Tập Thơ “Nghẹn ngào”

TẾ HANH

Mục Lục :

Nhớ

Chuyện buồn

Quê hương

Chiếc rổ may

Lời con đường quê

Cánh đồng bao la

Cắn đào

Nhắn nhe

Những ngày nghỉ học

Quyển vở nháp

Phơi phới

Dễ thương

Sống vội

Chứa chất

Tình tự

Trao đổi

Ao ước

Độc ác

Chủ nhật

Ngại ngùng

Quê bạn

Những đêm tối

Sầu tên

Tấm lịch đời

Ngụy biện

Có những con đường

Tặng hoa

Đắng cay

Thắc mắc

Viết tên trên cát

Chiêm bao

Mong manh

Hờ hững

Kể lể

Tâm lý trên trời

Thương

Vườn cũ

Phượng

Trái chín

Chùa

Cảm thông

Một nỗi niềm xưa

Trăng tàn

Người mẹ

Hoàng hôn

Một làng thương nhớ

Không đề

Nhớ

Nghìn năm trước, tôi sinh bên khóm liễu

Nhớ nhung nhiều, cúp ngọn kiếm xa xôi,

Trong gian nhà ao ước mộng song đôi

Cúi gửi bóng chạy theo giòng nước yếu.

Dáng dười dượi ngày qua như lẻ thiếu,

Sắc trời buồn, mây bạc ngẩn ngơ trôi.

Hương thiếu hơi, tiếng chẳng có âm hồi,

Sắc mất thắm, cùng nhau luôn họa điệu.

Chiều chiều đến, tựa người bên cửa sổ

Đợi hồn nào trở lại vẩn vơ sông

Hay nghe ngóng ý về trong tiếng gió,

Tôi dần dần khô héo với chờ mong

Đến bây giờ than ôi tôi vẫn nhớ,

Vẫn thấy gì thiếu thốn ở trong lòng!

Chuyện buồn

Một đêm kia, một người Do Thái

Kể lể cùng tôi nỗi nhớ nhà

Thất thểu trọn đời nơi đất khách

Ăn nhờ, sống gửi xứ người ta.

Tôi nhớ, ông ơi, héo cả hồn!

Đời tôi, tôi chẳng muốn gì hơn

Là về cố quận, mai sau chết

Còn có bên nhà miếng đất chôn.

Tôi cũng như ông, cũng lạc loài,

Bơ phờ như chiếc lá thu rơi;

Lang thang mang bóng nơi xa ấy,

Tôi cũng như ông, cũng nhớ hoài.

Nhưng nỗi sầu ông dễ hiểu hơn,

Chớ tôi không biết cớ sao buồn:

Chưa hề mất mát, nhưng tìm mãi

Chẳng cách vời ai, vẫn đợi luôn.

Quê hương

Chim bay dọc biển đem tin cá (1)

Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới:

Nước bao vây cách biển nửa ngày sông

Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng

Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá

Chiếc thuyền nhẹ băng như con tuấn mã

Phăng mái chèo vội vã vượt trường giang

Cánh buồm trương, to như mảnh hồn làng

Rướn thân trắng bao la thâu góp gió...

Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ

Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.

Nhờ ơn trời, biển lặng cá đầy ghe.

Những con cá tươi ngon thân bạc trắng.

Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,

Cả thân hình nồng thở vị xa xăm!

Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm

Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.

Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ

Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi,

Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi

Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá.

(1) Câu thơ của phụ thân tôi. (TG)

Chiếc rổ may

Thuở bé nhiều hôm tôi bỏ chơi,

Cảm thương đứng ngó mẹ tôi ngồi

Và bên chiếc rổ mùi thơm cũ

Như tấm lòng thơm của mẹ tôi.

Lơ thơ chỉ rối sợi con con

Những cái kim hư, hột nút mòn

Tiện tặn để dành trong lọ nhỏ:

Vải lành gói ghém mấy khoanh tròn.

Lặng lẽ bàn tay lặng lẽ đưa

Đắp từng miếng vá ấm con thơ:

Những mong đời mẹ, đời con mãi

Gần gũi nhau cùng mối chỉ thưa...

Mẹ ơi! chiếc áo con đã rách.

Con biết làm sao trở lại nhà

Để mẹ vá giùm? Con thấy lạnh

Gió lùa nỗi nhớ thấm vào da.

Lời con đường quê

Tôi, con đường nhỏ chạy lang thang

Kéo nỗi buồn không dạo khắp làng,

Đến cuối thôn kia hơi cỏ vướng,

Hương đồng quyến rũ hát lên vang.

Từ đấy mình tôi cỏ mọc đầy;

Dọc lòng hoa dại ngát hương lây;

Tôi ôm đám lúa, quanh nương sắn,

Bao cái ao rêu nhưng đục lầy.

Những buổi mai tươi nắng chói xa,

Hồn tôi lóng lánh ánh dương sa

Những chiều êm ả tôi thư thái

Như kẻ nông dân trở lại nhà.

Tôi đã từng đau với nắng hè:

Thịt da rạn nứt bởi khô se;

Đã từng điêu đứng khi mưa lụt:

Tôi lở, thân tan rã bốn bề.

Tôi sống mê man tránh tẻ buồn.

Miệt mài, hể hả, đắm say luôn

Tôi thâu tê tái trong da thịt

Hương đất, hương đồng chẳng ngớt tuôn...

Cánh đồng bao la

Cánh đồng bao la

Giãi ra xa xa

Hàng tre tha thướt,

Lòng ta thướt tha.

Phất phơ trong gió

Hương vị thơm tho

Của buổi hò;

Em ơi! có rõ...

Em trông đám dậu

Cao hơn đám lúa

Như anh cao hơn

Em nửa cái đầu.

Đường đi thì nhỏ

Bờ cỏ thì xanh

Trời cao thì thanh;

Em ơi! có rõ...

Anh mang trong lòng

Cả một cánh đồng

Anh nghe nặng nề

Bao mối tình quê...

Đồng quê ngát tình:

Lòng anh ngát xanh:

Kìa đôi chim hót

Em ơi! yêu anh...

Cắn đào

Nắng gắt, môi khô, miệng khát khao

Dừng chân hứng mát bóng in đào

- Em ngồi vắt vẻo trên cao ấy,

Quẳng xuống cho anh trái thử nào!

Ồi! trái đào ngon em ngó xem;

Da hồn mát tựa má hồng em...

Miệng kề vội vã anh toan cắn

Nhưng sợ đau em, phải nhịn thèm.

Nhắn nhe

Ai qua sông đó ai ơi!

Cho tôi nhắn gửi đôi lời nhớ nhung

Người, tôi không cách muôn trùng:

Chỉ con sóng nhỏ não nùng đôi bên,

Đất liền tình chửa bình yên,

Lựa là nước chảy triền miên mấy giòng...

Nhắn nhe theo nước theo sông!

Bên đây, bên đấy, tấm lòng sẻ chia...

Những ngày nghỉ học

Tặng Nguyễn Văn Bổng

Những ngày nghỉ học tôi hay tới

Đón chuyến tầu đi đến những ga...

Tôi đứng bơ vơ xem tiễn biệt,

Lòng buồn đau xót nỗi chia xa.

Tôi thấy lòng thương những chiếc tầu

Ngàn đời không đủ sức đi mau

Có chi vương víu trong hơi máy,

Mấy chiếc toa đầy nặng khổ đau.

Bánh nghiến lăn lăn quá nặng nề!

Khói phì như nghẹn nỗi đau tê;

Lâu lâu còi rúc nghe rền rĩ;

Lòng của người đi réo kẻ về.

Kẻ về không nói bước vương vương...

Thương nhớ lan xa mấy dặm trường.

Lẽo đẽo tôi về theo bước họ

Tâm hồn ngơ ngẩn nhớ muôn phương.

Quyển vở nháp

Những vở: soạn bài hay toán, luận

Địa dư, cách trí,... dáng âu lo,

Chỉnh tề, đầy đủ như ông giáo,

Vở nháp lôi thôi giống học trò.

Bìa rách lung lay giấy chẳng lành;

Mực thì đủ thứ: tím, đen, xanh...

Không cần giấy thấm, không cần thước

Bài chép chưa xong đã vẽ hình.

Nháp luận chữ tây, rồi quốc văn.

Đôi lời thầy giảng chép loăng quăng;

Trò chơi giải trí; bên bài toán

Rất khó, bài thơ trải điệu vần...

Vài cái tên người chạm khắp trương,

Làn môi, cặp mắt, vẽ từng đường;

ấy là những lúc chàng trai nhớ

Nghĩ đến người kia thoát khỏi trường.

Phơi phới

Trời rộng phơi màu xanh mới tinh

Nắng trong trải ấm gió đưa tình

Như khi còn bé về bên ngoại

Hớn hở hồn tôi dõi mộng xinh.

Lần lượt bao nhiêu ý mến đời

Theo niềm phơi phới nở chơi vơi;

Thân buông tín cẩn trong tươi mát,

Đường mở hai tay đon đả mời.

Chân bước khoan thai giữa biếc hường

Và lòng vơ vẩn giữa yêu thương,

Cả hai không hẹn đều mang máng,

Biết có mùa xuân đợi cuối đường.

Dễ thương

Sao vẻ đôi nhà quá dễ thương!

Buồn vương trước ngõ, nhớ bên vườn;

Cũ càng mái rợp quen mưa nắng

Bỡ ngỡ khêu hoài nỗi vấn vương.

Cảm giác êm êm khẽ động vừa

Lan từ bóng lá ủ ê đưa

Âm thầm cửa hé trông xa vắng

Như lúc đầu thu những buổi trưa

Người khách vu vơ ngóng đợi thầm

Dịu dàng thấp thoáng bóng giai nhân.

Thói nhà khép nép trong cây lá

Thổn thức thầm xem truyện Tố Tâm.

Sống vội

Tặng Huy Cận

Trong tôi văng vẳng dư vang

Điệu buồn của lá phai vàng rơi thưa

Trong tôi thoang thoảng hương đưa

Cỏ hoa tàn cũ, mộng xưa vẫn sầu.

Mây trời nhuộm bóng thương đau

Lá hoa héo rũ, nắng nhàu mình tơ...

Hơi sương nhỏ lạnh lòng thơ;

Tôi nghe rợn ngợp nước mờ nao nao...

Biệt ly tụ họp thời nào,

Thương vương khắp nẻo, nhớ bao tư bề...

Thu đi lâu quá không về!

Lòng chờ vội sống giữa hè ít thu...

Chứa chất

Mùa thu đã đến... cả người tôi

Hoảng hốt như thu đã hết rồi;

Lo lắng giờ thay cho ngóng đợi:

Thu làm tôi cực quá đi thôi!

Mắt mở to luôn, chứa chứa nhiều

Những hình ẻo lả, sắc xiêu xiêu:

Tai thêm linh thính lo thâu góp

Những điệu ly sầu, tiếng tịch liêu.

Lồng ngực phồng to ráng hít vào;

Phổi ghì không khí đến nôn nao,

Da tê xúc động niềm thương nhớ;

Màu động hương thu sắc bớt đào.

Đi mãi ngoài không chẳng ở nhà,

Đầu trần áo mỏng để lòi da:

Hơi thu mơn trớn như hơi thịt;

Tôi dựa vào thu dịu lắm mà!

Tình tự

Chiều hôm nay đất trời ngơ ngẩn cả:

Sương xuống đầy mờ tỏa bóng lung linh

Như mời ta kể lể chuyện ân tình,

Anh chờ đợi: em đâu em chẳng đến?

Hiếm hoi quá, em ơi! giờ hứa hẹn

Của tình ta cùng với cảnh thiên nhiên

Để cho anh tình tự với người tiên,

Trong sương bóng thầm thì lời mây nước.

Anh cảm thấy chiều nay anh nói được

Lời ái ân bày tỏ nỗi lòng anh,

Đã bao lần gặp gỡ chỉ làm thinh:

Không gian sáng phơi trêu tình trơ trẽn.

- Chiều hôm nay bóng hơi che bẽn lẽn.

Trông thấy em thấp thoáng giữa sương mờ

Anh tưởng cùng nhau gặp gỡ trong mơ;

Nói với em mà anh như cảm thấy

Anh tự nói với chính lòng anh vậy,

Lời dễ dàng như lúc cách xa em.

Và phải không? Em đáp lại êm đềm

Em đáp lại dịu dàng và cảm động

Anh thấy trước trên con đường mơ mộng

Lòng bên lòng và tay ở trong tay;

Hai ta đi biệt lập giữa sương dầy.

Tình êm ả lâng lâng hơi bóng vướng.

Hai bên đường hân hoan sương điểm bướm

Cánh phân vân hòa nhịp với lòng ta.

Và như mừng, như đón, ở xa xa

Hơi nước trắng giăng phơi từng tấm lụa.

Trao đổi

Tôi dư một ít lời thơ,

Tôi dư thương sớm, sẵn ngơ ngẩn chiều;

Chất chen xa lạ vô liêu,

Trán đầy trăng gió, rất nhiều mùa thu...

Nhưng tôi nghèo lắm: than ôi

Đó đây lẻ chiếc trọn đời bơ vơ!

Tủi thân chỉ gặp hững hờ;

Lòng đơn lạnh lẽo nay chờ mai trông.

Bạn ơi! đây của đây lòng

Xin đem tặng bạn tặng không đủ rồi;

Có chăng mong mỏi đôi hồi

Bạn cười tôi với ngó tôi ít lần.

Ao ước

Anh là kẻ say mê nhưng nhút nhát,

Không hiểu dùm em lại nỡ cho anh

Là không yêu, là một kẻ vô tình

Anh tức quá đem lòng ao ước tệ:

Nếu em chết! chắc là anh có thể

Tỏ mối tình lặng lẽ quá sâu thâm:

Anh đến nơi em nghỉ giấc ngàn năm

Ngồi điên dại sầu như cây liễu rũ.

Anh không uống, anh không ăn, không ngủ,

Anh khóc than, than khóc đến bao giờ

Nước mắt anh lầy lội cả nấm mồ

Nhỏ từng giọt xuống thân em lạnh lẽo.

Rồi anh chết, anh chết sầu, chết héo;

Linh hồn anh thất thểu dõi hồn em.

Và ở đâu kìa, ở cõi đời đêm

Chắc em chẳng nghi ngờ tình anh nữa...

Độc ác

Còn gì sướng cho bằng trông cặp mắt

Êm như nhung, sưng tím, lệ tràn trề;

Ngắm bộ ngực tròn xinh đau quằn quại

Nặng nề buông trong hơi thở đê mê!

Nguồn vui thú hãy tìm trong tiếng khóc.

Rách đau thương như lụa xé tơi bời;

Trên cặp mắt môi đỏ tươi như vết máu

Kiếm nụ cười héo hắt tựa hoa rơi.

Vì ta quá yêu em - nhưng thất vọng!

(Ngàn muôn năm, yêu chỉ nghĩa là điên)

Nên ta mong lấp vùi lòng đau đớn

Trong những giờ vui thú nhọn như kim.

Chủ nhật

Buồn làm sao cho ngày chủ nhật

Của người học trò vơ vẩn hay yêu!

Những ngày kia vui vẻ hơn nhiều

Ngồi chăm chỉ lắng nghe lời thầy giảng,

Hay vui đùa, chuyện trò cùng chúng bạn,

Trí bình yên thư thái biết bao nhiêu

Và nhất là được trông thấy người yêu,

Người thiếu nữ xinh như tờ giấy trắng.

Lần đi học là một lần đo đắn:

Đi làm sao cho gặp được giữa đường

Cô nữ học sinh tha thiết đến trường,

Tay đỡ nón và tay cầm sách vở.

Ngày chủ nhật là một ngày mong nhớ

ở trong nhà không ngớt ngoái trông ra

Hy vọng người yêu mến bước ngang qua:

Gặp gỡ mãi cũng gây tình lưu luyến.

Chờ đã mệt mà người không thấy đến

- Có bao giờ người nghĩ đến ta đâu!

Thì giờ đêm qua... nắng xế ngang đầu.

Lòng rưng rức, người bần thần, bực bội

Quần với áo đã mấy lần thay đổi;

Quyển sách nào đem đọc cũng buồn tênh.

Tâm thần ta như có vẻ bấp bênh

Như chán chê, như rã rời, ngao ngán;

Ta tưng tức, ta giận hờn các bạn

Sao mải vui không đến với ta chơi;

Ta trách nhầm những kẻ ở xa xôi

Sao hững hờ không thư từ chi cả!

Quanh quẩn mãi... Trông ra ngày sắp ngả,

Lần cuối cùng, nhất định bước ra đường,

Đi bơ vơ, lòng thấm thía ngùi thương

Đường quen quá chán chường như tắc lối!

Ta quay lưng lủi thủi trở về nhà

Không hiểu sao thấy tiếc một ngày qua.

Ngại ngùng

Thơ anh lên, lòng anh mong nói lắm!

Vần theo nhau, điệu nhịp gọi nhau vang;

Anh tưởng chừng viết được biết bao hàng

Cầm đến bút, lòng không như giấy trắng!

Bởi vì em, bởi vì em quá lặng.

Anh làm thơ rồi biết tặng cho ai?

Sao em không bày tỏ một hai lời

Cho anh biết lòng em đôi chút với?

Anh cầu khẩn, nguồn thơ anh ngóng đợi;

Em nói đi! Em nói, có yêu anh

Cho tim anh vang dội tiếng ân tình,

Cho lòng anh tràn trề lòng yêu mến.

Anh sẽ làm thơ đưa em đi đến

Bờ thời gian ta ghé bến xa xôi.

Nếu lòng anh mong mỏi đã sai rồi

Em chớ ngại nói dùm em chẳng đoái

Đến tình anh. Đừng để anh mãi mãi

Sống nghẹn ngào mờ tỏ giữa tình em.

Không sao đâu, anh sẽ được giàu thêm

Sau đau đớn với bao nhiêu chua chát.

Anh sẽ viết những giọng đầy nước mắt

Anh sẽ than, sẽ khóc mối tình sầu.

Đấy em xem; anh có nói gì đâu!

Anh cũng vẫn làm thơ vì em đó.

Em chẳng nói, làm sao anh biết rõ!

Quê bạn

Nghe em kể lể nỗi niềm

Bấy lâu cách trở nhớ niềm cố hương.

Yêu em ta những vấn vương;

Nghĩ quê quán bạn dạ thường ngẩn ngơ.

Mơ màng tin tức ra vô

Mải mê trong tấm bản đồ tìm tên...

- Quê em ở chốn nào em!

Phải nơi nước biển êm đềm non tươi?

Phải nơi chim hót hoa cười,

Trăng chào gió hỏi? - Đúng rồi, phải không?

Bởi vì đôi mắt em trong

Ngó ta, ta thấy cả lòng sáng choang;

Bởi lòng em nói dịu dàng,

Lá run thỏ thẻ suối đàn vuốt ve

Bởi từ trí cạnh, hồn kề,

Đời ta tươi thắm, mọi bề nhờ em...

Những đêm tối

Những đêm tối là giờ lo tĩnh tọa,

Những chiều im là buổi ráng cầu kinh,

Ta đắm say, mê tín đạo Ân Tình.

Đọc câu kệ "Yêu em... anh nhớ quá!"

Với mong mỏi thiết tha thành chánh quả:

Hồn mong manh trực tiếp với niềm yêu.

Miệng lâm râm, ta tụng niệm thật nhiều,

Tay cung kính khoanh đè trên ngực sợ,

Mắt chẳng thấy vật chi tuy vẫn mở,

Tai bưng im gác bỏ chuyện quanh mình;

Ta thành tâm chờ đợi phút anh linh

Im lặng đến, không biết gì, không nghĩ...

Kìa em lên! Rực rỡ bốn phương trời,

Đôi mắt to ném lửa sáng nơi nơi,

Vừng trán rộng hào quang lòa chói rực

Ta thấy sáng, hồn phiêu phiêu thoát tục

Lòng lâng lâng không muốn ước mơ chi,

Mắt lim dim, đầu cúi gục, chân quì

Mở hết cửa tâm hồn chờ thánh nhập.

Sầu tên

Không lắng đợi, cũng không cần rõ rệt,

Chỉ thoáng nghe nhè nhẹ, thoáng nghe thôi

Tôi đã không giữ được tự nhiên rồi;

Lòng cảm động nao nao đầy ứ nghẹn,

Ôi vương víu cái tên người yêu mến!

Thế mà còn những tiếng giống hơi hơi

Hay đồng âm trái nghĩa với tên người,

Lòng thắc mắc cũng kiếm điều tư lự.

Đôi cái dấu thêm vào đôi cái chữ.

Dáng thân quen từ thủa nhỏ a, b.

Bởi vì đâu tôi thấy quá nặng nề:

Từng nét nhỏ in sâu như chạm khắc

Trong tâm trí rõ ràng và nhọn sắc?

Và nhất là cái chữ đứng đầu tên,

Cái chữ hoa lưu luyến với diệu huyền.

Lần trông thấy là một lần bỡ ngỡ;

Mắt ám ảnh thấy đầy trong sách vở

Trong những hình chữ nhật, những hình vuông.

Bước ra đi gặp gỡ ngã tư đường;

Đứng dưới bóng cành giao nhau kết chữ...

Hễ có đường dọc ngang là tôi cứ

Nghĩ loanh quanh tìm kiếm cái tên ai.

Núi in xa và mây nổi trên trời

Tôi cũng thấy phô bày hình tưởng nhớ

Ôi cái chữ hoa kia sao mà rực rỡ!

Tấm lịch đời

Tôi muốn đem ngày tôi

In thành một bản lịch,

Để tôi gỡ tờ đời

Tùy theo hồi sở thích.

Tôi sẽ để thật lâu

Những tờ ghi hạnh phúc,

Và vội bỏ tờ sầu

Không theo giờ, đợi lúc.

Khi vắng mặt người yêu

Thì giờ không muốn hết

Tôi sẽ gỡ thật nhiều

Để chi ngày cách biệt?

Ngụy biện

Em bảo anh: "em không yêu anh nữa!"

Em đành lòng, anh biết nói làm sao?

Nhưng em ơi, em nên suy nghĩ lại:

Không có anh, em sẽ mất dường nào.

Không có anh, em đem đôi mắt ngọc

Sáng long lanh so sánh với vì sao,

Ai đem ví làn mây cùng mái tóc?

Vừng trán trong ai ví với trời cao?

Hàm răng trắng hết cười ra ánh sáng,

Làn môi son thôi nở những bông hoa.

Trên đôi má bình minh không tỏ rạng,

Trong giọng vàng không có tiếng chim ca.

Ai sẽ bảo: "Cả mùa xuân hương sắc

Nở tưng bừng trong một phút em vui,

Khúc nhạc nổi theo bước đi dìu dặt,

Cả mùa thu trong dáng điệu bùi ngùi?

Không có anh rồi đây em sẽ mất

Vẻ thiêng liêng vàng ngọc cũng tiêu tan;

Bước vội vã không làm rung trái đất,

Mặt lệ mờ không ám cả không gian.

Và đời em phút giây ai nhắc nhở?

Ai sống giùm từng tý khổ, phần đau?

Và đời em phút giây ai tưởng nhớ?

Nỗi buồn chiều lạnh lẽo những ngày sau.

Sao em không, sao em không cảm thấy

Mối tình thơ rộng rãi tựa trăng sao

Mà nỡ nói những lời đau đớn vậy?

Không có anh em mất đến dường nào...

Có những con đường

Có những con đường ta đã đi

Thẩn thơ qua lại rất nhiều khi

Nhà người yêu mến ngang qua đấy,

Vắng mặt nên lòng thấy biệt ly.

Ta gửi tình ta ở khoảng đường:

Bước này tưởng nhớ, bước này thương,

Tay đưa ngượng nghịu, hàng mi chớp,

Ngực đánh dồn thêm, chân vấn vương.

Đi mãi không hề biết mỏi xa,

Đi suông không dám ngó vô nhà

Đường thường bỗng hóa trung tâm điểm,

Lắm cớ xui mình phải bước qua.

Ta tưởng bao giờ có thể quên

Con đường như một mối tơ duyên

Ai ngờ khúc ruột tương thân ấy

Cũng phải buồn đau chuyện chẳng bền

ấy lúc lòng ta hết với người

Hay là yêu mến đổi dời nơi

Con đường bị bỏ trong quên lãng

Sầu tủi nằm thương dưới bụi đời.

Tặng hoa

Anh nghĩ đến em đầy tin cẩn

Ra vườn kết một bó hoa xuân.

Nhưng em không đến, lòng đau cắt

Anh ngó hoa phai cánh rã dần.

Cũng tưởng hoa sung sướng được vầy

Bởi người diễm lệ có bàn tay

Trắng ngần. Ngón nhỏ thon thon nhọn

Đã xé lòng anh tự bấy nay.

Anh đứng ngây chờ em lại chơi

Cho hoa ngắn ngủi chết yên đời;

Tay anh thô quá! - em không đến

Nỡ để cho anh tủi mộng rời

Đắng cay

Vui không dám vui nhiều,

Miệng cười như thể mếu!

Lo lắng nỗi đìu hiu

Vấn vương người yểu điệu.

Đau buồn che dấu lệ;

Ta có thở than đâu!

Em xinh tươi như thế

Ai nỡ sẻ chia sầu.

Một lời em nói vội,

Một bước em đi nhanh,

Ta tưởng chừng thế giới

Sụp đổ vỡ tan tành.

Quen biết, vẫn cô đơn,

Lứa đôi thêm tẻ lạnh;

Ta ôm chịu tủi hờn,

Chết dần lòng kiêu hãnh.

Bấy lâu ta vẫn ngỡ

Đi kiếm chút êm đềm

Nay lòng tan nát vỡ,

Đau đớn quá đi em!

Thắc mắc

Tặng Lưu Quang Thuận

Hỏi mượn nhiều khi chẳng để dùng

Đến hồi giao trả mắt rưng rưng;

Lòng riêng lủi thủi xin từng tý

Lo sợ người ta quá lạnh lùng.

Người mượn, rồi người trả lại thôi

Thế mà tôi đã xót xa rồi!

Trách ai hờ hững đành xô đuổi

Một tí tình tôi gửi lên người

Em nói làm chi tiếng "cám ơn"?

Anh mong giúp đỡ phải đau hờn;

Nói chi kiểu cách lời "xin lỗi"?

Quen biết sao đành tính thiệt hơn!

- Thắc mắc tìm thêm lẽ tủi sầu,

Đau buồn vì những cớ không đâu.

Bao điều vụn vặt người không nhớ

Đã chạm lòng tôi, những vết sâu.

Viết tên trên cát

Tặng Phan Ngô

Ngồi viết tên yêu trên bãi cát,

Kỹ càng, chậm rãi, rõ như kêu

Ngón tay ấn mạnh từng đường kẻ

Cho thấm mong chờ, sâu mến yêu.

Bỗng thấy lòng đau nhẹ khác thường.

Hình như yêu, ghét, giận, hờn, thương

Bấy lâu chất chứa trong tim nặng

Đã chảy tràn lan xuống kẽ đường.

Cả nỗi niềm riêng chẳng một lời

Chiều nay trên cát nhẹ bày phơi:

Gió qua, tình sẽ bay lên núi...

Nước lớn, lòng tôi đến biển khơi...

Từ thở nào đâu vẫn lặng thinh

Yên vui ai có rõ tâm tình

Cực lòng đi kiếm quên trên cát,

Cát nhẹ xa đi nói chuyện mình.

Chiêm bao

Tỉnh mộng rồi sao? Có lẽ nào

Ân tình ngắn ngủi thế chiêm bao?

Tay không trơ trọi tìm tay ngọc

Môi lạnh mân mê vị má đào.

Lẩn bóng nương hình gặp gỡ em,

Mến yêu ảo ảnh cũng êm đềm.

Nhưng thôi lỡ dở cơn yêu mến!

Mộng có về đâu với những đêm.

Rồi vẫn cô đơn, vẫn tủi sầu.

Nỗi niềm ai có biết cho đâu?

Cơn mơ mai mỉa thêm cơn tỉnh

Quạnh quẽ thâu canh gối dãi dầu.

Mong manh

Trong chậu, một đóa hoa vừa nở,

Một đóa hoa tươi buổi sớm đầu.

Vì biết đời hoa mau héo rũ

Nên tôi mong mỏi giữ cho lâu.

Tôi đem để chậu dưới hiên nhà,

Cho đóa hoa cười khỏi nắng mưa

Tôi không dám ngửi e hương nhạt;

Sợ sắc mau phai chẳng dám sờ.

Nhưng chỉ bày thêm niềm tiếc rẻ;

Mới chiều hoa đã sắc hương bay.

Bao nhiêu tính toán, bao khôn khéo,

Không giữ cho hoa quá một ngày.

Dẫu được em cười vẫn quạnh hiu,

Không gần em lắm, ngó em nhiều;

Thiệt thòi, lủi thủi ta mang hết

Đôi lúc ta ngờ chẳng có yêu.

Tưởng biết lo xa chịu tủi sầu,

Mối tình nhỏ nhẹ sẽ bền lâu,

Than ôi, tình cũng như hoa mỏng

Ta có bao giờ giữ được đâu.

Hờ hững

Anh tưởng chỉ cần trông thấy thôi

Là em hiểu rõ lòng anh rồi.

Mối tình chan chứa trong đôi mắt,

Anh biết làm sao nói những lời...

Không có khi nào gặp gỡ em

Mà anh giữ được vẻ điềm nhiên:

Dáng anh bẽn lẽn, lời anh ngượng:

Em thử đôi lần nhớ lại xem!

Anh tưởng là em đã biết rồi

Những câu trò chuyện giọng đùa chơi,

Những thư thăm hỏi lời vơ vẩn

Những sách anh đưa nói chuyện đời.

Những bữa trời mưa, những buổi chiều,

Lòng nghe rưng rức nỗi đìu hiu

Những khi trăng sáng khi hơi gió

Nhẹ thổi vào lòng cơn mến yêu.

Và những đêm khuya giấc mộng đào,

Mơ màng trên gối gặp chiêm bao,

Anh yêu, anh nhớ, anh thầm trách:

Em chẳng lần nào cảm động sao?

Sao em hờ hững thế cho đành,

Duyên mới cùng người hắt hủi anh

Tội nghiệp cho đời anh biết mấy!

Trăm năm chưa chắc vết thương lành.

Kể lể

Em bỏ anh là phải lắm rồi!

Mến yêu chi kẻ chỉ buồn thôi,

Mến yêu chi kẻ bao giờ cũng

Ngơ ngác in như lạc giữa đời.

Kể từ gặp gỡ buổi ban sơ,

Len lẻn thư đi lại mấy tờ

Anh đã làm buồn màu giấy trắng

Với sầu không cớ, nhớ bâng quơ.

Kịp đến trao duyên những chuyện đầu,

Trời ơi, anh có nói gì đâu

Cho vui, cho đẹp lòng anh tý,

Quanh quẩn không qua chuyện tủi sầu.

Người ta mạnh mẽ biết bao nhiêu,

Lo lắng cho nhau thật đủ điều;

Anh chỉ đem tấm lòng yếu ớt

Như nhờ, như dựa ở tình yêu.

Người ta lo nghĩ đến tương lai:

Kết tóc xe tơ, chuyện vững dài,

Anh chỉ yêu suông vì anh biết

Không làm sung sướng được cho ai.

Quen biết em chi tội lắm mà!

Anh trông ngày tháng hững hờ qua

Mà lo, mà sợ, mà đau đớn;

Một phút cùng em một cách xa.

...Bây giờ em đã có nơi,

Biết phận anh đâu giám trách người,

Vội vã, anh đi như trốn tránh;

Tấm lòng hết cả những màu tươi.

Tâm lý trên trời

Lòng em thay đổi như là,

Đổi thay cô ả Hằng Nga trên trời:

Có khi rực rỡ sáng ngời,

Có khi nhợt nhạt, khi thời đi đâu.

Để cho đêm tối u sầu,

Để cho vũ trụ nhuộm màu héo hon?

Hôm rằm hớn hở xin tròn,

Vài hôm sau đã hao mòn mình tiên.

Nhiều đêm quá nặng ưu phiền

Thân se như cái lưỡi liềm lửng lơ...

Biết đời yêu dấu ước mơ

Làm duyên khi sớm, khi trưa ẩn mình.

Bắt người chờ đợi từng canh;

Nhiều khi khuya vắng cô mình mới ra.

Mặt trời khờ dại như ta:

Ngẩn ngơ tròn mãi, thiết tha nóng hoài,

Lửa lòng đeo đẳng cho ai

Để ai đem rải cho người trần gian.

Thương

Đâu người em của thuở duyên thơ?

Đâu buổi lòng ta trống hững hờ

Bóng tối ý buồn len lỏi đến

Tìm người san sẻ bớt bơ vơ?

Người có mơ màng một vẻ tiên:

Thân lơ lửng dáng, trán mơ huyền,

Lung linh ôi mắt cười tinh nghịch

Buồn ẩn xa xôi thoáng dịu hiền...

Không khí chung quanh hóa nhẹ nhàng

Nỗi buồn bứt rứt bỗng tiêu tan

Khi từ cái miệng xinh tươi ấy

Những tiếng ngây thơ tỏa dịu dàng

Ta thấy lòng ta bớt thiết tha

Chỉ thương nhè nhẹ, mến ôn hoà

Bùi ngùi ta nghĩ: vì sao nhỉ?

Người chẳng là người em gái ta?

Vườn cũ

Kỷ niệm Tường Đông

Cánh cổng đi vào run rẩy đưa;

Lối đi cỏ rậm phủ che vừa.

Ngôi nhà mái cũ rêu in lớp

Hé bức rèm đơn đỡ nắng trưa.

Nắng nhớ rưng rưng chớp lệ mờ

Mây buồn đôi mảnh vẩn lơ thơ.

Cỏ cây im lặng như từ thuở

Đôi lứa xa nhau vẫn đợi chờ.

Cây ổi, cây xoài vẫn đứng đây;

Cây lê vẫn ngả ở bên này

Ngoài kia hàng chuối thân trơn mát

Đôi lứa hay ôm áp má đầy...

Đôi má tròn xinh của tuổi đương

Mê ăn, mê ngủ sống như thường

- Một mình trở lại bên cây chuối

Áp má vào cây thấy cấn xương.

Phượng

Lưu ly chất ngọc đọng màu bông

Cành rực hừng theo trận gió nồng

Ơi phượng! ngươi là cây đuốc sáng

Đất đầy tin tưởng vọng lên không.

Đốt cháy bao la sáng mặt trời,

Linh hồn mùa hạ hiện thân ơi!

Đời người kết tụ bao nhiêu nắng?

Trưa chói chang cao, lửa rạng ngời

Phung phí tình yêu quá mức thường

Sống thời hoàng tử, chết quân vương

Nguy nga cây nở bừng son thắm

Lộng lẫy hoa rơi sắc ngợp đường.

Ta đứng trên cao gió lộng bày

Ngọn đèn tâm tưởng đảo điên lay

Cầu ngươi hỡi Phượng tươi như máu

Dâng sáng linh hồn cánh dợn bay.

1944

Trái chín

Hỡi trái dưa lơ lửng trên cành

Sắc vàng chín nổi giữa màu xanh

Biết bao huyền diệu trong đời trái

Từ cõi hư vô đến tượng hình?

Giữa lòng đất mẹ, giữa lòng sâu

Đây rễ lo toan kiếm mỡ màu

Nhựa sống chuyền lan lên nhánh đợi,

Nhịp nhàng theo tiếng gọi trên cao

Đây nặng niềm xuân máu nhớ bông

Điểm thưa chòm biếc, lá chen hồng

Nhịp nhàng giây phút âm dương gặp

Khao khát tình cây, ân ái nồng.

Đây lúc hoa tàn, cánh rã rơi

Hồn theo gió nghĩa thổi qua đời

Nỗi vui sáng tạo đưa hoa chết

- Còn lắm công trình trái nhỏ ơi!

Nâng niu sớm trắng bao êm ấm

Âu yếm chiều lam thấm ngọt ngào

Với của đêm dày sương mát dịu

Mặn nồng nung nấu của trưa cao

Thức suốt năm canh trăng mớm sữa

Choàng cành tay gió vuốt yêu đương

Mưa thu, nắng hạ thay nuôi nấng

Cho trái chua me hóa ngọt đường

Cho chát chua đầu được kết tinh

Nâng cao rạng rỡ mọi công trình

Cho hồn hoa tạ không ai oán,

Chất đất, màu cây đã đượm tình

Cho một ngày kia lúc rụng rơi

Hân hoan trái chín biệt ly đời

Vào trong tất cả, vào trong chết

Mang nặng mầm sinh buổi Phục Hồi.

Hè - Thu 44

Chùa

Tặng Quách Tạo

In rõ rệt chân trời quá khứ,

Chùa không thôi tình tự thuở xa xăm

Tuổi thơ tôi là cả một đêm rằm

Trăng tỏ rạng sáng chầu quanh đức Phật

Hồn thanh thoát chưa hề vương vật chất

Đồng vọng xa cùng nhịp tiếng chuông bay

Này hai cây bạch lạp ánh hai tay

Đôi mắt chói này rung trong ngọn nến

Niềm tin cẩn tượng hình nên trái chín

Phút tâm thành ngào ngạt tỏa hương hoa

Ôi buổi lớn khôn! Ơi buổi xa nhà

Tôi đâu biết cách xa chùa đến thế!

Gió lãng mạn thổi qua buồn thế hệ

Sóng thị thành tan rã cả lòng tin

Thuyết hoài nghi mờ xóa những kinh nguyền

Buồn số kiếp đưa về cơn gió lạnh

Bước chán nản trên những đường hiu quạnh

Chiều hôm nay tôi chạnh nhớ chùa xa

Tiếng chuông kêu như mẹ gọi chan hòa

Tôi ôm ngực tưởng chừng tim sắp vỡ

Bóng đêm xuống bao trùm trong tín mộ

Đường sương ơi! Người chạy đến thời xưa?

Dắt ta đi trở lại viếng thăm chùa.

1943

Cảm thông

Nằm trong cỏ một chiều man mác

Nghe gió xuân thổi quạt hồn cây

Thái bình xanh ngắt từng mây

Lá phơi sắc biếc, đời gây mộng đào

Chiều trầm mặc, dáng chiều lặng lẽ

Dãy bàng cao đượm vẻ đoan trang

Thân nghiêm đứng thẳng làm tàn

Hồn vui ngự giữa nhịp nhàng bao la

Này khăng khít da ta, da đất

Mạch cảm thông ngây ngất tâm can

Giác quan mở rộng dặm ngàn

Nghe như cỏ mọc bàng hoàng khắp thân

Giọng suối ngân trong tay sôi nổi

Trong chân mê bối rối dặm đường

Ngạt ngào đôi mắt đưa hương

Bông hoa đất nở giữa vườn lòng tươi

Giờ thanh thoát. Đất ơi! có biết?

Ta không buồn tử biệt, sinh ly

Tao phùng ấy buổi ra đi

Đến khi ta chết là khi trở về.

Hà Nội - Huế 43

(Đăng Thanh niên số Tết 1944, ở Sài Gòn)

Một nỗi niềm xưa

Kính dâng cha tôi

Chim quyên xuống đất ăn trùn

Anh hùng lỡ vận lên nguồn đốt than(1)

Tôi đã sống võng nôi trong tiếng hát

Của người cha thất chí trở về quê

Khi trưa vắng cây buồn lay bóng nhạt

Khi đêm im gió bạt ánh trăng hè.

Tiếng trầm nặng vang âm như lệ ứ

Tháng năm đầy tâm sự giải khôn ra

Đôi mắt rộng vọng xa về quá khứ

Trên trán sầu vơ vẩn bóng ngày qua

Bóng đau thương mấy mươi năm về trước

Núi sông buồn trang sử mở suy vong

Đường số mệnh là con đường của nước

Nợ nam nhi canh cánh giục bên lòng...

Bao hoài vọng xa xôi dần nhạt mắt,

Phôi pha rồi bao ý nghĩ hiên ngang!

Con chim quyên có ngày ăn dưới đất

Người anh hùng lỡ vận phải bán than

Hương hoa thơm một mai trong kẽ vách

Mặc thế thường lầm lẫn sạch cùng nhơ

Tìm tri kỷ nơi vài ba quyển sách

Ru tâm tình theo tiếng võng đung đưa

Tôi cảm thấy tỏa trong không khí nóng

Một nỗi buồn u uất trĩu trên mi

Trưa sao gắt gao như niềm thất vọng

Đêm sao não nề như buổi chia ly!

Và bao ai oán ngậm ngùi ngột ngạt

Bao ước mơ xưa, bao xót xa lòng,

Đều lần lượt lên giây trong tiếng hát

Đưa hồn tôi vào nỗi nhớ hưng vong.

Trăng tàn

Ta là mảnh trăng đến hồi le lói

Nằm trên cao thương hại kẻ trần gian:

Nhân nghĩa thờ ơ, thú vui mê mải;

Thấy ta tươi, không thấy thuở ta tàn.

Ta có lúc lên ngôi trên nguyệt điện

Giữa muôn hoa thượng uyển một hoa trăng

Cánh bằng ngọc, sáng ngời màu ảo huyễn

Nhị bằng vàng ẩn hiện bóng tơ giăng

Nhưng vũ trụ không nằm trong bất dịch

Sự mất còn tan hiệp tiếp liền nhau

Núi lở, sông mòn, hoa rơi, lá chết

Ta xinh tươi có lúc cũng phai màu!

Tàn tạ tâm hồn, hao gầy thân thể

Sông buồn ta trôi về bể cô đơn

Và sau hết ta chỉ là ngấn lệ

Nằm rưng rưng trong mắt của đêm hờn

Nỗi cô quả cũng theo niềm héo hắt

Đâu người thương, đâu kẻ nhắc là đâu?

Chỉ nghe vẳng trong bóng đêm khuya khoắt

Tiếng cú kêu lạnh lẽo giục cơn sầu

Ta trơ trọi như một người lữ thứ

Quán trọ nằm không ngủ, nhớ quê hương

Ta thơ thẩn như một cô trinh nữ

Lỡ mộng đầu rã rượi khóc tình thương

Ta bè bạn với những chùa mái lạnh

Ta tự tình với những bãi tha ma

Ta ẩn mặt sau những khu rừng quạnh

Ta nghiêng mình trên những nhánh sông xa

Ta lủi thủi đi sâu vào cõi mất

Hồn rã rời, thể chất hóa sương băng

Cho đến lúc bóng đêm tràn mặt đất

Người mới hay nhân loại thiếu tình Trăng.

Thu 44

Người mẹ

Người mẹ đầu tiên lặng ngó con,

Nao nao nghe tự đáy tâm hồn,

Nỗi niềm xương thịt tan như nước

Sự sống nhân đôi, sóng dập dồn

Mới mẻ người mang một mối tình

Bàng hoàng cơ thể chói tâm linh

Từ ta-như-thế sang ta-phải

Người đứng cao hơn số phận mình.

Trông đứa hài nhi thịt thắm tươi

Y nguyên người gặp lại thân người

Tưởng đà chia xẻ trong sinh hóa

Nay lại giàu thêm hạt máu rơi

Người bế con lên trong ánh sáng.

Vui mừng bày tỏ với xa khơi,

Từ trong vật chất vô tri giác

Sự sống vươn lên ánh mặt trời.

1944

Hoàng hôn

Trái tim hấp hối của ngày tàn

Ứa lệ chan hòa ám thế gian

Ấy lúc trời cao buồn goá bụa

Cúi ôm trái đất đỡ băng hàn

Có phải vì tôi kiểu cách đâu!

Khách quan, ngoại cảnh gợi khêu sầu

Hư vô, ý chết luồn trong gió,

Hồn đứng bơ phờ trước vực sâu

Lẻ loi cho đến cả bên chân

Cái bóng trung trinh cũng chẳng quầng

Tay trái thờ ơ, tay phải lạnh

Hững hờ buông thõng hết tương thân.

Một con gà nhỏ lạc trong thôn

Mất mẹ bi thương gọi đứt hồn

Có phải lòng tôi đau quạnh quẽ

Kêu tìm lòng bạn giữa hoàng hôn?

1944

Một làng thương nhớ

Làng ấy, buồn ủ rũ một bên sông

Hồn thương nhớ đắm chìm trong dĩ vãng

Thuở phong lưu, sắc đời đầy tươi sáng

Tơ lụa vàng chói rạng khắp bao thôn

Dưới trời xanh, soi biếc cả tâm hồn

Dâu tăm tắp từ đồng ra đến bãi

Đi hái lá, buổi chiều về cô gái

Vẳng lời ca ân ái khúc xuân tình

Tiếng chim ca nô nức với bình minh

Người thôn nữ thấy lòng như lụa mướt

Tay đưa thoi, ngồi dệt tình mơ ước

Đời thanh bình mây gió giục yêu đương

Đôi chàng trai lơ đãng để tơ vương

Đem tâm sự gửi vào giây chỉ mộng

Và con sông tưng bừng theo nhịp sống

Cũng rộn ràng lộng bóng những Tây Thi...

Nhưng một hồi tơ lụa phải ra đi

Hàng ngoại hóa giết dần hàng nội hóa

Vắng bóng kẻ sớm chiều đi hái lá

Dáng dâu mềm lả lướt đã nhường cho

Vẻ nặng nề không sắc của khoai ngô

Cỏ từ đây hắt hiu niềm nhớ tiếc

Những đôi lứa bỗng nhiên đành vĩnh biệt

Thôi còn đâu tha thiết với đường tơ

Việc hàng ngày vất vả, quá thô sơ

Đời lam lũ lấy gì thơ với mộng

Trước khung cửi nằm im chờ nhện đóng

Phận con tằm lỡ dở nghĩ mà thương

Bao trái tim goá bụa giữa tầm thường

Một thế hệ hao mòn trong lặng lẽ

Cho đến nỗi cháu nghe bà kể lể

Hạnh phúc xưa như thể chuyện hoang đường

Chỉ làng buồn còn giữ một màu tang

Và đất nhớ võ vàng mơ ước cũ

Và con sông âm thầm trong nước ngủ

Vẻ mồ côi của một xứ buồn tênh

1942

Không đề

(Những đoạn thơ về tình yêu)

Em là cơn gió mát lừng

Thổi rung tất cả lá rừng đời anh

Em là giòng nước long lanh

Soi trong tất cả đồng anh đợi chờ

Đêm dày anh bước bơ vơ

Em đem nắng dọi tan bờ sương che

Thể tình anh sống si mê

Em đem mắt đẹp gọi về với thơ

Yêu em, trao cả tâm hồn,

Lòng thu ngày vắng, tình dồn dặm xa

Ngàn năm sau, chỗ đôi ta

Yêu nhau có lẽ lá hoa mọc đầy

Cảnh cây trụi lá hôm qua

Hôm nay nhựa chuyển lá ra mịn màng

Con chim hôm trước lạc đàn

Hôm nay nô nức khúc đàn xuân vui

Thiên nhiên mãi mãi yêu đời

Héo hon như để đến thời tươi thêm

Tấm lòng trần thế sao em

Kiêu căng chi để đời thêm bẽ bàng!

Bạn đừng tìm ở ái tình

Căn nguyên hạnh phúc, ảnh hình khổ đau

Lần yêu là một lần giàu

Thêm hương vĩnh viễn với màu vô biên

Hồn ta là một con thuyền

Bâng khuâng dợn sóng trước miền biển khơi

Lòng ta lạc giữa lòng đời

Như con chim nhỏ giữa trời mênh mông

Hỡi người tác giả vô danh

Câu thơ cùng với trời xanh mãi còn

Nỗi niềm thúc đẩy tâm hồn

Cơn đau sáng tạo mỏi mòn tâm tư

Ta yêu dãy núi chân trời

Xa trông đôi nét, tới nơi vạn cành

Tâm hồn mai đỏ, chiều xanh

Đổi thay như những tâm tình nhân gian

Ta yêu biển rộng muôn vàn

Long lanh đáy ngọc, chói vàng dòng sao

Đêm đêm sóng vỗ dạt dào

Hồn ta như biển khát khao lạ thường

1942 – 43 – 44

(Theo bản in của Nhà xuất bản Hội nhà văn Hà Nội, 1996)

Chuyển sang ebook (prc) : trongtk (TVE)

Thuvien-ebook.com