anh thành bướm chở bà Tiên đi chơi. Anh cúi mình trước tôi đóng kịch:

"Mời Tiên lên lưng bướm chở đi cùng trời cuối đất"

Đỏ mặt Tiên nói

"không thèm không thèm"

rồi giả tảng chạy đi nơi khác.

Tiếng đàn guitar văng vẳng dưới thung lũng Tình Yêu, hai đứa tìm nhập vào nhóm sinh viên viện đại học, nhìn quanh mỗi mình tôi là trẻ nhất nên tự nhiên thành người dễ thương nhất, các anh chị sinh viên yêu cầu khách cùng hát, cùng sinh hoạt với họ anh đã hát bài”Tình yêu như bóng mây”của Song Ngọc sáng tác riêng cho các anh trường sĩ quan Võ-Bị Đà-lạt:

"Một mai tôi sẽ xa Đà-lạt thành phố này xin gởi lại cho ai..."

Giọng hát anh ấm, tiếng đàn anh nhẹ thêm tiếng thông vi vu phụ họa mọi người im phăng phắc lắng nghe, tôi hiểu anh đang hát cho riêng tôi, thế mà tôi làm lơ tìm xem trong đám có khuôn mặt nào quen biết hay không?

Đến lượt tôi, tôi ranh mãnh hát bài:

"nếu hỏi rằng em yêu ai thì em rằng em yêu ba, thì em rằng em yêu má yêu chị yêu anh, yêu hết cả nhà. Nhưng nhất là em yêu..."

cả nhóm lao xao hỏi:

"yêu ai?"

có người chỉ tay vào ngực mình ra dấu....tôi thích thú vì biết đang là cái nhân cho mọi người chú ý tha hồ đùa giỡn quên mất anh, chợt nhớ lại tìm mới hay anh đã lẳng lặng ra thật xa khỏi đám đông lúc nào, nằm dài, tay gối đầu lặng ngắm trời mây. Ngồi xuống bên anh, anh hỏi:

"em yêu ai?"

tôi bướng bỉnh trả lời:

"không phải anh là được rồi, đúng không?"

"Tại sao lại đúng?"

bối rối tránh ánh mắt anh nồng ấm tôi nói khẽ:

"tại anh lớn hơn em!"

"chỉ vậy thôi sao?"

anh âu yếm hỏi, tôi nhẹ gật đầu dù trong lòng ngờ vực chính mình có phải chỉ vì tuổi tác ngăn tôi không dám yêu anh? hay vì lý do nào khác nữa? anh nhẹ nhàng:

"rồi em cũng sẽ lớn"

"em không thèm lớn em chỉ muốn mãi như bây giờ"

anh cốc nhẹ lên đầu tôi rồi bảo:

"về thôi bé con, anh còn phải vào trường"

Từ giã mọi người theo anh trở về đường cũ, anh lầm lì khó hiểu, hai tay dấu trong túi quần sải bước mặc tôi lầm lũi theo sau, vòng hoa cúc trắng, đóa hồng xinh tôi để quên đâu mất không đem theo về nên tôi biến lại người bình thường không còn đũa thần biến anh thành bướm cõng tôi, chân mỏi nhừ, tôi dẹp tự ái la toáng:

"chờ em với"

quay lại nhìn ánh mắt nghịch ngợm anh hỏi

"cần cõng chưa cô nương?"

vừa thở tôi vừa trả lời:

"không thèm"

anh đi chậm bên tôi, nhẹ nhàng

"mai mốt anh rời Đà-lạt nhớ anh không?"

tôi cong cớn

"không"

cho đáng đời anh, lúc ấy tôi hả hê vì biết tim anh đã lúc lắc vì tôi, bằng giác quan thứ sáu của mình tôi biết anh cho tôi tình cảm gì, không đơn giản như tình anh em, tình chú cháu như anh Ng. và chú Th. của tôi (người cùng khóa, người cùng trường với anh). Kể cũng lạ, phải đâu tim tôi không rung động, có những đêm tôi nghĩ đến anh, có những giờ học hồn tôi thẫn thờ bay lên đồi Bắc ngóng dáng núi Lang-Biang cùng anh, chuyện tình này anh kể tường tận tôi nghe cũng như chuyện tình hồ Than-thở làm lòng tôi rưng rưng muốn khóc, anh gieo cho tôi nguồn suối mộng mơ yêu thương nhau mãn đời mãn kiếp. Tôi thường cầu xin Chúa cho tôi tìm được người yêu tôi để lấy làm chồng cầu thế nhưng tôi không nghĩ tôi sẽ chấp nhận làm vợ anh, tôi sợ đợi chờ, sợ khổ sở như nhO19;ng bà vợ lính ở ấp Aùnh-sáng sau khách sạn Anh Đào, những khu nhà lụp sụp vài lần tôi đến chơi với Thủy. Làm sao tôi phân tích được tôi ngày ấy, nếu có phép lạ cho tôi trở lại ngày xưa tôi sẽ ân cần trân trọng đặt tim tôi vào tay anh, tôi sẽ thề nguyền tôn kính anh như con chiên ngoan ngoãn nghe lời chủ chăn, tôi sẽ nói anh nghe tôi tôn kính thờ phụng mình anh, tôi sẽ chấp nhận hết mọi đợi chờ tê tái, tôi sẽ... nhưng anh ơi bây giờ chỉ còn là mộng thôi

"Mộng tan rồi tìm đâu thấy nữa

Tình tàn rồi nuối tiếc cũng thừa"

Anh! nụ hôn đầu tiên tôi nhận nơi anh dưới gốc Mimosa dại mọc bên đường hôm hai đứa từ thung lũng tình yêu lang thang trở về lại chợ, nụ hôn cả đời không sao tôi tìm lại được. Bao nhiêu nụ hôn đã qua trong đời tôi mấy mươi năm tôi không đếm không nhớ, hơn ba lần tôi nghĩ tôi tìm được người yêu tôi như lời tôi khấn xin nhưng mãi đến bây giờ trên đường đời tôi mãi chiếc bóng đơn côi. Mối tình đầu anh giành cho tôi thành cột mốc cho tôi so sánh đắn đo và không ai sánh được với anh ngày xưa ấy, ngay cả nụ hôn. Nụ hôn anh đã cho tôi, nụ hôn đầu tê môi, nụ hôn đầu biến tôi thành kẻ tội đồ không dám vào tòa xưng tội với Cha, nụ hôn đầu làm tôi không dám nhìn lên ảnh Chúa, nụ hôn làm tôi không dám ăn uống cả tuần tôi nghĩ mình mất đi cả đời con gái, nụ hôn khiến tôi không dám soi gương, không dám nhìn ngắm cả khuôn mặt mình, Anh ơi! Nụ hôn ấy quá nhiều ý nghĩa khúc mắc, tôi giữ kín không hé môi cho ai biết ngay cả Thủy bạn thân của tôi, đêm ấy tôi khóc sưng cả mắt vừa sợ hãi vừa giận vừa xao xuyến bâng khuâng. Cành hoa Mimosa anh hái đưa tôi như chứng tích mình đã có gì cùng nhau tôi để trên bàn học không đám đụng đến sợ rằng đổ máu tay tôi, lạ lùng cành hoa ấy mãi theo tôi đến bây giờ dù nước chảy đá mòn dù biển đời dâu bể. Tôi cố tình giải thích tại cành hoa còn nằm trong tự điển nên không bị mất đi như quyển nhật ký, như những tờ thơ. Nhiều lần tôi dối trái tim tội nghiệp của tôi khi mân mê cành hoa ấy dù màu vàng hoàng hậu đã trở thành màu vàng tê tái những sợi tơ nhung mịn trên cánh lá biến mất chẳng còn, tôi vẫn yêu nó chứng tích một đoạn đời dễ yêu không sao tìm lại được, tôi không dám nhận rằng tôi nhớ anh thê thiết nhớ Mimosa là anh! ø anh là Mimosa!.

"Còn gì nữa đâu mà tưởng nhớ nhau

Bóng dáng yêu chìm sâu đến suối m�heo � nghìn sau

Ngăn bước qua cầu tình đã nhạt nhòa

Còn gì nữa đâu mà gọi với nhau...”(P.D)

Sau lần ấy, tôi đã gởi anh lá thơ trách móc kể lể, kết án cấm anh không được tới nhà, bảo anh thôi đừng khuấy nhiễu đời tôi, đừng kéo tôi theo anh vào địa ngục vậy mà anh vẫn đến xin lỗi đã đánh thức tôi quá sớm, đáng lẽ anh phải đợi vài năm nữa cho tôi ngủ hết giấc trẻ thơ nhưng anh sắp xa Đà-lạt, biết thế nào để hò hẹn đợi mong. Anh mời tôi đến dự lễ mãn khóa của anh, buổi lễ anh nhận kiếm cung tung hoành bốn cõi, tôi không trả lời, tiễn anh ra cổng dưới giàn hoa xác pháo anh bảo:

"Như không biết anh thương em lắm lắm sao?"

Tôi quay mặt đi để tóc xõa dài che khuất ánh mắt anh nhìn. Tôi đã lì lợm chối bỏ tình anh để giờ này mình tôi não nề nhớ nhung, tái tê tiếc nuối.

Đến bây giờ tôi hiểu rõ nụ hôn anh trao gởi, ngày anh ra trường gần kề, anh đã nhận xong đơn vị, anh xắp xa tôi, mối tình lãng mạn của anh, anh muốn tôi biết anh chọn tôi lamø người bạn đường chia ngọt xẻ bùi với anh suốt đời cho đến ngày răng long tóc bạc và anh đã lập lại lần nữa khi tôi hơn hai mươi bốn tuổi, lần thứ hai không sợ làm vợ lính tôi lại sợ làm vợ một người vừa ra khỏi trại tù cộng sản tương lai mù mịt. Lần chối bỏ này là lần tôi thực sự ký bản án cô độc cho chính tôi.

Hơn hai mươi năm gặp lại Thủy, ôn lại thời mới lớn, ôn lại ngày ấy sau khi nhận nụ hôn đầu, cắn môi nhìn anh lên xe về lại trường ngay bồn hoa chợ Hoà-bình, bây giờ cảnh vật ấy đã thay đổi chỉ mình tôi vẫn như xưa, vẫn giữ hình ảnh xa xưa mờ nhạt, anh nhớ chăng lời ngày xưa tôi nói:

"em sẽ mãi thế này"

đã ám vào tôi. Thủy nói trong chuyến về chịu tang mẹ:

"Mày vẫn thế Như ạ gàn gàn thế nào ấy, liệu mà lập gia đình đi chứ con gái tao sắp gả chồng được rồi"

Tôi tiếu lâm buồn:

"còn ông Võ-bị nào nữa đâu mà lấy với liếc?"

nó bảo:

"Sao hồi đó có mà chê, rủ theo dự lễ ra trường của mấy chàng không thèm, đứa nào dự lễ ấy đều làm dâu Võ-bị hết đó"

tôi vớt vát

"Có đứa thành qủa phụ non nữa sao không nói luôn đi!"

Thủy ngậm ngùi:

"Hạnh phúc nào không xây bằng đớn đau hở Như, vợ chồng tao nè, chưa lấy nhau lúc anh ấy hành quân liên miên ông nào ra trường cũng hăng hái xông vào chỗ dễ chết, tao khóc bao lần khi anh ấy đụng trận lớn đến khi nhận thơ mới yên tâm, mà càng gần cái chết tình yêu mấy ông dành cho người yêu càng đậm đà tha thiết, tao cứ vừa đọc thơ vừa ấm ức chả thấy nói yêu thương nhung nhớ gì mình chỉ kể chuyện vu vơ rồi thì bảo mình đừng đợi chờ gì nữa, đừng yêu thương gì nữa... tao hiểu hết mày biết không? thấy bạn chết trận nhiều sợ cũng tới phiên mình. Các ông là chúa che dấu, đến hồi bị ở tù cộng sản tao lên thăm cũng cứ thế lại bảo đừng chờ đừng đợi. Chỉ nhìn ánh mắt là tao hiểu hết tim gan anh ấy, tao phải nói dù thế nào tao cũng đợi như me tao cứ ở vậy nuôi tụi tao lớn khôn từ khi ba tao chết trận bao giở bao giờ. Mày phải dám yêu mới hiểu được tình yêu Như ơi".

Tôi thầm phục con bạn ngày xưa dưới mắt tôi nó tầm thường mọi mặt, sao bây giờ vượt tôi xa lắc. Ngày ấy tôi tự kiêu đóng kín mình trong nhung lụa,sung sướng nhận hết những chiều chuộng mọi người dành cho như một tự nhiên phải có tôi nghĩ ai cũng sẽ dâng cho tôi tình cảm như anh đã vì tôi đẹp, tôi giàu. Tôi ép uổng tim tôi không được yêu anh không được khóc vì anh. Tôi đã quá yêu tôi ngày ấy. Ngờ đâu...

Anh chiều xuống rồi đó, tôi đã ngồi đây như pho tượng đá suy nghĩ về đời mình, hơn bốn mươi năm làm người chỉ một lần ngu dại đủ một đời phải trả giá đớn đau. Trái tình yêu cần thời gian để chín, tình tôi yêu anh cần quá nhiều thời gian, khi hiểu được nó chín rục và lià cành. Nếu ngày ấy tôi để anh hôn tôi lần nữa, nếu tôi chấp nhận làm vợ lính có mòn mỏi đợi chờ, có khốn khổ nhớ nhung, nếu tôi dám yêu anh thì bây giờ tôi đã có anh bên cạnh, thì bây giờ tôi đã không co quắp héo hon. Tôi đã trách thượng đế không nghe lời tôi cầu khấn, giờ ngẫm lại tôi biết ngài đã ban cho và tôi đã chối từ.

Anh tôi gọi lại tên anh lần nữa N.H.H của tôi, thời tôi mười sáu tuổi và N.H.H của ai kia bây giờ khi tôi bước vào tuổi trung niên H. ơi anh còn nhơ’ gì Thụy-Như không anh? có kể cho vợ anh nghe về mối tình thời anh là sinh viên sĩ quan trường võ bị Đà-lạt?

Thủy kể gia đình anh hạnh phúc, ấm êm vợ anh hiền con anh thảo, lòng nhói đau ngậm ngùi tôi vẫn cầu mong bình an đến cùng anh và người đã chia xẻ đắng cay trong cơn phong ba bão táp đời anh khi quê hương đổi chủ.

Anh! nhánh Mimosa xưa tôi đã đưa cho Thủy một nửa hôm qua khi hai đứa ngồi uống café Thanh Thủy, tiễn nó về Sài-gòn trở lại thành phố xa lạ bên kia trái đất có anh.Tôi nhắn nó:

"Chồng mày là cựu Võ-Bị tao cho mày giữ nửa nhánh hoa này, phần còn lại tao chôn nó chung với tình tao và H."

Nó nhìn tôi thông cảm:

"không cho anh ấy biết!"

Tôi gật đầu

"Mày quên chưa cám ơn tao làm mai mày cho ông Võ-Bị"

Thủy thật thà:

"Vợ chồng tao cám ơn ông H. rồi"

Tôi cười buồn ngâm khẽ:

"Sao anh biết đá không buồn không khóc

Cây không buồn không đổ lệ đau thương?

Cây không khóc sao cây tuôn đổ lá

Đá không buồn sao đá phủ rêu xanh!”(V.L)

Thủy nhìn tôi:

"Đời không ngưng lại được đừng níu kéo Như ạ buồn cũng thế thôi, haỹ giữ kỷ niệm đẹp như một nấc thang rồi bước, đứng lại không nên”

"Mày xem tao bắt đầu từ đâu đây? chung quanh tao toàn là ngợm không thấy ai ra hồn, làm sao tao hoà nhập, mày thấy tao sống đây mà hồn tao rục rữa mất rồi”

Tôi đã nói rất thật với Thủy, chỉ cần một người giống anh tí thôi tôi đã có đôi có cặp. Nhớ có lần anh đọc tôi nghe:

"Mưa cô đơn vẫn trăm nghìn giọt bạn

Lá âm thầm lá cũng một rừng xanh"

Nếu anh biết tôi bây giờ lẻ loi cô độc đến nỗi ghen với lá giận cả mưa thì anh nghĩ sao? Anh có lỗi gì đâu để tôi trách cứ. Mệnh số chăng mà tình anh trao tôi không đúng lúc, tôi đáp lại tình anh chẳng đúng thì. Nhìn sương phủ dầy mờ mịt tự tôi xám hối:

"lỗi tại tôi mọi đàng”Anh! H. ơi

"Xẻ đôi con đường mòn

Anh nửa ấp cỏ non

Tôi nửa ôm rêu lạnh

Mừng nhau... tình vẫn còn”(Đinh Lãng)

Ôi! tự an ủi thế thôi tình gì nữa mà còn! chắc gì anh thèm nhớ đến tôi con người phụ bạc? có về thăm lại trường xưa chắc gì anh muốn tìm thăm người cũ? vả lại lẽ nào tôi ngu si để anh thấy dấu thời gian đã hủy đi những nõn nà ngày cũ.

N.H.H. anh chết trong tôi từ hôm nay. Tôi sẽ về nhà không bước lại con dốc xưa không nhớ dến anh lần nào nữa hết, nụ hôn xưa tôi thả gío bay đi, tôi muốn anh biết bây giờ tôi đã người lớn hơn và bị lời nguyền của chính tôi buộc chặt khi ngang qua cầu ông Đạo cùng anh:

"Không ai được quyền nhốt em hết!"

Anh còn nữa đâu mà giải lời nguyền ấy cho tôi? N.H.H ơi!...

XUÂN TRÔI

Thôi à nha, nói nhiêu đó đủ chưa? Mấy bà đừng lên mặt dậy dỗ bạn bè chớ, sao thì cũng đồng tuổi đồng niên hơn gì nhau mà dậy với bảo, mấy bà ham vui sớm con lớn, mấy bà mắt nhắm mắt mở xỏ áo cưới về làm vợ người ta không hề đắn đo hơn thiệt, có gì hay mà khoe với khoang? Có bà bị bắt lấy chồng khóc chảy cả máu mắt bây giờ cũng lên mặt dậy tôi? Ừ tôi khó tính, ừ tôi làm tàng, ừ tôi”già kén kẹn hom”ừ các bà nói cái gì cũng đúng hết. Thật đúng hết...

Bàn tay ngón thuôn dài sơn đỏ, môi chúm chím làm duyên, ngón áp úp bà đeo cái nhẫn lấp lánh, nói chuyện rổn rảng tay chỉ tứ tung, ông chồng ngoan ngoãn nghe bà một phép. Con gái có bằng MS con trai làm công ty lớn, chúng sắp có vợ có chồng, bà và ông tha hồ về hứ du lịch. Nghe chuyện bây giờ ai biết ngày xưa có thời bà cùng tôi đi buôn chè, cafe' miền Đông? buôn gạo, thịt miền Tây kia chứ. Ngày ấy bà lanh hơn tôi mánh lới hơn tôi. Đang mơn mởn phơi phới sinh viên thành hai cô nàng buôn hàng chuyến, kể hết ra cũng đã ly kỳ tiểu thuyết. Nhà bà ngay bến xe Pe'trus Ký nằm trên con đường Pe'trus Ký ngã bảy, một sớm một chiều treo bảng LHP.

Cái bến xe này sao mà nhộn nhịp bán buôn. Bà cụ mẹ của ba,ø chỉ có cái tủ thuốc lá nhỏ nhưng là nơi mua bán lớn che mắt bọn kinh tế thị trường. Khách hàng của cụ là những ông bà đi từ Bắc vào Nam thăm họ hàng, những ông”vẹm”đóng bộ đồng phục nhăn nheo màu cứt ngựa, nồng nặc mùi mồ hôi trộn lẫn bụi đường khăm khắm, sau mấy ngày chen chúc trong chiếc xe đò mang tên Thống Nhất. Họ đem thuốc lá Sông Cầu, Tam Đảo vào Nam bán cho cụ sau khi xuống khỏi xe, và dặn cụ mua cho họ mì chính (bột ngọt), phụ tùng xe đạp, vải vóc. Bà và tôi ngồi xem bà cụ buôn bán, thương trường lầm thầm, dấu diếm, kẻ mở túi xách tay nải giao hàng, người dúi vội nắm tiền vào tay kẻ bán, cả hai chẳng ngóù mặt nhau. Tôi có cái tủ bán trà đá, mía ghim bên cạnh bà cụ. Kinh tế cộng sản dậy cho dân Sài Gòn như tôi biết mua bó mía vài đồng từ chợ Cầu Oâng Lãnh mang về róc vỏ cắt khúc, sai cô em xếp hàng gần hai tiếng đồng hồ để mua đá cục ở Công Ty Rượu Bia về ướp mía cho lạnh, bán cho dân chúng chầu chực mua vé ở bến xe.

Mua vé xe đi đó đây năm 1976 vui không chịu được, xăng dầu chính phủ quản lý, lâu lâu có một chuyến xe được chạy, người dân tha hồ đợi phòng bán vé ra ơn mưa móc, lâu lâu hé cửa bán vài vé cho có gọi là, phần còn lại dành riêng cho người nhà, chợ đen chợ đỏ. Nhờ sự tân tiến vượt bực này mà có thêm một nghề nói ra tưởng bỡn”nghề bán chổ”. Nghề này không đòi hỏi gì trình độ học vấn hay kinh nghiệm, không xét lý lịch bản thân mà chỉ cần chút kiên nhẫn, lì lợm, dám cãi vã hay đánh lộn, gia đình càng đông càng tốt trong việc xếp hàng sẵn, giữ chỗ chờ phòng vé mở cửa, bán lại chỗ mình đứng, cho những người cần mua vé xe để đi. Giá chỗ đôi khi bằng một nửa giá vé? Xếp hàng đây là mang chiếu ra ngủ ngay tại quầy vé, ngày đêm người này ra, người nọ vào thay thế. Có những gia đình vợ chồng con cái nheo nhóc ra sống hẳn tại bến xe, vừa là không cần thuê chỗ ở (dân quê chạy lên SG) vừa khỏi cần có hộ khẩu phiền phức. Tôi biết có gia đình bỏ đi vượt biên không thành, trở về, nhà đã mất ra bến xe sống bằng nghề này cũng đủ kiếm tiền mua gạo nuôi nhau.

Từ bến xe này tôi và bà theo nhau đi buôn. Cafe', trà mộc, đem từ Bảo-Lộc về được đến bến xe này (bến xe LHP) là sống vui cả tháng. Nghe thì dễ thế đấy nhưng bước chân vào mới biết kiếm được một vốn bốn lời cũng phải đổ máu mắt sôi mồ hôi.

Bà kết ngay với anh chàng con bà chủ xe, anh chàng nhờ phước nhà giầu trốn lính, không dính nợ máu nhân dân mà thảnh thơi theo xe thu tiền, dấu hàng buôn lậu. Bà liếc mắt, bà đẩy bà đưa, bà chanh bà cốm, một bà nhờ, hai bà nhờ cứ anh anh em em ngọt hơn đường cát, mát hơn đường phèn nên anh chàng nhét hàng cafe' vào giữa bao than dấu cho bà, anh chàng cho trà vào thùng đựng nước hai đáy dấu cho bà, đến trạm anh chàng thuê người tại địa phương vác hàng của bà vòng vèo vượt trạm.

Tình của bà là mối tình buôn lậu, bán chui thế mà cũng thành đôi thành cặp, khăng khít keo sơn. Làm sao bà biết song song với mối tình của bà là mối chân tình tôi dành cho anh chàng xe đạp thồ đen đúa, được mướn thồ hàng vượt trạm. Nếu không có anh chàng xe thồ chắc gì toàn bộ hàng buôn lậu của tôi với bà đến bến bình an, bà đâu để ý, chỉ biết quăng mớ giấy bạc bảo tôi đưa cho anh ấy. Anh ấy có ánh mắt sáng quắt hào quang dù khuôn mặt gầy gò, đen đúa. Chiếc nón rơm che gần hết khuôn mặt mà tôi vẫn thấy chiếc mụn ruồi ngay góc cằm mạnh mẽ.

Tôi thì còn nhớ, (nhưng chắc bà chẳng hề nhớ gì), đến cái trạm khét tiếng kinh hoàng đối với dân buôn hàng chuyến miền Đông. Trạm Phương Lâm-Định Quán. Nếu chủ xe không biết quà cáp tí đỉnh như cây thuốc 3 con 5 hay Pấllml, hay chai rượu tây bán theo tiêu chuẩn ngoại giao từ khách sạn Palace Đà-lạt, hay cả xấp tiền gần 4 lần lương chính thức do nhà nước trả, thì toàn xe bị xổ thốc tháo, từng chiếc nệm ghế hành khách bị tháo tung, gói lớn gói bé bị xâm rách toạc, nào đậu nào mè tuôn thốc tháo vô tội vạ, chưa kể xe bị giữ lại qua đêm, để uỷ ban nhân dân làm việc.

Vì một lần bị giữ lại ấy tôi biết anh chàng xe thồ là ai. Anh là chiến sĩ Cộng Hoà không chịu trình diện kẻ thù, lén lút sống chui nhủi, ngày vào sâu trong rừng đốt than cho bà chị dâu có sạp hàng ngay chợ xép Phương Lâm, kiếm thêm tiền bằng cách chuyển hàng lậu băng đường đất, vòng qua lưng trạm gác của bọn kiểm soát kinh tế thị trường huyện, ngồi đợi xe được phép qua trạm giao trả lại. Tiền kiếm được anh giúp nhóm bạn cùng chí hướng. Tôi chỉ biết thế là đu,û cho lòng tôi không sao mở rộng khi bà làm mai ông tài kia thằng lơ nọ cho tôi. Bà mắng tôi dại, ừ thì tôi dại, tâm tình tôi dành cho người không tiền không thế nhưng bà biết đâu tôi nể tôi kính vì họ còn hun đúc lý tưởng ngày xưa.

Khuôn mặt bà vẫn đẹp như sáp, đường nét thật rõ ràng, gặp lại bà tôi nhớ biết bao điều. Bà cũng trách cứ tôi sao không chịu lấy chồng? Năm 75 xong, hai đứa mình loanh quanh như hai con kiến bò vòng vòng miệng chén. Những buổi chiều lang thang Tự Do Nguyễn Huệ nhìn đổi thay, nhìn nhốn nháo mà buồn. Ngày bà lấy chồng vội vã, vì gia đình bà sợ con gái phải lấy”thương binh Bắc quân”, cả đám bạn trong đó có tôi ra đứng xếp hàng mua bánh tại quầy cafe' khách sạn Continental một đứa được mua 5 cái bánh sữa... 10 đứa được 50 cái, nâng niu sợ cái hoa tigon tí ti trên ngọn bánh bị hư khi về đến nhà.

Ngày cưới bà, tôi vẫn còn đơm nốt hạt khuy lên chiếc áo màu hồng kim tuyến và nhìn bà khóc. Tôi biết bà chưa biết yêu, chẳng một lần hò hẹn, trái tim bà trong suốt thuỷ tinh. Bà khóc! có lẽ bà tiếc cuộc chơi đang còn dang dở hay lo sợ ngày trước mặt bỗng ràng buộc với một người mà tôi biết bà chẳng chút tơ vương. Nếu không bất ngờ đến thăm tôi vẫn nghĩ bà hạnh phúc. Hình ảnh hai mẹ con ôm nhau kh�i nh�c, đứa bé dễ thương 5 tháng tuổi, chuyện gì? Thế là tôi biết chuyện, anh công tử chồng bà vướng vất với ma tuý, biết ra thì chuyện đã rồi, hỡi ơi.

Tôi theo bà từng bước đoạn trường, những giọt nước mắt tủi thân không biết trách móc ai, nghẹn ngào không tìm nơi khơi chảy ngọn nguồn. Trường phục hồi nhân phẩm Bình Triệu kề bên nhà thờ ngày xưa hai đứa hay đến cầu xin, khi ấy rủ bà vào, bà báng bổ không còn tin gì nữa cả. Đôi mắt to ươn ướt vận vào đời bà đó sao? Rồi gia đình anh ấy cho anh ấy vượt biển, bà ở lại cùng con, đời bà bôn ba biển sóng, có chồng rồi lại như chưa, thà chẳng có chồng cho xong bà nhỉ. Thời gian ấy anh chàng anh họ của bà theo tôi như đỉa, anh chàng từ Hà Nội vào, bà biết nhưng giữ khẩu như bình không tán ra tán vào gì cả, hai đứa mình nhờ anh ta mà được làm thư ký, thủ khọ Không đục khoét thì giám đốc công ty đuổi cổ, đục khoét theo ý họ thì chẳng biết khi nào lưỡi dao tế thần buông xuống. Cũng đành nhắm mắt đưa chân. Từng xe ba bánh chở sắt được tôi giao cho con buôn, bà ký giấy xuất kho, tiền ăn cắp chia tam chia tứ đủ cho bà nuôi con, tôi phụ đỡ gia đình.

Tôi nhớ mãi một lần hai đứa xanh mặt vì đám kinh tế thị trường bắt được xe thép không về công ty liên hệ mà vào căn nhà lụp xụp trong khu xóm Thiết, cơ sở sản xuất hàng gia dụng. May là cấp trên sợ động rừng can thiệp kịp thời. Hai đứa xin chuyển sang khâu khác, không muốn bị đi tù lãng nhách lãng nhơ.

Bây giờ con bà đã lớn, bà vẫn xinh, người chồng thứ hai yêu bà tha thiết, bà quên nỗi nhục nhằn chồng con nheo nhóc quay lại trách cứ tôi không chịu lấy chồng. Bà trách tôi không chịu đại ông anh con chú con bác của bà ngày xựa Bà mà hay, tôi cũng đã có lần ráng bảo con tim ngu ngốc của mình yêu đại ông ấy cho xong mà nó nhất định không yêu là không yêu. Đi uống cafe anh chàng hút thuốc như ống khói phà, xúc miệng bằng nước trà xùng xục, đi ăn tối anh chàng xỉa răng xoèn xoẹt, dĩa thức ăn chàng vét cho đến giọt nước cuối cùng, tưởng tượng mỗi ngày vào ra đụng nhau như thế tôi thà chết già không chồng hơn là có ông chồng như thế.

Bà vẫn ồn ào như bao giờ, ồn ào chê bai, ồn ào khen nức nở ngay cả khi than phiền về ông chồng người Việt gốc Hoa của bà. Tôi cứ ngóng đợi xem khi nào bà kể cho nghe về niềm hạnh phúc được chồng che chở, thương yêu lo toan sau trước. Bà không nhớ những đoạn đường khốn khổ ngày xưa tìm cách vượt biên sao? Có giấy tờ chứng minh người Việt gốc Hoa được đóng tiền đi bán chính thức. Anh chàng nhà có tiệm thuốc bắc, bà và tôi đến mua trần bì, xí muội từ ngày nảo ngày nào, ai ngờ anh chàng âm thầm mang bóng hình bà để vào tim thờ phượng.

Đám cưới của bà tưng bừng tại Soái Kình Lâm cho kịp chuyến tàu thứ 4 vàng đã đóng đủ 16 cây. Bà hí hửng nôn nao sắp được sang thế giới tự do quên mất giọng nói lơ lớ, quên mất anh ấy không thơ văn thi phú lãng mạn, quên luôn anh không cùng sở thích với bà. Bà mê nhạc Phạm Duy, giọng ca Duy Trác, anh lại mê Lam Phương, Chế Linh, Duy Khánh. Bà khoái đọc thơ đọc truyện, anh chẳng biết câu lục câu thất thế nào. Bà muốn nghe lời tình tứ, anh nói ra dùi đục mắm nệm Tôi biết rõ ràng ông Tơ bà Nguyệt se duyên lộm cộm cho bà, nhưng bà ơi trên đời có điều gì toàn vẹn, quí nhau chăng là ở cái tình. Tôi người ngoài mà thương chồng bà quá đỗi, một đời dành cho bà như nô lệ, bà sung sướng không hay, mãi lo chì chiết hối tiếc sao chồng bà không là nhà thơ, nhà văn, nhạc sĩ, mở miệng ra tuôn thơ tuôn nhạc nhẹ nhàng ru hồn thiên hạ? Sao chồng bà không là ông sĩ quan ngày xưa để bà có chút tiếng tăm nghe người ta xưng tụng? Sao chồng bà không chải chuốt mượt mà để bà hân hoan mang đi khoe cùng thiên hạ. Đi với chồng bà né tránh âu yếm, bà bỏ anh ấy một mình đi tìm người cùng sở thích để đấu hót tưng bừng. Thế mà bà vẫn hỏi tôi; sao không nhận lời lấy ông anh đã goá vơ, của chồng bà để một bước thành bà đại phú gia?

Cứ mỗi lần tụ họp trong căn phòng nhỏ nhà tôi, các bà lại lôi tôi ra làm đề tài khuyên nhủ sau khi đã kể lể đủ điều về chồng về con. Mười điều tôi nghe thì chín điều là không hài lòng không hợp ý. Tôi tự hỏi:”thế thì người ta lấy nhau làm gì? Đời sống hôn nhân có để làm gì?”

Các bà muốn tôi chấm dứt cuộc đời độc thân, chí ít, tôi phải thấy điều vui vẻ hạnh phúc đủ lôi cuốn tôi ra khỏi chiếc vỏ sò bao bọc tôi bấy lâu nay chứ. Các bà lọt vào 72 phần trăm phụ nữ may mắn có chồng hẳn hoi sau biến cố lịch sử Việt Nam năm 1975 mà không hay, đáng lẽ các bà phải ăn mừng mỗi năm vào ngày lên xe hoa cho dù không thật sự hài lòng hợp ý. Các bà tính đi, sau biến cố ấy, các anh chiến sĩ VNCH đẹp trai oai hùng lẫm liệt, lớp chết, lớp đi tù, lớp vượt thoát, ngay cả các anh bàn giấy nho nhã thư sinh cũng đi tù đi vượt, thì còn ai cho tôi lựa, còn ai cho tôi gởi tấm lụa đào. Càng ngày tôi càng tìm ra bao nhiêu người lâm vào tình cảnh cô độc như tôi, dở dang như tôi. Hơn bốn mươi tuổi đầu, nét thanh xuân còn đâu mà nhí nhảnh đong đưa, chưa kể tâm hồn khô cạn, bao nhiêu lãng mạn tình tứ thuở nào, trở thành lãng nhách thảm thương. Các anh bằng tuổi ngang tầm thê tử hẳn hoi, anh nào còn độc thân cũng như tôi gàn dở, một mình bấy lâu quen rồi có người xía vào đời mình, liệu chịu nổi hay không? Các anh goá vợ hay giữa đường đứt gánh, liệu tôi đủ bản lãnh không ghen tương, không cho vài khúc xương vào khuôn bánh đúc? Càng nghĩ càng bế tắc, chưa kể già rồi, vác thêm ông già về mà hầu à, nhất là ông già VN, trong máu vẫn luân lưu con vi trùng gia trưởng.

Có nhiều đêm dật dờ cùng cơn lạnh một mình, tôi cũng mơ vòng tay tri âm tri kỷ, vùi đầu vào sách đọc mê mẩn, vẫn chẳng dỗ được cơn buồn.

Ngày đi ngày qua, vòng bánh xe đời đưa tôi dần về mức đến, tôi mơ màng thèm chiếc áo cưới, thèm chiếc voan che mặt, thèm nụ hôn, thèm lời an ủi vỗ về, ngay cả thèm cơn giận to tiếng cãi vã nhau, thèm nghe tiếng con nít khóc, thèm nghe tiếng nói bi bô, nỗi thèm muốn phụ nữ. Không có những nỗi niềm này, tôi đã chẳng thuận tình cho các bà dùng nhà tôi làm nơi hội họp, làm nơi để tuôn thốc ra hết, những uẩn ức tâm hồn, cho cân bằng nỗi cô độc của tôi. Khi các bà ai về nhà nấy, chén đĩa ngổn ngang, hơi nước hoa còn thoang thoảng là khi tôi thắp cho tôi điếu thuốc. Tôi không nghiền hút thuốc mà thèm hơi hướm của người đàn ông trong căn nhà quạnh qũe. Các bà thì đang cấm cửa các ông không được hút thuốc trong nhà.

Tôi nhớ những mảnh tình con trong đời, những mảnh tình chưa đủ lớn để thành chồng vợ, những mảnh tình chết non vì thế sự đổi dời, những mảnh tình nuôi tâm hồn tôi trong đơn lạnh. Trên góc bàn thờ xinh xinh tôi thờ người tình chết trẻ ngày cuối cuộc chiến, những tờ thơ từ KBC thay hình người đã khuất, tôi ky cóp giữ gìn dù bao lần thân tôi suýt mất, khi đi vượt biên đường bộ sang ngã Cam Bốt, bị bắt bỏ tù rồi bị trả lại Việt Nam. Tôi cũng thờ viên đá cuội cho người tình cùng trên đường vượt biên bằng đường thuỷ, bị công an rượt theo bắn chết ngay trước mắt tôi. Hai người được tôi tôn lên hàng người tình cho đậm �7; s�à đời sống chả dại gì tôi kể cho các bà nghe, tôi lại được thêm tính sát”người tình”. Còn thêm vài anh chàng ngày xưa theo đuổi tôi thời còn đi học, tôi cũng cứ cho là vài mảnh tình cũ, vô tình gặp lại quả thật hỡi ôi, họ gặp lại tôi chắc cũng dấu đi tiếng tắc lưỡi tội nghiệp cho thời gian tàn phá. Người đã có vợ, kẻ đang chăm sóc con vì cô vợ ngoại quốc không hiểu hết được tính chồng, có người tôi vờ chối đây đẩy là chưa từng quen biết cho đỡ tủi thân nhau.

Cứ tìm cách vượt biên, dám nào cho thuyền cập bến, đất đảo trời nghiêng dám nào nghĩ chuyện nợ duyên, thà ngây thơ hẳn cho mẹ cha định đoạt, thà khờ khạo hẳn để chẳng tính thiệt hơn, đàng này tôi sợ tôi lo, tôi không đủ can đảm”lấy đaị”cho xong. Ngay bây giờ đã đạt được điều mình tìm kiếm, đã đến được thế giới tự do nhìn ngang nhìn dọc bến nào tương đối ngang ngửa với mình thì đã có thuyền chiếm chỗ, bến ấm a ấm ớ nhiều vô kể, lại không đủ dại đậu vào. Có nhiều bến, thuyền đã bỏ đi, tôi vẫn không đủ can đảm tấp vào sợ trong sợ đục. Lấy chồng ngoại quốc? Cũng có lúc loáng thoáng trong đầu, nhưng, lại nhưng với nhị, khi cãi nhau làm sao họ hiểu câu chì câu chiết láng lẫy của tôi?

Tôi vẫn nhận những lá thơ từ các bạn khác còn đang ở VN, những người bạn đã đợi chờ hơn 11 năm để được đoàn tụ cùng gia đình, do anh chị em đang bảo lãnh. Những người bạn như tôi lủi thủi một mình một bóng, sợ vương vấn ái tình không nỡ kẻ ở người đi. Cứ đợi cứ chờ mỏi mòn sầu héo, ai tính cho tôi con tính đơn giản, 20 tuổi năm 1975... Trời ơi sang được đến đây đã gần nửa đời, còn gì hương, còn gì ngọc?

Tôi muốn nói cho các bà nghe hết những điều tôi dấu diếm tận đáy tâm tư, chỉ mong các bà hiểu các bà đang sung sướng mà không hay, đứng núi này còn trông núi nọ, cỏ nhà hàng xóm lúc nào lại chẳng mướt xanh. Sợ chạm tự ái làm các bà buồn, không thèm đến mắng nhiếc tôi nữa. Bao lần tôi nằm mơ, nghe các bà kể cho tôi nghe, chuyện đầu gối tay ấp, chuyện ngọt ngào yêu thương, chuyện êm đềm chia xẻ. Gặp được nhau rồi, toàn nghe ác mộng giữa ban ngày.

Hai mươi bẩy năm qua rồi ai cũng nhớ, cũng bàn luận về sự được thua, nhưng tôi chưa nghe ai nhắc đến thân phận phụ nữ lỡ thời, những người phụ nữ l905; thời như tôi, những hệ luỵ sau chiến tranh bao giờ mới hết, chả lẽ các ông giơ vai ra gánh thêm nửa bà nữa làm phúc? Liệu các bà có đồng ý không? hay khi ấy chợt thấy cây củi tầm thường biến thành cây quế, cây trầm?

MỘT QUÃNG XUÂN THÌ

Mùa xuân năm ấy hoa xác pháo rụng đầy sân. Năm ấy trời bỗng trở rét hơn mọi năm, buốt vào xương thấm vào tận tủy.

Tôi lên Bảo Lộc vì gia đình bị bắt hồi hương lập nghiệp, không đi cũng chẳng xong. Thì đi. Sẵn có mảnh đất trồng sẵn trà, café, chúng tôi hân hoan về vườn cuốc đất.

Đang ở Sài Gòn, nóng thì hừng hực, mưa thì chĩnh đổ, được lên sống miền đất đỏ cao nguyên còn gì bằng. Trời lúc nào cũng hây hây gío mát, ngay cả giữa trưa, cây cỏ xanh ngăn ngắt, đến cả hoa dại cũng đẹp. Con gái ai cũng xinh, làn da trắng mịn màng, má đỏ, môi hồng, đôi mắt đen nhanh nhánh. Thêm các cô gái Thượng lạ lùng”xấu đem dấu, đẹp mang khoe”, nghĩa là các cô còn trẻ chưa có chồng không cần mặc áo, các cô đã có chồng phải mặc áo vào. Mấy tháng đầu còn vui đời sống mới, đi lang thang thăm nhà nọ nhà kia, nhìn những ánh mắt thán phục”người SàiGòn lên chơi”của các cô hàng xóm, vài tháng sau biết rõ buồn vui. Khí hậu có mát mẻ thật nhưng buồn không tưởng nổi, nhà này cách nhà kia cả mấy phút đi bộ, không nghe tiếng gì ngòai tiếng lá xào xạc, tiếng chó sủa khi có ai đi ngang. Đã thế trời lại mau tối, đèn đóm khi có khi không. Điện được phát từ máy phát điện của nhà thờ chính. Khi có dầu máy chạy, mua dầu không được máy đi ngủ ngon lành. Máy thì ngủ, người còn thao thức với đèn dầu, đèn khí đá. Con người có chân chất, củ mỉ cù mì thật, nhưng soi mói phải biết. Người trẻ soi mói kiểu người trẻ:”thằng đó khóai con nhỏ đó”–”Con nhà bà X đã có người bỏ chè”“Con ông Y trả của không thèm lấy chồng, ế cho mà biết”–”Anh A bị bồ đá, phải bỏ Đà -Lạt về nhà ôm hận”. Người già soi mói kiểu người già:”Khiếp, chẳng biết thân rơm rạ cứ hão sự chòi cao, cái nhà bà B bưng trầu xin con dâu bị chúng hắt ra cửa, chiều con cho lắm vào”–”Ông T vừa cho con vào học Sài Gòn đấy, nay mai là cậy được rồi”v.v. Tất cả chỉ quanh quẩn chuyện lấy vợ gả chồng cho con, con gái quá hai mươi tuổi chưa có ai sang nhà dạm ngõ là khổ sở lắm. Những gia đình có con trai lo cho con đi học, không vào Sài Gòn cũng lên ĐàLạt, lại thêm chiến chinh, người vào lính kẻ vương vất công danh, nên chuyện trai thiếu gái thừa trên vùng cao nguyên đất đỏ rất khủng hỏang. Sau hiệp định Geneve người Bắc di cư vào Nam, một số cha xứ mang con chiên lên vùng cao nguyên lập nghiệp.Mỗi giáo xứ có một ngôi thánh đường riêng, Tân Hà, Tân Bùi, Thánh Tâm. Tiếng chuông nhà thờ mỗi sáng, mỗi trưa, mỗi chiều mỗi tối điểm xuyết thêm vào nỗi buồn của miền cao nguyên đất đỏ, mưa mù.Ở Sài Gòn nhà cửa san sát, chòm xóm người Nam có sao nói vậy không khách sáo như người miền Bắc, nhất là trong xứ đạo, ngòai tình họ hàng ruột thịt, còn thêm tình người làng. Tôi mất gần hai tháng để nhớ phải gọi ai là ông, ai là bác, ai là chị ai là cô. Có người râu dài thật dài, đi đứng run rẩy nhưng chỉ là vai anh của tôi, có người trẻ cỡ tuổi mình lại phải gọi ông xưng cháu. Tôi chỉ gần gũi với gia đình bác M. anh con cô con cậu với ba tôi. Xa Sài Gòn mới biết, đời sống vùng cao nguyên khác hẳn. Muốn đi chợ,nhà thương, bưu điện, hay mua vé xe đi đâu, đều phải ra huyện Bảo Lộc. Huyện cách khỏang hai đến ba cây số, người dân thường dùng phương tiện”đi bộ”, sang hơn chút nữa dùng xe lambretta. Cần thiết lắm người ta mới ra ngòai ấy, còn thì quẩn quanh với mấy cái chợ xép trong làng Buổi sáng sau hồi chuông nhất, khí trời lành lạnh, mây xam xám buồn buồn, đi bộ ra chợ Tân Bùi cùng chị N. con của bác họ tôi là thú vị nhất, vừa đi vừa nói chuyện cười đùa. Lâu lâu người Thượng đi ngược chiều, hai chị em phải ngừng lại cho họ đi qua. Người Thượng không bao giờ đi sánh đôi, cứ người này tiếp bước người kia. Họ địu con đằng sau lưng, đầu con bé, thằng bé lắc lư theo nhịp bước. Màu da họ xậm hơn người Kinh tiếng nói líu lo như chim hót, tôi cứ thắc mắc, trời lạnh sao các cô gái không mặc áo. Chị N nói tôi nghe:”Sanh em bé xong, họ nhúng xuống nước suối nên lớn lên sức chịu đựng của người Thượng dẻo dai hơn mình”. Đi với chị tôi học được nhiều điều mới lạ, chị dạy cho tôi tên hoa, tên cỏ, nhìn mây thế nào để biết mưa giông đang đến, ngửi mùi gío thế nào biết trời sẽ lạnh hay không. Dọc hai bên đường đi, những bụi hoa qùi vàng rực rỡ, thoang thỏang hương ngai ngái, cùng những bụi phù dung cao hơn người, xếp hàng chào đón. Hoa qùi giống hoa hướng dương, tôi đã thấy ở Sài Gòn, nên không để ý nhiều bằng hoa phù dung, có người còn gọi là hoa bại họai, cái tên nghe cứ sờ sợ là. Hoa phù dung lá xanh không ngăn ngắt, mà như vương bụi trắng, lại gần, trên mặt lá có lớp lông tơ mịn, điểm vài lá úa vàng khô gần gốc, tăng thêm vẻ cô độc lạ lùng. Nụ tròn to bằng trái cà pháo, he hé màu ngà pha hồng phơn phớt. Buổi trưa trên đường từ chợ về nhà, hoa đã nở to lắm rồi, nhiều lớp cánh mong mỏng đu đưa đùa gío. Quá trưa những đoá hoa đậm dần, đậm dần, sắc trắng ngà làn da con gái buổi sáng, thành màu hồng xỉn héo tàn, càng về chiều những đóa hoa càng nhợt nhạt và cụp hẳn xuống dưới bóng chiều tím âm u. Lúc ấy nếu ngắm bụi hoa sè thấy lòng chùng xuống, buồn hơn mưa bụi bay.

Phù Dung đẹp mong manh vậy đó. Trong nhà có con gái, không ai dám trồng trong vườn hay làm hàng rào vì sợ không may mắn cho con. Thế mà chị N. của tôi, len lén chăm sóc một cây trong góc vườn, khuất sau dậu trà tiên. Chị học xong trung học, ở nhà giúp bác tôi làm chè, nuôi tằm, hái cà phê. Cuộc đời chị quẩn quanh trong xứ Thánh Tâm, từ ngày bác tôi bỏ Sài Gòn về làm cho Ty Canh Nông tỉnh Lâm Đồng. Tôi thân với chị lắm, những lần họa hoằn về Sài Gòn cùng bác, hai chị em có vài tối thủ thỉ chuyện trò. Tôi hiểu chị có trái tim mẫn cảm, dấu diếm chút tự ti con gái”nhà quê”. Chị không đẹp, nhưng duyên dáng dịu hiền, gần chị tôi hít lấy hít để mùi hương lạ tóat ra từ chị. Về Bảo Lộc tôi mới biết hương cỏ, hương chè, hương hoa cà phê đã tẩm vào thân thể chị hương thiên nhiên huyền hoặc đó Những tờ thơ chị viết, tôi giữ kỹ lắm:

Bảo Lộc ngày..., tháng... năm

Em ơi,

Đọc thơ em viết cho chị xong, lòng chị mướt như vườn trà sau cơn mưa phùn buổi sáng. Những sườn đồi xanh biên biếc, buổi sáng rực rỡ ánh dương hồng, buổi chiều ngậm ngùi chân mây tím. Trời đất thật gần.Chị thấy nhừng đám mây mang mưa đến dần từ ngọn đồi bên cạnh. Nhìn những người hái chè vội vàng chạy trú mưa, chị thản nhiên cho mưa vương tóc, gội đầu đã có cỏ ngãi hương.

Trên đồi chè luôn có vài cái chòi để người ta trốn mưa trốn nắng, vào đó để mở gói cơm, gói xôi ra ăn bữa trưa.;Em ở SàiGònkhó tưởng tượng ra miền Đông đất đỏ phải không? Khí hậu lạ lắm em ạ, trời có nắng thì nóng ơi là nóng, chỉ cần cơn gío nhẹ em đã cảm ra ngay cái rét cóng vào xương. Vì khí hậu như thế nên ai cũng biết đan. Mua được len mới để đan rất khó, người ta dùng áo len cũ tháo ra, giặt, phơi rồi đan thành áo kiểu mới. Hình ảnh những sợi len cũ hong ngòai sân nắng cứ lâng lâng thế nào, cũ gột rửa thay đổi thành mới, những mắc sợi len đan vào nhau từ hai que đan, được gọt bằng cật tre, đan lâu ngày mồ hôi tay thấm vào lên nước bóng lưỡng.

Khác hẳn với hình ảnh hong tơ. Tơ chị nhắc đây là tơ tằm em ạ, bên cạnh những đồi chè là những ruộng dâu được trồng để nuôi tằm. Con tằm mới lần đầu nhìn thấy ghê lắm, kinh lắm y như con sâu, nhưng khi biết nó rồi em sẽ rất thích, giữ nó trong tay man mát là. Từ khi mua trứng về phải để đèn ấp cho tằm nở, trứng tằm bé lắm chỉ bằng đầu tăm, khi nở ra chỉ thấy hằng hà những cái đầu tăm nhúc nhích, lúc ấy lá dâu hái về chỉ được dùng lá non, đã phơi khô nước, thái thật nhuyễn cho vào cái đĩa trẹt (dẹp) chỉ một đêm thôi cái đầu tăm phồng lên gấp ba,”Eo ơi con sâu!”chị đã la lên như thế lần đầu.

Nuôi tằm vất vả lắm, không khéo giữ gìn là tụi nó lăn ra chết. Khéo có nghĩa là phải giữ nhiệt độ vừa đủ ấm, trời Bảo Lộc lành lạnh, nên phải để đèn trong phòng nuôi tằm, phải có màn cửa vừa vặn thế nào cho ánh sáng mặt trời không suồng sã rọi vào phòng, tằm chỉ cần ánh sáng dịu nhẹ xuyên qua kẽ lá. Chỉ cần hai tuần đầu lau, thái lá dâu, sau khi tằm lớn vừa đủ chỉ việc cho lá vào nong tằm, chị quên kể thêm là từ cái dĩa trẹt sâu lúc nhúc sau khỏang hai tuần đã thay bằng cái nong đường kính rộng gần một thước, khỏang một tháng thành ba cái nong cho đến khi tằm ăn rỗi đã thành hơn mười nong. Tằm ăn rỗi là khi tằm ăn nhiều thật nhiều, vào phòng nuôi tằm em nghe tiếng rào rào như mưa, tụi nó ăn nhanh lắm, ăn đến nỗi cả thân mình dài khỏang ngón tay đeo nhẫn của chị căng tròn lên da mỏng dính trong suốt, chú nào màu vàng cho tơ vàng, chàng nào màu trắng cho tơ trắng. Lúc này khổ lắm vì phải tìm đủ dâu cho các anh chàng ấy ăn, ăn không đủ no là tơ không đủ đẹp.

Khi tằm đủ chín, là khi những cái né được mang ra. Né là cái giàn được kết bằng cành khô cao khoảng hơn một thước, làm thành từng bậc cách nhau cỡ một gang tay. Tằm được rải đều đặn lên né và chúng tự tìm chỗ chui vào nhả tơ. Khi kén vàng, kén trắng kết hình xinh xinh như qủa trứng chim là khi mình phải mang tất cả những giàn kén ra phơi nắng. Nắng càng to tơ càng óng mượt. Mùa phơi kén, đi dọc đường làng đẹp lắm, không khí mát lành lạnh, màu nắng vàng hực hỡ, nhảy múa trên đám dây tơ hông, mọc quấn quý;t trên dậu trà tiên, ẩn hiện những né kén tằm tạo nên bức tranh góc cạnh đẹp lạ lùng.

Mùa kén chín là khi mình phải ươm tơ ngày đêm, không lấy tơ ra ngay, chú tằm cắn kén chui ra, hóa bướm bay đi mất em ạ. Tằm bay đi, có nghĩa là người nuôi tằm lấy tơ mất trắng cả vốn lẫn lời. Ươm tơ tại nhà rất thô sơ. Chỉ cần một cái motor để kéo guồng tơ đóng bằng gỗ dạng hình tròn, nằm bắt ngang trên một thau nước nóng sôi (hình dung cái ròng rọc kéo nước từ giếng lên), đủ làm chết con nhộng trong kén, ngay khi thả vào. Sợi tơ từ trong kén được những con suốt hình dạng giống như lõi chỉ bằng gỗ, xếp thẳng đứng, giàn hàng ngang xoay tít, nuốt vào bụng kéo lên guồng tơ. Ngày xưa chắc chắn người ta phải dùng chân đạp cho guồng và suốt chuyển động.

Ươm tơ không dễ dàng như vũ khúc chị đã xem và có thể em cũng đã được xem. Hình ảnh các cô gái mặc áo tứ thân, hai tay cầm hai đôi đũa, gõ vào nhau tạo nên thanh âm lóc cóc, theo tiếng nhạc:”Ươm tơ tằm ta kéo tơ dệt áo...".

Nhà neo người có lúc không dám bỏ đi ăn, chỉ một tích tắc thôi là những ngày hái dâu nuôi tằm đổ sông đổ biển.

Chị có đọc trong sách viết về tơ tằm, người ta bảo tơ phụ thuộc vào dâu. Lá dâu cho tằm ăn dày dặn tươi tăn thế nào, thì tơ dệt lụa chắc bền mềm mại thế ấy. Ngồi ươm tơ nhớ câu”Kiếp tằm phải nhả tơ”“Kiếp tằm phải vương tơ”mà thương. Có ai khóac lên người vuông lụa mà nhớ đến thân tằm?

Chị N.”

Đọc thơ của chị nhẹ nhàng thanh thản, nhưng khi có mặt bên guồng xa, nhìn chị ươm tơ, nhìn giọt mồ hôi đổ xuống từ chân tóc, tôi cảm thấy lồng ngực mình nặng trĩu. Đúng như chị viết, ươm tơ thật, hòan tòan không giống như trên sân khấu, diễn viên múa tươi cười chúm chím. Trước mắt tôi, trước thau nước bốc hơi nóng nghi ngút. Hai tay của chị, bị hơi nóng làm cho ửng đỏ, phải thoăn thoắt gắp tơ, hướng tơ vào suốt chỉ ngay khi vừa thấy mối đầu, nếu không làm thế, tơ sẽ bị rối bán không được giá cao. Ngòai trời dù có lạnh, nhưng những giọt mồ hôi cứ tuôn dài xuống mặt chị, mái tóc nghiêng nghiêng vài sợi miết vào da. Đêm thinh lặng, tiếng guồng xa đều đều róc rách, có lần trái sầu riêng rụng trên nóc nhà,làm hai chị em giật mình, nhìn nhau cười chia xẻ. Chị hay thủ thỉ kể lể mọi chuyện cho tôi nghe nhưng không bao giờ kể gì về bạn trai hay những điều tâm tình bạn gái. Có lần đánh bạo tôi hỏi:Chị có bồ chưa? hai má chị đã đỏ, lại đỏ au thêm, rồi trả lời:

“Chị nhà quê ma nó thèm.”

Nhìn hai bàn tay của chị tôi thương quá đỗi, màu vàng của nhựa chè thấm vào những vết da nứt không sao xóa hết, dù đã dùng chanh để rửa. Tôi hay cầm tay chị, thoa nhẹ lên chỗ da ram ráp, ước gì nó biến mất đi, để chị không bị đau khi lạnh. Nhiều lần chị súyt xoa:”tay em mềm quá”, tôi xấu hổ khi chị nói thế, tôi cảm thấy có tội khi chị nói thế. Chị hay dành làm giúp tôi, những việc tôi chưa quen làm, khi đi ra rẫy cùng nhau.

Bác trai tôi lang bạt kỳ hồ, vài tháng ở nhà, vài tháng biến mất không biết bác đi đâu. Có lẽ từ điều này khiến bác gái tôi giận chồng, không muốn chị tôi có bạn trai, không muốn chị tôi lấy chồng, ngay cả cấm chị không được làm dáng hay chau chuốt cho mái tóc làn da. Bác cứ bảo:”Ở vậy mà sướng con ạ, đi tu đi cho có phước. Lập gia đình chỉ vướng nợ vào thân”Tôi biết chị tôi không thể nào đi tu được, tôi biết tâm hồn chị luôn mong chờ ấp ủ một tình cảm êm đềm, làm sao một người như chị có thể đi tu, đọc lại lá thơ:

“Bảo Lộc ngày... tháng...

Những đồi dâu đồi chè đầy ấp mộng tưởng thiếu nữ mộng mơ của chị, lá chè nõn xanh, hương cỏ ngãi hương dìu dịu màu mây trời thanh thanh, ướp mật hoa café thơm ngát. Chung quanh nhà chị ở, tòan là cây cà phê, hương hoa cà phê nồng đến nỗi sau một đêm quên đóng cửa sổ, buổi sáng chị bị say không thức dậy được, ai nào biết trong hương hoa cũng có chất làm mình say em nhỉ.

Những cây cà phê lá xanh ngăn ngắt, lá xanh hơn chuỗi ngọc bích xưa bà ngọai chị đeo trên cổ. Bà là người Hà Nội, giọng bà nhỏ nhẹ ngọt ngào, bà thích mặc áo dài lụa, quấn khăn nhung. Chuỗi ngọc bà đeo chị rất thích, trước khi mất, bà tháo ngọc rời ra từng hạt, cho các con, các cháu giữ làm kỷ niệm. Hạt ngọc ấy là chiếc nhẫn chị đeo trên ngón tay áp út. Hạt ngọc có lúc lẫn vào với trái cà phê chưa chín. Lẫn vào những cành cà phê nặng chĩu hạt trong vườn.

Hoa cà phê trắng, trắng ngọc trắng ngà, trắng lung linh nắng, trắng xóa ngút ngàn, trắng thẹn thùng e ấp, trắng như trăng vời vợi đêm trong. Chị thích ngắm vườn cà phê mùa hoa nở, mỗi ngọn gío thổi ngang làm hoa xôn xao chao đảo, làm hoa cuống quít tỏa hương. Hương ngọt như chén thạch ngày hè, hương làm đớ lưỡi không thốt nên lời ca ngợi. Cảm giác của chị khi đứng một m&igrave;nh giăng tay nhắm mắt hít hương hoa trong khu vườn cà phê bát ngát.

Cây cà phê to thật to như cây mít cũng có, cây lùn vừa vừa như cây trứng cá cũng có, tụi nó giống nhau ở chỗ những tàng lá vươn dài, những nhành mong manh nhưng sức chịu đưng dẻo dai. Không dẻo dai làm sao cưu mang nổi bao nhiêu là hoa là trái. Đến mùa cây cà phê đơm hoa, trên cành chi chít nụ là nụ, những nụ nhỏ dài thanh thanh như nụ hoa dạ lý, đơm từng chùm dọc theo kẽ lá, những con bướm bay lượn tung tăng đua cùng ong hút mật. Khi hoa kết hạt, cánh hoa héo dần tàn tạ, hạt nhô ra đẹp nõn nường, và kiến bắt đầu gầy tổ. Chị ghét những con kiến đi từng bày rồng rắn, có khi nó rớt lên tóc, bò xuống gáy cắn đau lắm cơ, kiến vàng vườn cà phê nổi tiếng là dữ. Có vườn cà phê, sợ nhất là mấy con chồn, tụi nó làm hang dưới đất cắn nát rễ cây, làm cây yếu dần rồi chết. Mỗi lần đi dọn cỏ trong vườn nếu thấy cái hang tròn tròn là phải hun khói đuổi chồn cho bằng được mới thôi, những lần ấy vui lắm, cả một góc vườn xôn xao. Chồn có lọai chồn hương có lọai chồn hôi, gặp con chồn đèn là tim chị nhảy thót, nó cứ thấy đèn là mò tới, có đêm mang đèn dầu đi sang nhà hàng xóm về, gặp chồn đèn chị ném cả đèn mà chạy. Con chồn có đôi mắt ma quái thấy ghê lắm, cái màu đỏ đỏ vàng vàng kỳ cục. Thế mà nhiều người lại thích cà phê cứt chồn, họ trả gía cao hơn gấp ba lần cà phê thường.Người ta bảo hạt cà phê lấy được từ phân chồn ngon hơn cà phê hái trên cây! theo chị thì mấy con chồn ma mãnh đợi ban đêm leo lên cây, lựa tìm những trái chín ngon lành ăn thỏa thích sau khi đã tiêu hóa hết phần ngọt ngào của trái, chúng thải ra hạt. Dĩ nhiên hạt từ trái ngon, phải ngon là đúng rồi. Cái lợi từ những hạt cà phê cứt chồn không bù lại được cái hại từ sự phá phách của chúng.

Hái cà phê có cái thú của leo trèo. Ai cũng có thể hái cà phê, thấp thì hái nhánh thấp, cao thì với nhánh cao, đàn ông con trai leo lên thang, đàn bà con gái tìm nhánh vừa tay mà hái. Cái túi vải bên hông, lựa cành nào trái đỏ thật nhiều vin xuống thấp tha hồ lảy trái. Cả nhóm người, vừa là gia đình vừa là họ hàng đến giúp công, nói cười rôm rả. Dĩ nhiên lâu lâu phải một mẻ nhảy choi choi vì đụng tổ kiến vàng.

Có trái cà phê rồi, mang phơi thật khô, xàng, xấy, xẩy vỏ đi chỉ còn lại hạt, những hạt cà phê có màu vàng thật nhạt pha chút nâu đất xỉn, mùi ngai ngái chua chua. Lúc trái còn tươi màu đỏ, nh&#7845;m nháp phần thịt mỏng tanh của trái, có vị ngòn ngọt pha chút chan chát ở đầu lưỡi, phần hạt cà phê chả có vị gì, chỉ nhàn nhạt chán ngắt. Thế mà rang xong, xay nhuyễn, dùng nước nóng lấy những tinh túy trong tâm cà phê ra nó lại cho vị đắng lạ lùng. Đắng quyến rũ, đắng nghiện ngập, ai đã uống cà phê mà không nhung nhớ, ai đã không từng một lần bước vào quán cà phê.

Vị cà phê trong sách vở, khi các bộ lạc châu Phi tìm ra, đã được xem là linh dược, với chị nó là vị tưởng nhớ, vị nhớ nhung. Pha cà phê có đôi lúc là một nghi thức

Nước phải thật sôi tráng cái tách.

Cho cafe vào phin, cho tí nước sôi vào vừa đủ thấm cà phê.

Đậy phin lại đếm thật chậm đến hai mươi, hay nghêu ngao hát:

“Người đâu gặp gỡ làm chi. Trăm năm biết có duyên gì hay không?”

Mở nắp phin, cho nước sôi vào, đặt phin lên cái tách vẫn còn ấm. Đặt cái tách vào cái chén đựng nước sôi để giữ độ nóng. Chị ngắm từng giọt cafe rơi nhẹ.

Tình yêu không tí tách

Tình hổ phách long lanh

nhẹ nhàng nhấc phin ra khi chưa rời giọt cuối

Đong ngọt ngào óng ánh

Vào vị đắng cuộc đời

nâng tách lên môi để biết

Còn đậm đà tình cũ

Dù tháng ngày tàn phai.

Chừng như chút gió rét

Rừng thông xưa lùa về

Chừng như tiếng giày gõ

Ngoài cổng cũ rêu khô...

Chị tưởng tượng có một mối tình để ấp ủ nhớ nhung khi ngồi uống café một mình thú vị ghê em nhỉ.

Chị N.”

Và mùa Xuân năm ấy, mùa Xuân hoa xác pháo rụng đầy sân, mùa Xuân chấm dứt quãng xuân thì đời chị.

Sáng hai mươi tám Tết tôi hí hửng sang nhà bác chuẩn bị gói bánh chưng, xộc vào bếp, bác gái đang dang tay tát chị, bác rít lên:”Con khốn nạn, mày làm nhục tao, làm nhục tổ tiên ông bà, ai thằng nào hả con mất nết”

Chị ngồi xệp dưới đất, bên cái bồ xấy chè, hai tay che trước mặt, tóc xổ tung. Biết tôi vào, chị ngước lên nhìn,nước mắt nhòe nhọet, thẫn thờ lắp bắp:

““con xin mẹ”"

Bác gái tôi tiếp tục tru tréo, dù tôi đã chạy đến bên chị:”Mày đi ngay với tao lên cha, tao đuổi mày ra khỏi cửa, nhà tao bao đời nay có ai đốn mạt như mày, có ai bôi tro trát trấu lên mặt như mày, có ai không chồng mà chửa như mày, đồ...”

Tôi không nghe thêm gì hơn, ôm chị vào lòng hứng đỡ dùm chị cơn phẫn nộ từ bác đổ xuống. Bác như nổi điên lên, quấn tóc chị vào tay, ghì đầu chị vào cột, đánh, đấm, phang, làm bất kỳ động tác nào bác có thể làm được, để trút hết cơn giận dữ vì sợ tai tiếng thị phi, vì sợ miệng đời mai mỉa, sợ... gì gì nữa tôi không biết hết, nhưng rõ ràng những nỗi sợ hãi ấy che hẳn tình mẹ con của bác. Nhìn mặt bác, tôi sợ bác giết chị mất. Tôi kéo chị đứng lên, lôi chị ra khỏi nhà, dùng lối sau chạy lên đồi chè, vào trong chòi ngồi khóc. Mặc chị khóc nức nở, tôi vuốt tóc chị, dòng tóc mây dài chưa cột được chân ai, đã siết vòng oan trái.

Nhìn đồi chè vắng lặng, xanh biên biếc một màu, lung linh hình ảnh chị. Chị đội nón lá, chiếc gùi đeo sau lưng, tay thoăn thoắt hái, chùm lá chè trong tay chị hất ra sau, xóay thành đóa hoa êm ái rớt vào gùi vừa tuần trước, nay chị thảm, chị sầu rũ rượi. Trong gió, vừa hôm trước, thóang tiếng chị cười rộn rã pha lê, giọng chị nói róc rách suối reo, hôm nay tiếng nức nở nghẹn ngào. Chị yêu thiên nhiên, trân trọng mầm sống ngọn cỏ, nhành hoa, nay chị đang đau đớn vì mầm sống nẩy sinh ngay trong lòng chị, phi lý. Tôi nghĩ chị có quyền chọn lựa một điều gì đó cho riêng chị, chỉ riêng mình chị biết.

Tôi không nói gì, chị đã thôi khóc:

“Em không khinh chị sao?”

Tôi lắc đầu.

Chị nắm tay tôi nhìn vào mắt tôi nhẹ giọng:

“Chị muốn có con”

Tôi gật.

Tôi theo chị đi cùng bác đến nhà xứ, bác tôi bắt chị xưng tội với cha. Nét mặt chị trắng bệch bạch lạp trả lời:”thưa cha con không biết”khi cha hỏi ngườI ấy là ai. Bác tôi đỏ mặt xấn đến định đánh chị. Cha ngăn lại, bảo bác và tôi ra ngòai hiên đợi. Tôi đợi lâu lắm khi cha cho gọi bác vào, biết chị cần có tôi, tôi lặng lẽ vào theo. Cha khuyên nhủ bác thương lấy chị, cha sẽ gởi chị đến ở với các sơ đang làm công tác truyền giáo cho đồng bào Thượng. Nơi ấy chị sẽ được chăm sóc khi đến ngày khai hoa nở nhụy.

Tinh mơ hai mươi chín Tết, tôi đưa chị đi, bác tôi không nói một lời, không thèm nhìn mặt chị. Những đóa phù dung chưa nở. Tôi nghĩ không nở sẽ không tàn.

Mùa xuân năm ấy hoa xác pháo rụng đầy sân. Năm ấy trời bỗng trở rét hơn mọi năm, buốt vào xương thấm vào tận tủy. Năm ấy cách nay đã 26 năm, tờ thơ chị viết cho tôi cách nửa địa cầu vừa nhận được

“Bảo Lộc ngày... tháng... năm

Em khỏe không, lại sắp đến Tết, chị gởi em gói chè hoa sói vườn nhà, gói cà phê chị hái từ cái cây già nhất trong góc vườn, gần cái hang con chồn có lần chị cùng em hun khói, và nhất là tấm lụa tơ tầm cho em may áo dài mặc Tết. Em đừng cười chị viết lan man như ngày nào từ cây dâu nuôi tằm sang cây cà phê rồI sang đồi chè em nhé. B'Lao vẫn như thế, vẫn chè, cà phê và tằm.

Đồi chè vẫn là nơi chị tìm đến, vào căn chòi nhỏ ngày xưa nơi hai chị em khóc cười tâm sự, nhớ em. Chị thôi không ươm tơ nữa, bán thẳng kén cho người ta em ạ, lớn tuổi rồi không còn nhanh nhẹn như xưa. Cây sầu riêng chị cũng bảo cháu Tuấn chặt đi rồi,”sầu riêng chi mà nặng đến thủng cả nóc nhà”– chị vẫn nhớ câu em nói đó thấy chưa.

Em có nhớ những đêm làm trà, nhớ những củ khoai mật, những trái bắp vừa bẻ trong vườn vùi tro, ngon không thể nào tả được không em?Xa quê hương thế nào em chẳng nhớ em nhỉ.

Quanh nhà chị bây giờ trồng hoa sói, hoa ngâu. Những chùm hoa màu vàng, hạt nhỏ li ti, hương không nồng nhưng khi ướp vào trà, trà tỏa hương ngào ngạt. Cháu Tuấn của chị bây giờ làm hết mọi chuyện chè cháo thay chị. Em còn nhớ cái nồi luộc chè ngày xưa hai chị em cứ bảo to như cái lò luyện tội, Tuấn nó nhấc lên nhẹ nhàng, anh chàng ra vẻ xốc vác lắm, thương mẹ lắm, cứ bảo:”mẹ đừng làm gì cho mệt, con chỉ đụng một cái là xong”. Ngay cả khi dần chè, chị có leo vào dẫm cháu cũng bảo:”Mẹ nhúng vào làm gì, con cuộn chè lại đập vài cái còn hơn mẹ dẫm cả giờ”

Cháu nó thế đấy em ạ, niềm hạnh phúc vô biên của chị. Chị cứ áy náy nợ em cái ngày em đưa chị ra khỏi làng đi trốn, em khốn khổ vì chị, em đau lòng vì chị, mà chị chẳng biết nói sao cho em hiểu, chị không đau khổ gì cả, không sợ hãi gì cả, chị chấp nhận cái điều chị chọn lựa cho cuộc đời của chị. Không may mắn có chồng, ít ra chị có quyền được làm mẹ phải không em? Chị nhớ ơn em đã không khinh rẻ chị dại dột một giờ, chị tạ ơn em đã giúp góc đời thiếu phụ của chị nhẹ nhàng hơn. Chị phải kể em nghe nguồn hạnh phúc chị có bây giờ, em vui với chị em nhé.

Em còn nhớ bài Nhã Ca thứ nhất của Nhã Ca không? bài thơ từ thời con gái chị thuộc lòng, đến bây giờ vẫn trong lòng chị.

Tôi làm con gái

Buồn như lá cây

Chút hồn thơ dại

Xanh xao tháng ngày

Một lần qua đây

Rồi không trở lại

Ôi mùa xuân này

Tôi làm con gái

Đời như heo may

Tình bằng cỏ dại

Giận hờn không khuây

Tôi làm con gái

Một lần yêu người

Một lần mãi mãi

Bao giờ cho nguôi

Bao nhiêu tuổi đời

Bấy lần thơ dại

Buồn không ai hay

Vẫn bấy lần thơ dại, vẫn ngậm ngùi không hay. Và chị vẫn bần thần lắng nghe âm điệu giao hưởng của từng mùa, mỗi tiết.Nếu được trở lại, chị vẫn lập lại y như thế.

Chị N.”

Chị của tôi vẫn thế, vẫn mẫn cảm nhẹ nhàng, vẫn yêu thương mê đắm trời đất chung quanh. Tôi bây giờ đã biết thưởng thức hương vị chè như chị, ngậm vào đắng chát đầu lưỡi, nuốt vào ngọt lịm tâm hồn. Tôi sẽ viết thơ hỏi chị còn trồng hoa phù dung nữa không? bên đây muốn trồng lọai hoa này, phải đặt mua với giá rất đắt.

ÐOẠN CUỐI TÌNH YÊU

Chèn ơi! cuối cùng rồi ông cũng đòi cưới tui. Tui không biết tui mê hay tỉnh, tui đợi chờ ngày này gần như khô héo đời tui. Mười mấy năm rồi ông biết không. Tui tưởng ông phải hỏi cưới tui hồi tui mười tám tuổi.

Cành hồng đỏ tía hồi nãy ông đưa tui, còn tươi rói trong ly nước lạnh tui để ngay đầu nằm, cái nhẫn hột xoàn năm hột bự đùng đang chiếu lấp lánh trên ngón tay đeo nhẫn của tui, sự thiệt đây mà, ông đòi cưới tui, tui đâu có mơ.

Ông ơi! sao ngoài trời long lanh như mở hội, chắc tụi nó mừng cho tui sắp đạt thành ước nguyện, Phật trời thương tui kiên trì cầu khẩn, ăn chay mỗi tuần trăng mà khiến ông mở miệng cầu hôn tui.

Không lẽ giờ này tui mở đèn sáng trưng rồi ca lên: Yêu cho biết sao đêm dài......Má tui bả lại tưởng tui mắc đằng bố bả lo. Nên thôi tui dạo chơi hạnh phúc trong căn phòng tối thui thùi lùi này với cái bông hồng và cái nhẫn của ông.

Ông biết ông làm khổ tui tới mức nào không? Mấy bà chị nhọn mồm nói tui mát dây yêu ông, để đời tui tàn lụi héo khô, mai mốt già chết xuống âm phủ làm ma không chồng lạnh lẽo. Mấy con em tui rỉa rói, yêu gì mà kỳ, không thấy lấy nhau, chỉ yêu nhau lạt nhách. Trời thần đất quỉ ơi, tụi nó mà biết ông chưa hề nói yêu tui tụi nó còn rủa xả đến đâu nữa trời.

Mà nghen, nhiều khi tui cũng thấy tui ngu thiệt, tự dưng cái mang dạ yêu ông, cái thằng cha mặt mày lầm lì thấy ghét, cặp kiếng cận đè lên sống mũi, ngó khó đăm đăm như ông giáo già rình cho tụi học trò con ốc tọt, thêm tật rày đây mai đó, hễ về tới Sàigòn là dọt xe như ma đuổi, tại dzậy mà ông húc té xe tui, cho tui nằm dài thoòng đo coi con đường Hồng-Thập-Tự dài mấy mét, cho cái áo dài trắng tơ, nổi vân hoa cúc má tui mới may, tui mặc lần đầu bị tét nguyên một tà thê thảm. Cái cằm tròn trịa của tui, má tui hay khen có hậu bị thâm đen sưng tấy,cho bạn tui gọi tui là bà râu cả tháng trời ròng rã. Đó ông coi ông gieo tai họa cho tui mà. Phải chi ông cà chớn dọt luôn cho đời tui không rắc rối, đàng này ông dừng lại bỏ tui lên xích lô cùng chiếc xe đạp cong niềng, rồi hộ tống tui tới nhà, đàng hoàng ra mắt ba má tui xin lỗi.

Cái giọng Bắc kỳ cục của ông làm tui bắt ghét, tụi bạn tui dạy tui: đàn ông con trai Bắc kỳ là chúa đểu phải tránh xa, đừng dính líu, dzậy mờ ông thênh thang bước vô tim tui thông qua tai nạn xe cộ cái rụp hà.

Ông tới nhà tui hằng bữa coi tui có đau đớn gì không, ông xăn tay áo sửa xe cho tui để chị tui, em tui đì ông sói trán, bà thì đòi dzô dzầu mỡ, bà thì đòi thay cái bọt-ba-ga, hai con em tui cũng ỏng ẹo nói ông sơn xe màu hoa cà cho tụi nó. Tức thiệt, có mình tui là nạn nhân của ông là nín thinh không đòi gì hết ráo.

Mà ngộ, ông bà già tui khó tính thấu trời, có năm đứa con gái ổng bả canh còn hơn canh tù, ra khỏi nhà là phải tường trình đi đâu? với ai? mấy giờ dzìa, chị Hai tui có mấy thằng bạn học tới mượn bài, mượn sách, ông già tui dzòm tụi nó từ đầu tới chưng cỡ hai ba lần, tụi nó hết vía biến sạch, chị Ba tui xí xọn có hai ba thằng cùng xóm ngấm nghé, đứng chờ bả ra khỏi nhà đi theo tới trường, bị ông già chưởi một tăng, tụi nó xanh mặt lặn mất. Dzậy mà ông tới nhà, ông già tui tiếp đàng hoàng, nói chiện thôi là nói, toàn ba cái chiện tui không hiểu, chừng ông dzià, ổng khen ông thôi là khen:

- Thằng này Bắc kỳ mà thiệt tình, tướng khá à bay, mặt mày đàn ông như dzậy trung tín, cái sơn đình rộng quan tước chứ hỗng chơi, sóng mũi cao sự nghiệp vững vàng, nhân trung sâu chung thủy, con nào làm vợ thẳng sướng đa.

Chắc ba tui nói dzậy mà chị Hai tui có hồi tưởng ông mê bả, nên bả bẹo mình bẹo mẩy thấy ghê (nói ông biết rồi bỏ nghen, tui lén coi nhựt ký của bả), ai dè xí hụt quê xệ, bả lên xe bông với thằng cha luật sư học cùng trường với bả.

Còn chị Ba tui, bả biểu tui đừng thèm ông, má chồng Bắc kỳ dữ như chN57;ng tinh, hành con dâu tới xảy thai, rồi còn kiếm vợ hai, vợ ba cho con trai mấy bả, trời thần, tui sợ thôi là sợ. Tui hỏi ông, ông cười ha hả như đang coi kịch Phi Thoòng-Khả Năng, làm chị Ba tui biết, bả nói tui thày lay, lẻo mép, ngu như trâu, có gì cũng tâu cho ông nghe. Chắc tại vậy mà ông đưa tui tới nhà coi mắt má ông. Bữa đó ông biểu chở tui đi ăn chè, tui mặc cái áo đầm vàng có bông đỏ tổ chảng điểm thêm vài cái lá xanh lè, màu sắc nghe như muốn quýnh lộn với nhau, nhưng tui thích vậy đó cái gì cũng phải đối chọi mới vui, con nhỏ Hường nói tui phải chọn màu tông-suỵc-tông mới sang, tui giữ cái gì tui thích hà, ừa! cái ông chở tui tới nhà ông mà tui không hay. Nhà ông nho nhỏ ở khu Hai-Bà-Trưng, quẹo vô hai ba con hẻm mới tới, phía trước hàng ba có dàn bông giấy, hai bụi Ngâu thiệt bự, một khoảng vườn xanh ngắt chung quanh, làm tui trầm trồ, thấy sao giống như tới nơi nào đó không phải ở thành phố, nhà tui gần chợ nên ồn ào thấy sợ, ông nói tui vô chơi, một chút đi liền. Thiệt tình, ông toàn gieo cho tui những oan trái làm tui không biết phải đối phó làm sao, tai tui lùng bùng khi ông nói:

-Mẹ anh đó, chào đi.

Tui đứng như trời trồng, không chết tươi như Từ Hải, nhưng người tui tê cứng tới độ ông phải đẩy tui vô nhà, giọng má ông ngọt ngào vang lên làm tui tỉnh hồn:

-Vào chơi đi con, Mỹ Duyên phải không?

Sao má ông biết tên cúng cơm của tui? tui ú ớ

- Dạ! dạ!

Má ông sao đẹp quá trời luôn, nội cái chuỗi ngọc trên cổ đủ làm tui lóa mắt, tới cái vòng ở cổ tay, trời ơi thiệt đúng như má tui nói:

-Mấy bà Bắc, bà nào bà nấy sao mà đẹp ghê nghen bây, đi chợ cũng sửa soạn, không như tao, đi đâu là sỏ áo đi hà.

Má tui mà thấy má ông như tui đang thấy, chắc bả phải đổi là:

-tới ở nhà cũng sửa soạn...... c

ó gì nhiều đâu, chút xíu má hồng, chút xíu son môi, mà má ông đẹp hơn mấy cô đào cải lương Thanh Nga Bạch Tuyết. Má tui cũng không thua nhưng cách khÿc, ông nói Má tui đẹp giống hình cô Ba, in trên bao cục xà bông thơm.

Chị Ba thua nữa rồi, bà ác phụ chị Ba bỏ lởn vởn trong đầu tui mấy bữa rày, biến thành bà tiên hiền dịu, bà tiên này không cho tui áo đẹp như cho cô Tấm, mà cho tui ăn phủ phê mỗi khi tui theo ông dìa nhà, nào là bún thang, bún mộc, bún riêu, bún ốc, bún bung, những món này tui tả thiệt kỹ mà má tui không làm sao nấu được, rồi tới chả giò cua, bánh tôm Cổ Ngư má ông cho, í! không phải! má ông biếu má tui, cả nhà tui khen ngon nức nở.

Trả l&#7877;, má tui biểu ông đem về, mắm chưng, mắm kho, mắm lóc kho tộ, có bữa tui phải phụ ông xách nguyên nồi mắm và rau về nhà ông, từ chuyện đụng xe tiến đến chuyện Nam Bắc đề huề vui ghê, ông há. Khi tui học thêm những tiếng mới từ má ông, về áp dụng với má tui, bả la tui quá trời, còn gọi tui là con Bắc kỳ lai. Như lần tui gọi cái muỗng là cái THÌA, má tui hỏi mày nói gì đó Tư? lần tui phụ má tui nấu bếp tui kêu cái giá (vá), thành cái MÔI má tui cười muốn sặc, đến hồi phụ ba tui đổ dầu hôi vô mấy cái đèn trên bàn thờ, tui kiếm cái PHỄU thay vì cái quặn là cả nhà tui biết tui thiệt sự lậm cái máu Bắc Kỳ của ông vô tim gan phèo phổi. Mà rồi cũng không thấy ông biểu Má ông đem trầu cau tới nhà tui, phải chi khó khăn, tui thấy ngoài chợ người ta bầy bán từng thúng từng quầy, mặc sức cho má ông mua, đem qua nhà tui đánh tiếng.

Hay là tại tui học trường Sương Nguyệt Anh nên bị ám, giống như thầy sử địa của tui có lần nói:

- Mấy trò học trường bà Sương coi chừng giống bả thành sương phụ.

Thiệt ra sương phụ hay góa phụ là gì đám học trò gái đâu biết rõ, tới giờ tui còn lẫn lộn góa với sương. Mà má ông cưng tui nhiều khi còn hơn má tui cưng tui, ông là con út, anh chị ông có gia đình ở xa, ba ông chết hồi ông hai ba tuổi, nên khi ông đi lấy tin cho báo ngoài tiền tuyến xa xôi, tui thế ông nhận hết tình thương của bả. Cũng không phải tại tui người Nam không khéo ăn khéo nói, lúc đầu nghe tui gọi ba má tui là ỗng bả, má ông cũng thấy kỳ kỳ, nhưng khi biết nguyên giòng họ nhà tui, má ông cũng thấy thích thú những từ ngữ thân tình mộc mạc như vậy Ông coi bên nội, bên ngoại tui toàn ở Mỹ-Tho, Cần-Thơ, ruộng vườn cò bay thẳng cánh, ba tui lên thành đi học, cũng là ông lục sự như ai, gặp má tui nữ sinh áo tím, thành gia thất sinh ra tụi tui, mỗi lần giỗ chạp ở nhà tui ông biết rồi đó, chú thím dì dượng đầy nhà, ai cũng gọi ông bà ngoại, ông bà nội tui cái đại danh từ Ổng Bả, mà đâu phải là thất kính. Nghe bác Hai tui gọi ba tui:

-Thằng Mười lóng rầy bụng bự bộn à, mày đừng uống bia con cọp nữa nghen mậy

Hay Dì Bảy nói má tui

-Ê Tám, mày nhớ con Tư Thêu con bà Năm trong vườn chuối hôn, vậy chớ con trai sắp thành bác sĩ rồi đó nghen.

Gia đình tui đông như nấm mọc mùa mưa, hỗng vậy sao hồi đám cưới bà chị Ba tui cái nhà hàng Soái Kình Lâm không đủ chỗ.

Tại ông chần chờ cho tui khổ thêm mà, sau 30-tháng 4,1975, Má tui khóc sưng mắt khi gia đình chị Hai tui theo tàu Hải Quân ở kho Năm đi mất không biết ra sao, nhứt là bả lo cho hai con cháu ngoại mỹ miều của bả. Còn tui ruột đứt đoạn không biết ông ở đâu, ba má tui đã buồn, lo lẫn lộn, thêm cái mặt chết rồi của tui, ba má tui càng quýnh quáng. Tội ba tui, ổng chở tui tới nhà má ông thăm thú tình hình, thấy mắt má ông sưng húp, tóc bả thả dài không vấn tròn trịa trên đầu như mọi lần, ổng cũng cảm thương rươm rướm nước mắt an ủi:

-Chị đừng lo quá hại người, tui coi tướng thằng Thành thọ lắm, có gì tụi tui phụ chị, chỗ bà con với nhau, để con Tư tới lui thăm chị đỡ buồn.

Má ông òa khóc nức nở, tui cũng thút thít khóc theo. Nhà tui có mình gia đình chị Hai bỏ đi má tui đã biết mà còn rầu thúi ruột. Nhà ông, má ông một mình, anh ông ở Ban-Mê-Thuộc, Chị ông theo chồng ở miết Nha-Trang, ông thì mất biệt không thấy trở về. Tui thương má ông thôi là thương, quên luôn chuyện oán hờn ông không hỏi cưới tui.

Chừng chị Ba tui theo bên chồng đóng tiền đi bán chính thức dưới Vũng Tàu, cũng là lúc má ông biết ông bị bắt cầm tù tuốt ngoài Trung. Má ông than thở:

-Anh Thành con lì lợm như bác trai, lẽ ra anh con có phải lính tráng gì đâu, học văn khoa đang yên lành, thi vào Chiến tranh chính trị, rồi cứ người ta đánh nhau chỗ nào y như là anh con mang máy, mang bút tới đấy, để bác thui thủi ở nhà một mình với cây với cối.

Má ông chuẩn bị đi thăm nuôi, má tui làm mắm kho quẹt, muối xả, tui đan khăn, áo. viết thơ. Má ông giao tui chăm sóc đám cây trong vườn nhà, từ cây Thiên lý, hoa sói, hoa Ngâu, đến Tiên đồng – Ngọc nữ, má ông đặc biệt chỉ tôi cách chăm sóc cây Quỳnh hương và cây Giao, má ông nói:

- cây này anh Thành con cưng lắm, lần nào có bông anh con thức cả đêm để ngắm.

Thời gian trôi, má tui, má ông thêm thân thiết, hai bà đi chùa chung, chơi hụi chung, buôn bán chung, tui như có hai nhà, cần yên tĩnh qua nhà ông, muốn cãi cọ với hai con em dữ dằn thì về nhà. Tui đi học Sư phạm trong khi lũ bạn tui phần lớn bỏ học vì tội có nợ máu với nhân dân, chuyện chồng con không còn làm tui bận óc, mà chỉ còn lo lắng nhớ nhung ông. Có hồi tui trách ba tui, coi tướng không hay, nói ông quan cao chức lớn đâu không thấy, thấy ông trong tù, ba tui giảng giải:

-Sông có khúc, người có lúc, năm sung tháng hạn thì chịu, có phước mọi chuyện qua hết. Bây là gái, học chữ chung như vậy là tốt, đừng thấy người ta hoạn nạn mà lơ, th&#7845;t đức nghen con.

Ba tui thì hiểu cho tui, còn họ hàng nội ngoại người ta đâu biết, mối mai cho tui đủ mọi thành phần, có luôn cả công an phường, bộ đội chính quy, tui lạnh như giá băng, lắc đầu quầy quậy

Rồi con Năm cũng được ông thầy giáo trung cấp tự nguyện đưa lương, nhu yếu phẩm mỗi tháng cho nó quản lý, đưa luôn chìa khóa nhà cho nó trông coi. Đám cưới không rộn ràng như ngày xưa, nhưng cũng ra đám cưới, họ hàng từ dưới quê mang lên đủ hết, từ gạo tám thơm, tới nếp ngỗng, gà, vịt thịt thà để nấu cỗ bàn cho nó. Gia đình tui có phước nên thời buổi đảo điên vẫn còn tạm đầy đủ.

Tới chừng con Sáu được bà Tư Thôi mang trầu cau lễ vật tới xin nó về cho thằng bác sĩ, con quí tử của bả, là ngày trời sầu đất thảm cùng tui. Ông mà thấy ánh mắt của mấy bà thím dòm tui là ông biết tui ốt dột đến cỡ nào, có bà nói thẳng vô mặt tui:

-Con Tư này coi đặng quá chứ, sao hổng lấy chồng, bây tính làm gái già sao bây?

Tui lên lầu, leo qua cửa sổ, chui ra nóc nhà ngồi khóc, thiệt nghen, tui thề trong dạ tui hễ ông không hỏi cưới tui, tui ở vậy luôn, hầu tía má tới hồi ỗng bả trăm tuổi, rồi hễ chị em tui cần coi cháu, coi chắt tui coi tiếp, hễ hỗng cần, tui vô chùa tui tu, (thiệt ra tui đâu muốn đi tu, với trái tim không còn nguyên vẹn, nhưng chuyện Lan đi tu khi không thành vợ Điệp làm tui muốn đi tu cho chết như Lan)

Sau đám cưới, khách khứa về hết, bác Hai, cậu Tám cùng ba tui bàn chuyện vượt biên, bác Hai nói:

-dưới Cần Thơ đi dễ ợt, ngay bến Ninh kiều xuất phát, ra ghe lớn thẳng tắp tới cửa Đại, hễ trục trặc thì tắp vô cồn Chuối ở đỡ trong am Cậu, khi nào êm đi tiếp. (Ông cậu em của bà ngoại tui lập cái am tu luyện mình ên ở trỏng). Cậu Tám thêm:

-dân ở tỉnh thành xuống khó chớ, gia đình ông bà chú bác mình ba bốn đời ở dưới ai hỗng biết, hễ có gì trở ngại là dân che cho hết.

Tui hồi hộp, nếu ba tui tính như vậy có cơ tui bỏ nước ra đi không một lời cho ông biết. Hên sao ba tui bấm tử vi nói năm đó không hạp tuổi ổng nên thôi, ỗng để vợ chồng con Năm đi trước, đâu chừng hơn tháng có điện tín dìa nói tụi nó ở Thái-Lan. Má tui bả kể tại bả cúng chùa, thả chim, ăn chay, niệm Phật. Ba tui thì dành tại ổng bấm số hay, tui cũng vui cho con em tui tới bến bình an, miệng tui thì thầm khấn Quan Thế Âm Bồ Tát.

Chiều bữa sau, trời chạng vạng sau cơn mưa, ba má tui ngồi trước hiên hóng mát, tui đang rửa chén sau nhà, nghe chộn rộn, linh tính gì làm tui bật đứng dậy chạy u ra nhà ngoài, để thấy ông bằng xương bằng thịt. Tui nhận ra ông liền, ông ốm nhom, ốm nhách, tướng hiên ngang ngày xưa đâu mất, chỉ còn dáng hình dẹp lép, y chang con gián, miệng tui há ra mừng tủi, có ba má tui ngay đó chớ không thôi tui phóng tới ôm ông lúc đó rồi. Ông chào hỏi mượn tiền đặng trả cho ông tài xế xe ôm mà mắt ông không rời khỏi mắt tui. Ôi cặp mắt cận không kiếng của ông dòm tui sao mà tha thiết, cần gì phải nói nhớ thương tui mới hiểu, phải không ông? Ba điều bốn chuyện một hồi, ba tui biểu tui đi rước má ông. Trên đường tui đạp như ma đuổi, trời ơi! buồn vui gì cũng làm tui muốn chết hết á.

Thấy khuôn mặt tiều tụy, khô cằn của người tui thương nhớ ngày đêm, làm sao không vui, tui niệm tiếp đức Quan Thế Âm Bồ Tát cho tới khi gặp má ông tui thở như cá mắc cạn. Má ông kêu xích lô đi liền. Trên đường về nhà, tui không hiểu tại sao ba tui không để ông dìa mà giữ lại nhà tui?

Bữa cơm sum họp đêm đó có ai ăn uống được gì đâu. Tui chống cầm ngắm ông thỏa thương thỏa nhớ, má ông chắc giống y tụi Ba tui lo hỏi ông chuyện tù đày, chuyện trong trại học tập ra sao? RỒi ba tui bàn, ông nên ở nhà tui, ba tui là tổ trưởng khỏi cần trình báo, công an khu vực là thằng quen trong xóm, ba tui lo được, chứ về bên má ông không có lợi, ông sẽ bị công an khu vực kiểm soát ngặt nghèo khó tính chuyện tương lai. Má ông nhìn ông khóc ròng, nói cùng ba má tui:

-Thân tôi đàn bà, nghĩ không tới, anh chị Mười tính cho như vậy tôi biết lấy gì trả ơn. Thật thà tôi có để dành ít vàng vòng tế nhuyễn, làm của xin dâu cho cháu Thành, mà nay sự thể thế này, trăm sự nhờ anh chị lo giúp cho cháu, bao nhiêu tôi xin lo hết, chỉ cần cháu nó thoát.

Vừa gặp ông, hai đứa chưa mừng, chữ chia ly đã ngay trước mắt. Má ông nhìn tui, ánh mắt bả như chừng muốn nói:

-Bác đứt ruột đẻ nó, xa nó bác đau đớn lắm chứ con, chút tình bé bỏng gái trai không lẽ làm hư đời nó.

Tụi mình có một thời gian ngắn bên nhau, ông được ba tui giữ kín trong nhà chờ giấy tờ hợp lệ, ông sẽ dùng tên của thằng Năm em rể tui, để di chuyển xuống Cần Thơ, sau đó bác Hai tui lo cho ông tiếp.

Má tui nấu toàn món ngon cho ông tẩm bổ. Má ông mang bao nhiêu thứ ông thương quý lên cho ông nhìn ngắm, cây súng lục hồi nhỏ ông chơi, hình ba ông, mắt kiếng cho ông đeo tạm, bằng c845;p của ông, má ông vững lòng cho ông đi vượt biên vì anh chị của ông đã ở Mỹ, và chắc chắn bảo lãnh ông ngay, khi ông thoát được sang Thái hay Mã lai. Phải công nhận má ông là người đàn bà vững chãi, ba tui khen như vậy, như má tui chắc còn lâu bả mới để thằng con vừa trở về từ cõi chết tiếp tục bước vô cõi tử khác, bằng chứng là bả giữ riệt tui.

Có lần hai đứa leo lên nóc nhà ngắm trời, ông dạy tui nhìn từng chòm sao, Đại Hùng tinh, Tiểu Hùng Tinh, Tướng Quân, Lưỡi cày, Bắc Đẩu, tui có chú ý gì đâu chỉ ngắm ông tha thiết, biết án chia ly lơ lửng trên đầu, tui quý từng phút giây tui có ông. Lạ lùng, trong cải lương đào kép người ta nói anh yêu em, em yêu anh ngọt sớt, tui với ông bao nhiêu dịp riêng tư không ai nói ra được ba chữ then chốt chủ yếu đó. Ông không nói, lẽ nào tui trơ tráo nói, đêm đó ông cũng chỉ cầm tay tui, vuốt tóc tui, choàng tay qua vai tui, cho tui tựa đầu lên vai ông rồi hết, ông đâu biết tui khấn Phật Bà cho ông hun tui, tui sẽ ăn chay một tháng, Phật Bà không chứng cho tui đêm đó, nên bờ môi tui còn nguyên vẹn băng trinh.

Cuối cùng giấy tờ đầy đủ cho ông, nhìn hình ông trong thẻ chứng minh nhân dân, y chang con khỉ, tui cười bắt sặc, ba tui ra phán quyết:

-Ngày mơi phải đi cho sớm, cỡ 3 giờ chú Ba xích lô chở ra bến xe Lục tỉnh, đừng lình chình trễ bắc mắc công lắm.

Nụ cười tắt ngủm trên môi tui, tui xin đi theo. Ỗng biểu:

Đàn bà con gái đi theo tụi nó dễ nghi, để thẳng đi một mình, bịn rịn không nên Tư à!

Chừng thấy mắt tui đong đầy nước mắt, ỗng cho tui đưa ông ra tới bến xe.

Chắc tại tui tuổi Thân nên khóc thầm là nghiệp, cái can Bính bù thêm đời tù túng cô đơn. Tui không dám khóc sợ ông nhục chí, má tui biểu bày đặc khóc lóc xui lắm, bả còn dặn ông hễ bước ra khỏi nhà là không được dòm lại, chắc theo tích Kinh Kha. Tui choàng lên cổ ông, lá Bùa thầy trụ trì chùa Vĩnh Nghiêm cho, đặng trừ tà. Cảm giác bên ông trên chuyến xích lô ra bến xe lúc nào cũng ôm ấp lấy tui cho tới giờ tui vẫn nhớ in như cũ, không dùng chữ nghĩa nào diễn tả đủ ông ơi! Ngoài bến xe, tui nắm tay ông cứng ngắt, sợ buông ra không biết đâu đặng tìm, mà rồi cũng đến lúc phải buông, cho ông lên xe. Ông lì lợm không quay dòm lại, tui đứng hoài trông theo tới chừng tan hết khói, mất tiêu bóng xe mới lững thững ra dìa. Tới nhà tui khóc như chưa từng được khóc, câu thơ:

Người đi một nửa hồn tui mất

Một nửa hồn kia bỗng dại khờ

Tui không nhớ của ai nhưng đối với tui không đúng, tui thấy tui mất hết trơn, hết trọi, không như chị Hai chị Ba tui dạy, hễ yêu ai bây yêu chừng nửa trái tim thôi có chuyện gì không thành, còn tim để yêu nữa. Tui yêu hết tim tui, từ máu đen tới máu đỏ, tủy, xương có nhiêu tui yêu ông hết, nên ông đi rồi tui tan, tui nát ông ơi, ba tui thấy tui khóc, lắc đầu đi chỗ khác, má tui nghe tui thổn thức bả bỏ lên thắp nhang khấn Phật.

Mỗi ngày tui đi chùa khấn khứa, còn ai cho tui khẩn cầu tui tới hết, nghe người ta đồn đền Đức Mẹ dòng Chúa Cứu thế linh thiêng tui cũng đi luôn. Má ông thấy tui buồn bả rủ tui đi hành hương tui đi theo tuốt, con Sáu thấy tui thê thảm mang thằng con nó về, cho tui hú hí đỡ buồn, nhìn thằng cháu mũm mĩm tui thèm có con quá mà tin ông thì biệt chim, tăm cá.

Bác hai tui lên nói, ông ra ghe lớn êm ru, cả tuần sau, không tàu nào bị công an kéo là êm rồi, bác biểu chỉ cần điện tín là chắc nùi nụi ông tới bến bình an. Nghe thì nghe vậy mà lòng tui sao như lửa thiêu, muối xát. Chị em tui cũng vượt biên mà tui đâu có lo buồn giữ dậy. Hết chuyện này tới chuyện khác, Má ông nhận giấy tờ bảo lãnh từ anh của ông, bả mừng phát khóc. Chừng tuần sau tới phiên nhà tui cũng có theo, ai cũng vui mà tui không sao tỉnh nổi. Ba tui lo nộp đơn từ xong hết, vẫn chưa được tin ông, ba tháng trôi qua mà tui thấy dài như ba năm, Má tui nấu sâm bắt tui uống, má ông không cho tui trường chay, bắt tui ngả mặn, ba tui mang sách tử vi chỉ cho tui coi, để tự tui luận đoán. Tới hồi con Sáu nói tui ốm nhom như cây sậy, mơi mốt ông gặp, ông nhìn không ra, lấy con mẹ khác đừng nói sao xui, tui hết hồn đi cắt thuốc tể ở nhà thuốc Vãn Sanh Đường, mong lấy lại hình hài son xẻ. Tui ráng ăn cho ông, tui ráng sống để chờ ông. Rồi không biết tại Đức Mẹ La-Vang hay Phật bà Thủ Đức, mà có điện tín chị Hai tui báo, ông ở Mã Lai, tui lên được một ký, má tui nói lâu ghê mới thấy lại tui cười, chừng đâu tháng sau nữa có thơ ông, tui cho ông phát thơ 3.000 đồng bạc, tiền một tô phở chừng 500, tui muốn ông biết đó là món tiền hậu hĩ cỡ nào.

Ông còn sống, trên chuyến tàu đó người ta chết hơn một nửa. Ba ngày đầu êm đềm. Ngày thứ tư gặp cướp, tụi cước bắt 4 cô gái nhỏ cỡ 10 đến 16 tuổi, vét lột hết nữ trang vàng bạc, có hai người đàn ông chống cự bị chém vứt xuống biển, sau đó phá máy tàu, và bỏ đi.

Ngày thứ sáu, gặp tàu khác c&#7913;u, cho thức ăn, nước uống, kéo vô đảo hoang, mọi người mừng rỡ, không ngờ khuya tới, chúng trở lại lùa đàn bà con gái lên tàu đem đi, tảng sáng trả về, cho cá, gạo, mọi người tính kế. Tuần sau chúng trở lại, đàn bà con gái biến mất hết, nói dối chết hết, chúng bỏ đi, không cho thức ăn, không trở lại. Đói, lấy thịt người chết nuôi con nít, người kiệt sức, tìm quần áo màu trắng treo trên ngọn cây cao cầu cứu, đốt khói, cầu nguyện. Máy bay Liên Hiệp Quốc cứu người vượt biển nhìn thấy, thả thức ăn, hai tuần sau có tàu kéo vào Mã Lai.

Ông gần chết, vào bệnh viện, tỉnh dậy người ta mời làm chứng nhân cho nạn cướp kinh khủng biển Đông.

Đọc hết thơ tui mất đi hai ký. Nhắm mắt lại thấy toàn chuyện kinh hoàng. Tại sao người lại giết người.

Gia đình tui và má ông nhờ có hy vọng ra đi, mà ai cũng như sống lại được chút nào, ba tui thôi không nghĩ đến chuyện vượt biển, ai có bàn, ổng chỉ nói ra, kinh khủng quá, nếu không có bùa tui đeo cho ông, chắc gì ông còn để mà nghĩ chuyện lấy tui.

Tui sống bằng thư ông gởi, học anh ngữ chuẩn bị sang xứ tự do. Sáu năm trôi như mây, như gió, tuổi Xuân tui bay đi mất hút, vết nhăn trên khóe mắt tui sâu hơn, tui gặp lại ông. Sân bay San Francisco, ông ôm chầm lấy tui, tui dụi đầu vào ngực ông ấm áp. Không sợ gì ba má tui thấy nữa.

Ông ơi! Khuya qua ông nói:

-Hồi đó anh muốn em giữ tuổi thần tiên càng lâu càng tốt, em ngây thơ quá, anh không muốn em lo nghĩ chuyện tình cảm, lơ là học hành, đi tù về tương lai u tối anh câm luôn, vì anh muốn đời em phải được hạnh phúc, nếu anh tỏ tình anh trong tình cảnh ấy, biết đâu cản trở đời em. Bây giờ anh vững vàng rồi bé ạ. Mẹ đang chờ em về với anh, để mẹ có cháu bồng. Em biết không anh mua nhà có cây cổ thụ phía trước, có bốn phòng ngủ, một cho tụi mình, hai cho con mình, phòng còn lại khi nào ba má thích sẽ tới ở luôn. Em sẽ không còn buồn, không còn lo lắng gì nữa hết, anh không cho em khóc nữa, ngay cả khóc thầm nghe chưa. Sau nhà mình có khu vườn nhỏ bé ạ, mẹ đã trồng rất nhiều thứ hoa em thích, có đủ thứ rau nữa, của bé hết, em đẻ cho anh 5 cô công chúa, để tụi nó chọc ghẹo nhau, còn hoàng tử tùy em muốn bao nhiêu, cứ sanh cho anh, ba má với mẹ anh tha hồ mà trông cháu.

Ông nói thôi là nói. Nước mắt tui lăn dài, ông hết hồn:

-Sao vậy, em chịu làm v&#7907; anh không?

Tui vội vàng gật lia lịa, sợ ông hiểu lầm đổi ý. Ông nâng cầm tui lên, nhìn vào mắt tui, vừa lau nước mắt cho tui, vừa cho tui nụ hôn đầu đời con gái. Tụi mình lại quên nói yêu nhau rồi ngày mơi lúc gặp ông, câu đầu tiên tui sẽ nói:

- Em yêu anh vô cùng, vô tận, em sẽ là người vợ tốt, là người mẹ hiền, không bao giờ em cãi anh, không bao giờ em xa anh một phút một giây anh ơi em yêu anh.

Ông ơi, tui hạnh phúc quá ông ơi, tui sẽ kêu báo hết cho mọi người, tui đi lấy chồng, chồng của tui là ông..

Í sao ngực tui đau nhói, sao tui xây xẩm. Anh, EM YÊU ANH.

Buổi sáng tiếng chim hót báo ngày mới, ánh nắng rọi vào phòng cô gái, cô gục đầu trên gối, đóa hồng thẫm cô cầm trên tay, chiếc nhẫn long lanh trên ngón tay áp út, khuôn mặt cô an nhiên, nụ cười hạnh phúc phớt trên môi. Giòng chữ Em Yêu Anh đỏ thẫm viết trên nền vải trắng trải giường. Tinh ý sẽ thấy, gai hồng đâm vào ngón tay cô, vết máu còn đọng. Đôi khi, hạnh phúc làm tim người ta ngưng đập.

TẠ TÌNH

Anh! ngồi xuống đây bên em, em sẽ nói cho anh nghe bao nhiêu là chuyện đã và sẽ xảy ra. Café đây anh, em chỉ cho một muỗng đường như anh dặn, bánh này em mua ở tiệm Brodard anh thích, gì nữa nhỉ, cỏ tương tư của anh, anh xem em mua bằng được Pall Mall đỏ. Em chỉ cần anh ngồi im lặng nghe em nói.

Anh đốt thuốc lên đi, mùi khói nồng nàn làm em dễ nhớ những kỷ niệm xưa. Kỷ niệm xưa, một phần đời của em, phần đời đầy hoa mộng.

Ngày ấy anh gọi em là”bé", lúc đầu em không chịu nhưng sau đó em quen đi, và thích thú khi được anh kêu”bé ơi! bé"

Anh nhớ tại sao mình yêu nhau không? lúc ấy em ngây ngô xấu ỉn như cô thiên nga con, lúc chưa thay lông mới, anh tới nhà vì anh Đạt. Các anh có ba người nối khố cùng nhau, anh Đạt, anh Côn và anh, bé chỉ để các anh sai vặt, cà phê, thuốc lạ Xong Trung học, các anh cùng vào trường quân sự, dù các anh đủ mọi điều kiện để được ở nhà không cần đi lính, các anh mải mê thế sự quên mất em vụt lớn, tuổi 16 biến bé từ cô vịt thành cô thiên nga nhí nhảnh, mắt long lanh mắt, môi mọng mị môi, thêm mái tóc xõa dài óng ả. Các anh hết hồn khi nghe bé tâm sự”bé muốn có bồ", anh Đạt gầm gừ:

"Nứt mắt bày đặt, học không lo bồ với bịch, lần sau anh về mà xuống hạng anh đét đít".

Bé làm gì sai đâu, bạn bé đứa naò cũng có bồ, tụi nó kể bé nghe rôm rả, nào là anh ̐5;y học Chu-Van-An, nào là anh ấy trưởng khối thể thao Võ Trường Toản, đến con nhỏ xấu òm hơn bé là nhỏ Lan mà còn kể có bồ học trường Bách khoa Thủ Đức thì tại sao bé lại không có. Anh! lúc ấy làm sao bé đủ khôn mà xét đóan tụi nó chỉ ba xạo ra vẻ ta đây đã lớn.

Thế mà anh đã đến, bất ngờ không cho bé biết. Hôm ấy cả lũ tụi bé đang bu quanh hàng bò bía, trước cổng trường, anh dừng xe, bộ quân phục làm bé nhận ra ngay nhưng vờ vĩnh như không thấy, đến khi anh hiên ngang đến tìm, mặt bé cứng lại, bừng lên, tay chân thừa thãi, ngay đến chiếc cặp để dưới chân cũng lăn kềnh ra đất,miếng bò bía vừa cắn không sao nuốt xuôi xuống cổ, anh ơi! tình huống anh gây ra ngày ấy đến chết bé không quên, lũ bạn của bé cũng không hơn gì, mắt tụi nó tròn xoe, miệng đứa nào cũng đầy bò bía, nhưng tụi nó tỉnh nhanh hơn, nhất là con Lan, nó nuốt ực một cái, và lí lắc hỏi

"Chú tìm ai chú?"

anh trả lời

"Chú đón em chú",

nhỏ Quỳnh không vừa:

"Mà em của chú em là ai"

lúc đó biết phải làm gì, bé vội cứu nguy:

"Là tao"

bao nhiêu ánh mắt của lũ bán trời không mời Thiên Lôi cùng quay nhìn bé, miệng tụi nó há ra, đồng thanh:

"Hả",

lấy lại bình tĩnh, mặt bé vênh lên, (dù nó vẫn đỏ như ông mặt trời buổi sáng)

“Chứ sao!".

Vừa cúi xuống lấy cặp, vừa nói vội với bà hàng

"Mai con trả nghe dì"

rồi quầy qủa đi ra với anh. Tiếng máy xe ròn rã, bé điệu bộ vén vạt áo dài, để cặp lên yên sau lưng anh, tạo ranh giới giữa hai đứa, rồi mới ngồi lên, vịn yên xe để cùng anh chầm chậm nhập vào giòng phố. Bé biết sau lưng, những ánh mắt dò hoỉ, những câu chuyện bàn thảo đang nổ như bắp rang về hai đứa tụi mình.

Sáng hôm sau, tụi nó bu bé như thể bé mọc tai lừa, hay mũi bé dài ra trăm thước, tụi nó hỏi hỏi và hỏi, bé tha hồ líu lo như khướu về anh. Thế là bồ của bé hạng nhất vì là lính.

Từ hôm ấy, cứ về phép là anh đón bé. Rồi không biết từ bao giờ chiếc cặp không còn làm ranh giới chia đôi mà ngoan ngoãn nằm trên gỉo xe phía trước, tay bé không nắm yên xe mà nhẹ nhàng vịn nhẹ lưng anh, cũng không biết tự bao giờ anh có phép của Mẹ chở bé đi chơi phố sau bữa ăn chiều. Nếu có anh Đạt ở nhà thế nào anh Đạt cũng bảo:

“ma&#7923; chiều nó, mai mốt đừng mách tao nó gấu",

anh đâu biết bé có biệt danh là gấu, vì có lần tức mình bé cắn anh Đạt một phát suýt tí rách da.

Mà ai bảo khi có bồ là học dốt? lần nào về anh cũng lo việc họ c hành của bé, những bài lý hóa, những đạo hàm hóc búa làm bé điên đầu ngày trước, tự dưng có anh tụi nó trở nên nhu mì, để bé tha hồ đùa giỡn. Thầy lý hóa, cô dạy tóan ngạc nhiên, không hiểu tại sao bé đột nhiên học giỏi, nếu thầy cô biết lý do chắc hẳn thầy cô sẽ khuyến khích lũ học trò có bồ như bé hết.

Phần thưởng anh cho, ngoài những viên ô mai Tân-Định còn cafe Hầm Gío, nhạc quán Văn, bé gia nhập vào thế giới của anh có những giòng nhạc tình tiền chiến, có những khắc khoải lo âu và hào hùng trai trẻ những điều ấy làm bé nể phục anh nhất trên đời (dĩ nhiên sau bố của bé). Tâm hồn bé ngày càng tràn lấp bởi anh, từ những quyển sách anh bảo phải đọc, như Cậu Hoàng Bé cuả nhà văn Pháp Saint Exupery, Tâm tình Hiến Dâng thơ của Tagor, Câu chuyện dòng sông của Herman Hesse, đến Nam Hoa Kinh của Trang Tử, trước đó bé chỉ biết Tự lực Văn đoàn, tuổi hoa tím, hơn một chút là những chuyện tình lãng mạn nhẹ nhàng, Kiều Giang, Đỉnh gió hú, Trà Hoa Nữ, ïnhiều nhiều lắm, anh dạy bé nhiều hơn sách vở, anh cho bé bao nhiêu là kiến thức, sách của anh càng ngày càng sang nhà bé ở đông hơn, cũng như anh sang nhà bé nhiều hơn, ở nhà bé nhiều hơn nhà mình, không phải vì anh Đạt nữa mà là vì Bé.

Bạn bé bấy giờ chấp nhận cõi riêng của bé, không còn níu kéo chờ mong bé cùng nhập bọn phá phách, mà để mặc bé ngơ ngẩn nhớ anh, yên lặng một mình viết thơ cho anh, mỗi khi anh không về được.

Rồi đến ngày anh mãn khoá, nhân đơn vị Anh thật sự đối diện với chiến tranh, hành quân miệt mài, không còn những lần về phép để bé tung tăng phố phường có anh bên cạnh, bé theo dõi tin chiến sự nơi nào có đơn vị anh đến, khi nào đơn vị anh dời đi Bé nhớ anh quay quắt nhớ. Không có anh bên cạnh bé lại càng chăm học, bé muốn đó là một chút quà dành cho anh những ngày anh về. Anh Đạt theo Nhảy Dù, anh Côn và anh Thủy Quân Lục Chiến, ngày ngày bé thêm một việc nữ vào thời khóa biểu của mình là đợi thơ anh. Lá thứ nhất bé đánh một sao, lá thứ hai hai sao, mỗi lần nhận thơ là một lần bé khóc, nhớ anh. Bé tìm mọi cách để lấp khoảng trống vắng anh, cuối tuần sau khi đi lễ sáng, bé theo Nghĩa Sinh Việt Nam đi công tác xã hội khắp nơi, từ viện dưỡng lão, viện mồ côi, đến trung tâ m Chánh Hưng là nơi cải huấn trẻ em hư hỏng, bụi đời và những cô gái lỡ lầm bán thân nuôi miêng. Những nơi này cho bé tầm nhìn rộng hơn về cuộc đời trước mặt, bao nhiêu mảnh đời đau khổ, bao nhiêu nạn nhân chiến tranh. Ai là người không thèm một cuộc đời tốt đẹp, có cô gái nào không thèm một mái ấm gia đình, có chú bé nào không thèm một ấp ủ yêu thương. Tại sao phải có nhà cải huấn?

Thơ viết cho anh ngoài tâm sự riêng tư còn là bản tường trình cho anh biết những gì bé học được ngoài trường lớp, trong khi cạnh mình bè bạn vẫn an vui giỡn hớt, bon chen, đua đòi, đỏm đáng, bé lặng lẽ trưởng thành vì có người yêu lính chiến. Đôi khi cũng có vài anh chàng thư sinh đẹp trai theo đuổi, bé tự hỏi họ có biết ơn những người lính như anh?(anh của bé nếu muốn đã đi du học), còn bao nhiêu thắc mắc, tại sao có chia ly, tại sao có chiến tranh, tại sao có chết chóc, tai sao thiên hạ loài người không chỉ yêu thương nhau tại sao? tại sao? những câu hỏi ấy luôn trong đầu bé, đến khi gặp anh bé nói quên cả thở. Anh ngồi im lặng nghe thả những vòng khói thuốc tan nhẹ như mây, để bé cáu kỉnh:

"Sao anh không nói gì hết",

anh bảo:

"Anh đang thâu những lời bé nói, khi nào buồn anh lấy ra nghe"

cầm tay bé, anh bảo

“đừng hoài nghi nhiều quá không tốt bé ạ, hãy tin cuộc đời này, người tốt nhiều hơn kẻ xấu".

Anh biết từ lúc nào bé yêu anh không? Từ khi bé luôn cầu Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp cho được làm vợ anh. Bé tâm sự với mẹ, mẹ bảo

“lấy chồng lính khổ lắm con ạ, nay đây mai đo ùsống chết không biết đâu mà lần",

bé cãi

"Sao bố cũng là lính?"

Anh ơi trong đầu bé lúc nào cũng mơ mộng, mình sẽ có 2 đứa con trai, hai đứa con gái, không như mẹ chỉ có mỗi anh Đạt và em. Gia đình mình êm ấm, anh là chồng bé là vợ, bà trung úy vừ a là cô giáo dạy con mình dạy cả con người ta, mà anh đã nói gì với bé đâu? Anh chỉ đóng vai”anh bồ”hù cho lũ bạn bé sợ thôi mà. Nhớ lần anh Côn bị thương nằm ở quân y viện đường Nguyễn Tri Phương hai đứa đến thăm, anh Côn chọc:

“Sao! còn muốn có bồ nữa không cô?"

bé đỏ mặt, anh Côn điềm đạm,

"bé lớn thật đó nghe, mai mốt lấy chồng phải mời tụi anh ngồi bàn danh dự"

Bé định nói bé sẽ mời anh Côn làm rể phụ cho anh, nhưng mắc cở lại thôi, phải để anh tỏ tình với bé, chẳng lẽ bé nói cho anh nghe bé muốn lấy anh làm chồng.

Rồi mình đi uống sinh tố Ngã Sáu, hai đứa vừa kêu xong, cả lũ bạn từ đâu xuất hiện, thì ra bé quên mất ngày trực tuần, tụi nó ồn ào chọc phá mà anh tỉnh bơ vui vẻ đãi tụi nó. Bạn của be ùđều thích anh, anh người lớn, không như những anh chàng vớ vẩn thành phố, càng ra vẻ người lớn càng lộ ra mùi sữa của mình. Chiều ấy vì nhận hối lộ quá nhiều mà bạn bé cho bé đi chơi với anh khỏi trực. Hai đứa xem phim Doctor Jhivago, bé khóc mùi mẫn vì hai nhân vật chính yêu nhau mà không được bên nhau, anh chọc

"Phim có đạo diễn bé ạ"

Tối ấy trên sân thượng nhà, nhìn sao đầy trời bé hỏi

“Sao nào của anh?"

anh chỉ

“ngôi sao sáng nhất",

"còn sao bé đâu?"

anh nói:

“anh cất trong túi anh rồi"

nhìn anh chỉ vào túi áo bên tay trái, nơi có trái tim, bé thấy hồn xao đi một nhịp, anh nói tiếp

:”anh mong ngày nào không còn chiến tranh, anh có nhiều thời giờ hơn với bé, bạn bè anh cũng thế, tất cả đều mong một ngày hòa bình để có vợ có con, tạo một mái ấm cho chính mình. Bé xem bây giờ đến yêu mà anh không dám nghĩ đến nữa là"

bé hỏi

"tại sao?"

anh bảo

“lỡ chẳng may nằm xuống!"

Bé vội lấy tay bịt miệng anh la hoảng

“anh không được nói bậy, bé thương anh, anh không được nói bậy", anh kéo bé vaò lòng, vòng ôm của anh như bảo bọc chở che, bé ngước mặt nhìn anh, nụ hôn đầu anh cho bé, làm hoảng hồn những vì sao và cô trăng lưỡi liềm cũng chui vào mây để trốn.

Anh! đốt thuốc thêm đi, mùi khói thuốc nồng nàn gợi cho em bao nhiêu kỷ niệm. Anh cho em thời mộng mơ thiếu nữ anh cho em hành trang vào đời, anh cho em hiểu YÊU là gì, không phải chết trong lòng một ít, không phải chỉ là lòng bâng khuâng, mà là nhiều nhiều lắm.

Anh ơi, bao nhiêu đổi thay, bao nhiêu đớn đau oan trái, vì yêu anh mà em vượt qua tất cả, chỉ một nụ hôn của anh làm tín vật mà em của anh, bé của anh sống qua bao nhiêu bôn ba bão táp.

Anh Đạt em trong trận đánh chiếm Cổ Thành Quảng Trị bị thương liệt nửa người, chị Ngọc bồ anh, vẫn tới lui săn xóc như vợ hiền, dù em biết gia đình chị nhiều lần muốn gả chị cho những người giàu có theo đuổi chị Mẹ em cũng khóc mà nói với chị:

“Đạt đã có bác lo rồi con phải lo đời con, lẽ nào cứ thế".

Chị chẳng nói gì. Sau khi gia đình chị đi Pháp, chị đến ở hẳn nhà em. Anh Đạt em nhiều lần hờ hững đuổi xua, chị chỉ khóc. Một lần em nghe chị nói với anh ấy:

"Em chỉ biết một anh, chỉ yêu mình anh, dù anh mạnh khoẻ lành lăn, hay anh cùi cụt đui mù, em chỉ yêu mình anh, đừng nghi ngờ tình em, nếu mình không thể có con với nhau, còn bao nhiêu em bé mồ côi, em chấp nhận anh, hãy chấp nhận em".

Em hiểu anh Đạt em yêu chị biết bao, muốn chị hạnh phúc, không muốn chị khổ thân bên anh chồng bại liệt, chỉ còn mỗi cái đầu, nhưng bây giờ anh em khá hơn rồi, với mối chân tì nh của chị, em thấy anh đã lấy lại nụ cười, nhiều khi chị ôm anh ấy vào lòng làm em hối hân, tại sao ngày ấy em không ghì anh một lần thật chặt

Bố em mất trong tù, Em bỏ học, giấc mông thành cô giáo, có anh làm chồng, có bốn đứa con với anh thành chuyện cổ tích, anh đã hỏi cuới em đâu, ngoài một nụ hôn sẽ theo em suốt kiếp. Em vào đời với những mảnh kính vỡ màu hồng em từng đeo trên mắt, những mảnh vỡ nhỏ nhoi ấy lâu lâu lại đâm thốn tim em.

Anh ơi, em xin anh lần này là lần cuối em đến gặp anh, ngồi bên anh như con sóc nhỏ gậm nhắm nỗi buồn riêng cùng anh. Anh ơi em sẽ lấy chồng, lấy người em định mời làm rể phụ cho đám cưới tụi mình, đã 18 năm rồi anh ạ, ngày anh cùng em đi thăm anh Côn. Anh ơi thời gian không làm em thay đổi, mọi việc em làm, em đều tính tóan so đo với anh, anh đồng ý phải không. Em và anh Côn đã làm giấy hôn thú ở phường Quận, giấy tờ đi tị nạn ở Mỹ đã hoàn tất hết rồi, chỉ còn 2 tuần nữa thôi em sẽ rời VN đi mất hút về phương Tây mịt mù lăn lắc, anh chúc phúc cho em anh yêu nhé, có ai như em yêu say đắm một người rồi làm vợ người khác. Em tin anh Côn hiểu em mà không chấp, vả lại anh ấy vẫn là bạn tốt của anh mà.

À, anh xem bao nhiêu thơ anh viết cho em, những 12 tờ thơ, mười hai ngôi sao em đánh dấu, trả lại anh đây, cả tập nhật ký này nữa anh giữ hết cho em anh nhé, Em không muốn anh Côn buồn,vả lại đây là chuyện chỉ riêng hai đứa mình em không muốn ai xen vàọ cũng như nụ hôn nhiệm màu cuả anh cũng chỉ mình em biết, anh nhớ nhỏ Lan không? nó gìn giữ cho em những láù thơ này đó, không có nhỏ Lan có lẽ anh chẳng được nhìn thấy những kỷ niệ;m cũ kỹ này, như những quyển sách hai đứa mình trân trọng gìn giữ người ta lấy xe ba bánh đến chở đi mất biệt, chả bao giờ em còn thấy lại.

Uống hết café đi anh nguội hết rồi, còn điếu thuốc cuối cùng anh đốt nốt lên đi, em phải về đây, kẻo mẹ mong, giờ này chuyến xe cuối sắp đến, em phải về thôi Hôn em đi anh! lần cuối cùng này.

Dáng nhỏ nhoi của cô bé khuất rồi, ngoài tầm mắt tôi. Tôi biết cô đã lâu lắm. Ngày đó tôi còn trẻ chưa hiểu chuyện gì, tại sao quanh tôi im ắng lạnh lùng, nếu có nhiều người đến, thế nào cũng than khóc não lòøng, cho đến một ngày, tôi biết nơi tôi ở là Nghiã Trang Quân Đội, nơi chốn cuối cùng cho những người trai đã đền xong nợ nước. Tôi hãnh diện được ở đây, tôi âm thầm chia xẻ những buồn đau mất mát của mọi ngươi Nhiều lắm tôi thấy nhiều lắm, những linh hồn vương vấn trần gian không siêu thoát, những linh hồn than thở dưới đêm trăng, những linh hồn nhập vào pho tượng lính, lang thang đi vào nhà dân xin nước uống hay đón xe quá giang về Sài-Gòn. Năm 1972 mùa Hè đỏ lửa, tang tóc, đớn đau, nhà vĩnh biệt không còn chỗ trốáng, những người lính ban chung sự gầm mặt làm nhiệm vụ, tôi khóc cùng họ, bao nhiêu anh lính trẻ nằm xuống, bao nhiêu máu xương đã đổ thấm ướt mảnh đất nhỏ bé Việt-Nam, khăn trắng như mây, nước mắt như mưa, đổ thêm cho tràn nỗi thống khổ loài ngươi. Tôi khóc cùng người vợ trẻ đang đợi ngày làm mẹ, tôi khóc cùng bà mẹ già tóc trắng phau ngất lịm trước ảnh con mờ khói và tôi đã khóc với cô bé học trò áo trắng.

Cô và bạn cô (tôi nghĩ thế) đã đến nơi này cùng người lính TQLC, cả hai như lạc loài trong thế giới người lớn, không biết làm gì cho phải với cảnh tượng tôi tin lần đầu tiên các cô chứng kiến. Khuôn mặt cô tái xanh tìm kiếm, rồi gần như bay cô đến bên khung ảnh: trung úy N.H.H cô phục xuống, vai rung nức nở tôi nghe giọng cô nghẹn ngào kêu:”anh ơi”rồi hết, không kể lể chỉ lịm đi sau làn khói nhang nghi ngút, khuôn mặt người quá cố với nụ cười buồn như linh động, như sống lại, ánh mắt cũng chừng rưng rưng. Bạn cô dìu cô đứng dạy, cô lết đến bên chiếc hòm gỗ được lá Quốc-Kỳ phủ kín, rồi ôm choàng, ve vuốt vỗ về, cô áp má, cô áp môi lên nó, chừng như muốn mở nắp áo quan, chừng như muốn nhìn anh lần nữa, cô muốn tin thân xác anh được liệm sau lần gỗ vôâ tri, cô muốn gào, muốn hét, nhưng chỉ những giòng lệ tuôn dài câm nín, vaì sợi tóc bết thêm vào làm khuôn mặt hằn niềm thống khổ.

Không gian quanh tôi lúc ấy ngừng hẳn lại, tôi chỉ chú ý đến cô, nghe tiếng vỡ trong lồng ngực bé bỏng và điếng ngất cùng cộ. Bạn cô cố xốc cô lên, hai tay cô ghì chặt áo quan, bạn cô thảng thốt:”Thương ơi tỉnh lại đi, anh H. ơi! để Thương về, anh H. ơi!”tự dưng cô như tỉnh hẳn, không vướng víu, cùng bạn đi ra khỏi nhà vĩnh biệt, không cần ai diù bước, cô đi vững vàng, thanh thản, không ai thấy trung úy H. dìu cô, chỉ mình tôi thấy được.

Từ đó cô đến thăm mộ rất thường, vài lần với người lính đã đưa cô đến lần đầu, nay tôi biết anh tên Côn. Mỗi khi đến cô thường ngồi trò chuyên rất lâu, khi về trung úy H. luôn theo cô đến cổng mới quay vào, ông không siêu thoát có lẽ vì tình cô dành cho ông quá nặng.

Sau tháng 4-1975, bẳng đi một thời gian dài không thấy cô, tôi cứ nghĩ cô như một số người đãø thoát đi, nhưng rồi bất ngờ cô trở lại, mái tóc không xõa dài,mà búi cao trên ót, không còn tà áo thướt tha, mà là chiếc áo bà ba màu tối, da cô xạm đen, nét dáng kiêu sa thay bằng dáng tất bật gánh gồng. Thời gian ấy nghĩa trang bị đào bới lung tung, một số mộ bia bị gỡ mang đi, tôi nghe nói họ dùng đá này để lót nền nhà. Cô vẫn tìm đến ngồi nói chuyện với người đã khuất, nhiều lần cô bật khóc, người lính trẻ không nói được nhưng anh vỗ về cô trìu mến. Tôi thương họ biết bao, ước gì tôi có thể cho anh sức sống của tôi.

Pho tượng Tiếc Thương ngoài cổng cũng bị kéo đi, những oan hồn tử sĩ thường mượn bức tượng này làm xác nhập vào đi lang thang đây đó những đêm trăng, nay chẳng còn nơi dựa đỡ, tiếng rền rĩ nhiều hơn, những ngôi mộ bị bỏ phế nhiều hơn, những oan hồn không siêu thoát nhiều hơn, và tôi cũng tàn tạ theo nỗi buồn của ho.

Hôm nay cô lại đến. cô mặc áo tơ vàng óng ả, tóc cô xõa dài, cô ngồi rất lâu, châm từng điếu thuốc, đổ từng gịot café, và đốt bao nhiêu là giấy, cô không khóc, khuôn mặt cô an nhiên, người lính ngồi nghe cô nói, tôi thấy anh không bồn chồn khổ sở như bao lần trước, anh nhẹ nhàng thanh thản. Khi cô về rồi anh tan thành làn khói mỏng bay thẳng lên cao, tôi biết, sẽ không bao giờ tôi còn thấy anh nữa: Anh thật sự đi sang thế giới khác.

Tôi, cây liễu được trồng trong Nghĩa Trang Quân Đội đã chứng kiến mối tình nàỵ.

Thế là xong Thương xa tôi rồi. Dáng áo tím nhỏ nhoi khuất hẳn vào lòng chiếc máy bay ồn ào phun khói. Tôi đứng trên”sân từ biệt”sân bay Tân Sơn Nhất hơn hai tiếng đồng hồ dưới ánh nắng mặt trời nóng gắt để chỉ nhìn thấy tà áo Thương phất bay như vẫy chào từ biệt. Người ta như nêm đông nghẹt trong khoảng sân thượng nhỏ xíu, phải chen lấn cật lực tôi mới được đứng sát cạïnh lan can, may ra Thương nhận ra tôi còn lẩn quẩn bên Thương đến phút cuối cùng, trước giờ xa cách, đứa vẫn đàng Đông, đứa hút đàng Tây.

Tôi với Thương đã chia với nhau bao kỷ niệm, những ngày vui như chim, những năm buồn như đá. Hồi còn đi học, trong trường ít ai biết hai đứa là bạn nhau, giờ chơi Thương đứng nhìn tôi nghịch, chỉ khi về nhà Thương mới đến tìm tôi. Thương dịu dàng nhỏ nhẹ, tôi trái lại ồn ào phá phách, vậy mà không hiểu điều gì ràng buộc Thương gởi gấm tôi tất cả nỗi niềm, từ tình yêu đối với anh H., đến chuyện quyết định làm vợ anh Côn. Tôi đã cho Thương ngoại lệ là không rêu rao, chọc phá chuyện tình của nó, điều này với tôi ngày còn đi học là một ưu đãi, tôi không thể tưởng tượng ra được tại sao con gái phải cần có bồ, có người yêu.

Ngày anh H. tử trậnlà ngày nhỏ bạn tôi thành người lớn thật sự, thay vì u buồn ủ rũ nó lại cứng chắc như đồng, tôi thấy mình con nít hẳn đi dưới mắt nó, tôi chưa he àcó manh tình nào vắt vai thì Thương đã đau đớn vì người yêu bỗng nhiên hoá thành thiên cổ Mối tình đang thắm thiết bỗng hóa thiên thụ. Hình ảnh nó rũ ra trước tin anh H. mất, khuôn mặt nó đanh lại khi ra khỏi nhà quàn làm tôi nhìn anh Côn ái ngại, đang ở trường, anh Côn tới, hai đứa thót lên xe jeep khi anh bảo anh H. đang trong nhà thương, rồi chỗ đến là nghiã trang quân đội, rồi nhà vĩnh biệt, tôi không tưởng tượng nổi tôi sẽ thế nào trong tình huống như thế.

Biến cố 30 tháng Tư 1975 cô học trò của trường lớp ngày xưa trở thành con nai ngơ ngác trường đời, Thương buôn bán, xốc vác cùng mẹ chăm sóc anh Đạt bị liệt nửa người vì đạn hủy hoại dây thần kinh cột sống. Biết anh ngày xưa đẹp trai, hoạt bát yêu đời, đến khi nhìn anh bó tay lệ thuộc vào mẹ và em mới thấy sự tàn nhẫn, phi lý của chiến tranh.

Thương còn phụ mẹ bới xách thăm nuôi ba của Thương bị tù không án trong trại học tập cải tạo, cho đến ngày nghe tin bác mất bỏ thây ngoài Bắc. Thương bạn tôi càng lúc càng cứng cN87;i hơn, nhưng cũng có những hôm Thương ngồi cạnh tôi nước mắt lăn dài, hỏi mãi mới kể lể, chỉ trong tơ tóc là tiêu đời con gái vì thằng đàn ông đáng tuổi cha chú, bao lâu gia đình Thương tin tưởng. Tôi nghe và xót xa, chỉ biết siết tay bạn thật chặt chia xẻ, bạn tôi đẹp quá dưới mắt tôi.

Xã hội VN sau tháng Tư 1975 trở thành bát nháo, con người như sống trong cái hộp nhỏ nhoi, phải tự thay đổi chính mình để thích hợp với chế độ mới, tôi và Thương bị sống trong xã hội”cắc kè”này, xanh xanh đỏ đỏ, mạnh ai nấy tìm cách sống còn dưới quyền cai trị điều khiển của một thể chế kỳ lạ. Nếu dùng chữ ngu dốt thì cũng tội, mà không dùng những từ này tôi chẳng biết dùng chữ gì để diễn tả. Có một cô bạn cùng lớp, đi đạy học, một hôm xấn xổ đến nhà, kéo tôi lên gác, đóng cửa lại và bảo:

"Mày để tao chưởi thề cho đỡ tức”và đôi môi xinh xinh của nó chưởi thật, nó dùng chữ”DM”hẳn hoi, chứ không phải những câu thông thường hoa mỹ mà người có văn hoá thường nói xa gần, như thế đủ biết cô nàng điên đến mức độ nào. Thì ra anh chàng hiệu trưởng chưa học xong tiểu học, ép uổng, ra lệnh, xuống chỉ thị cho cô giáo đã trải qua bao đoạn trường khổ aỉ sử kinh để lấy được mảnh bằng đi dạy học, phải dạy học sinh theo đường lối, giáo án của chàng. Như thế văn hóa xã hội có suy tàn cũng không là điều ngạc nhiên. Khi mọi người phải xắp hàng đi mua từng kilogram gạo, từng phân vải tám, tính theo tỉ lệ đầu người, con người bỗng lệ thuộc vào miếng ăn, manh áo đến nỗi quên mất ngoài những nhu cầu thường nhật nuôi sống thân xác, người ta còn cần một nhu cầu khác nữa là tinh thần, không có đời sống tinh thần, loài người khác chi loài thú.

Rồi nhà nhà tìm đường vượt biên, người người tìm đường vượt biển bằng mọi gía, ngay đến cả sự trinh tiết. Ai cũng muốn thoát, không hiểu rõ muốn thoát cái gì, thoát nghèo đói, hay thoát dốt nát, thoát cộng sản hay thoát định mệnh, có lẽ vì quá ngột ngạt, con người VN trong thời điểm ấy muốn ngoi lên hớp không khí như đàn cá mắc cạn, và người ta đi. Lường gạt nhau để đi, giành giật nhau để đi, những gia đình ngày xưa có tiền, có vàng giao con gái cưng cho những tên đàn ông không quen biết đem đi, hỏi đi đâu? đi vượt biên, thoát thì ít, bị dở dang nhục nhã thì nhiều. Tôi cũng vài lần đi, tiền bạc mất, lơ ngơ lớ ngớ như lạc vào bát quái trận đồ, tự dưng bỏ nhà bỏ cửa bỏ cha mẹ bạn bè theo một người lạ hoắc lạ huơ, nó bảo mua vé xe đò xuống Sóc Trăng, thì đi Sóc Trăng, bảo đi Rạch Gía, thì đi Rạch Giá, không biết nó đưa đi đâu đến đâu, rồi như dân ăn lường ăn giựt mặt lúc nào cũng cúi gầm, sợ sệt, lén lén lút lút, lẻn vào nhà này, chui vào nhà nọ trốn chui nhủi để đợi đến ngày lên tàu đi biệt xứ. Cũng may tôi chưa từng bị bắt vô tù vì nhanh tay đút cho mấy tên yêu tinh du kích xã vùng Rạch Gía vaì trăm, nó làm lơ cho tôi lủi trốn. Có lần nằm trong đám cỏ cao gần”bãi”(nơi cho người xuống tàu tam bản hay còn gọi là taxi để ra tàu lớn) tôi chứng kiến cảnh cô gái dễ thương thành phố SàiGòn đi vượt biên, bị lũ trâu ngựa đưa đường thay nhau hãm hiếp mà không sao làm gì được, nó mà biết có tôi, chắc gì nó tha, không ai binh vực chúng tôi vì đàn ông đã bị tụi nó chia thành từng nhóm nhỏ đưa đến nơi khác. Đời nào buồn hơn đời Thương, tôi và các bạn tôi thời điểm ấy, chúng tôi, những chứng nhân đau thương sau tháng tư năm 1975, bao thiếu nữ mơn mởn đào tơ, mộng đẹp tương lai đầy trước mắt, bỗng mất phương hướng, sống trong đám sương mù dầy đặc, đứa bị lấy chồng cho xong đời con gái, đứa có con mà không biết của thằng nào trong đám đày vò xác thân mình sau lần vượt biên thất bại. Đứa về kinh tế mới, đào đất bị đạn đứt hẳn một chân, chống nạng đi bán vé số. Đứa lang thang không nơi nương tựa vì nhà bị”nhà nước chủ nghĩa”tịch thu. Đứa đi vượt biên mất tích. Đứa cùng đường bán thân nuôi gia đình. Có đứa bị bắt khi đang đi ăn cướp! Trời ơi là Trời! trăm lần tôi kêu thảm thiết, hình như trời cũng trốn đâu mất, không đáp lại tiếng tôi. May mắn sao Thương của tôi lướt qua nhẹ nhàng, tôi vẫn tin vong hồn anh H. luôn bên cạnh phù hộ cho Thương. Ngày anh Côn được thả về, Thương mừng như chính người thân quen trở lại, khuôn mặt khắc khổ sau bao năm tháng đọa đầy, làm anh khác hẳn, không còn nụ cười rạng rỡ chỉ những cau mày lo lắng, anh bị theo dõi bởi công an khu vực, nên khó lòng mà bỏ nhà vượt biên, anh bỗng trở thành ông đạp xích lô, và cô khách thường nhật là Thương. Có anh Côn, Thương đỡ khổ nhiều về tinh thần, anh Đạt của Thương cũng vui hẳn lên, khi chiều đến anh Côn bồng anh Đạt lên xe chở vòng vòng hóng mát. Hình ảnh này không hiểu sao cứ làm tôi rưng rưng khi nghĩ đến.

Ngày Thương hỏi tôi nghĩ gì khi anh Côn xin bảo bọc đời Thương? Tôi nhìn vào mắt nó và hiểu sâu trong đáy tim nó vẫn còn hình dáng người xưa. Con nhỏ khó nghĩ cũng đúng nhưng tôi khuyên nó Khi một người chết đi, thì người kia vẫn còn phải sống cuộc đời của họ, dĩ nhiên nếu được như chim Loan Phượng thì tuyệt đẹp, nhưng mình là người không phải là chim, còn Mẹ, còn anh, còn bạn bè còn xã hội. Tình yêu nếu có, sự thuơng yêu nếu còn giành cho người đã khuất phải thể hiện bằng đời sống của mình, chuyện ở vậy suốt đời để tang cho người tình đã chết vì chiến tranh, theo thơ văn thì có vẻ đẹp, lãng mạn, tình tứ, nhưng với đời thường thì không hợp lý chút nào, nhất là trường hợp của Thương, đã là vợ chồng chi đâu? ngoài nụ hôn đối với Thương là lời đính ước, vả lại để tang cho người yêu hơn mười năm với tôi là quá đủ. Tôi thành nhà hùng biện, dùng hết mọi lý lẽ để thuyết phục con bạn tôi, nghĩ cũng ấm ức, nó thì anh H., anh Côn, tôi thì chả có ai để mà khó nghĩ, nhiều lúc Mẹ tôi cũng buồn vì chưa ai đem rượu đến nhà xin tôi đi cho bà đỡ ngại ngùng khi bạn bè có hỏi bao giờ gả con gái. Tôi chợt nhớ những lá thơ anh H. gởi Thương tôi còn giữ, cả quyển nhật ký Thương ép đầy hoa khô xương lá, suýt tí Thương đốt hồi anh H., tử trận, tôi không cho Thương làm vậy, tôi bọc lại cất kỹ, để dành cho nó. Rủ Thương ra bến Bạch đằng nhìn nước cuốn hoa trôi (tưởng tượng hoa cho đỡ buồn chứ thật ra toàn là rác) tôi đưa lại cho nó, thôi thì nước mắt vắn dài, tôi biết trước như thế nên cứ im lặng để nàng trút hết mạch sầu. Lại có sự lạ lùng tôi không thể tin mà có thật, lá thư dở dang cuối cùng anh H. viết cho Thương có đoạn:

"Nếu chẳng may anh có mệnh hệ nào, anh Côn sẽ thay anh săn sóc cho em"

Thương khóc ngất, lá thơ này Thương chưa đọc. Đây là kỷ vật cuối cùng của anh H.,anh Côn đưa khi đón Thương và tôi đến nghĩa trang quân đội, buồn quá Thương ép vào nhật ký và không dám mở ra nữa.

Tôi không ngờ kiến thức tâm lý phổ thông của tôi lại có kết qủa lạ lùng như thế,tôi được làm phù dâu trong lễ cưới đơn giản của nó. Có một điều tôi trách Thương mà chưa thèm nói là Thương không cho tôi hay nó sẽ đi Mỹ với anh Côn, chương trình HO sau khi cưới Tôi chỉ biết hai tuần trước khi nó đi, mà trách Thương làm gì, tôi luôn cầu cho nó hạnh phúc, thì điều này làm tôi mừng hơn mới phải.

Trước ngày Thương xuất ngoại, hai đứa đạp xe dong duổi bên nhau khắp nơi như ngày còn đi học. Thả dốc Tự Do hai hàng cây xoài cổ thụ, vài trái vàng tươi còn lúc lắc, ít người biết điều này ngoài hai đứa tôi, rẽ trái ngang qua hải quân công xưởng, đạp miết đến Nguyễn Bỉnh Khiêm, gò lưng lên dốc, quẹo sang Phan Đình Phùng đến ngã tư Đinh Tiên Hoàng ghé ăn gỏi khô bò, đi tiếp quẹo trái Duy Tân uống ly dừa tươi Hồ Con Rùa, thả dài Trần Quý Cáp hai hàng me”lá xanh gần với nhau”quẹo phải sang đường Trương Minh Giảng đến Tú xương dắt xe đi bộ ngắm lại từng gốc Ngọc lan, những ngày mưa cánh hoa phủ đầy mặt đất, tóc Thương dài, nó hay cột hoa Ngọc Lan trong tóc, mãi tôi mới biết tai sao khi đến gần nó lại thấy thoảng hương hoa. Dây hoa Cát Đằng lá to bằng trái tim thật, có những bông tím e ấp, gốc Ỷ Lan hương thơm nhẹ như phấn phải tinh mắt lắm mới thấy vài đoá ẩn kín trong lá, ngang Nguyễn Thông ghé chùa Xá Lợi, ngồi lại bực thềm ngày xưa ngồi học thi mờ mắt, phóng mắt nhìn sang trường Gia Long mà ngậm ngùi. Tôi lén nhìn Thương, ráng đọc trong mắt nó nhưng hình như nó đã ở thế giới khác rồi, chẳng còn là Thương của tôi ngày xưa. Tôi hiểu chúng tôi đã thật sự lớn, những sợi giây ràng buộc chỉ còn là tình bạn. Dù Saigon thay đổi thật nhiều sau khi đổi chủ, nhưng với tôi và Thương, tất cả vẫn đầy trong tâm tưởng. Hai đứa chỉ im lặng bên nhau, tôi nghĩ chẳng cần phải nói gì hết, còn bên nhau đã là một hạnh phúc không cùng. Tôi hát khe khẽ:

Ngày còn có nhau, giúp nhau cho thật nhiều

Ngày nào mất nhau, sớt chia chẳng được đâu.

(Nguyễn Đức Quang)

Chấm đen trên nền trời nhỏ dần mất hút, những đám mây vẫn lặng lẽ trôi, tôi đạp xe ra Công Lý, qua Hiền Vương, đến Tú Xương đi lại con đường có nhà nguyện Mân Côi, có lẽ tôi nên ghé vào cầu xin cho bạn tôi bình an trong đời sống mới.

NHỚ BẠN

Đi ngang nhà anh, ngôi nhà đã được xây lại như cũ, cánh cửa chính đóng im ỉm, vài đóa hồng nở, như nhắc nhở về sự hiện diện của một gốc hoa, ngày xưa đã được vun trồng. Tim tôi thót lại, nghĩ đến anh, một người bạn chí tình, một người bạn tất bật, không biết có lúc nào anh thật sự hạnh phúc, an vui trong cõi đời khi anh còn góp mặt...

Anh! vóc dáng tầm thước khuôn mặt vuông ngang ngạnh, tôi nghĩ anh phải là tay ch̔5;c trời khuấy nước, dữ dằn, nhưng không, anh hiền và dễ chịu biết bao! tôi chưa được biết nhiều về anh, chỉ qua lời kể và những dịp đi chơi chung toàn nhóm, anh tháo vát, gì cũng biết, không phải tại tôi mới đến vùng đất mới mà nghĩ thế, cho đến bây giờ tôi tạm quen thuộc với vùng đất này, tôi vẫn nghĩ thế.

Anh! người lo chuyện bao đồng, bạn bè anh nghĩ thế, gia đình anh nghĩ thế, và ngay chính tôi cũng từng gọi anh như thế. Còn nhớ không anh, hôm anh pha cà phê Pháp cho tụi tôi uống, (buổi sáng hai đứa tôi đến giúp anh dọn sang nhà mới) tôi khen cà phê ngon dù không phải cà phê phin như bên nhà, anh bảo phải nhanh như chớp mới sống được ở đất Mỹ, nên phải tập uống càphê pha liền, rồi anh còn chỉ tôi mua mì gói nào rẻ và ngon v.v.., anh chu đáo quá. Không làm sao tôi quên câu anh nói:”Má tui, tui chưa chở đi đâu, mà tui phải chở bà", lần anh đón tôi từ trường về. Lúc đó tôi vừa đến Mỹ 2 tuần, tôi không biết đi xe bus, không ai có thể đón khi trường cho về bất ngờ, chỉ biết mỗi số điện thoại của anh. Về sau mỗi lần nhắc lại ai cũng cười bò lăn. Mà ngồi xe anh lái là một sự thử thách kinh khủng, nhất là người chân ướt chân ráo như tôi, anh lái nhanh và luồn lách, ngay cả vượt đèn đỏ, vì anh bảo bận lắm, bận lắm...

Anh! mỗi lần gặp không bao giờ chịu ngồi xuống hẳn hoi, cứ chân trong chân ngoài ngạch cửa, nhưng nếu nhất định bắt anh ngồi xuống được thì anh sẽ nói chuyện cho nghe đến cả tiếng đồng hồ. Những chuyện anh nói, lúc ấy tôi không hiểu hết, những cách làm sao tìm được tiền để giúp những bạn cùng khóa, làm sao kinh doanh để có quỹ mà kháng chiến trường kỳ, làm sao tổ chức....Làm sao tôi có thể hiểu nổi những khắc khoải làm trai của anh? trước mắt tôi anh là người có tất cả, nhà cao cửa rộng vợ đẹp con ngoan, sao anh có thể quên những điều mà ngàn vạn người khác mơ ước để dấn thân mình vào những chuyện nghe như”chuyện viễn vông". Anh vẫn có thời giờ cho gia đình, những chuyện khác anh phải quên thân mình mà định đoạt, tôi phục anh. Trái tim anh bao la quá anh chứa hết mọi khó khăn của mọi người. Anh xin từng bọc quần áo, những tấm đệm tất cả mọi thứ cần dùng cho những người bạn sắp đến. Bạn đến, anh là người đi đón, dẫn đi chơi cho biết, tìm mọi cách kiếm việc cho làm, tôi không biết phải ca tụng anh thế nào. Dĩ nhiên anh không hoàn hảo như ông thánh, nhưng được mấy người trong thiên hạ tốt quý như anh. Thế mà anh không ở với nhân gian đến bạc đầu. Tôi mất anh! Mãi đến giờ, đôi khi trong giấc mơ, tôi vẫn thấy anh. Tôi không giải thích được tại sao tôi với anh có liên hệ gì hơn ngoài một tình bạn, chưa hẳn là một tình bạn, chỉ là sự quen biết thì đúng hơn, tôi với anh mỗi lần gặp mặt là thế nào cũng có đôi co, vì tôi hay nhiễu sự thắc mắc sự tình bênh vực vợ con anh, tôi không tin anh có đủ bản lãnh vừa lo việc nước vừa gánh việc nhà, chung quanh anh không ai phụ giúp, tôi thấy mỗi mình anh vừa là quan vừa là lính. Tôi biết lắm lúc anh cũng bực mình nhưng rồi anh chỉ cười hề xí xóa, vì anh biết thật lòng tôi lo lắng cho anh.

Anh Diên, tôi viết về anh, tôi quý anh một người bạn của chồng tôi, một người bạn tốt của tôi, dù ngắn ngủi, tôi học được từ anh một lý trí kiên cường, một tấm lòng quảng đại, từ anh tôi quý mến hết mọi người cùng khóa, tôi tự cho mình như một phần tử trong ấy, vui, buồn, lo tôi cùng chia, qua những lần anh và chồng tôi tâm sự, kể chuyện xa, chuyện gần về khóa, ai đang sung sướng ai đang buồn rầu. Có những lúc tụi tôi không biết phải làm gì giúp anh, chỉ biết nói những lời khích lệ, ủi an, những điều anh cần luôn ngoài khả năng tụi này có thể.

Anh Diên ơi!, làm sao tôi có thể dùng chữ viết để diễn tả những điều chỉ có thể cảm nhận bằng trái tim, trí não, anh biết không lần cuối cả nhóm đi cắm trại chung, anh một hai đòi dẫn mọi người đi hái trái cây, hôm ấy như mọi lần anh là người dẫn đường, người dẫn đường lái xe nhanh, bỏ lại bao nhiêu người lạc lối (thêm một tật xấu của anh, tôi đã trách móc nhiều lần, anh bảo:”Trong đầu tui lu bu lắm bà ơi!"), với dáng lúng túng nhăn nhó như biết lỗi của anh, ai cũng xí xóa khi tìm được đến nơi, dù mùa Hè trời nắng. Lần ấy tôi hái bao nhiêu là trái, vui quá như thể ngày xưa vào vườn trái cây Lái Thiêu, và nhờ thế tôi còn giữ được kỷ niệm về anh, nhà tôi bây giờ có một cây mận tôi đặt tên là cây Anh Diên, vì tôi trồng từ hột của những trái cây mình hái hôm ấy.

Anh Diên!, mùa Hè ấy là lần cuối Khóa 26 còn anh. Tôi nhớ như in, hôm ấy buổi chiều cuối tuần năm 1995, cơm nước vừa xong, điện thoại reng, tiếng reng bình thường, nhưng sau đó tôi nghe tiếng chồng tôi thảng thốt, tiếng được tiếng mất tôi nghe có tên anh trong đó. Nhà tôi sau đó n�#787�i tôi nghe:”tụi miền Nam báo thằng Diên chết", tôi bảo:”tin vịt nữa rồi, hồi nào vừa đồn anh Hùng về VN bị bắt, mình dân miền Bắc ngay đây, mà sao miền Nam biết?". Sau đó điện thoại cứ thế reng liên tục càng lúc càng nhiều hơn và càng lúc càng buồn hơn, từ anh Hùng cố liên lạc với anh bằng số pager khẩn cấp, không thấy trả lời, anh Lượng gọi lại ngay, đến anh Thành gọi đến nhà anh chỉ nghe tiếng điện thoại bận rộn mà không người nhắc máy, cuối cùng anh Nghĩa gọi đến báo tin nhà anh đã cháy tiêu rồi.

Anh Diên ơi!, có những điều không ai muốn thành sự thật thì nó lại trở thành sự thật. Anh Diên ơi, ngôi nhà anh vừa tổ chức đầy tháng cháu Nam, tiếng cười dỡn ròn rã đâu đó, những vỏ sò tôi nghĩ vẫn còn nằm đâu đó ở sân sau, bây giờ đã không còn nữa. Báo chí loan tin vài dòng như một chuyện bình thường hằng ngày, nhưng đối với khóa 26 là một mất mát to lớn. Anh Diên ơi! anh có biết bao nhiêu bạn anh bật khóc, tối hôm ấy anh Tài xuống nhà tôi ngồi mãi bên ly rươu, cùng chồng tôi đến 1, 2 giờ sáng, sau đó mọi người tất bật lo cho anh, ai cũng muốn tiễn anh một bữa tiệc cuối cùng đông đủ. Vâng anh Diên ơi! anh nhận ra hết mọi người không? Anh Ngọc, anh Giỏi,những người ở thật xa nghe tin anh vội đến, rồi anh Tiên, Thủ, Thủy, Tạo, Hải,, Đỉnh, bao nhiêu người nữa tôi không biết hết tên. Anh Lượng, Nghĩa (Hoàng), Thành, Tài, Nghĩa, (Phạm) Bình, chồng tôi và anh Hùng tất cả chung lo cho anh còn hơn cả người thân. Lần đầu tiên tôi thấy nước mắt lăn dài trên những khuôn mặt rắn rỏi, tiếng nấc nghẹn ngào từ những kẻ trương phụ. Lần đầu tiên tôi dự lễ nghi quân cách tiễn biệt một chiến binh vào huyệt đất. Tất cả mọi người không cần biết tại sao anh nằm xuống, tại sao anh bỏ đi, nhưng anh là người chiến sĩ liên lủy không ngừng nghỉ, anh là một hăng say, anh là một nồng cốt của tất cả, nay anh đi, anh buông xuôi đôi tay, anh nhắm nghiền đôi mắt, anh thật sự bỏ đi. Anh Diên, Hà Tấn Diên của khóa 26, của khóa Trung Tướng Nguyễn Viết Thanh, Anh ra đi để lại con đường chưa đi trọn, để lại vợ hiền con thảo. Ai cầm được nước mắt khi Kha, Du dọc lời Vĩnh biệt bố, ai không thót dạ khi thấy bé Nam không biết chuyện gì xảy ra cho đời mình, và ai không ngậm ngùi khi nh&igrave;n người thiếu phụ bạn một đoạn đời anh, với vành khăn tang lệch bờ vai bé nhỏ. Nghĩ gì hở anh”Du Nam Kha", anh nghĩ gì anh hở một giấc Nam Kha chăng?, anh đã đặt tên cho các con anh. Ngày kỷ niệm 30 năm ngày nhập trường Khóa 26, tôi nghĩ đến anh! nếu anh vẫn còn, nếu....Nhưng sự thật anh đã đâu đó hư vô.

Đi ngang nhà anh, căn nhà đã được xây lại như cũ, chỉ còn vài bông hồng cố nở bung vài nụ, nhắc nhở có một gốc hoa đã được vun trồng, tôi tin anh vẫn linh thiêng phù giúp bạn anh, những người còn tiếp nối con đường anh bỏ dở, cũng như những người bạn đau yếu mắc phải những căn bênh trầm kha, tôi tin anh luôn bên cạnh chúng tôi, vì tình quý mến, nghĩa đồng môn.

Vĩnh biệt anh...

Bạn anh,

NHỚ NGÀY XƯA

Khi lá thu rơi trơ lại thân buồn khúc khuỷu là những khi tôi nhớ nhung nhiều lắm. Nhớ nhà xưa quê cũ, nhớ thuở bé bỏng ngây thơ. Tóc theo ngày tháng phai màu, nỗi nhớ niềm thương ngày mỗi lắng. Phải ghi lại kẻo không quên mất. Ngày nơi đây, nơi xứ lạ quê người, qua nhanh, nhanh quá, bánh xe đời vội cuốn tới không lùi.

Không hiểu sao tôi nhung nhớ nhiều thế, những bụi cây nhánh cỏ đã từng cạnh tôi thời ấu thơ xa tít tắp.

Cây Ngô Đồng người ta bảo”không trồng mà mọc”còn gọi là cây bã đậu, tôi gặp ngày gia đình ở trong khuôn viên trại Nguyễn Tri Phương – trung tâm 3 nhập ngũ, những hàng cây Bã Đậu buồn hiu thẳng tắp chạy dài hai bên đường, buổi chiều nắng rọi soi bóng hắt hiu, lúc ấy tôi hay thơ thẩn nhặt những mảnh trái khô dấu đầy túi dù chẳng biết để làm gì? Có lần thấy chú lính ngồi dưới gốc cây, dùng cái dũa móng tay khắc hình lên mảnh vỏ khô ấy thành con cá xinh xinh tôi thích quá xin ngay, biết đâu rằng trong lúc tỉ mỉ vẽ hoa văn là lúc chú nhớ nhà ghê gớm.

Còn những giàn hoa Bìm Bịp màu tim tím nhàn nhạt như hoa rau muống, phủ đầy lên vòng kẽm gai, phủ đầy lên hàng rào của trại, loài hoa được tôi hái không tiếc tay vì nhiều quá để chơi đồ hàng.

Hoa móng tay lá mỏng như lá hẹ, hoa hồng tươi có năm cánh, tôi hái rất ít vì nó thơm và dễ thương quá, chỉ khi nào làm công chúa hay cô dâu tôi mới hái hai hoa, đủ để dán lên mười ngón tay làm đẹp.

Hoa dâm bụt tôi hay hái gài lên tóc, có khi quên mất nó héo xèo xụi lơ như rác trên đầu, mấy thằng con trai thì hái đọt lá gắn dưới cằm làm râu.

Còn dàn dưa tây có hoa màu xanh thiên lý (màu xanh lá cây có pha nhiều màu vàng) hay bị ong bầu đến hút nhụy cũng là kỷ niệm của tôi. Tôi biết hoa nào hoa cái, hoa nào hoa đực, để bắt chước người lớn bắc ghế hái hoa đực chấm vào nhụy cho hoa cái có trái. Trái dưa tây khi chín thơm kỳ lạ, cho đường vào ăn ngon không tả được.

Tôi cũng không quên vị chan chát, ngòn ngọt và màu tím của trái Trâm. Trái trâm thuôn thuôn nho nhỏ như đầu ngón trỏ của tôi, cây hay mọc từng bụi, sau khi ăn màu tím dính trên lưỡi lâu lắm mới hết. Có lần ba tôi sợ hết hồn khi thấy lưỡi tôi tím lịm như thế, may tôi còn vài trái trong túi áo đưa ông xem. Cái áo đó màu tím loang một khoảnh nhỏ ngay góc túi không sao giặt sạch đi được.

Rồi cây điệp Tây trái đen, đến mùa nào tôi không nhớ, có rất nhiều con sâu đo màu xanh lè nhỏ xíu hay thòng sợi tơ tòng teng rơi xuống khi cơn gió thổi mạnh. Lúc ấy tôi tin rằng con sâu đo trên người mình bao nhiêu cái là chỉ sống có bấy nhiêu tuổi thôi, nên hơi sờ sợ. Mà khổ nỗi cây điệp này hoa xinh lắm, tròn xoe tơ là tơ má hồng nhạt tim tím, cành lại rất cứng, tàng to, không cao lắm, tôi tha hồ leo lên chạc ba nằm ngửng cổ ngắm mây, đủ lấn đi nỗi sợ sâu đo. Trái điệp mỏng, dài hơn gang tay, bề ngang khoảng mười lăm cm, khi chín cong queo, mở bên trong có chất nhựa màu nâu, ngọt nhưng lại hơi cay cay mùi rượu, hột màu đen có vân màu vàng nhỏ như trứng gián, nhưng rang lên ăn ngon ơi là ngon, chỉ cần kê ba cục gạch, cái lon sữa bò, lá khô, hai cành khô làm đũa là tuổi thơ của tôi đã rang xong mớ hột điệp để nhấm nháp, vị hột điệp này bùi ngon lạ lắm, ngon hơn hạt dưa ngày Tết nhiều.

Vườn Chuối, khu Vườn Chuối tôi không biết trước đây có thật người ta trồng chuối không? nhưng hồi gia đình tôi dọn đến ở, thuở tôi vừa đủ lớn để thu gom vào ký ức thì không còn thấy cây chuối nào nữa cả, chỉ thấy những chiếc xe tải từ đâu chở đến không biết cơ man nào là chuối. Khu vườn chuối vuông vức lắm, bốn cạnh là những con đường Lê Văn Duyệt, Phan Đình Phùng, Phan Thanh Giản, và Vườn Chuối. Trong hình vuông này, những khu xóm liên lạc với nhau bằng bao nhiêu con hẻm nhỏ, trong hẻm, những căn nhà liền lạc chung vách với nhau. Nhà lầu có lan can, hàng xóm có thể leo sang nhà nhau nếu muốn, những ngày trời nóng, nhà lầu có thể leo lên mái nhà trệt bên cạnh nằm ngắm trăng, không ai phiền hà gì cả. Phía trước nhà luôn là một hàng ba, nếu không xây bằng xi măng thì cũng có hàng rào sắt, cái hàng ba này không lớn lắm, chỉ khoảng 3 hay 4 m�hưn�t, từ cửa chính nhà đo ra ngoài hẻm, nhưng cũng đủ chỗ để dựng tạm xe đạp, xe gắn máy khi có khách, hay là chỗ cho lũ con nít tụ họp chơi đồ hàng, đánh đũa, giải gianh.

Khu xóm của tôi con hẻm được tráng nhựa, nên mùa mưa không lầy lội như những hẻm khác. Đặc biệt của khu này, con hẻm nào cũng đi vào chợ Vườn chuối. Con đường rầy xe lửa nằm dọc sau lưng chợ, cũng có bao nhiêu chuyện để kể. Có lần một bà giận chồng đánh bạc thua hết tiền nằm vắt ngang trên đường ray làm mọi người hoảng sợ xúm xít lôi bà ta ra, tôi cũng ráng chen vào xem cho bằng được, những chuyện đặc biệt như vậy là niềm vui cho lũ con nít từ mười đến một tuổi (bị anh hay chị na theo) nhiều lắm. Con nít thời ấy không có tivi, không có video game nên niềm vui thật đơn sơ êm ả, một đứa hô lên là cả bọn xúm xít đi theo, nhiều khi đi chả biết đi đâu mỏi chân mò về lục cơm nguội. Những lúc đi vô định như vậy là lúc tìm được trò chơi - nhà đó có cái hồ cá, nhà nọ có cây mận - để hẹn hò nhau ngày mai mang lon sữa bò, mang ná thung đi theo.

Tôi nhớ mãi cái nhà có hồ cá đối diện ngã ba đường Vườn Chuôi, nằm trên đường Phan Thanh Giản kế bên trường Văn Học, nhà này có cổng sắt hẳn hoi, vào bên trong được là do cái lỗ chó chui từ trường Văn Học sang. Trong hồ họ thả cá Hoàng Kim, con đực có cái đuôi dài phất phới, con mái đuôi tròn. Để chuẩn bị vớt cá, chỉ cần một miếng vải mùng cũ khâu dính vào dây kẽm (dùng để giăng phơi quần áo), được xoăùn thành hình tròn làm vợt. Chuyện làm vợt bắt cá cũng đủ điều xảy ra, đứa về tháo sợi dây phơi quần áo ở nhà, đứa lục ở đâu ra không biết, một phần cái mùng tuyn, rồi con trai hì hục xoắn, con gái lấy kim chỉ khâu. Ngày hôm sau mỗi đứa một cái vợt đường kính bằng cái tô ăn cháo và cái lon sữa bò, tung tăng chui vào nhà người ta hớt cá. Dĩ nhiên từng đứa chui qua lỗ chó, xong, chui ra cho đứa khác vào. Tôi còn nhớ mình vớt được hai con trống màu cam đậm đẹp lắm, về nhà cho tụi nó vào cái bình thủy tinh, nuôi như cô Tấm nuôi cá bống trong chuyện tấm Cám, mỗi ngày mỗi cho ăn cơm, không thay nước. Chỉ ít lâu, buổi sáng ngủ dậy. cả hai phơi bụng chết. Khóc thôi là khóc. Chuyện đi vớt cá này kết qủa có hai đứa bị đòn quắn đít, tụi tôi hùn nhau mua cho mỗi đứa một cây cà rem đậu đỏ.

Người ở khu xóm Vuờn Chuối, chắc không quên nhà ông bầu đại nhạc hội Duy Ngọc, căn nhà đúc hai tầng quét vôi hồng, nhờ việc này mà cả xóm của tôi tha hồ gặp những đại văn nghệ sĩ, như Kim Cương Thẩm Thúy Hằng, Thành Được, Phượng Liên. Phi Thoàn, Khả Năng đến chơi với xóm tôi hình như hằng bữa, cứ thấy đoàn con nít rồng rắn đi theo sau một bà hay một ông chắc chắn người ấy phải là nghệ sĩ.

Nhà của Túy Hồng và Lam Phương đâu xa lạ gì, ngay sâu trong hẻm bên cạnh, chà lâu lâu nghe mấy đứa xóm bên ấy méc nhà họ có cãi nhau. Cãi nhau ngày xưa bên VN, nghĩa là có xích mích giữa những người trong nhà với nhau, chỉ cần nóng tính giọng hơi cao hơn một chút là cả xóm cùng hay, chạy ngay sang can gián, một người can không xuể kéo thêm nguời khác, có bà còn cẩn thận bế giùm con nhỏ của gia đình có vấn đề này đi nơi khác cho người trong cuộc giải quyết cho xong chuyện rắc rối với nhau, nhiều khi tôi còn thấy họ khóc bù lu bù loa chung với bà hàng xóm vừa bị ông chồng tát cho một cái nên thân, lúc ấy tôi thắc mắc: bà bị đánh khóc thì đúng rồi, bà kia mắc chi khóc theo? ø tôi chỉ giữ trong lòng thế thôi không dám hỏi người lớn sợ bị la là con nít nhiều chuyện. Tình hàng xóm VN ngày xưa sao khăng khít đến lạ lùng.

Rồi ngày cúng rằm tháng Bảy, xá tội vong nhân, xóm tôi lập đàn giải oan cho cô hồn các đẳng, bao nhiêu là lượt cúng, hết nhà cô Mỹ tiệm vàng, đến nhà ông Tàu thuốc Bắc, rồi bà Tư thớt heo, tiền cắc được ném tám phương, bốn hướng. Tôi không được ra khỏi nhà trong những ngày này, vì sợ oan hồn nhập, không được như những đứa ở xóm khác tới lượm tiền và giật bánh cúng, chỉ được ngồi trên lan can nhìn xuống ấm ức.

Rằm tháng Tám tết Trung Thu, tuyệt vời. Khu chợ Vườn Chuối sáng rực rỡ đèn chong. Đoạn từ đường rày đến tiệm vàng Vạn Xuân giăng những tấm quảng cáo bánh nướng, bánh dẻo thật to trước tiệm, những tấm quảng cáo này to lắm nguyên một khổ vải ngang 8 tấc dài đến 2 thước là ít, được vẽ rồng phượng, cô tiên, hàng chữ tên bánh màu đỏ như Đông Hưng Viên, Bảo Hiên, Phú Yên, Đồng Khánh v.v.. theo gío Thu lập lờ thật đẹp, chung với bao nhiêu là đèn xếp đèn giấy kiếng.

Đặc biệt hơn nữa có tiệm bày bàn làm bánh dẻo ngay trước tiệm, trẻ con xúm xít đứng chung quanh xem, đứa nào may mắn được ông thợ bánh dích cho một cục bột dư hí hửng cười toe. Trước Tết Trung Thu cả hai tuần con nít đã bắt đầu hưởng Tết, mỗi ngày sau khi cơm chiều xong là tụm năm tụm ba lo xếp lồng đèn, những cái lồng đèn đơn sơ làm bằng báo, đứa nào có anh chị lớn được anh chị lấy những tờ giấy láng có hình ảnh đẹp xếp đèn cho, có đứa còn được cái lồng đèn lon sữa bò mới bảnh. Lon sữa bò được đục lỗ, cắt dọc vòng vòng ép xuống một nửa thành giống như trái bí đo, mấy cọng kẽm làm quai, cây đũa bếp làm cán, đẹp phải biết. Cầu kỳ sáng tạo hơn, dùng lõi chỉ gỗ làm bánh xe, đóng lon sữa bò lên trên, dùng cây dài làm đòn đẩy đi kêu lắc cắc. Dân thành phố thiếu cái thú ngâm tre, chẻ nan, phơi giấy dán đèn nhưng bù lại tụi nhỏ tự xoay sở lấy trò chơi, có sự giúp đỡ của người lớn.

Mùa Trung Thu hay có trò chơi rồng rắn, cần một người làm Thầy, những đứa khác xếp hàng một ôm eo nhau đi vòng vòng, hát:

“Rồng rắn lên mây có cây xúc xích (lúc lắc) có ông Thầy về chưa?”hễ ông thầy trả lời:”rồi”thì hỏi tiếp”xin cái gì”nếu ông Thầy bảo xin khúc đầu, khúc đuôi, hay khúc giữa là lũ nhỏ ở khúc đó lo mà ôm nhau cho chặt, ông sẽ rình đứa nào sơ hở để kéo ra ngoài, không được rồng rắn nữa. Lúc bị ông Thầy đuổi để giựt ra khỏi hàng là lúc vui nhất, la hét om cả lên. Thêm nữa là trò nghịch nến, đốt để coi chơi, để ngửi cái mùi thơm thơm, để làm bánh bèo bằng nến, dễ lắm, một lon nước, nghiêng cây nến đang cháy, nhỏ (nhiểu) lệ nến vào, đứa nào khéo cái bánh bèo tròn có lúm một lỗ ở giữa, đứa nào vụng bánh bèo méo xẹo, những cây nến này là nến ăn cắp trên bàn thờ Phật, bàn thờ thần tài không phải nến đặc biệt dùng cho đốt đèn Trung Thu. Ngay hôm rằm, người lớn bầy bàn trước hàng ba cúng Trăng, nhà nào không cúng cũng bắc ghế đẩu ra hè ngồi chơi ngắm trăng, hàng xóm cùng quây quần cỗ bánh, con nít tha hồ nghịch nến, tha hồ rước đèn. Những cây nến (đèn cầy) ốm tong teo sao dễ thương lạ kỳ, ngày ấy nến chỉ có một màu đỏ đậm, được mẹ phát 5 cây nến là vui như đi hội thử giầy. Trời thẫm tối, túm nhau thắp nến vào lồng đèn, theo nhau đi từ đầu xóm xuống cuối xóm, vừa đi vừa hát:”Ánh trăng trắng ngà, có cây đa to, có thằng cuội già, ôm một giấc mơ”

Có một câu thôi hát tới hát lui không chán. Có lần cả xóm tôi rước đèn thật rầm rộ, vì bác trưởng xóm (tôi không biết kêu như vậy đúng không? nhưng bác là người đi thu tiền phúng điếu nếu có ai trong xóm qua đời) có cái đèn con cá chép bự cỡ 1 thước ngang chứ không ít dẫn đi đầu. Con các chép này đi đến đâu những chiếc đèn nhỏ nhỏ đi theo đến đó, càng đi cái đuôi đèn càng dài, tất cả tụi nhỏ xóm tôi (dĩ nhiên có tôi), cả những đứa ở bên xóm khác vui nhiều lắm dù khi về đến nhà chân tóc cũng đẫm cả mồ hôi. Đêm đó trăng sáng vô cùng rực rỡ. Nhà người Hoa họ cúng Trung Thu lớn lắm, có mấy cái bánh chiên tròn bằng qủa cam chung quanh toàn là mè, bánh in bọc trong giấy kiếng vàng đỏ, bánh dẻo bánh nướng, trà, trái cây. Người Việt mình chỉ có bánh trung thu là xong, nhà nghèo không mua được bánh thì cúng trà, bánh in vài loại trái cây mộc mạc cũng xong. Tàn hương (nhang) hàng xóm thân thiết cắt bánh mời nhau, con nít thường được phát bánh in, hiếm khi được ăn bánh nướng, bánh dẻo. Đứa nào được mẹ cho bánh nướng hay bánh dẻo đêm ấy thế nào cũng rộng rãi với đứa bạn thân cho cắn một miếng, với câu dặn”cắn ít thôi”. Tuổi thơ dễ yêu làm sao? miếng bánh tuổi thơ ngọt ngào làm sao? Đến lúc này là lúc cãi nhau xem chị Hằng ở đâu trên cái ông trăng tròn vo ấy, rõ ràng chỉ thấy cây đa thật to và chú Cuội ngồi xệp ngay dưới gốc, chị Hằng đâu mà chị Hằng? Mẹ bảo chị Hằng phải giữa đêm mới đến, con nít nào ngoan mới thấy. Co’ lần tôi định thức đến giữa đêm xem thử mình ngoan hay không? nhưng chưa bao giờ tôi thức nổi.

Mùa Thu là mùa mưa, những cơn mưa xầm xập không báo trước, mây kéo vù tới, chùng thấp rồi mưa. Giòng nước mưa cuộn chảy xuống cống, đối với con nít là giòng sông đẹp nhất. Mưa vưà tạnh những con thuyền xếp bằng giấy được nhẹ nhàng thả xuống, đứa nào dùng giấy láng, thuyền không bị thấm nước theo giòng trôi thật đẹp. Đứa nào dùng giấy bản nước thấm nhanh thuyền chìm hậm hực muốn khóc. Muà mưa có những trò chơi mùa mưa. Con trai thích tắm mưa dưới máng xối, đá banh ngoài mưa, nhiều đứa sợ Mẹ biết cởi hết áo quần dấu trong mái hiên nhờ lũ con gái giữ hộ. Con gái phần đông chơi đồ hàng trong sân vì Mẹ cấm không cho nghịch mưa sợ ốm, vài đứa phá lệ cứ ra mưa cho ướt hết cả người. Tôi không dám, có lẽ đó là lý do tại sao khi lên trung học tôi mê dầm mưa đến thế.

Đồ hàng là những cái nồi cái chén, cái chảo đủ mọi đồ lề cho người nội trợ thật trong tương lai, những tiếng xưng hô mày tao chi tớ cũng được đổi như người lớn, Bà với tui, chị với tui. Những chiếc lá, những đóa hoa hái vội trong chậu kiểng thành rau, thành cơm, con búp bế được truyền nhau nâng niu, con con má má. Những loại cây kiểng hồi ấy thường là cây ngâu, cây mai chiếu thuỷ, cây bông giấy, cây bông nhài (lài). Tôi còn nhớ cây ngâu với những chùm hoa li ti màu vàng thơm diù dịu, trái nhỏ bằng đầu ngón tay út, khi chín có màu cam đỏ rất đẹp, ăn ngòn ngọt. Cây mai chiếu thuỷ từng chùm hoa màu trắng cúi gục đầu xuống, không sao ngửng lên được, mùi thơm thật nhẹ, tôi cứ dí mũi sát vào hít lấy hít để, không như hoa nhài chỉ vừa đến gần đã thơm thật thơm. Cây bông giấy không thơm nhưng tha hồ hái lá làm rau, nhặt hoa làm bánh, ngâm nước cho ra màu sơn móng tay, không hề bị người lớn la như khi đụng vào những cây kia. Khi mưa vừa tạnh, lũ con trai vừa thay áo quần xong lại rủ nhau đi, đi vòng vòng sang xóm khác tìm xem những nhà có trồng cây mận, cây ổi, cây táo, cây khế, cây tầm ruột có trái nào vì mưa rụng xuống hay không? Con nít sống ở thành phố buồn hơn con nít dưới quê, không có vườn cây, nên không được leo trèo, thấy được một cây ăn qủa mừng rỡ như bắt được vàng, cây ổi ruột đỏ trước tiệm giặt ủi Hồng Nhạn ngay con hẻm số 30, sau tiệm phở gì tôi quên mất tên, cây ổi này hình như chưa bao giờ có trái chín vì chị Nhạn hiền quá chẳng bao giờ la ai.

Trên đường Phan Đình Phùng, từ ngã tư Lê Văn Duyệt đổ xuống là hai hàng cây điệp vàng (còn có tên văn hoa hơn là: cườm thảo vàng), sau cơn mưa hoa đầy gốc, mùi mưa quyện với mùi hoa làm tuổi thơ của tôi ướp đầy mật ngọt. Cầu vồng bảy sắc sau mưa luôn làm tụi nhỏ chúng tôi mộng mơ, huyễn hoặc, đứa thì bảo đó là cầu bắc cho tiên đi, đứa thì khẳng định Chúa đang đứng ngay giữa cầu, đứa thì bảo ông Bụt đang cười với nó, còn tôi khẳng định sẽ tìm được nơi bắt đầu của cầu vồng, sẽ có cầu thang đi lên càng lúc càng cao. Cả lũ tin, theo tôi lang thang đi đến dinh Độc Lập không hay, lần ấy không tìm ra nơi xuất xứ của cầu vồng, tụi tôi khám phá ra bên trong hàng rào cao ngất ấy là những cây nhãn lồng ngọt lịm, vì mưa một nhánh cây gãy, vượt ra khỏi rào làm qùa cho lũ con nít đi tìm cầu vồng sau mưa.

Giáng Sinh, đối với gia đình có đạo là một ngày lễ lớn lắm, trong xóm tôi ở chỉ có khoảng năm gia đình thôi, nhà nào trước cửa cũng treo một ông sao thật lớn. Con nít tụi tôi không chia rẽ tôn giáo, hễ có rằm có ngày Đản Sinh đức Phật thế tôn người lớn làm lễ cúng tụi tôi cũng cúng, đến Giáng Sinh người lớn làm ngôi sao, hang đá tụi tôi cũng làm ngôi sao hang đá. Có lần tụi tôi may mắn lấy được một cục đất sét gần mùa Giáng Sinh, thế là tha hồ nắn tượng, theo tôi những nhà điêu khắc tí hon luôn có những ý tưởng thật độc đáo, từng hình người đơn giản được dựng lên, tôi tha hồ kể bao chuyện được nghe từ các dì phước dậy giáo lý, những đứa ngoại đạo cứ há hốc mồm nghe tôi kể và tin thôi là tin. Có đứa còn khóc vì thương em bé Giêsu bị lạnh nữa, tôi kể con trừu tụi nó hỏi giống con gì, tôi trả lời giống con chó, nghĩ lại buồn cười thật.

Cái hang đá được hình thành với bao công trình tim óc, rơm lấy từ bà bán trứng, vỏ bao xi măng rình mò mãi mới lấy được một cái ở trường Bàn Cờ đang xây thêm phòng học, chỉ có thế mà những bức tượng sau khi phơi nắng có chỗ trưng bầy. Đi lễ tối Giáng Sinh mới thích làm sao, được mặc áo đẹp mới may, đi giầy có gót, mấy đứa bạn tôi xin đi theo, nhưng Ba tôi sợ lạc không dám dắt theo. Giáng Sinh chỉ có ý nghĩa đúng một đêm thôi, nhưng thời gian sửa soạn đợi chờ là tuyệt vời nhất.

Lớn hơn tí nữa khoảng năm học lớp nhất (lớp 5 sau này) trò chơi phức tạp hơn nhiều, bắt đầu có phe nhóm, con gái biết ganh tị giận hờn, con trai biết chọn lựa chơi hay không chơi với con nhỏ nào. Thường thì mấy nhỏ hay mít ướt tụi con trai không thích, nhỏ nào ngỗ ngược lì lợm đi đâu tụi con trai cũng rủ đi theo. Đi theo lũ con trai có nhiều khi chó rượt, có nhiều khi rách quần rách áo, có khi lạc đường cảnh sát phải dẫn về nhà. Bị đòn sau đó là đương nhiên.

Ngày đó roi mây được bán trong tiệm tạp hoá từng bó, những cây mây màu vàng bóng khoảng chừng ngón tay trỏ dài chưa tới một thước. Có nhà cây roi mây tét te tua vì cậu nhỏ nghịch quá, nhà tôi có một kho roi mây, cái kho ấy là là cái khe hở giữa bộ ván và bức tường đủ để tôi len lén dấu cây roi mây vào đó. Mất roi tôi được khất”roi”cho đến khi me tôi mua cây roi mây mới, dĩ nhiên cây mới lại bị biến mất. Chỉ đến cuối năm khi dọn dẹp trong ngoài ba tôi mới thấy cái kho này.

Nhắc đến bộ ván bà ngoại cho Me tôi ngày đi lấy chồng, tôi nhớ hình vân gỗ nổi bóng lưỡng mát rười rượi khi ngả lưng giữa trưa, Me tôi nằm giữa các con chung quanh, con nít không sao ngủ trưa được, chỉ nằm loay hoay mở sách truyện bằng hình đọc. Giữa trưa có lần tôi đọc Ma Cà Rồng sợ quá hét lên, Me tôi giật mình, Ba tôi biết thế là đổ bể chuyện đọc sách cấm. Hồi đó buổi trưa Ba tôi được về nhà ngủ trưa, tôi nhớ ba tôi hẹn lấy sẵn roi mây ra buổi chiều khi ba về kể tội.

Lạ kỳ sao, với con nít điều gì bị cấm là điều tuyệt diệu cần tìm kiếm. Những sách được mua cho đọc không thích bằng những sách bị cấm không cho đọc. Sách Ba tôi mua rất đẹp, bìa dầy giấy bóng, hình ảnh tô màu rõ ràng, chữ in dễ đọc. Sách bị cấm được bán trước cổng trường, người bán trải tấm nylong trên mặt đất và xếp những quyển truyện tranh in bằng giấy bản nhem nhuốc, có hình đen trắng, nội dung thường là ma qủy, dễ sợ, tôi nhớ có Thiên Linh Cái là truyện tụi tôi truyền tay nhau đọc, truyện này nhiều tập lắm, đặc biệt khổ của quyển truyện vừa đúng với quyển vở học nên bỏ vào cặp táp Ba tôi không biết.

Buổi chiều khi ba tôi về, cơm nước xong, tôi nem nép hiền lành chờ đợi bị đòn.

“Bị đòn”là một nghi lễ trong gia đình tôi. Kẻ có lỗi phải nằm xấp, má úp vào hai bàn tay khoanh lại, Ba tôi cầm roi mây nhịp nhịp lên mông, vừa nhịp ông vừa kể tội; kể xong ông hỏi:”đáng bị mấy roi?”Nửa roi chắc chắn không có nên câu trả lời luôn là một roi. Bộ ván ấy tôi từng nằm xấp chịu đòn khi cao chưa bằng chiều ngang của bộ ván, đến lần cuối cùng còn bị đòn, chân tôi thò ra ngoài hai tấc. Nước mắt của tôi làm bộ ván đã bóng, lại càng bóng hơn.

Mỗi năm chiều 30 Tết tất cả chị em tôi”được”bị đòn. Tấm phản vừa xinh cho tất cả chúng tôi nằm một dọc 5 đứa, từng đứa được Ba tôi luận tội đâu ra đấy, kết luận sang năm mới phải sửa đổi như thế nào, và quất cho một roi tượng trưng xả xui để sang năm mới không bị đòn nữa.

Năm lên chín tôi đã biết háo hức đợi chờ Tết, xé lịch một lúc hơn chục tờ cho mau đến Tết. Ngày 23 tháng chạp lịch của nhà tôi đã đến ngày mồng một Tết Aâm Lịch. Ba tôi phì cười không cho ăn đòn vì biết con mong Tết...(Chuyện xé lịch xảy ra hoài hoài vì khi tôi không làm, em kế tôi sẽ làm, và cứ thế cho đến khi không còn lịch để bóc nữa)

Khoảng thời gian này vui lắm, chợ họp suốt đêm tràn ra ngoài hẻm ngay trước cửa nhà tôi. Những chiếc xe ngựa chở cơ man nào là hoa vạn thọ, hoa đồng tiền lên bán, hương hoa thơm lừng. Tụi tôi có cả rổ hoa rụng để chơi đồ hàng, hay xé hoa ra làm confetti ném nhau cho vui. Buổi tối mấy bà hàng đốt đèn măng xông, đèn dầu, làm đống quít càng thêm vàng rực. Núi dưa hấu cao nghN79;u trái nào trái nấy bóng lưỡng đen xanh, có trái màu xanh ngọc sọc trắng nhưng chắc giống lạ nên có ít lắm. Tôi chỉ thương đám gà thật dễ thương bị cột chân lại đặt nằm xếp lớp dưới đất, người mua xách cái chân nó lên, bóp bóp ngay cái lườn, lật qua lật lại bỏ xuống cái ịch, tôi ngồi xem mà thương con gà quá sức. Nhìn bao nhiêu cái mỏ há ra để thở hào hễn, cái mồng qụeo qua một bên mà đứt cả ruột, tôi mang thau nước ra cho tụi nó uống, bà bán hàng cho tôi một nắm hột dưa ngồi cắn cho vui. Mỗi năm bà mang gà, hoa, trái cây từ dưới quê lên bán Tết, năm nào bà cũng đến ngay trước hàng hiên nhà tôi bày hàng. Trưa 30 dọn dẹp xong bà biếu Me tôi cặp gà ăn tết trước khi về, Me tôi nhận, nhưng luôn cho lại bà trà, kẹo, mứt.

Tết trước năm 1968 chợ không họp đúng ba ngày, trong ba ngày này những sập hàng để trống, chỉ có bầu cua cá cọp, hay những hàng bán đồ chơi dụ tiền lì xì của nít là nhiều. Sau 1975 hình như không còn điều này nữa.

Thành phố không có chỗ để gói bánh chưng, Me tôi làm mức, mùi đường thơm ngan ngát những ngày áp Tết, rồi Me gói giò thủ, những cây giò gói bằng lá chuối được nẹp trong hai cái đũa cả, dựng trong cái tô hứng mỡ, bánh chưng cô chú đem đến biếu, những hộp mức giấy xanh giấy đỏ tuyệt đẹp để trên tủ kính. Me tôi dặn bà bán hàng mang lên những con gà mái dầu chân lùn vẩy vàng, đôi mắt tròn xoe như hạt đậu đen, nhốt trong cái bội (lồng to bằng nan) để Tết đãi khách. Rồi dưa hấu nữa vừa đem biếu vừa để ăn cũng phải hơn hai chục trái, Me dậy tôi lựa thế nào cho ngon, ngọt, mua thế nào để mồng một bổ ra trái dưa đỏ tươi, đầy đặn không bị bọng bên trong. Vui nhất là theo Ba tôi đi biếu Tết. Bác Cả thế nào cũng có con gà trống thiến, cặp dưa, hộp mức, cân trà. Mấy con gà được treo hai bên hông xe trên đường đi thò đầu ra khỏi gỉo kêu quang quác vui lắm. rồi khách đến nhà biếu Tết nữa, ngày nào cũng như hội, tôi phải lo bưng trà, rót nước không ngơi tay mà chả bao giờ phàn nàn với Mẹ, cứ nghĩ đến áo đầm mới, đôi giày mới treo trên lầu làm sao mà cằn nhằn than thở được. Thức đợi năm mới với Ba, Me đã thành thói quen mỗi năm các em tôi lớn dần cũng thức theo.

Bây giờ sau bao nhiêu năm, nhất là sống xa quê nửa vòng trái đất, giao thừa tôi không biết đợi chờ thế nào? Giờ nào đúng giao thừa? Đông Tây có gặp gỡ được nhau ngay điểm giao thừa đó không? Đành một mình thắp vài nén hương trầm nhung nhớ, chung quanh thiên hạ có ai nhớ Tết như tôi?

Nỗi nhớ của tôi còn nhiều lắm, nhiều lắm. Nhớ nhung có người cho là đau khổ, với tôi là một hạnh phúc. Tôi có thể vui cả ngày khi gặp lại bụi hoa dâm bụt ngày cũ, tôi có thể vui cả tháng khi gặp lại được nhánh tơ hồng, tôi như con nít khi tìm ra nhánh cây cườm thảo nhỏ nhoi trong vườn bách thảo. Tôi biết tôi hạnh phúc khi bên tôi có người ngôì nghe tôi kể: Nỗi nhớ ngày xưa.

Em sẽ kể nữa cho anh nghe...

NỖI LÒNG

Chưa bao giờ tôi được khóc sung sướng như thế này, được khóc thỏa thuê như thế này. Nước mắt như giòng suối cạn bỗng mưa rào liên tục cứ thế cuồn cuộn tuôn.

Mùi nhang thơm thoang thoảng, tiếng động chung quanh không lớn lắm, vài lúc có tiếng lào xào, bóng người bước ra bước vào, tôi cần gì biết nữa, được khóc thế này là điều tôi ấp ủ bao lâu, khóc hồn nhiên, không xấu hổ, không sợ ai thấy, khóc ngay ban ngày không cần đợi bóng đêm đồng lõa mới thổn thức một mình, khóc mà không bị ai dỗ dành hay chì chiết, khóc mà không phải kể lể cãi lẫy, chỉ đúng nghĩa là khóc. Bao lâu rồi tôi không được khóc? bao lâu rồi giòng suối nước mắt cạn khô, bao lâu rồi trên khuôn mặt tôi lúc nào cũng là nụ cười thật nhẹ vô hồn, bao lâu rồi mọi người tưởng tôi chẳng còn phiền não.

Tôi đã khóc như thế ngày nhóm họ, ngày chuẩn bị lên xe hoa về làm dâu nhà họ Nguyễn cho trọn đạo làm con, cho thơm lây họ Mạc, cho thỏa dạ Mẹ già. Mẹ tôi gả tôi chẳng phải nỗi gán nợ cho xong, chẳng phải sợ con ế chồng mà chỉ vì chút hão danh vương vất”thông gia với ông bà Huyện". Chữ quan Huyện đã mất từ ngày nảo ngày nào, trước khi di cư vào Nam vẫn còn giá trị trong lòng Mẹ tôi. Thêm vào đó bà tin những người đi lễ mỗi ngày là người hoàn toàn đạo đức thánh thiện, xứng đáng cho bà gởi trao con gái.

Tôi chưa biết rõ về người ấy, vài lần thoáng gặp trong nhà thờ khi dự lễ, vài lần chạm mặt chào lấy lệ vài câu. Dáng dấp cao ráo oai vệ, nụ cười phớt kiêu căng, không đủ để tôi mừng rỡ khi nghe Mẹ tôi bảo nhà người ta sang xin kết thông gia. Nhưng Mẹ tôi mừng rỡ ra mặt khi biết thêm anh ta là quan hai oai quyền có tài xế, có xe riêng. Bà mẹ nào không vui khi con gái một bước lên quan. Vừa nhẹ nhàng vừa cương quyết vừa dùng tình cảm, bà thuyết phO09;c tôi phải khứng chịu nghe lời. Tôi không sống hẳn trong thời phong kiến cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy, con gái chỉ quẩn quanh xó bếp để đợi ngày người ta cheo cưới mang đi, tôi sống trong thời đệ nhất Cộng Hoà, tôi có bằng tú tài Pháp, tôi đi làm sở thuế Sài-Gòn, tôi không tàn tật xấu xí, tôi biết tôi đẹp, cái đẹp của cô gái Hà Nội ba mươi sáu phố phường, thế mà tôi cúi đầu nghe lời Mẹ đi lấy chồng, cúi đầu nghe lời Mẹ xé nát chiếc áo cưới tôi đã may cho mối tình đầu tưởng ổn thoả bỗng vỡ tan vào phút cuối, khi Mẹ tôi biết đàng trai không cùng tôn giáo.

Ngay sau khi đàng gái ra về để cô dâu một mình ngơ ngác bên nhà chồng mới, tôi ngỡ ngàng khi nghe có người bảo:”sao chưa đưa con ra chào mẹ!". Con là con nào? Mẹ là mẹ nào? Thằng bé khoảng sáu tuổi tròn xoe đôi mắt nhìn tôi! Aùo trắng cô dâu chưa kịp thay, khăn voan đội đầu chưa kịp tháo, bao nhiêu chiếc kẹp làm đẹp mái tóc dài bỗng nặng chịch đè chiéc cổ tôi thụt hẳn vào thân mình, chẳng biết bỏ chạy đi đâu. Chung quanh tôi toàn những khuôn mặt lạ, tôi nhận ra khuôn mặt bà mẹ chồng, người đã nắm tay tôi lôi xồng xộc từ nhà lên xe hoa để đến nhà thờ cho kịp lễ cưới. Tôi chạy đi đâu đây? Căn nhà lạ cửa vẫn còn mở toang bóng xe thấp thoáng qua lại, xác pháo đón dâu còn đỏ đầy mặt đất, những chiếc bàn tròn mướn đãi tiệc, khoe ra màu gỗ đen đủi, mốc cời dầu mỡ, trơ trẽn phơi ra sau khi chiéc khăn màu đỏ điều che trên mặt bị tháo bỏ đi. Làm sao chạy, chạy đi đâu? Mắt tôi hoa lên uất nghẹn.

Tỉnh dậy trong căn phòng lạ, chỉ chiếc vali trong góc là quen thuộc và tôi lại khóc, khóc hết lòng hết sức, đổ lỗi cho ai? Mẹ tôi ư? Mẹ tôi cũng đâu biết chuyện này? Chuyện gả con gái cho người đàn ông đã có vợ! Nước mắt tôi tuôn ướt đầm mặt gối hồng thêu hình loan phượng, chỉ mình tôi gánh nỗi buồn hận này, tam tòng tứ đức, sự gì Thiên Chúa kết hợp loài người không được phân chia? miệng lưỡi thế gian, làm sao tôi dám phá bỏ, chỗ nào cho tôi nương thân khi trốn chạy.

Ngày đầu làm dâu bằng câu chì tiếng bấc,”mợ Cả có học ngủ trưa không dậy sớm nấu nước pha trà". Ai biết cho tôi cả đêm động phòng chỉ là ngậm đắng nuốt cay nghe lời nhẹ nhàng khuyên nhủ thương lấy con chồng, chỉ là tính toán nói thế nào cho mẹ nghe, xử thế nào cho ra con người có giáo dục, sống thế nào cho ra người ngoan đạo và chỉ là”nghiến răng nh855;m mắt cau mày cực chưa?”*

Ngày đứa con đầu tượng hình sau ba tháng làm dâu làm vợ đã trở thành lý do mẹ chồng bắt nàng dâu bỏ làm ở nhà hầu hạ. Ôi! cô Loan trong Đoạn Tuyệt của Nhất Linh! may mắn hơn tôi không có đạo, may mắn hơn tôi không có con chồng để phải hãm mình chịu lụy, để phải lôi hết đạo lý con người ra đè nén nỗi ghen tương âm ỉ, nỗi tự ái bị dối lừa!

Cứ thế ngày tháng trôi, cứ thế tôi làm dâu làm vợ. Nhân, con riêng của chồng tôi được tôi giới thiệu với những người hay soi mói chuyện thiên hạ là cháu mồ côi được tôi nhận làm con, hận thì có nhưng hận ai thì tôi không thể đặt để riêng ai, đành hận số kiếp vô duyên, nhất là tôi không thế nào hận đứa bé chẳng làm gì nên tội. Tôi xây dựng đời sống gia đình trên giòng nước mắt nên nụ cười tôi gượng gạo, lâu ngày thành nụ héo nụ sầu chẳng ai hay. Tôi cũng có một thời gian hạnh phúc ít ỏi sau ngày cưới, được chồng chiều chuộng đền bù sự chịu đựng của tôi. Ngược lại tôi dạy dỗ tim tôi phải yêu chồng để sống bình thường như trăm ngàn người đàn bà khác, quá khứ chẳng có gì để tôi vương vấn, con tôi thành điểm tựa vững chắc cho tôi lau khô giọt lệ tủi thân mỗi khi nghĩ đến sự thờ ơ hắt hủi của Mẹ ruột khi tôi cho bà biết sự thật về cháu Nhân. Tôi biết bà ân hận, nhưng sự cao ngạo của bà làm bà câm nín, bà tự định ra rằng những việc gì bà làm và quyết định đều phải đúng tuyệt đối. Không có sự cảm thông của Mẹ, bạn bè tôi cũng chẳng còn ai, có gặp vội ngoài chợ cũng đôi lời chào hỏi vội vàng, có gì vui mà kể nhau nghe.

Con ra đời năm một, chỉ quẩn quanh với con mọn, bụng mang dạ chửa đời tôi như bị lãng quên, chồng tôi làm gì đi đâu tôi không hề biết. Mỗi tháng đưa tiền lo chợ búa cơm nước, nhu cầu riêng của tôi nhiều khi anh chẳng thiết đến. Lần sanh đứa thứ ba, ăn cơm nhà thương bốn ngày phát chán, nằm một mình bóng chiều lạnh tanh vàng vọt nghĩ đến con dại ở nhà với chị người làm, chẳng nỡ ở thêm hai ngày cuối gọi xe về nhà.Hỡi ơi! trời long đất lở, ai thay chỗ mình ngay trong nhà mình, mối ghen tương thường tình tôi đủ bản lãnh đè nén, tình yêu không đủ để máu sản hậu dâng lên kết liễu mạng tôi, nhưng những giòng nước mắt lại tuôn. Tôi biết lý do tại sao chồng tôi yêu cầu bác sĩ cho tôi ở nhà thương lâu hơn ngư̖1;i khác, chẳng phải vì anh lo cho sức khỏe của tôi. Tôi biết lý do anh không vào thăm, chẳng phải vì đi công tác. Tôi khóc vì bị lừa như con nít, tôi khóc vì thấy mình chỉ được xem như thứ đồ chơi không hơn không kém, khóc vì không có nơi trốn chạy sự phụ phàng có thật.

Lặng lẽ khóc nơi xó bếp đến khi chị người làm về mới biết được cậu cho tiền dẫn các em đi xem chớp bóng. Tôi không khóc được nữa từ sau hôm ấy, các con bình thản nhởn nhơ biết gì nỗi nát tan lòng mẹ. Thằng Nhân lại là người quẩn quanh an ủi tôi với những câu nói, cử chỉ đơn sơ bày tỏ tình yêu thương quyến luyến. Nhưng chồng tôi sau buổi ấy trở nên lạ lùng. Tôi không ghen, không hằn học tra hỏi, chỉ âm thầm chịu đựng lo cho con thì anh lại cộc cằn thô lỗ. Con vừa ba tháng tuổi đã bị nạt nộ quát tháo mỗi lần khóc, bình thủy bị ném vào tường vỡ tan nát, cơm chưa hết bữa chén đã tan tành. Mẹ tôi có lần vừa đến cổng nghe tiếng các cháu khóc, thằng Nhân chạy vội ra cổng đón bà cùng lúc chồng tôi hùng hổ bỏ đi không chào mẹ vợ, trong nhà cảnh đổ vỡ tang thương không che dấu, mà tôi vẫn đon đả chào mời như chẳng có gì khác lạ, Mẹ tôi cũng lạnh như tiền giúp tôi thu dọn, khi con người chai lì vì đau khổ thì có lạ gì đâu một vết sướt nhỏ nhoi.

Mỗi đêm khi màn đêm xuống, các con đã ngủ, nghe tiếng cửa mở là tim tôi thót lại, có sự gì xảy ra cho tôi không? Trận cuồng phong xác thịt không thể chống đỡ, hay lời hoạnh hoẹ ghen tuông vô lý:”còn nhớ nhung gì ai mà thịt da lạnh ngắt đồng đen, mơ tưởng gì ai mặt trơ tượng ngọc?". Dù cách nào cũng là tra tấn, không thể xác cũng tinh thần. Tôi sợ chồng, ghê sợ chồng. Ai đậm đà chi ân ái, thịt da nào quấn quýt nhớ mãn kiếp mòn đời, riêng phần tôi tởm lợm ghê răng. Rồi tát tai, rồi dây da quất xuống, tôi vẫn không khóc được, sự trơ lì của tôi càng làm anh điên tiết. Một lần anh đi gom từ nhà xuất bản đến tất cả các tiệm sách trong thành phố đem về chất đầy nhà quyển tiểu thuyết mà anh tin nhân vật nữ trong đó là tôi, anh có trò chơi mới: mỗi đêm bắt tôi đọc cho anh nghe một đoạn, câu văn nào tình tứ, ý tưởng nào mơ màng là tôi bị đánh, anh đánh tôi cho hả cơn giận gì tôi không hiểu? Giận vì tôi lặng lẽ, giận vì tôi không khóc, giận vì tôi không ghen, không đòi hỏi, không cằn nhằn cau có, chỉ nhẹ nhàng chịu đựng? Có mang đứa th̗3; tư anh được gởi đi tu nghiệp, sự nghiệp của chồng, tôi không được xẻ chia, chỉ biết anh là sĩ quan, những bộ quân phục được tiệm giặt ủi thẳng thớm thơm lừng mùi hồ. Chồng được thăng cấp tôi cũng chẳng hiểu vì sao, anh không đi đánh giặc chỉ quẩn quanh thành phố, tối đi nhảy đầm ở vũ trường nghe cô Cẩm Nhung bị vợ bạn tạt axid hư khuôn mặt liêu trai anh buồn một thời gian, lúc ấy chắc anh mừng vì có vợ như tôi, không biết ghen!

Gần một năm rưỡi ở ngoại quốc về, anh mang cho tôi món nợ, phải bán hết nữ trang ngày cưới để trả. Biết thân mình chẳng được nhờ chồng, một nách năm con nhỏ tôi bắt đầu nghĩ đến buôn bán, hụi hè. Số vốn tôi giành dụm ngày còn đi làm Mẹ tôi giữ cho nay có chỗ dụng. Lo cho con trở thành niềm vui, sự an ủi lớn lao. Mọi người chung quanh ai cũng khen tôi có phước, chồng đẹp trai, con ngoan ngoãn, thậm chí có người còn ghen tị với tôi ra mặt. Chỉ mình tôi và chị người làm là biết trong chăn có rận, chỉ chị người làm là biết lòng tôi trong héo ngoài tươi. Cháu thứ năm ra đời, tôi mở cửa hàng bán hoa cườm phúng điếu đám ma, cả ngày quanh quẩn với những vòng hoa vừa tuơi vừa giả đủ ve vuốt nỗi cô đơn không lối thoát của mình. Gặp những khách hàng không đau đớn vì mất người thân, cũng xốn xang vì lo toan một lần nghĩa tận để tôi được mở lời an ủi, những lời an ủi tôi thèm được người khác cho tôi.Rồi chồng tôi bị dính líu đến tòa án quân sự tội buôn lậu chi đó, quyền chức anh bị lung lay, bao thế lực chở che cho anh đều không làm gì được, sau cùng anh thoát cảnh giam cầm vì người ta không tìm ra chứng cớ anh lấy tiền về cho vợ nhà chưng diện, mua vila, sắm hột xoàn, người ta chỉ thấy cảnh sáu đứa con nheo nhóc (năm đứa tôi sanh và cháu Nhân) đủ để không bắt anh đi. Một lần như thế tính anh điềm đạm hơn, để ý đến mẹ con tôi hơn một nhưng tránh vỏ dưa lạ gặp vỏ dừa, không bị ở tù này, anh bị ở tù kia.

Tháng 6-1975 anh bị đưa đi tù”cải tạo", tháng 8 tôi đi sanh đứa thứ sáu. Dầu đã đi biển mồ côi một mình nhiều lần nhưng lần này hoàn toàn khác hẳn, nhà thương Nguyễn-Văn-Học bị chuyển giao cho quân quản, toàn bộ nhân viên kẻ ở người đi, bác sĩ làm việc mặt mày thất thần, các cô y tá mặt mũi đăm chiêu, vài khuôn mặt thâm xì chai bủng lâu lâu nhắc nhở những mệnh lệnh lạ tai, không khí ngột ngạt bao trùm. Me tôi vào thăm phải đợi ngoài cổng gần hai tiếng đồng hồ, thấy cơm cho bà đẻ có tép nhỏ bằng đầu đũa rang muối, chén canh bí đỏ chỏng chơ vài miếng, Me tôi bảo:”cho người ta ăn thế này để chết à?", nhìn quanh phòng gần mười sản phụ, em bé nằm ngay bên cạnh, thật là một trời một vực với ngày xưa, thế mà cô hộ lý miền Bắc còn nhiếc móc:”tư bản thối nát, đồi trụy làm hư hết phụ nữ miền Nam, ngoài Bắc tớ ấy à đẻ cứ nằm dài mà sổ, mai lại công tác như thường, đâu cần nhà thương nhà thí”

Tôi hiểu sau 21 năm trốn chạy khỏi miền Bắc, trốn chạy khỏi chủ nghĩa cộng sản đến giờ phút ấy tôi phải đối diện lại với nó. Ngẫm nghĩ hay chồng tôi chính là người chịu trách nhiệm cho sự đổi dời này, anh mải ăn chơi phè phỡn, mải đàn đúm vây cánh hưởng thụ cho sướng thân, không xả thân giữ phần đất nước đẹp đẽ đã được trao sau hiệp ước Geneve. Tôi thở dài, mắt ráo hoảnh ngắm con xinh đẹp bên cạnh và mọi sự chung quanh, chợt nghĩ sẽ đặt con tên Hoài-Vọng. Tội nghiệp Vọng ra đời trong hoàn cảnh tối đen như thế và cháu cũng chẳng ở lại chia khổ với tôi lâu. Đến tháng thứ mười tám, sau cơn sốt đột ngột cháu ra đi vội vã không thể nào ngờ. Lại khung cảnh nhà thương, buổi sáng bế thốc con vào bệnh viện Nhi Đồng, bệnh viện tối tân đầy đủ nhất nhì Đông Nam Á, chỉ hơn một năm vào tay kẻ dốt, thành một khu chợ chồm hổm, từ ngay cổng vào phải lạy van anh chàng gác cổng, lấy được cái đơn để nộp thì con lả trên tay, sang khu cấp cứu được biết bệnh nhân còn mở được mắt, không chảy máu là không có chế độ cấp cứu. Cứ đi từ bàn này sang bàn khác, cháu Nhân phải ra ngoài cổng mua đá đắp cho em, trong bệnh viện không có bất kỳ sự trợ giúp tối thiểu nào cho những thành phần được chế độ ca tung ra rả hàng ngày trên những máy phóng thanh đặt đầu xóm:”Mầm non của quốc gia, tương lai của dân tộc". Đến khi có giấy nhập viện thì đã gần bốn giờ chiều. Vào được đến khu chữa trị, lòng tôi tan chảy hẳn ra khi phải cẩn thận bước để không dẵm chân lên những em bé được đặt nằm trên chiếu, chen chúc dọc hành lang. Mẹ con tôi tìm được một góc nhỏ gần nhà vệ sinh, mùi tanh làm tôi lợm giọng. Hơn hai tiếng đồng hồ chờ đợi, ông bác sĩ răng ám màu khói thuốc, bảo y tá truyền nước biển cho con tôi sau khi đặt ống nghe qua loa trên ngực cháu. Không lẽ chen lấn vào đến nơi lại bỏ về, đâu còn phòng mạch bác sĩ tư như ngày xưa mà hòng bám víu, con thì nóng như lửa đốt chẳng rõ nguyên nhân. Đọc nhãn hiệu trên chai nước biển tôi mừng rỡ vì được sản xuất tại Pháp, hiệu lực vẫn còn, hy vọng con được cứu, tôi mệt mỏi tựa lưng vào hành lang ôm con trên tay nhìn từng giọt nước nhỏ vào ống truyền mà đọc kinh cầu nguyện cho đêm mau qua ngày nhanh đến. Khoảng một phần ba chai nước truyền thấy con mát dần tôi mừng thầm lay con, cháu hé mắt nhìn mẹ, nhỏen cười. Nửa tiếng sau thấy cháu lạnh, lay con, con chỉ hơi hé mắt, tôi la gọi y tá xem lại giùm có gì bất thường không? cô lạnh lùng nhìn sơ bảo không sao. Bà bên cạnh có con sốt cao như con tôi an ủi đừng lo quá, hôm qua con bà cũng có lúc bị lạnh sau khi truyền nước biển. Tôi kiên nhẫn đợi thêm nửa tiếng nữa, cháu càng lúc càng lạnh hơn, lại la gọi, lại được trả lời không sao. Lần thứ ba tôi thét lên khi gọi con không mở mắt nữa, bác sĩ y tá bâu lại, tôi nghe loáng thoáng:”sao cô cho chảy nhanh thế”là lúc cháu thật sự bỏ tôi mà đi. Mười giờ đêm thẫn thờ làm thủ tục đưa con vào nhà xác, mắt tôi ráo hoảnh.

Nhà xác bệnh viện Nhi-Đồng quay lưng ra đường Trần Quốc Toản ngày xưa, lúc ấy bị đổi tên thành đường 3 tháng 2. Nếu con không chết tôi đã không biết đó là nhà xác. Bên hông có một cái cổng gỗ khoảng hơn giang tay người lớn, đủ cho chiếc xích lô lọt vào. Đêm ấy ở lại với con, dù biết chẳng làm gì được. Làm sao nỡ để con lại một mình. Ngồi trên chiếc ghế đá, đối diện với nhà xác, ánh điện leo lét hắt qua khe cửa sững người nghe tiếng những bà mẹ khác khóc con, có tiếng rên I ỉ, có tiếng kể lể than trách, lâu lâu im bặt hẳn rồi lại bật lên. Tim tôi thắt lại khi giữa đêm tiếng rú điên dại từ phòng chữa trị trên lầu hai vẳng xuống, tiếng rú như dao đâm giữa ngực, như gíao nhọn xuyên hết thân mình. Người Mẹ rú đau đớn khi con chết trên tay. Rồi tiếng chân rầm rập đến gần tôi, người ta mang xác mới vào chỗ con tôi đang nằm, người Mẹ trẻ không cho đóng cửa nhà xác.Chị ngồi ngay bên con gào khóc, đứa con đầu lòng cũng là đứa duy nhất vì chồng chị đã hy sinh ngày cuối cuộc chiến 30 tháng 4 -1975 đứa con kỷ vật, đứa con tình yêu, đứa con hạnh phúc, nghe chị kể lể gọi tên chồng kêu tên con, nhìn chị lăn lộn kêu gào cho đến khi kiệt sức, tôi vẫn sững như tư&#7907;ng, những bà mẹ mất con khác hoà tiếng khóc cùng chị tạo thành âm thanh tôi chưa bao giờ nghe thấy. Chúa ơi! Đời sao khổ thế này, có lẽ đau đớn hơn dấu đinh quân dữ đóng trên tay ngài, có lẽ cũng ngang bằng vết đinh chúng đóng trên gan bàn chân ngài. Tôi không sao khóc được! Mừng cho con thoát kiếp trầm luân. Nhưng nỗi đau đớn vì mất giọt máu mình đứt dạ đẻ ra! Vậy mà sao tôi không thể nào khóc? Còn nhớ trong những cơn đau khai hoa nở nhụy tôi thầm thĩ nói với các con lời mời mọc xẻ chia khổ đau trần thế, lần này đất nước đảo điên, khi trở dạ tôi ngậm tăm nhìn con đau đớn, rồi lại ngậm tăm nhìn con bỏ mình ra đi.

Ngày trôi, tháng trôi, nhận tin chồng từ ngoài Bắc, tờ giấy gọi là thơ thăm hỏi kê những thứ anh cần tôi gởi ra tiếp tế. Anh đòi đủ mọi thứ từ thịt khô, cá khô, đến lạp xưởng, chân giò. Tôi không biết anh có hay mẹ con tôi gạo độn bo-bo, khoai củ, chữ”thịt”không dám nghĩ đến.Những hôm hợp tác xã rao đầu làng cuối xóm có thịt, mọi người cầm sổ xếp hàng để mua, thảm thê sao miếng thịt, thảm thê sao con người, có thật sự cần không miếng thịt nhục nhằn tủi hổ. Tôi nghe những người cũng có chồng bị giam ngoài Bắc nói chuyện, chồng họ khuyên vợ lo cho con vượt biên, khuyên vợ cố làm sao trốn thoát lũ vô thần, đừng đi thăm nuôi xa xôi hiểm trở, không biết thế nào?? tôi chả dám hở răng khoe chồng mình thèm miếng ăn quên cả con cả vợ. Cuộc trần ai biết nói sao cho người hiẻu, có những loại người chỉ nghĩ đến thân mình không biết phải trái, không nghĩ đến chung quanh và tôi”may mắn”sao được liên kết đời mình vào đấy! Thì thôi:

Phải rằng phận gái như mưa sa giữa đời

Có may gặp được biển khơi

Vừa trong vừa mát lại nơi an nhàn

Chẳng may số phận long đong

Lầm than cũng chịu há phàn nàn cùng ai? *(2)

Đến Mỹ năm 1990, dưới những ánh flash chớp chớp lóa mắt của phóng viên báo chí, chuyến bay đầu tiên chở cựu tù cộng sản đến sân bay Los Angles diện HO1. Anh trả lời vài câu phỏng vấn rất lưu loát, đời sống mới bắt đầu sau bao năm sống dưới chế độ độc tài đảng trị.

Nếu không có các con, tôi đã chấp nhận ở lại chịu đựng chế độ ngục tù ngột ngạt như bao nhiêu người dân Việt-Nam không được may mắn tháo bỏ gông cùm Cộng Sản khác, còn hơn! Còn hơn tiếp nối đời tôi với người được văn chương thi phú gọi là Bạn Đời!

Bạn đời gì Anh? Người bạn đời của tôi! người bạn đời vội vã quên ngay những dốc đèo cao khúc khuỷu? những đò dọc đò ngang? những toa tầu chật nêm người từ Nam ra Bắc. Người bạn đời của tôi cũng quên ngay những bao bố nêm chặt ân tình: đường, muối, khô, trà, thuốc, lạp xưởng. Tay kéo tay mang, không màng chướng khí núi rừng Việt Bắc, không sợ thú dữ, côn đồ rình rập, tôi cùng bao người vợ lính khác đi thăm nuôi chồng bị giam tù ngoài Bắc.

Sau một năm được thả, khi không còn run sợ vì những tên công an khu vực, không còn lạ lùng với trình diện họp tổ, lao động đường phố, xin giấy phép đi đường, tạm trú, tạm vắng, anh bắt đầu vứt bỏ bộ đồ nghề sắm vội làm dép cao su, để bay nhảy tìm bạn cũ. Bạn anh, cô vũ nữ ngày xưa từng một thời làm anh điên đảo, lúc ấy vẫn làm anh đảo điên. Quán café của cô là nơi anh đến hàng ngày, chỉ tối khuya không cách gì khác anh phải trở lại nhà. Cô hơn tôi vì biết lên giọng cãi lẫy, biết cười thành tiếng khanh khách, biết cau có nhăn mày, cô biết những tiếng chưởi thề giòn tan quyến rũ anh mê mệt. Tôi chịu thua không cách gì học được những điều ấy! thôi thì môi tôi không đủ ngọt ngào! Thôi thì tay tôi chẳng còn gìn giữ được anh. Đành lại như chiếc bóng theo anh.

Các con hoà nhập rất nhanh trong xã hội mới. Sau bao năm bị che mắt, bịt tai sự khao khát tri thức là sức mạnh giúp các con ra trường,nhận bằng cấp, có việc làm tốt, mua nhà, sắm xe trở thành công dân Mỹ một cách nhẹ nhàng. Chỉ có anh, mải mơ màng về những điều không tưởng từ phút đầu đến Mỹ, là còn khư khư như cũ. Anh phàn nàn nước chủ nhà không tự nhiên phát lương cho anh mỗi tháng, anh mắng nhiếc họ không giữ lời hứa trả cho anh một số tiền to vì anh ở tù Cộng Sản 8 năm!Anh hăm he mắng chửi các con đòi đi thưa cảnh sát cho chúng bị gởi trả về Việt-Nam khi không nghe theo lời anh bảo phải làm điều này điều nọ. Anh dè bỉu con trai sợ vợ khi con nâng niu chiều chuộng đưa vợ đi sanh, chăm sóc đỡ nâng giúp vợ bồng con thay tã. Anh làm các con sợ hãi, xa lánh anh ngày một xa. Chỉ còn tôi lặng lẽ bên anh nghe lời anh than vãn. Aâm thầm biết trong lòng anh còn tôn thờ nhung nhớ kẻ lạ người xa, những lá thơ từ Việt-Nam, những ky cóp anh chắt chiu gởi về. Kể cũng lạ! Anh không cách gì lấy được một câu chì tiếng bấc nơi tôi. Tôi cũng phục tôi khi nhìn nụ cười phơn phớt trên môi nhẹ nhàng thanh thản trong lúc anh dấu diếm vòng quanh lẩn quẩn.

Còn nhớ hôm vợ Hậu, con dâu thứ hai của mình chuyển dạ con so, Hậu cuống cuồng gọi điện cho mẹ. Nhẹ nhàng nhờ anh chở vào nhà thương với con, anh bực bội khó khăn,”việc chi đến bà?". Anh có biết đâu, ngoài tình liên hệ gia đình, ngoài sự nối kết yêu thương là nguồn cảm thông giữa đàn bà với nhau, giờ phút đớn đau khai nhụy. Đón xe bus vào bên con để thấy, để so sánh, để thương cảm cho những người phụ nữ Việt-Nam, để xót xa cho bao trẻ thơ Việt Nam còn bị đoạ đầy dưới chế độ Cộng Sản. Bước qua ngưỡng cửa bệnh viện, cảm giác an toàn, tin cậy phủ lấp nỗi sợ hãi lo toan, những khuôn mặt y tá, bác sĩ ân cần nhẹ nhàng, xoá bỏ ngôn ngữ bất đồng dị biệt.

Phòng chờ sanh trang nhã như phòng ngủ tại nhà, chồng bên cạnh vợ chở che an ủi, cô y tá lâu lâu lại ghé thăm chừng dặn dò nhã nhặn. Chợt nhớ ngày xưa, khi chờ sanh chỉ một thân một mình lặng lẽ.

Từng cơn đau quặn càng lúc càng nhanh của người sản phụ, khiến con trai cũng xuất hạn, cau mày. Tôi biết con trai mình cũng đang đau, cùng đau, với cơn đau của vợ, lâu lâu bắt gặp ánh mắt con nhìn chia xẻ”Mẹ cũng từng đau như vậy Mẹ hở!".

Cô y tá gọi bác sĩ, giờ đã điểm. Tiếng kêu thét”Hậu ơi”cùng lúc chiếc hoa bung nở, mắt tôi chăm chú ngắm cái đầu tròn trĩnh của đứa cháu thứ nhất vừa nhú ra từ lòng mẹ, tôi không khóc được, nhưng châu thân rần rật cảm giác lạ kỳ khi nhìn tận mắt kỳ công của Thượng Đế, kết hợp hai thân xác, tạo dựng nên thân xác mới. Con trai tôi mắt long lanh, vuốt những sợi tóc ướt mồ hôi trên trán vợ, đặt nụ hôn trịnh trọng thương yêu, nhận chiếc kéo từ cô y tá cắt cuốn rốn cho con. Tôi lặng người đi chiêm ngưỡng từng động tác con làm, như khi tôi thành khẩn nhìn Cha dâng thánh lễ Misa. Đến bao giờ Chúa ơi những người đàn bà Việt Nam quên đi câu ca dao

Đàn ông đi biển có đôi

Đàn bà đi biển mồ côi một mình!

Nói lên sự cô đơn, đau đớn một mình khi sanh con lặng lẽ.

Không biết từ đâu người đàn ông Á-Châu lại xem sự sinh nở là cái gì dơ bẩn, xui xẻo phải tránh xa? từ đâu tư tưởng trọng Nam khinh Nữ ăn sâu vào đầu óc họ? và từ đâu người đàn bà Việt-Nam cứ đắm mãi trong nỗi cô đơn? Hay chỉ có mình tôi trong trường hợp này?

Và hôm nay tôi khóc để nước mắt tôi rửa cho hết nỗi lòng tôi đau đớn bấy lâu, rửa cho sạch bao giận hờn chất chồng ngày đời tôi kết với đời anh trong cung thánh năm nào. Ngày mai tôi được sống lại với chính tôi không còn anh, bóng ma ích kỷ ám ảnh. Không còn anh tạo cho tôi cảm giác thế giới hoàn toàn lệch hẳn về một bên, thế giới đời tôi luôn phập phồng nghiêng ngửa.

Mà anh vội vã làm gì? trước hay sau cũng gặp,”Họ”đã đến được Mỹ là có ngày anh được gặp. Anh ghen tức làm gì?”Người ta”không lấy Việt-Kiều làm sao sang được bờ bến tự do. Anh quên mất tuổi đời chồng chất, không lanh lẹ như ngày còn trẻ,anh quên mất tuổi đời giới hạn tầm mắt anh nhìn,”dục tốc”làm gì cho”bất đạt”dở dang? Có đến sân bay đúng giờ Anh thay đổi được gì mà bất chấp gío mưa giông bão? vận tốc bao nhiêu mà chiếc xe chẳng còn hình còn dạng,”người ta”đáng gía nào mà anh trả bằng tính mạng của anh? Thế là anh mang cả mấy lá gan sang bên kia thế giới, lá cùng vợ, lá cùng người!

Khi đưa anh ra huyệt, tôi sẽ trút khối trầm uất nặng nề nhờ anh mang đi giúp. Sao thì cũng cám ơn anh, tôi đã tìm lại được tiếng khóc, tiếng khóc nức nở vui mừng.

Người ta lại đang khen ngợi:”Bà ấy yêu chồng quá cứ khóc lịm đi thế kia!

NÓ VÀ TÔI

Nó! Cái thằng!!! Ừ cái thằng bạn tôi từ thời để chỏm. Thật ra đầu tiên nó là bạn của thằng anh họ tôi; tất cả chúng tôi đều ở cùng xóm, gần sát bên chợ Vườn Chuối. Tên nó là thiện, vì da nó ngâm đen nên nó bị chết với cái tên Thiện Đen. Cái thằng thiệt lạ, trời sinh ra nó để mà phò tôi, khổ vì tôi. Cả nhóm tụi tôi gồm có: tôi, con ông đại úy; thằng Hoàng, con ông thiếu tá; con Mai, nhà ông Tư cảnh sát; con Lan, tiệm tạp hóa; thằng Đức, tiệm vàng; thằng Thành, tiệm may và nó thằng Thiện, tiệm giặt ủi. Sở dĩ tôi phải kể hết nguồn gốc từng đứa vì đó là cách để bà con chòm xóm nhận diện tụi tôi. Không hiểu tại sao tũ thằng anh tôi đến hết thảy tụi nó đều nghe theo lời tôi và nhất là thằng Thiện đen, chắc có lẽ tại tôi nhỏ con hơn tụi nó, lùn nhất, ốm nhất. Hồi đó c843; lũ tụi tôi học trường tiểu học Bàn Cờ, cứ mỗi lần xếp hàng đi uống sữa bột viện trợ là có màn rình đem đổ. Tôi ra lệnh cho thằng Thiện làm sao phải thanh toán ly của nó trước sau đổi lấy ly không của nó cho tôi, có nhiều lần nó không đổ đượcù phải bịt mũi nhắm mắt uống một hơi trước mặt cô giáo, nhờ vậy mà sau này khi nhổ giò nó cao hơn tôi cả hai cái đầu.

Con gái tụi tôi thích chơi nhảy dây, lũ con trai cũng nhảy hay khỏi biết, đánh chuyền tụi nó chuyền tới năm thoải mái, cò cò gì tụi nó cũng theo láng, cò xủn, cò đôi, cò ba... ngược lại tôi, con Mai, con Lan cũng chẳng vừa, hễ tụi con trai chơi cái gì tụi tôi theo nấy u mọi cũng chơi, đánh khăng đánh đáo không ngán, tạt lon, tạt nắp phén, tạt bao thuốc không gì trở ngại; chỉ khi bị thua phải cõng mấy thằng ôn đó là tôi ngán, tôi nghe người lớn nói con trai xương nặng hơn con gái. Thằng Thiện khi nào cũng xí tôi cõng nó, nó rất quân tử Tàu, lúc nào cũng thò hai chân chạm đất để tôi đỡ bị sức nặng của nó thế mà không biết ơn thì chớ tôi lại đâm ra bực bội khi tới đích là quăng nó cái bịch. Chuyện phá phách của tụi tôi mà kể ra thì dài hơn Tam Quốc Chí, chỉ biết tôi nghịch đến nỗi bà ngoại tôi phán:”con Mi này bị bà mụ nắn lộn, nó phải là con trai mới đúng”, còn bà nội tôi cũng chẳng ngọt ngào gì hơn mỗi khi tới nhà:”cái con nặc nô đâu rồi?”.

Điều tôi muốn nhắc về nó, thằng Thiện đen là từ hồi tụi tôi bắt đầu lên trung học. Cả đám phá phách xóm tôi được cái là học giỏi hết biết, hè năm nào cũng theo nhau đi học thêm lại được thầy tới kèm tận nhà nên thi nhau vác phần thưởng cuối năm về làm le. Kỳ học kèm thi vào đệ thất trường công lập, không biết tại sao con Lan và con Mai làm biếng không học, chỉ còn mình tôi và lũ con trai, thầy Tá chiều tôi ra mặt nên tôi tha hồ lân lướtù. Lần đó học ở nhà thằng Đức tiệm vàng và cũng là lần sau cùng tụi tôi còn khắng khít keo sơn không tính gái trai. Học đâu chừng hơn một tháng, một hôm giờ nghỉ giải lao tôi vừa đứng lên thằng khỉ Thành hét tướng:”Máu, con Mi bị dính máu!”tôi không biết ất giáp gì cả hết hồn hỏi:”đâu mẩy?”thằng Thiện có chị lớn nên nó khôn hơn kéo cả lũ con trai chuồn xuống bếp, má thằng Đức nói cho tôi biết là tôi có kinh. Trời ạ! xấu hổ quá tôi oà khóc hu hu, chuyện lạ trên thế giói, tôi nữ chúa xóm Bàn Cờ mà khóc. Qua làn nước mắt tôi thấy lũ con trai dòm lén tôi qua cửa sổ, rồi Mẹ tôi sang đón tôi về. Từ dạo đó tôi không chơi với tụi nó nữa, dĩ nhiên không đi học kèm ở nhà thằng Đức luôn. Thằng Hoàng nói với tôi:”Mày không đi học lớp buồn hiu hà”

Con trai ngu thiệt! Nó không biết tôi không còn là con Mi nữ chúa nữa từ ngày tôi khám phá ra giữa tôi và tụi nó hoàn toàn khác xa không chút gì dính liú. Con Mai với con Lan bấy giờ mới bật mí là tụi nó có kinh trước tôi; thì ra đó là lý do tụi nó không thèm học chung mùa Hè năm đó. Tôi bị rớt kỳ thi tuyển vào Gia Long, không phải vì dốt mà vì bệnh lớn, tôi đứng lên không được đầu nhức như búa bổ ba tôi phải cõng đi ngủ, mẹ tôi phải đút cho ăn. Cứ mỗi sáng thức dậy là người tôi như đổi khác, bác sĩ nói cơ thể tôi phát triển nhanh quá. Mà tôi lớn nhanh thật, sau hai tuần bệnh hoạn bao nhiêu quần áo cũ không sao tôi xỏ vào. Thời gian đó Nó ngày nào cũng sang vấn an tôi, mẹ tôi nhờ nó đi mua phở cho tôi, tôi hành Nó đọc truyện tuổi hoa cho tôi nghe Chiếc mai cua đốm của bà Minh Quân, thôi thì đủ thứ để hành Nó! Rồi tôi cũng hết bệnh chuẩn bị đi học đệ thất trường Nguyễn Bá Tòng. Nó, thằng Hoàng cũng đòi theo tôi dù tụi nó đã đậu vào trường Chu Văn An; tụi nó viện cớ trường xa không ai đưa đón. Ba mẹ Nó và bác tôi la trời vì một bên là trường công còn một bên là trường tư của nhà thờ phải đóng học phí. Tụi nó ỉ ôi năn nỉ vả lại trường tư khai giảng sớm hơn ba tháng nên để tụi nó khỏi phá làng phá xóm bác tôi và ba má Nó siêu lòng cho hai đứa no ùphò tôi đi học tiếp. Trời xui đất khiến năm đó bộ giáo dục mở thêm một trường trung học mới bao gồm cả trai lẫn gái nhưng riêng lớp, (trước đó trung học công lập không cho trai gái học chung).

Tụi tôi ba đứa dư sức đủ điều kiện vào trường vì đứng đầu lớp Nhất tiểu học, thế là tôi được mặc áo dài đi học. Trường có tên Tân-Định nằm trên đường Huỳnh Tịnh Của quận Ba gần chợ Tân Định, tôi nghe bác tôi nói với mẹ tôi:”đấy cô xem thằng Hoàng nó bảo trường CVA xa không thèm học bây giờ lại đi học mãi tận đẩu tận đâu?”Mẹ tôi trả lời:”tại tụi nó theo bè theo lũ với nhau”. Tụi tôi rất sướng đi học có chú Ngọc là tài xế của ba tôi đón đưa mỗi ngày bằng xe jeep nhiều hôm đi công tác ba tôi phải đi sớm thế nào tụi tôi cũng được đi ăn phở gà Hiền Vương. Lúc về trên xe có khi chật nêm chín đứa, những đứa nào nhà gần khu Vườn Chuối l�N� được cho đi ké hết. Tôi chễm chệ ngồi đằng trước gàn chú Ngọc, lúc ấy tôi đã biết điệu, nhừng tính du côn vẫn còn. Học chung với con trai tụi nó gán ghép tên tôi với tên một đứa khác, tôi méc Nó và nói cho Nó hay tôi đã hẹn đánh cho mấy thằng hỗn hào đó một trận. Nói là làm, ngày hôm sau tôi mang cây thước sắt của ba tôi vào tận lớp có thằng vô phúc bị gán tên chung với tôi mà hạch tội. Thằng nhỏ mặt mũi xanh lè lắp bắp:”tao đâu có biết gì đâu?”thầy cô biết chuyện gọi tôi hỏi sự tình tôi cứ thế mà kể. Lớp tụi nó bị phạt vì tội dám chọc con gái, nhưng từ khi ấy tôi có một lũ kẻ thù, Nó và thằng anh họ tôi trở thành người đứng mũi chịu sào che chở cho tôi sau giờ tan học còn phải ở lại trường chờ chú Ngọc đến đón. Thằng anh tôi luôn ta thán:”tại mày dữ mà thành chuyện”Nó binh tôi:”Mi làm đúng có gì sai đâu?”. Đến khi xe quân đội không còn được dùng vào việc nhà nữa chúng tôi được đi xe đạp. Nó luôn đạp xe bên tay trái của tôi, anh tôi thì theo đàng sau. Có lần tôi bị lũ con trai kèm sát hai bên trái phải, rình cho tụi nó đạp song song với tôi, tôi bỏ hai chân ra khỏi bàn đạp, đạp mạnh sang hai bên, tụi nó té rạp tôi cười khoái trá; và đó là nguyên nhân cho ngày bãi trường trên chiếc xe đạp mini của tôi có khoảng hai mươi cái khoá- bánh trước, bánh sau lủng lẳng đủ mọi loại từ khoá số đến loại có chìa. Bạn bè của tôi về gần hết mà tôi vẫn loay hoay trong nhà để xe, lại bù lu bù loa khóc Nó là người đi tìm tôi trong khi thằng anh tôi tỉnh bơ đớp bò bía. Biết cớ sự Nó tìm thầy giám thị, thầy đi một vòng bắt hét những tên còn lởn vởn gần trường vào văn phòng xét cặp. Không biết cơ man nào là chìa khoá lại còn mã số nữa chứ, lúc ấy tôi hiểu lũ con trai trường Tân Định ghét tôi tới mức độ nào ngoại trừ Nó.

Đến năm lên lớp tám Nó năn nỉ tôi đừng chuyển trường nhưng lần này tôi bắt buộc phải đi vì ba má tôi dự định dọn về nhà mới ở đường Hùng Vương gần trường Sương Nguyệt Anh-ngôi trường con gái tổng hợp đầu tiên được mở ngay trung tâm Sài Gòn. Lần đầu tiên đến thăm trường tôi đã hài lòng ngay, vả lại tôi gây thù chuốc oán với lũ con trai quá nhiều cũng chán không muốn nhức đầu vi` tụi nó nữa còn Nó thì buồn rũ rượi. Sau đó cả hai năm trời Nó không bao giờ quên báo Tuổi Ngọc cho tôi mỗi tuần, Nó vẫn đến nhà tôi chơi và tôi vẫn mày tao mi tớ với Nó không gì khác lạ. Rồi một lần Nó mua cho tôi quyển”Hình như là tình yêu”của nhà văn Hoàng Anh Tuấn tôi quạt cho Nó một trận, cấm cửa không cho tới nhà thế mà khi đi trình diễn văn nghệ ở đâu cũng thấy lởn vởn bóng Nó.

Năm 1975 tất cả mọi sự thay đổi, tôi hoà với Nó khi Nó đến nhà tôi ngay sau khi tiếng súng im bặt. Rồi tôi cho phép Nó đến treo đèn kết hoa ngày tôi bỏ cuộc chơi đi lấy chồng, nói chung Nó làm tất tần tật những gì tôi nhờ vả Nó. Tôi thấy đó là chuyện bình thường nhưng anh tôi phán:”Mày tàn nhẫn thiệt đó Mi ơi, Thiện nó thương mày đứt ruột”tôi diễu:”Mày không phải Nó sao mày biết?”- anh tôi trả lời:”thì Nó tâm sự với tao! Nó yêu mày lâu rồi”tôi giả tảng hát:”Ai biểu ngày xưa yêu em mà không thèm nói”(bài này cô Mai Lệ Huyền hay hát).

Gia đình tôi hạnh phúc nên chẳng khi nào tôi nhớ tới Nó, rồi con cái đủ mọi thứ lo toan chiếm hết đầu óc có khi nào tôi nhớ đến thời thơ âu đâu? Một lần đi lại chợ Vườn Chuối gặp lại Nó, mắt Nó sáng rỡ khi thấy tôi, tôi cũng mừng vì lâu ngày không gặp mày tao ỏm tỏi. Nó nhắc:”Mi y chang ngày xưa không chiụ lớn”tôi biết Nó bị đi nghĩa vụ trốn về để tìm đường vượt biên. Tôi chúc nó may mán; Nó cay đắng đời Nó cái gì cũng mất! tôi bảo Nó thí dụ, Nó nhìn tôi cười buồn, tôi đánh trống lãng nạt ngang:”Ê đừng nói mày mất tao nghen”Nó trả lời:”Chứ tao không mất mày là gì?”Tôi không gặp Nó từ đó.

Vừa rồi gặp lại anh họ tôi, tôi biết Nó có vợ rồi, vợ Nó là em út của con Mai. Nó có một đứa con gái tên Hoài Mi, vừa nghe thế tôi hét toáng Nó gian ác đặt tên tôi cho con Nó để dễ bề chưởi rủa. Anh tôi nói:

”Sao Mi không nghĩ Nó muốn vậy để gọi Mi ơi Mi hỡi cho dễ ngay cả nói Mi ơi Thiện yêu Mi?”

Tôi cắc cớ:

”Muốn nói ai có cấm”

Anh tôi trả lời:

”Dữ như chằng nó muốn nói Mi đâu có cho!”

Con gái tôi đã gần hai mươi hai tuổi mà con Nó mới lên ba, trời ạ cái thằng ngu thấy sợ, cầu cho Nó hạnh phúc. Tôi tin Nó sẽ hạnh phúc vì Nó rất tốt với tôi không lẽ trời hành Nó. Tôi nghĩ mai mốt thế nào tôi cũng sẽ về thăm Nó, thăm lại khu xóm ngày xưa và nói lời xin lỗi (dù tôi không có chút lỗi nào cả). Tôi và Nó chỉ là một thời thơ ấu của nhau; Nó luôn ở đâu đó trong trí não không thể nào tôi quên, nhưng tôi phải lớn phải sống theo con tim của tôi mà trong tim tôi thì không bao giờ có hình bóng Nó.

Thiện à, mày cứ việc lôi tên tao ra mà rủa xả, cứ việc nhiếc móc tao đã vào vì tao đáng để mày trách cứ như thế, tao hành mày nhiều quá phải không? mày từng bị đòn vì tao, bị chó cắn vì tao, bị phạt vạ vì tao mà tao chỉ trả lại cho mày những lời xỉ vả:”Ai biểu ngu chi ráng chịu?”Tao xin mày nghe Thiện đừng thì thầm Thiện yêu Mi như anh tao nói, hãy nói Ba yêu Mi và sống hết mình cho đời màyThiện nhé. Đời tao đã có người khác lo giùm mày rồi; họ lo rất chu đáo và tao rất hạnh phúc. Mày muốn tao được như thế mà phải không?

KIÊU HÃNH YÊU NGƯỜI

Người đàn ông nằm thiêm thiếp, lồng ngực phập phồng hơi thở yếu, khuôn mặt xanh tái môi hơi hé mở, mắt nhấp nháy không đóng hẳn. Căn phòng sáng mờ, những ngọn đèn túyp tỏa ánh trắng xanh buồn bã. Tiếng máy đo nhịp tim bíp bíp đều đặn như tiếng tích tắc đồng hồ đếm thời gian mòn mỏi, lâu lâu tiếng xì dài đơn điệu từ chiếc máy bơm dưỡng khí, bén ngót cắt khối tĩnh lặng trong phòng.

Người thiếu phụ ngồi thu mình trên ghế, khuôn mặt trông không rõ. Nhập nhòe. Đầu cúi, quyển sổ gáy lò xo trên tay.

“Ngày, tháng, năm 1969

Em yêu, bây giờ đêm đã thật khuya, tất cả mọi người đã ngủ, nhớ em. Tám tuần sơ khởi đã qua, anh biết em đã đợi nhưng không cách gì anh viết được. Những đêm mệt nhoài ngủ vùi như chết. Bạn anh có thằng ngủ với lon sữa hộp đang tu dở, từ khóe miệng sữa chảy dài xuống gối, sáng dạy phải làm vệ sinh khổ sở.

Sài gòn vẫn vui? Những nhánh lá me Trần Quý Cáp vẫn đan nhau? Đường Duy Tân bóng lá vẫn đổ dài? Và em vẫn thênh thênh trên đường về học? Chỉ anh là vắng.

Khí lạnh cao nguyên se se, hơi sương ngọt, trời trong rộng hơn, thấp hơn những đêm canh gác, mắt trũng sâu vì chưa quen ngủ đất. Đêm mưa cao nguyên lại càng thê thảm hơn. Giày nhèm nhẹp đất đỏ, muốn thắp điếu thuốc có khi mất nửa hộp diêm.

Anh nhớ Saigon nhớ cái nóng hừng hực trên lưng, giọt mồ hôi lăn trên má, tóc em sợi mỏng,vài sợi quấn vào cánh tay anh, khi anh gò lưng đạp lên con dốc Tự Do.

Tại sao anh sống nơi đây? Tại sao anh chọn đời binh nghiệp đến bây giờ anh chưa trả lời cho chính anh được. Còn quá sớm để trả lời nhất là sau ngày hành xác nhập trường. ói mửa ra mật xanh mật vàng, bò lê bò càng trên bãi bùn sền sệt, ngước mắt nhìn lên, chỉ thấy đôi giày &#7889;ng đen kinh hòang chực đá. Những ngày chạy từ phòng ăn đến cột cờ vô ý thức, chỉ hoàn tòan theo lệnh của các niên trưởng đàn anh, đã qua, anh thấm thía hiểu rằng đời sống binh nghiệp phải tuân theo điều luật, tuân theo mệnh lệnh một cách máy móc, khác với thời học sinh chỉ có vài điều kỷ luật đơn giản. Không hút thuốc trong lớp học, phải bỏ áo vào quần, tóc không được dài quá ót.

Anh không hối hận khi bỏ SàiGòn ra đi, anh không tiếc nuối cơ hội được miễn quân dịch, mảnh bằng tú tài hai ưu hạng đủ để anh đứng ngòai cuộc chiến, nhưng anh đi dù nhớ.”

“Ngày, tháng. năm 1969

Đêm hôm qua cả đại đội lên đồi Bắc, chu kỳ hai tháng qua rất nhanh. Hơn một trăm người rải đều canh gác cho các anh lính Thượng về nhà đi phép. Ngọn đồi ngan ngát thông xanh ban ngày, đêm xuống thành mảng dày đen kịt chập chùng. Hương đêm nức mũi, khói basto xanh phủ trong tấm áo poncho, che đốm lửa, xông thẳng vào mũi vẫn không át được. Đêm huyền hoặc hơn với những bóng đen lầm lũi. Yên ắng nhịp tim rừng, đều đặn tiếng bước chân của người bên cạnh, đôi khi hỏang hốt tiếng gãy của cành khô. Những câu thơ Quang Dũng – khói thuốc xanh dòng khơi lối xưa – giăng giăng mưa bụi quanh phòng tuyến – lúc ấy thấm ngầy ngật như vừa uống xong ly rượu đế nồng độ cao. Anh tự hỏi mệnh số nào, làm đất nước Việt Nam, con người Việt Nam gánh chịu cảnh chia ly nhiều như thế - Xa quá rồi em người mỗi ngã, bên này đất nước nhớ thương nhau – Thóang hiện em về trong đáy cốc, nói cười như chuyện một đêm nao. Anh có ý làm thơ, anh có ý viết ra những điều dằn vặt nhớ nhung, muốn thổ lộ đôi điều từ con người nhỏ bé của anh, giữa thiên nhiên ngùn ngụt, trong đêm dài canh sáng, mà anh tắt tị, chẳng chữ nghĩa nào hiện đến, ngòai những vần thơ Quang Dũng. Khỏang cách giữa nhà thơ và anh tít tắp, cả không gian lẫn thời gian, nhưng ông đã viết thay anh.”

“Ngày, tháng, năm 1970

Nếu có những dự định cho đời mình, ngay khỏanh khắc này anh chỉ muốn ra trường ngay, về đơn vị ngay và chiến đấu, nhất quyết sống chết với chúng nó. Chúng nó mặt vuông tròn, anh không cần biết, lý tưởng có hay không anh không cần biết. Anh chỉ biết đêm qua bạn anh đã chết, cái chết tức tưởi ngột ngạt, chết như mơ, chết tình cờ không định trước. Lựu đạn tấn công lén lút, những tên đặc công ma mãnh, chui rúc như chuột, đợi đêm tối chui ra. Anh nhớ ra tại sao anh lìa thành đô hoa lệ, treo mảnh bằng theo nghiệp kiếm cung. Mùa xuân Mậu Thân buồn tang tóc, anh tức quá, thằng thanh niên trong anh đau đớn quá. Dãy nhà bị phóng hỏa thí để mơn man cho cơn cuồng điên khát vọng thống trị chủ quyền, người chết phơi thây ngay trong thành phố. Em bé da thịt cháy đen. Huế điêu tàn đổ nát, bao nhiêu mạng người bị đem chôn sống trong những hố tập thể, chủ thuyết nào, cá nhân nào đã gây ra bao cảnh kinh hòang như vậy?

Thằng bạn đã hóa thiên cổ, mảnh đạn thù mang nó đi khi nó chưa kịp thù hận như anh. Mắt nó còn mở trừng nhìn anh, khi anh đến nhìn nó lần cuối. Chưa ra trận, đã chết vì đạn thù. Anh đang thù hận, anh mang lòng thù hận. Nỗi thù hận đã có lý do.

“Ngày, tháng, năm 1971

Thời gian đi nhanh quá, anh đã ở đây gần ba năm. Em lại lên nghỉ hè mỗi năm. Nhớ phố chợ đông vui, mỗi lần anh cùng em sóng bước. Nắng tô vàng vạn vật, mắt em sáng ánh hồ trong, tóc em mây tràn đỉnh núi, tà áo em vờn quấn bước chân anh. Anh nghĩ đến làn da thanh xuân mịn màng tay vuốt, anh muốn ôm ghì em cho hả nhớ nhung dồn nén, mà anh phải giữ anh lại, chỉ dám nhẹ nhàng dìu em khi lên con dốc dài đại học, chỉ dám khẽ khàng sửa vài hàng tóc rối, gío nghịch phủ lên mắt môi em. Anh muốn hôn em ngấu nghiến, anh muốn nhiều hơn điều anh có thể muốn. Em Eva của anh Adam ngày khai thiên lập địa, tại sao anh phải đợi chờ, tại sao có chiến tranh, tại sao hai ta không thong dong trong vườn cây đầy táo đỏ. Đêm nay anh ngủ với hình bóng em đầy tay ôm, hương em đầy trí tưởng, ngày mai em sẽ lên. Sinh nhật lần này, anh sẽ hôn em, nụ hôn đầy hơn nhung nhớ, nụ hôn ngọt hơn táo thơm. Món quà sinh nhật của em chỉ hai chúng ta biết được, anh sẽ hỏi em có đủ yêu anh để làm vợ anh không, có yêu anh đủ để là mẹ của con anh không, những đứa con trai con gái đẹp xinh. Uyên ơi.

“Ngày, tháng, năm 1971

Em đã chết, chiếc xe nhà binh mười hai bánh đổ dốc, khúc quanh bờ hồ. Chiếc khăn quàng cổ màu rượu chát. Anh trong trường chưa ra kịp. Ngày sinh nhật cũng là ngày em ra đi. Định mệnh nào em ơi.

“Ngày, tháng, năm 1971

Anh thôi không viết nữa, quyển sổ này sẽ theo em. Mang tình yêu của anh dành cho em theo em với nhé. Vĩnh biệt người anh yêu đầu đời và mãi mãi.Hoàng Ngọc Thúy Uyên.”

Cửa phòng mở, người con gái bước vào khẽ khàng. Cô nhỏ nhắn, mái tóc demi garcon dài hơn ót, khuôn mặt bơ phờ:

“Chào cô, cám ơn cô đã đến, cháu không ra đón cô được, xin lỗi cô”

Người thiếu phụ ngước mặt, khuôn mặt buồn, đôi mắt ướt, giọng nhỏ nhẹ:

“Cô phải cám ơn cháu mới đúng, nếu cháu không cho phép làm sao cô tìm đến được nơi đây. Cháu là con duy nhất của anh Nghi?”

“Dạ không, cháu còn một người chị cùng cha khác mẹ.”

Im lặng, người con gái đến gần giường bệnh, sửa lại mép chăn, vuốt lại sợi tóc cho bệnh nhân.

“Chị Hoài cháu bất cần đời, tự tử một lần không chết, bây giờ cháu cũng chẳng biết chị ấy ở đâu?”

“Cô rất tiếc, rất buồn khi biết tình trạng này, may mà các anh cùng khóa với ba cháu cho cô số điện thoại. Nguyên nè gia đình sang đây hồi nào? cháu sống ra sao? nói chuyện trên phone ngắn ngủi quá cô không hiểu hết.”

“Dạ, gia đình cháu sang đây theo diện tị nạn chính trị, HO 4. Ba cháu có một đời vợ trước, bà đi vượt biên năm 1979, bỏ chị Hoài lại cho nội nuôi. Ba bị đi tù hồi đó. Khi về, bà nội nói lấy má cháu, tại má cháu lo cho nội với chị Hoài lâu lắm lận. Nội cháu chết sau khi ba cháu về được 4 năm. Ba cháu buồn dữ lắm. Tại nội chết chứ không chắc ba cháu còn ở Việt Nam đó cô.”

“Còn tại sao má Nguyên bị tai nạn?”

Nguyên hơi cúi đầu hạ giọng

“Dạ ba cháu lái xe ra freeway bị xe tải húc đằng sau, má cháu văng ra ngòai. Ba với cháu ngồi phía trước, không sao hết. Hôm đó má đòi đi thăm chị Hoài trong nhà thương, sau khi chị cắt gân máu.”

“Trời ơi sao khổ vậy con?”

Người thiếu phụ nắm tay Nguyên sụt sùi

“Hồi sang tới đây chị Hoài đòi đi tìm má ruột, để ở với má ruột, ba cháu cho chị ấy đi. Chừng hơn năm chị ấy trở về lại và buồn lắm. Chị ấy nói cho cháu nghe là má ruột không thương chỉ, bà vẫn hận ba cháu lắm.”

“Hận ba cháu lắm”cô cũng hận ba cháu lắm. Lòng hận của người phụ nữ, biết người mình yêu, vẫn còn giữ mãi trong tim bóng hình người khác, dù hình bóng ấy là chị ruột của chính mình. Sau ngày chị Uyên chết đi, anh đã khổ sở ray rức. Quyển nhật ký anh đưa nhờ liệm chung cùng chị, em đã cố tình giữ lại vì tò mò. Mỗi mùa hè theo chị lên Đà Lạt, vài lần được đi theo uống cà phê Tùng, có lần được đi ban ( ball) trong hội quán. Hai chị; em cách nhau một tuổi giống nhau như tạc. Chị mất em thay chị viết thơ an ủi, thay chị đến cùng anh, và yêu anh mê đắm. Và hận anh tê tái, hận anh vì anh đáp lại tình yêu em chỉ bằng mối tình anh đã dành riêng cho chị.

Giọng cô gái cất lên phá không gian tĩnh mịch

“Ba cháu có biết cô đến chưa?”

“Từ lúc cô vào đến giờ ba không tỉnh, cháu biết bệnh trạng của ba thế nào không?”

“Má cháu mất, ba cháu tiều tụy dần, phần vì chị Hoài bỏ đi nữa. Ba đi phụ người ta xây cất cực lắm. Cháu đi học về nhà nấu ăn, chắc ba không vừa miệng, ăn ít, rồi ba đang làm việc ngất xỉu, mang vô nhà thương, bây giờ người ta nói hư phổi rồi.”

“Cháu còn đi học không?”

“Dạ, cháu mới nghỉ mùa này. Bây giờ cháu đi làm rồi ạ. Mà cô ăn gì chưa?

“Chưa, nhưng cô không đói.”

“Tối cô về đâu? Nếu cô không ngại về nhà với cháu, cháu có một mình sợ lắm. Có ở lại đây người ta cũng bắt ra ngòai phòng khách cô ạ.”

Cô y tá bước vào, đo mạch, lấy máu. Phiên trực đêm đã bắt đầu. Hai cô cháu ra về. Hành lang bệnh viện yên ắng sâu hun hút, đèn sáng choang ngột ngạt. Tiếng bước chân vọng lại buồn tênh. Ra khỏi nhà thương, đèn đường hiu hắt nặng nề, phố xá xa lạ. Những con đường tít tắp, vài bóng xe vụt ngang như quá khứ bất chợt hiện hình thảng thốt. Đèn đỏ, đèn vàng, đèn xanh là thực tại, người yêu, người bạn xưa đang nằm chờ chết. Phận mình long đong trôi nổi, có chồng, có con, không chồng, chẳng con. Một mình lại một mình.

“Cô ơi tới nhà rồi.”

Căn nhà chung cư nhỏ, phòng khách trang trí vén khéo. Đập vào mắt là tấm hình người phụ nữ trên chiếc bàn thờ nhỏ, bên góc trái. Ngọn đèn nến màu đỏ bằng điện, soi đôi mắt người trong hình long lanh, như sống.

“Hình má cháu đó cô, hồi mới có 43 tuổi thôi. Tại không có hình mới nên ba cháu rửa đỡ hình này đó”.

Nguyên thắp một nén nhang, mùi hương thỏang nhẹ.

“Mẹ Nguyên dịu hiền quá”

“Cô nghỉ trong phòng cháu nha.”

“Mặc cô cháu ạ. Cháu đi nghỉ đi, cô tự lo cho cô được mà”.

Còn một mình trong khung cảnh lạ, quen chăng là tấm ảnh bán diện treo cạnh phù hiệu”Tự Thắng Để Huy”, chiếc mũ casket che bớt vầng trán cao, sống mũi thẳng. Bờ môi tương xứng chiếc cầm vuông cương nghị. Ánh mắt xa xăm thăm thẳm, dõi vào cõi mộng mơ hồ. Khuôn mặt đ&atilde; từng cúi thật gần mê đắm, làn hơi quyện làn hơi, một lần thảng thốt gọi tên, tên người con gái đã chết. Anh ơi! em không thể, không thể chấp nhận sự lẫn lộn giữa sống và chết, giữa quá khứ và hiện tại, em không thể chấp nhận tình yêu thay thế. Không thể là thân xác cho một hồn ma tồn tại. Tình yêu không thể giải bầy vì thế này, hay thế khác. Anh đã không thả hồn ma vào quá khứ. Anh đã không nhận ra em là hiện tại sờ mó được. Nên em chuồi khỏi vòng tay anh mà trốn chạy. Trốn chạy định mệnh tình yêu anh dành cho chị Uyên thừa mứa đổ xuống em. Ngỡ ngàng tê tái, thốn đau tận óc sau bao năm đợi chờ hò hẹn, bao quấn quít mê say. Ngày em lên thăm anh trên đơn vị, trong chiếc lều chỉ huy, mùi mồ hôi quyện hăng hắc bộ trây-di vương khói súng. Cuồng điên nào để anh gọi tên Uyên Sao không là em, không là tên em.

Từ ngày ấy, đời em sóng dữ nổi trôi. Những đêm trốn nhà đi nhẩy thâu đêm, suốt sáng, những người tình giống anh, người giống mái tóc, kẻ giống miệng cười, cả cách châm điếu thuốc, cách phả khói vòng cũng làm em điên đảo. Trách anh không buông bóng hình quá vãng, em lại cột thắt yêu thương hờn oán. Oán chồng chất oán. Em oán anh, chồng em oán em. Đời sống ngộp ngụa pha trộn giữa trách nhiệm bổn phận, con người, xã hội. Những ràng buộc như sợi giây thừng thít chặt đớn đau, hơn là sợi tơ thịt hòa vào thịt, nhớ nhau suốt đời.

Đàn bà nổi trôi như chiếc lá dập dềnh, không mục rữa cũng tả tơi. Còn lại là mảnh chấp vá tình yêu đầu đời khờ dại, mảnh vá vụng về không che được cõi lòng trống hoắc như tượng con búp bê bằng sứ.

Nhìn Nguyên, cô bé thản nhiên chấp nhận đau khổ đang xẩy ra cho gia đình. Ánh mắt trĩu ưu tư khó dấu, cách nói chuyện ngắn gọn, đầy đủ. Giống anh. Giống anh khéo che dấu những tình cảm trong lòng, không tỏ lộ ra cho người khác biết. Giống anh kiêu hãnh hiên ngang, ngẩng đầu ưỡn ngực như tượng đồng trơ trơ triền dốc, có biết đâu theo thời gian rỉ sét cũng làm thay đổi đồng thau. Em cũng đã kiêu hãnh. Kiêu hãnh đã đưa em đến chỗ ngu dại một lần, đủ chuyển vần con tạo, đủ hành hạ đời mình, đủ biến yêu thương thành oán ghét, đủ thay đổi cuộc vuông tròn thành méo mó dị hình. Em kiêu hãnh, em muốn thay đổi anh, thay đổi cách suy nghĩ của anh về tình yêu. Kiêu hãnh biến em thành ngoa ngoắc, ghen tị. Ghen với ngưO01;i đã khuất là tự mình chịu thua, tự mình hạ thấp chính mình. Em không biết điều này đến bây giờ, đến gần trạm cuối cuộc đời, va chạm rạn vỡ gần hết lòng kiêu hãnh mới hay ra mình ngốc nghếch thảm thương. Hai khối kiêu hãnh em - anh đã đụng nhau mãnh liệt, lửa tình yêu không đủ hàn gắn, hay vì chiến tranh, anh một nơi em một nẻo, chúng mình không có thời gian san bằng gò mối quá khứ đùn cao trong huyệt mộ chị Uyên. Em khốn khổ tìm câu trả lời, không tìm ra, đành an ủi mình:”đôi khi ông tơ bà nguyệt già nua, se nhầm mối tơ hồng khúc khủy, sợi tơ cũ mục, bở đứt dễ dàng để em và anh một đời lận đận, vào ra vòng tròn tình cảm mơ hồ ri rỉ máu tim khô – đau đớn”. Đau đớn cho chính mình đã xong, lại lan sang cả những người không may mắn bị dính líu vào đời mình.

Không gian này anh đã sống, bây giờ em ngồi đây nghĩ về em, về anh về những luyến lưu không phai nhạt.Những luyến lưu với em là vết sẹo khắc sâu trong tâm khảm, đủ để em không ngần ngại làm cuộc hành trình đối diện quá khứ. Quá khứ của người đàn bà càng ít càng hạnh phúc, quá khứ của em không ít, nên hạnh phúc của em lưa thưa.

Bây giờ em phải làm gì đây để chụp lại quá khứ, biến nó thành thực tại. Bạn bè anh giúp anh một phần vật chất, con gái anh còn đời của cháu, không thể thay thế người bạn đồng hành cuối đời. Em, đang lững lờ ưng hay không ưng bước thêm bước nữa. Hai bước hụt hẫng đã xong, ngậm ngùi nhưng không chua xót. Liệu bước thêm nữa không, lời cầu hôn mỡ màng vật chất và hình bóng anh, như vết xâm đậm đen không sao tẩy xóa ra khỏi tim em. Anh ơi! hai bàn tay em mong được nâng giấc anh hôm sớm, bây giờ là lúc anh cần. Anh ơi tấm lòng em nhớ nhung anh gần hết kiếp, bây giờ là lúc em được cận kề. Em sẽ ngồi bên giường đọc cho anh nghe từng trang nhật ký, bón cho anh từng muỗng cháo miếng cơm, dìu anh đi khi anh còn khập khễnh và hai đứa mình cùng nhau nghiệm lẽ sống cuộc đời: sinh ra để khổ rồi chết.

Với tình yêu em còn dành cho anh, với sự kiêu hãnh của em, em sẽ tính ra cách làm sao giựt lại anh, từ bàn tay thần chết.

YÊU NGƯỜI NGOẠI ĐẠO

Cứ một rằng yêu, hai rằng yêu, ba rằng yêu mà cứ giận lên giận xuống, cứ trách cứ móc chuyện chẳng đâu vào đâu. Xem lại đi có phải tình yêu còn nguyên si trọn vẹn như hồi xưa không? Cái hồi tóc còn dài cho hát bài Suối Tóc của nhạc sĩ Văn Phụng mải mê, cái hồi áo còn thướt tha cho ngâm nga thơ Nguyên Sa thơ Du Tử Lê không chán, cái hồi theo mòn cả con dốc đến trường.

Đó, không yêu đủ, làm sao vượt bao nhiêu núi, bao nhiêu đèo để đến cùng nhau chứ. Tính coi, từ ngày mẹ bảo cấm không cho giao du mật thiết với người không có đạo đến nay bao nhiêu năm rồi? Còn nhớ mà tính ra không?

Nghe mãi một bài hát:

“Con quỳ lạy Chúa trên trời sao cho con lấy được người con yêu...”

mà rồi không biết Chúa nghe lời cầu xin, hay người trần nghe mãi mà thương, mà thành”nối giáo cho giặc”mà thành cãi mẹ, dối cha cho thành gia thành thất, để giờ này làm mặt hờn mặt giận với người ta.

Muốn không, kể hết cho nghe đọan đường gian truân khổ ải đã qua. Đừng bảo các bà các cô hay kể lể, hay thù vặt hay nhớ dai, hay lôi chuyện từ ngày còn mặc quần thủng đít, hay đay nghiến những chuyện đâu đâu, hay để lòng để dạ lỗi phải của chồng mà không thèm nghe, không thèm để mắt, kể cho nghe nè.

Hồi đó người ta đi lễ sáng, lẽo đẽo đi theo, chẳng nói chẳng rằng cứ lầm lầm lũi lũi. Buổi sáng đẹp lắm, những giải mây mỏng giăng khắp trời, không che hết những tia nắng mặt trời vừa mọc. Con đường thênh thang im ắng, thanh thản hiền hòa, tiếng chuông nhà thờ ngân nga nhè nhẹ. Nhà thờ mỗi sáng không đông người lắm, ánh sáng ban mai rọi vào ô kính, cùng ánh nến trên bàn thánh lung linh huyền ảo. Giọng kinh trầm nhẹ len khe khẽ vào lòng cô chiên ngoan đạo, bị ánh mắt theo dõi từ hàng ghế bên kia làm chia trí chia lòng. Cứ thế từ nhà thờ đến trường học, không biết lúc nào vào được cả trong nhà. Trong nhà có ông bà cụ, có anh Hòan, có chị Hảo, có em Mai. Anh Hòan cũng thích đi lễ, nhưng đi lễ buổi chiều. Dáng anh nghệ sĩ, lưng hơi khòm vì cao, hai tay đút túi quần tóc để dài chấm ót. Tối anh hay hát:

“Nhớ tới đêm đầy ánh sáng

Hương trong gió tràn mênh mang

Giây phút như ngừng thôi rơi

Tiếng kinh muôn lời

Dáng xinh xinh bao tiên kiều

quỳ ngân Thánh kinh ban chiều

Trong giáo đường đêm Noel ấy

ngàn đời tôi mến yêu

Thánh giá xa vời lắm với chuông chiều ngân

Hồn thánh thót mưa dầm buồn tới âm thầm

Nơi giáo đường im bóng tôi thầm mong ngóng

Đắm đuối trên làn sóng mắt nàng huyền mơ”

Chị Hảo cũng đi lễ nhưng đi với bà cụ, nghĩa là đi s899;m lắm để lần đủ chuỗi hạt mân côi, ngắm đàng thánh giá. Chị hiền dịu như dì phước, giọng nhỏ nhẹ ôn tồn. Bé Mai đi với ông cụ, nghĩa là đến nhà thờ trước khi cha ra làm lễ khỏang vài phút.

Không khí lễ buổi sáng êm đềm, trong văn vắt. Không biết đến khi nào đi xưng tội đã xưng:

“Thưa cha con chia lòng chia trí trong thánh lễ... lần”

tội ấy cứ càng ngày càng tăng, mỗi lần vào tòa giải tội.

Ngày tháng thong thả qua.Anh Hòan đang đi học đại học bỗng một ngày đùng đùng đăng vào lính. Trước ngày lên đường anh cứ hát:

“Người ta đã bỏ con rồi Chúa ơi”

“Tiếng thánh ca buồn vang trong đêm tối

Nhớ qúa đi thôi giọng hát ai buồn..”

Chị Hảo kín đáo nói nhỏ:

“Thất tình rồi, con bé mắt nai lấy chồng tháng trước”

Tội anh quá, cô bé mắt nai của anh đi học ngang nhà mỗi ngày, đi lễ chiều cùng anh bao nhiêu ngày, (cùng đây là cô vừa đi ngang nhà khỏang vài bước, là anh từ hàng ba đi ra theo) mà chẳng biết. Chúa phạt anh cái tội đi lễ không dâng hết lòng lên với Chúa hay sao ấy nhỉ? Vì nếu anh thật tâm cầu khấn chắc chắn phải có điều gì đó ứng nghiệm, nếu không các nhà viết nhạc đã không viết những bài hát than thở cùng Chúa nhiều đến thế.

Đến ngày chị Hảo hân hoan đi vào dòng Mến Thánh Giá để được phụng vụ Chúa, ba mẹ mừng phải biết, bữa cơm tiễn chị đi, mẹ cuốn chả giò cua, nấu măng, nấu mọc, những bốn bàn khách, ngồi cả ra ngòai sân sau. Ba Mẹ luôn muốn có một đứa trong gia đình đi tu, anh Hòan đã từng được cha sở giới thiệu vào dòng Chúa Cứu Thế, nhưng cuối cùng anh xin ra vì anh bảo –“Chúa chê anh, anh nằm mơ thấy Chúa đuổi cổ vì tội đi lễ đi liếc”.

Còn lại hai cô con gái, ông bà cụ canh chừng nghiêm ngặt, đến một ngày bà cụ biết con bé có”bồ”, bồ của nó là:”cái thằng không có đạo, vì không bao giờ thấy nó lên rước lễ, gia đình nó lại là gia đình Phật giáo thế có chết không?”. Nghe bà chì chiết với ông cụ, con bé chỉ biết lặng lẽ dùng cửa sau, đến nhà thờ, vào hang đá Đức Mẹ cầu xin. Vẫn biết cầu xin Mẹ về chuyện tình duyên trắc trở, yêu ai không yêu, lại yêu người ngọai đạo là điều không đúng, nhưng ngòai Mẹ ra biết cậy vào ai, biết than thở cùng ai.

Viết thơ cho chị Hảo không được, chị đang trong thời kỳ thử thách, lại mang chuyện tình nhân gian phiền phức ra bắ;t chị suy nghĩ, xao lãng kinh kệ không nên tị nào cả. Méc anh Hòan cũng không xong, anh ấy lại cho những lời khuyên phản đạo lý, nào là sống chết vì tình, nào là theo tình tình phớt, phớt tình tình theo, anh ấy cay cú chuyện tình vỡ tan trong trứng, nên cứ tỉ dụ đang dậy dỗ cô người yêu hụt, để phần thắng lợi về anh ấy. Cầu xin với Mẹ dễ dàng làm sao:

“Mẹ ơi thương cho con, anh ấy không có đạo, xin Mẹ biến cải tâm hồn anh, để anh chịu theo đạo, để tụi con được lấy nhau. Không có anh ấy con không lấy ai hết con sẽ đi tu như chị Hảo”

“Mẹ ơi thương con giúp cho me con thay đổi thành kiến, chấp nhận người con yêu, không lấy được anh ấy, con sẽ chết dần chết mòn, đạo nào cũng là đạo mà Mẹ ơi”.

trong khi chạy đến cùng Mẹ Hằng Cứu giúp than thở như thế, bà cụ dùng mọi chiêu thức để ngăn cản con gái không được yêu người ngọai đạo. Mẹ cấm cửa thằng”ngọai đạo”tới nhà.Ngày anh Hòan còn ở nhà mẹ đâu thèm để ý, chuyện đạo hay đời, cứ cười tít mắt, mỗi khi thằng ngọai đạo khen lấy khen để tô canh cua đồng, rau đay mướp mẹ nấu.

Thay vì đi lễ với chị Hảo ngày xưa, bây giờ bà cụ theo cô gái rượu còn lại. Bà cụ chiều lòng đi trễ, không lần hạt trong nhà thờ, bà cụ lần hạt trên đường đi. Mẹ trên trời được nghe lời than thở, nhưng mẹ thật thì không. Bà cụ khó khăn đòi hỏi con gái phải để ý đến các anh trong ca đòan, các anh giúp lễ. Bà cụ cứ tỉ tê:”Con xem anh giúp lễ đứng sau lưng cha ấy, người đâu mà thánh thiện thế, mặt cứ như thiên thần”. (Anh thiên thần này, về sau lấy người gần xóm, khiếp ông ấy say sưa đánh vợ cái nào xứng cái ấy, hồn chị ấy mấy lần gần lìa khỏi xác, mà vì:”Sự gì Thiên Chúa kết hợp, lòai người không được phân ly”nên mấy đứa con nheo nhóc cứ phải chạy sang nhà kêu ông bà cụ đến can ngăn, không để bố mẹ đánh nhau).

Bà cụ cẩn thận thuê cả xe xích lô cho con gái đi học, sợ”thằng ấy”đi theo. Làm sao bà cụ biết, khi con gái biết yêu, núi cũng trèo sông cũng lội, đèo cũng qua sợ gì ông xích lô mà không hò hẹn, giờ đi học làm sao mẹ biết để kiểm sóat, chưa kể những cô bạn thân tín, thương hại số phận chim nhốt trong lồng, chiều thứ bảy ghé nhà rủ đi học nhóm.

Bà cụ lại còn vào nhờ cha sở khuyên dạy con dại, Chúa thương tình anh chàng hay đO13;ng gần thánh cả Giuse hay sao, mà cha sở lại là người đứng về phe tội đồ khuyên nhủ mẹ. Cha khuyên thế nào không biết, nhưng bà cụ vẫn bình chân như vại, canh con gái như canh tù, không cần biết trái tim có thể bay qua những kẽ hở thật hẹp.

Ngày anh lì lợm, đến nhà ông bà cụ biếu Tết sớm và chào để lên đường nhập ngũ, bà cụ không nhìn mặt nhưng rõ ràng có thở phào nhẹ nhõm, chỉ ông cụ ngồi tiếp chuyện anh thật thân tình. Dù sao ông cụ cũng theo Pháp học, ông cụ hiểu tuổi trẻ, hiểu tình cảm chân thành không phân biệt trẻ già, tôn giáo.

Biết anh sắp đi, buổi lễ đêm giao thừa có người lẻn ra khỏi lễ, đến tận nhà chào từ biệt. Bài thơ của Nguyễn Đình Tòan chẳng biết thật hay giả, người yêu của ông có đến thăm ông đêm ba mươi Tết hay không; không biết. Nhưng từ bài thơ này thiên hạ đến thăm nhau đêm ba mươi nhiều lắm. Nếu có dịp hỏi han, hay đọc truyện ngắn, dài thế nào cũng có bao nhiêu người nhớ về đêm ba mươi, anh hay em đã đến thăm, đã mang hoa lan, hoa hồng thay chiếc lá. Chuyện tháng ngày có trôi qua, tình có phôi pha hay không lại tùy trường hợp, nhưng cứ đến đêm ba mươi bao nhiêu người tìm cho ra một người để đến thăm nhau. Nhiều chuyện tình được kết hợp sau đêm đáng nhớ ấy. Chưa thấy ai tôn vinh nhà thơ Nguyễn Đình Tòan về bài thơ”Em đến thăm anh đêm ba mươi”qủa là điều thiếu xót. Và dĩ nhiên đêm ấy”Tay em lạnh để cho tình mình ấm, môi em mềm cho giấc ngủ anh thơm”.

Thế là:”Người đi một nửa hồn tôi mất, một nửa hồn kia bỗng dại khờ”đợi chờ cùng với sự chống chỏi với ao ước của mẹ là gả được con gái. Còn hai cô con gái trong nhà, mẹ bảo như hai hũ mắm, các bà bạn đến chơi hụi với mẹ mỗi tháng tha hồ mai mối. Mẹ tha hồ chọn, điều quan trọng là phải có đạo, phải là người công giáo. Mẹ chấm một chàng đang học y khoa, tương lai ra bác sĩ. Tối nằm trên võng mẹ hay thủ thỉ:

“Lấy chồng học thức cho ấm tấm thân con ạ, trong nhà có ông bác sĩ, ba mẹ có già cũng đỡ phải lo”

Con gái ngồi học thi, bên bàn cạnh đấy, thơ vừa nhận được qua nhỏ bạn, dấu trong sách học, bao nhớ bao thương, mẹ thì cứ:”Lấy chồng đi con, một bước lên bà, thằng”ngọai đạo”nó đi lính rồi, sống chết bao nả mà chờ, ngữ ấy chẳng cơm cháo gì được !”

Lại rơm rớm nước mắt, lại chui vào mùng lần hạt đọc kinh ngắm đàng thánh giá xin bình an cho người ngoại đạo, xin cho mẹ già để hai đứa lấy nhau.

Một ngày chiếc xe jeep nhà binh ngừng ngay cổng, người ngọai đạo với làn da rám nắng trong bộ quân phục rằn ri, chiếc nón xanh lá cây bạc màu, ghé thăm anh Hòan, đang điều trị tai nhà sau khi bị thương ngòai chiến trường Xuân Lộc. Rồi ông này bà nọ đến nhà, rồi khóc lóc van xin, rồi hứa hẹn thề nguyền:”Con xin theo mọi điều bác muốn”. Ba đồng ý, anh Hòan đồng ý, em Mai đồng ý, mẹ cũng đành đồng ý, dù ông bác sĩ vẫn là người mẹ chấm điểm cao nhất. Đám hỏi vội vàng, người”ngọai đạo”chỉ có ba ngày phép.

Hẹn cuối năm về cưới. Cha xứ nói cha sẽ làm phép giao, thay cho lễ cưới. Me đỡ buồn vì sợ, con gái không vào nhà thờ, không có voan trắng dài tha thướt.

Chưa cưới người ngọai đạo đã vào tù, những tháng ngày tiếp theo lại dài theo nhớ nhung mòn mỏi. Những lần đến thăm, mặt nhìn mặt cách nhau chiếc bàn dài biên giới, ánh mắt tên giữ tù như cú vọ, chăm chăm nhìn cô giáo thăm chồng chưa cưới, hai đứa chẳng nói lời nào, chỉ nhìn nhau thế thôi.

Mẹ bắt đầu thông cảm cho con gái. Từ ngày chị Hảo bị về nhà tu tại gia, làm việc tông đồ lén lút. Những kẻ vô thần chiếm dòng tu của chị, bắt chị từ bỏ nếp sống tu hành, vì theo chúng đi tu là trốn tránh lao động sản xuất. Chị Hảo nâng đỡ tinh thần từng người trong gia đình, nhất là cô em gái đang đau khổ vì người yêu xa vắng. Sáng tinh mơ hai chị em đạp xe đi nhà thờ cầu xin, chiều thứ sáu đi chầu mình thánh, tất cả chỉ còn biết cầu nguyện. Niềm tin là phương thuốc tuyệt vời cho con người trần thế trong đau khổ.

Ngày người ngọai đạo về xác xơ, tơi tả, là ngày mẹ hối hả mong đợi phép giao tại nhà thờ hơn ai hết. Thà cho con lấy người ngọai đạo mà nhân nghĩa thủy chung, còn hơn lấy mấy thằng theo mẹ là lường lọc vô nhân, chức quyền cao trọng, không là ông giám đốc công ty cũng trưởng công an khu vực, ngay cả ông hiệu trưởng trường con gái đang”công tác”cứ lượn lờ ngấm nghé ba cô con gái trong nhà.

Lấy nhau rồi rau cháo có nhau, họan nạn chia nhau, giọt mồ hôi ướt lưng ngày nắng cháy, tháng sáu mưa dầm dề môi tím lạnh vẫn phải ngược xuôi. Tôn giáo không làm tình hai đứa phai nhạt. Chủ nhật người ngọai đạo theo vợ đi nhà thờ, ngày giỗ chạp vẫn thắp nhang lạy bàn thờ tổ tiên giòng họ. Vợ yêu chồng, ngày rằm đưa mẹ chồng đi cúng Phật, cũng mua đủ hoa đèn. Hỏi cha linh hướng, cha bảo:”những hình thức bề ngòai ấy Chúa, Phật nào bắt lỗi người trần, có chăng trong tâm hồn con có xứng đáng là nơi cho các ngài ngự đến.”

Nghe kể nữa thôi mà trán cau cau thấy ghét. Hôm đi ăn cưới bé Ngọc, con của anh Hòan, gặp lại ông bác sĩ súyt tí bị lấy làm chồng, chào hỏi sơ xịa qua loa thế mà có người cũng hơi giận, nếu ý tình gì người ta đã chẳng đợi chẳng chờ. Kể chị Hảo nghe chị bảo:”chú nó bây giờ đứng tuổi hay hờn”, kể em Mai nghe em bảo:”khiếp hai ông bà còn tình tứ nhỉ, em cứ bù đầu với con với cái chả còn giờ mà giận với hờn”.

Nhớ cha khuyên gì không?:

“Hạnh phúc gia đình như chén nước mắm, thành phần có mặn ngọt, chua, cay nhưng hòa vào nhau ngon lạ ngon lùng”.

Lại nữa

“Khi hai người nữ nam đã kết hợp, giao ước với nhau rồi, có điều gì không vừa lòng phải giao đàm cùng nhau, đừng giấu kín không thố lộ mà nặng trĩu cả lòng mà thành đá tảng trong tim. Giao hòa cùng nhau, các con sẽ cùng nắm tay thanh thản vác thánh giá trên đường đời đầy chông gai thử thách”

Nghe giảng hoài mỗi tuần, chúc nhau bình an hoài mỗi lễ, mà rồi thực hành được nhiều không?.

Mẹ lại vừa nhắc:”Bảo nó rửa tội chưa?”

THỰC - MỘNG

Nhà triển lãm văn hoá người tị nạn gốc Việt năm 2103.

Trong một hộp kính trong suốt, trên chiếc kệ gỗ bọc nhung đỏ, quyển sách được đặt trang trọng. Bià màu xanh thiên thanh đậm, có hình người thanh niên mặc áo trắng, quần đen sọc đỏ, qùi trên gối phải, giơ tay thề hứa, hai chữ Đa Hiệu đậm nét trang trọng, hàng chữ vàng Trường Mẹ, Bạn Cũ, Thầy Xưa dưới tấm hình.

Người thanh niên chăm chú đứng ngắm nghía quyển sách đã được gìn giữ trăm năm. Anh lấy chiếc máy điều khiển từ xa, mở màn hình trắng to trên vách tường trước mặt, đằng sau hộp kính. Trên màn hình quyển sách được mở ra. Anh đọc lướt qua trang đầu, lời chân thành cảm tạ sự đóng góp. Sang trang hai, phụ chú hình bià là Thủ khoa K19 TĐ4TQLC đã hy sinh tại chiến trường Bình Giã 03/1965. Anh thanh niên bấm vào chữ Bình Giã, dòng chữ giải thích đơn giản: tỉnh lỵ tại Việt Nam. Anh bấm vào chữ TĐ4TQLC = tiểu đoàn 4 Thuỷ Quân Lục Chiến.

Trong lá thư toà soạn người thanh niên tô đậm đoạn:”Nhận được ĐH 69 trên tay, khi có đôi chút thư nhàn trong ngày, trong tuần, xin mời quý huynh đệ, quý bạn, quý phu nhân, lắng đọng tâm tư, giở từng trang, đọc từng bài, xem từng hình, để cùng nhớ về Trường Mẹ, Bạn Cũ, Thầy Xưa.”Màn hình cho những con số như sau; Phát hành 3000 số, chi phiếu ủng hộ 300. Nơi phát hành: San José, nhân sự 468, hoạt động 138, chủ lực 20.

Trang vẫn mở, những hình ảnh được rọi lớn, sắc nét. Anh ngắm nghía những khuôn mặt trẻ trung, tân sĩ quan. Ngắm nghía doanh trại, ngắm nghía từng hình ảnh để liên kết lại thành một cuộn phim sinh động, học hành, luyện tập, bằng bắp thịt con người và bằng đầu óc. Những hình ảnh này, với anh là một kỳ công của thượng đế, kỳ công của nhân loại. Đã một thời con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam đã làm được như thế. Những khuôn mặt trẻ, trẻ như anh hiện giờ, thay vì dùng ngón tay cái để bấm những cái nút nho nhỏ sai khiến máy móc, họ đã phải làm thay máy, họ đã phải bò lê bò lết, lôi kéo nhau, cùng đứng, cùng đi. Những cái đầu cúi trên trang sách, để học, để nhớ thay cho bộ nhớ của máy vi tính, và trong số họ, những hình ảnh người đã chết trẻ vì chiến tranh có nhiều qua. Thời đại của anh bây giờ chiến tranh giữa các vì sao, dùng toàn người máy.

Anh đang đọc từng con chữ trên màn hình có đầy đủ dữ kiện lấy ra từ máy vi tính. Anh có thể tìm ra những số liệu tạm đủ từ những hàng số 0001-00001. Người ta đã không còn cầm trên tay quyển sách nào cả từ năm 2053, bảo quản được quyển Đa Hiệu 69 không tan rã, là một kỳ công của ngành hoá học.

Anh tìm ra rằng, muốn có một quyển sách vào năm 2003, người chủ bút phải dùng điện thoại gọi đến những người còn muốn viết, xin bài để đăng. Năm ấy đã có máy vi tính, đã có những hộp vi thơ, nhưng nhiều người vẫn chưa muốn sử dụng. Khi có được bài viết, vị chủ bút phải đọc kỹ từng câu chữ, xem có phù hợp với tôn chỉ của tờ baó không ? Tôn chỉ được đăng trên trang thứ hai của tờ báo. Người chủ bút là ai ? Người chủ bút là người được chủ nhiệm bổ nhiệm. Có bao nhiêu người muốn được làm chủ bút ? 0. Khi đã có bài viết, người chủ bút phải mang đến nhà in, sau đó lại mang những thùng báo về nhà. Trong nhà để xe đủ rộng cho khoảng 20 người gồm quý huynh đệ, quý phu nhân và thế hệ con cháu tụ họp, họ cùng nhau để báo vào bao thơ, chia từng vùng để dán tem, sau đó cho vào bao mang ra bưu điện gởi đi.

Anh tìm ra rằng, trong năm 2003 số Đa Hiệu 69, được 30 phần trăm phụ nữ được gọi là quý phu nhân đọc. 5 phần trăm là con cháu của quý huynh đệ đọc và 20 phần trăm được đọc từ quý huynh đệ và quý bạn. Số còn lại vẫn trong bao bì bưu điện. Lý do không mở, không đọc vì đã biết nội dung – không có thì giờ.

Bối cảnh năm 2003 của cộng đồng tị nạn Việt Nam trên đất Mỹ. Văn thơ được xuất bản nhiều, tỷ lệ người đọc ít. Trên các mạng vi tính bài viết nhan nhản, nhà văn viết cho nhà văn đọc, nhà thơ viết cho nhà thơ ngâm nga. Con cái hội nhập vào xã hội Mỹ đọc ít, họa hoằn, không hiểu. Người cao niên mắt kém, thôi không đọc, mở truyền hình xem phim bộ. Người trung niên lo đi làm, giờ giải trí trên mạng lưới thông tin là những diễn đàn Việt Nam tha hồ viết không sợ vi phạm tôn chỉ, những phòng liên lạc toàn cầu tha hồ tâm tình tán ngẫu, ngay cả tán tỉnh lẫn nhau, không có khuôn mặt nào lộ diện nếu không muốn. Sách vẫn phát hành vì còn luyến tiếc. Giai đoạn giao thời giữa vi tính hoá và sách vở.

Anh thanh niên vẫn tiếp tục đọc những dữ kiện, anh mở không ngưng nghỉ, những dữ kiện anh muốn biết về một thời điểm cách anh một trăm năm. Mở nhanh hơn, nhanh hơn. Chiếc máy điều khiển từ xa nhỏ trong lòng bàn tay anh bốc khói, trên màn hình trắng bỗng có dấu đi ngược và xóa dữ kiện, anh hốt hoảng kêu thất thanh Help Help.

“BA” ƠI ! EM YÊU BA

Ba có nhớ hôm nay không? tháng 3 nữa rồi đó; tháng vào Xuân, tháng hai đứa mình thành vợ, thành chồng, thành một thân thể, thành một gia đình. Để em nhớ nha, bao nhiêu tên em đặt ra để gọi Ba, nào là Tiger của em, nào là Tê Hát của em, nào là Mình của em mà bây giờ em cứ gọi Ba hoài Ba hủy hà.

Em gọi Ba ngọt đến nỗi, bạn của Ba ghẹo

"Con gái lớn nhỉ”

khi đến nhà chơi.

Mới đó mà quá chừng năm là năm Ba nhỉ. Em nghe người ta nói, người ta cần có cái nhẫn cột ở ngón tay để nhắc nhở nọ kia, phần Ba chả có gì cột trên tay hết mà Ba lúc nào cũng nhớ đến em đúng không? Ba có thể quên đủ thứ, nhưng chỉ mình em là Ba khỏi quên được đi há. Ba đi làm xa có ba tuần thôi, khi về Ba nói thà nghèo thì chịu, chứ đi làm xa em nữa Ba không thèm đi.

Ở nhà không có Ba, em cũng không ngủ được, đi ra đi vào, nhà trống huơ trống hoắc. Em thấm thía cái câu

“Lia thia quen chậu, vợ chồng quen hơi"

làm sao đâu á. Để cô Út chọc em

“Má nhớ Ba hả?"

Ừ em biết rồi, em gọi Ba theo các con rồi em quen miệng gọi luôn, mà gọi rồi thích làm sao á.

Thuở bé em gọi Bố, Mẹ. Hai tiếng quen thuộc thân yêu ấy em không được dùng mãi, khi Bố Mẹ mất đi. Dạy các con gọi em bằng tiếng Má để lòng em không xót xa nhớ Mẹ. Mà gọi Má phải đi đôi với Ba anh nhỉ.

Ba nhớ không Ba. Ngày hai đứa cột nhẫn vào tay nhau, khuôn mặt em rạng rỡ, nụ cười Ba dịu dàng. Nhưng sau đó ba tháo nhẫn ra ngay vì khó chịu quá, ba không bao giờ chịu được bất cứ thứ gì bám trên da, ngoài tóc của em. Để xem; Ba không có đồng hồ, Ba không có đeo nhẫn dù đó là chiếc nhẫn ngày Ba ra trường, Ba cũng không có dây chuyền luôn, Ba cũng không có nhẫn luôn, ngay cả chiếc nhẫn ngày ba ra trường, Ba nói Ba là người vô sản, nhưng hữu tình, tình em gom góp cho Ba từ thuở nao thuở nào.

Em muốn rao truyền tình yêu có thật, lắng đọng thành khối trong tim em, em muốn la to cho cây cỏ lá hoa cùng biết Em Yêu Ba.

MÁI TÓC

Có nhiều quyết định tưởng dễ nhưng khó vô cùng. Cắt hay không cắt tóc.

Mái tóc tôi có từ ngày còn con gái, đến mãi bây giờ. Người ta thi vị hóa mái tóc trong nhạc, trong thơ. Với tôi tóc là bạn, là một phần thân thể cha mẹ cho tôi và tôi qúy nó.

Tôi còn giữ tấm hình thẻ học sinh năm học lớp nhất. Tóc tôi dài hơn vai một chút, đường ngôi chẻ giữa. Tấm hình năm học xong trung học, đi thi tú tài, mái tóc dài hơn thắt lưng vẫn đường ngôi chẻ giữa.

Nhớ ngày còn học tiểu học, một lần tôi bị lây chấy (chí), cảm giác ngứa ngáy sau khi chơi nhảy dây, chân tóc ướt mồ hôi đến bây giờ tôi vẫn còn nhớ và ghê ghê sống lưng. Lần ấy khi me tôi biết tóc tôi bị chấy, bà dùng lược dầy, bắt tôi cúi đầu xuống tờ giấy trắng, để bà chải cho tôi. Mấy con chấy đực màu đen, mập máu, bị bà dùng móng tay cái, dí xẹp giết chết, trên tờ giấy, chấy cái nhỏ hơn màu xám, có mấy con chí mén mới nở nhỏ như đầu tăm màu trắng, me tôi bảo

"nó nhỏ nhưng cắn đau phải biết"

Vừa chải đầu bằng lược dầy, vừa phải tước những cái trứng "chắc" chưa nở bám trên tóc mỗi ngày cho tôi chưa đủ, bà còn phải nướng trái bồ kết, nấu nước và gội đầu cho tôi nữa. Me tôi còn vắt vào thau nước sau cùng vài giọt chanh, bà bảo :"chanh làm cho mướt tóc". Kể từ ngày ấy, mái tóc tôi được gội bằng bồ kết. Đến năm mười hai tuổi, tôi đã tự nấu bồ kết, và gội tóc lấy một mình.

Trái bồ kết, có người gọi là chùm kết, hình dạng như trái điệp tây, dài khỏang gang tay. Khi trái khô trở thành màu đen, đem nướng vừa đủ để tươm nhưa bóng, lấy hột ra bẻ nhỏ, thả vào nước đem nấu. Sau khi sôi khỏang mươi phút, màu nước trong chuyển thành mầu nâu sóng sánh. Mùi thơm của bồ kết sau khi nướng, quyện bốc theo hơi nước thanh thanh. Lọc nước sang chậu, pha thêm nước lạnh để nước ấm lại, là gội tóc được. Có lần bận học quên gội đầu,tôi để nước bồ kết qua một đêm, bị me tôi mắng: "để nước thiu mới gội còn gì là hương bồ kết"

Tôi nhớ cái thau đồng dùng riêng để gội đầu, vành chậu có chạm hình kỷ hà. Mỗi khi cúi xuống cho mái tóc chảy dài vào chậu, tôi thấy lấp lánh chính khuôn mặt tôi.

Mua bồ kết dễ lắm, trong tiệm chạp phô nào cũng có bán.Ngày còn dùng than nấu cơm, thường thì sau khi làm cơm trưa xong, tôi đặt nồi bồ kết lên cái bếp còn than dư, cứ để đấy. Than vừa tàn là bồ kết đủ cho hết tinh túy của nó hòa vào nước. Cơm nước dọn dẹp xong, cả nhà đi nghỉ là giờ tôi gội đầu. Giờ ấy nắng rất hanh, gió rất vừa, để hong khô mái tóc dầy của tôi. Tôi không biết vì gội đầu bằng bồ kết mà tóc tôi dày hay vì tôi giống bên nội. Bà nội, bác, bố, chú, cô tôi, ai cũng có mái tóc dầy, nhất là bác gái của tôi, tóc đã dầy còn chảy dài xuống tận gót chân. Gội đầu xong bác phải đứng lên cái ghế đẩu cao để chải tóc. Bố tôi hay xin tóc rối của bác để đánh gió. Tôi nhớ có lần tôi than đau đầu, bố tôi lấy gừng giã nhỏ trong cái chén sành, vắt vào ít chanh, đổ vào tị rượu trắng, xong xuôi ông lấy nùi tóc rối vo tròn khỏang qủa chanh, nhúng vào dung dịch ấy, day vào hai bên thái dương và xoa dọc hai bên sống lưng cho tôi. Bác thích nghịch tóc của tôi lắm. Mỗi khi bác đến chơi, thế nào tôi cũng tìm dịp mon men lại gần bác, để bác vừa nói chuyện vN99;i mẹ, vừa chải đầu kết bính tóc cho tôi. Bác kết được bính năm, thay vì bính ba như tôi thường kết lấy một mình. Bác vấn tóc trần khéo khéo là, mỗi khi bác vấn tóc, tôi chống cầm ngắm bác mải mê. Bác nghiêng đầu sang phải, dùng lược chải hết tóc sang một bên vai.Bác có một đọan dây vải màu đen dùng để cột bó tóc lại, trên vành tai,sau đó bác xoắn đều tóc và vấn tròn lên đầu. Vòng thứ nhất tròn trĩnh quanh đầu, vòng thứ hai mỏng hơn nằm bên trong được gài khéo léo bằng vài cái kim gút, đọan đuôi tóc dư bác khéo léo nhấc vòng tóc lên để nó thò ra khỏi vành, như cái đuôi gà.

Bà tôi không vấn tóc trần, mà vấn bằng khăn nhung. Cùng một điệu bộ như thế, nhưng sau khi bó tóc bằng dây vải, bà dùng một miếng nhung đen ngang bằng một gang tay, dài non một thước, bọc tóc lại, dùng kim gút gài mối khăn vào tóc, sau đó khéo léo gói hết tóc vào khăn, bà cần khỏang bốn cái kim để gài cách khỏang tóc vào khăn, sau đó quấn tròn lên đầu. Bà ngọai tóc ít nên bà phải dùng thêm một cái độn tóc, may bằng vải đường kính khỏang 3 cm, dồn vải vụn vào, sau đó dùng dây vải quấn tóc chung cái độn, và sau cùng vấn khăn. Bác tôi hay bảo : "cháu nuôi tóc cho dài rồi bác bảo cho vấn tóc, tóc cháu mà vấn đẹp lắm, mày có những hai cái đuôi rùa con ạ ".

Đuôi rùa bác bảo là những ngọn tóc măng mọc ngay đằng sau ót, người ta hay nhìn tóc con nít có đuôi rùa sau ót hay không mà đóan nó có nhiều anh chị hay không. Nghe bác nói tôi có hai cái đuôi rùa, tôi hỏi

"ở đâu cái nữa hả bác ?"

Bác chỉ ngay giữa trán của tôi, nếu vuốt hết tóc ra sau sẽ thấy chân tóc vẽ thành cái góc của hình trái tim. Tôi thích lắm, vì các cô đào cải lương hay vẽ thêm thật đậm cái đuôi rùa ấy.

Nỗi ham muốn được vấn tóc khiến tôi chiều chuộng mái tóc của tôi hết mực. Ai chỉ cách gì để tóc dài nhanh như : mỗi đêm phải chải tóc nhẹ nhàng, mỗi tháng phải dùng kéo nhấp đầu ngọn tóc, tôi đều làm theo cả.

Đến mùa Hè nóng nực, nghe mẹ bảo phải cắt bớt tóc là tôi sợ lắm, luôn đi trốn.Mẹ bảo

"Không cắt phải buộc tóc cho cao"

Hứa với mẹ,nhưng mẹ vừa xoay đi là tôi lại tháo sợi thun vứt đi, tôi thích cảm giác tóc vướng vào mặt khi chơi nhảy dây, nhảy lò cò.

Đi học lớp hè với cô giáo Trinh người Nam, dưới căn nhà mái tôn, cả thầy lẫn trò đều thấy nóng, cô bảo tôi cột tóc lên cao, tôi nghe lời cô giáo nhưng không vui. Đằng sau lưng tôi có mấy tên con trai, tụi nó hay lén bứt tóc tôi để đá dế, tụi nó rình cô giáo đang giảng bài bứt đại,tôi giật mình la lên. Cô giáo bắt tên giựt tóc tôi qùi trên vỏ mít. Nó giận tôi không cho tôi xem tóan đố nữa. Sau này khi nó xin là tôi tự bứt một sợi tóc cho nó ngay và giao hẹn nó phải cho tôi xem đáp số của những tóan đố.

Tôi ghét trò đá dế mà tôi phải cho nó tóc của tôi vì tôi nghĩ đến những bài tóan khó. Tôi tội nghiệp con dế lửa có cái cánh màu vàng, bị cột vào sợi tóc, xoay vù vù cho chóng mặt trước khi thả vào đấu trường "đá lộn".

Đấu trường là cái hộp nhỏ bằng giấy bồi, hay sang hơn là cái hộp thiếc dùng đựng bánh quy hay bánh trung thu, bỏ một lớp cát mỏng, vài nhánh cỏ. Hai con dế cụng đầu vào nhau, con nào chạy vòng vòng sát thành hộp, không cụng đầu vào con kia nữa là thua. Thằng có con dế thua, nắm râu con dế lên thổi phù phù, hay dùng tóc của tôi đụng vào râu của con dế để con dế chịu nhào vào đá lại. Chỉ có thế mà có khi mấy đứa con trai đánh nhau inh ỏi.

Lớn lên tí nữa, khi được mặc áo dài đi học, nhiều hôm nóng qúa mồ hôi đẫm ướt cả lưng áo, tôi vẫn lì không chịu cột tóc cao lên.

Khi biết điệu, tôi hái hoa ngọc lan cột vào trong tóc. Đường Tú Xương có nhiều hoa ngọc lan, đi học về ngang, tôi không ngại cột hai tà áo, leo lên rào hái hoa. Có lần chó sủa, chủ nhà chạy ra, tôi thong thả ôm cặp đi, mấy tên con trai về chung đường với tôi, lãnh đủ lời chưởi rủa. Ai lại nghĩ con bé tóc dài nhỏ nhắn ấy dám leo rào hái hoa ?

Về sau tôi có nguồn cung cấp hoa ngọc lan, mấy năm dài ròng rã, mỗi lần cả bụm hoa hàm tiếu từ một người bạn học chung trường, biết tôi thích hoa ngọc lan, nhà người ấy lại có một gốc ngọc lan cổ thụ. Tên của anh chàng ấy mà ghép vào với tên tôi, sẽ thành tên của một quốc gia hùng tráng nhất thế giới. Các bạn học hay chơi ghép tên đứa này vào đứa khác để chọc ghẹo, tôi không thích như thế, nói thẳng và đi mách với thầy giám thị. Từ chuyện này tôi và anh chàng thành bạn. Có lần tôi xúi anh ta leo lên cành phượng hái cả chùm thật to, để tôi cùng các bạn dùng nhụy của hoa chơi đá gà, cánh hoa thì ép thành hình con bươm bướm. Anh ta đang ở tít trên cành cao, thầy hiệu trưởng đi đến. Thầy kêu anh ấy xuống và bắt qùy ngay dưới gốc cây. Tôi tự động đến qùy xuống bên cạnh, thầy hỏi tại sao ? Tôi trả lời vì chính tôi là người có lỗi, tôi muốn hái hoa, không phải anh ấy. Thầy hiệu trưởng cười xòa tha cho cả hai, chỉ dặn không được leo nữa kẻo ngã.

Từ ngày có nhiều hoa,tôi ngậm hoa vào miệng, cột hai ba đóa vào trong tóc, đi đến đâu mùi thơm vương theo đến đấy. Bố mẹ tôi mắng yêu :"khiếp con gái điệu rơi điệu rụng". Và tôi cũng hay ngâm nga bài hát :"Ngọc lan dòng suối tơ vương, mắt thu hồ dịu ánh vàng..." của Dương Thiệu Tước

Khỏang thời gian ấy, các cô tóc dài có cái kẹp ba lá để kẹp tóc. Kẹp ba lá làm bằng nhôm mỏng, có đúng ba miếng, dễ bị tuột, không đẹp, tôi dùng khăn voan mỏng của mẹ cột tóc. Khăn voan có thể thắt lại thành hình hoa và phần dư ra của khăn bay theo tóc,đẹp lắm.

Và tôi được vấn khăn một lần. Vấn để bà tôi và bác tôi được dịp kể lại thời con gái của bà và bác. Tôi nhìn ngắm bà và bác tôi vấn khăn mãi, nên đến khi tôi vấn tóc mình dễ dàng như tôi từng làm mỗi sáng. Mái tóc thành vòng, như vương miện đội đầu, bà tôi bảo bác

"Nó đẹp y như chị ngày xưa"

Bác tôi thì

"Nó giống y như hình của me hồi trẻ"

Bà tôi có một bức chân dung xinh lắm chụp ở Hà Nội, tôi giống bố, nên giống bà, giống luôn cả bác. Tiếc ghê, không ai chụp cho tôi tấm hình với mái tóc vấn xinh xăn ấy.

Tôi nhớ có lần tôi đánh rối, chải đường ngôi tóc sang một bên làm điệu. Thầy giáo dậy văn vừa vào lớp đã nói ngay với tôi

"Con gái phải giữ đường ngôi tóc giữa, thờ mẹ kính cha, trung trinh chung thủy, sao em lại chải tóc ngôi bên"

Từ đó tôi không dám thay đổi đường ngôi tóc. Các bạn cùng lớp với tôi sau này kể lại

"Thầy mê mái tóc của mày, lấy ngay bà vợ tóc như rễ tre, chả thấy đường ngôi ở đâu."

Tôi biết có vài sợi tóc tôi vãi vương đâu đó thời

"Trời mưa không lớn lắm

Cũng đủ ướt đôi đầu

Tình yêu không đáng lắm

Cũng đủ làm tiêu nhau

Đường đời đau có chặng

Em tính còn ham chơi

Lưng ngoan dòng tóc xõa

Môi trinh thơm thích cười... " (NTN)

Những tiếng chân gõ nhịp sau lưng trên đường về học và những câu thơ học trò có lời đề tặng ân cần trên báo thật vu vơ

"Chiêm bao người tóc thả

Ngậm trên môi tình đầu..."

(Tặng người tóc thả, đọan đường...cùng về)

chỉ có thế, mà đâu chỉ riêng tôi có mái tóc, bao người thiếu nữ thời tôi, có mái tóc như thế. Để thơ văn mang bao sợi tơ giăng.

Anh họ tôi còn kể tôi nghe, một lần những sợi tóc ai đó đi bên cạnh, theo gío quấn vào cánh tay trần của anh, khiến anh chết điếng cả người, như bị điện giật.

Anh bảo tôi phải coi chừng, đừng để tóc bay lung tung mà có người chết không kịp ngáp. Anh đùa thế mà tôi tin, chưa kể anh còn dọa

"Đứa nào nhặt được tóc của mi, đem về bỏ vào túi áo nằm ngủ đúng trăm ngày là mi mê nó như điếu đổ "

Tôi sợ lắm giữ tóc như vật bất ly thân, sợi nào rụng cũng nhặt lại cất kỹ.Thế mà có người đã giữ được sợi tóc tôi làm bằng chứng là họ có nghĩ đến tôi. Người ấy là con trai của bác chủ sạp báo ở góc đường Minh Mạng - Hòa Hảo. Mỗi tuần tôi đều ghé để mua báo Tuổi Ngọc. Tôi hay nói chuyện với bác. Bác chỉ có mỗi sạp báo mà nuôi bốn anh con trai ăn học, bác không có con gái nên bác thích hỏi han tôi lắm. Bác người Bắc, răng nhánh đen, nhưng bác bới tóc không vấn khăn như bà và bác gái của tôi. Bác cho tôi đọc thêm báo khác không cần mua, tôi cứ đứng tựa lưng vào sạp đọc thỏa thích, nào văn, nào thơ, có hôm bác còn cho tôi hình bìa của báo Pháp để trang trí vở học. Tôi nhớ hòai những quyển vở bao bằng tờ ny-lông trong suốt, ép bằng bàn ủi than. Tìm được những tấm hình lạ,lồng vào bên trong đẹp đẹp là. Anh con út của bác, trạc tuổi tôi, lâu lâu ra bán hàng phụ mẹ. Lần ấy tôi đến không gặp bác chỉ có anh, tờ báo bên trong kèm tờ giấy ca rô viết vài hàng nắn nót

"Giữ sợi tóc của người

Treo tình ta vào đấy

Gío lay tình đong đưa

Lạy trời người ngó thấy"

tôi đọc mà run, chỉ sợ anh ấy biết cái bùa của ông anh họ tôi nói

"Đứa nào nhặt được tóc của mi, đem về bỏ vào túi áo nằm ngủ đúng trăm ngày là mi mê nó như điếu đổ "

Từ đó tôi mắc cở không dám vào mua báo khi chỉ có anh.

Tôi vừa lớn là me tôi vừa mất. Trước khi mất, me tôi cắt tóc. Mái tóc còn lại của me tôi dài hơn nửa thước. Tôi gói và cất vào một chiếc hộp gỗ. Lần bác gái tôi đến làm trăm ngày cho mẹ, đưa bác xem, bác bảo

"Điềm gở con thấy không, đang tự dưng sao lại cắt tóc đi ".

Bác còn bảo cho tôi biết, tóc của người đã khuất không làm tóc mượn được, vì nó sẽ rối, không mượt mà. Có rất nhiều người mua tóc thời ấy không biết để làm gì. Me tôi mất, tôi xõa tóc và cái khăn tang như cái băng đô đội đầu. Sau ba tuần bố tôi bảo :"Thôi các con đừng chít khăn ngang đầu nữa, trông buồn lắm. Mẹ biết các con yêu mẹ, cần gì mảnh khăn trắng ấy."

Ngày cưới, đất nước bão bùng, chị làm tóc cứ mân mê mái tóc tôi, bới tỉa trầm trồ

"Tóc em đẹp qúa"

Chị bới hết tóc tôi lên cao, chiếc khăn vành dây xinh xắn bao bọc mái tóc, nhìn vào gương đằng sau, những lọn tóc quấn qúit cùng nhau. Sanh cháu đầu lòng, me chồng tôi không cho gội đầu, bà bảo phải cữ không cho nước vào tóc một tháng, sợ dễ bị nhức đầu rụng tóc về sau. Tôi tết bính mái tóc, chịu được một tuần tóc nhơm nhớp khó chịu qúa, tôi lén mẹ nấu nước xả gội đầu.

Có lần, tôi dự định bỏ nước ra đi. Lần ấy tóc tôi búi đầy một búi như các bà ở miền Tây, mặc áo bà ba lụa màu đà, chỉ khác là không bôi dầu dừa lên tóc. Các chị, các bà ở miền Tây, dùng dầu dừa bôi lên tóc, giữ cho tóc mượt, và khi búi không bị tóc con chỉa ra ngòai. Lần ấy nhóm tôi bị du kích xã bắt, vì chia vàng bến bãi không đều. Ngồi trong gian nhà tranh, ủy ban xã, tóc tôi xổ tung. Chú du kích xã được thể ra oai, lớn tiếng kêu

"chị kia đến đây"

hắn chỉ vào tôi, sau đó là một tràng dài lời dậy dỗ, đại khái nước nhà giàu đẹp, sao lại trốn đi theo ngụy tặc v.v, và tiện tay có con dao, hay vật gì đó tôi không rõ, hắn nắm một mớ tóc của tôi mà cứa. Ông chủ tàu kịp chạy chọt cho chúng tôi được thả ra, về lại SaiGòn ngay sau đó. Dĩ nhiên tôi có mái tóc kiểu con trai, ngắn hơn vành tai. Con tôi lúc ấy còn bé, không thấy thay đổi của mẹ, nhưng chồng tôi, và các bạn khi gặp ai cũng tủm tỉm cười.

Sau chuyện này chúng tôi không dám nghĩ đến chuyện vượt biên nữa, chồng tôi bảo

"thôi kệ em ạ, cột đèn ở lại, mình cũng ở lại"

Đến khi sửa sọan ra đi chính thức, điều chồng tôi hay lo lắng thứ nhất là cây ngọc lan không ai chăm sóc, thứ hai là

" Sang đó chừng hai ba năm tóc em xoăn tít như cọng mì khô"

Bây giờ đã hơn mười hai năm "sang đó", mái tóc tôi vẫn thế, không xoăn, không cuốn, dĩ nhiên màu thì có nhạt như nắng chiều gần tắt, vài sợi nhạt hẳn thành sương muối. Các con mua thuốc nhuộm cho mẹ, màu hạt dẻ, màu lá thu. Tôi vẫn ngại ngần chưa muốn thay đổi. Không biết có phải vì gội đầu sớm sau khi sanh con so không, mà tóc tôi rụng nhiều ghê, tóc ngắn rụng chắc không thấy nhiều bằng tóc dài. Thế mà me chồng tôi vẫn bảo

"tóc con tốt thật, đến giờ vẫn dầy và mượt"

Tôi không biết có phải tôi đã gội tóc bằng bồ kết hay không ? Bây giờ tôi gội tóc bằng đủ mọi loại dầu, đủ mọi mùi hương, tôi vẫn nhơ nhớ hương bồ kết. Cứ nhắc cứ ước ao, đến nỗi cô bạn học, một lần về thăm nhà, mang sang cho hẳn một bao, với lời nhắn nhủ

"Tại mày mà tao nói xạo với hải quan, nó hỏi cái gì, tao bảo thuốc bắc. Chứ nói thiệt để nấu nước gội đầu, nó giục vô thùng rác là cái chắc ". Cô bạn của tôi người Nam rặc, nó cũng thắc mắc, tại sao tôi thích hương bồ kết đến thế.

Hỏi ông nhà tôi :

"Tóc em có dính líu gì vào tình sử của hai đứa không ?"

Anh trả lời

"Nó cột anh cứng ngắt"

LỄ TÌNH YÊU

Ngày mai là ngày lễ tình yêu . Hôm nay nghe lại những bài hát được đôi nghệ sĩ Ngọc Cẩm Nguyễn Hữu Thiết hát . Giọng hát của Ngoc Cẩm thật đặc biệt như xóay vào lòng

Trên con sông Buồn vui với một dòng thuyền trôi ớ đẹp lòng

Đôi vợ chồng một đôi vợ chồng tình yêu mặn nồng

Đời dù nghèo khi ánh chiều tan vui với đò trăng

Đời đep qúa những đêm trăng rằm

giọng hát của Nguyễn Hữu Thiết mang mang nồng ấm

Thu hay đông dòng sông rộn ràng

Là mơn mộng vàng say lòng chàng mà yên lòng nàng một câu hò hờ

Nàng dặm thuyền vui tiếng cười duyên

Xao xuyến đò trăng nhìn bến vắng cất tiếng ca rằng

Chim xa rừng còn thương cây nhớ cội huống chi người xa người tội lắm người hờ ơi

Dù thuyền tan nát ngàn khơi chớ đừng đôi đứa đôi nơi buồn là cũng buồn

Hớ ơ hà hơ

Chim xa rừng còn thương cây nhớ cội , huống chi người xa người tội lắm người hờ ơi

Hớ ơ hà hơ

Ngàn đời câu hát đầy vơi nối tình hai đứa như vôi trầu là với trầu

Hớ ơ hà hơ

Em chợt nghĩ đến một điều về tình yêu . Hình như nghèo khó con người dễ gắn bó thương yêu nhau hơn chăng ? Hình ảnh dòng sông con đò, hai vợ chồng dãi dầu mưa nắng cùng nhau trong bài hát, làm em nhớ hai chiếc xe đạp cọc cạch vợ chồng mình xuôi ngược, những buổi chiều về, ghé chợ mua từng gram thịt, từng bọc nhỏ tôm khô , hạnh phúc khi biết có bữa cơm chiều cho con .

Niềm vui bất chợt thóang mùi hoa ngọc lan, anh hái làm quà dấu trong túi áo .

Rồi em lại lẩn thẩn nghĩ, trong thơ nhạc, con người hay thi vị hóa sự thật khó khăn mà sống , đúng hay sai ?.

Hai vợ chồng nghèo sống trên sông nước , con cái nheo nhóc, liệu có hạnh phúc thật không ? Nếu hai đứa mình cứ mãi như ngày ấy, ngược xuôi vất vả, bữa đói bữa no , con cái nghèo nàn anh còn nhớ hái hoa cho em không ?

Nơi đây, ngày lễ tình yêu,em thấy nhan nhản những câu chữ : 'Kim cương là mãi mãi' , được quảng cáo . Ngã tư đường,hoa hồng cùng những con gấu bông xinh xắn ôm quả tim đỏ được bán, khắp nơi màu hồng, màu đỏ được trang hòang .Xã hội có nhịp sống nhanh,cần nhắc nhở ,người ta mới nhớ đến những thân cận chung quanh . Dù vô tình cách mấy, em chắc ai cũng nghĩ đến người mình chia xương sẻ thịt, hay phải nhớ nghĩ đến bạn trai , bạn gái của mình . Em nghĩ nhiều đến anh, nghĩ đến tình yêu , nghĩ đến những ân cần , những lo âu anh dành cho em . Bận rộn cùng công việc, thêm vào những vật chất dư thừa cùng nhiều quyến rũ chung quanh, đời sống vợ chồng sóng gío gập ghềnh nhiều hơn trên sóng nước . Em muốn nói cho anh nghe không cần lễ tình yêu, không cần kim cương là mãi mãi, em vẫn là em, dành cho anh mối tình không tuổi . Em không đếm bao nhiêu năm, chỉ nhớ đóa ngọc lan anh lén để dưới gối , chùm thiên lý anh dấu vào khăn . Vì anh em giết được con lươn nấu cháo , lột được da con ếch xào lăn . Con có 'cằn nhằn' "ba không mua hoa hồng cho mẹ" , em cũng sẽ binh anh mà bảo "ba cho me cả vườn hồng rồi còn gì ?" Và trong chao đảo của đời sống hiện thực, so sánh tranh giành , em cũng vẫn hân hoan thi vị hóa tình mình theo lời hát

Gió mưa dù nhiều một lòng sắc son

Với con đò nghèo buồn vui với con

Lòng chàng vẫn sáng như bóng trăng tròn

Dù trời giông tố không núng tấc lòng

Sông cheo leo hồn theo thuyền nghèo

Nào đâu dừng chèo

Đôi vợ chồng hằng mong ngày nào tình yêu dạt dào

Đời ngọt ngào vui sướng hằng mơ với chiếc đò thô

Lòng đẹp quá câu hát ven bờ

Anh hát cùng em anh nhé .

HẠ NÊU

Hôm nay đã 1 ngày sau rằm tháng Giêng năm Giáp Thân . Nghĩa là Tết đã thật sự hết, dù nhành đào vẫn âm thầm nở những đóa hoa màu nhạt .

<p>Năm nay thời tiết nơi tôi ở khác năm trước, hay vì ngày Tết đến sớm mà trời lạ quá. Miền Đông nước Mỹ ngập tuyết, miền Tây nước Mỹ mưa nhiều và gió lạnh.

Vâng tôi đang ở Mỹ và đón Tết Việt Nam. Mười hai năm , mười một cái Tết , không lần nào giống lần nào , nhưng một điều tôi biết chắc, là trong lòng tôi, ngày Tết cổ truyền Việt Nam vẫn nguyên vẹn.

Năm nay vùng tôi ở có hai hội Xuân. Một được tổ chức ngay ngày Tết từ mồng 2 đến mồng 3 , một tổ chức sau một tuần có cả diễn hành mừng Xuân. Tất cả đều vào những ngày cuối tuần.

Người đọc dự báo thời tiết trên đài truyền hình, luôn làm tôi kêu lên thảng thốt, khi ông báo trời sẽ bắt đầu mưa vào ngày thứ sáu , ngay cả người xướng ngôn viên cũng ái ngại cho ngày diễn hành mừng Xuân của người Việt.

Tôi nhớ mãi năm đầu tiên có diễn hành mừng Xuân của cộng đồng Việt Nam sống tại vùng vịnh CA là năm Kỷ Mão.

Những ánh mắt long lanh , nụ cười rạng rỡ niềm tự hào từ cô bé hai ba tuổi đến các cụ bô lão phải dùng xe lăn đến dự. Cờ phướng ngập trời , màu sắc tưng bừng trong nắng.

Năm nay lạnh lắm. Nhiệt độ chỉ khoảng 40 độ F , sáng có mưa. Mười một giờ bắt đầu diễn hành, nhưng các đơn vị phải có mặt tại nơi tập trung, để chuẩn bị từ 7 giờ sáng.

Đi trong đoàn diễn hành từ năm khởi đầu là các hội đoàn cựu sinh viên , cựu học sinh , cựu quân binh chủng , sinh viên , học sinh. Mỗi năm mỗi tăng thêm những đoàn diễn hành của cộng đồng các sắc dân bạn , và nhất là những công ty cùng giới chức chính quyền của nước chủ nhà, cùng bước trên con phố chính của thành phố. Con phố chính của thành phố được dành riêng cho ngày Tết Việt Nam từ sáng sớm đến hai giờ trưa , sau đó hội Tết được kéo dài đến 10 giờ đêm trong các hí viện ngay bên cạnh đó.

Tôi đi xem diễn hành mỗi năm , không kể thời tiết. Có nhiều lý do để tôi giải thích cho con tôi tại sao phải đi, dù ở nhà ấm áp , dù trên truyền hình nhiều thứ phải xem, nhất là ngày diễn hành năm nay trùng vào ngày chung cuộc của mùa bóng cà na (foot ball). Để tổ chức diễn hành , người ta đã phải lo lắng tổ chức từ tám tháng trước.

Năm nay con gái út lần đầu mặc áo dài. Lên trung học tôi đã mặc áo dài , cháu phải đợi bắt đầu lên đại học . Dáng ngượng ngùng chưa quen với hai tà áo , bước cháu đi tôi phải dìu vì hai ống quần lụa làm cháu vấp. Tôi bật cười, cháu xụ mặt.

Hình ảnh các cô thiếu nữ thanh xuân thấp thoáng trong tôi những ngày lễ Tết lăng Ông Lê Văn Duyệt , vườn chùa Vĩnh Nghiêm , Thảo cầm Viên , chùa Xá Lợi , người và hoa quấn quyện, hương trầm hương tóc. Nhắc kể cho con nghe , con bảo "lạnh muốn chết" , lại phải giải thích , quê nhà ấm hơn. Áo dài trên xứ Mỹ năm nay ít quá , người đi xem diễn hành mặc quần áo giữ ấm. Hai mẹ con tôi mặc áo dài, nhưng bên trong có thêm một bộ đồ chống lạnh , lại thêm lý do cho con gái ca cẩm khó chịu. Đã quen quần jean áo thun , mặc bộ áo dài chắc chắn phải thấy điều gì rất lạ , hỏi con thích không , con gật đầu. Có lẽ vì chiều mẹ thì phải.

Nhìn các cô sinh viên trường đại học Berkeley phong phanh áo mỏng thương quá , môi các cô thâm lạnh , vẫn phải cười thật tươi Chúc Mừng Năm Mới. Bà công tố viên người ngoại quốc , mặc áo dài gấm đỏ, đội khăn vành hoàng hậu , tóc màu bạch kim , giơ tay vẫy tay bà hơi run , Happy New Year.

Ông nghị viên thành phố mang theo cậu con trai khoảng 4 tuổi , chắc chắn cậu bé không biết tại sao thay vì bộ đồ tây mọi ngày bố cậu lại mặc trang phục gì lạ thế? khăn đóng áo dài.

Những người Việt thành công trên đất Mỹ được giới thiệu trân trọng. Năm nay có không ít người Việt Nam ra tranh cử những chức vụ trong chính quyền sở tại , ngay cả tranh cử chức vụ nghị sĩ thượng nghị sĩ.

Cô gái Việt Nam nhỏ nhắn tốt nghiệp danh dự trường sĩ quan Mỹ , thành tích của cô là ngày tốt nghiệp phải đi bộ trên đoạn đường hơn 20 km với hành lý nặng hơn 20 kg trên vai. Hầu hết các sinh viên sĩ quan bỏ cuộc , nhưng cô không làm thế , nhẫn nại đi bộ đến đích, dù khi đến nơi cô lả người.

Dịch cúm gà tại quê nhà cũng xuất hiện trong đoàn diễn hành. Chiếc xe được sinh viên VN trương đại học Berkeley trang trí hình chiếc thuyền, phủ lá dừa (palm) khô, tươi vài con gà thật trong chuồng , cậu sinh viên ngồi câu cá. Tôi hỏi các cháu , tại sao trang trí như thế. Cố trả lời tôi bằng tiếng Việt "tại Việt Nam mình gà đang ch&#7871;t người đó cô".

Xa lắm , xa lắm bên kia bờ đại dương, nếu bạn biết nơi đây, những người trẻ xao động vì những điều xảy ra trên quê mẹ , bạn có chao lòng không? Tôi rưng rưng. Và tôi hỏi con gái "con hiểu không?" cháu gật.

ÉN ƠI XUÂN GHÉ THĂM MÌNH

Buổi sáng trong như ngọc , buổi sáng mùa Xuân vẫn còn vấn vương chút sương mù Ðông giá se se lạnh , hương hoa thoảng dâng . Khu vườn mùa Xuân của em , cõi riêng của em . Ðôi khi gai nhọn đâm ngón tay đau điếng, đôi khi những con ốc sên làm em bực mình nhưng tất cả những điều ấy có hề gì , có so sánh được đâu với nguồn hoan lạc em tìm thấy trong khu vườn em . Khu vườn không chứa muộn phiền chỉ toàn là an ủi , xẻ chia . Hít thật sâu không khí hạnh phúc , giữ thật lâu trong lồng ngực mình , nhẹ nhàng thở ra những muộn phiền đời sống , lọc lại niềm vui còn mãi bên em .

Hãy bên em anh yêu, trong khu vườn chúng mình chăm bón . Hãy bên em nghe em kể chuyện buồn vui từ bao mùa Xuân đã đến, đã đi .

Từ lúc nào mai bước vào đời sống em . Mỗi cuối năm , ngày cận Tết, thế nào trong nhà cũng có một nơi thật trang trọng cho gốc mai . Thường thì ngay góc nhà, nơi có bộ bàn ghế để tiếp khách . Nhà ở Sài Gòn không có đất trồng cây, nên gốc mai được mua về phải đốt gốc để nhựa cây không mất đi , nguồn nhựa ấy , tức bí trong thân, thôi thúc những nụ hoa vươn cao bung nở vào ngày mồng một Tết . Cứ nhiều năm như thế, không nhớ từ bao giờ Tết với em là nụ mai . Tết với em là được theo ba đi lựa gốc mai . Gốc phải thật to cứng manh, cành phải thật mảnh thon gầy , dáng phải thanh mềm mại , và nụ phải xanh mướt

Có một năm, hai cha con đến nhà bạn của ba, ở Thủ Đức để đốn mai . Bác có một vườn mai . Gọi là vườn mai không đúng lắm , vì khu đất ấy rất rộng, lại gần khu quân sự nên trở thành đất hoang , mai mọc như rừng . Những thân cây nhìn như khô mục, màu nâu, lá còn lá mất , bạn ba nói : "phải chọn những thân to, tuổi cây đã chín, nhìn những kẽ nứt nụ để đóan hoa đẹp hay không ." Hai ông nói chuyện, em ngây người nhìn chung quanh , cây khô queo cách chi bung hoa ngày Tết . Thế mà năm ấy nhà em có cây mai đẹp không tả được . Trong chiếc lục bình cao gần bằng em , cành mai vươn gần đụng trần nhà , nụ ơi là nụ , những chùm nụ xanh biếc , uống đủ nước , mỗi ngày mỗi căng mọng. Ngày nào ba em cũng xăm soi ngắ;m nghía , ông cho chị em em treo vài phong bao lì xì màu đỏ lên nhánh thấp nhất, ông mời các bác hàng xóm cùng sang ngắm nghía với ông . Ngày gốc mai được chở về nhà, hàng xóm ai cũng thích , cũng ước ao có một gốc mai khỏe như thế .

Ngày 30 tháng chạp năm ấy, tất cả nụ mai như hẹn nhau cùng nở mừng Xuân , màu vàng đã nhô ra khỏi nụ . Dù nôn nao áo dài mới, hài cườm em vẫn không quên ghé mắt thăm chừng những chiếc nụ con con ấy . Giao thừa thoang thỏang hương trầm, se se gío lạnh lùa qua khung cửa, không gian lặng im chờ đón , những nụ mai len lén nở bung . Từ dưới gốc, trên nhành cao , màu vàng hực hỡ yêu kiều ngự trị . Hoa vàng mười cánh, mười hai cánh , hoa bé nhất cũng tám chín cánh , những nụ mai chưa nở không tỏ vẻ gì xấu hổ, lại còn ngạo nghễ hơn nữa như hẹn hò đợi ngày khoe sắc, xem ai thắm hơn ai ? Gốc mai năm ấy, màu mai năm ấy đẹp như chiếc áo lụa vàng em khóac lên người đêm trừ tịch . Chiếc áo lụa vàng có hoa văn lá trúc .

Nhớ một mùa Xuân không còn ba nữa , vẫn áo lụa vàng hoa văn lá trúc , sáng mồng một Tết xuất hành đón Xuân . Mùa Xuân năm ấy lặng lẽ ngủ vùi ảm đạm , không pháo không hoa, không bánh chưng xanh không dưa hấu đỏ, người người buồn bã chuyện chia ly , tù tội, mất còn . Vườn chùa Giác Lâm, đường Lạc Long Quân vắng vẻ, tiếng chuông mõ thảng hoặc gióng lên vội vã , vài con bướm ngẩn ngơ tự hỏi , người xưa đâu , Xuân xưa đâu ? Lặng lẽ cội mai già chết mục trong góc sân cố nở vài hoa . Hình ảnh đóa mai ấy luôn trong ký ức của em . Gốc mai chết, trong thân mục rỗng , một nhành thật mong manh xót lại, nở hoa . Trong tột cùng tuyệt vọng, hy vọng vẫn ươm mầm .

Anh và em hai đứa yêu nhau như Én yêu Xuân, thế mà không được bên nhau trọn vẹn , phải trốn tránh mọi điều , trốn chính quyền theo anh đòi bắt lại, sau khi đã thả anh ra . Trốn đi kinh tế mới xa xăm để lao động sản xuất . Em nhớ nhánh mai em có được chiều 30 Tết, từ một ông già mái tóc bạc phơ , mong bán cho xong nhành mai cuối để trở về quê cho kịp cúng giao thừa . Em không nghĩ em có nhành mai cho ngày tết năm đó vì hoa qúa xa xỉ , gạo thóc cần hơn hoa . Ngắm mãi nhành hoa khao khát nó là của mình .

Ông lão hỏi : “Mua không cô, cành này đẹp lắm gốc nó gìa gần mười năm có lẽ”

Em trả lời : “Cháu biết mai này rất đẹp , nhưng bác ơi cháu không đủ tiền để mua đâu .”

Ông bảo : “Cô có bao nhiêu ?”

Em nói : “Bác ơi cháu . . .”

Ngập ngừng kh�#788�ng biết phải nói bao nhiêu , vì có dám nghĩ đến đâu

Ông nói tiếp : “Cô đưa tôi mười đồng , trả tiền chuyên chở, còn cành mai tôi tặng cô lấy hên”

Em nghẹn cả thở , nhìn ông lão tưởng như gặp ông Bụt biết em đang ước ao điều gì . Ông đặt cành mai vào tay . Mắt ông dịu hiền như ánh mắt của người cha đang nhìn con gái .

Nhành mai ấy không to lắm, chỉ đủ cho em cắm vào chiếc lục bình cổ, được bà nội nâng niu mang từ Bắc vào Nam trên đường di cư , cùng với bao nhiêu chén, ly sành đẹp . Chiếc lục bình cao khỏang gần một thước , có hình khắc nổi hai người đàn bà và một người đàn ông , trang phục Tây không Tây , Tàu chẳng Tàu , màu sắc tươi nhuận , nền trắng thật trắng , áo của người đàn bà tươi đỏ như son , áo của người đàn ông xanh ngăn ngắt như bầu trời cao vút . Em đốt gốc nhành mai , mùi nhựa thơm ngan ngát , nước ấm như hơi thở sưởi ấm cho nụ để tối đó anh lẻn về nhà , nụ chớm nở rộn rã hân hoan . Con ra đón anh, đứng chưa cao hơn chiếc lục bình .

Nhành mai ngày khốn khó ấy, em với anh đếm đủ mười hai cánh, em reo vui mừng rỡ . Sáng tinh sương mồng một Tết, hai đứa đạp xe đi viếng mộ mẹ, thành phố im ắng , những cánh cửa đóng im ỉm . Me nằm trong đất thánh Chợ Đũi, con đường Lê Văn Duyệt đi ngang chợ Hòa Hưng, những ụ rác chưa dọn hết còn đó vài bó hoa vạn thọ tàn , cánh vàng vương vãi . Anh thắp hương cho me , hai đứa ngồi nói chuyện bên mộ . Anh dặn dò ngày mai mồng hai gặp nhau ở qúan cà phê đường Tô Hiến Thành đối diện trường kỹ thuật Phú Thọ . Quán là một ngôi nhà có vườn cây kiểng . Chủ cũ đã bỏ đi, người chủ mới là nhân viên chế độ mới , nên tương đối an tòan không bị làm khó dễ xét hỏi . Ly cà phê có pha thêm bắp, hạt cau, vị khen khét, ly trà màu vàng nhợt nhạt, vị chua chua , khung cảnh chung quanh tiêu điều, những chậu cây không còn được tỉa cành, mọc chằng chịt xô bồ. Nhưng bầu trời vẫn trong xanh, làn gío vẫn hây hây vị Tết . Hai đứa nhìn nhau anh bảo:

“ Đến bao giờ tụi mình không phải xa nhau ? Em tiều tụy qúa” .

Em nhớ em đã trả lời

“Hai đứa mình có bao giờ xa nhau đâu , cả một đất nước tiều tụy, đâu chỉ riêng em.”

Anh nhắn :

“Lo cho các con giúp anh , không lâu đâu em ạ, gia đình mình sẽ bình an” .

Em nhắc đến hạt nắng vương trên mái ngói ngày xa xưa, hai đứa cùng ngắm ngày chợ Tân Định cuối năm, dọc đường Hai Bà Trưng khi thiên hạ nhộn nhịp sắm sửa ngày Tết , nhắc đến lời anh bảo : “Chỉ khi mong ngóng mới thật sự hạnh phúc , chuẩn bị đón Tết luôn vui hơn ngày Tết .”

Nhánh hoa ấy sau Tết , lại đơm nụ nở hoa lần nữa , những lộc xanh chi chít đầy cành . Và như anh đã bảo , gia đình mình bình an , sau khi anh có được giấy tờ tùy thân do bạn anh làm giúp , những giấy tờ ấy mãi về sau em mới biết, các dấu mộc được in bằng củ khoai lang .

Hôm nay , hơn nửa vòng địa cầu , em có một gốc mai . Gốc mai của em ươm bằng hạt nhớ , hạt hòai niệm, hạt chờ mong . Chiếc hạt con con màu đen bé bỏng , gói trong chiếc phong bì, gởi đến em từ quê cha đất mẹ . Em trân trọng ươm hạt trong đất tạm dung , hạt nẩy mầm . Mùa lạnh em mang hạt vào nhà sưởi ấm, gío bão em mang hạt trốn bão cùng em .Ngày cây mai non xuất hiện em sung sướng biết bao . Ba năm dài đằng đẵng đợi chờ, cây vẫn gầy gò, lá vẫn mong manh yếu đuối . Năm thư tư, em lảy lá dù cây chỉ vài tấc cao , lạ lùng sao cây tặng em bao nhiêu là nụ . Em run rẩy uốn cành, em hân hoan bón gốc , mai của quê hương đã đến cùng em . Hoa không vàng như nắng Sài-Gòn, cũng đủ an ủi em nơi xứ lạ , gốc mai chưa đủ già để khoe gân khoe guốc , nhưng đủ cho em biết dù khắc nghiệt đổi thay, mai vẫn tràn đầy sức sống . Mai không nở đúng ngày Tết mặt trăng, hoa theo thì theo mùa Xuân mới, mai vẫn là mai của em trong ký ức, đóa mai năm cánh , sáu cánh đơn sơ rạng rỡ ngày nào, đua sắc với hồng với đào xứ lạ . Mai trong em vẫn yêu kiều dáng ngọc năm xưa .

NHỚ NHỮNG NGÀY...

Lễ Tạ Ơn - Lễ Giáng Sinh - Mừng Tết Tây - Mừng Tết Ta , còn lại gì trong lòng sau những ngày ấy.

Hơn mười năm cứ ngỡ sẽ quen với ngần ấy lễ , kỳ lạ vẫn chẳng quen.

Những ngày còn ở Việt Nam , khoảng cuối tháng 11 đầu tháng 12 hay nhận được quà từ ngoại quốc gởi về. Những món quà không lớn , đôi khi là một thùng thuốc tây của cô bạn, đôi khi là một thùng vải từ gia đình , có lần nhận được cả một cái cưa máy.

Những món quà ấy dĩ nhiên không để dùng. Thùng thuốc tây có người ngã giá mua ngay. Thùng vải mang ra chợ vải Sóai Kình Lân bao người dành giật. Còn cái cưa máy phải bán cho đúng người mới có giá. Tại sao lại là cái cưa máy. Ở ngoại quốc nghe bên nhà có nghề xẻ gỗ. Xẻ gỗ để làm củi cũng có, để đóng bàn đóng ghế cũng có , vội theo nhau mua cưa gởi về. Cưa máy bán rất có giá , một cái cưa bán đi được khoảng gần hai cây vàng. Lần ấy khi tôi nhận được quà, hai vợ chồng mang bán chỉ được một cây và 6 chỉ vàng. Giá rẻ như thế vì cưa được gởi về nhiều quá , chợ bị đụng hàng.

Ngay từ ở Việt Nam , tôi đã biết đến lễ tạ ơn. Lễ vào ngày thứ năm, tuần thứ tư của tháng 11. Tôi biết ngày lễ này, gia đình họp mặt và nhớ đến chúng tôi còn ở quê nhà và gởi quà tiếp tế. Những món quà từ lòng thương yêu ấy tôi không sao quên. Dùng những món tiền ấy sao cho xứng đáng với lòng người gởi cho, là một cách trả ơn của người nhận.

Đời sống vật chất dư thừa có thể thay đổi con người không? Tôi vẫn cứ mang câu hỏi ấy trong đầu và ngẫm lại chính tôi.

Thời gian này, ban đêm ngoài đường , đèn giăng đẹp lắm. Những bóng sáng rực rỡ , những cây thông ngất ngưởng tưởng vươn lên đến trời , tôi vẫn thấy ngôi thánh đường thật khiêm nhường gần chợ Tân Hiệp, Hóc Môn.

Thánh lễ giáng sinh cuối cùng trước khi chúng tôi rời quê xưa nhà cũ. Năm 1989 , những tà áo dài đã vắng, nhất là khu nhà quê. Tôi không thích đi lễ Giáng Sinh tại các nhà thờ lớn, như Đức Bà, Huyện Sĩ, Dòng Chúa Cứu Thế, Tân Định , Tân Sa Châu, Ba Chuông. Những nhà thờ ấy luôn dập dìu tài tử giai nhân , đèn hoa sáng loáng, nhưng không biết trong lòng người dự lễ có giăng đèn hoa , chuẩn bị gì không?

Những xứ đạo nghèo, bình dị , một chiếc đèn ông sao , những giáo dân chân thành , lời cầu xin khiêm tốn , người chủ chăn hiền hoà nhẫn nhục. Lễ phải xin phép chính quyền , ngày giờ phải đúng trên giấy phép , thánh lễ không được kéo dài hơn 10 giờ đêm. Ngôi giáo đường ấy , tôi nhớ quá , hàng rào bằng tre , thánh giá bằng gỗ , kế bên nhà thờ là tiệm sửa xe , đi một đỗi là cái chợ chồm hỗm. Đêm Giáng Sinh năm ấy trời trở lạnh. Lễ vỏn vẹn khoảng một trăm người , áo quần không xênh xang , nhưng khuôn mặt ai cũng rạng rỡ. Trên đường về xóm, những hàng tre gió đưa xào xạt. Bầu trời trong tinh khiết. Tiếng chó sủa khi nghe tiếng chân người ngoài ngõ. Hương đêm ngọt ngào, mùi lá mục.

Đêm đó hai vợ chồng tôi ,cùng người anh họ sau khi đi lễ về, khơi lại đống lửa đốt lá từ chiều. Pha bình trà hoa nhài , một chiếc bánh bông lan , trang trí bằng vài loại trái cây thay cho kem bơ, chúng tôi có buổi tối giáng sinh đầy thi vị. Chị dâu tôi không có đạo. Con nít đã ngủ. Chúng tôi ngồi với nhau, hát những bài hát giáng sinh. Lửa lập loè soi mặt . Khoảng vườn sáng một góc, bụi tre tàu lâu lâu chuyển mình răng rắc. Đêm giáng sinh của một đoạn đời tôi.

SINH NHẬT CỦA MÌNH

Hôm nay sinh nhật em . Em ơi cái truyền thống VN mình không chú trọng ngày sinh , mà chúng ta quan tâm đến ngày giỗ . Phải tới bây giờ anh mới hiểu cái thâm trầm của cái nét văn hóa đó của ta . Sự ra đời của mình có đáng chi đâu, chỉ có cái quãng thời gian từ khi lọt lòng đến khi đóng nắp hòm mới là quan trọng . Ngày giỗ của ta, con cháu sẽ nhắc nhở về ta như thế nào ? Nhiều khi nghĩ như vậy mà ráng sống cho đẹp kiếp làm người . Nhưng ngày sinh sẽ có giá trị biết bao với những người mà ta yêu . Ngày này năm xưa , ba mẹ đã cho em ra đời .

Sao tua chín cái nằm kề

Thương em từ thuở mẹ về với cha

Anh hát cho em Bài Ca Sao ca tụng sự hiện diện của người anh yêu từ một thuở hồng hoang mờ mịt . Hãy nhận ở anh những lời phát xuất từ trái tim anh : em yêu, khi em ra đời, em đã khóc trong khi bao nhiêu người cười , và cuộc sống của em đẹp đến nỗi khi em nhắm mắt lià đời, em sẽ cười trong khi bao nhiêu người phải khóc , em yêu ơi .

Đoạn văn trên tôi được một người tôi thương yêu gởi cho. Tôi đọc mỗi năm ngày sinh nhật mình.

Mỗi năm, vào ngày sinh nhật tôi, khi còn con gái, thuở 13-14 , tôi viết vài hàng vào quyển sổ nhật ký. Quyển sổ tôi đóng lấy bằng giấy caro, bìa được tôi dùng bàn ủi ép nhựa trong bọc lại. Nhánh lá thuộc bài ép khô tôi trang trí trang đầu. Đến cạnh mẹ , nhìn mẹ cười , có khi đang làm bếp, nhặt rau hay thái thịt, có khi đang ngồi cạnh mẹ bên rổ thêu , thế nào mẹ cũng nhớ ra và nói "con lớn thêm một tuổi rồi đấy".

Rồi Mẹ đi xa, mỗi năm ngày sinh nhật mình, ngoài việc viết vài dòng tôi có thêm một điều để làm , đến ngồi bên mộ mẹ. Những nhánh hoa mười giờ tôi mang lên trồng cho mẹ luôn rực rỡ khi tôi ghé thăm. Khi ấy tôi còn bố , nói bố nghe , hôm nay con 17 rồi nè. Có lần tôi khoe bố tuổi mới, khi hai bố con lang thang đi bộ trên đường Tú Xương, sau khi bố họp cùng các bạn trong nhà thờ Mai Khôi về nhà.

Rồi thời thế đổi thay sau 1975 mỗi năm tôi ngồi lặng một mình trong đêm, ngày sinh nhật mình để nghĩ xem mình đã làm đư&#7907;c gì, đã đối phó được gì, đã thất bại, đã thành công thế nào.

"Đường đời trôi nổi gặp phong ba

ta cứ ca, cứ cười

Đường đời trôi nổi gặp phong ba

ta cứ cười cứ ca."

Hôm qua những nhánh hoa bướm bướm vào nhà , xinh xắn trong chiếc bình hoa màu rượu chát , chiếc bánh sữa con gái nướng, ly rượu nho con trai mời , và một cành hồng anh cũng hái ngoài sân trao cho. Khi đi làm về , đơn giản như đời sống tôi có mà hạnh phúc không biết phải diễn tả thế nào.

Đơn giản như những lời chúc thân tình của các bạn , tôi cũng không biết sao để diễn tả . Tôi tự hỏi mình đã làm gì mà được nhiều đến thế.

Tôi hạnh phúc quá.

GIỖ MẸ

Đêm qua nằm mơ mãi khuôn mặt một người tôi yêu quý. Mẹ tôi.

Ngày hôm nay là ngày giỗ mẹ.

Cứ mỗi khi nhớ Mẹ là tôi lại nhớ đến khoé mẹ cười, âm thanh mẹ nói , dáng mẹ đi.

Nhớ hoài không quên được là tà áo mẹ xoắn vào chân , ngày hai mẹ con đi thăm bố nằm ở bệnh viện Cộng Hòa về. Tôi lên 9 mặc chiếc áo đầm phùng , có hình hoa be bé mẹ may. Mẹ may đẹp lắm , nhìn những mẫu áo trong sách mẹ may theo. Áo dài mẹ cũng may , may tay , không thèm dùng máy. Chiếc máy may Singer bà ngoại cho để một góc. Mẹ hay bảo may máy nhanh quá, mẹ hết việc làm buồn lắm. Khi tôi lên 9 đã biết nghịch đến chiếc máy may. Một lần may áo cho búp bê , không biết tại sao cây kim máy may xuyên được qua mép tay trỏ bàn tay trái , tôi lì lợm không kêu ngạy Đến khi máu loang đỏ mảnh vải mới kêu :"Mẹ ơi" , Mẹ chạy vội đến, xoay cho kim lên cao rồi băng tay cho tôi. Sau ngày ấy, tôi biết xử dụng máy may nhuần nhuyễn và tha hồ nghịch với những mảnh vải dư còn lại.

Mẹ vừa khâu vừa trông chừng chị em chúng tối. Tôi nhớ cô em thứ ba, khi ấy chừng 4 tuổi, đang chơi chạy lại ôm mẹ và cắn mẹ ngay má , dấu răng in lên má mẹ. Mẹ đau hất em ra, em khóc, mẹ ôm em vào lòng , em vừa khóc vừa kêu :"Con thương mẹ mà con thương mẹ mà". Mẹ bảo :"chó con thương mẹ mà cắn mẹ đau quá".

Mẹ lấy chồng qua mai mối. Thời của mẹ không có chuyện "đến khi lấy chồng chỉ còn mối tình mang theo" Mẹ hiền dịu duyên dáng , mẹ không sắc sảo mặn mà , nhưng nhìn mẹ , ngắm mẹ không chán mắt. Mỗi lần các con bị đòn vì nghịch , mẹ thường ngồi trong ghế mãi đằng xa , giả vờ khâu, để bố ra oai. Các con mẹ sinh đứa đầu cách đứa thứ hai 2 năm, hai năm sau đó ba năm hai đứa , nghỉ một năm thêm một đứa , cả năm đứa đều là con gái. Mỗi lần bị đòn là năm đứa nằm sấp, mặt úp lên tay, trên chiếc phản gỗ lên nước bóng lưỡng. Bố như ông tướng ra trận , nhịp chổi lông gà kể tội từng đứa. Tôi lén nhìn thấy mẹ mỉm miệng cười. Tôi hết sợ. Mẹ chờ có tiếng khóc sụt xịt là mẹ đứng lên xem con nào của mẹ , không cô thứ ba cũng là cô út. Mẹ lấy ly nước sẵn , mà bố đã đánh roi nào đâu. Thường bố đánh tôi trước , chỉ một roi thị oai , là bốn cô kia đã òa ra khóc, bố nhịp lên mông mỗi đứa một nhịp, rồi được đứng lên xin lỗi. Mẹ bế ngay cô út vào lòng. Thường sau khi bị đòn , cả lũ được bố chở đi ăn cà rem. Bị đòn từ lúc lên 8 tuổi , tấm phản gỗ lúc đầu có 3 đứa , tăng dần lên năm đứa. Sáu năm sau mẹ có một cậu út . Tôi nhớ hoài câu mẹ nựng nịu con trai :"Sương sương í à mẹ thương , mẹ thương con trai của mẹ" , cô em gái út của tôi đã lên 6 đi học rồi, mà nghe thế vẫn ghen với em , mẹ thấy mắt cô ấy long lanh , vội kéo cả vào lòng và dỗ dành :" sương sương mẹ thương con gái của mẹ ". Em trai út của tôi đến bây giờ vẫn cà nanh với các chị là không được bị đòn. Mẹ ra đi khi em chưa tròn hai tuổi. Khi ấy tôi đã may cho mình được những bộ đồ mặc trong nhà, mẹ ngắm nghía khen khéo, và bảo bây giờ con may cho các em mặc thay mẹ được rồi , và mẹ đi. Đi không ai ngờ. Mẹ ra đi khi chưa đến tuổi bốn mươi.

Đến ngày giỗ mẹ lại nhắc , nghĩ đến mẹ. Nhớ mẹ không nguôi. Chỉ được gần mẹ 16 năm thời gian không đủ cho một người con thỏa lòng trong biển yêu thương của mẹ. Tôi lúc nào cũng thèm thuồng có mẹ.

Có mẹ chồng, tôi yêu quý chăm sóc như mẹ mình. Ai khoảng độ tuổi mẹ là tôi yêu tôi quý , từ bác hàng xóm , đến bà bán gạo. Thèm thuồng đến độ ước ao :"Phải mà mẹ còn sống hai mẹ con sẽ..." khi vui tôi cũng ước ao có mẹ, khi buồn tôi cũng ao ước cùng mẹ. Nhiều lúc cáu kỉnh với chồng , nhớ đến mẹ dịu dàng lại thôi cơn giận dỗi. Đôi lúc quát mắng con, lại nghĩ đến mẹ , chưa bao giờ to tiếng với mình , lại nghen ngang chừng câu mắng.

Mẹ mất rồi , bố hay nhìn tôi và bảo :" Con giữ của mẹ ánh mắt dịu dàng cương quyết "

Tờ thơ cuối bố vi&#7871;t trong trại học tập gởi ra :"Bố tin con đủ cương nghị thay bố lo lắng cho các em , vì trong mắt con bố đọc được ánh nhìn của mẹ"

Từ mắt tôi đang tuôn ra những hạt nước. Tôi không biết mình đã làm đủ những điều hai đấng sinh thành gởi gấm cho tôi chưa.

DẠ NHẬT QUỲNH

Tôi yêu quỳnh hoa không vì tại sao , không vì lý do nào cả chỉ vì Quỳnh đã là tên của Mẹ tôi .

Mẹ tôi mất sớm chưa đầy tuổi bốn mươi . Nụ cười hiền dịu của Mẹ luôn nhẹ nhàng an ủi tôi mãi đến bây giờ .

Bác tôi , anh lớn nhất của mẹ , cho tôi nhánh Quỳnh trồng để nhớ Mẹ , tôi biết hoa Quỳnh từ dạo ấy .

Nhánh quỳnh đầu tiên ra hoa sau bốn năm vun bón . Trong chiếc chậu nho nhỏ trên lan can nhà ở Sài Gòn là niềm tự hào của tôi . Sài Gòn nắng , SàiGòn nóng mà hoa Quỳnh của tôi run nở trong đêm .

Đóa Dạ Quỳnh đầu bung nở trùng ngày giỗ lần thứ ba của Mẹ , đau đớn sao , sau đó bốn ngày , Ba tôi mất trong trại cải tạo . Dạ Quỳnh từ ấy luôn là nỗi ám ảnh dật dờ của tôi . Nhìn hoa nhớ từng ly kỷ niệm , nhìn hoa nhớ từng ánh mắt nụ cười của cha của mẹ . Những nụ hoa giúp tôi thêm nghị lực, ý chí để sống còn . Dạ Quỳnh là nỗi nhớ niềm thương , là hương tưởng tiếc tiếng cười giòn tan rộn rã ngày còn cha còn mẹ , là một nhắc nhở của ngắn ngủi mong manh phận người nhẹ hẫng . Hương hoa còn đọng , xác hoa đã tàn .

Tôi bây giờ vẫn yêu Quỳnh hoa , tôi có nhiều hoa lắm không chỉ Dạ Quỳnh mà còn có Nhật Quỳnh .

Dạ Quỳnh vẫn nở mỗi năm trùng ngày giỗ của Ba và Mẹ , những đóa hoa thật đẹp không như ngày còn ở Sài Gòn chỉ mong manh một lớp cánh mỏng manh , Dạ Quỳnh của tôi bây giờ có đôi , đầy đặn hai lớp cánh , khi bung nở hương ngào ngạt len qua cửa sổ vào nhà thăm tôi , ngắm nhìn hạnh phúc tôi đang có .

Nhật Qùynh , những đóa hoa nở tưng bừng buổi sáng , không e lệ rụt rè , những màu sắc rực rỡ , khoe khoang trong nắng vàng chói chang kênh kiệu , hoa không tàn ngay sau khi nở , hoa tồn tại cả tuần . Những màu đỏ đậm như Phượng , những tim tím như Sen , những vàng cam như đóa Hùynh Anh ngày xưa trước cổng vào nhà , lại có cả hồng hồng như nhánh lan bươm bướm , ngạo nghễ sao đóa hoa thược dược ngày nào . Tôi thảnh thơi ngắm nhìn những đ�h�a Nhật Quỳnh buổi sáng , nguồn hạnh phúc đời thường của tôi , mái ấm gia đình ngập tràn hương ngọt ngào thương yêu chia xẻ không cần Nhật Quỳnh cho hương tôi vẫn ngửi được mùi hương . Này là hương nồng nàn ngày nào khó khăn vợ chồng chung lưng gánh vác , này là hương cay cay ngày nào con cái vấp ngã lần đầu . Ngọt ngào sao làn hương thỏang khi gia đình vượt qua những nan giải lo âu . Nhật Quỳnh những đóa hoa đời thường , không cần duyên để gặp , không cần duyên để hứng làn hương .

Dạ Quỳnh là kỷ niệm , là giấc mộng triền miên trong ngăn ký ức , như cơn gío nhỏ phe phẩy ngày Hè , như chút thư thái an nhiên nghỉ ngơi nhớ nhung vọng tưởng .

Và Nhật Quỳnh cũng là Anh của mỗi ngày trong đời sống tôi đến mãi cuối đời .

HOA QUỲNH -  VƯỜN TÔI XUÂN ĐẾN

Buổi sáng trong như ngọc , buổi sáng mùa Xuân vẫn còn vấn vương chút sương mù Ðông giá .Se se lạnh , hương hoa thoảng dâng . Khu vườn mùa Xuân của tôi , cõi riêng của tôi . Ðôi khi gai nhọn đâm ngón tay đau điếng, đôi khi những con ốc sên làm tôi bực mình nhưng tất cả những điều ấy có hề gì , có so sánh được đâu với nguồn hoan lạc tôi tìm thấy trong khu vườn tôi . Khu vườn không chứa muộn phiền chỉ toàn là an ủi , xẻ chia .

Những đóa quỳnh không cần nhiều chăm sóc, vẫn mang đến bao màu sắc mặn mà . Đời sống quỳnh ngắn ngủi mong manh , có đóa tối nở sáng tàn, có đóa ráng tồn tại được vài hôm.

Nhưng khi nở , quỳnh mạnh bạo phô hết duyên dáng thanh xuân, dâng hết tinh túy tâm hồn . Anh chàng nhụy con trai ngỏng cổ thật cao đón những hạt phấn từ tơ hời con gái để khi đóa hoa tàn héo, hai đứa giữ lại bao ngọt ngào quỳnh hoa để lại . Nếm thử mới hay trong quỳnh cũng có những hạt buồn nhánh đen, khi cắn vỡ nó ra , niềm vui lại thêm vị bùi bùi là lạ

Ngắm những đóa hoa hàm tiếu bên cạnh những đóa đã rũ tàn , thương qùynh làm sao ! Dưng không ghép  tính con người vào qùynh rồi thấy thương thấy tội đấy thôi , chứ hoa qùynh héo vẫn kiêu hãnh như khi phô sắc , cô nàng không như bà hòang xưa trốn vua trong phòng vắng, khi nhan sắc héo tàn , mà vẫn bên cạnh cô em đang độ để nâng đỡ , để tôn thêm nét quyến rũ xuân thì

Ngắm hoa nhập vào hoa ước được thành hoa , thảnh thơi trong cõi hoa màu

MẸ

Hôm nay nhận được bó hoa con gái và con rể gởi chúc Mẹ vui bình an , đọc câu :"chúng con yêu mẹ" tự dưng mắt nhòa đi vì hạnh phúc , nhưng sau niềm hạnh phúc đó lại vấn vương nhớ Mẹ . Ngày còn mẹ có bao giờ mình làm gì cho mắt Mẹ nhòa đi vì hạnh phúc chưa ? Có bao giờ mình nói cho Mẹ nghe :"Con yêu Mẹ" chưa . Mẹ dịu hiền, đôn hậu , thương con tùng phục chồng , chưa bao giờ một lần nghe mẹ lớn tiếng, chưa bao giờ thấy bố mẹ cãi nhau , nhớ đến Mẹ chỉ là nụ cười hay giọt nước mắt thầm che dấu .

Mẹ không đẹp như bác, như cô , Mẹ không học trong trường Tây, trường Trưng Vương, Mẹ chỉ học đủ để viết thơ, tính tóan nhưng Mẹ thuộc nhiều ca dao lắm, Mẹ thêu đẹp lắm, Mẹ nấu ăn ngon lắm . Mẹ yêu các con lắm .

Ngày Mẹ mất bất ngờ như không thật . Ngày đầu niên học , được về sớm, Mẹ và Bố đi công việc, sợ mai mốt vào niên học, các con bận Mẹ không đi được nữa . Và Mẹ đi luôn, đi mãi mãi không về vì tai nạn .

Thế là hết , mười sáu năm có Mẹ không biết là mười sáu năm hạnh phúc nhất đời người . Nhìn áo mẹ mặc còn treo đầy trong tủ, nhìn những vật dụng mẹ dùng, mùi hương của mẹ còn phảng phất , cả lọn tóc mẹ vừa cắt còn gói kỹ càng cất trong hộp gỗ . Mẹ có mái tóc dài , mẹ muốn đi cắt cao lên , bố đùa bảo:"Cô mà cắt tóc, anh đem trả về Me (bà ngoại)". Nói thế nhưng bố đưa mẹ đi cắt và uốn hơi gợn sóng. Cuối tuần đó bố sẽ đưa mẹ đi dự tiệc, buổi tiệc họp bạn mỗi năm. Những người bạn rất thân của bố mẹ. Mẹ muốn thay đổi kiểu tóc . Cuối tuần chưa đến mẹ đã đi thật xa , để lại bao ngỡ ngàng tiếc nuối.

Con gái lớn của mẹ vừa tròn trăng, con gái út của mẹ vừa lên bảy, mẹ có những năm cô con gái , cậu út mẹ yêu biết bao vừa biết đi, biết nói bi bô. Thế mà mẹ đi mất.

Mẹ ơi cảm giác lạnh người khi con chui từ cốp xe của bác ra, thấy cổng nhà xác bệnh viện Chợ Rẫy . Hơn một ngày không có mẹ, hỏi ai cũng bảo mẹ bị thương nặng , bác sĩ không cho thăm . Nhất là buổi chiều khi bác đến bảo con lấy cho mẹ chiếc áo dài trắng . Bác đùa :"mẹ mày điệu rơi điệu rụng, nằm nhà thương còn đòi mặc áo đẹp" con hỏi bác :"sao lại áo trắng ?" bác bảo :"chướng thế đấy, thôi chiều mẹ đi con" . Buổi tối bố về , đưa cho con sợi dây chuyền có thánh giá mẹ đeo, chiếc áo của bố vương máu , con hỏi :"Sao bố không ở trong nhà thương với mẹ ?" Bố nói : "trong phòng lạnh người ta không cho người nhà vào" . Khi bác đến, chở bố đi, con lẻn chui vào xe, không kịp thay quần áo, vẫn bộ quần áo mặc trong nhà, con cắt may lấy một mình mẹ khen đẹp và bảo :"mai mốt con may quần áo cho các em thay mẹ" . Mẹ ơi ! con đã ngất đi vì biết con mất mẹ thật rồi, trước đó, con vẫn tin mẹ sẽ về nhà sau khi bị xe đụng, mẹ chỉ gẫy chân thôi mà . Tỉnh dậy , trong vòng tay bố, chung quanh các anh chị con của bác, các bác . Bố nói :"Con lớn nhất , giúp bố chăm sóc các em, khoan cho các em biết " . Chị con của bác vừa khóc vừa nói :"em muốn thăm mẹ không ?" . Vào thăm mẹ, đầu mẹ quấn băng trắng, khuôn mặt mẹ bình an thanh thản, hai tay khoanh trước ngực , ngủ vùi .

Các em khóc không còn nước mắt, tay quíu hẳn lại khi biết mẹ đã chết . Sáng sớm ngày thứ ba , trời còn tối, vừng đông chưa mọc , bà nội gào từ ngòai cửa :"con ơi là con , đi bỏ con bỏ chồng cho ai con ơi" bà thuê xe đi suốt đêm từ Vũng Tàu về , khi nghe tin mẹ mất . Họ hàng thân thuộc không ai tin, gởi điện tín , gởi thơ tay qua xe đò , không ai chịu về . Đánh điện hỏi lại đúng hay sai ? Làm sao có thể như thế ?

Từ Bảo Lộc cả xe đò chở vừa người vừa chè về đưa mẹ . Đám của mẹ đầy tiếng than thở :" Đi sao đành hả em ?" Hình của mẹ đẹp lắm, trẻ lắm , bà ngọai cứ ngất đi tỉnh lại mấy lần , bà khóc không nên tiếng , cứ lịm đi . Con trai của mẹ , đạp chiếc xe con nít đụng vào hòm gỗ cười vang, chiếc mũ rơm em đội tang cho mẹ cứ bị ném xuống đất, bác lại đội lên, chép miệng bảo :"bằng cái kẹo đã mất mẹ con ơi" . Chú đang đi lính ở xa , bất ngờ lấy phép về nhà, ngay ngày động quan, mẹ rất thương chú . Thắt tang chị lên đầu xong chú ghé vai khiêng mẹ ra xe . Hôm ấy các bạn học cùng lớp đến đưa mẹ đi , áo dài trắng , trắng lạnh người, mang từng vòng hoa tím, thành hai hàng dẫn xe tang rời dần nhà đến nghĩa trang .

Ngày nhập quan, giao cho anh con của bác chụp hình , những tấm hình rửa ra trắng xóa, mẹ không muốn ai lưu giữ hình &#7843;nh ngày mẹ vĩnh biệt cõi tạm ra đi . Chỉ còn những thước phim quay lại hình ảnh ngày đưa tiễn , con thấy bố và các con trong ấy , không còn khóc nữa chỉ những khuôn mặt vô hồn .

Mẹ đi rồi mới biết vì sao băng đêm chờ ngóng mẹ , chính là linh hồn mẹ , chào vĩnh biệt con gái , mới biết tự dưng tại sao mọi vật trong nhà mất đi một chiếc , con bướm bà màu cam to hơn mặt người cứ lưu luyến bay vòng vòng trong nhà những ngày có đám của mẹ. Đưa mẹ đi cũng con bướm ấy bay trước xe , đến tận huyệt.

Linh hồn có thật, mẹ có thật , dù đi xa lúc nào mẹ cũng quanh quẩn bên các con , mãi đến bây giờ con đã lớn tuổi hơn mẹ ngày xưa , mẹ vẫn quẩn quanh che chở.

Mẹ ơi ! Ước gì . . . con quay vòng lại mặt trời, con chuyển ngược mặt trăng , để con được bên mẹ . Con được ôm mẹ thật chặt, nói thầm cho mẹ nghe :"Mẹ ơi con yêu mẹ" , con được chở mẹ trên chiếc cady, hai mẹ con sẽ đi chợ Saigon mua vải may áo dài , như điều mẹ nói với con trước khi mẹ bỏ con đi mãi .

NGÀY CƯỚI

Hôm nay trăng đẹp qúa . Trăng rọi vào cửa sổ , nơi tôi đang ngồi gõ lóc cóc trên bàn phím để nhớ , kể về nơi xưa chốn cũ .

Trăng rằm tháng giêng dù cũ mất hai ngày nhưng Trăng vẫn dịu dàng vằng vặc cùng tôi .

Hôm qua mây che nên Trăng không đến .

Trăng theo tôi từ hiên gác nhỏ có dàn Thiên Lý ngạt ngào hương , đủ để say sưa hát đi hát lại Nguyệt Cầm không chán , khi ngón tay đau buốt mới thôi . Trăng chênh chếch trên ngọn dầu cao cười cợt làm quen . Trăng theo đi uống café , Trăng trốn sau dàn hoa chuỗi ngọc .

Rồi Trăng theo tôi đến nơi có hương cau hương bưởi , Trăng trốn trong khóm tre tàu , Trăng ẩn trong rặng lồ ô , đủ cho tôi ngân nga Nguyệt Ca đủ cho tôi đung đưa hồn xác thong dong lòng võng nhỏ , tiếng muỗi vo ve , vài con đom đóm bay vèo , vướng dòng tóc xõa . Trăng như cười cười khi tôi học xuống giọng câu xề và hình như Trăng có vỗ tay theo .

Trăng sừng sững phía trước tôi áp má phía sau gío thổi đùa vào mặt , hương Trăng nồng nồng , đêm êm êm hạnh phúc .

Và bây giờ Trăng vẫn đang bên tôi hơn nửa vòng trái đất , vẫn dịu vẫn dàng vẫn hay lẩn trốn để tự tôi phải chạy đến áp má vào Trăng , tự tôi phải chạy đến đón lấy bằng hai lòng bàn tay . . .

Trăng ơi ! Trăng đâu có một mình . . .

Hôm nay lại trăng Trăng lơ lửng nhánh cây trăng rọi vào khung cửa . Trăng bên mình , mình bên trăng , bao nhiêu năm rồi Trăng nhỉ mình bên nhau ?

Hương Trăng vẫn nồng nồng yêu thương .

Ngắm lại những ngày mình bên nhau

Vẫn mãi xanh tươi chẳng úa nhàu

Em vẫn yêu tình yêu thiếu nữ

Vẫn đợi chờ vẫn nhớ vấn vương

Anh bên em trong từng hơi thở

Em bên anh buộc sợi yêu thương

Mình dìu nhau vượt bao sóng dữ

Tựa vai nhau hạnh phúc mỉm cười

Tóc phai màu thời gian có cạn

Hai đứa mình vẫn hát tình ca

Bờ vai anh là nơi em tựa

Vòng tay em là chốn anh cần

Hai mươi, ba mươi năm khoảnh khắc

Chỉ tình mình nồng ấm không phai .

Anh ! có thể anh không nhớ giống như mọi năm , để có người phải nhắc , anh lại mỉm cười nheo mắt kể :

Ngày này năm . . . hai đứa đi uống cafe Tùng .

Ngày này năm . . . hai đứa tìm cách sống còn . . .

Ngày này năm . . . em bị bắt , bị cắt mái tóc dài . . .

Ngày này năm . . . . . .

Anh nhất định không nhớ ngày em muốn nhớ . . . Anh lúc nào cũng gàn . . . cũng muốn khác thiên hạ .

Có lẽ tại vậy chăng mà anh lúc nào cũng là người trong mộng của em ? đưa anh xem cái nhẫn mỏng gần đứt ngang , anh cười bảo . . . em còn có nhẫn anh đâu có cái nào đâu ?

Ai cũng có hình , em đòi đi chụp hình lại , anh cười . . . để người ta cười à .

Cứ thế hai đứa y như hồi mới gặp . . . dù rằng . . . anh đếm đi rồi nói em nghe . . . bao nhiêu năm .

THƯỢC DƯỢC

Vừa thoáng nghe em hát

Lời ca em thiên thâu

Đứng im ngoài hàng dậu

Em mỉm nụ nhiệm mầu

Lặng nhìn em kinh ngạc

Ta sụp lạy cúi đầu

Vài câu thơ của Quách Thoai đủ diễn tả những đóa Thược Dược vườn tôi . Thân mong manh thảo, nâng đóa hoa diệu kỳ bao nhiêu lớp cánh . Ngắm hoa tưởng như nghe hoa đang hát, đâu chỉ mình nhà thơ mà cả tôi trong đó .

Nhìn những đóa hoa lại nhớ một đọan thơ Tagore , đọan thơ rất hay trong tập Tâm Tình Hiến Dâng .

Nếu em chẳng hé một lời
Anh cũng đành lấy im lặng nơi em
Mà lấp đầy tim mình
Anh sẽ nín thinh chịu đựng
Như đêm tối có trăng sao canh chừng
Như đêm tối cúi đầu kiên nhẫn
Rồi bình minh thế nào cũng tới
Bóng tối rồi sẽ tan đi
Tiếng em cao vút lên cao
Tiếng em cất thành tiếng suối lóng lánh tỏa khắp trời mấy
Từng lời ân cần em nói vào tổ chim anh gầy nuôi
Tiếng em cất thành ánh nắng rực rỡ vườn cây anh trồng .

Hái bông hoa nhỏ bé này đi
Đừng ngại ngần gì anh ơi
Đừng trù trừ gì anh ơi
Em sợ hoa rụng cánh rơi
Tan vào vũ trụ mất thôi

Ý thơ mượt mà , nỉ non , yêu thương đầm ấm . Ôm đàn hát . Có biết gì nhiều hơn khóa sol và bảy nốt nhạc . Các bạn xưa cùng nhau hát, hát những lời thơ

Sụp lạy cúi đầu

vì nét đẹp bất ngờ tìm bắt được, vì âm thanh tạo hóa ban cho nghe được . Chừng như em đang hát , chừng như gío đưa giọng em vút cao, chừng như mây lãng đãng nâng cung bậc bổng trầm . Đóa thược dược trong cung xưa nào ai óan , những lớp cánh chồng chất nỗi niềm . Đóa thược dược vườn tôi cũng rất nhiều lớp cánh nhưng chồng chất chia xẻ, ủi an . Dù héo tàn, hoa vẫn luôn một đóa vẹn tuyền , không rã cánh tả tơi .

Mấy mươi năm bạn cũ , hát lại bài thơ cũ, điệu đàn hòa âm rộn rã , thay tiếng đàn thùng đơn sơ. Tôi cũng cất tiếng hát , hát lại bài thơ cũ , nhưng tâm tình nguyên vẹn thuở nào , búng dây tơ hát cho anh nghe .

Hái bông hoa nhỏ bé này đi
Đừng ngại ngần gì anh ơi
Đừng trù trừ gì anh ơi
Em sợ hoa rụng cánh rơi
Tan vào vũ trụ mất thôi

Hãy cho mọi người cùng nghe lời yêu thương em dành cho anh, chứng tích vững bền , trơ trơ tuế nguyệt, dập dềnh sóng gío gian lao vẫn kiêu hãnh nở hoa .

Vẫn thanh thản cất tiếng, thành tiếng suối, thành ánh nắng , ngay trong những ngày u ám Đông sang .

TIỄN BƯỚC SANG NGANG

"Hết ấu thơ rồi

Cửa đời mừng em đẹp lứa đôi

Gắng sức theo chồng

Vợ hiền là trăng rằm sáng soi

Hạnh phúc tròn tươi

Nào cần nếp sống nhàn vui

Mà là mái ấm tình đôi

Một lòng mến thương nhau hoài"

(Hòang Trọng)

Có một ngày đã lâu rồi anh hát như thế , anh chúc như thế cho người em, người học trò của anh phải không ? Học trò nhưng hỗn láo không gọi "thầy", chỉ bắt buộc lắm mới gọi thế thôi , bao lần trong gian nhà nhỏ, kê bao nhiêu là bàn cùng các bạn học thêm toán lý hoá , học trò cứ "anh . . .thầy" líu lưỡi . Bắt đầu từ đâu nhỉ , từ là bạn của ông anh h&#7885; , đến thành thầy dạy kèm, đến thành . . . chả thành gì chỉ biết "anh thầy" hay lên giọng trong lớp "Còn đợi mùa Thu nào nữa" khi học trò lười biếng, chối không muốn làm bài tập ở nhà .

Lớp học là một căn nhà trệt , có hàng rào chung với nhà bác B . Thành phần giảng dạy gồm hai anh em ruột, lâu lâu kèm thêm vài ông bạn thay thế, tất cả đều trẻ, thầy trò xấp xỉ tuổi nhau . Các thầy là sinh viên còn bận rộn giấy mực, chưa dính dáng thật sự đến chiến tranh, đến nổi trôi đất nước, nhưng lý tưởng làm trai ngùn ngụt, muốn dùng sự hiểu biết san xẻ cho thế hệ đàn em . Trung tâm Khuyến Học được thành lập chỉ họat động dạy kèm trong mùa hè đủ cấp lớp, có lớp chiều, lớp sáng và lớp tối. Con trai bác B. , Thành mặt đầy mụn trứng cá , mỗi lần nói chuyện với con gái , hai má cứ đỏ bừng bừng . Thành có anh bạn ốm nhom cao khều, da trắng nõn như con gái là Sơn . Thành học dốt, Sơn học giỏi, nhưng khổ nỗi sáu cô con gái lại học giỏi hơn gấp bội . Em ngồi bàn đầu chung với Thành và Sơn vì mắt yếu . Thêm con nhỏ Phượng cặp kính mắt dầy cộm, bị gọi là Phượng mắt ve chai .

Hồi đó đi học kèm mùa Hè vui lắm, sáng đi bơi, trưa về đi học . Mười bảy bẻ gẫy sừng trâu , chắc mười sáu phải ăn cho đủ sức lớn, nên ăn cơm nhà chưa đủ , phải đi ăn hàng thêm để không bị kiến bò bụng (đói) khi ngồi học. Từ lớp học phải băng qua đường Nguyễn Biểu mới đi ăn hàng được . Hàng ăn bán ê hề trước cổng trường Thánh Linh. (Từ Nguyễn Trãi , quẹo vào Nguyễn Biểu hướng lên cầu chữ Y, rẽ phải là gặp trường này , rẽ trái là đến trung tâm Khuyến Học) . Đến lớp , dựng xe đạp xong là rủ ngay Phượng, Nhung, Cầu chạy đi ăn hàng cho kịp. Nào là bột chiên của chú Sáng người Hoa , hai tay chú dùng hai cái xẻng , lật những miếng bột vuông, hình con cờ , trên chảo chiên như múa , mùi hành, mùi trứng thơm nức mũi. Hàng đậu đỏ bánh lọt, có những hũ đậu xanh, đậu đỏ, đậu trắng màu sắc đã bắt thèm , có cái máy bào đá bằng tay , mỗi lần chị bán hàng xoay tay quay, cục nước đá bị bào làm văng tuyết ra chung quanh thật đẹp . Hai món này vẫn không quyến rũ bằng hàng chuối nướng nước dừa . . Món này đặc biệt lắm . Bà bán có nguyên quầy chuối sứ vừa hườm chín, vỏ còn xanh , một cái vỉ đựng than hồng nổ lép bép . Bà xếp những trái chuối đều đặn trên vỉ, lật qua lật lại đ̓1;n khi vỏ chuối mọng lên, bà bốc chuối ra, cho vào tấm thớt ép nó dẹp lại , lột vỏ rồi lại bỏ lên vỉ , lại nướng , học trò đã đến giờ vào lớp, chuối nướng vẫn chưa xong , năn nỉ : “Dì lấy nó ra đại đi, chát chút cũng được mà ?” Bà bán hàng coi như không nghe thấy , vẫn đợi cho trái chuối nóng thật nóng, nóng đến độ mật tươm ra vàng ửng, mới chịu gắp ra đặt lên miếng lá xanh biếc , chan một muỗng nước cốt dừa lên mặt . Nước cốt dừa sánh đặc, điểm hành hương xanh lam , vừa chạy về lớp học vừa cắn chuối nướng . Ánh mắt “anh thầy” lạnh tanh , giọng “anh thầy” chan chát : “Ăn hết đi rồi vào lớp” . Có nghĩa là cả lớp phải ngồi đợi em ăn cho xong . Thế mà vị chuối nướng nước dừa vẫn ngọt ngào béo ngậy làm sao . Đã lớn, đã biết làm dáng ai mà có thể như thế nhỉ .

Một thời tuổi trẻ, tuổi thanh xuân nhí nhảnh, hồn nhiên , “mộng ngoài cửa lớp" , thơ viết tràn đầy vở tóan , nào là

Dưới chân ngập ối hoa vàng

Người xa xôi lắm ta càng nhớ thương

Nào là .

Dỗ hộ em lòng triền miên sóng vỗ

Trôi lang thang không gặp thác hay ghềnh

Vì hồn em không được vướng chân anh

Tóc không phải dây tơ tình vướng víu .

mạnh bạo hơn

Làm sao định nghĩ được tình yêu

Có nghĩa gì đâu một buổi chiều

Nó chiếm hồn ta bằng nắng nhạt

Bằng mây nhè nhẹ gío hiu hiu .

Ừ nắng rất vàng rất mong manh , nắng hạ luôn mơn man dù nắng rát . Những câu thơ cứ thuộc làu làu dù chả hiểu nhà thơ nhớ nhung thế nào, tình yêu là thế nào , cứ chuyền tay nhau chép . Thầy mở vở chấm bài tập tóan, thấy thơ chép đầy bên cạnh la vang trời : “Sao viết bậy trong vở” , học trò trả lời : “Thơ Huy Cận, thơ Xuân Diệu, thơ Vũ Hòang Chương . . . mà bậy hả anh . . .ư thầy ?”

Một chữ cũng là "thầy" . Quân, sư rồi mới phụ nên cô học trò tôn "anh thầy" dạy kèm thêm lên một bực, vì xã hội đã chẳng còn vua . Tức là sợ “anh thầy” một phép , chỉ sợ trong lớp thế thôi, chứ ra khỏi cửa lớp thì còn lâu , ngu sao mà sợ . Sợ một phép có nghĩa là không ăn vụng, ngồi chăm chỉ nghe giảng đạo hàm , lâu lâu hỏi một câu không thông minh tí nào hết : “Học cái này làm gì hả thầy ?”

Thầy ú ớ :

“Lo học đi ở đó lo hỏi” .

Hay tròn m&#7855;t

“Khi không kiếm ra hàm số, kiếm ra phương trình bắt người ta học chi cho khổ vầy nè thầy ?”

Thầy nổi giận :

“Thích thì học không thì về, đừng hỏi”

Cúi đầu mắt ngân ngấn, ai dám về chứ . Tan học , dẫn xe đạp ra đến cổng

“Thụy vô biểu”

Thầy gọi giật lại .

“Hồi nãy anh nóng la bậy đừng giận”

Tóc xõa che mặt, gật nhẹ rồi thôi . Giận làm gì , mai kiếm chuyện phá nữa , nhưng có phải đâu lúc nào cũng tìm cách phá thầy , có khi bảo vệ thầy khỏi bị phá nữa mà . Nhớ lần thầy hăng hái giảng hình học , tay đầy phấn , bôi lên mặt như mèo , mấy đứa khúc kha khúc khích . Em không cười, làm mặt nghiêm nhìn “anh thầy” chăm chú , rõ ràng thầy bối rối , cứ nhìn, thầy khổ sở giương mắt dò hỏi . Học trò thong thả lấy ngón tay chỉ vào mặt mình, nơi mặt thầy dính phấn , thầy tinh ý lấy khăn tay ra lau . Nhỏ Phượng đẩy sang tờ giấy : “Sao mày chỉ làm chi, để ổng có hề cho vui” . Mấy đứa ngồi đàng sau lưng lấy bút khều ra dấu , lát biết tay khi không tài lanh . Thế mà những con số đỏ luôn bị dấu trừ , kèm thêm câu : "học giỏi nhưng cần cố gắng hơn". Có lần so sánh bài làm với bạn, tức khí "học trò" mang vở lên thưa : “Sao anh . . .í thầy cho Nhung điểm lớn hơn , ra cùng đáp số chớ bộ" . "Anh thầy" ngon lành bảo :"tại ghét cái tội hay phá" . Không biết anh thầy có nhớ câu nhất qủi nhì ma thứ ba là học trò không , nỡ lòng nào trừ điểm của người ta .

Trong lớp học này, ngòai tóan lý hóa hai ông thầy còn dậy cả nhạc , không trong chương trình nhưng là dậy thêm ngòai giờ hoc. Thời đó nhạc Trịnh Công Sơn thịnh hành lắm, những ca khúc da vàng, những đại bác ru đêm vọng về thành phố , bên cạnh như cánh vạc bay, mây hồng ướp đầy mưa hè bất chợt . Nhớ bài nhạc Người Về Bỗng Nhớ , thầy dạy tóan dạy luôn cho cô em học trò, rê sao cho tròn nốt nhạc : La la lá lá la la là la lá . . . .trên chiếc đàn mandolin

“Mùa Xuân yêu em đồi núi thênh thang

Hồ nước long lanh ngàn cánh vàng

Ngày ta yêu em màu lá thanh xuân

Chờ đến thu sang rồi hãy tàn

Đàn chim bên sông chiều chiều rung cánh

Người ngồi trên bến nhớ mênh mông

Bàn chân đi xa người về bỗng nhớ

Từng đêm nghe gió ru ơ hờ ...”

Chỉ vài câu thế thôi, nhưng đọan nhạc dạo lạ lắm, nó c̗3; mơn man đâu đó mãi đến ngày này .

Rồi thôi không học kèm nữa lần cuối cùng còn ghé trung tâm là lần tổ chức văn nghệ Trung Thu năm 1973.Những màn múa tập dượt cho các em tuổi từ 10 đến 12 , dễ thương ơi là dễ thương , điệu múa, bài hát đơn sơ của hướng đạo

“Ngày xưa ấy có bóng dáng tha thướt yêu kiều

dòng sông xanh lượn bên lũy tre cô liêu

thiết tha như sáo diều đầy vơi mến yêu

lòng nhủ lòng dù ngàn năm vẫn yêu thương

……. Cớ sao không lưu lại người yêu dấu ơi

Đôi ngả đường đành chờ nhau cuối chân trời”

Rồi bạn hát “Ngày xưa Hòang Thị” cho em múa cùng với P. , chùm hoa trao vội vàng luống cuống . Nhặt cả thúng lá vàng trong vườn Tao Đàn để tiết mục Thu Vàng có lá rơi rơi .

Rồi áo vàng ngã xuống sân khấu , vì nóng ngộp và đói . Viên thuốc ân cần ai mang đến cho uống , lởn vởn trong đầu chút tri ân ngày đầu mới lớn . Để mãi nhớ cội ỷ lan đầu đường Phan Văn Tri ngay góc đường Cộng Hòa, chậu lan đất tím anh trồng bên khung cửa trên lầu, một lần những nhánh hoa vội vã đến nhà trước giờ giao thừa điểm, thưở còn hát thanh bình ca . Khoe với bố “anh thầy” thương con lắm , khi bố đưa bó hoa gói vội trong trang giấy học trò .

Rồi nóng ngộp và thay đổi mùa hè 1975 đến . Rồi tất cả chia xa , bạn học chung lớp Khuyến Học ngày xưa bôn ba trôi nổi . P. kéo em đi giao hàng xe đạp cho người bán lẻ . N. và mẹ già sống trong cơ xưởng thép dưới dốc cầu chữ Y bị đuổi ra khỏi nhà phải sang sống trong căn chung cư nhỏ xíu bên quận 8 . Đến thăm bạn , hai đứa nhắc về lớp học cười buồn . C. , dáng cao tóc ngắn một thời là bạn thật thân của thầy L , những tưởng sẽ có đám cưới , ngờ đâu đọan đứt chia lìa . Tình thầy trò dạy kèm , ít khi nào thành sự thật, vì nó chỉ xẩy ra trong khỏang đời học trò đang bắt đầu học làm người lớn, và thầy cũng đã chín chắn công danh gì lắm đâu , không đủ điều kiện ắt có và đủ để thãnh tĩnh yêu đôi lứa . Nếu nhắc lại chắc cả thầy lẫn trò đều cười xòa xí xóa .

Đến ngày em là “Kẻ theo chồng bỏ cuộc chơi” anh đã giúp cô em gái dựng cổng kết hoa, đến chụp hình chụp ảnh . Mắt nai tròn , ngấn lệ nhạt nhòa lo lắng tương lai mập mờ sợ hãi , không biết trôi nổi ra sao .Những công thức đạo hàm giải trực tiếp, chi chít những chữ s&#7889;, trên bảng đen ngày nào vẫn không rối rắm bằng khỏang đời trước mặt .

Bẵng đi bao năm không gặp , gặp lại anh Sai-Gòn thay đổi , chồng đi ở tù, con còn nhỏ dại, anh đến thăm . Những đóa hồng xinh nằm trong giỏ cói , sinh nhật em anh vẫn nhớ . Đêm mưa lạnh , bà nội ngồi tiếp chuyện , anh úp mở từ giã vượt biên . Mắt anh quầng thâm lo lắng . Từ lúc đưa nhau về, là biết xa nghìn trùng tít tắp, sợ lại giống như anh Nghĩa bạn của anh , cũng ghé chào từ gĩa, rồi biết tin chỉ còn là hồn lạc biển đông.

Xa hơn hai mươi năm rồi , bất ngờ nghe lại tiếng đàn xưa , giọng hát cũ , cũng âm vực hơi cao hơn cuối câu . Ai bảo lòng không xao động , chuyện thật tưởng như mơ . Xao như gío lay nhẹ mặt hồ yên ắng, xao như ánh nắng rọi chói mắt vô tình . Đời sống đã chia nhánh sông muôn ngả , tóc có sợi phai sợi rối, nhớ lại thênh thênh một phần đời nhẹ nhàng êm ả . Nhớ lại để biết trong đời có những người bạn đã và vẫn đang cùng nhau thở chung bầu khí, cùng chia với nhau hoạn nạn, hạnh phúc đời nhau .

Còn mùa Thu năm nào nữa . . .Thu vẫn cứ còn như người vẫn cứ còn và nhớ .

Có lẽ phải xin lỗi "anh thầy" nếu ánh mắt của em có làm thầy luống cuống , hai vòng tròn không có điểm giao nhau . Những đạo hàm dài lê thê giải được nhưng đường thẳng song song , gặp nhau nơi vô cực khó tìm .

Những lời xin lỗi không bao giờ muộn màng . Nhưng xin lỗi làm gì khi kỷ niệm là những hạt kim cương lóng lánh .

Rất vui rất vui khi biết anh bình an, hạnh phúc . Và em biết anh cũng rất vui khi lời anh chúc em trong ngày cưới đã thành sự thật . Em nợ anh lời chúc phải không ? Trả anh nè

“Chúc anh hạnh phúc cùng chị và cháu , giữ tâm hồn thanh thỏa như đóa lan đất ngày nào . Âm nhạc đã là bạn anh trong thời gian khốn khó , hãy chia xẻ hạnh phúc với âm nhạc bây giờ anh nhé .” Em nhắn chị vài lời được không ?

“Chị đã có người đàn ông đáng qúi trong đời , anh chân thật , lương thiện . Sống có lý tưởng trong mọi hòan cảnh éo le . Và điều qúi nhất em biết là anh rất thủy chung ”

TRÀ MỘC

Em đừng cười chị lan man từ cây dâu nuôi tằm lại sang cây đến chè em nhé . B'Lao là thế , là chè, café và tơ tằm . Phải sống và cùng làm việc , em mới biết qúy nhánh lá cỏ cây , biết yêu hoa kết trái hạt cho người và biết lắng nghe âm điệu giao hưởng của từng mùa , mỗi tiết . Đi hái chè vui lắm , các cô đội nón lá, mặc áo tay dài, dùng khăn che kín mặt chỉ còn đôi mắt long lanh , vì sợ nắng làm đỏ au đôi má . Sau lưng cái gùi đong đưa theo nhịp bước . Tưởng tượng cây chè cao chỉ vừa ngang thắt lưng , tay các cô thoăn thoắt hái lá , miệng các cô líu lo chuyện trò. Hái chè khéo không dễ đâu đấy nhé , chỉ hái đúng đọt chè gồm ba lá không hơn không kém , lá chè này sẽ cho lọai chè ngon hạng nhất . Lần đầu học hái chè , thay vì quăng lá chè đã hái vào gùi , chị ném tụi nó bay tung xuống đất . Các cô hái quen, họ nắm lá chè thật chặt trong lòng bàn tay, tung cao lên trời , những lá chè làm như biết bay, xoay tròn trên không, đáp nhẹ nhàng vào giỏ . Nhìn thì dê khi làm mới biết là khó em ạ . Chị vẫn nhớ những đêm làm trà . Sau bữa cơm chiều , chỉ người trong nhà với nhau , bếp được nhóm lên . Cái bếp này to lắm, dựng bằng gạch đỏ và xi măng đủ cho cái nồi đường kính khỏang một thước , cao cũng cỡ chừng đó . Nồi này dùng để luộc chè . Củi thường mua từ những người Thượng , họ vào rừng thồ cây về bán cho dân Kinh làm trà . Chị cũng đi gom củi , thấy cành cây gì trên đường đi hái chè là gom về hết . Nhớ có lần hai chị em , hí hửng khiêng một cây thật to bên đường, mong được nhà khen sau khi tháo mồ hôi gần cây số đường ngoằn ngèo khúc khỷu , nào ngờ làm thành một chuyện cười ra nước mắt cho mọi người cả tháng trong làng . Cây ấy là cây bông gòn không đốt được , nó chỉ âm ỉ không cho lửa , chẳng ai thèm lấy . Ngồi canh lửa đợi nước sôi , bao nhiêu chuyện được bà nội kể cho nghe từ ngày xa xưa ngòai Bắc, Hà Nội có 36 phố phường, nhà thờ Chánh Tòa ra sao ? Bố gặp Mẹ thế nào . Trời lạnh ngồi quanh lửa ấm, những củ khoai mật vùi trong tro, những trái bắp vừa bẻ trong vườn ngon không thể nào tả được . Nồi to nên đồ dùng để vớt lá chè cũng to . Người ta dùng sợi dây thừng bắt ròng rọc trên xà ngang , thả sẵn dụng cụ vớt lá vào nồi nước , khi nước vừa sôi , những bao chè đã hái khi sáng được cho vào nồi , khi lá chè vừa tái , kéo ròng rọc lên là vớt được hết lá ra , đợi cho lá chè thật ráo đổ ra sàn nhà . Khi hơi nóng vừa tan hết là đến giai đọan dần chè . Dần có nghĩa là làm lá chè dập đi , có nhiều cách lắm , nếu ít thì mình dùng chày để đập , nhiều quá thì mình rửa chân cho sạch, rồi leo lên dặm, vò lá . Ngày kế tiếp đã có thể xấy trà . Xấy trà đơn giản lắm , chỉ c̐7;n cái mẹt (xàng) và tấm cót cao tám mươi phân quây tròn lại là xong .Trong phòng xấy trà mộc , người ta thiết kế kiểu thủ công hay lắm , những cái lò được xây dọc theo bờ tường , đường kính khỏang hai mươi centimet , cao hơn mặt đất khỏang ba viên gạch thẻ , em hình dung ra cái khuôn bánh đổ bánh khọt thế nào thì lò xấy trà của nhà chị như thế . Mình để mẹt chè lên trên cái bồ , chè trải vừa đủ trên mẹt không dầy qúa , không thưa qúa , lửa than nhỏ hiu hiu làm lá chè khô lại . Xong giai đọan này chè đã có thể đem bán cho nhà buôn . Họ sẽ ướp thêm hương vị , đóng gói mang ra thị trường . Quanh nhà chị có trồng hoa sói, hoa ngâu . Những chùm hoa màu vàng , hạt nhỏ li ti , hương không nồng nhưng khi ướp vào trà , trà tỏa hương ngào ngạt . Tẩm hương vào trà là cả một công trình . Trong công nghệ thế nào chị không biết , ở nhà chị thấy bà nội lấy lá chuối gói trà mộc vào với hoa ngâu , hoa sói , hay khi đi chợ, có hoa sen búp, bà cho nhúm trà vào giữa nhụy, túm cánh hoa lại , để một đêm . Sáng hôm sau , nước vừa sôi , thả trà vào ấm , đợi trà vừa thấm , bà nhẹ nhàng chuyên trà sang chiếc tách sứ xinh xinh , khói trà nhẹ lan, tỏa hương phảng phất . Ngày ấy chị chỉ biết thưởng hương trà , chưa biết hưởng vị trà tiếc ghê em nhỉ

VỊ ĐẮNG

Những đồi dâu đồi chè đầy ấp mộng tưởng thời thiếu nữ mộng mơ của chị , lá chè nõn xanh , hương cỏ ngãi hương dìu dịu màu mây trời thanh thanh, ướp mật hoa café thơm ngát . Chung quanh nhà chị ở , tòan là cây cà phê , hương hoa cà phê nồng đến nỗi sau một đêm quên đóng cửa sổ , buổi sáng chị bị say không thức dậy được , ai nào biết trong hương hoa cũng có chất làm mình say em nhỉ .

Những cây cà phê lá xanh ngăn ngắt , lá xanh hơn chuỗi ngọc bích xưa bà ngọai chị đeo trên cổ . Bà là người Hà Nội, giọng bà nhỏ nhẹ ngọt ngào , bà thích mặc áo dài lụa, quấn khăn nhung . Chuỗi ngọc bà đeo chị rất thích , trước khi mất , bà tháo ngọc rời ra từng hạt, cho các con, các cháu giữ làm kỷ niệm . Hạt ngọc ấy là chiếc nhẫn chị đeo trên ngón tay áp út . Hạt ngọc có lúc lẫn vào với trái cà phê chưa chín . Lẫn vào những cành cà phê nặng chĩu hạt trong vườn .

Hoa cà phê trắng , trắng ngọc trắng ngà , trắng lung linh nắng, trắng xóa ngút ngàn , trắng thẹn thùng e ấp , trắng như trăng vời vợi đêm trong . Chị thích ngắm vườn cà phê mùa hoa nở , mỗi ngọn gío thổi ngang làm hoa xôn xao chao đảo , làm hoa cuống qúit t&#7887;a hương . Hương ngọt như chén thạch ngày hè , hương làm đớ lưỡi không thốt nên lời ca ngợi . Cảm giác của chị khi đứng một mình giăng tay nhắm mắt hít hương hoa trong khu vườn cà phê bát ngát .

Cây cà phê to thật to như cây mít cũng có , cây lùn vừa vừa như cây trứng gà cũng có , tụi nó giống nhau ở chỗ những tàng lá vươn dài , những nhành mong manh nhưng sức chịu đưng dẻo dai . Không dẻo dai làm sao cưu mang nổi bao nhiêu là hoa là trái . Đến mùa cây cà phê đơm hoa, trên cành chi chít nụ là nụ , những nụ nhỏ dài thanh thanh như nụ hoa dạ lý , đơm từng chùm dọc theo kẽ lá , những con bướm bay lượn tung tăng đua cùng ong hút mật . Khi hoa kết hạt , cánh hoa héo dần tàn tạ, hạt nhô ra đẹp nõn nường , và kiến bắt đầu gầy tổ . Chị ghét những con kiến đi từng bày rồng rắn, có khi nó rớt lên tóc , bò xuống gáy cắn đau lắm cơ , kiến vàng vườn cà phê nổi tiếng là dữ . Có vườn cà phê , người chủ rất sợ mấy con chồn , tụi nó làm hang dưới đất cắn nát rễ cây , làm cây yếu dần rồi chết . Mỗi lần đi dọn cỏ trong vườn nếu thấy cái hang tròn tròn là phải hun khói đuổi chồn cho bằng được mới thôi , những lần ấy vui lắm , cả một góc vườn xôn xao . Chồn có lọai chồn hương có lọai chồn hôi , gặp con chồn đèn là tim chị nhảy thót , nó cứ thấy đèn là mò tới , có đêm mang đèn dầu đi sang nhà hàng xóm về , gặp chồn đèn chị ném cả đèn mà chạy. Con chồn có đôi mắt ma qúai thấy ghê lắm , cái màu đỏ đỏ vàng vàng kỳ cục . Thế mà nhiều người lại thích cà phê cứt chồn , họ trả gía cao hơn gấp ba lần cà phê thường .Người ta bảo hạt cà phê lấy được từ phân chồn ngon hơn cà phê hái trên cây ! theo chị thì mấy con chồn ma mãnh đợi ban đêm leo lên cây, lựa tìm những trái chín ngon lành ăn thỏa thích sau khi đã tiêu hóa hết phần ngọt ngào của trái , chúng thải ra hạt . Dĩ nhiên hạt từ trái ngon , phải ngon là đúng rồi . Cái lợi từ những hạt cà phê cứt chồn không bù lại được cái hại từ sự phá phách của chúng .

Hái cà phê có cái thú của leo trèo . Ai cũng có thể hái cà phê , những chú bé sau giờ học hành ở trường được nhờ leo cây thích lắm , thấp thì hái nhánh thấp, cao thì với nhánh cao, đàn ông con trai leo lên thang , đàn bà con gái tìm nhánh vừa tay mà hái . Cái túi vải bên hông , lựa cành nào trái đỏ thật nhiều vin xuống thấp tha hồ lảy trái . Cả nhóm người , vừa là gia đình vừa là họ hàng đến giúp công, nói cười rôm rả . Dĩ nhiên lâu lâu phải một m̒7; nhảy choi choi vì đụng tổ kiến vàng .

Có trái cà phê rồi , mang phơi thật khô , xàng , xấy , xẩy vỏ đi chỉ còn lại hạt , những hạt cà phê có màu vàng thật nhạt pha chút nâu đất xỉn , mùi ngai ngái chua chua . Lúc trái còn tươi màu đỏ , nhấm nháp phần thịt mỏng tanh của trái , có vị ngòn ngọt pha chút chan chát ở đầu lưỡi , phần hạt cà phê chả có vị gì , chỉ nhàn nhạt chán ngắt . Thế mà rang xong , xay nhuyễn , dùng nước nóng lấy những tinh túy trong tâm cà phê ra nó lại cho vị đắng lạ lùng . Đắng quyến rũ , đắng nghiện ngập , ai đã uống cà phê mà không nhung nhớ , ai đã không từng một lần bước vào quán cà phê .

Vị cà phê trong qúa khứ , đã có thời được gọi là linh dược , với chị nó là vị tưởng nhớ , vị nhớ nhung . Pha cà phê có đôi lúc là một nghi thức

Nước thật sôi tráng cái tách .

Cho cafe vào phin , cho tí nước sôi vào vừa đủ thấm cà phê. Đậy phin lại đếm thật chậm đến 5 hay nghêu ngao hát một câu thôi :

Áo xưa dù nhàu cũng xin bạc đầu gọi mãi tên nhau.

Mở nắp phin cho nước sôi vào phin, đặt phin lên cái tách vẫn còn ấm. Đặt cái tách vào cái chén đựng nước sôi để giữ độ nóng .

Chị ngồi xuống , ngắm từng giọt cafe rơi nhẹ.

Giọt nâu không tí tách

Giọt hổ phách long lanh

nhẹ nhàng nhấc phin ra khi chưa rời giọt cuối

Đong ngọt ngào óng ánh

Vào vị đắng cuộc đời

nâng tách lên môi để biết

Còn đậm đà hương cũ

Dù tháng ngày tàn phai.

Chừng như chút gió rét

Rừng thông xưa lùa về

Chừng như tiếng giày gõ

Ngoài cổng cũ rêu khô

Chị nhớ hòai mùa cà phê cuối cùng trước khi vườn cà phê không còn là của mình nữa , bà của chị cho người đến cưa hết những cây chung quanh nhà , nhìn từng cây bị đổ xuống , lòng chị nhói đau chia lìa đòi đọan . Nghĩ đến những khi làm cỏ chung quanh gốc , cái xà bất (dụng cụ như cái liềm cắt lúa nhưng ngắn hơn , được gắn vào cái cán dài hơn thước , vừa đủ cho mình đứng thẳng người cắt cỏ dưới gốc cây ) dựng bên cạnh, ngồi nghỉ mệt dưới tàng lá ngắm mây bay, ngắm những con chim chuyền cành ríu rít, vẽ những hình vô dạng ngoằn nghèo , lăng quăng vô nghĩa trên đất. Nghĩ đến đời người khỏanh khắc vô cùng , có không ngắn ngủi . Nghĩ đến tương lai, nhớ về qúa khứ , đắng ngọt hòa lẫn tan trên đầu lưỡi , đọng lạ;i một góc nhỏ trái tim .

TƠ TẰM

Em ơi ,

Đọc thơ em viết cho chị xong , lòng chị mướt như vườn trà Bảo Lộc sau cơn mưa phùn buổi sáng . Ngày đó , có lần chị được sống với vườn, với rẫy . Những sườn đồi xanh biên biếc , buổi sáng rực rỡ ánh dương hồng, buổi chiều ngậm ngùi chân mây tím . Tâm trạng con người từ thành phố về sống với ruộng rẫy khó tả làm sao , lâng lâng buồn , man mác nhớ . Trời đất thật gần .Chị thấy nhừng đám mây mang mưa đến dần từ ngọn đồi bên cạnh . Nhìn những người hái chè vội vàng chạy trú mưa , chị thản nhiên cho mưa vương tóc , gội đầu đã có cỏ ngãi hương . Trên đồi chè luôn có vài cái chòi để người ta trốn mưa trốn nắng , vào đó để mở gói cơm , gói xôi ra ăn bữa trưa . Em ở miền Tây khó tưởng tượng ra miền Đông đất đỏ phải không ? Khí hậu lạ lắm em ạ trời có nắng thì nóng ơi là nóng , chỉ cần cơn gío nhẹ em đã cảm ra ngay cái rét cóng vào xương . Vì khí hậu như thế nên ai cũng biết đan . Ngày đó mua được len mới để đan rất khó , người ta dùng áo len cũ tháo ra , giặt, phơi rồi đan thành áo kiểu mới . Hình ảnh những sợi len cũ hong ngòai sân nắng cứ lâng lâng thế nào , cũ gột rửa thay đổi thành mới , những mắc sợi len đan vào nhau từ hai que đan , được gọt bằng cật tre , đan lâu ngày mồ hôi tay thấm vào lên nước bóng lưỡng .

Khác hẳn với hình ảnh hong tơ . Tơ chị nhắc đây là tơ tằm em ạ , bên cạnh những đồi chè là những ruộng dâu được trồng để nuôi tằm . Con tằm mới lần đầu nhìn thấy ghê lắm , kinh lắm y như con sâu , nhưng khi biết nó rồi em sẽ rất thích , giữ nó trong tay man mát là . Từ khi mua trứng về phải để đèn ấp cho tằm nở , trứng tằm bé lắm chỉ bằng đầu tăm , khi nở ra chỉ thấy hằng hà những cái đầu tăm nhúc nhích , lúc ấy lá dâu hái về chỉ được dùng lá non , đã phơi khô nước , thái thật nhuyễn cho vào cái đĩa trẹt (dẹp) chỉ một đêm thôi cái đầu tăm phồng lên gấp ba , "Eo ơi con sâu !" chị đã la lên như thế lần đầu .

Nuôi tằm vất vả lắm , không khéo giữ gìn là tụi nó lăn ra chết . Khéo có nghĩa là phải giữ nhiệt độ vừa đủ ấm , trời Bảo Lộc (B'Lao) lành lạnh , nên phải để đèn trong phòng nuôi tằm , phải có màn cửa vừa vặn thế nào cho ánh sáng mặt trời không suồng sã rọi vào phòng , tằm chỉ cần ánh sáng dịu nhẹ xuyên qua kẽ lá . Ch&#7881; cần hai tuần đầu lau , thái lá dâu , sau khi tằm lớn vừa đủ chỉ việc cho lá vào nong tằm , chị quên kể thêm là từ cái dĩa trẹt sâu lúc nhúc sau khỏang hai tuần đã thay bằng cái nong đường kính rộng gần một thước , khỏang một tháng thành ba cái nong cho đến khi tằm ăn rỗi đã thành hơn mười nong . Tằm ăn rỗi là khi tằm ăn nhiều thật nhiều , vào phòng nuôi tằm em nghe tiếng rào rào như mưa , tụi nó ăn nhanh lắm , ăn đến nỗi cả thân mình dài khỏang ngón tay đeo nhẫn của chị căng tròn lên da mỏng dính trong suốt , chú nào màu vàng cho tơ vàng, chàng nào màu trắng cho tơ trắng . Lúc này khổ lắm vì phải tìm đủ dâu cho các anh chàng ấy ăn , ăn không đủ no là tơ không đủ đẹp .

Khi tằm đủ chín , là khi những cái né được mang ra . Né là cái giàn được kết bằng cành khô cao khoảng hơn một thước , làm thành từng bậc cách nhau cỡ một gang tay . Tằm được rải đều đặn lên né và chúng tự tìm chỗ chui vào nhả tơ . Khi kén vàng , kén trắng kết hình xinh xinh như qủa trứng chim là khi mình phải mang tất cả những giàn kén ra phơi nắng . Nắng càng to tơ càng óng mượt . Mùa phơi kén , đi dọc đường làng đẹp lắm , không khí mát lành lạnh , màu nắng vàng hực hỡ, nhảy múa trên đám dây tơ hông, mọc quấn quýt trên dậu trà tiên , ẩn hiện những né kén tằm tạo nên bức tranh góc cạnh đẹp lạ lùng .

Mùa kén chín là khi mình phải ươm tơ ngày đêm , không lấy tơ ra ngay , chú tằm cắn kén chui ra, hóa bướm bay đi mất em ạ . Tằm bay đi , có nghĩa là người nuôi tằm lấy tơ mất trắng cả vốn lẫn lời . Ươm tơ tại nhà rất thô sơ . Chỉ cần một cái motor để kéo guồng tơ đóng bằng gỗ dạng hình tròn , nằm bắt ngang trên một thau nước nóng sôi (hình dung cái ròng rọc kéo nước từ giếng lên), đủ làm chết con nhộng trong kén , ngay khi thả vào . Sợi tơ từ trong kén được những con suốt hình dạng giống như lõi chỉ bằng gỗ , xếp thẳng đứng , giàn hàng ngang xoay tít , nuốt vào bụng kéo lên guồng tơ . Ngày xưa chắc chắn người ta phải dùng chân đạp cho guồng và suốt chuyển động .

Ươm tơ không dễ dàng như vũ khúc chị đã xem và có thể em cũng đã được xem . Hình ảnh các cô gái mặc áo tứ thân , hai tay cầm hai đôi đũa , gõ vào nhau tạo nên thanh âm lóc cóc, theo tiếng nhạc :" Ươm tơ tằm ta kéo tơ dệt áo . . ." trên sân khấu tươi cười chúm chím , hòan tòan trái hẳn hình ảnh cô gái ngồi ươm tơ thật , trước thau nước bốc hơi nóng nghi ngút . Hai tay của cô, bị hơi nóng làm cho ửng đỏ, rát buốt , phải thoăn thoắt gắp tơ , hướng tơ vào suốt chỉ ngay khi vừa thấy mối đầu , nếu không làm thế , tơ sẽ bị rối bán không được giá cao . Ngòai trời dù có lạnh , nhưng những giọt mồ hôi cứ tuôn dài xuống miệng , mằn mặn .

Nhà neo người có lúc không dám bỏ đi ăn , chỉ một tích tắc thôi là những ngày hái dâu nuôi tằm đổ sông đổ biển .

Chị có đọc trong sách viết về tơ tằm , người ta bảo tơ phụ thuộc vào dâu . Lá dâu cho tằm ăn dày dặn tươi tăn thế nào , thì tơ dệt lụa chắc bền mềm mại thế ấy . Ngồi ươm tơ nhớ câu "Kiếp tằm phải nhả tơ" " Kiếp tằm phải vương tơ" mà thương . Có ai khóac lên người vuông lụa mà nhớ đến thân tằm ?

KHAI BÚT- Quý Mùi- 2003

Hương trầm thoảng nhẹ

Hoa khai nụ đầu

Nàng Xuân nhẹ gót

Len vào cùng hương

Mở lòng mừng đón

Phút đầu nguyên tiêu

Rộn ràng bỡ ngỡ

Như mùa Xuân đầu

Cùng nhau.

Xuân mãi trong Xuân

Xuân mãi Xuân

Tóc xanh một thuở

mãi bâng khuâng

Nếp nhăn ẩn hiện

Xuân! ừ nhỉ

Mỉm nụ vô ưu

Ừ! vẫn Xuân

TÂM CẢM

Tháng Chín ngày mười một, năm 2001

Tôi đã khóc bạn đã khóc và nhiều người cùng khóc trong ngày này ! máy bay đâm vào hai toà nhà cao ,sụp đổ tang thuơng , chết chóc . Bao nhiêu người đột nhiên mất nhau ! bạn nghĩ gì ? đời sống qúa mong manh ư ? Ngày nào còn nhau có nhau ? ngày nào mất nhau chẳng còn . Sự sợ hãi bao trùm , bạn có nghĩ đến Thượng đế ngay lúc này không ? kẻ hiền được cất về , kẻ dữ còn lại ngậm nhấm nỗi đớn đau mất mát .

Tôi xin được chia xẻ nỗi đau đớn không sao bày tỏ , chỉ nghĩ buổi sáng còn nhau ?

Làm gì nghĩ gì bây giờ đây ? làm tất cả những gì có thể cho những người thân yêu ? Những dấu hỏi cứ bay lượn trong đầu tôi . Cơn mê cũ chợt về , có một ngày súng đạn vô tình đã cướp đi bao mạng sống con người năm 1975 , tháng Tư năm đó . Ngay trong biến cố con người như tượng thạch vô cảm , không khóc được , không đau đớn được . Máu dồn ứ nặng ngực và tự hỏi : Sao không phải là ta thịt rơi máu đổ , bất đ&#7897;ng im lìm , mà là chồng , là con , là người thân kẻ thuộc .

Anh yêu ! nếu em là hành khách trên chuyến bay định mệnh , nếu em bị chôn vùi trong gạch đá ngổn ngang . Anh tìm được gì trong ngăn tủ áo ? Anh tìm được gì trong ngăn tủ lạnh ? Không còn gì đâu khi em đi mãi mãi ,không về , ngoài tình em yêu anh không phai nhạt , chắc gì anh cảm thấy , khi em còn quẩn quanh bên cạnh , chắc gì anh tin , em vẫn đắm đuối yêu anh như ngày đầu gặp gỡ , đến bây giờ, tóc chen vài sợi trắng thời gian . Nếu bất ngờ em có ra đi , em muốn anh biết Em luôn yêu anh Tiger của em .

Chỉ vài cảm nghĩ ngắn , tim như hụt nhịp .

Tôi chưa được ngắm Nữu Ước , chưa thấy tượng Nữ Thần Tự Do, chưa thăm hai toà nhà chọc trời biểu tượng mà nay . . . Bài thơ của bạn khóc giùm tôi . . .

9/12/01

Mỗi ngày lái xe ngang dòng sông

Tôi, Nó nhìn nhau dửng dưng lòng

Dáng quen như đã in vào mắt

Nhàm nhau đến độ có như không

Nó trên đất nó vững như đồng

Tôi thân lưu lạc ngày long đong

Cần chi phải biết điều nhau nghĩ

Đi về có mặt , vậy là xong

Hai mươi mùa xuân, hạ, thu, đông

Chia chung trời sương đục, nắng trong

Giữ Nó ngang tầm đuôi mắt lạnh

Tôi nuôi sĩ khí kẽ lưu vong

... Sáng qua Nó chết ! khói cuộn vồng

Mờ trời, mờ đất, mờ dòng sông

Tôi nghe như lửa len vào máu

Trái tim bốc ngọn giữa cuồng phong

Mặt trời nếu lặn ngược về đông

làm lại sáng qua với nắng hồng

hàng ngàn sinh mạng vô tư sống

Nhìn Nó Tôi thương chẳng dối lòng

NewYork trống trời buồn mênh mông

Tôi nhìn ngơ ngẩn một khoảng không

Dù chưa vong bản, chưa là Mỹ

mà đau dị chủng cũng tương đồng

... Sáng nay phố đóng cửa qua sông

Xác Nó bên kia khói bềnh bồng

Tôi len náo loạn tìm thinh lặng

Cắm đóa hoa hồn khóc cảm thông

CC.

Giao Khúc Gửi Bạn

Tử Nhi

(gửi lại cho L., H., T., bé Tr.,

và những người bạn của tôi

tại vùng New York và Washington)

Năm phút trước

Chuông điện thoại reo

Bạn tôi mừng vui hớn hở :

- "Mình đã đến thành phố New York"

- "Mình đang thăm phố xá chọc trời"

- "Mình đang ngắm cao ốc tuyệt vời ...

với những tầng lầu ngút mắt

với khung kính lấp lánh nắng tươi

với đủ mọi sắc người, dân tộc ..."

Và bỗng dưng ...

......

im lặng !?

Điện thoại bạn mất sóng

giữa phố thị đông người ?

Hay cảnh đẹp làm bạn quên

đang nói chuyện cùng tôi ?

Ồ không ....

......

Tôi đã nghe tiếng của bạn tôi

Hét lên lần cuối :

- Lạy Trời !!!

- Thượng Đế hỡi !!!...

- .......

- .......

rồi lặng thinh !!!

oOo

Lần cuối cùng !

giữa buổi sáng bình yên

Bạn tôi ra đi

không một lời từ giã

Đồng hồ tích tắc

điểm chính xác 9 giờ 30 phút

ngày 11 tháng 9 đầu thiên niên kỷ mới

Buổi sáng bình yên

bỗng dưng òa đen tối

trái đất có ngừng xoay ?

nhân loại đang làm gì ?

Bạn tôi ơi !!!

oOo

Tin tức khắp nơi

Truyền hình trực tiếp

Còi hụ liên hồi

Tầng lầu sập nát

Lửa bùng lên đỏ rực

Đốt cháy cao ốc

Và cháy xém cả hồn tôi !!!

Bao nạn nhân rải rác khắp nơi

đếm hoài không hết

phần cháy xém

phần tàn hơi

phần rã rời

rách mướp !

Đám mây xanh buổi sáng

biến thành bụi mù phủ khắp

Khung cửa sổ lóng lánh

hóa thành muôn mảnh vỡ chết người

Gạch nát,

Tường rơi,

Người người chạy trốn,

Thành phố hỗn loạn !

Còn bạn tôi ?!

Và bao người ?!

Là người vô tội !!

Cớ sự gì ?

Lý do chi ?

cướp mất sinh mạng

trong phút giây hạnh phúc ?!

Bạn của tôi ...

Cũng như bao người khác

khách du lịch

ngắm phố phường , bàng quang, vô tội

Ai nỡ lòng đánh mất phút tự do ?

oOo

Bệnh viện, trạm y tế tắc nghẽn nạn nhân

tràn ngập những xác thân nghiệt ngã

Số bị phỏng vì lửa đỏ

Số bị ngộp vì hít khói

Số bị gãy xương, hấp hối

Số bị suy chấn thần kinh

Số bị biến hình

vì ngã từ trên cao xuống !

Các nhân viên cứu hộ

Bao cảnh sát gần xa

Những cảm tử lo cứu người ta

đã bỏ mình chết trong tầng gạch nát

bị thương tích cũng không quản , mặc

nghĩa tận tường lo lắng ngàn dân !

oOo

Những nhà xác di động

(Ừ ! nghe có vẻ lạ không ?

nhưng đó là sự thật !!!)

được thiết lập giữa phố xá không xa

Những bác sĩ , ý tá , chuyên gia , ...

Tất cả trong tình trạng báo động ...

Bởi,

hàng trăm , ngàn, chục ngàn ... người bị bỏng

vết thương oàn từ đầu đến chân

nhiều trường hợp

gãy xương cùng rách thịt

oOo

Tất cả như trong ngày chung cuộc

oOo

Máu !!!

Máu đỏ !!!

tất cả đang chờ từng giọt !!!

Bệnh nhân nhiều, máu thì lại thiếu

Những giọt máu khắp nơi

từ cụ già , em bé cho đến kẻ tàn tật

Xếp hàng hiến dâng

Vì,

bao nạn nhân đang chờ giải phẫu

nhiều nạn nhân hấp hối, thiếu máu ...

Bạn ơi !!!

oOo

Viết đến đây

lòng tôi đã nghẹn lời

chữ gãy vụn

hồn tàn hơi, héo úa

Giữa tim hồng chỉ còn lời cầu nho nhỏ

Nguyện an bình đến với những thân nhân

Mong can đảm và nghị lực đến các nạn nhân

Cầu cho nhân loại chung lòng , một giây !!!

......

.........

............

(11 tháng 9, 2001)

VẾT SẸO DÀI THEO NĂM THÁNG

Hải ơi!

Cuối tháng Ba rồi đó Hải . Hai mươi tám năm trôi , tau không ngờ và không thể tưởng ra hai mươi tám năm đã qua .

Tau nhớ mi ! trong lòng tau bao lần nhớ mi, nhớ nụ cười thật hiền, khuôn mặt trắng, tròn viền mái tóc búp bê . Mi với bài “Nắng Thủy Tinh”, mi với note nhạc đầu đời trên phím đàn guitar , dạy cho tau cách đánh .

Hải ơi ! tau có nhiều bạn đến nỗi mi la hoảng tại sao tau có thể có nhiều bạn đến thế . Còn mi chỉ chơi được với tau , T. Loan và vài nhỏ bạn cũ trường HV ngày xưa .

Có lẽ giờ này, mi đã thành bụi bay tung trong trời đất rộng , chỉ mình tau ngồi đây tha thiết mường tượng nhớ mi và những tháng ngày , một đời người không dễ nguôi quên .

Tháng 3 năm 1975, những cây phượng trong sân trường xanh ngăn ngắt , giờ chơi nắng chói chang , đàn bướm trắng thiếu mi .

Hải ạ ! Tau buồn lắm vừa vì thiếu mi, vừa vì tình hình hoang mang chao đảo của đời sống , thầy cô giảng bài không còn nụ cười thanh thản, đôi mắt thóang âu lo , đám học trò con gái gần ngày thi tú tài, cũng chẳng chú tâm vào bài vào vở . Trên trang nhất những tờ nhật báo , bao hình ảnh , bao hàng tin tức in đậm từng trận đánh, tình hình chiến sự, Pleiku, Komtum, Ban Mê Thuộc . Phần đông trong lớp mình , ai không có cha cũng có anh trong quân ngũ, tau nhớ vài đứa hốc hác xanh xao, không vì gạo bài thi, mà vì lo cho người yêu ngòai chiến tuyến . Khi ấy mi đang chống chọi với căn bệnh qúai ác, bệnh ung thư xương .

Hải ! đến bây giờ tau mới biết ung thư đau đớn thế nào . Khi ấy, tau chỉ biết ngớ ngẩn đến thăm mang vài viên ô mai làm quà , ngồi tán gẫu với mi từ chuyện con kiến con ong đến chuyện hoa tí ngọ, hoa mười giờ . Tau càng vô duyên hơn, khi khoe cho mi biết tau chơi được gam la thứ , gam sol thăng, ngăn phím thứ ba trên cần đàn, trong khi cánh tay trái của mi sưng to gấp ba lần cánh tay của tau . Mi đau lắm không mà tau vẫn nhớ nụ cười thật nhẹ, mi dành cho tau khi tau hát bài hát , hai đứa cùng nhau phổ nhạc , bài hát rất ngắn

Qua con mắt đỏ hao gầy

Dáng buồn như thuở tóc dài lên ngôi

Em về từ lá thu phai

Hắt hiu gió nhẹ cho vừa nhớ nhung

Có còn mơ chuyện trầu cau

Những chiều xưa lá me vần vũ bay

Gió nào trở lạnh không hay

Mà trên sông nước đổ dài buồn tênh .

Có gì đó thật không công bằng với mi . Mi chưa hề dữ dằn đanh đá, chưa từng bao giờ cau mặt giận hờn , những gì tau biết về mi là những dịu dàng, thẹn thùng e ấp . Lần cuối trong sân chơi dù mi đã sang học ban văn chương, tau ban vạn vật , mi vẫn đứng xem tau cột vạt áo dài , túm ống quần rộng , đánh vũ cầu với nhỏ T. ban tóan . Ngay khi ấy nhỏ P. đang chơi rượt bắt , đụng vào mi hai đứa ngã lăn cù ra đất , nhỏ P. đứng lên, mi thì không . Tụi tau xúm lại mang mi vào phòng y tế , mi ngất lịm , xe hiệu đòan đưa mi vào nhà thương , tưởng mi bị gãy tay thường thôi , vài ngày sau mi sẽ vào học . Nhưng không phải vậy , cánh tay không lành , mỗi ngày một sưng to lên , mi thôi không đi học . Tau đến mi mỗi ngày , mang bài cho mi chép , vài tuần đầu mi còn chép rồi buông xuôi , sau đó là nhà thương và thuốc . Nhỏ P. đau khổ dằn vặt vì nghĩ tại nó mà mi đau . Nhưng bác sĩ bảo không phải vậy, mầm bệnh đã có từ lâu . Bác sĩ đòi cưa xương cánh tay nơi khối ung thư đang hòanh hành , mạ mi không muốn đòi chờ một thời gian tìm thầy thuốc khác, thầy Tàu, thầy Ta , thuốc lá, thuốc sắc ai chỉ gì bác đều theo . Tau nhớ tau nếm thử nước cỏ gà mạ giã bắt mi uống, rồi nước rau đắng, rau dấp cá , cuối cùng Hải ơi cánh tay bị cắt bỏ cao hơn cùi chỏ , rồi cao hơn bả vai , chiếc áo mi mặc từ cánh tay nới rộng đến khi không còn gì trong cánh áo . Tau buồn chẳng biết an ủi mi , căn nhà gần hãng thuốc lá Bastos , góc Nguyễn Hòang – Trần Nhân Tôn , căn nhà sơn màu xanh dương , căn gác nhỏ có khỏang lan can rộng , giàn hoa tóc tiên quấn qúit quanh chiếc vòm kết bằng tre , che rợp những đóa sao nháy vàng rung rinh theo gío, hoa tí ngọ đỏ au đúng ngọ , cả đám hoa tim tím forget me not hai đứa chia nhau sau lần lên thăm trường Võ Bị Đà-Lạt , bỗng dưng như cảnh chùa vắng vẻ , cô chủ dễ yêu không ra ngồi dưới vòm hoa , đàn những bài độc tấu buồn ray rứt nữa , cô chỉ ngồi trong song cửa hướng tầm mắt vời vợi lên vòm trời hạn hẹp , dõi theo bóng máy bay tít tắp mờ dần .

Buổi sáng tháng 4 năm 1975, giờ học thứ ba, dinh Độc Lập bị bỏ bom, đám khói đen bốc cao , nhà trường cho học trò về nhà . Tau ghé nhà mi , nghe tin mi vào bệnh viện . Về đến nhà ba tau đang lo lắng không biết tau đi đâu , sau khi ông cụ ghé đến trường . Tau kể mi đã vào bệnh viện trở lại , ông cụ lắc đầu thở dài . Sau đó ông dặn tất cả các con phải ở nhà , ngòai giờ đến trường . Tình hình rất bất an, ông muốn biết rõ các con ở đâu để có việc gì ông có thể đến đón .

Cuối tháng 4 năm 1945, nhiều tin tức biến động, các bác tau từ Nha Trang – Đà Nẵng chạy vào ở nhà tau kể bao điều kinh khủng . Nhỏ Th-Loan ghé vội báo tin mi đi , đi mãi , đi bỏ thế sự, bỏ bạn bè , cha mẹ anh em , tau chẳng gặp lại mi nữa, chẳng biết khóc hay cười , tau đứng ngây người nhỏ Loan vội chạy về nhà , vì hắn cũng đang bị giam lỏng trong nhà như tau .

Một buổi tối ba tau bảo :

-“các con chuẩn bị vali hành lý đi , gia đình ta có thể ra đi bất kỳ khi nào”

Tau thảng thốt :

-“ đi đâu thưa ba”

Ông bảo :

-“ba phải đi theo nhiệm sở”

Tau hỏi tại sao ? Ông chỉ lắc đầu .

Một buổi chiều trời bỗng dưng chùng thấp, nắng biến mất , không gian ngột ngạt nín thở , ba tau về nhà chiếc xe búyt trong sở của ông đi theo . Ông vào nhà bảo các con thay quần áo, mang hành lý ra xe , nhà gởi lại cho các bác . Tụi tau riu ríu đi theo , chẳng biết đi đâu, đến đâu .

Tau nhớ con đường Hồng Thập Tự hôm ấy hàng cây dầu nín lặng, lá quên không khóc, rồi đường Trần Qúy Cáp vòm me xanh ủ rũ cúi đầu . Trong xe ba tau nhìn thẳng phía trước môi hơi mím , các em ngồi im không nhúc nhích, ngay cả út Ch. gần 5 tuổi, ngày thường hay nô đùa cùng các chị ngày đó cũng ngoan ngõan ngồi im . Tự dưng Hải ạ tau khóc òa , qua màn nước mắt những chiếc xe đạp vội vã , những chiếc xe honda vụt qua , hình như người nào cũng sao ấy , cảm giác mình đang đi đâu đó không bao giờ về nữa làm tau điếng chết tòan thân . Các em quay nhìn , lau vội nước mắt nuốt nghẹn vào trong tau nói lảng : -Chị nhớ chị Hải”

Chiếc xe tiến vào căn biệt thự trên đường Công Lý , tiếng sỏi lạo xạo khi chiếc xe từ từ vào sân . Từ đây xe đưa cả nhà tau vào sân bay Tân Sơn Nhất cùng với ông Merchant , người ba tau làm việc dưới quyền . Ngày hôm ấy là ngày 23 tháng 4 năm 1975. Những người lính gác cổng phi trường khuôn mặt như tượng , vũ trang đầy đủ . Tau nghĩ mãi đến mi , quên mất bao điều đang xảy ra quanh mình, tau nhớ mi , cứ lâng lâng nhớ mi . Ngày đám ma , trốn ba , đạp xe đến nhà mi , chậm mất rồi cổng nhà đã khóa , tất cả đã hòan tất , mọi người đã đưa mi ra huyệt . Trở lại lần nữa , ba mạ mi vừa về , anh Minh nhìn tau , mạ mi ôm tau cùng khóc . Thắp nén hương cho mi, mắt mi long lanh, nụ cười mãn nguyện .

Buổi ăn tối cùng ông Merchant , nghe lóang thóang ông nói :

-“ không nơi nào đẹp bằng quê hương xứ sở của mình”

Gia đình tau ở trong tạm trong một phòng của lính ngay trong sân bay, ngày hôm sau có thêm nhiều gia đình khác đến nữa , ai cũng mang khuôn mặt thật lo âu . Tau hỏi ba :

-“Mình sẽ đi đâu ?”

Ba tau trả lời

-“Có thể sang Thái Lan hay Phi Luật Tân, có thể sang Mỹ”

Tau lo âu hỏi thêm :

-“Tại sao hả Ba”

Ba trả lời:

-“Chuyện chính trị con biết làm gì , để ba xem tình hình thế nào ?”

Tau buồn ghê gớm Hải ạ , sống xa nhà một đêm dường như cả thế kỷ , bầu trời vằng vặc, tiếng máy bay lên xuống, tiếng xe cam nhông , những vầng bụi sau xe nhất là ánh nắng , ánh nắng khi rọi xuống phi đạo hình như bốc lửa . Rồi trời đổ mưa, mùi đất bốc lên nồng nặc, vài bóng người thóang qua tất cả đều là lính, có vài nhân viên không mặc quân phục đi qua . Ba tau hỏi : -“Các con muốn về hay đi ?”

Tau trả lời

-“Về nhà đi ba”

Ba trầm ngâm

-“Chắc tình thế không đến nỗi nào, quân lực ta hùng mạnh, làm sao VC có thể tràn vào Sài Gòn, ba lo sợ cho các con , chế độ cộng sản không thể nào chấp nhận được . Ra ngọai quốc không có mạ ba cũng không an tâm cho các con .”

Sáng ngày 25 ba hỏi lần nữa :

-“Mình về hay đi ? chuyến bay sẽ đến lúc 10:30 ?”

Tau khẳng định:

-“Con muốn về”

Các em hùa theo:

-“Về nhà đi ba”

Chuyến xe chở gia đình tau ra khỏi sân bay, xe quân cảnh phải mở đường vì bên ngòai cổng nhiều người qúa , họ đứng tràn sang bãi đất trống trước Tổng Tham Mưu đen nghịt người là người , tau chỉ biết lòng mình vui lắm, sắp trở lại được nhà xưa, căn gác nhỏ, trở lại được với ngày thường . Con đường Công Lý bỗng như mở hội, mấy nhỏ em tau cũng vui ra mặt . Nhưng Hải ơi khúc ngoặc này là cả chuỗi dài tang thương cho gia đình tau và cả miền Nam Việt Nam . Khi trở về, không điều gì còn như xưa nữa .

Ngày 26 tháng 4 năm 1975, sau khi trở về nhà , tất cả mọi người chung quanh đều hốt hỏang , ba tau nín lặng , các chú các cô ghé nhà tau nườm nượp , chợ búa sôi động, ai cũng mua đồ khô dự trữ, từ thuở còn bé đến lúc ấy tụi mình có đứa nào biết đến chiến tranh thế nào đâu , chiến tranh chỉ trên phim ảnh, trên truyền hình . Lúc ấy tau bỗng hiểu mơ hồ chiến tranh đang có, đang đến thật . Tổng thống đọc diễn văn kêu gọi tòan dân tử thủ, sát cánh cùng quân đội, rồi tổng thống từ chức, người khác lên thay. Vùng I, vùng II, vùng III tướng này lên tướng kia xuống , hải, lục, không quân di chuyển từng giờ . Hạ viện thượng viện họp liên tục . Mỗi giờ trong ngày đều có điều gì đó rất kinh khủng xảy ra . Vùng ngọai thành Hóc Môn, Củ Chi giặc đến gần , tiếng súng ầm ì kinh hỏang , rồi sân bay bị thả bom, rồi từng đàn máy bay trực thăng trên bầu trờI, như bầy chuồn chuồn chạy bão , rồi tiếng súng đì đùng suốt đêm ngay trong thành phố . Ba tau ngồi lặng cùng tụi tau chung quanh , vài viên đạn xuyên thủng nóc nhà, có viên sướt vào tay cô em thứ ba còn nóng bỏng, nó sợ khóc thành tiếng , ba tau ôm các con vào lòng , ông nói :

“Can đảm lên các con”

Cả nhà thức trắng đêm, buổi sáng 29 nghe tin VC về đến Phú Lâm , mi nhớ cái hồ bơi tụi mình thường đạp xe xuống đó không ? Rồi trại lính tan hàng rồi cướp bóc hôi của, rồi sáng 30 tháng 4 trên radio lời đầu hàng của tổng thống ba tau khóc , cửa nhà tau khóa chặt . Rồi dân chúng chạy đôn đáo tìm đường trốn Việt Cộng . Anh T. đang học quân sự trên trường bộ binh Thủ Đức, anh họ tau, đến nhà , áo quần xốc xếch anh bảo :

“Chú ơi trường cháu tan rồi, xác lính đầy đường, quần áo quân phục đầy đường, tại sao chú còn ở đây ?”

ánh mắt anh hỏang lọan, anh khoe ba tau khẩu súng lục anh còn giữ không chịu vứt đi, chính khẩu súng này đã kết liễu sinh mạng anh, ngày những tên Việt Cộng 30 tháng 4 đến nhà đòi bắt anh đi học tập cải tạo .

Hải ơi sau ngày đó nhiều Việt Cộng 30 tháng 4 lắm, tên kế bên nhà tau là tên chỉ điểm lấy công với thành phần “cách mạng”, để chúng đến bắt Ba tau đi mất , chúng muốn lấy căn nhà gia đình tau đang ở . Trong trường mình học cũng có ba bốn đứa là VC , làm sao mi tưởng ra nỗi ngỡ ngàng tau gặp phải khi nhỏ M đội nón tai bèo trở lại trường lên giọng chưởi bạn bè ngày cũ .

Ngay góc đường nhà mi chiếc máy bay trực thăng rớt máng trên cột điện, một chiếc khác ngay góc đường Lý Thái Tổ - Ngã Bảy , nước mắt tau cứ lăn dài khi nhìn cơ man nào là xác chết trên đường Lê Văn Duyệt – ngã tư Bảy Hiền , dấu đạn đầy trên những tường nhà , mi nhớ trại Hòang Hoa Thám gần đó không , tụi mình đến trình diễn văn nghệ giúp vui, các anh lính mũ đỏ oai hùng thân thiện , ai còn ai mất , khi tau theo ba tau lên bác Cả . Tới nhà bác cửa mở toang, bên trong đồ đạc ngổn ngang, vài người lạ mặt vẫn còn đang lựa chọn thứ nào khiêng ra được . Gần cư xá sĩ quan Bắc Hải , người ta vào quân tiếp vụ , khiêng gạo thN83;t , đồ hộp trên lưng đi ra từng hàng dài như đàn kiến . Tau không sợ, chỉ mở to mắt nhìn , ba tau bắt đầu kể về VC, chủ nghĩa cộng sản những phi nhân phi lý, không tưởng . Ông cụ đã từng trong quân ngũ, ông cụ đã từng nếm mùi cộng sản, nhưng ông không được trông thấy sự tàn phá về giáo dục văn hóa của chủ thuyết cộng sản , vì chúng đã bắt ông ngay cuối tháng 5 –1975 . Không nhân, lễ, nghĩa, trí, tín, không trung không hiếu, không trên không dưới, không thiên đàng không địa ngục, tất cả chỉ có bác và đảng, tất cả chỉ trên vài kg gạo mỗi tháng tiêu chuẩn, một miếng thịt đủ để giết mạng người . Hải ơi còn nỗi sợ hãi nào hơn, những giận ghét căm thù chúng bơm vào trí óc non nớt con trẻ, những mầm non của tương lai .

Hai mươi tám năm, tau ngồi nhớ về một khỏang thời gian rất ngắn, tau không thể quên . Từ khỏang thời gian này, bao con người lớn lên , hay tự hủy đi vì bao điều thay đổi . Khỏang thời gian phủ đầy mất mát , có những người đánh mất đi chính họ, riêng tau sự mất còn không đủ để diễn tả hết những điều tau học được , không trải qua bão giông làm sao biết vui mừng trong ngày nắng ấm . Một góc trong khỏang thời gian này luôn là ánh mắt của mi dõi theo tau Hải ạ .

Theo thời gian, nỗi đau đớn tâm linh cũng se thành vết sẹo, nhưng ai có thể quên nguyên nhân gây ra vết sẹo phải không ?

Phải đâu chỉ vết sẹo trong tau nhói đau , nhiều người lắm sống trong khỏang thời gian ấy , giữ trong lòng , trong tim họ vết sẹo giống tau . Hình ảnh có khác , không gian có khác ,một ở Sài Gòn, một ở ngòai Trung, nhưng cùng một nỗi đau , cùng một nỗi nhớ không rời .

Đã tháng ba rồi. Gần ba mươi năm trước, có một cái tháng ba đầy hãi hùng, nghĩ lại còn run sợ. Hôm nay, tôi tự nhiên lại muốn viết ra. Nhưng phải nói trước, tôi không kể chuyện để kết luận ai đúng ai sai, tôi chỉ kể chuyện để... bảo đảm rằng, có những điều đáng nhớ, nhớ để mà lớn dậy, và đừng quay mặt lại với chính bản thân mình!

Ngày hai mươi bảy, cả nhà tôi ngót nghét gần mười lăm mạng dồn lên mấy chiếc xe chuẩn bị vào Nam. Nói thì dễ, chớ ai cũng dùng dằng chẳng nỡ rời. Nhưng cũng đến lúc máy xe nổ, báo hiệu giờ khởi hành sắp điểm. Bố tôi bồng thằng con trai giao lại cho chú cận vệ, "coi chừng nó cho cậu!", rồi quày quả bước trở vào nhà. Mẹ tôi cũng vậy, dường như ông bà đã bàn tính sẵn rồi. Cả đàn con và người cô hốt hoảng khi thấy chiếc xe đầu tiên bắt đầu chuyển bánh. Một người nhảy xuống, rồi hai người. Chỉ trong có chừng hơn một phút, cả mấy chiếc xe đứng chơ vơ. Một gia đình mười mấy người, lớn nhỏ đứng ôm nhau, nước mắt dàn dụa. Phải bàn tính lại thôi!

Đêm hai mươi bảy, ba chiếc xe nối đuôi nhau chạy vào phi trường. Trên mỗi đầu xe ngồi chễm chệ một anh quân cảnh bồng súng oai vệ. Tắt đèn từ xa, ba chiếc xe chậm rãi và nhẹ nhàng dừng lại ở một bãi trống. Mọi người thấp thỏm đợi chờ. Bố tôi dặn dò mọi người một lần cuối, cứ một người lớn giữ lấy một đứa trẻ, có hiệu lệnh là mạnh ai nấy xuất phát, cứ thế mà làm. Mấy đứa trẻ, mỗi đứa một cái bao bố nhỏ đeo trước ngực, mắt nhìn nơm nớp, chẳng hiểu chuyện gì đang xảy ra xung quanh. Có đứa hãy còn thản nhiên nhai bánh, cười vô tư. Đến tội !

Có tiếng phản lực cơ từ đằng xa . Không biết tự đâu, người ta nhào ra đường băng, đông như kiến cỏ . Gia đình tôi cũng nhào ra, theo chân mấy anh lính quân cảnh . Máy bay chạy một quãng, rồi quay lại, mở cái bụng toang hoác ra . Và thiên hạ nhào lên, hỗn loạn ... Tôi với cô tôi, dắt nhau chạy giữa cảnh hỗn loạn đó . Đưa đẩy nhau thế nào mà cũng tới được chân khoang . Cao quá, mà cô tôi thì yếu, nên chẳng thể nào leo lên được . Anh cần vụ của bố tôi thì bị xô đẩy tới đâu chẳng biết, cũng chẳng tài nào tìm thấy . Đành phó thác cho cái đám đông kia, hai cô cháu ôm nhau chặt cứng . Mệt và ngộp, thằng bé tự dưng cất tiếng ho khan . Như một phép lạ (sau này tôi mới biết), mẹ tôi bỗng cảm giác ra được cơn suyễn đang hoành hành . Từ đàng xa, bà thét lên cầu cứu . Nhanh như cắt, tất cả những người đàn ông có mặt nắm tay nhau xông vào giữa đám đông dường như đã trở thành điên dại . Họ tìm ra người đàn bà một tay ôm đầu, một tay ôm lấy thằng bé đang chống hai tay xuống đất, chồm hổm người thở dốc...

Mẹ tôi nhận lại tôi từ tay anh lính, oà ra khóc nức nở. "Không đi nữa, chờ chuyến sau. Mà cùng lắm là chết, mấy chú thương cô thì đem hết mấy đứa nhỏ ra đây dùm cô..." Mấy người lính nhìn nhau, chần chờ một thoáng. Có ba đứa con gái đã lên được trên khoang rồi đấy thôi, giờ mà quay về thì tiếc lắm. Nhưng nh&igrave;n lại người bố đứng bất động, người mẹ hốt hoảng kêu gào, người cô tóc tai áo xống rũ rượi, và thằng bé hơi thở dập dồn, họ biết phải làm cái gì. Anh tôi (con bác tôi) cởi áo, chụp cây AR-15 (không biết có đạn không) nhào ra trước. Ba người nữa lao theo. Họ cuống cuồng chạy về phía máy bay giờ đã chuẩn bị cất cánh, dùng báng súng đẩy vạt mọi người ra xa, mở đường về phía khoang máy bay. Rồi cũng đưa được ba đứa con gái xuống, và trả về với bố mẹ chúng. Máy bay chuyển động, có những người còn bấu víu vào tấm cửa đang từ từ khép lại. Tiếng người rú lên thất thanh, bóng người loạng choạng rơi xuống trong cái cảnh tranh tối tranh sáng.

Trời sáng dần, chúng tôi vẫn còn ngồi đó. Chuyến bay hồi nãy đã là chuyến cuối cùng. Ánh sáng ban mai soi rõ vạn vật, càng làm tăng thêm cảnh hãi hùng của đêm qua. Một bãi chiến trường ngổn ngang áo xống giày dép, không biết bao nhiêu là thứ. Đây kia từng tụm người, hốc hác, lem luốc, nét sợ hãi còn vương trên khuôn mặt.

Các anh lính đi một vòng quay trở về nói với bố tôi gì đó. Ông suy nghĩ nhanh chóng, rồi nói dứt khoát, "đi, mình đi ra cảng Tiên Sa!" Thế là cả gia đình lại lếch thếch thẳng tiến hướng ra cảng biển. Đi ngang Bộ Chỉ Huy Tiếp Vận (?), bố tôi ghé vào một chút, làm gì đó. Có hai chiếc trực thăng đậu sau bãi. Chừng mươi phút sau, bố tôi quay trở ra, nói nhỏ với mẹ tôi. Sau này tôi mới biết, bác tôi (chỉ huy trưởng) nói, chỉ còn chỗ cho bố mẹ tôi, mà gia đình tôi quá đông. Vậy là mấy chiếc xe lại nổ máy, chạy ra hướng biển.

Cảng Tiên Sa càng thêm hỗn độn. Trên bờ cơ man là người. Những cơn sóng cao lì lợm đập vào bờ, cứ như muốn cảnh cáo những con người đang cơn cùng quẫn. Người ta vẫn cứ như mất trí dồn ra đầu cầu tàu, kêu thét, xô đẩy nhau trong cơn mê sảng. Một chiếc xà lan định cập vào bờ, thấy người quá đông và hỗn loạn nên lại lùi ra xa. Một vài người bực bội lấy súng ra bắn hú hoạ. Đôi ba người mất hết kiên nhẫn, nhảy ùm xuống nước bơi ra. Nhiều người khác làm theo. Được một lúc, chừng như thấy vô ích, họ lại quay trở vào. Chiếc xà lan đứng ngoài xa một dạo, rồi bỗng quay lưng bỏ đi. Trên bờ, người ta chửi thề inh ỏi, cầm súng bắn theo. Nhưng liệu được gì, hỡi ơi...

Sáng hăm chín, không hiểu sao mà ai cũng dậy sớm hơn thường lệ. Bố tôi ngồi lau khẩu súng ngắn, mN65; tôi đốt mớ giấy tờ chi đó bên bếp. Mấy chị tôi thì có vẻ như thanh thản hơn, người đang đi pha thuốc chuột, kẻ đang cắt móng tay móng chân, lau sạch lớp sơn màu trên móng . Tôi thì chạy từ chỗ này sang chỗ khác, nhìn hết người này đến người kia. Thuỷ chung chẳng ai giao cho tôi một việc gì để làm. Tám giờ, anh (con bác) tôi và hai người lính cần vụ vào nói nhỏ với bố tôi. Rồi họ ôm nhau, xiết chặt tay. Tôi thấy mắt bố tôi ươn ướt, mắt những người lính trong quân phục nghiêm chỉnh cũng ướt. Họ đứng nghiêm chào bố tôi thêm lần nữa, rồi đi. Chú T., người cần vụ lâu năm nhất của bố tôi không quên bồng tôi lên, đem tôi ra sau bếp để chào mẹ tôi. Không ai nói câu nào thêm, cái không khí lặng lẽ bao trùm. Các chị tôi đã bắt đầu sụt sịt khóc. Mẹ tôi không khóc, mắt bà ráo hoảnh. Bà nhỏ nhẹ hỏi chú T. một đôi điều mà tôi không nghe rõ. Ba người lính xốc lại áo trận, súng, và đi ra cổng. Tôi và mấy chị tôi nhào tới bên cái song cửa gỗ, nhìn theo. Không một ai ngoái lại... và ba tiếng súng vọng khô khốc từ sau đụn cát .

Cuối tháng ba, chị tôi đang ở Sài Gòn. Chị tôi theo học trường Tây từ thuở còn bé, rồi đi học đại học ở Sài Gòn, rất ít khi về nhà. Hàng tuần, chị tôi vẫn gọi về thăm hỏi bố mẹ, thăm hỏi các em. Mỗi tuần, tôi đều chờ đợi chị tôi gọi về, vì lúc nào, chị tôi cũng sẵn có những bất ngờ dành cho chúng tôi. Lần này là một bài hát mới tìm ra của F. Hardy, lần tới là bài thơ... Qua Mấy Ngõ Hoa của Mường Mán, v.v... Vậy mà đã gần tuần rồi mất liên lạc. Sau này chị tôi kể lại, giai đoạn đó là giai đoạn căng thẳng nhất cho chị. Mỗi ngày chị tôi chạy lăng xăng từ phi trường ra bến tàu, rồi từ bến tàu quay lại phi trường. Vậy mà không thấy bóng dáng nào thân quen. Thiên hạ còn đồn là cả gia đình tôi bị người phía bên kia bắn chết rồi phơi xác trên cầu Trịnh Minh Thế. Trong cơn túng quẫn, chị tôi đòi tự tử. Cũng may mà bạn bè cản lại được. Chiều hăm chín, tin dữ về đến Sài Gòn, chị tôi ngất đi, phải vào bệnh viện. Mấy ngày liền thiếu ăn mất ngủ, ai mà chẳng kiệt lực. Bác sĩ bắt chị tôi phải nghỉ ngơi, vì không phải chị tôi tuổi con ngựa mà sức khoẻ lại dồi dào hơn ai để có thể phung phí kiểu đó...

Lại tháng ba, chiếc tàu của ông chủ nhà in NH nghe đâu đắm ngoài khơi. Lác đác vài nhà trong xóm đã thắp nhang, xầm xì cúng vái. Mẹ tôi cúng nhiN73;u hơn , vì lẽ ra tôi và chị kế của tôi đã có mặt trên chiếc tàu định mệnh đó. Chiều hôm ấy, tôi không có nhà. Chị tôi cũng không chịu đi một mình. Vậy là chúng tôi coi như may mắn. Nhưng biết bao nhiêu người khác đã không được may mắn, trong đó có cả bà con và những người chúng tôi quen biết. Thân nữa là đằng khác! Và tháng ba, có bao nhiêu xác tấp vào bờ biển quê tôi. Mắt, môi, mũi và tai họ lở loét vì cá rỉa. Khuôn mặt họ trở nên dị dạng, còn thân thể thì bợt ra, trương phình. Người ta kéo xác lên bãi, bắt cả phường ra nhìn. Đợi lúc họ lơi là không canh giữ, có kẻ hảo tâm đem ra mấy chiếc chiếu rách, phủ lên xác những người quá cố...

... Tháng ba năm nọ, tôi đưa mẹ tôi đi dự một buổi lễ, tôi chẳng nhớ những gì đã xảy ra trong buổi lễ ấy, chỉ nhớ hôm ấy có Việt Dzũng, anh hát một bài hát do chính anh sáng tác. Hôm nay, tháng ba, tôi bỗng muốn được chép lại bài hát này tặng cho tất cả mọi người đã có cùng một nỗi ám ảnh , một nỗi dày vò vào tháng ba, tháng tư giống tôi .

Tình Ca Nguyễn Thị Sài Gòn của Việt Dzũng

Me đặt tên em Nguyễn thị Sài Gòn

Em sinh ra đời một ngày cuối tháng tư

Con thuyền mong manh vẫy tay từ biệt

Gạt lệ ra đi xin làm thân lữ thứ

Me đặt tên em Lý thị Tị Nạn

Cha đang giam cầm vùng Việt Bắc xót xa

Gió bùn đưa nôi ru lời nguyện cầu

Con sóng bạc đầu đưa con vào đời lưu vong

Me đặt tên em Vũ thị Nhục Nhằn

Nuôi con nuôi bằng giọt lệ rơi đắng môi

Thương đời gian nan thân phận tủi nhục

Hồn lạnh căm căm mong tìm một lẽ sống

Me đặt tên em Lê thị Hy Vọng

Con yêu của mẹ là niềm tin thiết tha

Cho dù đau thương, cho dù đoạn trường

Sẽ có một ngày con đưa mẹ về quê hương

Me đặt tên em Trần thị Thương Nhớ

Nhớ... quá quê hương hai mươi năm rồi đó

Đêm nằm ru con bao giờ khôn lớn

Trở về phố xưa, tìm nắm đất bên đường

Trong lòng quê hương, me đặt nơi đó

Biết mấy yêu thương khi cha con còn sống

Con là tương lai, con là gió mới

Hãy nhớ đưa me về lại nơi cuối trời...

... hãy nhớ đưa me về lại... nơi cuối trời...”

VĨNH BIỆT NGHỆ SĨ ÚT TRÀ ÔN

Vĩnh biệt Nghệ Sĩ Út Trà Ôn

Út Trà Ôn tên thật Nguyễn Thành Út,

sinh năm 1918 tại huyện Trà Ôn (tỉnh Vĩnh Long).

Mất ngày 13 - 8 - 2001 tại Bệnh Viện Nguyễn Tri Phương thọ 83 tuổi.

Những sân khấu lớn nhất từng tham gia: Thống Nhất, Dạ Lý Hương, Thanh Minh Thanh Nga, Kim Thanh...

Bài "Tình Anh Bán Chiếu" tôi được nghe chung với bà nội . Cảm giác êm đềm ban đêm , nằm cạnh bà phe phẩy chiếc quạt nan , trong chiếc mùng tuynh trắng , ánh trăng nhàn nhạt len vào cửa sổ và giọng hát ngọt lừ ru ngủ của Út Trà Ôn làm tuổi thơ của tôi thấm nhập giòng nhạc miền Nam dù bà nội là người Bắc di cư năm 1954 .

Tiếng đàn bầu, thập lục, kìm , nguyệt vương vương vấn vấn , những người nghệ sĩ vọng cổ lão thành dần dần khuất bóng , làm sao tôi kể lại cho con cháu nghe về nền nghệ thuật cải lương , hát bội ? ? ? làm sao diễn tả nỗi buồn lặng lờ trên sông nước nghe điệu vọng cổ hoài lang ?

Giờ thì người nghệ sĩ năm xưa cũng không thấy nữa. Câu hát cũ trôi theo dòng sông cũ. Trôi vào dòng thời gian bất tận... Nửa thế kỷ, bài ca ấy vẫn là một dấu son bên cạnh một tên tuổi có một không hai đã đưa bản vọng cổ thăng hoa tuyệt vời.

Nhất là ở đây . . .Với bài Tình Anh Bán Chiếu đã đưa ông lên ngôi "vua vọng cổ". Xin chép lại như nén hương tưởng nhớ ông .

Tình anh bán chiếu

(nói lối)

Hò ơ... chiếu Cà Mau nhuộm màu tươi thắm .Công tôi cực lắm, mưa nắng dãi dầu .Chiếu này tôi chẳng bán đâu . Tìm em không gặp... Hò ơ... tìm em không gặp tôi gối đầu mỗi đêm...

(vào vọng cổ)

Ghe chiếu Cà Mau đã cấm sào trên bờ kinh ngã bảy, sao người con gái năm xưa chẳng thấy ra... chào .

Cửa vườn cô đã khoá kín tự hôm nào , tôi vác đôi chiếu bông từ dưới ghe lên xóm rẫy , chiếc áo nhuộm bùn đã lấm tấm giọt mồ hôi .

Nhà của cô sau trước vắng tanh gío lạnh chiều hôm bỗng có ai dạo lên tiếng nguyệt cầm như gieo vào lòng tôi một nỗi buồn thê thảm .

Cô đã đặt đôi chiếu bông bề dài hai thước có lẽ để điểm tô ở chốn loan phòng , hôm nay cô đã quên tôi để cất bước theo chồng . . .

Cô ơi đôi chiếu này tự tay tôi dệt lấy , tôi đã lựa từng cọng lát sợi gai . . .nhưn gkhi tôi đến nơi thì cô đã rời bỏ quê nhà sang qua xứ khác, tôi đứng trước cổng vườn xưa nỗi buồn man mác , còn đôi chiếu này tôi biết tặng cho ai ? . . .

Nhớ năm ngoái khi ghe vừa tới vàm sông ngã Bảy, cô đã tươi cười dẫn tôi đến tận nhà cô ; đưa tôi vào chốn phòng riêng để đo ni chiếc giường gõ đỏ và cô đặt tôi làm đôi chiếu , cô hỏi qua gía cả, tôi trả lời lấy giá rẻ làm quen .

Năm hôm sau tôi sắp sửa lui ghe cô còn đứng trên bến dặn dò kỹ lưỡng , sau khi cô đà quay gót chiếc áo bông hường cũng khuất dạng sau mấy lùm tre , cô có biết đâu tôi đã lấy nón lá che ngang để dấu đôi giòng nước mắt vì không muốn bàng quan thiên hạ họ cười tôi là một kẻ si tình .

(nói lối)

Khi hỏi lại xóm riềng tôi mới biết , cô theo chồng đã được bốn trăng qua .

Mình dám đâu sai hẹn với người ta mà họ đành đoạn bỏ nhà đi xứ khác . .

(vọng cổ)

Tôi vác đôi chiếu bông mà cõi lòng tan nát , bước chân đi như thể xác không hồn . . .nước mắt tuôn rơi như lá rụng trên đường , gió Đông vụt vù thổi mạnh lạnh đất trời lạnh đến cả tâm can .

Người ta đã có đôi rồi chiếu chăn đâu ấm bằng người tình chung ,

Để mình vác cặp chiếu bông chờ đợi chi nữa uổng công đợi chờ . . . .

Khuya đêm nay ngồi chờ nước lớn nỗi buồn đau cứ canh cánh bên lòng . . .tôi thấy đời tôi sao lạnh lẽo khôn cùng . . . còn chi buồn hơn nghề bán chiếu để tô điểm loan phòng cho những gái còn Xuân . . .đến khi họ cất bước sang ngang lại không một lời hỏi han từ giã đến đôi chiếu bông tôi đã bỏ công ngồi dệt mấy ngày đêm ròng rã mà nay vẫn còn nằm trơ ở dưới khoan thuyền .

(nói lối)

Ngọn gío đêm Đông ơi đừng thổi nữa lòng tôi lạnh lắm gío Đông ơi .

Tôi nhổ sào cho ghé chiếu trôi xuôi lòng nặng trĩu một nỗi sầu tê tái , tôi ngồi yên sau lái đôi mắt vẫn hướng về nẻo cũ vườn xưa . Hỡi ơi con sông Phụng Hiệp chảy ra ngã bảy thì lệ của tôi sao nó cũng lai láng muôn giòng . . .

Có ai biết được tấm lòng của tôi với cô gái mỹ miều trên kinh ngã Bảy

Sông sâu bên lở bên bồi , tình anh bán chiếu trọn đời không phai . . .

Trích

Với Tình Anh Bán Chiếu, Út Trà Ôn trở thành Vua vọng cổ và ông luôn đứng đầu trong các hãng băng đĩa. Cho đến bây giờ, vẫn chưa thấy một bài vọng cổ nào sóng đôi với một tên tuổi bền bỉ dườ;ng ấy, vượt lên cả quy luật phai tàn, để sống cùng những thế hệ kế tiếp trên con đường phát triển của vọng cổ. Út Trà Ôn đã là một tượng đài của nghệ thuật cải lương Nam Phần. Không hiểu sao giữa những nén nhang nghi ngút, chợt nhớ giọng trầm buồn ông tiễn đưa ai. Cái giọng man mác khói sương gắn vào câu hát nào thì câu đó chừng như khắc vào lòng người một điệu, hát mà làm cho người ta nhớ được lời bài hát, ăn sâu vào tâm khảm đâu dể mấy người.

... Tôi đứng đây mà tưởng chừng như đứng bên bờ sông Mỹ Thuận, lúc mình quay xuồng tách bến để trở lại với hai con. Bờ cây dài nhuộm khói hoàng hôn, con nước lớn lục bình trôi rời rạc. Chiều đã xuống mặt Trường Giang bát ngát mà bóng người xưa còn lẩn khuất giữa sông... dài...

Đó là một trong những câu hát đẹp nhất mà giờ đây chúng ta đành xem như tuyệt tình ca ông gửi lại cõi đời.

Nghệ Sĩ Ngọc Giàu:Từ hồi nhỏ xíu tôi dã nghe bài Sầu Vương Biên Ải của ông. Lớn lên có ngờ đâu mình được hát chung với ông. Kỷ niệm vui nhất là vào năm 1969 cùng ông và đoàn Thanh Minh Thanh Nga.Tụi tôi còn nhỏ mà cứ xúm lại chọc ghẹo ông, ông chỉ cười hà hà. Chừng nào chịu hết nổi thì ông la:Tụi bây nói bậy tao oánh chết bây giờ". Ờ, giọng ca thì buồn nhưng tánh lại rất vui, ngộ lắm.

Nghệ Sĩ Bạch Tuyết:Tôi nghĩ cuộc ra đi của ông không có gì buồn thảm, vì ông đã cống hiến cho cuộc đời này tất cả những gì tốt đẹp nhất để bây giờ thanh thản nằm xuống trong sự ái của mọi người. Tôi nhớ những ngày già yếu không xuất hiện trên sân khấu nữa thì ông đi hát ở chùa, gieo thiện duyên cho khán giả, cũng là tâm đức của người nghệ sĩ. Còn kỷ niệm của tôi với ông ngày xưa thì rất nhiều. Tôi có vinh hạnh đứng chung với ông trên nhiều sân khấu và gọi ông là cậu Mười. Và như một cái duyên hay sao, mà những vở tôi đạt doanh hiệu lớn điều có mặt ông. Trong các vở đó, ông luôn là ngôi sao số 1, nhưng lại nâng đỡ lớp trẻ, giúp chúng tôi cất cánh bay cao. Và điều chúng tôi kính phục nhất là ông không bao giờ làm ra vẽ Ngôi Sao, nói năng từ tốn, lễ độ, đi tập tuồng đúng giờ, không hút thuốc, không la lối dù đang chỉ dạy chúng tôi, tư cách đó xứng đáng là nghệ sĩ của quần chúng....

Nghệ Sĩ Phương Quang:Nếu có người bảo tôi là bản sao của ông thì tôi cũng không buồn đâu, mà còn hãnh diện nữa. Vì; đâu dễ kế thừa một người lớn lao như vậy. Nói thiệt, hồi nhỏ tôi nghe hoài mấy đĩa Thái Sư Văn Trọng, Tôn Tẩn Giả Điên, riết rồi nhiễm ông và ước mơ sẽ nối gót ông. Tôi vẫn có cái riêng của tôi, nhưng lúc nào tôi cũng thần tượng ông.