QDGDTHAM-TAP1-4

phần thứ hai

quyết định giám đốc thẩm về kinh doanh thương mại

MỤC LỤC

Quyết định số 01/2002/HĐTP-KT Ngày 26-12-2002. 3

Quyết định số 02/2002/HĐTP-KT Ngày 26-12-2002. 8

Quyết định số 03/2003/HĐTP- KT Ngày 24-02-2003. 14

Quyết định số 04/2003/HĐTP-KT Ngày 24-02-2003. 19

Quyết định số 05/2003/HĐTP-KT Ngày 24-02-2003. 23

Quyết định số 06/2003/HĐTP-KT Ngày 29-05-2003. 29

Quyết định số 07/2003/HĐTP-KT Ngày 29-05-2003. 35

Quyết định số 08/2003/HĐTP- KT Ngày 29-05-2003. 40

Quyết định số 09/2003/HĐTP-KT Ngày 29-05-2003. 44

Quyết định số 10/2003/HĐTP-KT Ngày 27-08-2003. 48

Quyết định số 11/2003/HĐTP-KT Ngày 06-11-2003. 52

Quyết định số 12/2003/HĐTP- KT Ngày 06-11-2003. 57

Quyết định số 13/2003/HĐTP-KT Ngày 25-12-2003. 62

Quyết định số 14/2003/HĐTP-KT Ngày 26-12-2003. 66

Quyết định số 01/2004/HĐTP-KT Ngày 26-02-2004. 69

Quyết định số 02/2004/HĐTP-KT Ngày 26-02-2004. 73

Quyết định số 03/2004/HĐTP- KT Ngày 26-02-2004. 77

Quyết định số 04/2004/HĐTP-KT Ngày 27-04-2004. 81

Quyết định số 01/2002/HĐTP-KT Ngày 26-12-2002

Về vụ án tranh chấp hợp đồng bảo hiểm

hàng hoá vận chuyển bằng đường biển.

Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao

........................

Tại phiên toà ngày 26-12-2002 xét xử giám đốc thẩm vụ án kinh tế về tranh chấp hợp đồng bảo hiểm hàng hoá vận chuyển bằng đường biển giữa các đương sự:

Nguyên đơn: Công ty kinh doanh sản xuất Sài Gòn - Dăk Lăk, có trụ sở tại số 200 Bis Lý Chính Thắng, quận 3, thành phố Hồ Chí Minh;

Bị đơn: Công ty bảo hiểm thành phố Hồ Chí Minh, có trụ sở tại số 26 Tôn Thất Đạm, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh;

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan:

1. Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn công thương, có trụ sở tại số 18 - 19 - 20 Tôn Đức Thắng, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh.

2. Công ty trách nhiệm hữu hạn đại lý và dịch vụ vận tải Sài Gòn, có trụ sở tại số 215F/16 Phan Đăng Lưu, quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh.

Nhận thấy

Ngày l8-09-1995, theo đơn xin mua bảo hiểm của Công ty sản xuất kinh doanh Sài Gòn - Đăk Lăk (sau đây viết tắt là SADACO), Công ty bảo hiểm thành phố Hồ Chí Minh (sau đây viết tắt là Bảo Minh) đã cấp Giấy chứng nhận bảo hiểm số A 11 64/95 AAH để bảo hiểm cho lô hàng bột mỳ loại A đóng trong bao HDPE được vận chuyển từ cảng Bom Bay (ấn Độ) về cảng thành phố Hồ Chí Minh với số lượng 12.500 MT ± 5%, trị giá CIF của lô hàng + 10% là 3.486.656,6USD. Điều kiện bảo hiểm theo INSTITUTE CARGO CLAUSES (A) 1.1.82 của Hội bảo hiểm Luân Đôn, trách nhiệm bảo hiểm được chấm dứt khi hàng được dỡ khỏi lan can tàu biển tại cảng đến.

Do ký hợp đồng mua lô hàng bột mỳ với BANFUS FOUNDATION -LTD (sau đây viết tắt là BFL) nên ngày 22- 11- l995 SADACO đã ký hợp đồng số 06/95-HĐĐLVT với Công ty trách nhiệm hữu hạn đại lý và dịch vụ vận tải Sài Gòn (sau đây viết tắt là TRANCOSI) để thuê Công ty này vận chuyển lô hàng về Việt Nam. Ngày 15-02-1996, SADACO và TRANCOSI ký tiếp phụ lục hợp đồng, trong đó xác định hiệu lực của hợp đồng vận chuyển trên được kết thúc khi tàu Romashka (tàu chở lô hàng bột mỳ) dỡ hàng xong tại cảng thành phố Hồ Chí Minh; SADACO phải chuyển trước 1/3 tiền cước là 100.000 USD để chủ tàu thanh toán các chi phí trước khi tàu rời cảng Bom Bay (Số tiền này là nằm ngoài hợp đồng vận chuyển, lý do chuyển trước là do tàu neo đậu quá lâu tại cảng Bom Bay). Để thanh toán tiền mua hàng cho BFL, theo yêu cầu của SADACO ngày 17-02-1996 Sài Gòn Bank đã mở L/C (tín dụng thư) không huỷ ngang với trị giá 1.755.480 USD.

Theo thông báo của SADACO về tên tàu, trọng lượng hàng, vận đơn..., ngày 01-03-1996 Bảo Minh cấp tiếp Giấy sửa đổi bổ sung số BO 106/96 AAH với nội dung chủ yếu sau: Trọng lượng cả bì là 9.125,706 tấn; trị giá hàng được bảo hiểm là 24.764.441.994 đồng Việt Nam (CIF + 10%); tổng phí bảo hiểm là 284.791.000 đồng gồm phí bảo hiểm hàng hoá 173.351.000 đồng do SADACO nộp và phụ phí bảo hiểm tàu là 111.434.000 đồng do TRANCOSI nộp. Các điều khoản khác của Giấy chứng nhận bảo hiểm số A1164/95 AAH không thay đổi. Theo yêu cầu của SADACO tại công văn số 194/CV ngày 04-03-1996, ngày 04-03-1996 Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn công thương (sau đây viết tắt là Sài Gòn Bank - Ngân hàng mở L/C để SADACO thanh toán tiền hàng) có văn bản xác định trách nhiệm bảo hiểm lô hàng bột mỳ 9.125,706 tấn của SADACO với trị giá bảo hiểm CIF + 10% là 2.243.969,01 USD và cam kết: ''Nếu lô hàng bị tổn thất toàn bộ hoặc tàu chở hàng bị mất tích, khi người được bảo hiểm hội đủ các chứng từ liên quan gồm cả bản chính vận đơn thì trách nhiệm này thuộc người bảo hiểm bồi thường và Công ty bảo hiểm thành phố Hồ Chí Minh thanh toán tiền bồi thường ưu tiên pháp định thứ nhất, nếu có, cho Sài Gòn Bank đền số tiền mà Sài gòn Bank đã cho Công ty SADACO vay, cộng tiền lãi do Sài Gòn Bank xác định bằng văn bản''.

Theo Giấy chứng nhận bảo hiểm trên, SADACO và TRANCOSI đã nộp phí bảo hiểm. Ngày 08-03-1996 SADACO đã vay 100.000 USD của Sài Gòn Bank và chuyển cho TRANCOSI. Về thanh toán tiền hàng, ngày 06-03-1996, Ngân hàng RAJAS. THAN LTD (ấn Độ - Ngân hàng thông báo) đã cnuyển L/C do Sài Gòn Bank mở cho Ngân hàng STANDARD CHATTERED (sau đây viết tắt là SCB - ngân hàng xác nhận và chiết khấu). Qua trao đổi giữa các ngân hàng, ngày 14-03-1996 SCB đã chiết khấu chứng từ và chuyển cho BFL số tiền 1.742.246,4 USD (tương đương 58 triệu Ru Pi), đồng thời phát hành hối phiếu số CBN 852/965953 trị giá là 1.742.246,4 USD kèm theo bộ chứng từ gửi đến Sài Gòn Bank yêu cầu thanh toán theo hối phiếu. Do bộ chứng từ thanh toán có 3 điểm bất hợp lệ (hối phiếu ký phát sai người trả tiền; vận đơn ghi không đúng với L/C; giấy chứng nhận kiểm định thực vật không ghi ngày phát hành) nên SADACO và Sài Gòn Bank đã từ chối thanh toán. Sau nhiều lần thương lượng về sửa đổi các điểm bất hợp lệ không thành, ngày 30-05-l996, SCB yêu cầu Sài Gòn Bank chuyển lại bộ chứng từ. Ngày 31 -05- 1996 Sài Gòn Bank đã chuyển bộ chứng từ nêu trên cho SCB.

Sau sự việc trên, ngày 05-06-1996, SADACO có công văn số 598/CV gửi TRANCOSI thông báo huỷ hợp đồng vận chuyển, xác nhận không còn là chủ sở hữu lô hàng đã xếp trên tàu Romashka. Ngày 06-06-1996 TRANCOSI có công văn số 64/CV gửi SADACO với nội dung: xác nhận quan hệ vận tải về thuê tàu của SADACO buộc phải chấm dứt, đồng thời cho rằng số tiền cước 100.000 USD do SADACO đã thanh toán sẽ do các bên liên quan về quyền và nghĩa vụ bàn bạc giải quyết trong quá trình thanh lý để chấm dứt hiệu lực của hợp đồng thuê tàu. Trong thời gian các bên 1iên quan tiếp tục thương lượng thì ngày 23-07-1996, sau khi gặp bão, tàu Romashka bị mắc cạn và chìm tại vùng biển Bom Bay (ấn Độ) dẫn đến lô hàng bột mỳ xếp trên tàu bị tổn thất toàn bộ. Ngày 31-07-1996, SADACO có Công văn số 747/TB thông báo sự kiện trên cho Bảo Minh. Ngày 03-08-1996, Bảo Minh có công văn số 741/HH96 gửi SADACO, từ chối bồi thường tổn thất với lý do SADACO không còn là chủ sở hữu lô hàng bột mỳ xếp trên tàu Romashka và hợp đồng bảo hiểm giữa hai bên đã mặc nhiên chấm dứt theo Điều 48 Luật bảo hiểm Anh năm 1906.

Ngày 19-09-1996, SADACO gửi công văn số 891/KNBT-SDC yêu cầu Bảo Minh phải bồi thường tổn thất của lô hàng theo quy định về bảo hiểm.Ngày 01-10- l996, Bảo Minh có công văn số 608/BT 96 từ chối trách nhiệm bảo hiểm đối với lô hàng với lý do SADACO không còn là chủ sở hữu lô hàng.

Do không tự giải quyết được tranh chấp trên, nên ngày 22-02-1997, SADACO có đơn khởi kiện tại Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh với yêu cầu buộc Bảo Minh phải bồi thường tổn thất toàn bộ lô hàng bột mỳ là 24.776.441.994 đồng Việt Nam. Tại các phiên toà sơ thẩm ngày 01-10-1999 và ngày 26-10-1999, SADACO yêu cầu Bảo Minh phải bồi thường tổn thất lô hàng trên là 2.246.338,31 USD.

Tại Bản án kinh tế sơ thẩm số 36/KTST ngày 26-10-1999, Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định: Chấp nhận một phần yêu cầu của SADACO, buộc Bảo Minh phải bồi thường cho SADACO số tiền là 22.554.820.497 đồng, ngoài ra còn quyết định về mức án phí kinh tế sơ thẩm và quyền kháng cáo của các đương sự theo quy định của pháp luật.

Ngày 01-11-1999, Bảo Minh có đơn kháng cáo với nội dung: Toà án cấp sơ thẩm áp dụng Quy tắc chung 1990 (A) (Ban hành kèm theo Quyết định số 305/TC/BH ngày 09-08-l990 của Bộ Tài chính) để giải quyết vụ án là không phù hợp với thoả thuận của các bên theo hợp đồng bảo hiểm và từ chối trách nhiệm bảo hiểm với lý do SADACO không bị tổn thất và nếu có thì phải chứng minh được ở thời điểm xảy ra tổn thất họ phải có quyền lợi trên đối tượng bảo hiểm; Hợp đồng bảo hiểm đã hết hiệu lực; hàng hoá bị tổn thất tự nhiên và do chậm trễ trong vận chuyển; chủ tàu thiếu thốn về khả năng tài chính; và có hành vi xấu của người được bảo hiểm.

Ngày 05-11-1999, SADACO có đơn kháng cáo với yêu cầu được tính số tiền bồi thường theo tỷ giá USD/ĐVN tại thời điểm xét xử sơ thẩm.

Tại Bản án kinh tế phúc thẩm số 20/PTKT ngày 11-07-2001 , Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định: Giữ nguyên Bản án kinh tế sơ thẩm nêu trên của Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh và buộc SADACO, BảO MINH phải chịu án phí kinh tế phúc thẩm.

Sau khi vụ án được xét xử phúc thẩm, Bảo Minh có đơn khiếu nại giám đốc thẩm đối với Bản án kinh tế phúc thẩm nêu trên.

Tại Bản kháng nghị số 03/2002/TK-KT ngày 05-4-2002, Chánh án Toà án nhân dân tối cao đã kháng nghị Bản án kinh tế phúc thẩm số 20/PTKT ngày 11-07-2001 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh với các lý do:

– Về quyền sở hữu lô hàng của SADACO: Việc Toà án cấp sơ thẩm và Toà án cấp phúc thẩm căn cứ Công văn số 598/CV ngày 05-06-l996 của SADACO và Công văn số 64/CV ngày 06-06-1996 của TRANCOSI về việc chấm dứt hợp đồng vận chuyển để đưa TRANCOSI vào tham gia trong vụ án này là đúng, nhưng chưa làm rõ trách nhiệm của TRANCOSI sau khi đã chấm dứt hợp đồng vận chuyển với SADACO như: Có thông báo cho BFL biết việc chấm dứt hợp đồng vận chuyển? Nếu có thì BFL có ý kiến như thế nào?

– Về việc SADACO từ chối thanh toán tiền hàng do bộ chứng từ có những sai sót: Theo văn bản ngày 24-08-1998 của SCB và văn bản ngày 25-10- 1999 của Luật sư đại diện cho SCB thì giữa SCB và BFL, COMODITIES ECHENGE CORPRATION LIMITED (Sau đây viết tắt là CECL - bên thụ hưởng của bên BFL) đã có thoả thuận về việc giao lại bộ chứng từ thanh toán và nhận lại số tiền đã chiết khấu. SCB đã giao bộ chứng từ nhưng mới nhận được 14.000.000 Ru Pi từ BFL và CECL. Khi giải quyết tranh chấp hợp đồng bảo hiểm hàng hoá, Toà án cấp sơ thẩm và Toà án cấp phúc thẩm không đưa BFL và SCB vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan nên đã không làm rõ được các nội dung:

+ Vì sao BFL đã giao hàng, CECL đã nhận tiền bán hàng, nay lại thoả thuận trả lại tiền bán hàng để nhận bộ chứng từ thanh toán?

+ Chưa xác minh được những nội dung nêu trong văn bản ngày 24-08-1998 và văn bản ngày 25-10-1999 của SCB để từ đó làm rõ BFL đã chấp nhận lấy lại hàng, chấm dứt hợp đồng mua bán với SADACO.

+ Vì sao SADACO lại có công văn số 598/CV ngày 05-06-1996 từ chối không còn là chủ sở hữu lô hàng đã xếp lên tàu?

+ Vì sao ngày 11-10-1996 SADACO lại có thoả thuận với CECL nhận lại bộ vận đơn đường biển bản chính để khởi kiện yêu cầu Bảo Minh phải bồi thường thiệt hại do lô hàng bị tổn thất?

– Về tổn thất, mất mát và tranh chấp của SADACO theo hợp đồng mua bán đã ký với BFL thì chưa có căn cứ nào chứng minh SADACO đã phải chịu tổn thất, mất mát hay tranh chấp với BFL về hợp đồng mua bán bột mỳ, cũng như tranh chấp về thanh toán tiền hàng với BFL trong khi tổn thất đã xảy ra từ tháng 7-1996.

Bản Kháng nghị còn cho rằng nếu có căn cứ xác định SADACO là chủ sở hữu lô hàng thì phải xem xét các điều kiện Bảo Minh được miễn, giảm trách nhiệm bảo hiểm theo Điều khoản bảo hiểm mà SADACO và Bảo Minh đã thoả thuận nếu SADACO là bên có lỗi.

Từ các lý do trên, Chánh án Toà án nhân dân tối cao đề nghị Uỷ ban Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm, tuyên huỷ Bản án kinh tế sơ thẩm số 36/KTST ngày 26-10-1999 của Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh và Bản án kinh tế phúc thẩm số 20/PTKT ngày 11-07-2001 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh, giao hồ sơ vụ án cho Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh giải quyết lại vụ án theo thủ tục chung có sự tham gia của SCB và BFL với tư cách là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan.

Tại Kết luận số 12/KL-AKT ngày 30-05-2002, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã nhất trí với kháng nghị nêu trên của Chánh án Toà án nhân dân tối cao.

XéT THấY

Để xem xét trách nhiệm bảo hiểm của Bảo Minh đối với lô hàng bột mỳ bị tổn thất toàn bộ, cần xác định được tại thời điểm xảy ra tổn thất ai là người có quyền lợi trên đối tượng bảo hiểm. Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án thì đối tượng của hợp đồng bảo hiểm được ký kết giữa Bảo Minh với SADACO được hình thành từ hợp đồng mua bán hàng hoá ký giữa BFL với SADACO, tiền hàng được thanh toán theo L/C (tín dụng thư) không huỷ ngang thông qua Sài Gòn Bank (Ngân hàng mở L/C) và SCB (Ngân hàng xác nhận). SCB đã chiết khấu hối phiếu (trả tiền hàng) cho BFL và nhận bộ chứng từ, đồng thời đã chuyển bộ chứng từ đã chiết khấu cho Sài Gòn Bank để yêu cầu thanh toán, nhưng Sài Gòn Bank đã phát hiện thấy bộ chứng từ đó có nhiều sai sót, có sai sót rất nghiêm trọng nên chủ động lấy ý kiến của SADACO - là người mua hàng. SADACO đã trả lời bằng văn bản cho Sài Gòn Bank với nội dung không chấp nhận bộ chứng từ (không thanh toán). Sau thời gian thương lượng giữa hai ngân hàng trên không thành, Sài Gòn Bank đã trả lại bộ chứng từ trên cho SCB và được SCB chấp nhận. Vào thời điểm tàu Romashka bị chìm thì SCB đang nắm giữ bộ chứng từ đã chiết khấu. Theo thông lệ quốc tế thì người nắm giữ bộ vận đơn là người có quyền định đoạt lô hàng. Hơn nữa, SADACO không những chỉ từ chối thanh toán bộ chứng từ mà còn có Công văn số 598/CV ngày 05-06-1996 gửi TRANCOSI (chủ tàu) thông báo không còn là chủ sở hữu lô hàng xếp trên tàu Romashka và yêu cầu TRANCOSI chấm dứt hợp đồng vận chuyển. TRANCOSI cũng đã có Công văn số 64/CV ngày 06-06-1996 gửi SADACO đồng ý chấm dứt hợp đồng vận chuyển.

Như vậy, vào thời điểm tàu Romashka bị chìm, SADACO hay SCB là người có quyền lợi trên đối tượng bảo hiểm. Toà án các cấp chỉ căn cứ vào việc SADACO là chủ hàng, lại mua bảo hiểm lô hàng theo điều kiện bảo hiểm đã thoả thuận với Bảo Minh để xác định SADACO là người có quyền lợi trên đối tượng bảo hiểm là chưa thoả đáng, cần phải được xác minh làm rõ hơn vấn đề này.

Theo Điều 213 Bộ luật Hàng hải Việt Nam thì ''các quyền theo hợp đồng bảo hiểm hàng hải chỉ được chuyển cho người đã được chuyển nhượng đối tượng bảo hiểm; nếu các quyền đó không được chuyển cho người được chuyển nhượng đối tượng bảo hiểm, thì hợp đồng mặc nhiên chấm dứt và người bảo hiểm vẫn có nghĩa vụ bồi thường các tổn thất liên quan, xảy ra trước khi đối tượng bảo hiểm được chuyển nhượng''. Trong vụ án cụ thể này SCB đã chiết khấu trả tiền hàng và đã nắm giữ bộ chứng từ có giá trị chuyển nhượng sau khi SADACO và Sài Gòn Bank từ chối thanh toán. Theo thông lệ quốc tế thì SCB có toàn quyền được định đoạt lô hàng bột mỳ nêu trên và thực tế, SCB, sau khi nhận lại bộ chứng từ, đã thương lượng với BFL bằng một hợp đồng, theo đó BFL nhận lại bộ chứng từ sau khi SCB đã ký hậu ô trống để chuyển nhượng và BFL đã trả lại cho SCB được 14 triệu/58 triệu Ru Pi mà SCB đã chiết khấu cho BFL. Vậy trong trường hợp này, đối tượng bảo hiểm (lô hàng bột mỳ và cũng là bộ vận đơn) đã được chuyển từ SADACO cho SCB và từ SCB cho BFL có phải là đối tượng bảo hiểm đã được chuyển nhượng hay không? Nội dung này chưa được Toà án các cấp làm rõ. Mặt khác, cần làm rõ việc tại sao BFL đã nắm giữ bộ vận đơn gốc, tức là chủ của lô hàng lại không kiện Bảo Minh để đòi bồi thường? lý do có phải là vì BFL không được SADACO chuyển giao quyền bảo hiểm nên phải nhờ đến SADACO? .

Trong quan hệ mua bán, thanh toán bằng tín dụng thư (L/C) thì người mua hàng chỉ có bộ vận đơn sau khi đã thanh toán tiền mua hàng. SADACO đã từ chối thanh toán nên bộ chứng từ đã được trả lại cho SCB, SCB đã chuyển cho BFL nhưng nay SADACO lại có bộ chứng từ gốc để với tư cách là người định đoạt (sở hữu) lô hàng (mà trước đây đã từ chối tư cách chủ sở hữu ngay từ khi lô hàng chưa bị tổn thất toàn bộ do tàu Romashka bị chìm) kiện Bảo Minh yêu cầu bồi thường tổn thất. Vậy việc SADACO có được bộ chứng từ đó có phù hợp với quy định của pháp luật Việt Nam và thông lệ quốc tế hay không? Tại nhiều văn bản, Bảo MINH cho rằng đã có sự móc ngoặc giữa SADACO và BFL để làm thiệt hại cho Bảo Minh. Tất cả những nội dung trên chưa được Toà án các cấp làm rõ.

Với các lý do như đã phân tích ở trên, Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao thấy cần phải huỷ Bản án kinh tế sơ thẩm số 36/KTST ngày 26-10- 1999 của Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh và Bản án kinh tế phúc thẩm số 20/PTKT ngày 11-07-2001 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh, giao hồ sơ vụ án cho Toà án nhân dân  thành phố Hồ Chí Minh điều tra, giải quyết lại vụ án theo thủ tục chung. Trong quá trình điều tra, xác minh cần xác định rõ tư cách tham gia tố tụng của BFL, SCB theo quy định của pháp luật, bảo đảm việc giải quyết vụ án đúng pháp luật.

Bởi các lẽ nêu trên và căn cứ vào khoản 3 Điều 80 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế,

Quyết định

Huỷ Bản án kinh tế sơ thẩm số 36/KTST ngày 26-10-1999 của Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh và Bản án kinh tế phúc thẩm số 20/PTKT ngày 11-07-2001 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh. Giao hồ sơ vụ án cho Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh giải quyết lại vụ án theo đúng qui định của pháp luật.

Một số lý do cơ bản mà các Bản án sơ thẩm và phúc thẩm bị huỷ:

1. Cơ sở pháp lý để xác định người có quyền lợi trên đối tượng được bảo hiểm là chưa thoả đáng;

2. Xác định việc chuyển đối tượng được bảo hiểm chưa rõ ràng;

3. Xác định cơ sở pháp lý để SADACO có được bộ chứng từ là cần được làm rõ.

Quyết định số 02/2002/HĐTP-KT Ngày 26-12-2002

Về vụ ántranh chấp hợp đồng cho thuê  tài chính

Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao

...................................

Tại phiên toà ngày 26 - 12 - 2002 xét xử giám đốc thẩm vụ án kinh tế về tranh chấp hợp đồng cho thuê tài chính giữa các đương sự:

Nguyên đơn: Công ty cho thuê tài chính KEXIM Việt Nam, có trụ sở tại tầng 9, Toà nhà DIAMOND PLAZA, số 34 Lê Duẩn, quận I, thành phố Hồ Chí Minh;

Bị đơn: Công ty trách nhiệm hữu hạn thương mại Chí Đạt, có trụ sở tại số 394 Trần Hưng Đạo B, quận 5, thành phố Hồ Chí Minh.

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan:

1- Công ty dịch vụ du lịch Phú Thọ, có trụ sở tại số 2/15 cư xá Lữ Gia, quận 11, thành phố Hồ Chí Minh.

2- Ông Trương Quốc Huê, thường trú tại 394 Trần Hưng Đạo B, quận 5 thành phố Hồ Chí Minh.

3- Ông Trương Chí Đạt, thường trú tại số 394 Trần Hưng Đạo B, quận 5 thành phố Hồ Chí Minh.

Nhận thấy

Ngày 16-02-1998, Công ty cho thuê tài chính KEXIM Việt Nam (sau đây viết tắt là Công ty KEXIM-  bên cho thuê) và Công ty trách nhiệm hữu hạn thương mại Chí Đạt (sau đây viết tắt là Công ty Chí Đạt- bên thuê) đã ký hai hợp đồng cho thuê tài chính với nội dung như sau:

– Hợp đồng số K97006:

+ Tài sản cho thuê: Hệ thống thiết bị chơi Bowling hoàn chỉnh và hệ thống máy phát điện của Trung tâm Bowling Đầm Sen.

+ Tổng giá trị tài sản cho thuê: 1.584.000 USD và 2.000.000.000 đồng Việt Nam.

+ Thời hạn thuê: 36 tháng, với mức phí thuê là 51.494,23 USD/tháng đối với khoản tiền USD và 71.468.900 đồng/tháng đối với khoản tiền Việt Nam đồng.

– Hợp đồng số K98002:

+ Tài sản cho thuê: Hệ thống máy điều hoà nhiệt độ của Trung tâm Bowling Đầm Sen.

+ Giá trị tài sản thuê: 405.100 USD

+ Thời hạn thuê: 36 tháng với mức phí thuê là 13.169,39 USD/tháng.

Bên thuê phải thanh toán tiền thuê tài sản hàng tháng theo từng hợp đồng. Quyền sở hữu tài sản cho thuê thuộc về bên cho thuê và chỉ được chuyển cho bên thuê khi bên thuê thanh toán toàn bộ các khoản tiền thuê, lãi suất, các khoản phải thanh toán khác quy định trong hợp đồng và thanh toán hết giá trị còn lại của tài sản cho thuê...

Để bảo đảm thực hiện hai hợp đồng cho thuê tài chính trên, Công ty Chí Đạt phải nộp tiền bảo chứng bằng 10% của tổng chi phí mua tài sản cho thuê, có thế chấp toà nhà Trung tâm Bowling Đầm Sen, đồng thời có thư bảo lãnh của ông Trương Quốc Huê và ông Trương Chí Đạt. Kèm theo hai hợp đồng này là các điều khoản và điều kiện chung quy định chi tiết việc thực hiện hợp đồng.

Thực hiện hai hợp đồng cho thuê tài chính nêu trên, ngày 18-02-1998, ông Trương Quốc Huê và ông Trương Chí Đạt đã ký các giấy cam kết bảo lãnh cho hệ thống thiết bị Bowling và hệ thống điều hoà nhiệt độ nhằm bảo đảm việc thanh toán nợ theo hai hợp đồng của Công ty Chí Đạt. Các giấy cam kết bảo lãnh trên đều không ghi giá trị tài sản cụ thể để bảo lãnh và không được xác nhận của cơ quan công chứng Nhà nước. Ngày 24-02-1998, Công ty dịch vụ du lịch Phú Thọ (sau đây viết tắt là Công ty Phú Thọ) ký văn bản cam kết sẽ thế chấp Toà nhà Trung tâm Bowling Đầm Sen cho Công ty KEXIM sau khi hoàn tất việc xây dựng. Công ty Chí Đạt đã nộp tiền bảo chứng  10% tương đương 208.200,84 USD trong đó cho hợp đồng số K97006 là 1.378.711.000 đồng Việt Nam và 69.000 USD; cho hợp đồng số K98002 là 216.674.000 đồng Việt Nam và 25.000 USD.

Về việc bàn giao và lắp đặt các hệ thống thiết bị: Ngày 20-02-1998 Công ty KEXIM, Công ty Phú Thọ và Công ty Chí Đạt có ký biên bản cam kết với nội dung: Công ty Phú Thọ nhập khẩu thiết bị Bowling, việc thanh toán tiền hàng và chi phí liên quan do Công ty KEXIM chịu trách nhiệm, quyền sở hữu tài sản vẫn thuộc Công ty KEXIM. Ngày 21-02-1998, Công ty Phú Thọ đã ký hợp đồng nhập khẩu uỷ thác số K97006 với Công ty thuỷ sản Chiến Thắng để Công ty này nhập khẩu hệ thống thiết bị Bowling. Sau khi hệ thống thiết bị trên được nhập khẩu vào Việt Nam, ông Trương Chí Trọng - Phó giám đốc Trung tâm Bowling Đầm Sen (do Giám đốc Công ty Phú Thọ bổ nhiệm) đã nhận, Công ty Phú Thọ tổ chức lắp đặt thiết bị tại Trung tâm Bowling  Đầm Sen.

Về hệ thống máy điều hoà nhiệt độ và máy phát điện: Thông qua các hợp đồng nhập khẩu uỷ thác ký với Công ty du lịch Bình Dương và Công ty thông tin điện tử 7, Công ty KEXIM đã nhập khẩu, bàn giao và được Công ty Phú Thọ tổ chức lắp đặt tại Trung tâm Bowling Đầm Sen. Sau khi hoàn tất việc lắp đặt các hệ thống thiết bị nêu trên, các bên liên quan đến hai hợp đồng cho thuê tài chính thoả thuận ngày 27-02-1999 là ngày bắt đầu thuê, Trong quá trình thực hiện hợp đồng, Công ty Chí Đạt đã thanh toán cho Công ty KEXIM tổng số tiền thuê là 834.520.000 đồng Việt Nam (tương đương 59.925,675 USD). Số tiền trên thực chất là do Trung tâm Bowling Đầm Sen - Đơn vị trực thuộc Công ty Phú Thọ thanh toán, trong đó khoản 368.000.000 đồng Công ty Phú Thọ cho Trung tâm vay, số còn lại lấy từ hoạt động kinh doanh của Trung tâm.

Do Công ty Chí Đạt không thanh toán tiếp tiền thuê nên ngày 18-08-1999 Công ty KEXIM có đơn khởi kiện đến Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh với yêu cầu buộc Công ty Chí Đạt phải thanh toán tổng số tiền là 2.740.266,93 USD, gồm giá trị tài sản thuê (có lãi) là 2.576.135,27 USD và tiền phạt do vi phạm nghĩa vụ thanh toán là 164.131,66 USD, đồng thời buộc Công ty Phú Thọ, ông Trương Chí Đạt và ông Trương Quốc Huê  phải chịu trách nhiệm do đã thế chấp, bảo lãnh.

Tại Bản án kinh tế sơ thẩm số 114/KTST ngày 22-5-2000, Toà án nhân dân  thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định:

1- Hợp đồng cho thuê tài chính số K97006 và số K98002 ký ngày 16-02-1998 giữa Công ty KEXIM với Công ty Chí Đạt bị vô hiệu toàn bộ. Các bên phải chấm dứt ngay việc tiếp tục thực hiện hợp đồng.

2- Việc xử lý tài sản đối với hợp đồng bị vô hiệu toàn bộ như sau:

a- Công ty Chí Đạt phải hoàn trả lại cho Công ty KEXIM các hệ thống: Thiết bị chơi Bowling, máy phát điện, máy điều hoà nhiệt độ đang lắp đặt tại Trung tâm Bowling Đầm Sen.

b- Công ty KEXIM phải hoàn trả lại cho Công ty Chí Đạt số tiền là 1.595.385.700 đồng Việt Nam và 94.000 USD.

c- Công ty Phú Thọ phải bàn giao các hệ thống thiết bị nêu trên cho Công ty Chí Đạt để hoàn trả lại cho Công ty KEXIM .

d- Bác yêu cầu của Công ty KEXIM về trách nhiệm bảo lãnh đối với hai hợp đồng số K97006 và số K98002 của Công ty Phú Thọ, của ông Trương Quốc Huê và của ông Trương Chí Đạt.

3- Tranh chấp về tài sản và phân chia lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh tại Trung tâm Bowling Đầm Sen giữa Công ty Chí Đạt, Công ty Phú Thọ và Công ty KEXIM được giải quyết bằng một vụ kiện khác.

Ngoài ra, Bản án sơ thẩm còn quyết định về mức án phí kinh tế sơ thẩm Công ty Chí Đạt và Công ty KEXIM phải nộp và quyền kháng cáo của đương sự theo quy định của pháp luật.

Ngày 30-05-2002, Công ty KEXIM có đơn kháng cáo đối với Bản án kinh tế sơ thẩm nêu trên.

Tại Bản án kinh tế phúc thẩm số 59/KTPT ngày 16-10-2000, Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định: Sửa Bản án sơ thẩm, và xử:

1- Công nhận các hợp đồng số K97006 và số K98002 ký ngày 16-02-1998 giữa Công ty KEXIM và Công ty Chí Đạt là các hợp đồng có hiệu lực pháp luật.

– Công ty KEXIM được chấm dứt hợp đồng thuê số K97006 và số K98002 đã ký với Công ty Chí Đạt ngày 16-02-1998 trước khi kết thúc thời hạn cho thuê. Thời điểm chấm dứt hai hợp đồng số K97006 và số K98002 là ngày 16-10-2000.

– Buộc Công ty Chí Đạt có nhiệm vụ thanh toán cho Công ty KEXIM số tiền 2.412.364,88 USD...

– Công ty Chí Đạt có quyền sở hữu dây chuyền thiết bị hệ thống Bowling và các thiết bị kèm theo đặt tại Trung tâm Bowling Đầm Sen...

2- Buộc ông Trương Chí Đạt, ông Trương Quốc Huê thực hiện việc thanh toán thay các khoản nợ của Công ty Chí Đạt cho Công ty KEXIM trong trường hợp Công ty Chí Đạt không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ thanh toán tiền nợ cho Công ty KEXIM.

3- Bác kháng cáo của Công ty KEXIM trong việc đòi Công ty Chí Đạt phải trả tiền lãi tích luỹ tính từ ngày giải ngân đến ngày thông báo bắt đầu thuê: 161.821,78 USD và khoản tiền chi phí đòi nợ: 7.580.000 USD.

Bác yêu cầu kháng cáo của Công ty KEXIM về việc buộc Công ty Phú Thọ phải thế chấp toà nhà Trung tâm Bow1ing Đầm Sen cho Công ty KEXIM để bảo lãnh cho hai hợp đồng thuê số K97006 và số K98002,

Ngoài ra, Bản án phúc thẩm còn quyết định về mức án phí kinh tế sơ thẩm và án phí kinh tế phúc thẩm các đương sự phải nộp.

Sau khi vụ án được xét xử phúc thẩm, Công ty Chí Đạt có đơn khiếu nại giám đốc thẩm đối với Bản án kinh tế phúc thẩm nêu trên.

Tại Quyết định số 19/KN ngày 13-07-2001, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã kháng nghị Bản án kinh tế phúc thẩm số 59/KTPT ngày 16-10-2000 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh với lý do: Hai hợp đồng cho thuê tài chính số K97006 và số K98002 ký ngày 16-02-1998 giữa Công ty KEXIM với Công ty Chí Đạt bị vô hiệu toàn bộ vì Công ty Chí Đạt không đăng ký ngành nghề kinh doanh dịch vụ vui chơi giải trí và không trực tiếp sử dụng hệ thống thiết bị Bow1ing và các thiết bị khác kèm theo để kinh doanh, vi phạm điểm b khoản 1 Điều 8 Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế; khoản 2 Điều 1 và Điều 4 Nghị định số 64-CP ngày 09- 10- 1995 của Chính phủ. Mặt khác, hợp đồng thành lập Công ty liên doanh ký ngày 12-10-1996 giữa Công ty Phú Thọ với Công ty Chí Đạt đã vi phạm Điều 4 Quyết định số 38-HĐBT ngày 10-04-1989 của Chính phủ quy định về liên kết kinh tế. Từ đó đề nghị Uỷ ban Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao xét xử giám đốc thẩm theo hướng sửa toàn bộ Bản án kinh tế phúc thẩm nêu trên, kết luận hai hợp đồng cho thuê tài chính số K97006 và số K98002 ký ngày 16-02-1998 giữa Công ty KEXIM với Công ty Chí Đạt bị vô hiệu toàn bộ và xử lý tài sản theo khoản 1, khoản 2 Điều 39 Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế.

Xét thấy

Theo quy định tại khoản 11 Điều 20 Luật các tổ  chức tín dụng và Điều 1 Quy chế tạm thời về tổ chức và hoạt động của Công ty cho thuê tài chính tại Việt Nam ban hành kèm theo Nghị định số 64-CP ngày 09-10-1995 của Chính phủ thì cho thuê tài chính là một hoạt động tín dụng trung, dài hạn thông qua việc cho thuê máy móc thiết bị và các động sản khác. Cũng theo khoản 2 Điều 2 Quy chế nêu trên thì bên thuê tài sản phải là ''Doanh nghiệp được thành lập theo pháp luật Việt Nam, trực tiếp sử dụng tài sản thuê trong thời hạn thuê theo mục đích kinh doanh hợp pháp của mình'' tại thời điểm ký kết. Hai hợp đồng cho thuê tài chính số K97006 và số K98002 với Công ty KEXIM, trong Giấy phép thành lập số 1921/GP-UB ngày 07-11-1994 do Uỷ ban nhân dân  thành phố Hồ Chí Minh cấp và  Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 041327 ngày 11-11- 1994 do Sở kế hoạch và đầu tư thành phố Hồ Chí Minh cấp, thì Công ty Chí Đạt đều chưa đăng ký ngành nghề kinh doanh dịch vụ vui chơi giải trí để có thể trực tiếp sử dụng các tài sản cho thuê trong thời hạn thuê theo hai hợp đồng cho thuê tài chính số K97006 và số K98002 đúng với những quy định nêu trên, đồng thời không thực hiện đúng nghĩa vụ của công ty được quy định tại Điều 13 của Luật Công ty là: ''Kinh doanh theo ngành nghề ghi trong giấy phép''. Do đó, theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 8 Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế thì hai hợp đồng cho thuê tài chính số K97006 và số K98002 ký ngày 16-02-1998 giữa Công ty KEXIM với Công ty Chí Đạt là hợp đồng kinh tế bị vô hiệu toàn bộ. Toà án cấp phúc thẩm viện dẫn hợp đồng số 07/HĐ về việc góp vốn hợp tác kinh doanh tại Trung tâm Bow1ing Đầm Sen ký ngày 01-06-1997 giữa Công ty Phú Thọ với Công ty Chí Đạt là hợp đồng hợp pháp nên việc kinh doanh dịch vụ Bow1ing của Công ty Chí Đạt phù hợp với khoản 2 Điều 2 Quy chế nêu trên và công nhận hiệu lực của hai hợp đồng cho thuê tài chính số K97006 và số K98002 là không đúng. Mặt khác, nếu theo quy định tại Điều 1 , Điều 2 và Điều 4 của Quyết định số 38-HĐBT ngày10-04-1989 của Chính phủ về liên kết kinh tế thì những thoả thuận tại hợp đồng số 07/HĐ không phù hợp với công việc sản xuất kinh doanh của Công ty Chí Đạt và chưa được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép thực hiện.

Về xử lý tài sản đối với hai hợp đồng cho thuê tài chính bị vô hiệu toàn bộ nêu trên, theo điểm a khoản 2 Điều 39 Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế, về nguyên tắc thì: ''Các bên có nghĩa vụ hoàn trả cho nhau tất cả những tài sản đã nhận được từ việc thực hiện hợp đồng, trong trường hợp không thể hoàn trả được bằng hiện vật thì phải trả bằng tiền, nếu tài sản đó không bị tịch thu theo quy định của pháp luật''. Như vậy, nếu áp dụng nguyên tắc hoàn trả bằng hiện vật thì Công ty Chí Đạt sẽ phải hoàn trả lại toàn bộ những tài sản đã nhận cho Công ty KEXIM và Công ty KEXIM phải hoàn trả lại cho Công ty Chí Đạt số tiền đã nhận từ Công ty Chí Đạt. Tuy nhiên, trong tranh chấp hợp đồng kinh tế cụ thể này, căn cứ vào hồ sơ vụ án cho thấy, dây chuyền thiết bị  đồng bộ phục vụ kinh doanh Bowling đã được lắp đặt và khai thác tại Trung tâm Bow1ing Đầm Sen thuộc Công ty Phú Thọ. Dây chuyền này hoạt động có hiệu quả từ năm 1999 đến nay, tạo việc làm cho hơn 400 cán bộ công nhân viên. Do đó, nếu xử lý tài sản theo hướng hoàn trả bằng hiện vật thì sẽ phá vỡ hoạt động sản xuất kinh doanh, ảnh hưởng đến đời sống, việc làm của người lao động và làm giảm giá trị thiết bị máy móc nếu bị tháo dỡ khỏi công trình. Vì vậy, cần xác định đây là trường hợp không thể hoàn trả tài sản bằng hiện vật.

Theo hai hợp đồng cho thuê tài chính thì Công ty Phú Thọ không có quan hệ hợp đồng trực tiếp với Công ty KEXIM, nhưng căn cứ vào hồ sơ dự án đầu tư Trung tâm Bow1ing do Uỷ ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Thương mại cho phép Công ty Phú Thọ triển khai thực hiện dự án thì nguồn vốn thực hiện dự án này là nguồn vốn tín dụng, không có hình thức liên kết góp vốn. Hơn nữa hồ sơ vụ án thể hiện hệ thống thiết bị Bowling được nhập khẩu theo giấy phép miễn thuế của Công ty Phú Thọ, toàn bộ hệ thống thiết bị đồng bộ đã được lắp đặt và được Công ty Phú Thọ quản lý, vận hành, khai thác và hưởng lợi từ trước tới nay. Mặt khác, Công ty Phú Thọ cũng có liên quan đến việc hình thành hai hợp đồng cho thuê tài chính số K97006 và số K98002 ký giữa Công ty KEXIM với Công ty Chí Đạt, thể hiện tại Biên bản cam kết tay ba số K97006 ngày 20-02-1998 giữa Công ty KEXIM, Công ty Phú Thọ và Công ty Chí Đạt, Bản cam kết ngày 24-02-1998 của Công ty Phú Thọ về việc sẽ thế chấp toà nhà Trung tâm Bowling sau khi hoàn tất việc xây dựng. Việc không xem xét trách nhiệm của Công ty Phú Thọ không những là thiếu sót về mặt tố tụng của Toà án cấp sơ thẩm và Toà án cấp phúc thẩm, mà về nội dung cũng chưa phản ánh đúng các mối quan hệ pháp lý phát sinh giữa các bên liên quan đến dây chuyền thiết bị toàn bộ này, chưa đánh giá được mức độ hao mòn, giảm giá trị của hệ thống thiết bị sau một thời gian dài được Công ty Phú Thọ khai thác, sử dụng.

Vì vậy, trong vụ án cụ thể này cần xử lý tài sản đối  với hai hợp đồng cho thuê tài chính bị vô hiệu toàn bộ nêu trên theo hướng hoàn trả bằng tiền theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 39 Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế, và cần thiết phải làm rõ trách nhiệm liên đới về tài sản của Công ty Phú Thọ và  Công ty Chí Đạt trong việc nhập khẩu, giao nhận và sử dụng toàn bộ hệ thống thiết bị. Cụ thể, cần xác định giá trị hoàn trả là giá gốc của hệ thống thiết bị kinh doanh Bow1ing đã được lắp đặt tại Trung tâm Bowling Đầm Sen theo giá Công ty KEXIM đã mua theo từng thời điểm; xác định tư cách trách nhiệm của các bên liên quan trong việc giao nhận tài sản thuê, qua đó làm rõ và  cụ thể hoá trách nhiệm của Công ty Phú Thọ và Công ty Chí Đạt đối với Công ty KEXIM, cũng như trách nhiệm của Công ty KEXIM đối với các công ty này. Ngoài ra, cũng cần xác định rõ số lượng cũng như giá trị các tài sản khác mà Công ty Chí Đạt và Công ty Phú Thọ đã góp để đầu tư tại Trung tâm Bowling Đầm Sen theo hợp đồng số 07/HĐ ký ngày 01-06-1997 giữa hai bên, làm cơ sở cho việc thực hiện nghĩa vụ của mỗi công ty đối với việc hoàn trả giá trị gốc của toàn bộ hệ thống thiết bị cho Công ty KEXIM.

Về trách nhiệm bảo lãnh của ông Trương Chí Đạt và ông Trương Quốc Huê, Toà án cấp phúc thẩm buộc hai ông này phải chịu trách nhiệm thực hiện thanh toán thay các khoản nợ của Công ty Chí Đạt cho Công ty KEXIM trong trường hợp Công ty Chí Đạt không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ thanh toán tiền nợ cho Công ty KEXIM cũng cần được xem xét lại vì các giấy cam kết bảo lãnh này chưa hoàn toàn phù hợp với quy định của pháp luật.

Căn cứ vào các nhận định nêu trên và tài liệu chứng cứ  hiện đang có trong hồ sơ vụ án thì cần phải huỷ Bản án kinh tế sơ thẩm số 114/KTST ngày 22-05-2000 của Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh và Bản án kinh tế phúc thẩm số 59/KTPT ngày 16-10-2000 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh, giao hồ sơ vụ án cho Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh giải quyết lại theo hướng điều tra, xác minh, thu thập thêm chứng cứ nhằm xác định và phân chia cụ thể trách nhiệm liên đới về tài sản giữa Công ty Chí Đạt và Công ty Phú Thọ đối với Công ty KEXIM, cũng như trách nhiệm của Công ty KEXIM đối với hai công ty này trong việc hoàn trả cho nhau bằng tiền những tài sản đã nhận được của nhau trên cơ sở quy định của pháp luật.

Bởi các lẽ trên, và căn cứ vào khoản 3 Điều 80 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế,

QUYếT ĐịNH

l- Chấp nhận một phần Quyết định kháng nghị số 19/KN-AKT ngày 13-07-2001 của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đối với Bản án kinh tế phúc thẩm số 59/KTPT ngày 16-10-2000 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh.

2- Huỷ Bản án kinh tế sơ thẩm số 114/KTST ngày 22-05-2000 của Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh và Bản án kinh tế phúc thẩm số 59/KTPT ngày 16-10-2000 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Giao hồ sơ vụ án cho Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh giải quyết lại vụ án theo đúng quy định của pháp luật.

Lý do cơ bản các Bản án sơ thẩm và phúc thẩm bị huỷ:

1. Cần xử lý tài sản đối với hợp đồng vô hiệu toàn bộ theo hướng hoàn trả bằng tiền;

2. Sai sót về thủ tục tố tụng khi không xem xét trách nhiệm của Công ty Phú Thọ;

3. Nội dung Bản án chưa phản ánh đúng mối quan hệ pháp lý phát sinh giữa các bên tranh chấp;

4. Cần làm rõ trách nhiệm liên đới về tài sản của Công ty Phú Thọ và Công ty Chí Đạt trong việc nhập khẩu, giao nhận và sử dụng toàn bộ hệ thống thiết bị.

Quyết định số 03/2003/HĐTP- KT Ngày 24-02-2003

Về vụ án tranh chấp hợp đồng mua bán xe ô tô trả chậm

Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao

.................

Tại phiên toà ngày 24-02-2003 xét xử giám đốc thẩm vụ án kinh tế về tranh chấp hợp đồng mua bán xe ô tô trả chậm giữa:

Nguyên đơn: Công ty liên doanh ô tô Việt Nam Daewoo (tên giao dịch là VIDAMCO); có trụ sở tại xã Tứ Hiệp, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội;

Bị đơn: Công ty trách nhiệm hữu hạn xây dựng giao thông thương mại Tân á (tên giao dịch là TANACO); có trụ sở tại số 576A Lê Quang Định, quận Gò Vấp, thành phố Hồ Chí Minh;

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan: Ngân hàng Thương mại cổ phần các doanh nghiệp ngoài quốc doanh (sau đây viết tắt là VP.Bank); có trụ sở tại số 18B Lê Thánh Tông, thành phố Hà Nội.

NHậN THấY

Ngày 07-07-1995, Công ty liên doanh ô tô Việt Nam Daewoo (sau đây viết tắt là Công ty VIDAMCO) đại diện là ông Chong Gi Lee Tổng giám đốc đã ký hợp đồng mua bán số VID-TNC/95702 bán xe ô tô theo phương thức trả chậm cho Công ty trách nhiệm hữu hạn xây dựng giao thông thương mại Tân á (sau đây viết tắt là Công ty TANACO) với nội dung chủ yếu như sau:

– Tên hàng : Xe tô Daewoo mới

– Số lượng : 100 xe

– Đơn giá: 18.200 USD/chiếc

– Tổng giá trị hợp đồng: 1.820.000 USD (chưa tính lãi).

Người mua (Công ty TANACO) có thể thanh toán bằng tiền đồng Việt Nam theo tỷ giá bán ra của USD do Ngân hàng nhà nước ấn định vào ngày thanh toán tới hạn.

Điều kiện thanh toán:

Trong trường hợp người mua lấy được thư bảo đảm cho số tiền còn lại 1.638.000 Mỹ kim cùng với tiền lãi có liên quan từ VP. Bank (Ngân hàng Thương mại Cổ phần các Doanh nghiệp ngoài quốc doanh Việt Nam) hoặc EXIMBANK trong vòng 10 ngày kể từ ngày ký hợp đồng và thư bảo đảm đó phải được tổng giám đốc của VP. Bank tại Hà Nội hoặc EXIMBANK tại thành phố Hồ Chí Minh ký nhận thì điều kiện thanh toán như sau:

+ 10% trả trước (182.000 USD): Trong vòng 10 ngày kể từ ngày ký hợp đồng.

+ 90% (1.638.000 USD): Người mua thanh toán 6 tháng/lần kể từ năm đầu tiên được trả chậm cùng với tiền lãi có liên quan theo phụ kiện số 01.

+ Tiền phạt: Lãi phạt do không thực hiện việc thanh toán đúng hạn là 2%/tháng cho mỗi kỳ trễ hạn.

Cùng ngày 07-07-1995 hai bên ký phụ kiện số 01, quy định số tiền và ngày thanh toán. Tiền lãi (trả chậm) sẽ được thanh toán cùng với số tiền gốc vào ngày thanh toán tới hạn.

Để bảo đảm cho việc thanh toán số tiền 1.638.000 USD theo hợp đồng và phụ kiện nêu trên, VP. Bank đã phát hành Giấy bảo lãnh số 165/VPB-TTQT ngày 25-09-1995.

Theo tiến độ thực hiện của hợp đồng, Công ty VIDAMCO đã giao đủ 100 xe cho Công ty TANACO theo Biên bản bàn giao xe ngày 31- 01-1997. Hai bên không có tranh chấp khiếu nại gì về chủng loại, số lượng, chất lượng, thời gian và địa điểm giao hàng, nhưng tranh chấp về việc thanh toán. Theo biên bản đối chiếu xác định nợ ngày 06-07-1998 thì Công ty TANACO đã thanh toán cho Công ty VIDAMCO tổng số tiền mua xe ô tô theo hợp đồng số VID-TNC/961146 ngày 09-11-1996 và hợp đồng số VID-TNC/95702 ngày 07-07-1995 là: 12.256.856.100 đồng, số tiền còn nợ của hai hợp đồng: Theo Công ty TANACO nợ gốc và lãi trả chậm còn 1.966.313,62 USD; Theo Công ty VIDAMCO nợ gốc và lãi trả chậm còn 1.967.266,37 USD (trong đó nợ quá hạn là 1.301.017,37 USD);

Do hai bên không thống nhất được với nhau về số liệu công nợ, cách áp dụng tỷ giá thanh toán (giữa USD/ĐVN) và số tiền lãi phạt của hợp đồng nêu trên, nên từ đó phát sinh tranh chấp.

Ngày 21-09-1998 Công ty VIDAMCO có đơn khởi kiện đến Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh với yêu cầu buộc Công ty TANACO thanh toán toàn bộ số tiền bao gồm tiền nợ gốc, lãi chậm trả và tiền phạt do vi phạm nghĩa vụ thanh toán là l.267.738,39 USD (Tính đến ngày 15-09-1998); và yêu cầu VP.Bank phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh trả thay cho Công ty TANACO nếu Công ty TANACO không thực hiện nghĩa vụ thanh toán của mình.

Tại các buổi hoà giải không thành, hai bên vẫn không thoả thuận được với nhau về tỷ giá quy đổi giữa đồng USD/ĐVN và số tiền nợ, lãi phạt của hợp đồng, sau đó hai bên nhất trí trưng cầu giám định các số liệu mà hai bên đưa ra. Tuy nhiên, đến ngày 14-09-2000 hai bên đã thống nhất lấy tỷ giá USD/ĐVN do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh công bố (tại Công văn số 889/NHTP 99 ngày 02-12-1999).

Tại Kết luận giám định số 134/KLGĐ-KTTC ngày 20-10-2000 và kết luận bổ sung số 77/KLGĐ-KTTC ngày 05-07-2001 của Tổ chức giám định kế toán- tài chính thành phố Hồ Chí Minh xác định công nợ giữa Công ty VIDAMCO và Công ty TANACO tính đến ngày 05-07-2001 cụ thể là:

– Tổng số tiền Công ty TANACO phải thanh toán là: 2.127.425,30 USD,

– Số tiền Công ty TANACO đã thanh toán là: 1.508.316,95 USD,

– Số tiền Công ty TANACO còn phải thanh toán là: 619.108,35 USD.

Tại Bản án kinh tế sơ thẩm số 116/KTST ngày 06-07-2001, Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh đã nhận định hợp đồng mua bán số VID-TNC/95702 ngày 07-07-1995 ký giữa Công ty VIDAMCO và Công ty TANACO là hợp đồng hợp pháp.

Công ty TANACO thanh toán cho Công ty VIDAMCO tổng số tiền là:  1.063.787,03 USD bao gồm:

– Tiền hàng (kể cả lãi trả chậm): 619.108,35 USD;

– Tiền phạt do chậm thanh toán: 444.678,68 USD.

Việc thanh toán thực hiện bằng tiền đồng Việt Nam theo tỷ giá bán ra của Ngân hàng ngoại thương thành phố Hồ Chí Minh vào thời điểm thanh toán.

Nếu Công ty TANACO không thanh toán hoặc không có khả năng thanh toán thì VP.Bank với trách nhiệm người bảo lãnh phải trả thay trong phạm vi giá trị số tiền bảo lãnh là 1.638.000 USD.

Chi phí giám định là: 5.000.000 đồng, Công ty TANACO và Công ty VIDAMCO đều phải chịu mỗi bên 50%, thành tiền là 2.500.000 đồng, nộp cho Tổ chức giám định kế toán, tài chính thành phố Hồ Chí Minh.

Ngoài ra, Toà án cấp sơ thẩm còn quyết định về mức án phí kinh tế sơ thẩm các đương sự phải nộp và quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

Ngày 11-07-2001 Công ty TANACO có đơn kháng cáo với nội dung: Hợp đồng số VID-TNC/95702 ký ngày 07-07-1995 giữa Công ty VIDAMCO và Công ty TANACO là hợp đồng bị vô hiệu toàn bộ vì đại diện của Công ty VIDAMCO khi ký hợp đồng nêu trên chưa có thẩm quyền; Công ty TANACO khi ký hợp đồng chưa có chức năng kinh doanh vận tải hành khách và kết quả giám định của Tổ chức giám định kế toán - tài chính thành phố Hồ Chí Minh là không khách quan, thiếu chính xác...

Ngày 17-07-2001 VP.Bank có đơn kháng cáo với nội dung: Không phải chịu trách nhiệm bảo lãnh vì thời hạn bảo lãnh đã hết hiệu lực và số tiền Công ty TANACO đã thanh toán vượt quá số tiền bảo lãnh của Ngân hàng.

Tại Bản án kinh tế phúc thẩm số 02/KTPT ngày 10- 01- 2002 Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định:

Chấp nhận yêu cầu kháng cáo của Công ty TANACO và sửa Bản án kinh tế sơ thẩm số 116/KTST ngày 06-07-2001 của Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh như sau:

– Vô hiệu toàn bộ hợp đồng số VID-TNC/95702 ngày 07-07-1995 giữa Công ty TANACO với Công ty VIDAMCO.

– Các bên ký kết hợp đồng số VID-TNC/95702 ngày 07-07-1995 phải chấm dứt việc tiếp tục thực hiện hợp đồng này.

– Xử lý tài sản đối với hợp đồng số VID-TNC/95702 ngày 07-07-1995 như sau:

+ Công ty TANACO phải giao trả cho Công ty VIDAMCO 100 xe ô tô du lịch 4 chỗ ngồi hiệu DAEWOO CEILO xuất xứ Hàn Quốc (giao đúng loại xe mà Công ty TANACO đã nhận của Công ty VIDAMCO).

+ Công ty VIDAMCO phải thanh toán trả lại cho Công ty TANACO số tiền 1à 728. 137,99 USD. Việc thanh toán thực hiện bằng tiền đồng Việt Nam theo tỷ giá bán ra của Ngân hàng ngoại thương thành phố Hồ Chí Minh vào thời điểm thanh toán.

Chi phí giám định là: 5.000.000 đồng, Công ty TANACO và Công ty VIDAMCO mỗi bên phải chịu 50%, thành tiền là 2.500.000 đồng, nộp cho Tổ chức giám định kế toán -  tài chính thành phố Hồ Chí Minh.

– Hủy Giấy bảo lãnh số 165/VPB-TTQT của VP.Bank đối với hợp đồng số VID-TNC/95702 ngày 07-07-1995 giữa Công ty TANACO và Công ty VIDAMCO.

– Ngoài ra, Toà án cấp phúc thẩm còn quyết định sửa mức án phí kinh tế sơ thẩm các đương sự phải nộp; Công ty TANACO không phải chịu án phí phúc thẩm nên được nhận lại tiền tạm ứng án phí kháng cáo đã nộp là 200.000 đồng.

Sau khi xét xử phúc thẩm, Công ty VIDAMCO và Công ty TANACO đều có đơn khiếu nại đối với Bản án kinh tế phúc thẩm nêu trên.

Tại Kháng nghị số 10/2002/TK-KT ngày 08-10-2002 đối với Bản án kinh tế phúc thẩm số 02/KTPT ngày 10-01-2002 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh, Chánh án Toà án nhân dân tối cao đề nghị Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm, sửa Bản án kinh tế phúc thẩm nêu trên, với lý do: “Việc Toà án cấp phúc thẩm tuyên bố hợp đồng số VID-TNC/95702 ngày 07-07-1995 giữa Công ty VIDAMCO với Công ty TANACO là hợp đồng vô hiệu và xử lý hậu quả hợp đồng vô hiệu là không có căn cứ”.

Tại Kết luận số 03/KL-AKT ngày 17/01/2003, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao nhất trí với kháng nghị số 10/2002/TK-KT ngày 08-10-2002 của Chánh án Toà án nhân dân tối cao đối với Bản án kinh tế phúc thẩm số 02/KTPT ngày 10-01-2002 của Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh.

XéT THấY

Toà án cấp phúc thẩm vì cho rằng việc bổ nhiệm ông Chong Gi Lee làm Tổng Giám đốc của Công ty VIDAMCO đã không đảm bảo trình tự thủ tục theo quy định của pháp luật Việt Nam (không đúng về thủ tục họp Hội đồng quản trị, chưa hoàn tất thủ tục có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền về tư cách người đứng đầu pháp nhân để hoạt động đúng pháp luật) và vì cho rằng: Vào thời điểm hai bên ký hợp đồng số VID-TNC/95702 ngày 07-07-1995 thì Công ty TANACO chưa có chức năng mua bán xe ô tô, ngày 08-07-1995 mới bổ sung chức năng mua bán xe ô tô, ngày 17-10-1995 mới bổ sung chức năng vận chuyển hành khách bằng xe taxi. Như vậy, đến ngày ký hợp đồng thì Công ty TANACO chưa đăng ký kinh doanh vận chuyển hành khách bằng xe taxi thì việc mua bán xe này là chưa hợp pháp, nên đã kết luận hợp đồng số VID-TNC/95702 ngày 07-07-1995 giữa Công ty TANACO với Công ty VIDAMCO là hợp đồng bị vô hiệu toàn bộ theo điểm c khoản 1 Điều 8 Pháp lệnh hợp đồng kinh tế (do người ký hợp đồng không đúng thẩm quyền, và chưa đăng ký kinh doanh theo pháp luật đối với mặt hàng mà các bên thực hiện mua bán) và xử lý hợp đồng vô hiệu là không đúng và chưa phù hợp với quy định của pháp luật. Bởi vì:

– Về lý do đại diện của Công ty VIDAMCO khi ký hợp đồng chưa có đầy đủ thẩm quyền.

Ngày 31-03-1995, với tư cách là Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty VIDAMCO, ông Kyung Hoon Lee gửi ông Ngô Đình Vấn - Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị, văn bản với nội dung “Nên triệu tập một phiên họp chính thức của Hội đồng quản trị như là kỳ họp đột xuất để phê chuẩn việc bổ nhiệm đối với ông Chong Gi Lee làm Tổng Giám đốc và cử ông W. Lee làm Phó Tổng Giám đốc (trước đó ông W. Lee đã là Tổng Giám đốc Công ty VIDAMCO). Tuy nhiên, để tiết kiệm thời gian và triển khai sớm, đề nghị Hội đồng quản trị quyết định việc cải tổ này bằng một văn bản có hiệu lực như là sự phê chuẩn của một phiên họp Hội đồng quản trị”. Thực hiện đề nghị trên, Hội đồng quản trị Công ty VIDAMCO có văn bản ngày 10-04-1995 theo đó cả 5 thành viên Hội đồng quản trị đã ký đồng ý cử ông Chong Gi Lee làm Tổng Giám đốc Công ty VIDAMCO. Toà án cấp phúc thẩm viện dẫn  Điều 7 điều lệ của Công ty VIDAMCO là: “Các cuộc họp của Hội đồng quản trị về nguyên tắc được tổ chức tại trụ sở của Công ty liên doanh. Trong trường hợp đặc biệt có thể tổ chức ở những địa điểm khác nhau nhưng phải được các bên thoả thuận”. Và quy định tại phần I khoản 2 Thông tư số 238-HTĐT-VP ngày 17-05-1992 của Uỷ ban Nhà nước về hợp tác và đầu tư: “Biên bản phiên họp Hội đồng quản trị đầu tiên phải được gửi đến Uỷ ban Nhà nước về hợp tác đầu tư" (trong đó có vấn đề cử Giám đốc), để cho là việc bổ nhiệm ông Chong Gi Lee làm Tổng giám đốc của Công ty VIDAMCO đã không bảo đảm trình tự thủ tục theo quy định của pháp luật Việt Nam. Nhận định này của Toà án cấp phúc thẩm chưa đánh giá một cách toàn diện và hiểu một cách cứng nhắc quy định tại Điều 7 (và không tham khảo Điều 8) điều lệ của Công ty VIDAMCO; chưa hiểu đúng tinh thần quy định tại phần I khoản 2 Thông tư số 238-HTĐT-VP nói trên. Mặt khác, tham khảo Công văn số 8136/BKH-QLDA ngày 29-11-2001 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, thì Bộ Kế hoạch và Đầu tư, (cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực này) đã xác nhận ông Chong Gi Lee là Tổng Giám đốc Công ty VIDAMCO trong thời gian từ ngày 10-04-1995 đến ngày 25-01-1999. Như vậy, vào thời điểm ký hợp đồng số VID-TNC/95702 ngày 07-07-1995 ông Chong Gi Lee đã là Tổng Giám đốc hợp pháp của  Công ty VIDAMCO, và việc ông Chong Gi Lee đại diện cho Công ty VIDAMCO ký hợp đồng nêu trên là đúng thẩm quyền.

- Về lý do Công ty TANACO khi ký hợp đồng chưa có đăng ký kinh doanh về ngành nghề kinh doanh vận tải hành khách.

Trước khi ký hợp đồng nêu trên, Công ty TANACO là doanh nghiệp được thành lập hợp pháp đã có đăng ký kinh doanh cấp ngày 09-11-1994 (xây dựng công nghiệp..., sửa chữa phương tiện vận tải..., đại lý ký gửi hàng hoá cho các doanh nghiệp trong nước). Hợp đồng số VID-TNC/95702 ngày 07-07-1995 là hợp đồng mua bán xe ô tô nhằm chuẩn bị cho việc kinh doanh tắc xi vận tải hành khách... Công ty TANACO mua xe để sử dụng chứ không phải là mua xe để bán (kinh doanh xe nguyên chiếc). Mặt khác, ngay sau ngày ký hợp đồng, ngày 08-07-1995 Công ty TANACO đã có đăng ký bổ sung ngành nghề: “Mua bán hàng nông lâm sản, xe tải, ô tô, xe gắn máy, phân bón” và ngày 17- 10- 1995 TANACO đã đăng ký bổ sung ngành nghề vận chuyển hành khách bằng taxi. Hơn nữa, sau khi ký hợp đồng, ngày 07-08-1995 hai bên còn ký phụ kiện và bản sửa đổi hợp đồng. Bản sửa đổi này có hiệu lực từ ngày 24-01-1996. Như vậy, vào thời điểm có hiệu lực của bản sửa đổi phụ lục hợp đồng Công ty TANACO không những đã có đăng ký bổ sung ngành nghề mua bán xe ô tô, mà còn có đăng ký bổ sung ngành nghề vận chuyển hành khách bằng taxi. Vì vậy, hợp đồng số VID-TNC/95702 Ngày 07-07-1995 cũng không bị vô hiệu vì lý do nêu trên.

Ngoài ra, yêu cầu kháng cáo của công ty TANACO đối với Kết luận giám định của Tổ chức giám định kế toán - tài chính thành phố Hồ Chí Minh và yêu cầu kháng cáo của VP.Bank (không phải chịu trách nhiệm bảo lãnh...) cũng chưa được Toà án cấp phúc thẩm xem xét, giải quyết cũng là không đúng pháp luật.

Bởi các lẽ trên và căn cứ vào khoản 3 Điều 80 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế,

QUYếT ĐịNH

Huỷ toàn bộ Bản án kinh tế phúc thẩm số 02/KTPT ngày 10-01-2002 của Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh. Giao hồ sơ vụ án về Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh xét xử lại theo đúng quy định của pháp luật.

Lý do cơ bản mà Bản án phúc thẩm bị huỷ:

- Toà án cấp phúc thẩm cho rằng hợp đồng số VID–TNC/95702 ngày 07-07-1995 giữa Công ty TANACO với Công ty VIDAMCO là hợp đồng vô hiệu toàn bộ là không phù hợp với quy định của pháp luật. Bởi vì đại diện của Công ty VIDAMCO có đủ thẩm quyền ký kết hợp đồng, đồng thời Công ty TANACO khi ký hợp đồng đã bổ sung đăng ký ngành nghề phù hợp với quy định của pháp luật.

Quyết định số 04/2003/HĐTP-KT Ngày 24-02-2003

về vụ án tranh chấp hợp đồng mua bán xe ô tô trả chậm

Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao

......................

Tại phiên toà ngày 24-02-2003 xét xử Giám đốc thẩm vụ án kinh tế về tranh chấp hợp đồng mua bán xe ô tô trả chậm giữa:

Nguyên đơn: Công ty liên doanh ô tô Việt Nam Daewoo (tên giao dịch là VIDAMCO); có trụ sở tại xã Tứ Hiệp, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội;

Bị đơn: Công ty trách nhiệm hữu hạn xây dựng giao thông thương mại Tân á (tên giao dịch là TANACO); có trụ sở tại số 576A Lê Quang Định, quận Gò Vấp, thành phố Hồ Chí Minh;

NHậN THấY

Ngày 09-11-1996 Công ty liên doanh ô tô Việt Nam Daewoo (sau đây viết tắt là Công ty VIDAMCO), đại diện ông Chong Gi Lee, Tổng giám đốc đã ký hợp đồng kinh tế số VID-TNC/961146 bán xe ô tô theo phương thức trả chậm cho Công ty trách nhiệm hữu hạn xây dựng giao thông thương mại Tân á (sau đây viết tắt là Công ty TANACO) với nội dung như sau:

– Số lượng là 50 xe ô tô Daewoo, Model CIELO GL, giá 16.500 USD/chiếc, tổng giá trị hợp đồng: 825.000 USD (chưa tính lãi). Người mua Công ty TANACO có thể thanh toán bằng tiền đồng Việt Nam theo tỷ giá bán ra của USD do Ngân hàng Nhà nước ấn định vào ngày thanh toán tới hạn.

– Điều kiện thanh toán như sau:

+ 15 % trả trước (123.750 USD)

+ 85% còn lại (701.250 USD): Người mua thanh toán 6 tháng/lần kèm lãi xuất, trong 3 năm có liên quan đến bản phụ lục kèm theo.

– Tiền phạt: Lãi phạt do không thực hiện việc thanh toán đúng hạn là 2%/tháng cho mỗi kỳ trễ hạn.

Để bảo đảm cho việc thanh toán số tiền 701.250 USD theo hợp đồng và phụ lục nêu trên, Công ty VIDAMCO và Công ty TANACO ký hợp đồng cầm cố số VID-TNC/91146/PLEDG với nội dung cầm cố (50 xe ô tô nhận từ hợp đồng VID-TNC/961146 ngày 09-11-1996) hợp đồng cầm cố này có xác nhận của Phòng công chứng nhà nước.

Theo tiến độ thực hiện của hợp đồng, Công ty VIDAMCO đã giao đủ 50 xe cho Công ty TANACO theo giấy biên nhận ngày 16-11-1996. Hai bên không có tranh chấp khiếu nại gì về chủng loại, số lượng, chất lượng, thời gian và địa điểm giao hàng, nhưng tranh chấp về việc thanh toán. Theo biên bản đối chiếu xác định nợ ngày 06-07-1998 thì Công ty TANACO đã thanh toán cho  Công ty VIDAMCO tổng số tiền mua xe ô tô theo hợp đồng số VID-TNC/961146 ngày 09-11-1996 và hợp đồng số VID-TNC/95702 ngày 07-07-1995 là: 12.256.856.100 đồng, số tiền còn nợ của hai hợp đồng: Theo Công ty TANACO nợ gốc và lãi trả chậm còn 1.966.313,62 USD; Theo công ty VIDAMCO nợ gốc và lãi trả chậm còn 1.967.266,37 USD (trong đó nợ quá hạn là 1.301.017,37 USD);

Do hai bên không thống nhất được với nhau về số liệu công nợ, cách áp dụng tỷ giá thanh toán (giữa USD/ĐVN) và số tiền lãi phạt của hợp đồng nêu trên, nên từ đó phát sinh tranh chấp.

Ngày 21-09-1998 Công ty VIDAMCO có đơn khởi kiện đến Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh với yêu cầu buộc Công ty TANACO thanh toán toàn bộ số tiền là 313.430,75 USD (tính đến ngày 15-09-1998). Trường hợp Công ty TANACO không thanh toán thì đề nghị Toà xử lý tài sản theo hợp đồng cầm cố nêu trên.

Tại các buổi hoà giải không thành, hai bên vẫn không thoả thuận được với nhau về tỷ giá quy đổi giữa đồng USD/ĐVN và số tiền nợ, lãi phạt của hợp đồng, sau đó hai bên nhất trí trưng cầu giám định các số liệu mà các bên đưa ra. Tuy nhiên đến ngày 14-09-2000 hai bên đã thống nhất lấy tỷ giá USD/ĐVN do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh công bố (tại Công văn số 889/NHTP 99 ngày 02-12-1999).

Tại Kết luận giám định số 134/KLGĐ-KTTC ngày 20-10-2000 và Kết luận bổ sung số 77/KLGĐ-KTTC ngày 05-07-2001 của Tổ chức giám định kế toán - tài chính thành phố Hồ Chí Minh xác định công nợ giữa Công ty VIDAMCO và Công ty TANACO, tính đến ngày 05-07-2001, cụ thể là:

– Tổng số tiền Công ty TANACO phải thanh toán: 932.080,32 USD;

– Số tiền Công ty TANACO đã thanh toán: 415.102,02 USD;

– Số tiền Công ty TANACO còn phải thanh toán: 516.978,31 USD.

Tại Bản án kinh tế sơ thẩm số 117/KTST ngày 06-07-2001, Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh đã nhận định hợp đồng mua bán số VID-TNC/961146 ngày 09- 11-1996 giữa Công ty VIDAMCO và Công ty TANACO là hợp đồng hợp pháp.

Công ty TANACO phải thanh toán cho Công ty VIDAMCO (tính đến ngày 05-07-2001) tổng số tiền là: 732.185,77 USD bao gồm:

– Tiền hàng (kể cả lãi trả chậm): 516.978,31 USD.

– Tiền phạt do chậm thanh toán: 215.207,46 USD.

Việc thanh toán thực hiện bằng tiền đồng Việt Nam theo tỷ giá bán ra của Ngân hàng ngoại thương thành phố Hồ Chí Minh vào thời điểm thanh toán.

Nếu Công ty TANACO không thanh toán hoặc không có khả năng thanh toán thì phát mãi tài sản cầm cố là lô xe 50 chiếc theo hợp đồng cầm cố số VID-TNC/961146/PLEDG ngày 09-11-1996 theo chứng nhận số 04231 ngày 27-01-1997 của Phòng công chứng nhà nước số 2 thành phố Hồ Chí Minh. Nếu phát mãi tài sản cầm cố vẫn không đủ thanh toán nợ thì Công ty TANACO vẫn có trách nhiệm thanh toán cho đến khi thanh toán xong số nợ.

Chi phí giám định là 5.000.000 đồng Công ty TANACO và Công ty VIDAMCO đều phải chịu mỗi bên 50%, thành tiền là 2.500.000 đồng, nộp cho Tổ chức giám định kế toán - tài chính thành phố Hồ Chí Minh.

Ngoài ra, Bản án kinh tế sơ thẩm còn quyết định về số tiền án phí kinh tế sơ thẩm các đương sự phải nộp và quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

Ngày 11-07-2001 Công ty TANACO có đơn kháng cáo với nội dung: Hợp đồng số VID-TNC/961146 ngày 09-11-1996 bị vô hiệu toàn bộ vì đại diện của Công ty VIDAMCO khi ký hợp đồng nêu trên chưa có thẩm quyền và kết quả giám định của Tổ chức giám định kế toán - tài chính thành phố Hồ Chí Minh là không khách quan, thiếu chính xác...

Tại Bản án kinh tế phúc thẩm số 01/KTPT ngày 10-01-2002 Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định:

Chấp nhận yêu cầu kháng cáo của Công ty TANACO và sửa Bản án kinh tế sơ thẩm số 117/KTST ngày 06-07-2001 của Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh như sau:

– Vô hiệu toàn bộ hợp đồng số VID-TNC/961146 ngày 09- 11-1996 giữa Công ty TANACO với Công ty VIDAMCO.

– Các bên ký kết hợp đồng số VID-TNC/961146 ngày 09-11-1996 phải chấm dứt việc tiếp tục thực hiện hợp đồng này.

Xử lý tài sản đối với hợp đồng số VID-TNC/961146 ngày 09-11-1996 như sau:

+ Công ty TANACO phải giao trả cho Công ty VIDAMCO 50 xe ô tô du lịch 4 chỗ ngồi hiệu DAEWOO CEILO xuất xứ Hàn Quốc (giao đúng loại xe mà Công ty TANACO đã nhận của Công ty VIDAMCO).

+ Công ty VIDAMCO phải thanh toán trả lại cho Công ty TANACO số tiền là 59.048,02 USD. Việc thanh toán thực hiện bằng tiền đồng Việt Nam theo tỷ giá bán ra của Ngân hàng ngoại thương thành phố Hồ Chí Minh vào thời điểm thanh toán.

– Chi phí giám định là 5.000.000 đồng Công ty TANACO và Công ty VIDAMCO mỗi bên phải chịu 50%, thành tiền là 2.500.000 đồng, nộp cho Tổ chức giám định kế toán- tài chính thành phố Hồ Chí Minh.

Ngoài ra, Bản án kinh tế phúc thẩm nêu trên còn quyết định sửa mức án phí kinh tế sơ thẩm các đương sự phải nộp; Công ty TANACO không phải chịu án phí phúc thẩm nên được nhận lại số tiền tạm ứng án phí kháng cáo đã nộp là 200.000 đồng.

Sau khi xét xử phúc thẩm, các đương sự đều có đơn khiếu nại đối với Bản án kinh tế phúc thẩm nêu trên.

Tại Kháng nghị số 09/2002/TK-KT ngày 08-10-2002 đối với Bản án kinh tế phúc thẩm số 01/KTPT ngày 10-0l-2002 của Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh, Chánh án Toà án nhân dân tối cao đề nghị Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm, sửa Bản án kinh tế phúc thẩm nêu trên, với lý do: “Việc Toà án cấp phúc thẩm tuyên bố hợp đồng số VID-TNC/961146 ngày 09-11-1996 giữa Công ty VIDAMCO với Công ty TANACO là hợp đồng vô hiệu và xử lý hậu quả hợp đồng vô hiệu là không có căn cứ”.

Tại Kết luận số 04/KL-AKT ngày 17/02/2003, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao nhất trí với kháng nghị số 09/2002 /TK-KT ngày 08-10-2002 của Chánh án Toà án nhân dân tối cao đối với Bản án kinh phúc thẩm số 01/KTPT ngày 10-01-2002 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh.

XéT THấY

Tại Bản án kinh tế phúc thẩm số 01/KTPT ngày 10-01-2002, Toà án cấp phúc thẩm vì cho rằng việc bổ nhiệm ông Chong Gi Lee làm Tổng Giám đốc của Công ty VIDAMCO đã không đảm bảo trình tự thủ tục theo quy định của pháp luật Việt Nam (không đúng về thủ tục họp Hội đồng quản trị, chưa hoàn tất thủ tục có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền về tư cách người đứng đầu pháp nhân để hoạt động đúng pháp luật) nên đã kết luận hợp đồng VID- TNC/961146 bị vô hiệu toàn bộ theo điểm c khoản 1 Điều 8 Pháp lệnh hợp đồng kinh tế (do người ký hợp đồng không đúng thẩm quyền) và xử lý hậu quả của hợp đồng vô hiệu là không đúng và chưa phù hợp với quy định của pháp luật. Bởi vì:

Ngày 31-03-1995, với tư cách là Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty VIDAMCO, ông Kyung Hoon Lee gửi ông Ngô Đình Vấn - Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị, văn bản với nội dung “nên triệu tập một phiên họp chính thức của Hội đồng quản trị như là kỳ họp đột xuất để phê chuẩn việc bổ nhiệm đối với ông Chong Gi Lee làm Tổng giám đốc và cử ông W. Lee làm Phó Tổng giám đốc (trước đó ông W.Lee đã là Tổng giám đốc Công ty VIDAMCO). Tuy nhiên, để tiết kiệm thời gian và triển khai sớm, đề nghị Hội đồng quản trị quyết định việc cải tổ này bằng một văn bản có hiệu lực như là sự phê chuẩn của một phiên họp Hội đồng quản trị”. Thực hiện đề nghị trên, Hội đồng quản trị Công ty VIDAMCO có văn bản ngày 10-04-1995 theo đó cả 5 thành viên Hội đồng quản trị đã ký đồng ý cử ông Chong Gi Lee làm Tổng giám đốc Công ty VIDAMCO. Toà án cấp phúc thẩm viện dẫn Điều 7 điều lệ của Công ty VIDAMCO là: “Các cuộc họp của Hội đồng quản trị về nguyên tắc được tổ chức tại trụ sở của Công ty liên doanh. Trong trường hợp đặc biệt có thể tổ chức ở những địa điểm khác nhau nhưng phải được các bên thoả thuận”. Và quy định tại phần I khoản 2 Thông tư số 238-HTĐT-VP ngày 17-05-1992 của Uỷ ban Nhà nước về hợp tác và đầu tư: “Biên bản phiên họp Hội đồng quản trị đầu tiên phải được gửi đến Uỷ ban Nhà nước về hợp tác đầu tư" (trong đó có vấn đề cử giám đốc), để cho là việc bổ nhiệm ông Chong Gi Lee làm Tổng giám đốc của Công ty VIDAMCo đã không bảo đảm trình tự thủ tục theo quy định của pháp luật Việt Nam. Nhận định này của Toà án cấp phúc thẩm chưa đánh giá một cách toàn diện và hiểu một cách cứng nhắc quy định tại Điều 7 (và không tham khảo Điều 8) điều lệ của Công ty VIDAMCO; chưa hiểu đúng tinh thần quy định tại phần I khoản 2 Thông tư số 238-HTĐT-VP nói trên. Mặt khác, tham khảo Công văn số 8136/BKH-QLDA ngày 29-11-2001 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, thì Bộ kế hoạch và Đầu tư (cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực này) đã xác nhận ông Chong Gi Lee là Tổng giám đốc Công ty VIDAMCO trong thời gian từ ngày 10-04-1995 đến ngày 25- 01-1999.

Như vậy, vào thời điểm ký hợp đồng số VID-TNC/961146 ngày 09-11-1996 ông Chong Gi Lee đã là Tổng giám đốc hợp pháp của Công ty VIDAMCO, và việc ông Chong Gi Lee đại diện cho Công ty VIDAMCO ký hợp đồng nêu trên là đúng thẩm quyền .

Ngoài ra, yêu cầu kháng cáo của công ty TANACO đối với Kết luận giám định của Tổ chức giám định kế toán - tài chính thành phố Hồ Chí Minh cũng chưa được Toà án cấp phúc thẩm xem xét giải quyết cũng là không đúng pháp luật.

Bởi các lẽ trên và căn cứ vào khoản 3 Điều 80 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế,

QUYếT ĐịNH

Huỷ toàn bộ Bản án kinh tế phúc thẩm số 01/KTPT ngày 10-01-2002 của Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh. Giao hồ sơ vụ án về Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh xét xử lại theo đúng quy định của pháp luật.

Lý do huỷ toàn bộ Bản án phúc thẩm:

– Toà án cấp phúc thẩm đã kết luận hợp đồng số VID-TNC/961146 ngày 09-11-1996 bị vô hiệu toàn bộ và xử lý hậu quả của hợp đồng vô hiệu là không đúng và chưa phù hợp với quy định của pháp luật.

– Yêu cầu kháng cáo của Công ty TANACO đối với Kết luận giám định của tổ chức giám định kế toán - tài chính thành phố Hồ Chí Minh chưa được Toà án cấp phúc thẩm xem xét giải quyết là không đúng pháp luật.

Quyết định số 05/2003/HĐTP-KT Ngày 24-02-2003

Về vụ án tranh chấp hợp đồng sơn bảo vệ

thiết bị thuỷ điện

Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao

.....................

Tại phiên toà ngày 24-02-2003, đã xét xử vụ án kinh tế về tranh chấp hợp đồng cung cấp và thi công sơn bảo vệ thiết bị công trình thuỷ điện Yaly giữa:

Nguyên đơn: Tổng Công ty Điện lực Việt Nam

Trụ sở tại: số 18 Trần Nguyên Hãn, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội

Bị đơn: Công ty TNHH PREZIOSO (Việt Nam)

Trụ sở tại: Khu công nghiệp Bình Chiểu, phường Bình Chiểu, Quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh.

Nhận thấy

Ngày 19-12-1997, Ban Quản lý dự án nhà máy thuỷ điện Yaly (bên A) và Công ty TNHH Prezioso Việt Nam (bên B) ký kết với nhau Hợp đồng kinh tế Giao nhận thầu cung cấp sơn và thi công sơn cho công trình thuỷ điện Yaly số 785 ĐVN/TĐIL- 2 và hai bản phụ lục số 1 và số 2. Ngày 14-01-1998, hai bên ký Phụ lục 3 (Điều chỉnh hợp đồng số 785 ĐVN/TĐIL- 2 ngày 19-12-1997). Ngày 04-07-1998, ký tiếp phụ lục 4 (Điều chỉnh hợp đồng số 785 ĐVN/TĐIL- 2 ngày 19-12-1997).

Ngày 06-01-1998 và ngày 20-05-1998, Ngân hàng BNP Việt Nam (chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh) đã ký và gửi cho Ban Quản lý dự án nhà máy thuỷ điện Yaly giấy bảo lãnh thực hiện hợp đồng số 600237 với số tiền là 200.520 USD (10% giá trị hợp đồng) và giấy bảo lãnh tiền tạm ứng số 600203 với số tiền là 300.780 USD (15% giá trị hợp đồng) để bảo lãnh cho khoản tiền tạm ứng của bên A là 15% giá trị hợp đồng theo Điều 6.3 của hợp đồng. Các bảo lãnh này có hiệu lực đến hết ngày 06-01-1999.

Trong các ngày 21-01-1998, 22-05-1998 và 02-06-1998, bằng các uỷ nhiệm chi số 52/1, 38/5 và 6/6, Ban Quản lý dự án nhà máy thuỷ điện Yaly đã chuyển cho Prezioso số tiền tạm ứng tổng cộng là 5.081.949.580 đồng.

Ngày 31-08-1998, Ban Quản lý dự án nhà máy thuỷ điện Yaly và Công ty TNHH Prezioso Việt Nam ký với nhau hợp đồng số 634 để vận chuyển các thiết bị cần sơn theo quy định tại Điều 5 hợp đồng số 785 trên.

Thực hiện hợp đồng, từ ngày 06-01-1998 đến hết ngày 05-05-1999 bên B đã thi công được 27.221,98m^2, trong đó có 24.075,6m^2 đã nghiệm thu và 3.146,38m^2 chưa nghiệm thu. Thực hiện hợp đồng vận chuyển số 634 ngày 31-08-1998, bên B đã vận chuyển được 5.024,423 tấn thiết bị. Bên A đã thanh toán 3.672,056 tấn, chưa thanh toán là 1.352,367 tấn, trị giá là 217.253.000 đồng.

Ngày 05-05-1999, bằng Công văn số 0101/99/PVN/CT Prezioso thông báo chấm dứt hoạt động tại xưởng sơn cùng mọi hoạt động khác tại công trường Yaly kể từ ngày 06-05-1999 và bắt đầu tháo dỡ xưởng, thu dọn tất cả vật tư, thiết bị kể từ ngày 17-05-1999.

Ngày 16-09-1999, Tổng Công ty Điện lực Việt Nam khởi kiện vụ án ra Toà án nhân dân tỉnh Gia Lai.

Tại Bản án kinh tế sơ thẩm số 01/KTST ngày 14-12-2000, Toà án nhân dân tỉnh Gia Lai đã xử:

– Buộc Tổng Công ty Điện lực Việt Nam thực hiện nghĩa vụ thanh toán tiền cho Công ty TNHH Prezioso Việt Nam khối lượng công việc đã hoàn thành chưa được thanh toán là 1.370.719.922,8 đồng và trả khoản tiền lãi do chậm thanh toán theo hợp đồng là: 41.856.065 đồng. Tổng cộng hai khoản là: 1.412.575.987,8 đồng.

– Bác yêu cầu của Tổng Công ty Điện lực Việt Nam đòi Công ty TNHH Prezioso Việt Nam bồi thường thiệt hại do tiến độ thi công chậm là 1.339.101.434 đồng.

– Buộc Công ty TNHH Prezioso Việt Nam phải hoàn lại tiền tạm ứng cho Tổng Công ty Điện lực Việt Nam là: 2.898.540.098 đồng, bồi thường thiệt hại do không tiếp tục thực hiện hợp đồng là 4.091.668.000 đồng và chịu khoản tiền phạt vi phạm hợp đồng là 135.010.350 đồng. Tổng cộng ba khoản là 7.125.218.448 đồng.

– Tổng Công ty Điện lực Việt Nam được quyền khởi kiện Công ty TNHH Prezioso Việt Nam yêu cầu bồi thường thiệt hại tiếp đối với khối lượng thi công thực tế còn lại theo đúng quy định của pháp luật.

– Bác yêu cầu của Công ty TNHH Prezioso Việt Nam đòi Tổng Công ty Điện lực Việt Nam bồi thường thiệt hại do phải ngừng thi công, bị tổn thất về tài chính là 20.049.808.224 đồng.

– Tổng Công ty Điện lực Việt Nam có nghĩa vụ chuyển khoản tiền thuế giá trị gia tăng là 63.105.260 đồng cho Công ty TNHH Prezioso Việt Nam để thực hiện nghĩa vụ nộp thuế cho Nhà nước theo quy định.

– Căn cứ đoạn 3 khoản 1 Điều 41 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế xử: Tiếp tục kê biên tài sản của Công ty TNHH Prezioso Việt Nam hiện có trên công trường thuỷ điện Yaly để đảm bảo cho công tác thi hành án sau này.

– Căn cứ vào khoản 3 Điều 26 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế xử: Tổng Công ty Điện lực Việt Nam và Công ty TNHH Prezioso Việt Nam, mỗi bên phải chịu chi phí phiên dịch là 800.000 đồng, nộp tiền tại Toà án nhân dân tỉnh Gia Lai.

– Căn cứ Điều 29, khoản 3 Điều 30 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế xử:

+ Tổng Công ty Điện lực Việt Nam phải chịu tiền án phí kinh tế sơ thẩm là 56.751.677 đồng.

+ Công ty TNHH Prezioso Việt Nam phải chịu tiền án phí kinh tế sơ thẩm là 81.175.026 đồng.

Ngày 22-12-2000, Tổng Công ty Điện lực Việt Nam và Công ty TNHH Prezioso Việt Nam có đơn kháng cáo đề nghị xét xử lại toàn bộ vụ án.

Tại Bản án kinh tế phúc thẩm số 01/2002/KTPT ngày 13-04-2002, Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng đã xử:

1/ Bác yêu cầu của Tổng Công ty Điện lực Việt Nam đòi Công ty TNHH Prezioso Việt Nam phải bồi thường thiệt hại do chậm tiến độ thi công và một phần bồi thường thiệt hại do không tiếp tục thực hiện hợp đồng với tổng số tiền là 7.116.222.900 đồng.

2/ Bác yêu cầu của Tổng Công ty Điện lực Việt Nam khoản tiền phạt do bên B chậm thi công và một phần khoản tiền phạt do vi phạm hợp đồng với tổng số tiền 1.114.145.184 đồng.

3/ Bác yêu cầu của Công ty TNHH Prezioso Việt Nam đòi Tổng Công ty Điện lực Việt Nam khoản bồi thường là 20.049.808.224 đồng.

4/ Buộc Tổng Công ty Điện lực Việt Nam phải thanh toán tiền cho Công ty TNHH Prezioso Việt Nam khối lượng công việc đã hoàn thành nhưng chưa được thanh toán là 1.370.719.922,8 đồng và khoản tiền lãi do chậm thanh toán là 41.856.065 đồng. Tổng hai khoản là 1.412.575.987,8 đồng.

5/ Buộc Công ty TNHH Prezioso Việt Nam phải hoàn lại tiền tạm ứng cho Tổng Công ty Điện lực Việt Nam 2.898.540.098 đồng; bồi thường thiệt hại do ngừng thi công gây ra là 3.891.668.000 đồng; phạt do vi phạm hợp đồng là 225.017.250 đồng. Tổng ba khoản là 7.015.225.348 đồng.

6/ Tổng Công ty Điện lực Việt Nam có nghĩa vụ chuyển khoản tiền thuế giá trị gia tăng là 63.105.260 đồng cho Công ty TNHH Prezioso Việt Nam để Công ty thực hiện nghĩa vụ nộp thuế với Nhà nước.

7/ Tổng Công ty Điện lực Việt Nam có quyền khởi kiện Công ty TNHH Prezioso Việt Nam đòi bồi thường tiếp đối với khối lượng mới thi công thực tế còn lại.

Tổng Công ty Điện lực Việt Nam phải chịu tiền án phí kinh tế sơ thẩm là 36.642.944 đồng.

Công ty TNHH Prezioso Việt Nam phải chịu tiền án phí kinh tế sơ thẩm là 54.065.033 đồng.

Ngày 20-06-2002, Prezioso có đơn số 87/02/PVN/ADM khiếu nại Bản án kinh tế phúc thẩm số 01/2002/KTPT ngày 13-04-2002 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng.

Tại Quyết định kháng nghị số 13/KN- AKT ngày 28-10-2002, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao cho rằng bản Hợp đồng số 785/ĐVN/TĐIL-2 ngày 19-12-1997 bị vô hiệu toàn bộ do Ban Quản lý dự án nhà máy thuỷ điện Yaly không phải là pháp nhân và người ký hợp đồng không đúng thẩm quyền, vi phạm tiết c khoản 1 Điều 8 Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế, đề nghị Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao xét xử giám đốc thẩm, căn cứ vào khoản 3 Điều 80 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế, huỷ Bản án sơ thẩm và phúc thẩm để giao về xét xử sơ thẩm lại theo hướng xử lý hợp đồng vô hiệu toàn bộ đối với hợp đồng kinh tế số 785 ĐVN/TĐIL-2 ngày 19-12-1997 và kiến nghị xử lý trách nhiệm đối với người ký kết Hợp đồng số 785 ĐVN/TĐIL-2 bị vô hiệu toàn bộ gây thiệt hại lớn đến tài sản Nhà nước theo khoản 3 Điều 39 Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế.

Xét thấy

1/ Kháng nghị của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao cho rằng quyết định 365/ĐVN/TCCB-LĐ ngày 27-05-1995 của Tổng Công ty Điện lực Việt Nam là quyết định thành lập ra ban Quản lý dự án nhà máy thuỷ điện Yaly và do đó đã vi phạm quy định tại Điều 25 bản điều lệ tổ chức và hoạt động của Tổng Công ty Điện lực Việt Nam ban hành kèm theo Nghị định số 14/CP ngày 27-01-1995 của Chính phủ. Vì vậy, Ban Quản lý dự án nhà máy thuỷ điện Yaly được thành lập không hợp pháp, không thể là một pháp nhân và do đó không thể là chủ thể của hợp đồng kinh tế. Nhận định trên là chưa chính xác, vì tiền thân của Ban Quản lý dự án nhà máy thuỷ điện Yaly là Ban Quản lý công trình nhà máy thuỷ điện Yaly đã được thành lập bằng Quyết định số 71/NL/TCCB- LĐ ngày 03-02-1989 của Bộ Năng lượng. Quyết định thành lập này đã quy định rõ “Ban Quản lý công trình nhà máy thuỷ điện Yaly có tư cách pháp nhân,...”. Quyết định số 365/ĐVN/TCCB- LĐ của Tổng Công ty Điện lực Việt Nam chỉ đổi tên pháp nhân và đưa nó về trực thuộc Tổng Công ty Điện lực Việt Nam mà thôi. Do quyết định số 365/ĐVN/TCCB- LĐ của Tổng Công ty Điện lực Việt Nam không phải là quyết định thành lập nên Ban Quản lý dự án nhà máy thuỷ điện Yaly không thể là tổ chức được “thành lập chưa hợp pháp”. Do Ban Quản lý dự án nhà máy thuỷ điện Yaly chỉ là tên mới của pháp nhân Ban Quản lý công trình nhà máy thuỷ điện Yaly nên nó vẫn là một pháp nhân.

Theo quy định tại Điều 2, Điều 9 Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế thì Pháp nhân là chủ thể của hợp đồng kinh tế, người đại diện hợp pháp của pháp nhân có thể uỷ quyền bằng văn bản cho người khác thay mình ký hợp đồng kinh tế. Hợp đồng kinh tế Giao nhận thầu cung cấp sơn và thi công sơn cho công trình thuỷ điện Yaly số 785 ĐVN/TĐIL- 2 và bốn bản phụ lục của nó có chủ thể là pháp nhân Ban Quản lý dự án nhà máy thuỷ điện Yaly và người đại diện ký kết là ông Trần Quý Hảo, phó chủ nhiệm điều hành dự án được đại diện hợp pháp của pháp nhân là ông Đỗ Đông Xuyên, chủ nhiệm điều hành dự án uỷ quyền bằng văn bản ký ngày 18-12-1997. Đối chiếu với quy định trên của pháp luật, bản hợp đồng kinh tế giao nhận thầu cung cấp sơn và thi công sơn cho công trình thuỷ điện Yaly số 785 ĐVN/TĐIL-2 và bốn bản phụ lục của nó là hoàn toàn hợp pháp, không có căn cứ để xác định bản hợp đồng này bị vô hiệu toàn bộ do vi phạm tiết c khoản 1 Điều 8 Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế (người ký hợp đồng kinh tế không đúng thẩm quyền).

2/ Đối với các nội dung khác của vụ án:

Điều 5 của hợp đồng số 785 ĐVN/TĐIL- 2 có quy định:

“......

Đối với các chi tiết lắp đặt sẵn: Khe van, tấm đệm, cửa van... đơn giá được tính theo đơn giá thi công ngoài hiện trường đã nêu trong hồ sơ mời thầu”. Tuy nhiên, tại phiên toà sơ thẩm, đại diện của Tổng Công ty Điện lực Việt Nam đã xác nhận: “Công trình không có hồ sơ mời thầu vì vừa thiết kế vừa thi công” (BL.1336). Tại Công văn số 578 EVN/QLDAIALY-2 ngày 27-03-2000 của Ban Quản lý dự án nhà máy thuỷ điện Yaly (BL.325) cũng xác định: Hồ sơ mời thầu không có đơn giá thi công ngoài hiện trường.

Phụ lục 2. Kèm theo hợp đồng số 785 ĐVN/TĐIL-2 ngày 19-12-1997 (đặc tính kỹ thuật thi công) (BL. 24-27) có quy định rõ:

"I - Chuẩn bị nhà xưởng:

..........

Bên B nghiên cứu thực hiện thi công như sau:

• Xử lý trong xưởng phun thổi rỉ (bằng hạt mài mòn) và sơn phủ

• Xử lý trên công trình (chỉ sơn phủ các đường hàn của ống)

...........

II- Phương pháp xử lý kỹ thuật

2.1- Bên ngoài và bên trong của đường ống áp lực (lớn và nhỏ) và cấu kiện kim loại ngập trong nước (lưới chắn rác, cửa van xả lũ)

2.1.1. Công việc thực hiện tại xưởng (thổi rỉ và sơn)

.........

Các ống: Việc làm sạch bề mặt và sơn tại xưởng sẽ được dừng 10 cm cách vị trí đầu ống cho việc lắp đặt và hàn nối tiếp theo tại hiện trường.

Các khe van và cửa van cung: Việc làm sạch bề mặt và sơn được tiến hành tại hiện trường xây lắp.

.........

2.2- Thiết bị không ngập nước, cấu kiện thép (trong điều kiện môi trường công nghiệp bình thường)

2.2.1- Công việc thực hiện tại xưởng sơn.

.........

2.3. Công việc thực hiện tại hiện trường cho mục 2.1 (chỉ dành riêng cho ống, khe van và cửa van cung)

..........

2.4. Sơn trang trí

2.4.1- Công việc thực hiện tại xưởng".

Như vậy, theo thoả thuận trong hợp đồng thì công việc thi công sơn chủ yếu được thực hiện trong xưởng sơn, công việc sơn tại hiện trường rất ít, do vậy đơn giá thi công ghi trong phụ lục 4 của hợp đồng (BL.30-31) được tính chung cho cả hợp đồng mà không bóc tách riêng phần thi công ngoài hiện trường như quy định tại Điều 5 của hợp đồng.

Thực tế thi công trên công trường, có một phần khối lượng công việc đã không được đưa vào xưởng sơn trước khi mang ra lắp ráp tại hiện trường, mà được đưa thẳng ra hiện trường lắp ráp trước, rồi mới yêu cầu Prezioso đến sơn (BL. 64; 680; 684; 781; 856). Do việc sơn trong xưởng sơn và sơn ngoài hiện trường có giá thành khác nhau, ngay từ tháng 06-1998 Prezioso đã có văn bản gửi Ban Quản lý dự án nhà máy thuỷ điện Yaly đề nghị được thoả thuận đơn giá cho thi công ngoài hiện trường (BL. 50- 52; 690- 691) nhưng chưa được chấp thuận. Tại Công văn số AD 357/99 ngày 23-02-1999 (BL. 1185), Prezioso lại đề nghị duyệt phương án thi công đặc biệt cho một số thiết bị đã lắp đặt ngoài hiện trường để làm cơ sở thanh toán. Bằng các Công văn số 333 ĐVN/QLDAIALY ngày 26-02-1999 và số 577 ngày 23-03-1999 (BL. 713), Ban Quản lý dự án nhà máy thuỷ điện Yaly đã đồng ý với đề nghị của Prezioso trong thời gian ngắn nhất lập biện pháp thi công như đã nêu trong công văn để Ban Quản lý dự án nhà máy thuỷ điện Yaly xem xét, thoả thuận và trình các cấp có thẩm quyền phê duyệt làm cơ sở cho việc thanh toán sau này.

Do không thể thoả thuận được với nhau về đơn giá thi công ngoài hiện trường nên Prezioso chỉ thực hiện những công việc theo hợp đồng và không thực hiện các công việc sơn ngoài hiện trường theo yêu cầu của Ban Quản lý dự án nhà máy thuỷ điện Yaly

Theo đại diện của bên A trình bày trước phiên toà sơ thẩm (BL. 1330, 1335) thì nguyên nhân chính dẫn đến bên B vi phạm hợp đồng là do không thoả thuận được đơn giá thi công ngoài hiện trường. Các bên đã có cuộc họp cuối cùng với nhau về vấn đề này tổ chức tại Hà Nội vào các ngày 12, 13, 14 và 15-04-1999 (BL. 1331) nhưng không thành. Ngày 22-04-1999, bằng Công văn số 919/ĐVN/QLDAIALY- 4 (BL. 693), Ban Quản lý dự án nhà máy thuỷ điện Yaly đã thông báo cho Prezioso ý kiến của Tổng Công ty Điện lực Việt Nam là: Đối với các công việc ngoài hiện trường, Ban Quản lý dự án nhà máy thuỷ điện Yaly sẽ tự giải quyết (giao cho Công ty Lắp máy và xây dựng số 10 làm), còn Prezioso tiếp tục các công việc được đưa đến xưởng và các công việc ngoài hiện trường theo quy định trong hợp đồng. Ngày 26-04-1999 (BL.776) và ngày 05-05-1999, Prezioso có các văn bản số 090/99/PVN/CT và 0101/99/PVN/CT thông báo việc “... chấm dứt hoạt động tại xưởng phun thổi rỉ và sơn cùng mọi hoạt động khác tại công trường Yaly... kể từ ngày 06-05- 1999... sẽ bắt đầu việc thực hiện tháo dỡ xưởng và thu dọn tất cả vật tư, thiết bị kể từ ngày 17-05-1999" (BL. 72).

Tại Công văn số 2448/EVN/QLXD ngày 06-05-1999 ông Hoàng Trung Hải - Tổng giám đốc Tổng Công ty Điện lực Việt Nam gửi cho Tổng giám đốc Prezioso khu vực Trung Đông và Châu á (BL. 680- 681) cho rằng Prezioso không có thiện chí trong thương thảo về đơn giá thi công ngoài hiện trường xác nhận Tổng Công ty Điện lực Việt Nam đã đưa ra giá 440.000đ/m2 (kể cả vật liệu sơn), còn phía Prezioso đưa ra giá 385.200đ/m2 (chưa kể vật liệu sơn).

Theo Prezioso trình bày thì phía Prezioso đưa ra giá 461.317đ/m2 (bao gồm chi phí nhân công là 385.000đ/m2 và chi phí vật liệu là 5,492 USD/M^2 = 76.317đ theo tỷ giá tháng 05-1999 là 13.896đ/USD) cho khối lượng công việc ước tính là 2.300m2 (BL. 698) nhưng không được Tổng Công ty Điện lực Việt Nam chấp nhận mà Tổng Công ty Điện lực Việt Nam lại giao công việc đó cho Công ty Lắp máy và xây dựng số 10 làm với giá 524.859đ/m2 (BL. 1069), đắt hơn giá của Prezioso đề xuất từ nhiều tháng trước là 63.542đ/m^2.

Như vậy, có căn cứ để xác định: Có một phần khối lượng công việc đã không được đưa đến xưởng để sơn trước khi lắp đặt như thoả thuận trong hợp đồng mà lại được lắp đặt trước ngoài hiện trường rồi mới yêu cầu Prezioso đến sơn (sơn ngoài hiện trường có phương pháp, điều kiện thi công và giá thành khác với sơn trong xưởng). Toà án cấp sơ thẩm và cấp phúc thẩm chưa điều tra, xác định việc vi phạm hợp đồng này (đưa công việc từ xưởng sơn ra ngoài hiện trường) lỗi thuộc về ai?

+ Có bao nhiêu diện tích cần sơn đã được bên A đưa vào xưởng, nhưng bên B không bảo đảm tiến độ sơn (lỗi của bên B), bắt buộc bên A phải lấy về để lắp đặt cho kịp tiến độ chung của công trường, rồi yêu cầu bên B đến thi công sơn ngoài hiện trường?

+ Có bao nhiêu diện tích cần sơn bên A không đưa vào xưởng theo thoả thuận trong hợp đồng, mà chủ động đưa ra lắp đặt trước ngoài hiện trường (lỗi của bên A), rồi mới yêu cầu bên B đến thi công sơn ngoài hiện trường?

Nghĩa vụ bồi thường và chịu phạt vi phạm hợp đồng của mỗi bên trong phần vi phạm hợp đồng này (đưa công việc từ xưởng sơn ra ngoài hiện trường) phải được xác định trên mức độ vi phạm hợp đồng của từng bên.

Toà án cấp sơ thẩm và phúc thẩm chỉ dựa vào cách tính thiệt hại tại văn bản số 2113EVN/QLDAIALY- 2 ngày 23-11-2000 của Ban Quản lý dự án nhà máy thuỷ điện Yaly (BL. 1069-1070) và các chứng từ thanh toán để buộc Công ty TNHH Prezioso phải bồi thường khoản chênh lệch giá thi công giữa giá thực tế thanh toán cho Công ty Lắp máy và xây dựng số 10 với giá trong hợp đồng số 785 ĐVN/TĐIL- 2 trên tổng số diện tích phải sơn còn lại của hợp đồng là không chính xác. Cần phải bóc tách số diện tích phải thi công ngoài hiện trường thuộc lỗi của bên A ra khỏi phần bồi thường chênh lệch giá này.

Toà án cấp sơ thẩm và phúc thẩm chưa điều tra, xác định rõ: Đến ngày 06-05-1999, khối lượng công việc theo hợp đồng phải được sơn trong xưởng nhưng lại đem ra lắp ráp trước rồi yêu cầu Prezioso tới thi công ngoài hiện trường là bao nhiêu? Trong đó do lỗi của bên B là bao nhiêu? Do lỗi của bên A là bao nhiêu? Để xác định chính xác trách nhiệm của mỗi bên.

Bởi các lẽ trên và căn cứ khoản 3 Điều 80 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế,

Quyết định

Huỷ Bản án kinh tế số 01/KTST ngày 14-12-2000 của Toà án nhân dân tỉnh Gia Lai và Bản án kinh tế phúc thẩm số 01/2002/KTPT ngày 13-04-2002 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng. Giao hồ sơ vụ án về Toà án nhân dân tỉnh Gia Lai để xét xử sơ thẩm lại theo đúng quy định của pháp luật.

Lý do huỷ Bản án sơ thẩm và phúc thẩm:

– Toà án cấp sơ thẩm và cấp phúc thẩm chỉ dựa trên các văn bản và các chứng từ thanh toán để buộc Công ty TNHH Prezioso phải bồi thường mà không bóc tách số diện tích sơn phải thi công ngoài hiện trường thuộc lỗi của bên A là không chính xác.

– Toà án cấp sơ thẩm và cấp phúc thẩm chưa điều tra cụ thể để xác định rõ trách nhiệm của mỗi bên trong quan hệ hợp đồng.

Quyết định số 06/2003/HĐTP-KT Ngày 29-05-2003

về Vụ án tranh chấp hợp đồng cung cấp và lắp đặt hệ thống lọc nước tinh khiết

Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao

..................

Tại phiên toà ngày 29-05-2003 xét xử giám đốc thẩm vụ án kinh tế tranh chấp hợp đồng cung cấp và lắp đặt hệ thống lọc nước tinh khiết giữa các đương sự:

Nguyên đơn: Công ty trách nhiệm hữu hạn sản xuất nước uống tinh khiết Hải Cường; có trụ sở tại số 107B Lê Văn Thọ, phường 11, quận Gò Vấp, thành phố Hồ Chí Minh.

Bị đơn: Doanh nghiệp tư nhân thương mại Dân Xuân (nay là Công ty trách nhiệm hữu hạn dịch vụ- kỹ thuật và thương mại Dân Xuân) có trụ sở tại số 106 Bis, đường 3 tháng 2, quận 10, thành phố Hồ Chí Minh.

Nhận thấy

Ngày 03-07-2000 giữa Công ty TNHH thương mại sản xuất nước uống tinh khiết Hải Cường (sau đây gọi tắt là bên A) và Doanh nghiệp tư nhân thương mại Dân Xuân (sau đây gọi tắt là bên B) đã cùng nhau ký kết hợp đồng cung cấp và lắp đặt hệ thống lọc nước tinh khiết số 78/HĐLĐ- 2000 với nội dung chính như sau:

Bên B nhận cung cấp và lắp đặt cho bên A một hệ thống xử lý nước dùng để sản xuất nước tinh khiết công suất 4m^3/giờ, trị giá 1.420 USD và hệ thống lọc nước tinh khiết có công suất 2m^3/giờ, trị giá 39.362,23 USD. Tổng giá trị hợp đồng là 40.782,23 USD (bao gồm cả thuế VAT). Thời gian thực hiện hợp đồng trong vòng 24 ngày, kể từ ngày nhận mặt bằng (16-09-2000), chậm nhất đến hết ngày 10/10/2000 phải xong. Phương thức thanh toán làm 4 đợt (đợt 1: 30% giá trị hợp đồng, đợt 2: 40% giá trị hợp đồng; đợt 3: 25% giá trị hợp đồng; đợt cuối là 5% giá trị hợp đồng). Trong quá trình lắp ráp, xử lý kỹ thuật, những vật tư phát sinh theo yêu cầu của bên A sẽ được thanh toán thêm theo giá thoả thuận. Thời gian bảo hành phần kỹ thuật thiết bị (phần cứng) là 1 năm.

Thực hiện hợp đồng bên B đã tiến hành lắp đặt 2 hệ thống trên như thoả thuận. Ngày 08-11-2000 hai bên bàn giao vật tư và ký kết biên bản nghiệm thu vật tư thiết bị. Ngày 30-12-2000 hai bên ký biên bản nghiệm thu lắp đặt hệ thống hoàn thành, đồng thời cùng ký biên bản thanh lý hợp đồng. Sau khi hai hệ thống này đã được đưa vào hoạt động, bên A đã thanh toán cho bên B 95% giá trị hợp đồng, giữ lại 5% tiền bảo hành là 2.039,11 USD và thời hạn thanh toán cuối cùng là ngày 30-12-2001.

Diễn biến tranh chấp: - Ngày 10-01-2001 doanh nghiệp Dân Xuân có Công văn số 10/KT- 2001 gửi Công ty Hải Cường đề nghị xác nhận lại số tiền còn nợ của hợp đồng số 78/HĐLĐ là 2.039,11 USD.

– Ngày 03-02-2001, 2 bên lập biên bản kiểm tra hệ thống lọc nước. Kết quả xác định cho thấy các cột siêu tinh lọc có các sợi bị gãy đoạn ở những mức độ khác nhau ở cả 6 cột của hệ thống lọc nước tinh khiết.

– Ngày 09-03-2001, 2 bên lập biên bản xác nhận thông số làm việc của 2 bộ RO trước khi xử lý bảo hành và sau khi thay mới thuộc hệ thống lọc nước tinh khiết.

– Ngày 31-03-2001 Công ty Hải Cường có công văn gửi cho doanh nghiệp Dân Xuân thông báo thiết bị của hệ thống lọc nước bị hư và yêu cầu Dân Xuân cử người và đem vật tư đến sửa chữa.

– Ngày 9-04-2001 hai bên lập biên bản xác nhận tình trạng hư hỏng 6 bộ siêu lọc của hệ thống lọc nước tinh khiết. Kết quả 6 bộ siêu lọc RO đều bị gãy các sợi lọc. Đại diện doanh nghiệp Dân Xuân có tháo gỡ 1 bộ siêu lọc mang về để kiểm tra, xác định nguyên nhân.

Ngày 20-04-2001 Công ty Hải Cường có công văn gửi doanh nghiệp Dân Xuân thông báo thiết bị của hệ thống lọc nước tinh khiết bị hư và yêu cầu Dân Xuân cử cán bộ kỹ thuật đến kiểm tra lại, giám định lại hệ thống máy.

Ngày 09-05-2001 doanh nghiệp Dân Xuân có Công văn số 70 gửi Công ty Hải Cường yêu cầu thực hiện đúng theo nội dung thoả thuận của hợp đồng số 42/HĐLĐ- 2001 ngày 12-04-2001.

Ngày 30-05-2001 doanh nghiệp Dân Xuân có lập giấy xác nhận sửa chữa và thay vật tư là 04 màng RO. RE- 4040 TE; 01 màng RO- 4040.

Ngày 02-06-2001 Công ty Hải Cường có công văn gửi cho doanh nghiệp Dân Xuân tiếp tục yêu cầu doanh nghiệp Dân Xuân thực hiện đúng hợp đồng số 78/HĐLĐ- 2000 ngày 03-07-2000 và hợp đồng số 42/HĐLĐ- 2001 ngày 12-04-2001.

Ngày 05-06-2001 Công ty Hải Cường có công văn gửi doanh nghiệp Dân Xuân tiếp tục yêu cầu thực hiện đúng hợp đồng số 78 nêu trên, yêu cầu doanh nghiệp Dân Xuân cử nhân viên kỹ thuật đến sửa chữa bảo trì.

Ngày 12-06-2001 doanh nghiệp Dân Xuân có Công văn số 92/01- CV gửi Công ty Hải Cường yêu cầu thanh toán phần còn nợ cũng như thực hiện nghiêm chỉnh các thoả thuận trong hợp đồng.

Qua nhiều lần thương lượng qua lại giữa các bên không thành.

Ngày 10-07-2001 Công ty Hải Cường có đơn khởi kiện đối với doanh nghiệp Dân Xuân tới Toà Kinh tế Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh với yêu cầu:

- Phải thay thế 8 lõi lọc RO mới trị giá 3.440 USD.

– Phải lắp đặt hệ thống xử lý Nitrát của hợp đồng số 42/HĐLĐ- 2001 ngày 12-04-2001 (nội dung này nguyên đơn đã rút yêu cầu khởi kiện trước phiên toà sơ thẩm).

– Phải cử nhân viên kỹ thuật sửa chữa ngay hoặc trả số tiền 776 USD để Công ty Hải Cường lắp đặt thiết bị khác.

– Phải bồi thường thiệt hại do không xử lý kịp thời hiện tượng tắc RO, làm giảm năng xuất máy, giảm sản lượng sản phẩm với giá trị 1/10 số tiền thiệt hại là 1.234.278.000 đồng thành tiền 123.427.800 đồng.

Tại Bản án kinh tế sơ thẩm số 09/KTST ngày 16-01-2002 Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định:

1/ Chấp nhận một phần yêu cầu Công ty Hải Cường buộc doanh nghiệp tư nhân Dân Xuân phải bồi thường cho Công ty Hải Cường 6 bộ siêu lọc bị hư hỏng trong thời gian bảo hành trị giá 1.695,30 USD, thanh toán bằng VNĐ tại thời điểm thanh toán theo tỷ giá bán ra của Ngân hàng ngoại thương Việt Nam chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh tại thời điểm thanh toán.

– Phải trả cho Công ty Hải Cường tiền sửa chữa máy đo PH là 2.835.000 đồng.

2/ Chấp nhận yêu cầu độc lập của doanh nghiệp tư nhân Dân Xuân, buộc Công ty Hải Cường phải trả cho doanh nghiệp tư nhân Dân Xuân 2.039,11USD tiền Công ty Hải Cường còn lưu giữ trong thời gian bảo hành.

án phí: - doanh nghiệp tư nhân Dân Xuân phải nộp 1.421.955 đồng án phí kinh tế sơ thẩm.

– Công ty trách nhiệm hữu hạn nước uống tinh khiết Hải Cường phải nộp 13.031.269 đồng án phí kinh tế sơ thẩm.

Ngày 23-01-2002 Công ty trách nhiệm hữu hạn nước uống tinh khiết Hải Cường có đơn kháng cáo toàn bộ Bản án sơ thẩm

Tại Bản án kinh tế phúc thẩm số 15/KTPT ngày 07-05-2002 Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định: Sửa Bản án sơ thẩm.

Buộc doanh nghiệp tư nhân Dân Xuân phải bồi thường cho Công ty trách nhiệm hữu hạn Hải Cường số tiền 146.916.678 đồng và 5.135,30 USD trong đó:

– Tiền sửa máy đo PH:

2.835.000 đồng

– Tiền bồi thường thiệt hại

do công xuất máy bị giảm sút:

144.081.678 đồng

– Tiền bồi thường 6 bộ siêu lọc:

1.695,30 USD

– Tiền bồi thường 8 màng lọc RO:

3.440,00 USD

án phí: Công ty trách nhiệm hữu hạn Hải Cường phải nộp 7.833.914,48 đồng án phí kinh tế sơ thẩm.

Doanh nghiệp tư nhân Dân Xuân phải nộp 9.799.385 đồng án phí kinh tế sơ thẩm.

Các quyết định khác của Bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật.

Sau khi vụ án được xét xử phúc thẩm, doanh nghiệp tư nhân Dân Xuân có đơn khiếu nại, đề nghị xem xét lại vụ án theo thủ tục giám đốc thẩm.

Tại kháng nghị số 01/2003/KT - TK đối với Bản án kinh tế phúc thẩm số 15/PTKT ngày 07-05-2002 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh, Chánh án Toà án nhân dân tối cao, nhận định:

Hợp đồng cung cấp và lắp đặt hệ thống lọc nước tinh khiết số 78/HĐLĐ- 2000 ngày 03-07-2000 giữa Công ty trách nhiệm hữu hạn thương mại sản xuất nước uống tinh khiết Hải Cường và Doanh nghiệp tư nhân thương mại Dân Xuân đã được hai bên thực hiện xong. Ngày 08-11-2000 hai bên đã lập biên bản nghiệm thu vật tư thiết bị với nội dung các vật tư thiết bị được chuyển giao đầy đủ đúng số lượng và yêu cầu kỹ thuật theo hợp đồng. Riêng than hoạt tính USA, bên B phải có tài liệu để chứng minh cho rõ xuất xứ. Ngày 30-12-2000 hai bên ký biên bản nghiệm thu với nội dung hệ thống lọc nước tinh khiết đã được lắp đặt hoàn chỉnh và đã vận hành tốt, nước đầu ra đạt kết quả kiểm nghiệm theo tiêu chuẩn nước tinh khiết của Viện Pasteur thành phố Hồ Chí Minh. Cùng ngày 30-12-2000 hai bên ký biên bản thanh lý hợp đồng với nội dung bên B đã hướng dẫn qui trình kỹ thuật, cách vận hành sử dụng, chế độ bảo trì bảo dưỡng hệ thống cho bên A. Hệ thống trên đã được lắp đặt hoàn chỉnh và hoạt động tốt, đạt yêu cầu. Bên B đã bàn giao hệ thống cho bên A.

Bên B sẽ bảo hành phần kỹ thuật thiết bị của hệ thống (phần cứng) là 12 tháng tính từ ngày ký biên bản nghiệm thu công trình. Phần thanh toán bên A đã thanh toán cho bên B đợt 1: 30% giá trị hợp đồng; đợt 2: 40% giá trị hợp đồng. Riêng đợt 3: 25% giá trị hợp đồng được thanh toán ngay sau khi hệ thống lắp đặt xong, cho vận hành thử và ký biên bản nghiệm thu, thanh lý hợp đồng này.

Bên A giữ lại số tiền bảo hành hệ thống là 5% giá trị hợp đồng với số tiền là 2039,11 USD được ngân hàng bên A xác nhận bảo lãnh và được chuyển vào tài khoản bên B ngay sau khi hết thời hạn bảo hành. Ngày 10-01-2001 bên A xác nhận còn nợ bên B số tiền 2039,11 USD còn được giữ lại trong thời hạn bảo hành. Trong thời hạn bảo hành giữa các bên đã xảy ra tranh chấp, Toà án cấp sơ thẩm buộc bên B phải bồi thường cho bên A giá trị 6 bộ siêu lọc và tiền sửa chữa máy đo PH và buộc bên A phải trả cho bên B số tiền còn giữ lại trong thời hạn bảo hành. Toà án cấp phúc thẩm buộc bên B phải trả cho bên A các khoản tiền theo quyết định của Bản án sơ thẩm và phải bồi thường thêm cho bên A tiền thay thế 8 màng lọc RO trị giá 3440 USD và 144.081.678 đồng do công suất máy bị giảm sút, thiết bị máy móc bị hư hỏng. Tuy nhiên Toà án cả hai cấp sơ thẩm và phúc thẩm chưa làm rõ 8 màng lọc RO bên A tự mua về có được lắp ráp thay thế số bị hỏng hay không? Số bị hỏng loại ra có được lưu giữ để xác định nguyên nhân hư hỏng hay không? Vì sao thay thế 8 màng lọc RO này sản lượng nước lại  đủ công suất thiết kế. Mặt khác, ngày 10-07-2001 bên A khởi kiện đối với bên B tới Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh, mà tới ngày 13-07-2001 bên A mới mua 8 màng lọc này, nhưng trước đó chất lượng nước vẫn tốt (chỉ không đạt khối lượng công suất); trong khi bên B yêu cầu dừng hoạt động máy để tìm nguyên nhân hư hỏng, nhưng bên A không chấp nhận mà vẫn cho máy chạy hết công suất: Toà án cấp phúc thẩm chưa xác định được lỗi của bên nào, số sản lượng hao hụt thực tế bao nhiêu, chỉ căn cứ vào trình bày của bên A để buộc bên B phải bồi thường lượng nước hao hụt, trong khi lại không trừ số tiền bảo hành của bên B mà bên A vẫn lưu giữ là không đúng.

Về 6 bộ siêu lọc bị hư hỏng, trị giá 1695,30 USD, thì thấy rằng tại biên bản nghiệm thu vật tư thiết bị ngày 8-11-2000 hai bên đã xác nhận các vật tư thiết bị được chuyển giao đầy đủ đúng số lượng và yêu cầu kỹ thuật theo hợp đồng số 78/HĐLĐ - 2000 ngày 03-07-2000. Riêng than hoạt tính USA bên B phải có tài liệu để chứng minh cho rõ xuất xứ. Sau khi công trình được hoàn thành, ngày 30-12-2000 hai bên ký biên bản nghiệm thu với nội dung: qua xem xét thực tế hệ thống lọc nước tinh khiết đã được lắp đặt hoàn chỉnh và đã vận hành tốt, nước đầu ra đạt kết quả kiểm nghiệm theo tiêu chuẩn nước tinh khiết của Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh. Cùng ngày 30-12-2000 hai bên ký biên bản thanh lý hợp đồng với nội dung: bên B đã hướng dẫn quy trình kỹ thuật, cách vận hành sử dụng, chế độ bảo trì, bảo dưỡng hệ thống cho bên A. Hệ thống trên đã được lắp đặt hoàn chỉnh và hoạt động tốt, đạt yêu cầu. Bên B đã bàn giao hệ thống cho bên A. Sau gần 4 tháng đưa vào sử dụng thì phát hiện 6 bộ siêu lọc bị hư hỏng và bên A tự mình đề nghị kiểm tra giám định chất lượng hàng hoá. Tại giấy chứng nhận kết quả giám định số CF11/01.22. 1797 ngày 24-04-2001 của Trung tâm giám định hàng hoá xuất nhập khẩu đã kết luận các máy móc thiết bị là mới 100%, xuất xứ ý, Mỹ, Canada... ngoại trừ mục 15 và 16 nêu trong bảng (06 bộ siêu lọc và 01 bộ đèn cực tím diệt khuẩn) bị hư hỏng, chất lượng không đạt yêu cầu so với hợp đồng mua bán, cần phải được thay thế. Việc hư hỏng 6 bộ siêu lọc này là có thật, nhưng chưa làm rõ hư hỏng do nguyên nhân nào? do kỹ thuật hay do sử dụng? Bên A đồng ý để bên B lấy về 1 bộ gửi sang Mỹ kiểm tra xác định nguyên nhân hư hỏng, nhưng Toà án cấp sơ thẩm và Toà án cấp phúc thẩm chưa xác minh làm rõ bên B có thực hiện hay không?

Việc xác định đúng nguyên nhân hư hỏng 6 bộ siêu lọc này làm cơ sở để buộc bên B phải chịu hoặc không phải chịu trách nhiệm bồi thường.

Đề nghị Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm huỷ Bản án kinh tế sơ thẩm số 09/KTST ngày 16-10-2002 của Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh và Bản án kinh tế phúc thẩm số 15/PTKT ngày 07-05-2002 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh; giao hồ sơ vụ án cho Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh xét xử sơ thẩm lại theo thủ tục chung.

Tại Kết luận số 07/KL - AKT ngày 17-03-2003 Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao nhất trí với kháng nghị của Chánh án Toà án nhân dân tối cao.

Đề nghị Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao xét xử theo hướng chấp nhận kháng nghị, giao hồ sơ vụ án cho Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh xét xử sơ thẩm lại theo thủ tục chung.

XéT THấY

Tại Biên bản thanh lý hợp đồng ngày 30-12-2000 các bên đã xác nhận: Bên B đã cung cấp và lắp đặt cho bên A một hệ thống xử lý nước dùng để sản xuất nước uống tinh khiết công suất 4m^3/giờ từ nguồn nước giếng và một hệ thống lọc nước tinh khiết công suất 2m^3/giờ theo hợp đồng số 78/HĐLĐ - 2000 đã ký ngày 03-07-2000.

Bên B đã hướng dẫn qui trình kỹ thuật, cách vận hành sử dụng, chế độ bảo trì bảo dưỡng hệ thống cho bên A.

Hệ thống trên đã được lắp đặt hoàn chỉnh và hoạt động tốt, đạt yêu cầu. Bên B đã bàn giao hệ thống cho bên A.

Trong thời gian bảo hành một số thiết bị  hư hỏng, bao gồm 6 bộ siêu lọc, 8 màng lọc RO, máy đo độ PH. Toà án cấp sơ thẩm và Toà án cấp phúc thẩm chưa điều tra, xác minh làm rõ nguyên nhân của sự hư hỏng này do vật tư không đúng theo hợp đồng, hay do bên A vận hành sử dụng không đúng qui trình kỹ thuật dẫn đến thiết bị bị hư hỏng, chưa xác định lỗi của bên nào đã quyết định buộc bên B phải bồi thường cho bên A là chưa đủ căn cứ.

Ngày 10-07-2001 bên A khởi kiện đối với bên B yêu cầu đòi bồi thường 8 màng lọc RO, nhưng ngày 13-07-2001, sau khi đã khởi kiện 3 ngày, bên A đã tự đi mua của cơ sở Trường Long 8 màng lọc RO trị giá 49.568.000 đồng và từ thời điểm đó thì hệ thống lọc nước tinh khiết đủ công suất thiết kế là 2m^3/ giờ. Việc mua bán này là có thật hay không, chưa có cơ sở vững chắc; vì hợp đồng mua bán giữa bên A với cơ sở Trường Long không có ngày tháng; hóa đơn bán hàng không hợp lệ, không phải là hoá đơn có thuế giá trị gia tăng do Bộ Tài chính phát hành, phần người mua hàng không có chữ ký. Khi xảy ra sự cố kỹ thuật bên B đã yêu cầu cho dừng máy để xác định nguyên nhân hư hỏng, nhưng bên A không chấp nhận, như vậy bên A cũng phải chịu trách nhiệm.

Toà án cấp phúc thẩm chưa xác định được lỗi của bên nào, số sản lượng hao hụt thực tế bao nhiêu, chỉ căn cứ vào trình bày của bên A, trên cơ sở bản tính toán sẵn của bên A để chấp nhận buộc bên B phải bồi thường cho bên A, hơn nữa lại không trừ số tiền bảo hành của bên B mà bên A vẫn đang lưu giữ là không đúng.

Mặt khác, tại Điều 3 hợp đồng đã ký các bên thoả thuận thanh toán bằng đô la Mỹ, trong trường hợp bên A thanh toán bằng Việt Nam đồng thì trị giá USD sẽ được qui đổi căn cứ vào tỷ giá USD bán ra của Ngân hàng ngoại thương chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh vào từng thời điểm thanh toán cụ thể. Như vậy, Toà án cần phải điều tra xác minh lại để xác định là các bên có mở tài khoản ngoại tệ không? và thực tế hai bên đã thanh toán cho nhau bằng đồng tiền nào? Nếu việc thanh toán bằng đô la Mỹ mà một trong các bên không có tài khoản ngoại tệ thì các bên đã vi phạm điều cấm về chính sách quản lý ngoại hối được quy định tại Nghị định số 63/1998/NĐ - CP ngày 17-08-1998 của Chính phủ về quản lý ngoại hối, hợp đồng kinh tế nêu trên sẽ bị vô hiệu, Toà án sẽ không xem xét việc phạt vi phạm hợp đồng và bồi thường thiệt hại (nếu có) theo qui định tại Điều 39 Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế.

Bởi các lẽ trên và căn cứ vào Điều 80 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế,

QUYếT ĐịNH

Huỷ Bản án kinh tế sơ thẩm số 09/KTST ngày 16-10-2002 của Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh và Bản án kinh tế phúc thẩm số 15/KTPT ngày 07-05-2002 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh.

Giao hồ sơ vụ án cho Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh giải quyết sơ thẩm vụ án theo thủ tục chung.

Lý do huỷ Bản án sơ thẩm và phúc thẩm:

- Toà án đã chưa điều tra đầy đủ nên không xác định được chính xác lỗi của các bên,

- Toà án chỉ căn cứ vào mức tính toán của bên A để buộc bên B phải bồi thường thiệt hại là không đúng.

- Toà án cần làm rõ các vấn đề liên quan tới tài khoản ngoại tệ của các bên, thực tế các bên đã thanh toán với nhau bằng loại tiền nào và việc thanh toán này có vi phạm chính sách quản lý ngoại hối của Nhà nước hay không.

Quyết định số 07/2003/HĐTP-KT Ngày 29-05-2003

về Vụ án tranh chấp hợp đồng nuôi thả cá

Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao

......................

Tại phiên toà ngày 29-05-2003 xét xử giám đốc thẩm vụ án kinh tế tranh chấp hợp đồng kinh tế giao nhận thầu nuôi thả cá tại hồ điều hoà Yên Sở giữa các đương sự:

Nguyên đơn: Hợp tác xã Thương Binh 19-12

Địa chỉ: Sở Thượng, Yên Sở, Thanh Trì, thành phố Hà Nội.

Bị đơn: Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội.

Nhận thấy

Ngày 21-09-1999 giữa Ban Quản lý theo dõi nuôi thả cá tại hồ điều hoà Yên Sở (gọi tắt là bên A) do ông Trần Viễn, Trưởng ban làm đại diện và Hợp tác xã thương binh 19-12 (gọi tắt là bên B) do ông Trịnh Cao Tuấn, Chủ nhiệm Hợp tác xã làm đại diện đã cùng nhau ký kết hợp đồng kinh tế số 01- HĐ- KT về việc giao nhận thầu nuôi thả cá tại hồ điều hoà Yên Sở với nội dung như sau:

Bên A giao cho bên B nuôi thả cá tại hồ điều hoà Yên Sở với diện tích mặt hồ là 43 ha theo đúng quy định số 405/QĐ-UB ngày 05-08-1999 của Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì trong thời gian 5 năm từ ngày 22-09-1999 đến ngày 22-09-2004. Giá trị của hợp đồng kinh tế là 50,3 tấn cá/ năm. Phương thức và điều kiện thanh toán: Bằng tiền mặt theo sản lượng đã bỏ thầu và được quy ra thóc là 1 kg cá = 2,5 kg thóc. Giá thóc được tính theo giá tiền thóc nộp thuế nông nghiệp tại thời điểm thanh toán. Thời điểm thanh toán một năm chia thành 2 đợt:

Đợt 1: Trong tháng 6 nộp 40% sản lượng cả năm.

Đợt 2: Trong tháng 12 nộp 60%.

Nếu nộp chậm phải chịu lãi suất tiền gửi ngân hàng tại thời điểm đó, nhưng không quá 30 ngày. Quá hẹn sẽ bị khấu trừ vào số tiền bảo lãnh thực hiện hợp đồng và bị đơn phương chấm dứt hợp đồng. Mọi chi phí phục vụ việc nuôi thả do bên B chịu. Trước khi ký kết hợp đồng, bên B phải nộp số tiền bảo lãnh 200 triệu đồng vào tài khoản bên A. Tiền lãi gửi ngân hàng được trả cho bên B.

Hợp đồng có hiệu lực từ ngày ký đến khi thanh lý hợp đồng.

Ngày 22-09-1999 Hợp tác xã thương binh 19-12 nộp 200 triệu đồng vào tài khoản của bên A tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Thanh Trì.

Ngày 22-09-1999 Hợp tác xã thương binh 19-12 ký cam kết với Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì nếu giao hồ chậm thì Hợp tác xã không thắc mắc, không đề nghị giảm sản lượng cá.

Tuy nhiên, do có khiếu kiện của một số người dân sở tại, nên việc bàn giao hồ không thực hiện được. Ngày 20-12-1999 Ban Quản lý nuôi thả cá yêu cầu Hợp tác xã rút tiền bảo lãnh 200 triệu đồng, nhưng Hợp tác xã không chấp nhận vì cho rằng hợp đồng không có tranh chấp.

Trong thời gian từ 12-1999 đến 08-2000 Hợp tác xã có nhiều công văn yêu cầu Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì giao mặt bằng cho Hợp tác xã nhưng không có kết quả.

Ngày 08-08-2000 Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì ra Quyết định số 803/QĐ- UB bãi bỏ Quy định số 405 về nuôi thả cá hồ Yên Sở và Quyết định số 503 ngày 24-08-1999 về phê duyệt kết quả đấu thầu.

Ngày 01-02-2001 Hợp tác xã thương binh 19-12 có đơn khởi kiện đối với Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì tới Toà Kinh tế Toà án nhân dân thành phố Hà Nội.

Ngày 12-03-2001 Toà Kinh tế Toà án nhân dân thành phố Hà Nội lập biên bản làm việc với Hợp tác xã yêu cầu hai bên tiến hành bàn bạc và đi đến thanh lý hợp đồng đã ký.

Ngày 07-08-2001 Toà Kinh tế Toà án nhân dân thành phố Hà Nội thụ lý vụ án.

Tại Bản án kinh tế sơ thẩm số 31/KTST ngày 21-09-2001 Toà án nhân dân thành phố Hà Nội đã quyết định:

- Chấp nhận yêu cầu của Hợp tác xã thương binh 19-12 đòi Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì bồi thường thiệt hại và phạt 12% giá trị hợp đồng, cụ thể là:

1- Bồi thường thiệt hại:

+ Tổn thất ngư cụ: 8.000.000 đồng

+ Công tác phí: 4.500.000 đồng

+ Lãi của 200 triệu đồng: 38.878.000 đồng

+ Cá giống + thức ăn + chăm sóc và bảo vệ: 98.180.000 đồng.

+ Tiền thuê xưởng cá: 103.386.000 đồng.

2- Tiền phạt hợp đồng: 5 năm x 50,3 tấn/năm x 2,5 kg thóc x 1.800 đồng/kg = 135.810.000 đồng.

Tổng cộng: 395.876.400 đồng.

án phí: Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì phải nộp 14.878.292 đồng án phí kinh tế sơ thẩm.

Ngày 25-09-2001 Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì có đơn kháng cáo.

Tại Bản án kinh tế phúc thẩm số 75 ngày 08-05-2002 của Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Hà Nội quyết định:

Sửa lại một phần Bản án sơ thẩm: Tiền phạt vi phạm hợp đồng từ 12% xuống 6% thành tiền 67.905.000 đồng. Còn các quyết định khác giữ nguyên.

Sau khi vụ án được xét xử phúc thẩm, Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì có nhiều khiếu nại đề nghị xem xét lại vụ án theo thủ tục giám đốc thẩm.

Ngày 18-10-2002 Công an huyện Thanh Trì có Công văn số 145/CV-CATT gửi Toà án nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao phản ánh về việc một số công dân (ông Vũ Xuân Toàn xã viên Hợp tác xã thương binh 19-12, ông Trịnh Cao Tuấn, nguyên Chủ nhiệm hợp tác xã 19-12) có đơn tố giác với Công an huyện Thanh Trì là ông Cao Văn Thìn, Chủ nhiệm Hợp tác xã thương binh 19-12 lập các chứng từ, hoá đơn giả đã xuất trình với Toà án nhân dân thành phố Hà Nội làm căn cứ để buộc Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì bồi thường cho Hợp tác xã Thương Binh 19-12. Đồng thời, Công an huyện Thanh Trì xin mượn một số chứng từ, hoá đơn đó để giám định phục vụ cho vụ án hình sự.

Ngày 18-11-2002 Phòng kỹ thuật hình sự Công an thành phố Hà Nội có kết luận giám định số 973- KTHS cho thấy:

Các phiếu chi tiền số 7, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 (ký hiệu A1- A9) so với chữ ký mẫu thì không phải của bà Làn, thủ quỹ xuất tiền v.v...; kết hợp với biên bản lời khai của đương sự của Công an huyện Thanh Trì thì không có việc Hợp tác xã Thương Binh 19-12 mua các ngư lưới cụ, thuyền, cá chết và thuê xưởng cá, do đó không có thiệt hại xảy ra.

Tại Kháng nghị số 12-2002/KT- TK ngày 19-12-2002 đối với Bản án kinh tế phúc thẩm số 75 ngày 08-05-2002 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Hà Nội, Chánh án Toà án nhân dân tối cao nhận định:

1- Về khoản tiền lãi của 200 triệu đồng.

Tại Hợp đồng kinh tế số 01- HĐKT ngày 21-09-1999 giữa Ban Quản lý theo dõi nuôi thả cá thuộc Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì và Hợp tác xã thương binh 19-12, các bên đã thoả thuận trước khi ký kết hợp đồng bên trúng thầu (Hợp tác xã thương binh 19-12) phải nộp số tiền bão lãnh thực hiện hợp đồng là 200.000.000 đồng vào tài khoản của Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Thanh Trì. Tiền lãi gửi Ngân hàng này được trả cho người nhận thầu (là Hợp tác xã thương binh 19-12). Khi hợp đồng kinh tế này không được thực hiện, ngày 22-08-2001 Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì đã trả cho Hợp tác xã thương binh 19-12 số tiền là 207.122.000 đồng (bao gồm tiền gốc là 200.000.000 đồng và tiền lãi là 7.122.000 đồng, Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm buộc UBND huyện Thanh Trì trả lãi của số tiền 200.000.000 đồng là số tiền bảo lãnh thực hiện hợp đồng, thành tiền là 38.878.000 đồng cho Hợp tác xã thương binh 19-12 là không đúng.

2- Về khoản tiền phạt do đơn phương đình chỉ thực hiện hợp đồng.

Ngày 08-8-2000 Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì ra Quyết định số 803/QĐ-UB bãi bỏ Quyết định số 405/QĐ-UB ngày 05-08-1999 quy định về nuôi thả cá tại hồ điều hoà Yên Sở và Quyết định số 563/QĐ- UB ngày 24-08-1999 về việc phê duyệt kết quả đấu thầu nuôi thả cá tại hồ điều hoà Yên Sở dẫn đến hợp đồng kinh tế về nhận thầu nuôi thả cá nêu trên không thực hiện được. Việc ra Quyết định số 803/QĐ- UB nêu trên của Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì là theo ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội và do việc khiếu kiện của nhân dân địa phương, nên việc không giao được mặt nước hồ thả cá cho Hợp tác xã thương binh 19-12 không phải do lỗi chủ quan của Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì, do đó việc Toà án cấp sơ thẩm và Toà án cấp phúc thẩm phạt Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì vi phạm hợp đồng kinh tế đã ký là không đúng.

3- Về bồi thường thiệt hại do đơn phương đình chỉ hợp đồng.

Việc Toà án cấp sơ thẩm và Toà án cấp phúc thẩm buộc Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì phải bồi thường thiệt hại xảy ra cho Hợp tác xã thương binh 19-12 trên cơ sở các tài liệu chứng cứ do Hợp tác xã thương binh 19-12 cung cấp cho Toà án, các tài liệu này chưa được kiểm chứng; nay Công an huyện Thanh Trì trong quá trình điều tra vụ án hình sự thông báo cho Toà án nhân dân tối cao thì Hợp tác xã thương binh 19-12 chưa chuẩn bị gì để triển khai thực hiện hợp đồng nuôi thả cá nói trên nên không có thiệt hại xẩy ra, các tài liệu mà Hợp tác xã thương binh 19-12 xuất trình cho Toà án đã được Phòng khoa học hình sự Công an thành phố Hà Nội kết luận tại Công văn số 973/KT- HS ngày 18-11-2002 là những tài liệu giả. Những vấn đề này cần được xác minh làm rõ.

Đề nghị Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm, huỷ Bản án kinh tế phúc thẩm nêu trên theo hướng đã được phân tích trong bản kháng nghị.

Tại Kết luận số 06/KL- KT ngày 06-03-2003 Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao cho rằng số tiền 200.000.000 đồng mà Hợp tác xã thương binh 19-12 nộp bảo lãnh thực hiện hợp đồng từ ngày 22-09-1999 đến ngày 22-08-2001 Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì mới trả lại cho hợp tác xã thương binh 19-12, do đó Hợp tác xã thương binh 19-12 phải được hưởng lãi suất tiết kiệm từ thời điểm nộp tiền đến khi nhận lại tiền.

Mặt khác, trước khi Toà án nhân dân tối cao ban hành Kháng nghị thì Công an huyện Thanh Trì đã có Quyết định khởi tố vụ án hình sự số 195 ngày 16-07-2002 về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Do đó, Toà án nhân dân tối cao cần căn cứ vào điểm d khoản 1 Điều 38 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế để ra quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án kinh tế, chờ kết quả giải quyết vụ án hình sự nhằm tránh việc giải quyết chồng chéo giữa tố tụng hình sự và tố tụng kinh tế.

Đề nghị Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao ra quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án kinh tế nêu trên, chờ kết quả giải quyết vụ án hình sự.

xét thấy

1. Theo quy định tại Điều 80 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế thì Hội đồng xét xử giám đốc thẩm không có thẩm quyền ra quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án kinh tế theo quy định tại Điều 38 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế. Do đó, không có căn cứ để chấp nhận ý kiến nêu trong bản kết luận của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao về việc Hội đồng Thẩm phán quyết định tạm đình chỉ vụ án.

2. Về khoản tiền bảo lãnh thực hiện hợp đồng:

Số tiền bảo lãnh 200.000.000 đồng được gửi Ngân hàng và hai bên đã thoả thuận tại hợp đồng tiền lãi gửi Ngân hàng (tiền bảo lãnh) được trả cho bên nhận thầu (Hợp tác xã thương binh 19-12). Do đó, hợp tác xã thương binh 19-12 được nhận khoản tiền lãi này.

Mặt khác, khi hợp đồng không thực hiện được, ngày 20-12-1999 Phòng kinh tế huyện Thanh Trì đã mời Hợp tác xã thương binh 19-12 tới nhận lại toàn bộ tiền bảo lãnh, nhưng Hợp tác xã thương binh 19-12 không đồng ý, mà tới ngày 22-8-2001 mới nhận lại. Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì đã trả lại Hợp tác xã thương binh 19-12 toàn bộ số tiền 200.000.000 đồng và tiền lãi là 7.122.000 đồng. Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì không sử dụng số tiền này nên Toà án cấp sơ thẩm và phúc thẩm buộc Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì phải trả cho Hợp tác xã thương binh 19-12 lãi suất 1% với thời hạn 23 tháng là không đúng.

3. Về phạt do vi phạm hợp đồng:

Trong quan hệ hợp đồng kinh tế, bên bị vi phạm có quyền yêu cầu phạt bên vi phạm hợp đồng; nhưng việc có áp dụng chế tài phạt hay không phạt phải căn cứ vào quy định của pháp luật.

Theo Công văn số 136/TB-VP ngày 22-06-2000 của Văn Phòng Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội thông báo ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội Hoàng Văn Nghiên thì tại xã Yên Sở, huyện Thanh Trì là điểm nóng nhất về khiếu kiện, trong đó có việc nuôi thả cá, nếu trước đây đã có văn bản thoả thuận việc nuôi thả cá thì trình Uỷ ban nhân dân thành phố ra quyết định chấm dứt hiệu lực. Tại Công văn số 1149-UB-NNĐC ngày 23-05-2000 Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội đã chỉ đạo: Đối với khiếu nại, tố cáo của nhân dân liên quan đến đấu thầu nuôi thả cá, nếu thấy việc đấu thầu vi phạm các quy định hiện hành, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân huyện quyết định huỷ bỏ. Trên cơ sở những ý kiến chỉ đạo đó, ngày 08-08-2000 Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì ra Quyết định số 803/QĐ-UB huỷ bỏ quyết định phê duyệt kết quả trúng thầu nuôi thả cá, dẫn đến hợp đồng nuôi thả cá không thực hiện được. Như vậy, không phải có điều kiện giao, mặt nước thả cá và phía Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì không giao, mà là do dân khiếu kiện và phải thực hiện ý kiến chỉ đạo của Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội, tức là yếu tố khách quan ngoài mong muốn của Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì. Trong trường hợp cụ thể này, việc áp dụng chế tài phạt vi phạm hợp đồng kinh tế đối với Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì của Toà án cấp sơ thẩm và Toà án cấp phúc thẩm là không đúng, mà cần phải áp dụng Điều 24 Nghị định số 17-HĐBT ngày 16-01-1990 của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế không áp dụng chế tài phạt tiền đối với Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì.

4. Về bồi thường thiệt hại:

Theo các tài liệu do Công an huyện Thanh Trì cung cấp cho Toà án nhân dân tối cao thì ông Cao Văn thìn, Chủ nhiệm Hợp tác xã thương binh 19-12 đã lập các chứng từ giả để đòi bồi thường thiệt hại. Ông Trịnh Cao Tuấn, nguyên Chủ nhiệm Hợp tác xã thương binh 19-12, và ông Vũ Xuân Toàn là xã viên đã khai báo với cơ quan Công an là Hợp tác xã thương binh 19-12 chưa chuẩn bị gì để triển khai thực hiện hợp đồng nên không có thiệt hại xảy ra, những lời khai này cần được Toà án điều tra xác minh thêm để giải quyết theo đúng quy định của pháp luật.

Bởi các lẽ trên và căn cứ vào Điều 80 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế,

Quyết định:

Huỷ toàn bộ Bản án kinh tế sơ thẩm số 31/KTST ngày 21-09-2001 của Toà án nhân dân  thành phố Hà Nội và Bản án kinh tế phúc thẩm số 75 ngày 08-05-2002 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Hà Nội.

Giao hồ sơ vụ án cho Toà án nhân dân thành phố Hà Nội giải quyết lại vụ án theo thủ tục chung.

Lý do huỷ Bản án sơ thẩm và phúc thẩm:

- Toà án cấp sơ thẩm và phúc thẩm buộc Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì phải trả cho Hợp tác xã thương binh 19-12 lãi suất 1% của số tiền vay với thời hạn 23 tháng là không đúng.

- Toà án cấp sơ thẩm và cấp phúc thẩm áp dụng chế tài phạt vi phạm hợp đồng kinh tế đối với Uỷ ban nhân dân huyện Thanh Trì là không đúng.

- Về việc bồi thường thiệt hại cần được làm rõ để giải quyết theo đúng quy định của pháp luật.

Quyết định số 08/2003/HĐTP- KT Ngày 29-05-2003

Về vụ án tranh chấp hợp đồng tín dụng

Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao

...................

Tại phiên tòa ngày 29-05-2003, xét xử giám đốc thẩm vụ án kinh tế về tranh chấp hợp đồng tín dụng giữa:

Nguyên đơn: Ngân hàng Công thương Việt Nam - Sở giao dịch II; có trụ sở số 79A Hàm Nghi, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh;

Bị đơn: Công ty TNHH thương mại Lam Hồng Sơn; có trụ sở tại số 246 Bùi Viện, phường Phạm Ngũ Lão, quận 1 , thành phố Hồ Chí Minh;

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1. Bà Trang Hồng Thu, trú tại số 146 Nguyễn Khoái, phường 2, quận 4, thành phố Hồ Chí Minh;

2. Ông Nguyễn Văn Diễn và bà Lưu Kim Anh, cùng trú tại số 35 Nguyễn Hữu Cầu, phường Tân Định, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh.

NHậN THấY

Căn cứ đơn xin vay vốn ngày 26-03-l996 của Công ty TNHH thương mại Lam Hồng sơn, ngày 30-03-1996 Ngân hàng Công thương Việt Nam - Sở giao dịch II đã ký hợp đồng tín dụng số 283/TD.TT cho Công ty TNHH thương mại Lam Hồng Sơn vay l .800.000.000 đồng; đáo hạn ngày 30-07-1996; lãi suất là  1,65%/tháng, lãi suất quá hạn là 2,475%/tháng; hợp đồng có hiệu lực từ ngày 30-03-1996 đến khi Công ty TNHH thương mại Lam Hồng Sơn thanh toán dứt nợ gốc và lãi cho ngân hàng.

Các tài sản dùng để bảo đảm cho khoản vay trên bao gồm:

- Căn nhà số 35 Nguyễn Hữu Cầu, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh do ông Nguyễn Văn Diễn và bà Lưu Kim Anh đứng tên chủ sở hữu bảo lãnh.

- Căn nhà số 2 Bis Đinh Tiên Hoàng, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh do bà Trang Hồng Thu đứng tên chủ sở hữu bảo lãnh.

Thực hiện hợp đồng, Ngân hàng Công thương Việt Nam - Sở giao dịch II đã giải ngân đủ số tiền 1.800.000.000 đ cho Công ty TNHH thương mại Lam Hồng Sơn. Đến hạn thanh toán (30-07-1996), do không trả được nợ Công ty TNHH thương mại Lam Hồng Sơn đã có văn bản xin gia hạn nợ và được ngân hàng chấp nhận kéo dài thời gian trả nợ đến ngày 30-10-1996, nhưng đến hết ngày 30-10-1996 Công ty TNHH thương mại Lam Hồng Sơn vẫn không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả nợ của mình, ngân hàng đã chuyển khoản vay sang nợ quá hạn từ ngày 01-11-1996.

Ngày 31-01-2001 Ngân hàng Công thương Việt Nam - Sở giao dịch II có đơn khởi kiện gửi Tòa án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh, đề nghị giải quyết buộc Công ty TNHH thương mại Lam Hồng Sơn phải trả cho ngân hàng khoản nợ tạm tính đến ngày 31-12- 2000 là 2.762.617.000 đồng, trong đó:

+ Nợ gốc là  1.320.195.000 đồng .

+ Nợ lãi là  1.442.422.000 đồng

Tại Bản án kinh tế sơ thẩm số 141/KTST ngày 05-09-2001, Tòa án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định:

1. Chấp nhận một phần yêu cầu của Ngân hàng Công thương Việt Nam - Sở giao dịch II, buộc Công ty TNHH thương mại Lam Hồng Sơn phải trả cho Ngân hàng Công thương Việt Nam - Sở giao dịch II số tiền 1à 2.574. 197.553 đ, trong đó gồm:

– Nợ gốc chưa thanh toán là 1.320.195.000đ

- Lãi phát sinh tính đến ngày 31- 01- 2001 1à 1.254.002.553đ

Thời hạn trả nợ trong vòng hai tháng kể từ ngày Bản án có hiệu lực pháp luật.

Trong trường hợp Công ty TNHH thương mại Lam Hồng Sơn không trả nợ Ngân hàng Công thương Việt Nam - Sở giao dịch II thì ông Nguyễn Văn Diễn, bà Lưu Kim Anh với tư cách là người bảo lãnh có nghĩa vụ trả thay số tiền 912.797.553đ. Trong đó có nợ gốc là 420.195.000đ và lãi phát sinh là 492.602.553đ. Nếu ông Diễn và bà Anh không thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh thì phát mại căn nhà số 35 Nguyễn Hữu Cầu, phường Tân Định, quận 1 , thành phố Hồ Chí Minh do ông Nguyễn Văn Diễn và bà Lưu Kim Anh là chủ sở hữu đã thế chấp bảo lãnh cho Công ty TNHH thương mại Lam Hồng Sơn vay tiền theo hợp đồng tín dụng số 283 tại Ngân hàng Công thương Việt Nam - Sở giao dịch II, việc thế chấp này đã được Phòng Công chứng Nhà nước số 1 thành phố Hồ Chí Minh chứng nhận số 23632 ngày 28-03-1996, để trả nợ cho Ngân hàng Công thương Việt Nam - Sở giao dịch II.

2. Bác yêu cầu của Ngân hàng Công thương Việt Nam - Sở giao dịch II trong việc yêu cầu phát mại căn nhà số 2 Bis Đinh Tiên Hoàng phường Đa Kao, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh do bà Trang Hồng Thu làm chủ sở hữu.

Ngoài ra Bản án còn quyết định về án phí kinh tế sơ thẩm và quyền kháng cáo của các đương sự.

Ngày 10-09-2001, Công ty TNHH thương mại Lam Hồng Sơn có đơn kháng cáo đề nghị Toà án cấp phúc thẩm xem xét lại đối với khoản tiền lãi quá hạn mà Toà án cấp sơ thẩm đã quyết định.

Ngày 13-09-2001, ông Nguyễn Văn Diễn và bà Lưu Kim Anh có đơn kháng cáo đề nghị Toà án cấp phúc thẩm xem xét miễn, giảm đối với khoản tiền lãi quá hạn.

Tại Bản án kinh tế phúc thẩm số 17/KT - PT ngày 14-05-2002, Toà phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định:

1. Huỷ Bản án kinh tế sơ thẩm số 141/KTST ngày 05-09-2001 của Tòa án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh.

Đình chỉ việc giải quyết vụ án kinh tế!

2.  Dành quyền khởi kiện vụ án dân sự cho Ngân hàng Công thương Việt Nam - Sở giao dịch II.

3. Hoàn lại án phí kinh tế sơ thẩm, phúc thẩm cho các đương sự đã nộp trong vụ án.

Ngày 23- 10- 2002 Tòa án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh có văn bản số 2322/CV- KT gửi Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, đề nghị xem xét kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm đối với Bản án kinh tế phúc thẩm nêu trên, với lý do: Việc Toà án cấp phúc thẩm cho rằng thời hiệu khởi kiện vụ án đã hết trước ngày Toà án thụ lý vụ án và quyết định đình chỉ việc giải quyết vụ án là không đúng.

Tại Kháng nghị số 03/2003/KT- TK ngày 11-02-2003 đối với Bản án kinh tế phúc thẩm nêu trên, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao nhận định: Việc Toà án cấp phúc thẩm xác định ngày 30-10-1996 mà các bên thoả thuận là ngày cuối cùng của thời hạn vay (kể cả thời hạn gia hạn) là thời điểm phát sinh tranh chấp để cho rằng thời hạn khởi kiện đã hết và quyết định huỷ Bản án kinh tế sơ thẩm số 141/KTST ngày 05-09-2001 của Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh, đình chỉ việc giải quyết vụ án kinh tế; đồng thời hoàn lại án phí kinh tế sơ thẩm và án phí kinh tế phúc thẩm cho các đương sự là không đúng với qui định của pháp luật. Vì vậy, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đề nghị Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm; tuyên huỷ Bản án kinh tế phúc thẩm số 17/KT- PT ngày 14-05-2002 của Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Minh; giao hồ sơ vụ án cho Toà Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại thành Hồ Chí Minh để giải quyết lại vụ án theo thủ tục chung.

Tại Kết luận số 09/KL - AKT ngày 31-03- 2003, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã nhất trí với toàn bộ nội dung Kháng nghị số 03/2003/KT- TK ngày 11- 02-2003 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; đề nghị Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao huỷ Bản án kinh tế phúc thẩm số 17/KT- PT ngày 14-05-2002 của Toà Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh; giao hồ sơ vụ án cho Toà án cấp phúc thẩm để giải quyết lại vụ án theo thủ tục chung. Song về nội dung vụ án, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao cho rằng: Việc Toà án cấp sơ thẩm và Toà án cấp phúc thẩm khi xét xử chỉ xác nhận căn nhà số 35 Nguyễn Hữu Cầu của ông Nguyễn Văn Diễn và bà Lưu Kim Anh là tài sản thế chấp, còn căn nhà số 02 Bis Đinh Tiên Hoàng do bà Trang Hồng thu đứng tên chủ sở hữu không phải là tài sản thế chấp để bác yêu cầu của Ngân hàng Công thương Việt Nam - Sở giao dịch II về việc đề nghị phát mại căn nhà số 02 Bis Đinh Tiên Hoàng là không đúng với thực tế của vụ án.

XéT THấY

– Việc Toà án cấp phúc thẩm xác định ngày 30-10-1996 mà các bên thoả thuận là ngày cuối cùng của thời hạn vay (kể cả thời hạn gia hạn) là thời điểm phát sinh tranh chấp để cho rằng thời hạn khởi kiện đã hết và quyết định huỷ Bản án kinh tế sơ thẩm số 141/KTST ngày 05-09-2001 của Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh, đình chỉ việc giải quyết vụ án kinh tế là không đúng, bởi vì:

Tại Điều 6 của hợp đồng tín dụng số 283/TD- TT ngày 30-03-1996 các bên có thoả thuận: "Trường hợp Công ty TNHH thương mại Lam Hồng Sơn chưa trả được nợ thì Công ty phải chịu lãi suất nợ quá hạn tính trên số nợ chưa trả cho đến khi Công ty trả dứt nợ cho Ngân hàng; Ngân hàng được chuyển số nợ của Công ty sang nợ quá hạn và xử lý theo quy định của thể lệ tín dụng". Về hiệu lực của hợp đồng, tại Điều 8 các bên thoả thuận: “Hợp đồng có hiệu lực kể từ ngày 30-03-1996 cho đến khi Công ty TNHH thương mại Lam Hồng Sơn trả dứt nợ (gốc và lãi) cho Ngân hàng”.

Trong quá trình thực hiện hợp đồng, Công ty TNHH thương mại Lam Hồng Sơn xét thấy không có khả năng trả nợ đúng hạn ghi trong hợp đồng (ngày 30-07-1996), cho nên đã có đơn xin gia hạn nợ hai lần và đều được Ngân hàng Công thương Việt Nam - Sở giao dịch II chấp nhận mà theo đó ngày trả nợ là ngày 30-10-1996. Việc thoả thuận và gia hạn nợ này là gia hạn thời hạn trả nợ theo lãi suất nợ trong hạn mà không hề thay thế hoặc làm mất đi giá trị thoả thuận của các bên tại Điều 6 và Điều 8 của hợp đồng về việc chịu lãi suất nợ quá hạn khi quá thời hạn trả nợ mà không trả được nợ và hiệu lực của hợp đồng. Trong phần nhận định, Toà án cấp phúc thẩm căn cứ vào các biên bản làm việc và báo cáo kết quả làm việc (ngày 22-07-1998, ngày 06-11-1998, ngày 07-10- 1998, ngày 15-07-1999, ngày 21-12-2000) và cho rằng đến ngày 31- 01- 2001 Ngân hàng Công thương Việt Nam - Sở giao dịch II mới có đơn khởi kiện yêu cầu Toà án giải quyết thì thời hiệu khởi kiện đã hết; đồng thời cũng căn cứ vào các tài liệu này để cho rằng các bên đã xác nhận nợ và thống nhất việc xử lý nợ quá hạn là mâu thuẫn với nhau. Các tài liệu này đều không phải do những người có thẩm quyền của các bên xác lập và nội dung cũng chỉ ghi lại ý kiến của các bên mà không có thoả thuận với nhau. Giả sử cho rằng các tài liệu này đều do những người có thẩm quyền của các bên xác lập, có nội dung thanh lý hợp đồng, xác nhận nợ, thoả thuận thời hạn trả nợ, nhưng do Công ty TNHH thương mại Lam Hồng Sơn không trả được nợ đúng hạn và Ngân hàng Công thương Việt Nam- Sở giao dịch II có đơn khởi kiện, song Toà án cấp sơ thẩm xác định sai vụ án (xác định vụ án dân sự thành vụ án kinh tế) thì Toà án cấp phúc thẩm cũng chỉ huỷ Bản án sơ thẩm giao cho Toà án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án theo tố tụng dân sự; nếu xác định đây là vụ án kinh tế mà thời hiệu khởi kiện đã hết, thì Toà án cấp phúc thẩm đình chỉ việc giải quyết vụ án và nguyên đơn không có quyền khởi kiện yêu cầu Toà án giải quyết theo tố tụng dân sự.

– Trong vụ án này đương sự mới chỉ nộp tiền tạm ứng án phí sơ thẩm và tiền tạm ứng án phí phúc thẩm, nhưng Toà án cấp phúc thẩm lại hoàn lại án phí kinh tế sơ thẩm và án phí kinh tế phúc thẩm là không đúng. Đồng thời nếu Toà án cấp phúc thẩm căn cứ vào điểm đ khoản 1 Điều 39 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế để quyết định đình chỉ việc giải quyết vụ án thì phải căn cứ vào khoản 5 Điều 30 Pháp lệnh này và điểm 3 Điều 18 Nghị định số 70/CP ngày 12-06-1997 của Chính phủ qui định về án phí, lệ phí Toà án để quyết định tiền tạm ứng án phí nộp vào ngân sách Nhà nước mới đúng.

– Về Kết luận của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao đối với nội dung vụ án, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thấy rằng: Việc Toà án cấp phúc thẩm khi xét xử vụ án mới chỉ xem xét về thời hiệu khởi kiện để huỷ Bản án kinh tế sơ thẩm và đình chỉ giải quyết vụ án mà chưa giải quyết đến nội dung vụ án. Vì vậy, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao không xem xét đến nội dung này trong phiên toà giám đốc thẩm. Tuy nhiên khi xét xử lại vụ án theo thủ tục phúc thẩm, Toà án cấp phúc thẩm cần nghiên cứu, đánh giá đầy đủ các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ vụ án và nội dung kết luận của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao để giải quyết nội dung vụ án được chính xác, đúng pháp luật.

Bởi các lẽ trên và căn cứ khoản 3 Điều 80 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao,

QUyếT ĐịNH

Huỷ Bản án kinh tế phúc thẩm số 17/KT- PT ngày 14-05-2002 của Toà phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh; giao hồ sơ vụ án cho Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh để giải quyết lại vụ án theo thủ tục chung.

Lý do huỷ Bản án phúc thẩm:

– Toà án cấp phúc thẩm cho rằng thời hiệu khởi kiện đã hết và quyết định huỷ Bản án kinh tế sơ thẩm của Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh và đình chỉ việc giải quyết vụ án này không đúng.

– Toà án cấp phúc thẩm cần nghiên cứu đánh giá đầy đủ các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ vụ án để giải quyết nội dung vụ án được chính xác và đúng pháp luật.

Quyết định số 09/2003/HĐTP-KT Ngày 29-05-2003

Về vụ án Tranh chấp hợp đồng giao nhận thầu Công trình

Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao

.................

Tại phiên toà ngày 29-05-2003 xét xử giám đốc thẩm vụ án kinh tế về tranh chấp Hợp đồng giao nhận thầu công trình xi măng Bút Sơn (gói 1) giữa:

Nguyên đơn: Công ty TNHH Prezioso Việt Nam; có trụ sở tại: Khu công nghiệp Bình Chiểu, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh;

Bị đơn: Tổng Công ty lắp máy Việt Nam (LILAMA); có trụ sở tại: số 124 Minh Khai, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

nhận thấy

Ngày 10-07-1996 Tổng Công ty lắp máy Việt Nam (sau đây gọi là LILAMA) và Công ty TNHH Prezioso Việt Nam (sau đây gọi tắt là Prezioso) ký hợp đồng số 01. Theo hợp đồng này thì LILAMA sẽ giao cho Prezioso thi công phần làm sạch chuẩn bị bề mặt và sơn phủ kết cấu thép công trình nhà máy xi măng Bút Sơn theo hồ sơ mời thầu gói 1 và những khối lượng phát sinh trong quá trình thi công mà chủ đầu tư yêu cầu.

Khối lượng dự tính của bên A (LILAMA) là 638.863 kg được quy đổi tương đương với 10.039m^2. Trong trường hợp phát sinh khối lượng kg vượt quá khối lượng trên thì khối lượng m^2 phát sinh sẽ được tính theo hệ số 15,7m^2/tấn. Hệ số này được làm cơ sở quyết toán giữa hai bên. (Điều 1);

Đơn giá 70.000 đồng/m^2 tương ứng với 1.100đồng/kg. Tổng giá trị hợp đồng: 702.730.000 đồng. (Điều 2)

Vật tư sẽ do bên A cấp cho bên B (Prezioso), khi kết thúc thi công hạng mục, B cùng A tổ chức quyết toán vật tư và A làm giấy uỷ quyền cho B trực tiếp nhận vật tư với chủ đầu tư và tự bảo quản vật tư. Nếu B sử dụng quá khối lượng hoặc làm mất mát hư hỏng vật tư thì B phải tự cấp bù cho kịp tiến độ thi công. (Điều 4);

Điều 5.2 quy định việc thanh toán như sau:

– A tạm ứng 10% trị giá hợp đồng để chuẩn bị công trường.

– Trong quá trình thi công, A sẽ thanh toán cho B 80% giá trị thực hiện trong kỳ (việc xác định kỳ thanh toán căn cứ vào tiến độ).

– Mỗi kỳ thanh toán A sẽ chuyển cho B, 10 ngày sau khi nhận được hoá đơn của B.

– Khối lượng thi công được nghiệm thu thanh toán phải phù hợp với khối lượng theo tiến độ thi công đã được hai bên thống nhất (A cùng chủ đầu tư) kể cả khối lượng phát sinh được chủ đầu tư xác nhận...

Điều 5.3 quy định về quyết toán và thanh lý hợp đồng: Sau khi B hoàn thành toàn bộ khối lượng công việc trong hợp đồng, A, B và chủ đầu tư tiến hành nghiệm thu và bàn giao... B tiến hành lập báo cáo quyết toán, đối chiếu công nợ và A sẽ thanh toán và thanh lý hợp đồng.

Thời hạn hợp đồng: Từ ngày ký đến sau khi nghiệm thu bàn giao hết sản phẩm cho A và quyết toán thanh lý hợp đồng. (Điều 6);

Ngoài ra các bên còn thoả thuận về các điều khác như: Chất lượng công trình, nghiệm thu, bảo hành, phạt vi phạm hợp đồng, giải quyết tranh chấp v.v...

Ngày 22-02-2001, sau nhiều lần yêu cầu LILAMA thanh toán tiền công sơn còn thiếu và thanh lý hợp đồng số 01 nhưng không giải quyết được, Prezioso có đơn khởi kiện LILAMA tại Toà án nhân dân thành phố Hà Nội và yêu cầu: LILAMA thanh lý hợp đồng số 01; thanh toán khoản tiền còn thiếu là 1.077.191.300 đồng và trả lãi chậm trả khoản tiền này. Tại phiên toà sơ thẩm, Prezioso thay đổi yêu cầu, chỉ yêu cầu LILAMA trả khoản tiền còn nợ là 311.964.000 đồng và 94.088.342 đồng tiền lãi, tổng cộng là 406.052.342 đồng. Ngoài ra còn yêu cầu LILAMA trả chi phí thuê phiên dịch theo quy định của pháp luật.

Tại Bản án sơ thẩm số 23/KT-ST ngày 18-07-2001, Toà án nhân dân thành phố Hà Nội đã quyết định:

1/ Chấp nhận đơn khởi kiện của Prezioso.

2/ Hợp đồng kinh tế số 01 ngày 10-07-1996 là hợp pháp có hiệu lực.

3/ Buộc LILAMA phải thanh toán cho Prezioso 311.964.000 đồng tiền gia công sơn còn thiếu theo hợp đồng.

Buộc Prezioso phải trả cho LILAMA giá trị vật tư còn thừa là 73.884.206 đồng.

Đối trừ hai khoản trên, LILAMA còn phải trả cho Prezioso 238.079.794 đồng.

4/ Bác các yêu cầu khác của các đương sự.

Ngoài ra, trong Bản án còn quyết định về án phí, tiền thuế và quyền kháng cáo của các đương sự.

Ngày 24-07-2001 Prezioso kháng cáo đối với Bản án sơ thẩm.

Ngày 24-07-2001 LILAMA kháng cáo đối với Bản án sơ thẩm.

Tại Bản án kinh tế phúc thẩm số 74 ngày 06-05-2002, Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Hà Nội đã quyết định huỷ Bản án kinh tế sơ thẩm số 23/KTST ngày 18-07-2001 của Toà án nhân dân thành phố Hà Nội. Giao hồ sơ vụ án cho Toà án nhân dân thành phố Hà Nội giải quyết lại vụ kiện theo thủ tục chung với lý do: "Toà án cấp sơ thẩm không yêu cầu cơ quan chuyên môn thẩm định về đơn giá, vật tư khi hai bên không thống nhất còn tranh chấp các vấn đề trên..." và vì "... hai bên chưa đối trừ được vật tư và tiền công sơn, chưa thanh lý được hợp đồng".

Sau khi vụ án được xét xử phúc thẩm, Toà án nhân dân thành phố Hà Nội có Công văn số 556/TAHN- KT ngày 21-06-2002 kiến nghị Chánh án Toà án nhân dân tối cao xem xét lại vụ án theo thủ tục giám đốc thẩm.

Tại Kháng nghị số 02/KT- KN ngày 28-01-2003 đối với Bản án kinh tế phúc thẩm số 74 ngày 06-05-2002 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Hà Nội, Chánh án Toà án nhân dân tối cao đề nghị Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm huỷ Bản án kinh tế phúc thẩm nêu trên, giao hồ sơ vụ án cho Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Hà Nội xét xử phúc thẩm lại theo thủ tục chung.

Tại Kết luận số 43/KL-AKT ngày 18-03-2003, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao nhất trí với kháng nghị của Chánh án Toà án nhân dân tối cao nêu trên

Xét thấy

Theo quy định tại Điều 6 của Hợp đồng số 01 ngày 10-07-1996 thì “Hợp đồng kết thúc sau khi nghiệm thu bàn giao hết sản phẩm đã được sơn cho bên A và quyết toán thanh lý hợp đồng”. Thực tế, hai bên đã nghiệm thu, bàn giao nhưng chưa quyết toán thanh lý hợp đồng. Do đó, hợp đồng vẫn còn hiệu lực.

Các công việc của thầu gói 1 thuộc hợp đồng giữa hai bên đã được nghiệm thu. Trước khi khởi kiện, Prezioso đã nhiều lần có văn bản yêu cầu LILAMA thanh toán tiền công sơn theo hợp đồng số 01 và thanh toán những công việc ngoài hợp đồng số 01. Cho đến văn bản ngày 05-09-2000, Prezioso mới chính thức yêu cầu  LILAMA thanh lý hợp đồng và thanh toán tiền công sơn còn thiếu. Ngày 11-09-2000 LILAMA có văn bản trả lời văn bản ngày 05-09-2000 của Công ty TNHH Prezioso Việt Nam và đề nghị Prezioso cử người đến LILAMA để giải quyết. Ngày 15-09-2000 Prezioso có văn bản trả lời văn bản ngày 11-09-2000 của LILAMA và không cử người đến làm việc với LILAMA mà đề nghị LILAMA cử người đến làm việc với luật sư của Prezioso. Sau đó, hai bên không có văn bản nào tiếp tục trao đổi với nhau nữa. Như vậy, Toà án cấp sơ thẩm xác định thời điểm phát sinh tranh chấp là ngày 16-09-2000 và tính đến ngày 22-02-2001 Prezioso khởi kiện là vẫn còn trong thời hạn 6 tháng theo quy định của pháp luật tố tụng.

Toà án cấp phúc thẩm huỷ Bản án sơ thẩm với lý do: “Toà án cấp sơ thẩm không yêu cầu cơ quan chuyên môn thẩm định về đơn giá, vật tư khi hai bên không thống nhất còn tranh chấp các vấn đề trên...” và vì “... hai bên chưa đối trừ được vật tư và tiền công sơn, chưa thanh lý được hợp đồng”, là không đúng và thiếu căn cứ, vì:

– Về thanh lý Hợp đồng, sau khi B hoàn thành toàn bộ khối lượng công việc trong hợp đồng, hai bên đã nghiệm thu, LILAMA đã bàn giao công trình cho chủ đầu tư đưa vào sử dụng. Nhưng do hai bên tranh chấp không quyết toán và thanh lý được hợp đồng, nên Prezioso khởi kiện ra toà thì Toà án phải thụ lý và giải quyết.

– Về đơn vị tính khối lượng công việc để thanh toán, hai bên đã có 8 biên bản nghiệm thu với tổng khối lượng công việc là 14.098m^2. Việc thanh toán theo m^2 hay tấn phải căn cứ vào hợp đồng. Về việc này Toà án cấp sơ thẩm đã có Công văn số 367/KT- TA ngày 19-04-2001 hỏi Bộ Xây dựng và đã được Bộ Xây dựng trả lời bằng Công văn số 152/BXD- KHTK ngày 29-05-2001 là “phải tuân theo... thoả thuận tại hợp đồng”. Vì vậy, căn cứ theo hợp đồng, theo 8 biên bản nghiệm thu khối lượng công việc và các tài liệu khác của hồ sơ vụ án thì việc Toà án cấp sơ thẩm xác định đơn vị thanh toán là m^2 là có căn cứ.

- Về đơn giá các bên thoả thuận trong hợp đồng là 70.000 đồng/m^2 cho công việc làm sạch bề mặt và sơn phủ. LILAMA cho rằng hai bên thoả thuận theo đơn giá này là trái với quy định của pháp luật, không phù hợp với quy định của Bộ Xây dựng và cao so với mặt bằng giá tại Công trình Bút Sơn tại thời điểm (47.000 đồng/m^2). Tuy nhiên, theo Công văn số 512 ngày 03-05-1997 của Bộ Xây dựng gửi Tổng Công ty xi măng mà LILAMA dẫn chiếu thì đơn giá của “làm sạch kết cấu thép trong chế tạo thiết bị” là 43.749 đồng/m^2. Như vậy, Bộ xây dựng chỉ có quy định đơn giá đối với công việc “làm sạch” mà không có quy định đơn giá đối với công việc “sơn phủ”. Mặt khác, công văn này có sau khi hai bên đã ký hợp đồng số 01 được gần 1 năm. Việc hai bên thoả thuận đơn giá 70.000đồng/m^2 cho công việc làm sạch bề mặt và sơn phủ là không trái với quy định của pháp luật.

-  Về vật tư (sơn và dầu pha sơn), theo quy định tại Điều 4 Hợp đồng thì do bên A (LILAMA) cung cấp cho bên B (Prezioso). Bên B phải lập kế hoạch vật tư trình bên A duyệt khối lượng theo tiến độ công trình. Tiến độ của bên B dựa trên tiến độ của bên A cung cấp. Khi kết thúc thi công hạng mục, B cùng A tổ chức quyết toán vật tư và A làm giấy uỷ quyền cho B trực tiếp nhận vật tư với chủ đầu tư. Nếu B sử dụng quá khối lượng hoặc làm mất mát hư hỏng vật tư thì phải tự cấp bù cho kịp tiến độ thi công hoặc phải thanh toán cho bên A theo giá nhập vật tư đầy đủ đến hiện trường Bút Sơn. Vật tư bên A cấp là khối lượng vật tư đã tính đến hao hụt trong khi thi công do nhà thiết kế quy định tại tài liệu thiết kế thi công được bên A xác nhận.

Thực tế, vật tư một phần do bên A lĩnh từ chủ đầu tư (Công ty xi măng Bút Sơn) để cấp cho bên B, một phần bên A uỷ quyền cho bên B trực tiếp lĩnh từ chủ đầu tư. Tuy hợp đồng số 01 là hợp đồng độc lập giữa bên A và bên B, nhưng hai bên ký hợp đồng này nhằm để thực hiện một phần công việc của Hợp đồng số 27 ngày 20-03-1996 ký giữa bên A và chủ đầu tư. Theo hợp đồng số 27 thì chủ đầu tư cung cấp vật tư cho LILAMA. Còn theo Hợp đồng số 01 thì LILAMA cung cấp vật tư cho Prezioso. LILAMA và chủ đầu tư đã thanh lý hợp đồng số 27 vào ngày 10-10-2000 nhưng không có tranh chấp gì. Ngoài ra, tại văn bản tháng 12-1998 của Công ty Technip (là đơn vị kiểm tra chất lượng và giám sát việc cung cấp sơn tại công trình Bút Sơn) gửi các bên liên quan, cũng khẳng định là không có việc khiếu nại lẫn nhau về khối lượng sơn và giá trị vật liệu. Mặt khác, hợp đồng cũng không quy định việc trả lại vật tư thừa. Khi kết thúc thi công hạng mục, hai bên đã không cùng nhau tổ chức quyết toán vật tư như đã thoả thuận. Tại Toà án cấp sơ thẩm, LILAMA phản tố yêu cầu Prezioso phải trả tiền sơn còn thừa là 104.896.768 đồng thì phải chứng minh Prezioso đã nhận thừa sơn so với định mức. Toà án cấp sơ thẩm tự tính toán vật tư còn thừa cho LILAMA là chưa có đầy đủ căn cứ, nhưng Toà phúc thẩm có thể yêu cầu đương sự chứng minh vấn đề này.

– Về chi phí thuê phiên dịch: Theo quy định tại Điều 26 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế thì Toà án phải căn cứ vào quy định của pháp luật để xem xét quyết định.

Bởi các lẽ trên và căn cứ vào khoản 3 Điều 80 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế,

Quyết định

Hủy Bản án kinh tế phúc thẩm số 74 ngày 06-05-2002 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Hà Nội, giao hồ sơ vụ án cho Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Hà Nội xét xử phúc thẩm lại theo đúng quy định của pháp luật.

Lý do huỷ Bản án phúc thẩm:

- Toà án cấp phúc thẩm huỷ Bản án sơ thẩm với lý do Toà án cấp sơ thẩm không yêu cầu cơ quan chuyên môn thẩm định về đơn giá, vật tư khi hai bên không thống nhất còn tranh chấp các vấn đề trên, đồng thời vì hai bên chưa đối trừ được vật tư và tiền công sơn, chưa thanh lý được hợp đồng là không đúng và thiếu căn cứ.

Quyết định số 10/2003/HĐTP-KT Ngày 27-08-2003

về vụ án Tranh chấp hợp đồng giao thầu

Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao

........................

Tại phiên toà ngày 27-08-2003 xét xử giám đốc thẩm vụ án kinh tế về tranh chấp Hợp đồng giao thầu cung cấp lắp đặt thi công các hạng mục kỹ thuật gồm: hệ thống điện- điện lạnh – PCCC- CCTV, PA, PABX, hệ thống báo y tá trực, MATV (không có TV) tại công trình bệnh viện phụ sản quốc tế Sài Gòn, giữa:

Nguyên đơn : 1- Công ty đầu tư phát triển và xây dựng; có trụ sở tại số 201 Võ Thị Sáu, quận 3, thành phố Hồ Chí Minh .

2- Công ty TNHH Văn Lang G; có trụ sở tại số 19 Hàm nghi, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh.

Bị đơn: Công ty Cổ phần Bệnh viện phụ sản quốc tế Sài Gòn;

Có trụ sở tại số 63 Bùi Thị Xuân, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh.

NHậN THấY

Ngày 15-12-1999 một bên là Công ty cổ phần bệnh viện phụ sản Quốc tế Sài Gòn (gọi là bên A) và một bên là Công ty đầu tư và phát triển xây dựng, Công ty TNHH Văn Lang G (gọi là tổng B) ký Hợp đồng số 22/HĐKT. Theo hợp đồng này thì bên A giao cho tổng B thực hiện thi công hoàn chỉnh trọn bộ chìa khoá trao tay các hạng mục M/E bao gồm: Thiết kế, thi công, cung cấp, lắp đặt và thử  nghiệm, đưa vào hoạt động các hệ thống điện, điện lạnh, phòng cháy chữa cháy- CCTV, PA, PABX, hệ thống báo y tá trực, MATV cho bên A.

Thời hạn thực hiện hợp đồng là 4 tháng, kể từ ngày 15-12-1999 đến ngày 15-04-2000. Sau này, tại Biên bản bổ sung số 01 ngày 11-05-2000 các bên thoả thuận gia hạn hợp đồng đến ngày 30-06-2000.

Tổng giá trị hợp đồng là 768.955,00 USD bao gồm cả thuế GTGT. Thanh toán bằng tiền đồng Việt Nam theo tỉ giá bán ra của ngân hàng Ngoại thương tại thời điểm thanh toán và chia thành 5 đợt như sau:

– Đợt 1 : 25% tổng giá trị hợp đồng ngay sau khi ký hợp đồng;

– Đợt 2: 15% giá trị hợp đồng không quá 7 ngày sau 2 tháng thực hiện thi công;

– Đợt 3: 15% giá trị hợp đồng không quá 7 ngày sau khi nghiệm thu, bàn giao công trình.

– Đợt 4: 40% còn lại thanh toán trong thời hạn 11 tháng, kể từ ngày nghiệm thu bàn giao công trình cộng với tiền lãi vay;

– Đợt 5: 5% bảo hành công trình 12 tháng.

Lãi suất vay 0,85%/tháng tính cho trả chậm của hợp đồng.

Ngoài ra, hợp đồng còn quy định trách nhiệm của các bên.

Thực hiện Hợp đồng, bên A thanh toán cho tổng B 2 đợt bằng 40% giá trị hợp đồng.

Ngày 01-12-2000, bên A khai trương Bệnh viện nên đã đưa công trình M/E vào sử dụng.

Do tranh chấp về việc nghiệm thu, chi phí phát sinh cho nên bên A không thanh toán tiếp đợt 3 cho tổng B; vì vậy ngày 25-05-2001 tổng B đã khởi kiện bên A tại Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh. Tại phiên toà sơ thẩm, tổng B yêu cầu bên A phải thanh toán các khoản sau:

1- Tiền nợ theo hợp đồng: 443.647,26 USD;

2- Tiền phát sinh ngoài hợp đồng: 23.553,64 USD;

3- Tiền lãi trả chậm: 85.791,31 USD;

4- Tiền thuế nhập khẩu lô đèn thorn 105.754.216 đồng và chi phí lưu kho lô đèn này là 21.970.300 đồng;

Bên A có yêu cầu phản tố, đòi tổng B phải chịu phạt bồi thường do chậm hợp đồng mỗi ngày 10.000.000 đồng, như đã thoả thuận tại Biên bản bổ sung số 01 ngày 11-05-2000 về việc gia hạn thời gian thi công hợp đồng số 22/HĐKT/CTCP/99. Thời gian tính phạt bồi thường là 153 ngày, kể từ ngày 01-07-2000 đến ngày 01-12-2000 (là ngày bên A khai trương bệnh viện) với số tiền là 1.530.000.000 đồng.

Tại Bản án kinh tế sơ thẩm số 81/XX- KTST ngày 23-05-2002, Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định:

Chấp nhận một phần yêu cầu của nguyên đơn.

Công ty cổ phần bệnh viện phụ sản quốc tế Sài Gòn phải thanh toán cho Công ty đầu tư phát triển & xây dựng và Công ty TNHH Văn Lang G tổng số tiền là 508.540,14 USD, gồm:

a- Thanh toán tiền nợ theo hợp đồng chính là 443.647,26 USD (theo từng thời hạn cụ thể).

b- Tiền phát sinh ngoài hợp đồng: 23.553,64 USD

c- Tiền lãi trả chậm của 3 đợt đầu là: 41.339,24 USD.

Công ty đầu tư phát triển & xây dựng và Công ty TNHH Văn Lang G phải chịu phạt bồi thường thiệt hại cho Công ty cổ phần bệnh viện phụ sản Quốc tế Sài Gòn số tiền là 1.530.000.000 đồng.

Công trình đã được đưa vào sử dụng từ 01-12-2000. Đến nay, trách nhiệm bảo hành công trình của bên thi công đã chấm dứt. Bên thi công phải giao cho chủ đầu tư các giấy tờ, chứng từ tài liệu kỹ thuật hướng dẫn vận hành các thiết bị M/E của công trình. Hai bên thực hiện các thủ tục cần thiết để hoàn công công trình với cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, trong Bản án sơ thẩm còn có quyết định về án phí, về lãi suất và quyền kháng cáo của các đương sự.

Ngày 29-05-2002, Tổng B kháng cáo xin xét xử lại.

Ngày 30-05-2002, bên A kháng cáo xin xét xử lại.

Tại Bản án kinh tế phúc thẩm số 42/PTKT ngày 30-09-2002, Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định sửa án sơ thẩm như sau:

Buộc Công ty cổ phần bệnh viện phụ sản Quốc tế Sài Gòn phải thanh toán cho Công ty đầu tư phát triển & xây dựng và Công ty TNHH Văn Lang G các khoản:

– Nợ theo Hợp đồng chính 443.647,26 USD.

– Tiền phát sinh ngoài hợp đồng 23.553,64 USD.

– Tiền lãi chậm trả và lãi quá hạn tính từ ngày 15-12-1999 đến ngày xét xử sơ thẩm 23-05-2002 là 1.631.985.119 đồng (sau này đính chính là 1.631.888.179 đồng).

– Tiền thuế nhập khẩu lô đèn thorn (A4) là 105.754.216 đồng.

– Tiền phí lưu kho lô đèn thorn (A4) là 21.970.000 đồng.

Buộc Công ty đầu tư phát triển & xây dựng và Công ty TNHH Văn Lang G phải nộp phạt và bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng cho Công ty cổ phần bệnh viện phụ sản Quốc tế Sài Gòn số tiền là 1.530.000.000 đồng.

Công trình được đưa vào sử dụng từ này 01-12-2000. Đến nay trách nhiệm bảo hành công trình của bên thi công đã chấm dứt. Bên thi công phải giao cho chủ đầu tư đủ các giấy tờ, chứng từ, tài liệu kỹ thuật hướng dẫn vận hành các thiết bị M/E của công trình. Hai bên thực hiện các thủ tục cần thiết để hoàn công công trình với các cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, trong Bản án phúc thẩm còn có quyết định về phần án phí và lãi suất quá hạn do chậm thi hành án.

Sau khi xét xử phúc thẩm, bên A có đơn khiếu nại số 165/10/CV- PSSG. 02 ngày 20-10-2002 đề nghị Chánh án Toà án nhân dân tối cao xem xét giám đốc thẩm đối với Bản án kinh tế phúc thẩm nêu trên.

Ngày 06-02-2003, Tổng B có đơn khiếu nại Bản án kinh tế phúc thẩm nêu trên và đề nghị Chánh án Toà án nhân dân tối cao xem xét lại khoản phạt 1.530.000.000 đồng.

Tại Kháng nghị số 05/2003/KT- TK ngày 12-06-2003 đối với Bản án kinh tế phúc thẩm số 42/ PTKT ngày 30-09-2002 của Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh, Chánh án Toà án nhân dân tối cao đề nghị Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm huỷ Bản án kinh tế phúc thẩm nêu trên và Bản án kinh tế sơ thẩm số 81/XX- KTST ngày 23-05-2002 của Toà án nhân dân  thành phố Hồ Chí Minh; Giao hồ sơ vụ án cho Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh xét xử sơ thẩm lại vụ án theo đúng quy định của pháp luật.

Tại Kết luận số 14/KL- AKT ngày 12-08-2003, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao nhất trí với kháng nghị số 05/KT- TK ngày 12-06-2003 của Chánh án Toà án nhân dân tối cao.

Xét thấy

1. Về khoản tiền phát sinh ngoài hợp đồng 23.553,64 USD.

Trong Hợp đồng không có quy định về việc phát sinh và trong quá trình thi công cũng không có bất kỳ phụ lục hợp đồng nào về việc này. Các bên có tranh chấp khoản chi phí phát sinh này, nhưng trong hồ sơ vụ án không có tài liệu nào xác định khoản phát sinh là 23.553,64 USD như Công ty đầu tư và phát triển xây dựng và Công ty TNHH Văn Lang G nêu ra. Tuy nhiên, xét thấy trong quá trình thi công có những công việc phát sinh làm phát sinh chi phí cho bên nhận thầu, nhưng cần phải đối chiếu giữa thực tế lắp đặt so với thiết kế đã được duyệt để xác định những việc gì đã phát sinh và chi phí cho những phát sinh đó là bao nhiêu để buộc bên A phải trả cho tổng B. Việc các Toà án cấp sơ thẩm và phúc thẩm buộc bên A phải bồi thường cho tổng B chi phí phát sinh ngoài hợp đồng là 23.553,64 USD chỉ căn cứ vào lời khai của tổng B là chưa có căn cứ vững chắc.

2- Về khoản thuế nhập khẩu và chi phí lưu kho của lô đèn Thorn.

Các bên có thoả thuận trong trường hợp vật tư có trên thị trường Việt Nam hoặc Việt Nam đã sản xuất được thì không nhập khẩu những vật tư đó để giảm chi phí đến mức tối đa. Thế nhưng giữa bên A và tổng B vẫn còn có ý kiến khác nhau về vấn đề này. Tổng B cho rằng trên thị trường Việt Nam tại thời điểm này không có loại đèn này mà phải nhập khẩu. Ngược lại bên A cho rằng tại thời điểm này trên thị trường Việt Nam có loại đèn này.

Việc xác minh trên thị trường Việt Nam tại thời điểm đó có lưu hành loại đèn Thorn hay không là căn cứ quan trọng để xác định vấn đề bên nào phải chịu thuế nhập khẩu và chi phí lưu kho của lô đèn này. Vấn đề này cả hai cấp Toà án đều chưa xác minh làm rõ.

3. Thời điểm thanh toán và tính lãi.

Thời hạn thực hiện hợp đồng từ ngày 15-12-1999 đến ngày 30-06-2000. Theo quy định tại điểm 2 Điều 4 của HĐ số 22/HĐKT/CTCP/99 thì bên A phải thanh toán đợt 3 (15% giá trị HĐ) không quá 7 ngày sau khi nghiệm thu, bàn giao công trình; phải thanh toán đợt 4 (40% trị giá HĐ) trong thời hạn 11 tháng kể từ ngày nghiệm thu, bàn giao công trình..., lãi suất vay 0,85%/1 tháng được thoả thuận tính cho trả chậm của HĐ...

Như vậy, ngày nghiệm thu, bàn giao công trình là căn cứ để bên A phải thực hiện nghĩa vụ thanh toán đợt 3, đợt 4... cho tổng B.

Thực tế đến ngày 30-06-2000, tổng B chưa hoàn thành công trình và cho đến nay tuy công trình đã được đưa vào sử dụng nhưng công trình vẫn chưa được nghiệm thu, bàn giao theo đúng quy định tại Điều 51 Quy chế quản lý đầu tư và xây dựng (ban hành kèm theo Nghị định số 52/1999/NĐ- CP ngày 08-07-1999 của Chính phủ) và tại khoản 2 Điều 19 Quy định quản lý chất lượng công trình xây dựng (ban hành kèm theo Quyết định số 17/2000/QĐ- BXD ngày 02-08-2000 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng). Việc Toà án cấp sơ thẩm xác định ngày 01-12-2000 (ngày bên A đưa công trình vào sử dụng) là ngày nghiệm thu, bàn giao công trình và Toà án cấp phúc thẩm xác định ngày 21-09-2001 là ngày tổng B có phiếu chuyển 83 bản vẽ hoàn công cho bên A là ngày nghiệm thu bàn giao công trình đều không có căn cứ vững chắc. Cho nên chưa có cơ sở để buộc bên A phải trả lãi suất do chậm thanh toán (từ đợt 3) cho tổng B.

4. Khoản phạt chậm tiến độ thi công và bồi thường thiệt hại 1.530.000.000 đồng.

Việc tổng B vi phạm thời hạn thực hiện hợp đồng vì trong quá trình thi công bên A có những yêu cầu thay đổi. Mặt khác, bên A đưa công trình vào sử dụng khi công trình chưa được nghiệm thu, bàn giao là bên A cũng có lỗi. Vì vậy, việc Toà án cấp sơ thẩm và Toà án cấp phúc thẩm quyết định buộc tổng B phải chịu phạt và bồi thường cho bên A 1.530.000.000 đồng là không thoả đáng với thực tế của vụ án.

Bởi các lẽ trên và căn cứ vào khoản 3 Điều 80 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế,

Quyết định

Huỷ Bản án kinh tế phúc thẩm số 42/PTKT ngày 30-09-2002 của Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh và Bản án kinh tế sơ thẩm số 81/XX- KTST ngày 23-05-2002 của Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh; giao hồ sơ vụ án cho Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh xét xử sơ thẩm lại vụ án theo đúng quy định của pháp luật.

Lý do huỷ Bản án sơ thẩm và phúc thẩm:

– Toà án cấp sơ thẩm và cấp phúc thẩm buộc bên A phải bồi thường cho tổng B chi phí phát sinh ngoài hợp đồng chỉ căn cứ vào lời khai của bên B là chưa có căn cứ vững chắc.

– Toà án cấp sơ thẩm và phúc thẩm chưa xác minh rõ tại thời điểm này ở Việt Nam có loại đèn Thorn để xác định bên nào chịu thuế nhập khẩu và phí lưu kho của lô đèn này.

– Chưa có cơ sở pháp lý để buộc bên A phải trả lãi suất do chậm thanh toán (từ đợt 3) cho tổng B.

– Toà án cấp sơ thẩm và phúc thẩm quyết định tổng B phải chịu phạt và bồi thường cho bên A là không thoả đáng với thực tế vụ án.

Quyết định số 11/2003/HĐTP-KT Ngày 06-11-2003

Về vụ án tranh chấp  hợp đồng liên doanh

Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao

.................

.

Tại phiên toà ngày 06-11-2003, xét xử giám đốc thẩm vụ án kinh tế về tranh chấp hợp đồng liên doanh giữa:

– Nguyên đơn: 1. Công ty Asia Investment and Trading (AIT)

2. Công ty Indesen (Hong Kong) Co., LTD

Địa chỉ: Rm 1301 13F Shun Tak Center, 200 Connaught Road Central, Hong Kong;

Đại diện cho các nguyên đơn: Ông Thái Hưng, giám đốc Công ty TNHH úc - á. Địa chỉ: Lô 12, đường số 2, khu công nghiệp Tân Tạo, Bình Chánh, thành phố Hồ Chí Minh.

– Bị đơn: Công ty vàng bạc đá quý thành phố Hồ Chí Minh (SJC). Địa chỉ: Số 2D Nguyễn Trung Trực, quận 1 thành phố Hồ Chí Minh,

– Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1. Ngân hàng TMCP xuất nhập khẩu Việt Nam (EXIMBANK). Địa chỉ: số 7 Lê Thị Hồng Gấm, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh;

2. Công ty tài chính cổ phần Sài Gòn (SFC). Địa chỉ: số 115 Nguyễn Công Trứ, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh.

Nhận thấy

Công ty liên doanh sản xuất băng từ Sài Gòn được thành lập trên cơ sở hợp đồng liên doanh số 78/HĐ- LD ký ngày 30-11-1992 giữa hai bên gồm:

1. Bên Việt Nam: Công ty vàng bạc đá quý thành phố Hồ Chí Minh (SJC).

2. Bên nước ngoài gồm có hai Công ty của Hồng Kông: Công ty Indesen (Hong Kong) Co., LTD và Công ty Asia Investment and Trading (AIT).

Hợp đồng liên doanh này được Uỷ ban Nhà nước về Hợp tác và Đầu tư (nay là Bộ Kế hoạch và Đầu tư) cấp Giấy phép đầu tư số 648/GP ngày 28-07-1993. Tổng số vốn đầu tư là 10.481.300 USD, trong đó vốn pháp định là 9.481.300USD. Bên Việt Nam góp 45% vốn pháp định gồm quyền sử dụng đất trong 4,5 năm đầu và một phần máy móc thiết bị; bên nước ngoài góp 55% vốn pháp định bằng dây chuyền thiết bị máy móc sản xuất băng từ. Thời hạn hoạt động của liên doanh là 20 năm.

Trong thời gian hoạt động, Công ty liên doanh sản xuất băng từ Sài Gòn đã thế chấp toàn bộ dây chuyền máy móc thiết bị sản xuất băng từ để vay tiền của Ngân hàng TMCP xuất nhập khẩu Việt Nam (EXIMBANK) và Công ty tài chính cổ phần Sài Gòn (SFC). Tính đến ngày xét xử sơ thẩm, Công ty liên doanh còn nợ EXIMBANK 498.471,78 USD và nợ SFC 260.000 USD (chưa kể lãi phát sinh).

Do hoạt động kinh doanh kém hiệu quả, bị thua lỗ nên Hội đồng quản trị Công ty liên doanh sản xuất băng từ Sài Gòn đã thống nhất xin giải thể liên doanh trước thời hạn. Ngày 27-12-1997 Bộ Kế hoạch và Đầu tư ra quyết định số 284/BKH- QLDA giải thể Công ty liên doanh sản xuất băng từ Sài Gòn.

Ngày 06-01-1998 Ban thanh lý Công ty được thành lập để tiến hành thanh lý tài sản của liên doanh, ngày 13-01-1998 Bộ Kế hoạch và Đầu tư có văn bản xác nhận thành phần của Ban thanh lý.

Ngày 15-06-1999 Ban thanh lý có Công văn gửi đến Bộ Kế hoạch và Đầu tư để báo cáo kết quả thanh lý, đồng thời xin chấm dứt hoạt động của Ban thanh lý do đã hoạt động quá thời hạn theo luật định. Nội dung báo cáo kết quả thanh lý đã nêu những điểm còn vướng mắc chưa giải quyết được giữa các bên trong liên doanh về vấn đề tài sản và công nợ của Công ty.

Ngày 02-07-1999 Bộ Kế hoạch và Đầu tư có Công văn số 4278 BKH/QLDA chấm dứt hoạt động của Ban thanh lý và hướng dẫn các bên trong liên doanh tiếp tục xử lý công việc tồn đọng trong quá trình thanh lý; trường hợp có tranh chấp thì xử lý theo quy định tại Điều 102 Nghị định số 12/CP ngày 18-02-1997 của Chính phủ.

Trước đó, ngày 29-06-1999 các bên trong liên doanh đã thoả thuận ký “Bảng phân chia tài sản” của Công ty liên doanh.

Ngày 11-01-2000 Ban thanh lý đã ký biên bản bàn giao cho các bên trong liên doanh, để các bên tiếp tục thực hiện các công việc còn lại liên quan đến vấn đề tài sản của liên doanh.

Tuy nhiên, sau đó các bên vẫn không thực hiện được việc phân chia tài sản theo “Bảng phân chia tài sản” và biên bản bàn giao ngày 11-01-2000 nêu trên. Bên nước ngoài đã nhiều lần gửi đơn khiếu nại tới các cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền tại thành phố Hồ Chí Minh, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, đề nghị can thiệp, giúp đỡ trong vấn đề thanh lý tài sản do việc giải thể Công ty liên doanh sản xuất băng từ Sài Gòn. Ngày 13-06-2000 Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố Hồ Chí Minh đã triệu tập cuộc họp (gồm đại diện các chủ đầu tư, EXIMBANK, SFC) để bàn giải quyết vấn đề phân chia tài sản của Công ty liên doanh sau khi giải thể nhưng không thành. Phía nước ngoài đề nghị bên Việt Nam tiếp tục thực hiện theo Bảng phân chia tài sản ngày 29-06-1999 và biên bản bàn giao ngày 11-01-2000.

Ngày 30-03-2001 Công ty Indesen (Hong Kong) Co., LTD và Công ty Asia Investment and Trading do ông Thái Hưng đại diện đã có đơn khởi kiện đối với Công ty vàng bạc đá quý thành phố Hồ Chí Minh gửi đến Toà án nhân dân  thành phố Hồ Chí Minh, yêu cầu giải quyết tranh chấp giữa các bên liên quan đến việc thanh lý tài sản của Công ty liên doanh sau khi giải thể. Yêu cầu trong đơn khởi kiện bao gồm các nội dung sau:

1. Thực hiện các cam kết thể hiện trong Bảng phân chia tài sản ngày 29-06-1999.

2. Thực hiện việc bàn giao tài sản theo biên bản đề ngày 11-01-2000 để có nguồn tài chính trả nợ ngân hàng;

3. Quyền sử dụng đất 4.280m^2 tại 418/1C Nơ Trang Long, quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh là tài sản của liên doanh chưa được chia, nay cần được chia cho các bên;

4. Công ty liên doanh sản xuất băng từ Sài Gòn phải giải quyết lương, trợ cấp mất việc, BHXH, BHYT và tiền lãi của các khoản trên cho ông Thái Hưng (nguyên Tổng giám đốc Công ty liên doanh) với tư cách là người có hợp  đồng lao động;

5. Công ty liên doanh sản xuất băng từ Sài Gòn phải trả cho Công ty Indesen (Hong Kong) Co., LTD các khoản nợ tiền hàng là 13.081,95 USD;

6. Do Công ty vàng bạc đá quý thành phố Hồ Chí Minh chậm thực hiện việc bàn giao tài sản đã gây ra cho đối tác nước ngoài nhiều thiệt hại nên phải có trách nhiệm bồi thường số tiền là 453.740,21 USD.

Tại Bản án kinh tế sơ thẩm số 140/XX- KTST ngày 29-08-2002, Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định:

"1. Bác các yêu cầu của nguyên đơn.

2. Về án phí: Asia Investment and Trading Company (AIT), Công ty Indesen (Hong Kong) Co., LTD phải chịu án phí kinh tế sơ thẩm là 79.370.000đ, được tính vào số tiền 33.945.399 đồng là tạm ứng án phí đã nộp theo biên lai thu tiền số 024995 ngày 09-07-2001 của Phòng Thi hành án thành phố Hồ Chí Minh, các nguyên đơn còn phải nộp thêm 45.424.601 đồng.

3. Kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật (đối với các trường hợp Cơ quan thi hành án có quyền chủ động ra quyết định thi hành án) hoặc kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án (đối với các khoản tiền phải trả cho người được thi hành án) cho đến khi thi hành xong tất cả các khoản tiền, bên phải thi hành còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành theo mức lãi suất nợ quá hạn do Ngân hàng Nhà nước quy định tương ứng với thời gian chưa thi hành án.

4. Các đương sự có quyền kháng cáo trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày tuyên án".

Ngày 06-09-2002, các nguyên đơn có đơn kháng cáo cho rằng quyết định của Toà án cấp sơ thẩm là không đúng, gây thiệt hại lớn cho nguyên đơn và đề nghị Toà án cấp phúc thẩm xét xử lại vụ án theo thủ tục phúc thẩm.

Tại Bản án kinh tế phúc thẩm số 50/PTKT ngày 09-12-2002, Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định bác kháng cáo và giữ nguyên các quyết định của Bản án kinh tế sơ thẩm, đồng thời buộc nguyên đơn phải chịu tiền án phí kinh tế phúc thẩm là 200.000 đồng.

Trong thời gian Toà án xem xét giải quyết vụ án theo thủ tục phúc thẩm, ông Thái Hưng (đại diện cho các nguyên đơn) đã nhiều lần gửi đơn đến các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền đề nghị giúp đỡ, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho phía đối tác nước ngoài trong việc thanh lý tài sản của Công ty liên doanh.

Ngày 09-12-2002 Văn phòng Quốc hội đã gửi giấy ghi ý kiến chất vấn của Đại biểu Quốc hội Trần Luân Kim (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Yên) đến Chánh án Toà án nhân dân tối cao, đề nghị xem xét chỉ đạo giải quyết đối với vụ án này.

Tại Kháng nghị số 04/2003/KT- TK ngày 14-05-2003 đối với Bản án kinh tế phúc thẩm số 50/PTKT ngày 09-12-2002 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh, Chánh án Toà án nhân dân tối cao đề nghị Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm; tuyên huỷ Bản án kinh tế phúc thẩm số 50/KTPT ngày 09/12/2002 của Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh và Bản án kinh tế sơ thẩm số 140/XX- KTST ngày 29-08-2002 của Toà án nhân dân  thành phố Hồ Chí Minh; giao hồ sơ vụ án cho Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh để giải quyết lại vụ án theo thủ tục chung.

Tại Kết luận số 44/KL-AKT ngày 12-09-2003, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao cho rằng:

Văn bản chất vấn của Đại biểu Quốc hội Trần Luân Kim thuộc Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Yên đề ngày 09-12-2002, yêu cầu Chánh án Toà án nhân dân tối cao xem xét giải quyết vụ án này là trước ngày xét xử phúc thẩm vụ án. Sau khi xét xử phúc thẩm, hai bên đương sự và những người có quyền và nghĩa vụ liên quan không có đơn khiếu nại đối với Bản án phúc thẩm và Bản án này đã được thi hành theo luật định.

Sau khi có bản Kháng nghị của Chánh án Toà án nhân dân tối cao, phía bị đơn là Công ty vàng bạc đá quý thành phố Hồ Chí Minh đã có văn bản giải trình kèm theo một số tài liệu về việc ngày 02-04-2003 các bên đã thoả thuận đồng ý để EXIMBANK được quyền bán, chuyển nhượng toàn bộ tài sản của Công ty liên doanh theo biên bản kiểm kê giữa 4 bên để thu tiền trả nợ cho ngân hàng. Đến ngày 04-04-2003 các bên liên doanh tiếp tục họp bàn để thống nhất về nội dung kiểm kê tài sản của liên doanh, phía Việt Nam chỉ kiểm kê tài sản máy móc thiết bị không bao gồm quyền sử dụng đất, phía nước ngoài yêu cầu kiểm kê cả tài sản cố định là nhà xưởng, đất đai và đòi chia giá trị quyền sử dụng đất vì cho rằng đây là phần vốn góp của Công ty vàng bạc đá quý thành phố Hồ Chí Minh. Đối với yêu cầu đòi chia giá trị quyền sử dụng đất, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao thấy rằng, việc góp vốn của phía Việt Nam bằng giá trị quyền sử dụng đất thuê trong thời hạn 4,5 năm, hết thời hạn đó Công ty liên doanh đã ký hợp đồng thuê đất với Sở Địa chính thành phố Hồ Chí Minh và đến nay Công ty liên doanh đã giải thể được 06 năm, nên từ đó không còn nộp tiền thuê đất nữa. Theo thoả thuận tại khoản 4 Điều 3 của hợp đồng thuê đất thì hợp đồng này sẽ đương nhiên hết hiệu lực khi Công ty liên doanh bị giải thể trước thời hạn hoặc bị phá sản. Do vậy yêu cầu của ông Thái Hưng đòi chia giá trị quyền sử dụng đất là không đúng và  việc giải quyết về vấn đề này là thuộc thẩm quyền của Uỷ ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh.

Vì các lẽ trên, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao xét thấy Kháng nghị của Chánh án Toà án nhân dân tối cao đối với Bản án kinh tế phúc thẩm số 50/KTPT ngày 09-12-2002 của Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh là không cần thiết, nên đề nghị Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao xử bác Kháng nghị của Chánh án Toà án nhân dân tối cao và giữ nguyên hiệu lực của Bản án kinh tế phúc thẩm.

Xét thấy

- Theo các tài liệu trong hồ sơ vụ án thì ngày 28-07-1993 Công ty liên doanh sản xuất băng từ Sài Gòn được thành lập trên cơ sở hợp đồng liên doanh ký giữa Công ty Asia Investment and Trading Company, Công ty Indesen (Hong Kong) Co., LTD và Công ty vàng bạc đá quý thành phố Hồ Chí Minh. Ngày 27-12-1997 Công ty liên doanh giải thể theo Quyết định số 284/BKH- QLDA của Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Ban thanh lý được thành lập và đã tiến hành thanh lý tài sản của Công ty liên doanh, nhưng do đã hoạt động quá thời hạn theo quy định nên ngày 02-07-1999 Ban thanh lý bị chấm dứt hoạt động, tuy nhiên việc thanh lý hợp đồng liên doanh vẫn chưa hoàn tất, các bên vẫn còn những vướng mắc liên quan đến tài sản là máy móc thiết bị, nhà xưởng của Công ty liên doanh. Ngày 11-01-2000 Ban thanh lý đã ký biên bản bàn giao các công việc còn lại liên quan đến vấn đề giải quyết tài sản của liên doanh cho các chủ đầu tư tiếp tục thực hiện. Sau khi tiếp nhận công việc bàn giao từ Ban thanh lý, các bên trong liên doanh đã nhiều lần bàn bạc thương lượng nhưng đều không thống nhất giải quyết được. Ngày 13-06-2000 Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố Hồ Chí Minh đã chủ trì cuộc họp có các bên tham gia để tiến hành giải quyết tiếp việc thanh lý nhưng không thành.

Với nội dung vụ việc nêu trên, đối chiếu với quy định của pháp luật về Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam thì đây là tranh chấp giữa các bên tham gia hợp đồng liên doanh trong việc thanh lý, giải thể doanh nghiệp liên doanh. Vì vậy ngày 30-03-2001 Công ty Asia Investment and Trading Company và Công ty Indesen (Hong Kong) Co., LTD có đơn khởi kiện yêu cầu Toà án giải quyết tranh chấp là hoàn toàn phù hợp, đúng pháp luật.

- Việc Toà án cấp sơ thẩm và Toà án cấp phúc thẩm nhận định hợp đồng liên doanh chưa được các bên thanh lý xong, quá trình thanh lý không thực hiện đúng theo quy định của pháp luật cho nên buộc các bên phải tiến hành thanh lý lại; nếu các bên không thoả thuận được thì có quyền khởi kiện yêu cầu Toà án giải quyết trong vụ án khác; từ đó bác các yêu cầu của nguyên đơn là không đúng và không phù hợp với thực tế vụ án. Trong vụ án này, nếu Toà án cấp sơ thẩm và Toà án cấp phúc thẩm nhận định như trên, có nghĩa là chưa xét đến các nội dung tranh chấp liên quan đến thanh lý hợp đồng liên doanh , nhưng đều có quyết định bác các yêu cầu của nguyên đơn và buộc nguyên đơn phải chịu toàn bộ án phí theo giá trị các yêu cầu trong đơn khởi kiện mà chưa được Toà án xem xét là không đúng. Như vậy, giữa phần nhận định và quyết định của Bản án là có mâu thuẫn, trái ngược nhau và theo quyết định này thì việc khởi kiện lại của nguyên đơn khó có thể thực hiện được.

- Theo quy định tại Điều 41 Nghị định số 24/CP ngày 31-07-2000 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam thì các khoản nợ lương, bảo hiểm xã hội, nợ thuế và các khoản nợ khác... của Công ty liên doanh là các nghĩa vụ được ưu tiên thanh toán trong quá trình thanh lý và giải thể doanh nghiệp. Đối chiếu với quy định nêu trên thì yêu cầu của Công ty Indesen (Hong Kong) Co., LTD đòi Công ty liên doanh sản xuất băng từ Sài Gòn phải trả khoản nợ tiền hàng với số tiền là 13.081,95 USD và yêu cầu của ông Thái Hưng đòi Công ty liên doanh sản xuất băng từ Sài Gòn phải thanh toán trả cho ông khoản tiền lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội, y tế... là các vấn đề liên quan đến việc giải thể Công ty liên doanh. Vì vậy, phải được Toà án giải quyết đồng thời với việc thanh lý, giải thể doanh nghiệp, mà không thể buộc các đương sự khởi kiện lại bằng một vụ án khác sau khi việc thanh lý và giải thể doanh nghiệp đã được giải quyết.

- Trong vụ án này, do yêu cầu của Công ty Indesen (Hong Kong) Co., LTD đòi khoản nợ tiền hàng với số tiền là 13.081,95USD cũng như yêu cầu của ông Thái Hưng đòi khoản tiền lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội, y tế đối với Công ty liên doanh sản xuất băng từ Sài Gòn là các yêu cầu độc lập, nên Công ty Indesen (Hong Kong ) Co., LTD và ông Thái Hưng phải được tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan mới đúng. Như vậy thì việc Toà án cấp sơ thẩm và Toà án cấp phúc thẩm chấp nhận ông Thái Hưng là người đại diện cho các nguyên đơn cũng cần phải xem xét lại, vì quyền lợi của ông Thái Hưng và các nguyên đơn là có sự xung đột nhau.

- Sau khi có Kháng nghị số 04/2003/KT- TK ngày 14-05-2003 của Chánh án Toà án nhân dân tối cao, các bên liên doanh có thể đã thoả thuận hoặc thực hiện được một số nội dung thanh lý như việc thoả thuận bàn giao tài sản là máy móc, thiết bị cho EXIMBANK để xử lý thu hồi nợ. Nhưng theo đơn khiếu nại đề ngày 15-07-2003 và ngày 01-08-2003 của Công ty Asia Investment and Trading Company và Công ty Indesen (Hong Kong) Co., LTD thì những vấn đề phức tạp nhất như giá trị quyền sử dụng đất, các khoản nợ lương, bảo hiểm xã hội và các khoản nợ khác liên quan đến nội dung thanh lý các bên vẫn chưa thống nhất thực hiện được. Vì vậy, cần phải được giải quyết dứt điểm các tranh chấp giữa các bên trong việc thanh lý tài sản của Công ty liên doanh sản xuất băng từ Sài Gòn. Với những căn cứ này cho thấy, việc giữ nguyên hiệu lực của Bản án kinh tế phúc thẩm số 50/KTPT ngày 09-12-2002 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh như đề nghị của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao sẽ không giải quyết được dứt điểm các tranh chấp giữa các bên.

Bởi các lẽ trên và căn cứ vào khoản 3 Điều 80 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế,

Quyết định

Huỷ Bản án kinh tế phúc thẩm số 50/KTPT ngày 09-12-2002 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh và Bản án kinh tế sơ thẩm số 140/XX-KTST ngày 29-08-2002 của Toà án nhân dân  thành phố Hồ Chí Minh; giao hồ sơ vụ án cho Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh để giải quyết lại vụ án theo thủ tục chung.

Lý do huỷ Bản án sơ thẩm và phúc thẩm:

- Toà án cấp sơ thẩm và phúc thẩm bác đơn yêu cầu của nguyên đơn là không đúng và không phù hợp với thực tế vụ án.

- Việc Toà án cấp sơ thẩm và phúc thẩm chấp nhận ông Thái Hưng là người đại diện cho các nguyên đơn cần phải được xem xét lại vì quyền lợi của ông Thái Hưng và các nguyên đơn có sự xung đột nhau.

- Cần phải giải quyết dứt điểm các tranh chấp giữa các bên trong việc thanh lý tài sản của Công ty liên doanh sản xuất băng từ Sài Gòn.

Quyết định số 12/2003/HĐTP- KT Ngày 06-11-2003

về vụ án tranh chấp hợp đồng mua bán  Thuốc lá lá Cotap

Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao

........................

Tại phiên toà ngày 06-11-2003 xét xử giám đốc thẩm vụ án kinh tế về tranh chấp hợp đồng mua bán thuốc lá lá Cotap giữa:

Nguyên đơn: Công ty kinh doanh xuất nhập khẩu tổng hợp 30-4 Tây Ninh; địa chỉ: Số 30 Lê Lợi, phường 2, thị xã Tây Ninh, tỉnh Tây Ninh.

Bị đơn: Công ty trách nhiệm hữu hạn thương mại Tấn Bình; địa chỉ số 18B/1, Đường 3/2, phường 12, quận 10, thành phố Hồ Chí Minh.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Bà Phạm Thị Cẩm; địa chỉ: Số 8, tổ 42, khóm 2, hẻm Tịnh Xá Ngọc Châu, huyện Phú Châu (cũ) nay là huyện Tân Châu, tỉnh An Giang.

Nhận thấy

Ngày 14-08-2000 Công ty kinh doanh xuất nhập khẩu tổng hợp 30-4 Tây Ninh (sau đây viết tắt là Công ty Tây Ninh) và Công ty trách nhiệm hữu hạn Tấn Bình (sau đây viết tắt là Công ty Tấn Bình), đã cùng nhau ký kết hợp đồng số 75/8/HĐKT về mua bán thuốc lá lá Cotap. Theo hợp đồng này thì Công ty Tây Ninh bán cho Công ty Tấn Bình 100 tấn thuốc lá lá Cotap loại I, II với giá tính theo từng thời điểm cụ thể theo hoá đơn xuất bán; hàng được giao làm nhiều đợt theo yêu cầu của bên mua và được giao tại kho bên mua số 52D ấp I, xã Xuân Thới, huyện Hóc Môn; thanh toán bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản 100%; chứng từ thanh toán là hoá đơn GTGT của bên bán do Bộ Tài chính phát hành; sau 30 đến 60 ngày, kể từ ngày nhận đủ số lượng và  lượng hàng, bên mua phải thanh toán dứt điểm số tiền hàng cho bên bán theo từng lô hàng; thời gian từ ngày 14-08-2000 đến ngày 31-12-2000.

Thực hiện hợp đồng, Công ty Tây Ninh đã xuất bán cho Công ty Tấn Bình tổng số: 161.734 kg thuốc lá thể hiện tại 9 hóa đơn GTGT và 9 phiếu nhập kho. Tuy người trực tiếp giao hàng của Công ty Tây Ninh cho Công ty Tấn Bình là bà Cẩm (không phải là cán bộ của Công ty Tây Ninh), nhưng trong các hoá đơn và phiếu xuất kho đều thể hiện ghi rõ bên bán là Công ty Tây Ninh và hàng cũng đã được nhập vào kho của Công ty Tấn Bình do Cao Văn Đức là thủ kho của Công ty Tấn Bình ký nhận.

Tương ứng với số hàng đã nhận được, Công ty Tấn Bình đã thanh toán cho Công ty Tây Ninh số tiền cụ thể như sau:

– Ngày 09-09-2000 theo giấy giới thiệu của Công ty Tây Ninh, ông Mẫn (là cán bộ của Công ty Tây Ninh) đến Công ty Tấn Bình nhận số tiền là: 917.280.000 đồng theo phiếu xuất kho số 002822.

– Ngày 09-09-2000 theo giấy giới thiệu của Công ty Tây Ninh giới thiệu ông Mẫn đến Công ty Tấn Bình nhận số tiền 129.048.022 đồng theo phiếu xuất kho số 02817, nhưng người ký nhận tiền là ông Nguyễn Văn Nhi (Trưởng trạm thu mua của Công ty Tây Ninh).

- Ngày 17-11-2000 Công ty Tấn Bình có phiếu xuất kho hoàn trả lại hàng hoá không đúng phẩm chất cho Công ty Tây Ninh theo hoá đơn số 046074 với số lượng: 14.141 kg thành tiền là: 289.460.353 đồng.

- Ngày 18-12-2000 và ngày 29-01-2001, Công ty Tây Ninh có công văn gửi Công ty Tấn Bình yêu cầu giải quyết dứt điểm số tiền hàng thuốc lá còn nợ theo hợp đồng nêu trên. Mặc dù vậy, Công ty Tấn Bình vẫn không thực hiện nghĩa vụ thanh toán của mình. Hai bên không có khiếu nại gì về số lượng, chất lượng hàng hoá đã nhận, nhưng Công ty Tấn Bình cho rằng đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán của mình theo như đã cam kết trong hợp đồng. Ngày 27-02-2001 Công ty Tây Ninh có đơn khởi kiện gửi đến Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh với nội dung yêu cầu Công ty Tấn Bình thanh toán tổng số tiền hàng thuốc lá còn nợ là: 2.000.812.816 đồng.

Tại Bản án kinh tế sơ thẩm số 113/KTST ngày 24-07-2001, Toà án nhân dân  thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định:

-  Bác toàn bộ yêu cầu của Công ty Tây Ninh.

- Ngoài ra, trong Bản án kinh tế sơ thẩm còn có quyết định về tiền án phí, về lãi suất và quyền kháng cáo của các đương sự.

- Ngày 01-08-2002, Công ty Tây Ninh có đơn kháng cáo đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm xét xử buộc Công ty Tấn Bình thanh toán toàn bộ số tiền còn nợ là 2.000.812. 816 đồng.

Tại Bản án kinh tế phúc thẩm số 51/KTPT ngày 09-12-2002, Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định chấp nhận một phần yêu cầu của Công ty kinh doanh xuất nhập khẩu Tổng hợp 30- 4 Tây Ninh và sửa quyết định Bản án kinh tế sơ thẩm số 113/KTST ngày 24-07-2001 của Tòa án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh như sau:

- Buộc Công ty TNHH Tấn Bình phải thanh toán cho Công ty kinh doanh xuất nhập khẩu Tổng hợp 30-4 Tây Ninh số tiền còn thiếu là 941.790.621 đồng và bồi thường tiền lãi phát sinh do chậm thanh toán là 147.916.725 đồng.

- Công ty TNHH Tấn Bình được quyền khởi kiện bà Phạm Thị Cẩm bằng vụ kiện khác để buộc bà Cẩm trả lại số tiền phải trả cho Công ty kinh doanh xuất nhập khẩu Tổng hợp 30-4 Tây Ninh do lỗi của bà Cẩm gây nên.

- Công ty TNHH Tấn Bình phải chịu án phí kinh tế sơ thẩm là 28.089.707 đồng; Công ty kinh doanh XNK Tổng hợp 30-4 Tây Ninh phải chịu án phí kinh tế sơ thẩm là 28.310.966 đồng, Công ty đã nộp tạm ứng án phí 14.500.500 đồng và tiền tạm ứng án phí kháng cáo là 200.000 đồng, nên được cấn trừ, còn phải nộp tiếp 13.610.466 đồng.

-  Các bên đương sự không phải chịu án phí kinh tế phúc thẩm.

Sau khi xét xử phúc thẩm, Công ty TNHH Tấn Bình có đơn khiếu nại đối với Bản án kinh tế phúc thẩm nêu trên với nội dung:

-  Công ty Tây Ninh đã mất quyền khởi kiện;

-  Hợp đồng mua bán thuốc lá nêu trên là hợp đồng vô hiệu;

-  Nhận định của cấp phúc thẩm đối với bà Cẩm là môi giới thương mại trong vụ án này là sai.

Tại Kháng nghị số 04/QĐKN-KT ngày 29-08-2003, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao nhận định:

- Theo thoả thuận trong hợp đồng mua bán thuốc lá số 75/8/HĐKT ký ngày 14-08-2000 giữa Công ty Tây Ninh với Công ty Tấn Bình 100 tấn thuốc lá lá Cotap. Thực tế Công ty Tấn Bình đã nhận 161.734 kg thuốc lá từ bà Phạm Thị Cẩm là một tư nhân chứ không nhận hàng của Công ty Tây Ninh.

- Công ty Tây Ninh xuất trình 7 hóa đơn do chính người của Công ty Tây Ninh ký nhận hàng và 02 hóa đơn không có người ký nhận. Xem xét 9 hóa đơn này chưa được Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm xác minh đối chiếu lại với 9 hóa đơn bản chính lưu tại Công ty Tấn Bình để xác định các hóa đơn này hợp lệ hay không hợp lệ.

- Công ty Tây Ninh không xuất trình được chứng cứ cho thấy Công ty Tấn Bình có yêu cầu nhận hàng và Công ty Tây Ninh không trực tiếp giao hàng. Vì vậy, chứng từ hóa đơn không có ký nhận hàng của thủ kho Tấn Bình.

- Về hai khoản tiền mà Công ty Tấn Bình đã thanh toán cho Công ty Tây Ninh là 917.280.000 đồng và 129.048.022 đồng thì chứng từ hóa đơn nhận hàng và phiếu chi, nhận tiền thể hiện không rõ ràng, không hợp lệ và chưa được Tòa án cấp sơ thẩm và cấp phúc thẩm xác minh. Tòa án cấp phúc thẩm lại cho là hợp lệ và buộc Công ty Tấn Bình phải thanh toán cho Công ty Tây Ninh số tiền còn thiếu là 941.790.621 đồng và lãi phát sinh là chưa có căn cứ.

Số hàng thuốc lá lá bà Cẩm giao cho Công ty Tấn Bình là do bà Cẩm mua từ  Cămpuchia do ông Nhi cho vay 50% vốn, hợp đồng mua bán thuốc lá giữa hai Công ty chỉ là giả tạo. Song Bản án phúc thẩm nhận định: Bà Cẩm là tư nhân môi giới kinh doanh thuốc lá cho hai Công ty ký hợp đồng. Đồng thời làm trung gian cho việc thực hiện hợp đồng. Việc làm của bà Cẩm là hành vi môi giới thương mại mà Luật thương mại cho phép. Viện Kiểm sát nhân dân tối cao cho rằng việc nhận định của Tòa Phúc thẩm là không đúng theo quy định tại các Điều 17,93 và 94 Luật thương mại.

Với các nhận định trên đây, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao quyết định kháng nghị Bản án kinh tế phúc thẩm số 51/KTPT ngày 09-12-2002 của Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh; đề nghị Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xét xử giám đốc thẩm theo quy định tại khoản 3 Điều 80 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế, huỷ Bản án sơ thẩm và phúc thẩm; giao hồ sơ lại cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án theo thủ tục chung; tạm đình chỉ thi hành Bản án kinh tế phúc thẩm nêu trên cho đến khi có kết quả xét xử giám đốc thẩm.

Sau khi có Kháng nghị của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, ngày 17- 10-2003 Tòa án nhân dân tối cao nhận được Công văn số 3061/THA ngày 03-10- 2003 của Phòng thi hành án thành phố Hồ Chí Minh thông báo là đã tổ chức thi hành án và thu được tổng số tiền là: 598.000.000 đồng của Công ty Tấn Bình trả cho Công ty Tây Ninh.

Xét thấy

Theo quy định của Luật thương mại thì hợp đồng số 75/8/HĐKT về mua bán thuốc lá lá Cotap giữa Công ty Tây Ninh và Công ty Tấn Bình là hợp đồng thương mại và phù hợp với các quy định của pháp luật, phù hợp với chức năng kinh doanh của các bên, nên có hiệu lực. Đơn khởi kiện của Công ty Tây Ninh còn trong thời hạn luật định.

Xem xét về các lý do được nêu trong kháng nghị của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, cho thấy:

- Công ty Tấn Bình đã nhận được 161.734 kg thuốc lá là của Công ty Tây Ninh. Điều đó đã thể hiện trên 9 hóa đơn GTGT do Công ty Tây Ninh phát hành và 9 phiếu nhập kho của Công ty Tấn Bình. Mặc dù bà Cẩm là người giao hàng tuy không phải là cán bộ của Công ty Tây Ninh, nhưng trên các giấy tờ sổ sách đều thể hiện đầy đủ bên bán là Công ty Tây Ninh và bên mua là Công ty Tấn Bình. Số hàng thuốc lá nêu trên được bà Lâm Thị Vân, giám đốc Công ty Tấn Bình trực tiếp nhận và đã được Cao Văn Đức là thủ kho của Công ty Tấn Bình ký nhận.

- Để giao hàng cho Công ty Tấn Bình, Công ty Tây Ninh đã phát hành 09 hoá đơn GTGT, tương ứng với số lượng hàng đã giao là 161.734 kg thuốc lá. Việc ký nhận ở một số hoá đơn GTGT có thể là chưa đúng thủ tục, nhưng về số lượng, số lần giao hai Công ty đều xác nhận và không có tranh chấp. Công ty Tấn Bình đồng ý trả tiền cho Công ty Tây Ninh với số lượng hàng thực nhận theo các hoá đơn GTGT do Công ty Tây Ninh phát hành và Công ty Tấn Bình đã kê khai tại Cục thuế thành phố Hồ Chí Minh, nên việc đối chiếu lại là không cần thiết.

– Sau khi hoàn tất việc giao, nhận hàng, Công ty Tấn Bình mới trả cho Công ty Tây Ninh được hai lần tiền hàng được thể hiện tại phiếu chi ngày 09-09-2000 với số tiền: 917.280.000 đồng và phiếu chi ngày 09-09-2000 với số tiền: 129.048.022 đồng. Việc nhận hai khoản tiền này Công ty Tây Ninh đều có giấy giới thiệu cử ông Lê Văn Mẫn (là cán bộ của Công ty Tây Ninh) đến Công ty Tấn Bình nhận tiền. Sau khi nhận được thì số tiền này đã được nhập vào quỹ của Công ty Tây Ninh. Việc trả và nhận hai khoản tiền nêu trên là hợp lệ. Về hai khoản tiền này Công ty Tây Ninh là người nhận tiền cũng không có khiếu nại gì, nên không cần phải xem xét lại.

Tổng hợp các tài liệu có trong hồ sơ cho thấy, về số lượng hàng thuốc lá thực tế Công ty Tấn Bình đã nhận, số lượng hàng thuốc lá Công ty Tấn Bình hoàn trả lại cho Công ty Tây Ninh và số lượng hàng thuốc lá còn lại Công ty Tấn Bình phải thanh toán tiền cho Công ty Tây Ninh cũng như số tiền phải thanh toán thì Công ty Tây Ninh và Công ty Tấn Bình không có tranh chấp. Trong vụ án này, hai Công ty tranh chấp về việc thực hiện nghĩa vụ thanh toán tiền hàng thuốc lá. Công ty Tây Ninh cho rằng Công ty Tấn Bình chưa thanh toán tiền hàng thuốc lá, ngược lại Công ty Tấn Bình cho rằng đã thanh toán đầy đủ tiền hàng thuốc lá. Như đã phân tích ở trên thì mới có đầy đủ căn cứ để kết luận Công ty Tấn Bình đã trả được cho Công ty Tây Ninh hai lần tiền hàng là 917.280.000đồng và 129.048.022 đồng. Về các chứng từ còn lại mà Công ty Tấn Bình xuất trình để chứng minh là đã thanh toán đầy đủ tiền hàng cho Công ty Tây Ninh cho thấy có chín phiếu chi như sau:

- Phiếu chi ngày 09-09-2000 số tiền: 129.048.022 đồng;

- Phiếu chi ngày 09-09-2000 số tiền: 917.280.000 đồng;

- Phiếu chi ngày 09-09-2000 số tiền: 187.605.171 đồng;

- Phiếu chi ngày 20-09-2000 số tiền: 826.818.248 đồng;

- Phiếu chi ngày 21-09-2000 số tiền: 712.950.000 đồng;

- Phiếu chi ngày 01-10-2000 số tiền: 97.497.750 đồng;

- Phiếu chi ngày 10- 10-2000 số tiền: 270.406.500 đồng;

- Phiếu chi ngày 25-10-2000 số tiền: 97.497.750 đồng;

- Phiếu chi  ngày 26- 10-2000 số tiền: 97.497.750 đồng;

Trong tất cả các phiếu chi trên, Công ty Tấn Bình đều ghi chi trả tiền cho Công ty Tây Ninh nhưng về hình thức được thể hiện khác nhau, có loại thì ghi giấy biên nhận tiền viết tay và bà Cẩm ký nhận tiền, có loại thì ghi phiếu chi và bà Cẩm ký nhận tiền, có loại thì ghi phiếu chi đã viết đủ nội dung nhưng không có ai ký. Đặc biệt có hai phiếu chi “Cùng ngày 09-09-2000 số tiền: 129.048.022 đồng và số tiền: 917.280.000 đồng” trùng với số tiền đã chi trả cho Công ty Tây Ninh. Không thể cùng một ngày, một người duyệt chi trả cho một khoản nợ lại có thể chi trả hai lần cho hai người khác nhau. Tại phiên tòa phúc thẩm, bà Vân Giám đốc Công ty Tấn Bình thừa nhận: “Tất cả các phiếu chi đều làm sau”. Trong trường hợp này nếu Công ty Tấn Bình có chi thật và bà Cẩm cũng thừa nhận là đã nhận các khoản tiền theo các chứng từ trên thì Công ty Tấn Bình cũng đã trả tiền không đúng đối tượng, bởi vì bà Cẩm không phải là người của Công ty Tây Ninh, không được Công ty Tây Ninh uỷ quyền. Bởi vậy, Công ty Tấn Bình vẫn phải trả tiếp số tiền hàng còn thiếu cho Công ty Tây Ninh. Nếu có đầy đủ căn cứ chứng minh là đã trả nhầm số tiền đó cho bà Cẩm thì Công ty Tấn Bình có quyền khởi kiện trong một vụ án khác đối với bà Cẩm buộc bà Cẩm phải trả lại số tiền đó cho mình; do đó quyết định của Bản án kinh tế phúc thẩm số 5l /KTPT ngày 09- 12-2002 của Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh buộc Công ty Tấn Bình phải thanh toán, cho Công ty Tây Ninh số tiền mua hàng thuốc lá còn thiếu và bồi thường tiền lãi phát sinh do chậm thanh toán đồng thời dành quyền cho Công ty Tấn Bình nếu có đầy đủ căn cứ thì có quyền khởi kiện đối với bà Cẩm trong một vụ án khác là có căn cứ.

Bởi các lẽ trên, căn cứ vào khoản 1 Điều 80 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế,

QUyếT ĐịNH

Bác Kháng nghị số 04/QĐKN-KT ngày 29-08-2003 của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và giữ nguyên quyết định của Bản án kinh tế phúc thẩm số 51/KTPT ngày 09-12-2002 của Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh.

Lý do bác Kháng nghị của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và giữ nguyên quyết định của Bản án phúc thẩm:

– Trên giấy tờ, sổ sách đã thể hiện đầy đủ bên bán là Công ty Tây Ninh và bên mua là Công ty Tấn Bình.

– Số lượng hàng hoá và các lần giao nhận đã được các bên xác nhận và không có tranh chấp gì:

– Việc trả và nhận tiền giữa hai Công ty là hợp lệ và các bên không có tranh chấp, không có khiếu nại gì.

Quyết định số 13/2003/HĐTP-KT Ngày 25-12-2003

Về vụ tranh chấp hợp đồng hợp tác liên doanh trồng rừng

Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao

........................

Tại phiên toà ngày 25-12-2003, xét xử tái thẩm vụ án kinh tế về tranh chấp hợp đồng hợp tác liên doanh trồng rừng làm nguyên liệu giấy giữa:

Nguyên đơn: Công ty cổ phần giao thông thuỷ lợi Thế Kỷ, có trụ sở tại số 222/18 Lý Thái Tổ, phường 1, quận 3, thành phố Hồ Chí Minh,

Bị đơn: Công ty Liên doanh cắt dăm mảnh gỗ xuất khẩu (nay là Công ty TNHH SANRIMJOHAP VINA), có trụ sở tại số 20 - C5 Chu Văn An, phường 26, quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh.

Nhận thấy

Công ty cổ phần giao thông thuỷ lợi Thế Kỷ (sau đây viết tắt là Công ty Thế Kỷ) và Công ty liên doanh cắt dăm mảnh gỗ xuất khẩu VIKOWOCHIMEX (sau đây viết tắt là Công ty VIKO) ký hợp đồng hợp tác liên doanh trồng rừng làm nguyên liệu giấy số 14/VK- 98 ngày 08-04-1998 với nội dung:

Hai bên cùng nhau hợp tác trồng 250 ha rừng Tràm bông vàng để làm nguyên liệu giấy trong năm 1998 tại huyện Bình Long, tỉnh Bình Phước (địa bàn đất rừng do Lâm Trường Minh Đức quản lý); thời hạn hợp tác là 20 năm, chia làm 03 chu kỳ khai thác; bên Công ty Thế Kỷ góp 10% của tổng vốn đầu tư và quyền sử dụng đất trong suốt thời gian hợp tác. Công ty VIKO góp 90% của tổng vốn đầu tư; Công ty Thế Kỷ chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện, quản lý toàn bộ các công đoạn kỹ thuật từ khâu khai hoang, gieo trồng, chăm sóc cho đến khi thu hoạch; Công ty VIKO chịu trách nhiệm chuyển vốn theo đúng tiến độ công việc thực hiện trồng và chăm sóc rừng hàng năm theo lịch chuyển tiền hai bên đã thoả thuận. Mọi vướng mắc giữa hai bên sẽ được giải quyết bằng hoà giải, nếu không hoà giải được sẽ giải quyết theo pháp luật Việt Nam. Trong quá trình thực hiện hợp đồng, Công ty VIKO chỉ chuyển cho Công ty Thế Kỷ được 489.834.000 đồng.

Sau nhiều lần tự thương lượng giải quyết không đạt kết quả, ngày 19-07-1999, Công ty Thế Kỷ có đơn khởi kiện tại Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh, Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh chuyển đơn khởi kiện của Công ty Thế Kỷ cho Toà án nhân dân tỉnh Đồng Nai; Ngày 28-09-1999 Công ty Thế Kỷ khởi kiện lại tại Toà án nhân dân tỉnh Đồng Nai.

Tại Bản án kinh tế sơ thẩm số 08/KTST ngày 20-07-2000, Toà án nhân dân tỉnh Đồng Nai đã quyết định:

- Bác yêu cầu đòi bồi thường thiệt hại của Công ty Thế Kỷ;

- Bác yêu cầu đòi chia lợi nhuận của Công ty VIKO;

- Ghi nhận sự thoả thuận tự nguyện chấm dứt hợp đồng của hai bên;

- Công ty Thế Kỷ phải trả Công ty VIKO 691.944.000 đồng - Số tiền do Công ty VIKO đã đầu tư;

- Công ty Thế Kỷ được toàn quyền sở hữu số cây đã trồng và sử dụng diện tích đất đã khai hoang...

Sau khi có Bản án sơ thẩm, cả hai bên đương sự đều có đơn kháng cáo.

Tại Bản án kinh tế phúc thẩm số 10/KTPT ngày 14-05-2000, Toà phúc thẩm TANDTC tại thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định: Huỷ án sơ thẩm, giao hồ sơ vụ án cho Toà án nhân dân tỉnh Đồng Nai xét xử sơ thẩm lại.

Tại Bản án kinh tế sơ thẩm số 04/KTST ngày 27-06-2002, Toà án nhân dân tỉnh Đồng Nai đã quyết định:

- Chấp nhận sự thoả thuận chấm dứt hợp đồng của hai bên;

- Buộc Công ty VIKO phải thanh toán cho Công ty Thế Kỷ 315.736.798 đồng, bao gồm tiền gốc 202.166.000 đồng và tiền lãi là 113.570.798 đồng;

- Buộc Công ty Thế Kỷ phải thanh toán cho Công ty VIKO 76.765.320 đồng (tiền định giá rừng đã trồng bên Công ty VIKO được hưởng);

-  Đối trừ Công ty VIKO phải thanh toán trả Công ty Thế Kỷ số tiền là 238.971.478 đồng...

Sau khi có Bản án sơ thẩm, cả hai đương sự đều có đơn kháng cáo.

Tại Bản án kinh tế phúc thẩm số 45/KTPT ngày 14-10-2002, Toà Phúc thẩm TANDTC tại thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định:

- Bác yêu cầu kháng cáo của Công ty VIKO, chấp nhận một phần yêu cầu kháng cáo của Công ty Thế Kỷ, sửa một phần quyết định của Bản án sơ thẩm;

- Chấp nhận sự thoả thuận của các bên đương sự về việc chấm dứt hợp đồng hợp tác đầu tư trồng rừng làm nguyên liệu giấy số 14/VK 98 ngày 08-04-1998;

- Buộc Công ty VIKO phải thanh toán cho Công ty Thế Kỷ 475.736.798 đồng (bao gồm tiền gốc 202.166.000 đồng và lãi là 113.570.798 đồng, tiền phạt vi phạm hợp đồng 160.000.000 đồng);

- Buộc Công ty Thế Kỷ phải thanh toán cho Công ty VIKO 76.765.320 đồng.

Thanh toán bù trừ cho nhau, Công ty VIKO (nay là Công ty trách nhiệm hữu hạn SANRIMJOHAP VINA) phải thanh toán trả Công ty Thế Kỷ số tiền là 398.971.478 đồng.

Sau khi có Bản án kinh tế phúc thẩm nêu trên, Công ty VIKO có nhiều đơn khiếu nại đề nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm với nội dung Toà án cấp sơ thẩm và Toà án cấp phúc thẩm đã: Vi phạm nghiêm trọng tố tụng; phán quyết của các bản án dựa trên kết quả điều tra chưa đầy đủ; việc tính lãi suất không chính xác, không theo quy định của pháp luật.

Ngày 03-07-2003 Toà Kinh tế-TANDTC đã có Công văn số 52/2003/KT trả lời khiếu nại của Công ty VIKO.

Sau khi nhận được Công văn trả lời của Toà Kinh tế TANDTC, ngày 30-07-2003, Công ty VIKO có đơn khiếu nại đề nghị kháng nghị theo thủ tục tái thẩm đối với Bản án số 45/KTPT ngày 14-10-2002 của Toà Phúc thẩm TANDTC tại thành phố Hồ Chí Minh, với lý do phát hiện được diện tích đất 56,3h/250ha Công ty Thế Kỷ ký với Công ty VIKO để trồng cây Tràm bông vàng theo hợp đồng kinh tế số 14/VK- 98 ngày 08-04-1998 là không có trên thực tế.

Ngày 10-10-2003 Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao ra Quyết định kháng nghị số 06/ KN- AKT đề nghị Hội đồng Thẩm phán TANDTC xử huỷ Bản án kinh tế sơ thẩm số 04/KTST ngày 27-06-2002 của Toà án nhân dân tỉnh Đồng Nai và Bản án kinh tế phúc thẩm số 45/KTPT ngày 14-10-2002 của Toà Phúc thẩm TANDTC tại thành phố Hồ Chí Minh với nhận định:

“Theo như Báo cáo và đề nghị số 839/SNN- TRr ngày 23-12-2002 của Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Bình Phước gửi Uỷ ban nhân dân tỉnh Bình Phước và Công văn số 73/UB- KSX ngày 21-01-2002 của Uỷ ban nhân dân tỉnh Bình Phước về phúc đáp kiến nghị của Công ty VIKO thì:

Hợp đồng số 4/96/HĐGK ký ngày 08-07-1996, Công ty Thế Kỷ nhận khoán của Lâm Trường Bình Long (cũ) 500 ha đất để trồng cây gây rừng nhưng Công ty Thế Kỷ phải giao lại cho Lâm trường 5% diện tích bằng 25ha cây cao su năm thứ 8. Diện tích còn lại 475 ha Công ty Thế Kỷ được hưởng toàn bộ sản phẩm sau khi làm nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước. Tại biên bản kiểm tra hiện trạng ngày 10-04-1997 của Lâm trường Minh Đức (Bình Long cũ) thì Công ty Thế Kỷ đã trồng được 281,3 ha đất đã nhận khoán. Như vậy, diện tích của Công ty Thế Kỷ nhận khoán nhưng chưa trồng rừng ở thời điểm này chỉ còn 193,7ha.

Ngày 08-04-1998, Công ty Thế Kỷ ký hợp đồng hợp tác đầu tư trồng rừng với Công ty VIKO trên diện tích 250ha. Việc ký hợp đồng liên doanh trồng rừng trên 250ha đất giữa Công ty Thế Kỷ với Công ty VIKO là không thực tế vì quỹ đất nhận khoán của Công ty Thế Kỷ chỉ còn 193,7ha. Như vậy số diện tích đất 56,3ha là không có trên thực tế (đất khống)”.

Xét thấy

Công văn số 839/SNN-TRr ngày 23-12-2002 của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bình Phước được ban hành sau khi Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh mở phiên toà xét xử phúc thẩm ngày 14-10-2002. Nhưng Công văn này không phải là tình tiết mới quan trọng làm thay đổi cơ bản nội dung vụ án mà đương sự không thể biết được khi giải quyết vụ án; vì số liệu mà Công văn dựa vào là tài liệu kiểm tra của Lâm trường Minh Đức lập ngày 10-04-1997, tức là trước khi hai bên ký hợp đồng gần một năm. Mặt khác, sau khi ký hợp đồng liên doanh ngày 08-04-1998 thì ngày 10-04-1998 Công ty Thế Kỷ đã có tờ trình gửi Lâm trường Minh Đức xin chuyển đổi 253 ha rừng trồng Keo (theo tờ trình 05-06-1997) để trồng cây Tràm bông vàng có giá trị kinh tế cao hơn. Tờ trình này được Giám đốc Lâm trường Minh Đức là ông Vũ Đức Năng phê duyệt đồng ý. Khi Công ty Thế Kỷ có Công văn gửi Lâm trường Minh Đức thông báo về việc liên doanh trồng cây Tràm bông vàng với Công ty VIKO, đồng thời yêu cầu Lâm trường cử cán bộ xuống giám sát, thì cùng ngày 10-04-1998 giám đốc Lâm Trường đã có giấy cử ông “Nguyễn Đức Quảng vào công tác tại công trường trồng rừng của Công ty Thế Kỷ suốt thời gian khai hoang trồng rừng”. Như vậy, số liệu nêu tại biên bản kiểm tra ngày 10-04-1997 của Lâm trường Minh Đức mà Công văn 839 ngày 23-12-2002 của Sở nông nghiệp phát triển nông thôn tỉnh Bình Phước dựa vào là không chính xác vì không phản ảnh thực tế diện tích trồng rừng ở thời điểm ký hợp đồng cụ thể, diện tích trồng rừng ở thời điểm này của Công ty Thế Kỷ là trên 250ha. Do đó, không có việc Công ty Thế Kỷ nhận đất khống (56,3 ha) như kháng nghị của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã nêu. Mặt khác theo mục 06 của thông báo số 105/TBUB ngày 01-06-1998 của Uỷ ban nhân dân tỉnh Bình Phước đã nêu rõ: “Yêu cầu Lâm trường Minh Đức và Công ty Thế Kỷ cho máy ủi hoạt động khai hoang trên điện tích đã khai hoang 435 ha, xây dựng phương án sản xuất, trình Sở nông nghiệp phát triển nông thông xét duyệt”. Như vậy thông báo ngày 01-06-1998 của Uỷ ban nhân dân tỉnh Bình Phước vào thời điểm Công ty Thế Kỷ tiến hành cày ủi để thực hiện hợp đồng với Công ty VIKO là có căn cứ.

Trong quá trình giải quyết vụ án, Toà án cấp sơ thẩm và Toà án cấp phúc thẩm đã xem xét các tài liệu có liên quan đến diện tích trồng rừng của Công ty Thế Kỷ. Tại biên bản ngày 12-09-1998 đại diện hai bên đã tiến hành kiểm tra tại hiện trường và xác nhận:

- Cày ủi khu vực chính 225 ha;

- Cày ủi khu vực phụ 25 ha;

- Cây giống là 800 nghìn cây;

- Đã trồng 30 ha phát triển tốt;

- Lán trại hiện trạng còn 2 nhà sức chứa 80 người (mới tháo dỡ 1 lán trại, có xem kho thu gom lại Tole và cây cột tháo dỡ)...

- VIKO xác nhận mới đưa được 260.000.000 đồng tháng 5-1998. Nay có khó khăn tài chính, đang cùng nhau bàn biện pháp cấp bách khắc phục;

Tại biên bản đối chiếu công nợ lập ngày 21-04-1999 giữa đại diện hợp pháp của Công ty Thế Kỷ và Công ty VIKO đã xác nhận kết quả thực hiện hợp đồng số 14/VK- 98 như sau: “ủi hoang 250ha, trong đó khu I là 225ha, khu II là 25ha; trồng 115,8ha; hai bên thống nhất tính đến ngày 31-12-1998 VIKO còn nợ Công ty Thế Kỷ 352.166.000 đồng là thiệt hại đã bỏ ra nhưng chưa trồng được rừng”. Vào các thời gian sau đó cũng như tại phiên toà sơ thẩm ngày 27-6-2002 và phiên toà phúc thẩm ngày 14-10-2002, đại diện theo pháp luật và đại diện theo uỷ quyền của Công ty VIKO cũng đều xác nhận: Công ty Thế Kỷ đã cày ủi 250ha, thừa nhận biên bản đối chiếu công nợ ngày 21-04-1999 đã ký giữa hai Công ty.

Với những nhận định đã nêu trên, và các tài liệu có trong hồ sơ cho thấy căn cứ để Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao kháng nghị tái thẩm là không thỏa đáng. Việc Công ty Thế Kỷ cày ủi 250ha đã được các cấp Toà án làm rõ trong quá trình giải quyết vụ án và có đủ cơ sở pháp lý. Vì vậy không có căn cứ chấp nhận kháng nghị số 06 /KN- AKT ngày 10-10-2003 của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đối với Bản án Kinh tế phúc thẩm số 45/KTPT ngày 14-10-2002 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh.

Bởi các lẽ trên và căn cứ khoản 1 Điều 86 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế, Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao,

Quyết định

Giữ nguyên Bản án kinh tế phúc thẩm số 45/KTPT ngày 14-10-2002 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh.

Lý do giữ nguyên Bản án kinh tế phúc thẩm:

- Công văn số 839/SNN-TRr ngày 23/12/2002 của Sở nông nghiệp và phát triển nông thôn không phải là tình tiết mới quan trọng làm thay đổi cơ bản nội dung vụ án mà đương sự không thể biết được khi giải quyết vụ án.

- Thông báo ngày 01-06-1998 của Uỷ ban nhân dân tỉnh Bình Phước vào thời điểm Công ty Thế Kỳ tiến hành cày ủi để thực hiện hợp đồng với Công ty VIKO là có căn cứ.

Quyết định số 14/2003/HĐTP-KT Ngày 26-12-2003

về Vụ án tranh chấp hợp đồng  hợp tác kinh doanh

Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao

......................

Tại phiên toà ngày 26-12-2003 xét xử giám đốc thẩm vụ án kinh tế tranh chấp hợp đồng hợp tác kinh doanh nhập nguyên liệu, chế biến, xuất khẩu hạt điều giữa các đương sự:

Nguyên đơn: Công ty xuất nhập khẩu tổng hợp Long An, nay là Hội đồng Giải thể Công ty xuất nhập khẩu tổng hợp Long An.

Có trụ sở giao dịch tại số 40 Quốc lộ 1, phường 2, thị xã Tân An, tỉnh Long An.

Bị đơn: Công ty trách nhiệm hữu hạn Thương Mại và chế biến hàng xuất khẩu Vàm Cỏ Tây.

Có trụ sở tại : ấp 1, xã Tân Hưng, huyện Đồng Phú, tỉnh Bình Phước.

Nhận thấy

Ngày 24-07-1999 giữa Công ty xuất nhập khẩu tổng hợp Long An (gọi tắt là bên A) do ông Phạm Văn Vũ, chức vụ Giám đốc, làm đại diện và Công ty trách nhiệm hữu hạn thương mại và chế biến hàng xuất khẩu Vàm Cỏ Tây (gọi tắt là bên B) do ông Nguyễn Văn Sồi, chức vụ Giám đốc làm đại diện đã cùng nhau ký kết hợp đồng hợp tác số 121/HTKD 99 với nội dung chính như sau:

Bên A giao nguyên liệu hạt điều thô nhập khẩu cho bên B gia công chế biến rồi thu hồi lại nhân điều thành phẩm theo tỷ lệ 5,2 kg nguyên liệu sẽ thu hồi lại 1 kg thành phẩm xuất khẩu và khoán lợi nhuận cho bên B (sau khi hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế cho Nhà nước); bên B phải chia cho bên A: 9.539.800đồng/tấn hạt điều nhân xuất khẩu với điều kiện đủ thời gian là 6 tháng, trường hợp hoàn vốn trước 6 tháng thì lợi nhuận bên B chia cho bên A được tính là 2, 25%/tháng trên số lợi gốc.

Thực hiện hợp đồng: Bên A đã giao cho bên B:

– Nguyên liệu hạt điều thô: 1.076.202kg, trị giá: (Bao gồm cả thuế VAT): 15.551.494.415đồng.

– Vốn bằng tiền: 72.271.736 đồng.

Bên B đã giao lại cho bên A:

– Hạt điều thành phẩm: 120.522,98kg, thành tiền: 10.578.192.465 đồng.

– Tiền mặt: 1.287.184.600 đồng.

Đối trừ bên B còn nợ bên A là 3.758.389.086 đồng tiền gốc. Sau nhiều lần làm việc bên B chưa trả nợ cho bên A. Ngày 22-06-2001 Công ty xuất nhập khẩu tổng hợp Long An (bên A) có đơn khởi kiện đối với Công ty trách nhiệm hữu hạn Thương Mại và chế biến hàng xuất khẩu Vàm Cỏ Tây (bên B) tới Toà án nhân dân tỉnh Long An, ngày 03-07-2001 và ngày 28-07-2001 có đơn khởi kiện tiếp, với yêu cầu bên B phải trả cả gốc và lãi là: 6.439.388.746 đồng.

Tại Bản án kinh tế sơ thẩm số 15/KTST ngày 16-09-2002 Toà án nhân dân tỉnh Long An đã quyết định:

Xác định hợp đồng số 121/HTKD ngày 24-07-1999 và phụ lục hợp đồng số 01/121/HTKD 99 ngày 23-08-1999 giữa Công ty xuất nhập khẩu tổng hợp Long An (bên A) và Công ty trách nhiệm hữu hạn thương mại và chế biến hàng xuất khẩu Vàm Cỏ Tây (bên B) là hợp pháp.

Buộc bên B phải trả cho bên A 3.758.389.086 đồng tiền gốc và tiền lãi là 1.485.804.217 đồng; tổng cộng là: 5. 244.193. 303 đồng.

án phí: Bên B phải nộp 32.244.200 đồng án phí kinh tế sơ thẩm.

Bên A phải nộp 28.195.295 đồng án phí kinh tế sơ thẩm.

Ngày 18-09-2002 bên B có đơn kháng cáo  xin được miễn phần lãi suất 1.485.804.217 đồng vì hợp đồng bị lỗ nặng.

Ngày 25-09-2002 bên A có đơn kháng cáo buộc bên B phải trả đủ 6,6 tỷ đồng mới thoả đáng.

Tại Bản án kinh tế phúc thẩm số 03/KT- PT ngày 24-01-2003 Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định sửa Bản án sơ thẩm:

Buộc bên B phải trả cho bên A: 3.758.389.086 đồng.

án phí: Công ty trách nhiệm hữu hạn Thương Mại và chế biến hàng xuất khẩu Vàm Cỏ Tây (bên B) phải nộp 30.758.389 đồng án phí kinh tế sơ thẩm. Công ty xuất nhập khẩu tổng hợp Long An (nay là Hội đồng giải thể Công ty xuất nhập khẩu tổng hợp Long An) (bên A) phải nộp 28.195.195 đồng án phí kinh tế sơ thẩm và 200.000 đồng án phí kinh tế phúc thẩm.

Ngày 19-03-2003 ông Phạm Văn Vũ, nguyên là giám đốc Công ty xuất nhập khẩu tổng hợp Long An nay là Phó Chủ tịch Hội đồng giải thể Công ty xuất nhập khẩu Long An có đơn khiếu nại đề nghị xem xét vụ án theo thủ tục giám đốc thẩm.

Ngày 23-10-2003 Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao có kháng nghị số 07/KN- AKT đối với Bản án kinh tế phúc thẩm số 03/KTPT ngày 24-01-2003 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh mới nhận định:

"Để thực hiện hợp đồng số 121/HTKD ngày 24-07-1999 và phụ kiện hợp đồng, phía Công ty xuất nhập khẩu tổng hợp Long An đã đầu tư tới 15.623.776.151 đồng và trong hợp đồng tại Điều II, Điều III đã nói rõ thời hạn hợp tác kinh doanh là 6 tháng đối với từng phần vốn góp và khoán lợi nhuận cho phía Công ty trách nhiệm hữu hạn Thương Mại và chế biến hàng xuất khẩu Vàm Cỏ Tây không thực hiện được. Do vậy hai bên đã có biên bản thoả thuận ngày 15-02-2000 và biên bản thoả thuận ngày 31-12-2000 với nội dung Công ty trách nhiệm hữu hạn Thương Mại và chế biến hàng xuất khẩu Vàm Cỏ Tây phải trả Công ty suất nhập khẩu tổng hợp Long An lãi suất 1,2%/tháng/số nợ gốc.

Toà sơ thẩm không tính lãi hợp đồng để chia lợi nhuận tỷ lệ 80% và 20% theo hợp đồng của hai bên ký kết mà tính theo lãi xuất quá hạn của ngân hàng, thời gian bắt đầu tính lãi là sau 6 tháng kể từ ngày Công ty xuất nhập khẩu tổng hợp Long An xuất hạt điều thô cho Công ty trách nhiệm hữu hạn Thương Mại và chế biến hàng xuất khẩu Vàm Cỏ Tây là có cân nhắc đến quyền lợi của hai bên, phù hợp với Điều 313 Bộ luật Dân sự và Thông tư liên tịch số 01/TTLT ngày 19-06-1997 của Toà án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính hướng dẫn việc xét xử và thi hành án về tài sản.

Bản án kinh tế phúc thẩm nhận định: Việc hợp tác kinh doanh gặp việc bất khả kháng xảy ra bị lỗ nặng, lẽ ra hai bên phải cùng gánh chịu thiệt hại song phía bị đơn đã đồng ý hoàn vốn cho nguyên đơn là có lý có tình. Việc nhận định như vậy là chưa đánh giá một cách khách quan ý chí tự thoả thuận của hai bên là đến hết thời hạn hợp tác kinh doanh (6 tháng) thì Công ty trách nhiệm hữu hạn Thương Mại và chế biến hàng xuất khẩu Vàm Cỏ Tây hoàn vốn và chia lợi nhuận đủ cho Công ty xuất nhập khẩu tổng hợp Long An. Việc Công ty trách nhiệm hữu hạn Thương Mại và chế biến hàng xuất khẩu Vàm Cỏ Tây nói rằng sẽ giao mặt bằng, nhà xưởng, nhà kho, sân phơi của Công ty tại ấp I xã Tiến Hưng - Đồng Xoài, Bình Phước gần 2 tỷ để trả nợ gốc và lãi còn nợ nguyên đơn thì theo tài liệu có trong hồ sơ không thể hiện việc tự nguyện giao các tài sản trên.

Qua việc ký kết, thực hiện hợp đồng và những thoả thuận của hai bên trước khi nguyên đơn khởi kiện thì việc nhận định đánh giá và xét xử của Toà án cấp sơ thẩm là thoả đáng. Đề nghị Hội đồng Thẩm phán- Toà án nhân dân tối cao xét xử theo hướng huỷ Bản án kinh tế phúc thẩm số 03/KTPT ngày 24-01-2003, giữ nguyên Bản án kinh tế sơ thẩm số 15/KTST ngày 16-09-2002 của Toà án nhân dân tỉnh Long An”.

Xét thấy

Đây là hợp đồng hợp tác kinh doanh, bên A góp nguyên liệu bằng hạt điều thô nhập khẩu, bên B tổ chức sản xuất chế biến thành hạt điều nhân xuất khẩu đảm bảo được lợi nhuận tối thiểu là 11.924.749 đồng cho mỗi tấn nhân xuất khẩu, lợi nhuận được chia theo tỷ lệ bên A 80% và bên B 20%, không phải là hợp đồng gia công hay hợp đồng cho vay vốn. Nhưng trong sản xuất kinh doanh bị thua lỗ nặng, nằm trong tình trạng chung, ngành điều trong cả nước thời gian này bị xuống giá quá thấp, các bên đều công nhận. Theo biên bản kiểm tra quyết toán thuế của Cục thuế tỉnh Bình Phước ngày 27-06-2001 thì bên B bị thua lỗ 3.770.556.830 đồng. Theo thông lệ hợp đồng hợp tác kinh doanh, lời cùng ăn, lỗ cùng chịu, cụ thể nếu được lãi thì sẽ được chia theo tỷ lệ 80/20 theo thoả thuận, nhưng bị lỗ thì lẽ ra mỗi bên cũng phải gánh chịu rủi ro theo tỷ lệ tương ứng, nhưng bên B đã tự nguyện gánh chịu rủi ro về mình, để bảo toàn vốn gốc cho bên A là thiện chí tốt. Toà án cấp sơ thẩm chỉ buộc bên B hoàn lại vốn gốc cho bên A là phù hợp với thực tế kinh doanh bị thua lỗ nhưng không nhìn nhận đây là việc hoàn lại vốn góp đã bị mất do làm ăn thua lỗ trong việc hợp tác kinh doanh, mà lại nhận định như hợp đồng tín dụng cho vay vốn. Do đó, đã buộc bên B phải trả cho bên A vốn gốc và lãi 1,2%/tháng là chưa thoả đáng. Tại biên bản đối chiếu công nợ ngày 15-02-2000 và ngày 31-12-2000 bên B đã nhận trả gốc và lãi, nhưng sau này đã xin thay đổi yêu cầu chỉ trả gốc không có lãi là không trái với các quy định của pháp luật, vì đây chỉ là những biên bản đối chiếu công nợ, chứ không phải là những phụ lục hợp đồng, do đó các bên vẫn có quyền thay đổi ý kiến của mình. Thực tế bên A giao cho bên B nguyên liệu hạt điều thô được quy ra thành tiền, chứ không phải bên A giao cho bên B tiền mặt; số hàng thành phẩm bên B đã giao lại cho bên A để bên A đưa đi xuất khẩu; số vốn gốc bị thiếu hụt do thua lỗ nằm ở dạng hàng hoá bị xuống giá, bị giảm phẩm cấp từ nguyên liệu thô, chứ không phải do bên B chiếm dụng vốn của bên A. Mặt khác theo hợp đồng, bên A cũng có nghĩa vụ tìm thị trường có giá xuất cao hơn giá xuất của bên B nhưng hồ sơ không thể hiện hành động của bên A nên bên A cũng có trách nhiệm trong việc kinh doanh thua lỗ. Toà án cấp phúc thẩm chấp nhận sự tự nguyện của bên B đồng ý trả lại cho bên A số tiền gốc, mà không tính lãi là phù hợp với quy định của pháp luật.

Do đó, không có cơ sở để chấp nhận Kháng nghị số 07/KN- AKT ngày 23-10-2003 của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đối với Bản án kinh tế phúc thẩm số 03/KTPT ngày 24-01-2003 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh.

Bởi các lẽ trên và căn cứ vào khoản 1 Điều 80 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế,

Quyết định

Giữ nguyên Bản án kinh tế phúc thẩm số 03/KTPT ngày 24-01-2003 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh.

Lý do giữ nguyên Bản án phúc thẩm:

– Toà án cấp phúc thẩm đã chấp nhận sự tự nguyện của bên B đồng ý trả lại cho bên A số tiền gốc, mà không tính lãi là phù hợp với quy định của pháp luật.

Quyết định số 01/2004/HĐTP-KT Ngày 26-02-2004

về vụ án Tranh chấp hợp đồng liên kết sản xuất

Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao

......................

Tại phiên toà ngày 26-02-2004 xét xử giám đốc thẩm vụ án kinh tế về tranh chấp Hợp đồng liên kết sản xuất giữa:

– Nguyên đơn: Hợp tác xã Hồng Quang; trụ sở: Ngõ 538 tổ 7, đường Láng, phường Láng Hạ, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội.

– Bị đơn: Công ty trách nhiệm hữu hạn Tân Hồng; trụ sở: Số 63 Hàng Bún, quận Ba Đình, thành phố Hà Nội.

– Người có quyền, nghĩa vụ liên quan:

1- Công ty cổ phần ô tô Thăng Long; trụ sở số 265 Cầu Giấy, quận Cầu Giấy, Hà Nội.

2- Công ty trách nhiệm hữu hạn HANOTEX; trụ sở số 684 Minh Khai, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội.

Nhận thấy

Ngày 29-08-1996, Hợp tác xã Công nghiệp Hồng Quang (sau đây gọi tắt là bên A) và Công ty trách nhiệm hữu hạn Tân Hồng (sau đây gọi tắt là bên B) ký hợp đồng liên kết sản xuất số 01/HT- HQ, nội dung chủ yếu của hợp đồng như sau:

– Bên A góp 1.350m2 nhà xưởng hiện có trên tổng diện tích đất được sử dụng là 3.100m2 tại tổ 7 Láng Hạ, Đống Đa, Hà Nội trị giá khoảng 2 tỷ đồng; Bên B góp vốn đầu tư xây dựng nâng cấp nhà xưởng kho tàng cho phù hợp với nhu cầu sản xuất may xuất khẩu. Đầu tư toàn bộ dây chuyền thiết bị may, thêu... nguyên vật liệu, phụ tùng thêu may. Tổng trị giá khoảng 6 tỷ đồng. (Điều 1);

– Bên A đảm bảo quyền ưu đãi cho bên B ký tiếp khi hết thời hạn hợp đồng. Cùng bên B tham gia quản lý điều hành sản xuất trong liên doanh; các bên được chia lợi nhuận theo tỷ lệ vốn góp. (Điều 2);

– Thời hạn của hợp đồng là 05 năm kể từ ngày ký, hết hạn sẽ tuỳ theo thực tế để ký tiếp... (Điều 3);

Ngoài ra, trong hợp đồng còn có các thoả thuận khác về quyền lợi, nghĩa vụ của các bên và cam kết chung.

Cùng ngày 29-08-1996, hai bên ký phụ lục hợp đồng số 01 với nội dung: Bên B cho bên A vay 500 triệu đồng, lãi suất 1,2% tháng, thời hạn vay là 02 năm. Nếu bên A không thanh toán cho bên B trong hạn 02 năm thì bên B sẽ trừ dần vào số tiền khấu hao tài sản mà bên B trả cho A mỗi tháng 20 triệu đồng; bên B nộp cho bên A 20.000.000 đ/tháng vào ngày 05 đầu tháng, nếu chậm sẽ chịu phạt 2% tháng. Nếu quá hạn 2 tháng bên B không trả bên A có quyền huỷ hợp đồng. Thời hạn thanh toán kể từ ngày 10-10-1996.

Phụ lục hợp đồng này được công chứng ngày 06-09-1996 tại Phòng Công chứng số 01 Hà Tây.

Ngày 10-01-1999 hai bên ký phụ lục hợp đồng số 02 thoả thuận:

1/ Bên  B đồng ý cho bên A xoá nợ bằng cách khấu trừ dần số tiền mà bên B đã cho bên A vay theo phụ lục hợp đồng số 01 là 500.000.000đồng cùng với lãi suất vào việc thanh toán 20.000.000 đ tiền khấu hao nhà xưởng mà bên B phải trả cho bên A hàng tháng, tính từ ngày 10-10-1998 đến ngày 10-04-2001 là xoá xong nợ cũ.

Kể từ ngày 11-04-2001, bên B phải trả bên A 20.000.000đ/tháng theo nội dung hợp đồng.

2/ Hai bên tiếp tục kéo dài hợp đồng đến ngày 29-08-2006.

Ngày 06-11-2001 bên A có Công văn gửi bên B, đề xuất thay đổi hợp đồng theo hai phương án:

Một là: Nếu tiếp tục thực hiện hợp đồng thì:

+ Bên A sẽ chính thức điều hành xí nghiệp may độc lập giống như bên B đã điều hành xí nghiệp 5 năm vừa qua.

+ Lợi ích trực tiếp bên B được hưởng do khấu hao là 500 triệu đồng do bên A trả 1 lần ngay sau khi bàn giao.

+ Lợi ích khác là: 500.000.000đ x 1,2%/tháng x 60 tháng = 360.000.000đ...

Bên B được quyền lấy lại máy móc thiết bị đã đầu tư sau khi hết thời gian liên kết.

Hai là: Nếu hợp đồng liên kết không được thực hiện như cam kết thì hai bên phải cùng nhau ký lại hợp đồng thuê nhà xưởng theo giá trần thuê do Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội quy định...

Bên B không có văn bản trả lời công văn nêu trên của bên A.

Ngày 15-11-2001 bên B cùng Công ty cổ phần ô tô Thăng Long ký hợp đồng hợp tác kinh doanh số 01 với Công ty TNHH Hanotex, thực chất nội dung của hợp đồng này là bên B cho Công ty TNHH Hanotex thuê nhà xưởng mà bên B đã thuê của bên A cùng với máy móc thiết bị của bên B với giá 3.330 USD/tháng, nhưng không có sự thoả thuận hoặc sự đồng ý của bên A.

Vì vậy, từ ngày 28-11-2001 đến ngày 25-12-2001 bên A đã cắt điện, đóng cổng không cho công nhân của bên B vào làm việc.

Vào các ngày 08-01-2002, ngày 07-02-2002, bên A đã gửi công văn cho bên B, yêu cầu huỷ bỏ hợp đồng liên kết sản xuất số 01 ngày 29-08-1996 vì cho rằng bên B đã tự ý mang tài sản của bên A đi ký với đối tác khác và vi phạm nghĩa vụ thanh toán.

Ngày 05-05-2002 bên A khởi kiện tại Toà án nhân dân thành phố Hà Nội đề nghị xử huỷ bỏ hợp đồng, và buộc bên B phải trả bên A tiền khấu hao nhà xưởng là 120.000.000đ.

Tại Bản án kinh tế sơ thẩm số 26/KTST ngày 27-08-2002 Toà án nhân dân thành phố Hà Nội đã quyết định:

Chấp nhận đơn khởi kiện của bên A về chấm dứt hợp đồng liên kết sản xuất số 01 ngày 29-08-1996 và các phụ lục hợp đồng số 01, 02 kèm theo.

Buộc bên B phải trả cho bên A 1.350m2 nhà xưởng trên diện tích 3.100m2 đất tại địa điểm tổ 7, Láng Hạ, Đống Đa, Hà Nội .

Buộc bên B trả cho bên A 60.000.000đ. (Tiền còn thiếu tháng 6, 7, 8 năm 2002).

Ngoài ra, trong Bản án còn có quyết định về án phí, về quyền kháng cáo của các đương sự.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 29-08-2002, bên B kháng cáo, ngày 30-08-2002 Công ty cổ phần ô tô Thăng Long kháng cáo với nội dung: Toà án cấp sơ thẩm đã vi phạm cả về thủ tục và nội dung vì: Xử vắng mặt đại diện của bên B và đại diện của Công ty cổ phần ô tô Thăng Long; ông Trần Văn Sơn không phải là chủ nhiệm của Hợp tác xã Hồng Quang nên không có quyền khởi kiện. Do đó, đề nghị Toà án cấp phúc thẩm áp dụng khoản 4 Điều 70 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế để đình chỉ vụ án.

Tại Bản án kinh tế phúc thẩm số 23/KTPT ngày 18-02-2003 Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Hà Nội đã quyết định bác đơn kháng cáo của Công ty TNHH Tân Hồng và Công ty cổ phần ô tô Thăng Long, giữ nguyên Bản án kinh tế sơ thẩm nêu trên.

Sau khi xét xử phúc thẩm, ngày 01-04-2003 Công ty TNHH Tân Hồng có đơn khiếu nại số 51/CV đề nghị Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao xem xét lại vụ án.

Tại Kháng nghị số 05/KN-AKT ngày 05-09-2003 Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã kháng nghị Bản án kinh tế phúc thẩm số 23/KTPT ngày 18-02-2003 của Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Hà Nội, đề nghị Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm, huỷ Bản án sơ thẩm và phúc thẩm, giao hồ sơ cho Toà án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo hướng xử lý hợp đồng kinh tế vô hiệu. Với lý do: Hợp đồng liên kết giữa hai bên chưa được các cơ quan có thẩm quyền đồng ý và cho phép hoạt động, hai bên cũng không hình thành cơ quan quản lý độc lập cho tổ chức liên kết kinh tế như không có Hội đồng quản trị, không có hình thức hoạt động kinh tế cụ thể là vi phạm Điều 5, Điều 6, Điều 7, Quyết định số 38/HĐBT ngày 10-04-1989 về liên kết kinh tế trong sản xuất, lưu thông, dịch vụ của Hội đồng Bộ trưởng nay là Chính phủ; thực chất của quan hệ hợp đồng giữa Hợp tác xã công nghiệp Hồng Quang với Công ty TNHH Tân Hồng là quan hệ cho thuê tài sản gắn liền với đất. Trước khi cho thuê tài sản gắn liền với đất, Hợp tác xã công nghiệp Hồng Quang đã không làm đầy đủ thủ tục để trình cơ quan Nhà nước có thẩm quyền là vi phạm Luật Đất đai 1998 và Nghị định số 17/NĐ-CP của Chính phủ, sửa đổi bổ sung bằng Nghị định số 79/NĐ-CP của Chính phủ.

Xét thấy

Tuy Hợp đồng số 01/HT- HQ ngày 29-08-1996 ghi là “Hợp đồng liên kết sản xuất”, nhưng nội dung của phụ lục hợp đồng số 01 và phụ lục hợp đồng số 02 đã thể hiện bản chất của hợp đồng là thuê nhà xưởng gắn liền với quyền sử dụng đất, chứ không phải là liên kết thành lập đơn vị kinh tế mới theo Quy định về liên kết kinh tế (ban hành kèm theo Quyết định số 38/HĐBT ngày 10-04-1989 của Hội đồng Bộ trưởng).

Hợp tác xã công nghiệp Hồng Quang (Bên A) mà tiền thân là Hợp tác xã nhựa cao cấp Hữu Nghị, được Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 395 ngày 09-12-1975. Theo giấy phép này, Hợp tác xã được sử dụng 7.760m^2 đất. Ngày 06-04-1977, Hợp tác xã được cấp giấy phép xây dựng nhà sản xuất hai tầng mái bằng diện tích xây dựng là 421,20m^2. Ngày 13-07-1977 Hợp tác xã được Sở xây dựng cấp giấy phép xây dựng số 358 về việc cho phép Hợp tác xã xây dựng thêm 518m^2 nhà xưởng và 428m^2 nhà kho. Như vậy, nhà xưởng mà bên A được phép xây dựng bằng vốn của mình trên đất được sử dụng hợp pháp, là tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của bên A. Do đó, bên A có quyền định đoạt tài sản này theo quy định của pháp luật.

Từ thời điểm ký hợp đồng kinh tế số 01 ngày 29-08-1996 đến thời điểm ký phụ lục hợp đồng số 02 ngày 10-01-1999 Luật Đất đai 1993 đang có hiệu lực. Luật này không có quy định về thủ tục thuê đất, thuê tài sản gắn liền với quyền sử dụng đất đối với các tổ chức, cá nhân Việt Nam. Ngày 02-12-1998, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai năm 1993, trong đó, có bổ sung Điều 78c, Điều 78đ. Tại khoản 2 Điều 78c quy định: “Tổ chức kinh tế được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất có quyền: ... Cho thuê quyền sử dụng đất gắn liền với công trình kiến trúc, với kết cấu hạ tầng đã được xây dựng trên đất đó”. Tại Điều 78đ quy định: “Việc thực hiện các quyền của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân được quy định tại các Điều 78a, 78b, 78c và 78d của luật này phải được làm thủ tục tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật”. Ngày 29-03-1999, Chính phủ căn cứ Luật Đất đai sửa đổi, bổ sung năm 1998, đã ban hành Nghị định số 17/1999/NĐ- CP quy định về thủ tục cho thuê; cho thuê lại đất đối với tổ chức (Điều 19, 20, 21) là phải có hợp đồng thuê đất... Những quy định này ban hành và có hiệu lực sau khi hợp đồng và các phụ lục hợp đồng đã được ký kết.

Luật Đất đai sửa đổi, bổ sung năm 1998 và Nghị định số 17/1999/NĐ ngày 29-03-1999 của Chính phủ không quy định đối với những hợp đồng cho thuê từ trước khi Luật và nghị định nêu trên có hiệu lực mà vẫn còn thời hạn thực hiện khi Luật và nghị định nêu trên có hiệu lực thì phải làm thủ tục lại theo quy định hiện hành.

Do vậy, việc bên A ký hợp đồng cho bên B thuê “1350m2 nhà xưởng hiện có trên tổng diện tích đất được sử dụng là 3100m2” là phù hợp với quy định tại Điều 476, 477 Bộ luật Dân sự, không vi phạm Luật Đất đai năm 1998 và Nghị định số 17/1999/NĐ- CP của Chính phủ.

Trong quá trình thực hiện hợp đồng, bên B đã tự ý cho bên thứ ba thuê lại nhà xưởng gắn liền với quyền sử dụng đất mà không có sự đồng ý của bên A là  vi phạm hợp đồng. Toà án cấp sơ thẩm và Toà án cấp phúc thẩm chỉ xử chấp nhận yêu cầu của bên A là huỷ hợp đồng, buộc bên B phải trả lại nhà xưởng gắn liền với quyền sử dụng đất và thanh toán tiền thuê còn thiếu cho bên A là đúng pháp luật.

Bởi các lẽ trên và căn cứ vào khoản 1 Điều 80 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế,

Quyết định

Bác Kháng nghị số 05/KN- AKT ngày 05-09-2003 của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và giữ nguyên Bản án kinh tế phúc thẩm số 23/KTPT ngày 18-02-2003 của Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Hà Nội.

Lý do bác Kháng nghị của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao:

- Nhà xưởng mà bên A xây dựng bằng vốn của mình trên đất được sử dụng hợp pháp là tài sản hợp pháp của bên A.

- Toà án cấp sơ thẩm và phúc thẩm chỉ xử chấp nhận yêu cầu của bên A là huỷ hợp đồng, bên B phải trả lại nhà xưởng gắn liền với quyền sử dụng đất và thanh toán tiền thuê còn thiếu cho bên A là đúng pháp luật.

Quyết định số 02/2004/HĐTP-KT Ngày 26-02-2004

Về vụ án tranh chấp  thanh toán nợ

Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao

..................

Tại phiên toà ngày 26-02-2004, xét xử giám đốc thẩm vụ án kinh tế về tranh chấp thanh toán nợ giữa:

Nguyên đơn: Công ty trách nhiệm hữu hạn Vân Hoà (sau đây gọi tắt là Công ty Vân Hoà); có trụ sở: Nhà số 28 Hạ Lý, quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng.

Bị đơn: Công ty trách nhiệm hữu hạn Ngọc Phương (sau đây gọi tắt là Công ty Ngọc Phương); có trụ sở: Nhà số 231 Trần Nguyên Hãn, quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng.

NHậN THấY

Công ty Ngọc Phương là khách hàng, nhiều lần vay vốn của Công ty Vân Hoà từ năm 1997 đến đầu năm 1999. Tất cả các lần vay đều bằng tín chấp. Hai bên không kiểm tra, đối chiếu công nợ nên nhiều khoản nợ vay còn chưa thống nhất.

Trong hai ngày 29 và 30-03-1999, Công ty Ngọc Phương ký hai  “Đơn xin vay kiêm khế ước nhận, trả nợ” (mẫu in của Công ty Vân Hoà) vay tổng số tiền 850.000.000 đồng, để bổ sung vốn sản xuất kinh doanh với thời hạn vay là 5 tháng, lãi suất vay l,8%/tháng và quá hạn 2,7%/tháng; tài sản bảo đảm tiền vay gồm: thế chấp phần còn lại giá trị nhà xưởng và quyền sử dụng đất tại 231 Trần Nguyên Hãn, Hải Phòng trừ phần đã thế chấp tại VPBank và quỹ tín dụng nhân dân Thành Tô; cầm cố giữ toàn bộ giấy tờ giá trị dây chuyền thiết bị máy may công nghiệp và một số thiết bị văn phòng khác của Công ty Ngọc Phương tại số 231 Trần Nguyên Hãn, thành phố Hải Phòng.

Giám đốc Công ty Ngọc Phương và kế toán trưởng đã ký nhận tiền của Vân Hoà (các phiếu chi số 03 ngày 29-03-1999 ghi 600.000.000 đồng và số 04 ngày 30-3-1999 ghi 250.000.000 đồng).

Quá hạn, Công ty Ngọc Phương mới trả được cho Công ty Vân Hoà 120.000.000 đồng và 5 đợt lãi bằng 82.295.000 đồng, trong đó 27.000.000 đồng trả qua Công an quận Hồng Bàng (Công ty Vân Hoà đề nghị thu hồi nợ giúp). Ngày 12-04-2000, các bên xác định tính đến ngày 27-12-1999 Công ty Ngọc Phương còn nợ gốc 730.000.000 đồng và cam kết trả nợ đến hết ngày 31-12-2000, đã được Công ty Vân Hoà chấp thuận.

Ngày 05-06-2000, Công ty Vân Hoà khởi kiện đến Toà án nhân dân thành phố Hải Phòng yêu cầu Công ty Ngọc Phương phải thanh toán các khoản nợ theo hai khế ước ký các ngày 29 và 30-3- 1999.

Theo Công ty Vân Hoà, khoản vay 850.000.000 đồng độc lập với các khoản cho vay khác từ 1997 mà Công ty Ngọc Phương chưa trả. Phía công ty Ngọc Phương lại cho rằng tổng dư nợ trước còn lại 7 khoản vay thành tiền 771.800.000 đồng cộng tiền 1ãi đến ngày 29-03-1999 là  62.201.000 đồng; Công ty Vân Hoà tự ý thêm vào 15.999.000 đồng để tròn 850.000.000 đồng và hợp thức hoá lập hồ sơ vay kiêm khế ước nhận trả nợ mới có tài sản bảo đảm.

Ngày 3l-05-2002, Công an thành phố Hải Phòng có công văn số 885/CV kết luận: Việc vay nợ không có dấu hiệu hình sự và khoản trên 850.000.000 đồng mà Công ty Ngọc Phương vay của Công ty Vân Hoà 1à khoản vay độc lập với các khoản vay trước đó.

Tại Bản án kinh tế sơ thẩm số 11/KTST ngày 25-09-2002, Toà án nhân dân thành phố Hải Phòng nhận định: Các khế ước ngày 29 và 30-03-1999 là hợp đồng kinh tế hợp pháp. Tuy nhiên, vô hiệu phần cầm cố tài sản do không có công chứng và nhất trí của các thành viên Công ty Ngọc Phương (bên vay tiền). Công ty Ngọc Phương đã ký nhận đủ tiền vay 850.000.000 đồng, có nghĩa vụ thanh toán trả nợ Công ty Vân Hoà. Các chứng cứ cũng cho thấy số tiền vay không phải là cộng dồn các khoản Công ty Ngọc Phương nợ trước đó. Bản án quyết định:

1. Công ty Ngọc Phương phải thanh toán trả cho Công ty Vân Hoà số tiền nợ vay theo hai hợp đồng kinh tế ngày 29-03-1999, và ngày 30-03-1999 là: 1.386.599.000 đồng (trong đó nợ gốc: 730.000.000 đồng và nợ 1ãi: 656.599.000 đồng). Số tiền này là khoản vay độc lập với các khoản vay khác.

2. Bác yêu cầu của Công ty Vân Hoà đòi phát mại 167 máy may công nghiệp và một số thiết bị văn phòng của Công ty Ngọc Phương.

3. Phần còn lại của giá trị nhà xưởng và giá trị quyền sử dụng đất của Công ty Ngọc Phương tại số 231 Trần Nguyên Hãn, thành phố Hải Phòng được bảo đảm khoản tiền vay tại Điều 1 quyết định này và được thực hiện theo Quyết định số 39 ngày 07-12-1999 của Toà án nhân dân thành phố Hải Phòng.

Ngoài ra Bản án còn quyết định về án phí, quyền kháng cáo của đương sự.

Ngày 02-10-2002, Công ty Ngọc Phương có đơn đề nghị Toà án cấp phúc thẩm xem xét lại toàn bộ quyết định của Bản án kinh tế sơ thẩm.

Tại Bản án kinh tế phúc thẩm số 54/PTKT ngày 08-04-2003, Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Hà Nội đã giữ nguyên các quyết định của Bản án kinh tế sơ thẩm nêu trên.

Sau khi xét xử phúc thẩm, Công ty Ngọc Phương có đơn yêu cầu giám đốc thẩm Bản án kinh tế phúc thẩm này.

Tại Quyết định kháng nghị số 08/KN-AKT ngày 30-10-2003, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao nhận định:

- Công văn số 885/CV ngày 31-05-2002 của Công an thành phố Hải Phòng kết luận: khoản vay 850.000.000 đồng của Công ty Ngọc Phương độc lập với các khoản vay khác 1à thiếu căn cứ, khách quan, với các 1ý do: chưa làm rõ việc Công ty Vân Hoà khai có chuyển cho chị Ngọc (Phó Giám đốc Công ty Ngọc Phương) số tiền 200.000.000 đồng trong số 600.000.000 đồng của phiếu chi số 03 ngày 29-03-1999 mà Công ty Ngọc Phương không thừa nhận; nhận định không có bản ''Thuyết minh các khoản gốc, lãi của  Công ty Ngọc Phương vay tại Công ty Vân Hoà từ ngày vay đến ngày 29-03-1999'' là chưa đúng với thực tế; ngày 12-04-2000 đương sự có chốt nợ với nhau xác định tổng số nợ mà Công ty Ngọc Phương còn phải trả.

- Toà án các cấp sơ thẩm và phúc thẩm chưa xem xét đầy đủ các tài liệu  có trong hồ sơ, bao gồm: các thông báo đòi nợ của Công ty Vân Hoà (số 03,09, 01 và 08 các ngày 09-09, 13- 10 năm 1999; 08-01 và 29-01 năm 2000); bản thuyết minh của Công ty Vân Hoà ngày 05-01-2000 về số nợ của Công ty Ngọc Phương đến ngày 29-03- 1999; bản khế ước nhận nợ ghi năm 1997, nhưng tại sao lại ghi nhận các khoản nợ phát sinh sau đó (gồm 7 khoản vay từ ngày 07-11-1998 đến ngày 13-02-1999); biên bản các bên làm việc tại Công an quận Hồng Bàng ngày 12-04-2000 và biên bản số 155291/BBLV ngày 17-03-2000 của Chi cục quản lý thị trường Hải Phòng. Việc xem xét đầy đủ các chứng cứ này là căn cứ để kết luận về toàn bộ số nợ đọng của Công ty Ngọc Phương với Công ty Vân Hoà.

Từ những nhận định  trên  đây, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Kháng nghị Bản án kinh tế phúc thẩm số 54/PTKT ngày 08-04-2003 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Hà Nội và đề nghị Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao xét xử vụ án theo trình tự giám đốc thẩm theo hướng huỷ các Bản án sơ thẩm, phúc thẩm; giao hồ sơ cho Toà án nhân dân thành phố Hải Phòng xác minh lại những tình tiết nêu trên và xét xử lại theo  quy định chung của pháp luật.

XéT THấY

Công ty Vân Hoà khởi kiện đòi Công ty Ngọc Phương 850 triệu đồng theo hai khế ước vay các ngày 29 và 30-03 năm 1999. Công ty Ngọc Phương xác nhận có ký hai khế ước này nhưng cho rằng đây 1à khoản tiền vay cộng dồn của các khoản nợ trước.

Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án thì trước khi có hai khế ước vay tiền ngày 29 và 30-03 năm 1999, Công ty Ngọc Phương đã nhiều lần vay tiền  của Công ty Vân Hoà từ tháng 07-1997. Theo xác nhận của ông Trần Văn Huy, Công an quận Hồng Bàng (người thụ 1ý vụ án hình sự) thì ngày 29-01-2000, Công ty Vân Hoà có nộp cho Công an bản thuyết minh đề ngày 05-01-2000 có nội dung xác định các khoản nợ của Công ty Ngọc Phương tính đến ngày 29-03-1999 trong đó nợ gốc và lãi là 834.000.000 đồng, sau đó lại ghi tiếp ngày 29-03-1999 bà Lẻo nhận số tiền 15.999.000 đồng. Tính đến ngày 29-03-1999 tổng số nợ vay là 834.001.000 đồng cộng (+) 15.999.000 đồng = 850.000.000 đồng. Sau đó Công ty Vân Hoà đã nhiều 1ần gửi thông báo đòi nợ Công ty Ngọc Phương như giấy số 09TB/VH ngày 13-10-1999 có nội dung tính đến ngày 13-10-1999 Công ty Ngọc Phương còn nợ số tiền gốc 1à 850.000.000 đồng; giấy số 01/2000 TB ngày 08-01-2000 có nội dung tính đến ngày 31-12-1999 Công ty Ngọc Phương còn nợ Công ty Vân Hoà tiền gốc là 755.785.000 đồng, tiền lãi 2.720.826 đồng, tổng cộng là 758.505.826 đồng và giấy số 08/2000 TB ngày 29-01-2000 có  nội dung tính đến ngày 31-01-2000 Công ty Ngọc Phương còn nợ Công ty Vân Hoà là 779.592.000 đồng.

Việc xác minh làm rõ các tài liệu trên đây để có cơ sở kết luận có hay không có việc chốt  nợ vào ngày 29-03- 1999 theo bản thuyết minh ngày 05-01-2000 giữa Công ty Vân Hoà và Công ty Ngọc Phương là hết sức cần thiết, bảo đảm cho việc giải quyết vụ án đúng đắn. Tuy nhiên, Toà án các  cấp sơ thẩm và phúc thẩm căn cứ vào kết luận của Công an quận Hồng Bàng để quyết định trong Bản án số tiền nợ theo hai khế ước vay tiền ngày 29 và 30-03 năm 1999 với số tiền 850 triệu đồng là khoản nợ độc 1ập với các khoản nợ khác là chưa có đầy đủ căn cứ và không phù hợp với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn cũng như yêu cầu làm rõ của bị đơn về nguồn gốc số tiền mà nguyên đơn khởi kiện đòi nợ đối với bị đơn.

Về việc nhận tiền vay: Công ty Ngọc Phương khai do khế ước chỉ là hình thức để chốt nợ nên có ký phiếu chi nhưng không nhận tiền. Công ty Vân Hoà trình bày ngoài việc bà Lẻo, Giám đốc Công ty Ngọc Phương nhận tiền trực tiếp, Công ty Vân Hoà còn chuyển vào thành phố Hồ Chí Minh cho chị Ngọc, Phó Giám đốc Công ty Ngọc Phương 200 triệu đồng (trong số 600 triệu tại phiếu chi số 03 ngày 29-03-1999) nhưng việc có chuyển tiền hay không, chuyển bằng hình thức nào và chị Ngọc có nhận không cũng chưa được xác minh làm rõ.

Bởi các lẽ trên, căn cứ vào khoản 3 Điều 80 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế,

QUyếT ĐịNH

Chấp nhận Kháng nghị số 08/KN-AKT ngày 30-10-2003 của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao; huỷ Bản án kinh tế phúc thẩm số 54/PTKT ngày 08-04-2003 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Hà Nội; giao hồ sơ vụ án cho Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại  Hà Nội giải quyết lại vụ án theo thủ tục chung

Lý do chấp nhận Kháng nghị, huỷ Bản án phúc thẩm:

- Toà án cấp sơ thẩm và phúc thẩm căn cứ vào kết luận của Công an quận Hồng Bàng để quyết định trong Bản án số tiền nợ theo hai kế ước vay tiền là khoản tiền nợ độc lập với các khoản nợ khác là chưa có đầy đủ căn cứ và không phù hợp với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn cũng như yêu cầu làm rõ của bị đơn về nguồn gốc số tiền mà nguyên đơn khởi kiện đòi nợ đối với bị đơn.

Quyết định số 03/2004/HĐTP- KT Ngày 26-02-2004

về vụ án tranh chấp hợp đồng tín dụng

Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao

......................

Tại phiên toà ngày 26-02-2004 xét xử giám đốc thẩm vụ án kinh tế về tranh chấp hợp đồng tín dụng giữa:

– Nguyên đơn: Ngân hàng phát triển nhà Đồng bằng Sông Cửu Long

Trụ sở: số 17 Bến Chương Dương, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh.

– Bị đơn: Công ty trách nhiệm hữu hạn Thương mại sản xuất Lam Giang

Trụ sở: số 171 Trần Hưng Đạo, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh.

– Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1. Ông Nguyễn Đắc Cường, địa chỉ: số 197/6 Nguyễn Đình Chiểu, phường 11, quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh.

2. Bà Trần Thị Thanh Mỹ, địa chỉ: số 531 Hoà Hảo, phường 7, quận 11, thành phố Hồ Chí Minh.

Nhận thấy

Ngân hàng phát triển nhà Đồng bằng Sông Cửu Long (gọi tắt là bên A) và Công ty trách nhiệm hữu hạn thương mại sản xuất Lam Giang (gọi tắt là bên B) có ký hợp đồng tín dụng số 101.01.99- HĐTD ngày 23-11-1999 với số tiền vay là 800.000.000đ. Thời hạn vay 06 tháng kể từ ngày 24-11-1999 đến ngày 24-05-2000 gia hạn đến 24-11-2000. Lãi suất cho vay là 0,85%/tháng, lãi suất quá hạn 125%/tháng. Lãi phạt chậm trả là 5% tính trên số lãi chậm trả.

Thời hạn hợp đồng (điểm 2 Điều 12 Hợp đồng tín dụng 101.01.99) có hiệu lực từ ngày ký tới ngày bên B hoàn trả xong cả gốc và lãi cho bên A như thoả thuận.

Tài sản đảm bảo cho khoản nợ vay nói trên là căn nhà số A8 (số mới 18) đường Sư Vạn Hạnh nối dài, phường 12, quận 10, thành phố Hồ Chí Minh có công chứng số 78898 ngày 23- 11-1999 của Phòng công chứng Nhà nước số 2 thành phố Hồ Chí Minh do ông Nguyễn Đắc Cường đứng ra bảo lãnh (hành động nhân danh cá nhân) được uỷ quyền của vợ là bà Trần Thị Thanh Mỹ theo hợp đồng uỷ quyền số 20754 do Phòng công chứng Nhà nước số 2 thành phố Hồ Chí Minh chứng nhận ngày 06-05-1998.

Thực hiện hợp đồng tín dụng, ngày 24-11-1999 bên A đã giải ngân cho bên B vay 800.000.000đ. Từ ngày 24-11-1999 đến ngày 24-10-2000 bên B chỉ trả được 75.933.000đ tiền lãi, số tiền gốc 800.000.000đ vẫn nợ lại.

Do hợp đồng đã quá hạn và đôn đốc nhắc nhở nhiều lần bên B vẫn không thanh toán được nợ, ngày 19-04-2001 bên A đã có đơn khởi kiện yêu cầu bên B và phía bảo lãnh là ông Nguyễn Đắc Cường nhanh chóng thanh toán tiền nợ cho bên A.

Tại Bản án kinh tế sơ thẩm số 145/KTST ngày 10-09-2001, Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định:

Chấp nhận toàn bộ yêu cầu của bên A, buộc bên B phải trả toàn bộ vốn vay và lãi phát sinh, với tổng số tiền là 903.919.900đ, bao gồm nợ gốc là 800.000.000đ và số tiền lãi phát sinh tính đến ngày 10-09-2001 là 103.919.900đ.

– Bên B phải tiếp tục trả lãi theo mức lãi suất nợ quá hạn của Ngân hàng Nhà nước.

– Trong trường hợp bên B không trả được nợ thì phát mại căn nhà số A8 (số mới 18) đường Sư Vạn Hạnh nối dài, phường 12, quận l0, thành phố Hồ Chí Minh theo hợp đồng bảo lãnh vay vốn số 0041.99/HĐ-BL ký ngày 23-11- 1999 đã được Phòng công chứng Nhà nước số 2 thành phố Hồ Chí Minh chứng nhận số 78898 ngày 23-11-1999. Bác yêu cầu không phát mại căn nhà số A8 (số mới l8) đường Sư Vạn Hạnh nối dài, phường 12, quận 10, thành phố Hồ Chí Minh  của bà Trần Thị Thanh Mỹ.

Sau khi xét xử sơ thẩm, cùng ngày 17-09-2001 ông Cường có đơn kháng cáo với nội dung không đồng ý phát mại căn nhà số A8 (số mới 18) đường Sư Vạn Hạnh nối dài, phường 12, quận l0, thành phố Hồ Chí Minh; bà Mỹ có đơn kháng cáo nội dung không đồng ý cho ông Cường mang  căn nhà đi bảo lãnh cho người thứ ba

Tại Bản án kinh tế phúc thẩm số 10/KTPT ngày 27-02-2003, Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định:

– Sửa một phần Bản án kinh tế sơ thẩm, chấp nhận toàn bộ yêu cầu của bên A, buộc bên B hoàn trả vốn vay và thanh toán lãi phát sinh với tổng số tiền là 903.919.900đ bao gồm nợ gốc 800.000.000đ và tiền lãi phát sinh đến ngày 10-09-2001 là 103.919.900đ.

Bên B phải tiếp tục trả lãi theo mức lãi suất nợ quá hạn của Ngân hàng Nhà nước quy định trên số nợ gốc cho đến khi thanh toán xong nợ.

– Tuyên bố hợp đồng bảo lãnh vay vốn số 0041.99/HĐ-BL ký ngày 23- 11- 1999 đã được Phòng công chứng Nhà nước số 2 thành phố Hồ Chí Minh chứng nhận số 78898 ngày 23- 11- 1999 giữa bên A, ông Nguyễn Đắc Cường và bà Hứa Thị Phấn là vô hiệu.

– Không phát mại căn nhà số A8 (số mới 18) đường Sư Vạn Hạnh nối dài, phường 12, quận 10, thành phố Hồ Chí Minh của bà Trần Thị Thanh Mỹ.

– Bên A có trách nhiệm trả lại cho bà Trần Thị Thanh Mỹ toàn bộ giấy tờ nhà số A8 (số mới 18) đường Sư Vạn Hạnh nối dài, phường 12, quận 10, thành phố Hồ Chí Minh hiện đang quản lý theo hợp đồng bảo lãnh.

Sau khi xét xử phúc thẩm, ngày 02 tháng 07 năm 2003 bên A có đơn khiếu nại giám đốc thẩm, nội dung đề nghị công nhận hợp đồng bảo lãnh vay vốn số 0041.99/HĐ-BL ngày 23-11-1999 có hiệu lực pháp luật; đề nghị Toà án đồng ý cho bên A phát mại căn nhà số A8 (số mới 18) đường Sư Vạn Hạnh nối dài, phường 12, quận 10, thành phố Hồ Chí Minh để thu hồi nợ.

Ngày 27-11-2003, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao ra Quyết định kháng nghị số 10/KN-AKT, nội dung:

Bằng các quyền được ghi trong hợp đồng uỷ quyền có công chứng ngày 06-05-1998 và sự khẳng định trong văn thư ngày 03-01-2001 gửi Ngân hàng phát triển nhà Đồng bằng Sông Cửu Long của bà Mỹ, thấy có cơ sở để kết luận: Bà Mỹ đã tự nguyện trao toàn bộ quyền sở hữu ngôi nhà số A8 (số mới 18) đường Sư Vạn Hạnh nối dài, phường 12, quận 10, thành phố Hồ Chí Minh trong thời hạn 20 năm kể từ ngày 06-05- 1998, hoặc cho tới khi bán xong căn nhà và ông Cường hoàn toàn không bị hạn chế bất cứ quyền nào trong quyền sở hữu tài sản được pháp luật quy định tại các Điều 189; 198; 201 Bộ luật Dân sự. Do đó, hành vi của ông Cường dùng căn nhà số A8 (số mới 18) đường Sư Vạn Hạnh nối dài, phường 12, quận 10 thành phố Hồ Chí Minh do bà Mỹ đứng tên chủ sở hữu làm tài sản bảo lãnh cho bên B vay tiền của bên A là không vượt quá phạm vi uỷ quyền của bà Mỹ và cũng không trái với quy định tại Điều 180 Bộ luật Dân sự: “Người không phải là chủ sở hữu cũng có quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản không thuộc quyền sở hữu của mình theo thoả thuận với chủ sở hữu tài sản đó hoặc theo quy định của pháp luật”.

Việc Toà án cấp phúc thẩm áp dụng khoản 2 Điều 366 Bộ luật Dân sự tuyên bố hợp đồng bảo lãnh bị vô hiệu là gây hậu quả thất thoát tài sản lớn của Nhà nước.

Căn cứ khoản 1, 2 Điều 75 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế, Kháng nghị Bản án kinh tế phúc thẩm số 10/KTPT ngày 27-02-2003 của Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh theo thủ tục giám đốc thẩm, đề nghị Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao sửa một phần Bản án kinh tế phúc thẩm số 10/KTPT ngày 27-02-2003 theo hướng y án sơ thẩm - công nhận hợp đồng bảo lãnh số 0041.99/HĐ-BL ngày 23-11–1999 giữa ông Nguyễn Đắc Cường, bà Hứa Thị Phấn (giám đốc bên B) và bên A là hợp đồng kinh tế hợp pháp có hiệu lực pháp luật.

Xét thấy

Căn nhà số A8 (số mới 18) đường Sư Vạn Hạnh nối dài, phường 12, quận 10, thành phố Hồ Chí Minh có trong thời kỳ hôn nhân giữa ông Cường và bà Mỹ; căn nhà này bà Mỹ đứng tên mua của Công ty xây dựng dịch vụ quận 10, thành phố Hồ Chí Minh đang chờ làm giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, đất ở. Ngày 06-05- 1998 bà Mỹ làm hợp đồng uỷ quyền cho ông Cường thay mặt bà làm các thủ tục hợp thức hoá căn nhà trên đứng tên bà Mỹ là chủ sở hữu; ngày 25-11-1998 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và giấy phép xây dựng nhà đứng tên bà Mỹ đã hoàn thành; ngày 17-08-1999 bà Mỹ và ông Cường ly hôn. Trước đó tại hợp đồng uỷ quyền ngày 06-05-1998 giữa bà Trần Thị Thanh Mỹ (bên A) và ông Nguyễn Đắc Cường (bên B) có nội dung như sau:

1. Bên B được quyền thay mặt bên A:

– Làm thủ tục hợp thức hoá nhà (xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở).

– Sau khi hợp thức hoá xong, bên A được quyền quản lý, sử dụng, mua bán, thế chấp, sang nhượng căn nhà số A8 (số mới 18) đường Sư Vạn Hạnh nối dài, phường 12, quận 10, thành phố Hồ Chí Minh.

– Trường hợp có thế chấp, nếu ông Cường không trả được nợ, tôi bằng lòng để Ngân hàng phát mại căn nhà.

2. Trong phạm vi uỷ quyền, bên B được quyền lập văn bản, ký tên trên các giấy tờ liên quan và thực hiện các quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.

Theo hợp đồng uỷ quyền này, ông Cường (bên B) chỉ được quyền thay mặt bà Mỹ “làm thủ tục hợp thức hoá nhà (xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở)...”. Sau khi hợp thức hoá nhà xong, quyền sở hữu căn nhà thuộc về bà Mỹ. Bà Mỹ (bên A) là người có quyền: “... quản lý, sử dụng, mua bán, thế chấp, sang nhượng...”. Chỉ trong trường hợp có thế chấp ông Cường không trả được nợ bà Mỹ mới đồng ý phát mại căn nhà trên để trả nợ. Do đó, việc ông Cường mang tài sản là căn nhà số A8 (số mới 18) đường Sư Vạn Hạnh nối dài, phường 12, quận 10, thành phố Hồ Chí Minh không thuộc sở hữu của mình đi bảo lãnh cho Công ty TNHH Lam Giang vay tiền của Ngân hàng phát triển nhà đồng bằng Sông Cửu Long là vượt quá giới hạn uỷ quyền và vi phạm pháp luật.

Theo biên bản làm việc với Toà án cấp sơ thẩm cũng như tại bút ký phiên toà sơ thẩm và phúc thẩm, bà Mỹ đều khai ông Cường mang căn nhà đi bảo lãnh cho Công ty TNHH Lam Giang (của bà Hứa Thị Phấn) vay tiền bà Mỹ không hề biết, điều này còn được chứng minh tại hợp đồng bảo lãnh số 0041 .99/HĐ-BL ký ngày 23-11-1999 giữa ông Nguyễn Đắc Cường, bà Hứa Thị Phấn (Giám đốc bên B) và Ngân hàng phát triển nhà đồng bằng Sông Cửu Long có tên của bà Trần Thị Thanh Mỹ là bên bảo lãnh nhưng không có chữ ký của bà Mỹ. Theo văn thư bà Mỹ gửi Ngân hàng phát triển nhà đồng bằng Sông Cửu Long ngày 03-01-2001 nội dung giao toàn quyền sở hữu nhà cho ông Cường. Nhưng tính pháp lý của văn thư này không được chứng minh (chỉ có bản phô tô). Bản thân bà Mỹ tại các lời khai có trong hồ sơ và tại bút ký phiên toà sơ thẩm, phúc thẩm cũng đều phủ nhận nội dung văn thư này. Hơn nữa, tại Bản án hình sự sơ thẩm số 630/HSST ngày 10-04-2002 đến ngày 24-05-2002 của Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh, bà Trần Thị Thanh Mỹ đã tự nguyện mang tài sản thuộc sở hữu của mình là căn nhà số A8 (số mới 18) đường Sư Vạn Hạnh nối dài, phường 12, quận 10, thành phố Hồ Chí Minh giao cho Ngân hàng Việt Hoa để trả nợ thay cho anh trai bà Mỹ là Lâm Vĩnh. Căn nhà này đã được bàn giao cho Ngân hàng Việt Hoa phát mại để thu hồi vốn. Bản án hình sự sơ thẩm nêu trên đã có hiệu lực pháp luật và ông Cường không kháng cáo.

Căn cứ vào những nhận định trên, xét thấy nội dung kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao về việc yêu cầu công nhận hợp đồng bảo lãnh số 0041.99/HĐ-BL ngày 23-11-1999 giữa ông Nguyễn Đắc Cường, bà Hứa Thị Phấn và Ngân hàng phát triển nhà đồng bằng Sông Cửu Long là không có căn cứ. Vì vậy, không có căn cứ pháp luật để chấp nhận Kháng nghị số 10/KN- AKT ngày 27-11-2003 của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đối với Bản án kinh tế phúc thẩm số 10/KTPT ngày 27-02-2003 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh.

Bởi các lẽ trên và căn cứ khoản 1 Điều 80 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế,

Quyết định

Bác Kháng nghị số 10/KN- AKT ngày 27-11-2003 của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và giữ nguyên Bản án kinh tế phúc thẩm số 10/KTPT ngày 27-02-2003 của Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh.

Lý do bác Kháng nghị của Viện trưởng Viện Kiểm sát và giữ nguyên Bản án phúc thẩm:

– Nội dung Kháng nghị của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao về việc yêu cầu công nhận hợp đồng bảo lãnh số 0041.99/HĐ- BL ngày 23/11/1999 giữa ông Nguyễn Đắc Cường, bà Hứa Thị Phấn và Ngân hàng phát triển nhà đồng bằng sông Cửu Long là không có căn cứ.

Quyết định số 04/2004/HĐTP-KT Ngày 27-04-2004

về vụ án tranh chấp hợp đồng mua bán lắp đặt dây chuyền chế biến cà phê

Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao

.....................

Tại phiên toà ngày 27-04-2004 xét xử giám đốc thẩm vụ án kinh tế về tranh chấp hợp đồng mua bán lắp đặt dây chuyền chế biến cà phê giữa:

Nguyên đơn: Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk.

Có trụ sở tại số 54 Nguyễn Chí Thanh, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đăk Lăk.

Bị đơn: Công ty cà phê EaSim

Có trụ sở tại xã Ea Ktuar, huyện KRông Ana, tỉnh Đăk Lăk.

NHậN THấY

Ngày 04-09-1997 giữa Nông trường cà phê EASIM (nay là Công ty cà phê EASIM, gọi tắt là bên A) do ông Lê Hữu Hiên, chức vụ Giám đốc làm đại diện và Xí nghiệp sửa chữa ô tô 3/2 Đăk Lăk (Nay là Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk, gọi tắt là bên B) do ông Nguyễn Xuân Hồng, chức vụ giám đốc làm đại diện đã cùng nhau ký kết hợp đồng kinh tế số 39/HĐKT có nội dung chính như sau:

Bên B nhận chế tạo hệ thống chế biến cà phê cho bên A gồm các dây chuyền thiết bị sau:

1. Dây chuyền chế biến cà phê tươi công suất 10 tấn/giờ.

2- Dây chuyền sấy cà phê thóc 16 m^3 /mẻ.

- Hệ thống chế biến cà phê được chế tạo phải đồng bộ theo dây chuyền đã được phê duyệt và chấp nhận. Đảm bảo sản phẩm chế biến đạt tiêu chuẩn quy định TCVN 1413 về chế biến cà phê.

- Thời gian bảo hành 2 năm, kể từ ngày nghiệm thu thiết bị.

- Giá toàn bộ hệ thống bao gồm thiết bị, lắp đặt chạy thử, nghiệm thu hướng dẫn sử dụng, chuyển giao công nghệ là: 948.000.000 đồng.

- Thanh toán: sau khi ký hợp đồng, bên A cho bên B ứng 30% giá trị hợp đồng; sau khi nghiệm thu bàn giao thanh toán tiếp 60%; hết thời gian bảo hành, thanh toán phần còn lại. Thời gian nghiệm thu bàn giao thiết bị ngày 30-10-1997.

Thực hiện hợp đồng: Bên B đã tiến hành chế tạo và lắp đặt thiết bị chế biến cà phê tại xưởng chế biến cà phê của bên A.

Ngày 24-12-1997 hai bên tiến hành nghiệm thu bước 1. Kết luận dây chuyền chế biến cà phê lắp đặt chưa hoàn chỉnh.

Ngày 25-12-1998 hai bên trực tiếp làm việc xử lý tồn tại hệ thống chế biến ướt và lò sấy. Bên A đồng ý để bên B bổ sung một số thiết bị để đưa dây chuyền vào hoạt động tốt.

Ngày 25-01-2000 Tổng công ty cà phê Việt Nam có văn bản số 26/TCT chỉ đạo nghiệm thu dây chuyền chế biến cà phê đưa vào sử dụng, sau khi đã cho tiến hành chạy thử dây chuyền, khảo nghiệm chất lượng chế biến cà phê 3 lần.

Ngày 27-01-2000 hai bên tiến hành bàn giao dây chuyền chế biến cà phê và đã lập biên bản bàn giao với nội dung: các bộ phận được lắp đặt đầy đủ như hợp đồng đã ký, thiết bị hoạt động ổn định không xảy ra sự cố gì, chất lượng chế biến đạt yêu cầu. Hội đồng nhất trí nghiệm thu công trình; Bên B nhận bảo hành thiết bị 02 vụ chế biến tiếp theo 2000 và 2001. Sau khi ký biên bản nghiệm thu bàn giao công trình, bên A đã thanh toán cho bên B 95% giá trị công trình. Phần còn lại 5% được giữ lại để ràng buộc trách nhiệm bảo hành trong 2 vụ tiếp theo, hết thời gian bảo hành sẽ thanh toán đủ.

Ngày 12- 12-2001 Đội chế biến và xưởng trưởng Xưởng chế biến cà phê Công ty cà phê EASIM đã xác nhận Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk bảo hành xong dây chuyền chế biến cà phê.

Phần thanh toán:

Tổng giá trị hợp đồng là 948.000.000 đồng, bên A đã thanh toán cho bên B tổng số 821.376.000 đồng. Hiện bên A còn nợ bên B 126.600.000 đồng tiền gốc (chưa tính lãi và các phần phát sinh ngoài hợp đồng).

Ngày 26-01-2002 sau khi nghiệm thu tổng thể dây chuyền chế biến cà phê, bên B lập quyết toán đính kèm hoá đơn bán hàng yêu cầu bên A thanh toán số tiền còn lại theo khối lượng công việc đã nghiệm thu. Bên A từ chối không chấp nhận hồ sơ quyết toán của bên B.

Sau nhiều lần thương lượng không có kết quả, ngày 10-06-2002 bên B có đơn kiện đối với bên A tại Toà án nhân dân tỉnh Đăk Lăk với yêu cầu buộc bên A phải thanh toán số tiền còn thiếu: 126.600.000 đồng nợ gốc theo hợp đồng và 31.311.000 đồng phát sinh ngoài hợp đồng, tổng cộng cả hai khoản là: 157.934.200 đồng.

Ngày 04-09-2002 bên B có đơn bổ sung xin rút yêu cầu đòi số nợ phát sinh ngoài hợp đồng là 31.311.000 đồng và yêu cầu được tính lãi số tiền 126.600.000 đồng mà bên A chưa thanh toán.

Tại Bản án kinh tế sơ thẩm số 06/KTST ngày 30-09-2002, Toà án nhân dân tỉnh Đăk Lăk đã quyết định:

- Buộc Công ty cà phê EASIM phải trả cho Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk số tiền: 154.893.000 đồng, trong đó:

Nợ gốc: - 126.600.000 đồng.

Lãi: - 28.293.000 đồng.

án phí: - Công ty cà phê EASIM phải nộp 7.195.720 đồng án phí kinh tế sơ thẩm.

-  Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk được nhận lại 3.660.000 đồng tiền tạm ứng án phí.

Ngày 08-10-2002 Công ty cà phê EASIM có đơn kháng cáo đề nghị Toà án cấp phúc thẩm xem xét hợp đồng bị vô hiệu toàn bộ và buộc Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk phải nhận lại dây chuyền chế biến cà phê, vì dây chuyền này chưa được đưa vào hoạt động. Ngày 18-10-2002 Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đăk Lăk ra kháng nghị số 40 đề nghị Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng huỷ Bản án sơ thẩm nêu trên, giao hồ sơ vụ án cho Toà án nhân dân tỉnh Đăk Lăk giải quyết vụ án lại từ đầu.

Tại Bản án kinh tế phúc thẩm số 03/2003/KTPT ngày 01-8-2003, Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng đã quyết định:

Hợp đồng kinh tế số 39/HĐKT ngày 04-07-1997 giữa Công ty cà phê EASIM và Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk bị vô hiệu toàn bộ.

Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk hoàn trả cho Công ty cà phê EASIM số tiền 821.376.000 đồng. Công ty cà phê EASIM hoàn trả cho Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk dây chuyền chế biến cà phê tươi và dây chuyền sấy cà phê thóc đã lắp đặt.

Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk phải chịu 6.064.000 đồng án phí kinh tế sơ thẩm.

Ngày 02-08-2003 Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk có đơn khiếu nại đề nghị xem xét lại vụ án theo thủ tục giám đốc thẩm.

Ngày 25-02-2004, Chánh án Toà án nhân dân tối cao có kháng nghị số 02/2004/KT-TK đối với Bản án kinh tế phúc thẩm số 03/2003/KTPT ngày 01-08-2003 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng; đề nghị Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm sửa Bản án kinh tế phúc thẩm nêu trên, buộc Công ty cà phê EASIM phải thanh toán trả cho Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk số tiền còn thiếu theo hợp đồng là 126.600.000 đồng.

Tại Kết luận số 02/KL-AKT ngày 05 tháng 04 năm 2004, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao đề nghị Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao xử huỷ Bản án kinh tế sơ thẩm số 06/KTST ngày 30-09-2002 của Toà án nhân dân tỉnh Đăk Lăk và Bản án kinh tế phúc thẩm số 03/2003/KTPT ngày 01-08-2003 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng, giao hồ sơ vụ án về Toà án nhân dân tỉnh Đăk Lăk để xác minh và xét xử theo thủ tục chung.

Tại phiên toà giám đốc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân tối cao đề nghị Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao sửa Bản án kinh tế phúc thẩm số 03/2003/KTPT ngày 01-08-2003 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng theo hướng buộc Công ty cà phê EASIM phải thanh toán trả cho Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk số tiền còn thiếu theo hợp đồng là 126.600.000 đồng.

XéT THấY

Theo hợp đồng kinh tế số 39/HĐKT ký ngày 04-09-1997 giữa Nông trường cà phê EASIM (nay là Công ty cà phê EASIM) với Xí nghiệp sửa chữa ô tô 3/2 Đăk Lăk (nay là Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk) thì công việc mà hai bên thoả thuận là Xí nghiệp sửa chữa ô tô 3/2 Đăk Lăk nhận chế tạo, lắp đặt chạy thử, nghiệm thu, hướng dẫn sử dụng, chuyển giao công nghệ hệ thống chế biến cà phê cho Nông trường cà phê EASIM, gồm các dây chuyền thiết bị:

1- Dây chuyền chế biến cà phê tươi công suất l0 tấn/giờ;

2- Dây chuyền sấy cà phê thóc 16 m^3/mẻ.

Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, thì Xí nghiệp sửa chữa ô tô 3/2 Đăk Lăk là doanh nghiệp đoàn thể thuộc Ban Tài chính quản trị Tỉnh uỷ ĐăkLăk, sau đó được đổi tên thành Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk (Quyết định số 2613/QĐ-UB ngày 10-12- 1997 của Uỷ ban nhân dân tỉnh Đăk Lăk). Trước thời điểm ký hợp đồng số 39/HĐKT nêu trên, ngày 22-07- 1997 Xí nghiệp sửa chữa ô tô 3/2 Đăk Lăk được Sở Công nghiệp tỉnh Đăk Lăk cấp giấy chứng chỉ hành nghề công nghiệp với nội dung được phép hành nghề: ''thiết kế, thi công các sản phẩm cơ khí công, nông nghiệp''. Tại giấy chứng chỉ hành nghề này đã ghi: chứng chỉ hành nghề là điều kiện để được cấp giấy phép kinh doanh. Theo giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 200793 do Sở kế hoạch và đầu tư tỉnh Đăk Lăk cấp ngày 05-01-1998 cho Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk thì kể từ khi đăng ký, bổ sung ngành nghề kinh doanh, Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk đã không bổ sung ngành, nghề: thiết kế, thi công các sản phẩm cơ khí công, nông nghiệp. Theo quy định tại Điều 6 Nghị định số 38-CP ngày 28-04-1997 của Chính phủ về sửa đổi và bổ sung một số điều của Nghị định số 50-CP ngày 28-06- 1996 của Chính phủ về thành lập, tổ chức lại, giải thể và phá sản doanh nghiệp Nhà nước thì doanh nghiệp của các tổ chức Đảng được thực hiện theo Luật doanh nghiệp Nhà nước. Theo quy định tại điểm 1 Điều 11 Luật doanh nghiệp Nhà nước năm 1995 thì doanh nghiệp Nhà nước có nghĩa vụ:'' Đăng ký kinh doanh và kinh doanh đúng ngành nghề đã đăng ký...''. Như vậy, tại thời điểm ký hợp đồng số 39/HĐKT, cũng như trong quá trình thực hiện hợp đồng và đến trước thời điểm phát sinh tranh chấp, Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk vẫn chưa có đăng ký kinh doanh để thực hiện công việc đã thoả thuận trong hợp đồng. Do đó, việc Toà án cấp phúc thẩm kết luận hợp đồng kinh tế số 39/HĐKT ký ngày 04-09-1997 giữa hai bên vô hiệu toàn bộ là phù hợp với quy định tại điểm b khoản 1 Điều 8 Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế. Tuy nhiên, việc Toà án cấp phúc thẩm buộc Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk phải hoàn trả số tiền đã nhận là 821.376.000 đồng cho Công ty cà phê EASIM và buộc Công ty cà phê EASIM phải hoàn trả hệ thống dây chuyền chế biến cà phê tươi, sấy cà phê thóc cho Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk là không đúng với hướng dẫn tại điểm b.1 mục 1 phần II Nghị quyết số 04/2003/NQ-HĐTP ngày 27-05-2003 của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao ''hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật trong việc giải quyết các vụ án kinh tế", bởi các lý do: vì hai dây chuyền cà phê này đã được Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk chế tạo, lắp đặt từ năm 1997; ngày 08-06-1999 hai bên đã lập chung tờ trình số 66/TT gửi Tổng công ty cà phê Việt Nam với nội dung: xin hoàn thiện một số chi tiết thiết bị và giúp cho hai đơn vị có điều kiện thanh toán chi phí đã đầu tư thi công công trình. Tại Tờ trình này hai bên cùng khẳng định: ''Đánh giá chất lượng sản phẩm: chất lượng chế biến đạt yêu cầu xuất khẩu, vụ chế biến 1998 - 1999 chế biến được 100 tấn cà phê nhân thóc khô đã được xuất bán...''. Mặt khác, tại biên bản nghiệm thu thiết bị chế biến cà phê lập ngày 27-01-2000, hai bên còn xác định hệ thống chế biến cà phê đạt chất lượng, các bộ phận được lắp đặt đúng như hợp đồng đã ký. Như vậy, hai dây chuyền cà phê này đã được Công ty cà phê EASIM đưa vào khai thác, sử dụng và đã chế biến được cà phê để xuất bán; do đó, không thể coi hai dây chuyền cà phê đã lắp đặt tại Công ty cà phê EASIM chưa được đưa vào khai thác, sử dụng, được bảo quản nguyên vẹn như Bản án kinh tế phúc thẩm số 03/2003/KTPT ngày 01-08-2003 của Toà phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng đã nhận định. Trong trường hợp này, Công ty cà phê EASIM phải thanh toán số tiền còn thiếu theo hợp đồng cho Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk và không phải chịu tiền lãi do chậm thanh toán.

Bởi các lẽ trên, căn cứ vào khoản 2 Điều 80 Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế,

QUYếT ĐịNH

Tuyên bố hợp đồng kinh tế số 39/HĐKT ngày 04-09-1997 giữa Nông trường cà phê EASIM (nay là Công ty cà phê EASIM) và Xí nghiệp sửa chữa ô tô 3/2 Đăk Lăk (nay là Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk) bị vô hiệu toàn bộ.

Buộc Công ty cà phê EASIM phải thanh toán trả cho Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk số tiền còn thiếu theo hợp đồng là  126.600.000 đồng (một trăm hai mươi sáu triệu sáu trăm nghìn đồng).

án phí: Công ty cà phê EASIM phải nộp 6.064.000 đồng án phí kinh tế sơ thẩm được trừ đi 200.000 đồng tạm ứng án phí kinh tế phúc thẩm theo biên lai thu tiền số 009729 ngày 16-10-2002 của Phòng thi hành án tỉnh Đăk Lăk, còn phải nộp 5.864.000 đồng (năm triệu tám trăm sáu mươi tư nghìn đồng).

- Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk phải nộp 1.414.550 đồng án phí kinh tế sơ thẩm đối trừ số tiền tạm ứng án phí kinh tế sơ thẩm là 3.660.000 đồng theo biên lai thu tiền số 009709 ngày 02-07-2002 của Phòng thi hành án tỉnh Đăk Lăk, còn được nhận lại 2.245.450 đồng (hai triệu hai trăm bốn mươi lăm nghìn bốn trăm năm mươi đồng).

Lý do tuyên bố Hợp đồng kinh tế vô hiệu:

- Tại thời điểm ký hợp đồng số 39/HĐKT cũng như quá trình thực hiện hợp đồng và đến trước thời điểm phát sinh tranh chấp, Công ty cơ khí ô tô 3/2 Đăk Lăk vẫn chưa có đăng ký kinh doanh để thực hiện công việc đã thoả thuận trong hợp đồng.