www.thuvien-ebook.com

PHÁP HOA CHƯ GIA

Tỳ Kheo Thích Minh Chuẩn

tambao chuyển ebook

Mục Lục

www.thuvien-ebook.com

PHÁP HOA CHƯ GIA

Tỳ Kheo Thích Minh Chuẩn

tambao chuyển ebook

Mục Lục

Văn Tác Bạch

Phát Nguyện Sưu Khảo Kinh Pháp Hoa

Tỳ Kheo Thích Minh Chuẩn

Ngôi Vua Của Các Bộ Kinh

Tổng Hợp Đặt Tựa Đề

Sao Trích Lục Nguyên Văn

CHƯƠNG I

A. TÂM NGUYỆN CỦA CHƯ TÔN ĐỨC VỀ KINH PHÁP HOA

01.Hòa Thượng Thích Trí Tịnh

02.Pháp Sư Chấn Đán-Siêu Trần

03.Hòa Thượng Thích Minh Lễ

04.Hòa Thượng Thích Từ Thông

05.Thượng Tọa Thích Thiện Trí

06.Tỳ Kheo Thuần Giác

07.Học Viện Phật Giáo Việt Nam Tại Huế

08.Thượng Tọa Thích Chơn Thiện

09.Hoà Thượng Thích Thông Bửu

B.TỔNG QUÁT YẾU LƯỢC VỀ KINH PHÁP HOA

1.KINH ĐƯỢC LƯU TRUYỀN, LƯU THÔNG TRÊN THẾ GIỚI

2.CỔ ĐỨC PHIÊN DỊCH KINH VÀ LẬP TÔNG PHÁP HOA

*Pháp Hoa Tông

(1) “Pháp Hoa Tam Muội Kinh” 6 quyển

(2) “Tát Vân Phần Đà Lị Kinh” 6 quyển

(3) “Chánh Pháp Hoa” 10 quyển

(4) “Phương Đẳng Pháp Hoa Kinh” 5 quyển

(5) “Diệu Pháp Liên Hoa Kinh” 7 quyển

(6) “Thiêm Phẩm Diệu Pháp Liên Hoa Kinh” 7 quyển

*Thiên Thai Tông Đời Nhà Tùy (589-618)

3.TIỂU SỬ CHƯ TỔ SÁNG LẬP TÔNG THIÊN THAI

1) Ngài Tuệ Văn

2) Ngài Huệ Tư (515 – 577)

3) Ngài Trí Khải (538 – 597)

4) Ngài Quán Đính (561-632)

5) Ngài Pháp Tạng Tổ Của Tam Luận Tông

4. CỔ ĐỨC ĐUA NHAU CHÚ THÍCH, SỚ GIẢI KINH

5. CUƠNG LÃNH YẾU CHỈ LÝ THÚ CỦA KINH

6. YẾU CHỈ CỦA PHẨM MỤC

NỘI DUNG

1)VỀ CHÂN LÝ

2)VỀ LÝ TƯỞNG

BIỂU ĐỒ SO SÁNH

7. ĐIỀU KIỆN GIẢNG NÓI KINH PHÁP HOA

8. ĐIỀU KIỆN ĐỂ ĐẾN VỚI KINH PHÁP HOA

1) Điều kiện thứ nhất: CHƯ PHẬT HỘ NIỆM

2. Điều Kiện Thứ Hai: GIEO TRỒNG CĂN LÀNH

3) Điều kiện thứ ba: VÀO TRONG CHÁNH ĐỊNH

9.NGHE GIẢNG, ĐỌC TỤNG, THỌ TRÌ KINH CẢM ỨNG LINH NGHIỆM

(a)SỰ TỤNG TRÌ

(b)LÝ TỤNG TRÌ

CHƯƠNG II

NGUỒN GỐC KINH PHẬT

KẾT TẬP KINH ĐIỂN

SỰ LƯU TRUYỀN CỦA KINH PHẬT

A. KHẢO VỀ LỊCH SỬ KINH

1.NƠI CHỐN NÓI KINH

2.NGUỒN GỐC XUẤT XỨ BỘ KINH

3.LỊCH SỬ THÀNH LẬP

B.PHIÊN DỊCH VÀ CHÚ THÍCH KINH

1.NGUYÊN BẢN PHẠN NGỮ

2.PHIÊN DỊCH KINH PHÁP HOA

a) Từ Đời Tây Tấn Đến Đời Nhà Tùy

b) Sự Nghiệp Dịch Kinh Pháp Hoa

c) Kinh Pháp Hoa Nguyên Chữ Phạn (Sankrit)

I. KINH PHÁP HOA BẰNG CHỮ HÁN

BẢN TỔNG HỢP ĐỐI CHIẾU A

BẢN TỔNG HỢP ĐỐI CHIẾU B

BẢN TỔNG HỢP ĐỐI CHIẾU C

BẢN TỔNG HỢP ĐỐI CHIẾU D

II. KINH PHÁP HOA BẰNG TIẾNG TÂY TẠNG

III. KINH PHÁP HOA BẰNG TIẾNG TÂY HẠ

IV. KINH PHÁP HOA BẰNG TIẾNG TRIỀU TIÊN

V. KINH PHÁP HOA BẰNG TIẾNG QUẢNG CHÂU

VI. KINH PHÁP HOA BẰNG TIẾNG ĐỨC VÀ TIẾNG THỔ NHĨ KỲ

VII. KINH PHÁP HOA BẰNG TIẾNG ANH

VIII. KINH PHÁP HOA BẰNG TIẾNG PHÁP

IX. KINH PHÁP HOA BẰNG TIẾNG NHẬT

XI. KINH PHÁP HOA BẰNG TIẾNG VIỆT NAM

1) Thời Kỳ Chữ Hán

2) Thời Kỳ Chữ Nôm

3) Thời Kỳ Quốc Ngữ

BẢN TỔNG HỢP THỜI KỲ QUỐC NGỮ

CHƯƠNG III

*PHÁP HOA TÔNG HAY LÀ THIÊN THAI TÔNG

I. DUYÊN KHỞI LẬP TÔNG

II. TÔNG CHỈ VÀ GIÁO LÝ CĂN BẢN

CHƯ PHÁP DUY NHẤT TÂM

1. Kiến Tư Hoặc

2. Trần Sa Hoặc

3. Vô Minh Hoặc

3 PHÁP QUÁN

1. Không Quán

2. Giả Quán

3. Trung Quán

IV. QUẢ VỊ TU CHỨNG

A. LỤC TỨC PHẬT

1. Lý Tức Phật

2. Danh Tự Tức Phật

3. Quán Hạnh Tức Phật

4. Tương Tợ Tức Phật

5. Phần Chứng Tức Phật

6. Cứu Cánh Tức Phật

B. BA TRÍ

1. Nhất Thiết Trí

2. Đạo Chủng Trí

3. Nhất Thiết Chủng Trí

C. BA ĐỨC

1. Đức Pháp Thân

2. Đức Bát Nhã

3. Đức Giải Thoát

V. KẾT LUẬN

* THIÊN THAI TÔNG TRẢI QUA CÁC TRIỀU ĐẠI

*THIÊN THAI TÔNG ĐỜI NHÀ TÙY (589-618)

Ngũ Thời

Tám Giáo Truyền Thừa

* TIỂU SỬ CHƯ TỔ SÁNG LẬP TÔNG THIÊN THAI

1. Ngài Tuệ Văn

2. Ngài Tuệ Tư (515-577)

* THIÊN THAI TÔNG ĐỜI NHÀ ĐƯỜNG (618-907)

A. VỊ TRÍ KINH PHÁP HOA

1. Căn Bản Pháp Luân

2. Chi Mạt Pháp Luân

3. Nhiếp Mạt Quy Bổn Pháp Luân

B. ĐẠI CƯƠNG KINH PHÁP HOA

C. PHÁP HOA TAM ĐẠI BỘ CỦA TRÍ KHẢI ĐẠI SƯ

(a) Trước Hết Nói về Giáo Phán

(b) Thứ Hai Là “Giáo Lý” Trong “Giáo Tướng Môn”

(c) Thứ Ba Là Phần “Diệu Hành” Thuộc “Quán Tâm Môn”

D. NHỨT TÂM TAM QUÁN

E. NGŨ TRÙNG HUYỀN NGHĨA.

BIỂU ĐỒ NGŨ TRÙNG HUYỀN NGHĨA 1

BIỂU ĐỒ NGŨ TRÙNG HUYỀN NGHĨA 2

F. MINH CƯƠNG TÔNG

1. KHỞI Ý TỰA KINH

(a) Thù Nhân Thỉnh

(b) Phá Nghi Chấp

(c) Chương Ký Hành

(d) Lợi Kim Hậu

(e) Hiển Thời Cơ

2. MINH TÔNG CHỈ KINH

(a) Lấy Kinh Tông

(b) Phá Tánh Tông

(c) Phá Tướng Tông

(d) Hiển Thật Tông

G. NGHĨA TUYỆT ĐỐI DIỆU CỦA PHÁI THIÊN THAI

H. THỪA QUYỀN THẬT VÀ THÂN QUYỀN THẬT CỦA NGÀI GIA TƯỜNG

I. NGÀI TỪ ÂN NÓI VỀ CẢNH HẠNH QUẢ

J. GIÁO LÝ HẠNH QUẢ

1. PHẦN KHAI PHẬT TRI KIẾN

a) Pháp Thuyết Châu

b) Dụ Thuyết Châu

c) Nhân Duyên Thuyết Châu

2. THỊ PHẬT TRI KIẾN

a) Trình Bày Lý Pháp Hoa

b) Hoàn Thành Diệu Giải Pháp Hoa

c) Hiểu Lý Xong Thực Hành và Lưu Truyền

3. PHẦN NGỘ PHẬT TRI KIẾN

(1) Chánh Thuyết Về Diệu Hạnh

(2) Truyền Bá Về Diệu Hạnh

4. PHẦN THỂ NHẬP PHẬT TRI KIẾN

(1) Chứng Quả Tự Lợi

(2) Chứng Quả Lợi Tha

(3) Chứng Quả Tự Và Lợi Tha

CHƯƠNG IV

A. TỰA ĐỀ KINH

B. GIẢI THÍCH TOÀN ĐỀ KINH

1. DIỆU PHÁP LIÊN HOA KINH

2. GIẢI THÍCH TOÀN ĐỀ KINH

3. QUÁN XUYẾN NGHĨA TOÀN KINH

4. GIẢI PHẨM KINH ĐẮC DANH

a. Trước Giải Kinh Đắc Danh

b. Kế Tiếp Là Giải Phẩm Mà Đắc Danh

5. TỔNG TỰ

C. GIẢI THÍCH VỀ TÊN KINH

1. Các Trường hợp Đặt Tên Kinh

2. Đặt Tên Kinh Theo Bây Giờ

3. Đề Hiệu Đủ Và Lược

4. Ý Nghĩa Tên KInh

D. PHÂN TÁCH DANH NGHĨA

1. Giải Thích Đề Kinh

2. Tên Kinh

3. Đại Thừa Diệu Pháp Liên Hoa Kinh

E. KINH

PHÂN TÁCH DANH NGHĨA

A. ĐẠI THỪA

B. DIỆU PHÁP (Saddharma)

C. LIÊN HOA (Hoa Sen)

1) Từ Bổn Hiện Ra Tích

2) Vạch Rõ Tích Để Trình Bày Bổn

3) Bỏ Tích Lập Lại Bổn

D. KINH

CHƯƠNG V

I. NỘI DUNG KINH PHÁP HOA

II. BỐ CỤC KINH PHÁP HOA

A. THỨ TỰ CÁC PHẨM TRONG KINH

1. Trình Bày Thứ Lớp Của Phẩm

2. Chia Khoa Phán Mục

3. Thứ Tự Các Phẩm Trong Kinh

4. Tổng Phán Phẩm Mục

5. Tổng Khoa Kinh Pháp Hoa

BIỂU ĐỒ TỔNG KHOA PHÁP MÔN 2 MÔN 6 ĐOẠN (1)

BIỂU ĐỒ TỔNG KHOA PHÁP HOA 2 MÔN 6 ĐOẠN (2)

6. Nội Dung Kinh Pháp Hoa

7. Sự Hình Thành Và Phận Định Các Phẩm

a. Văn Thể Và Các Giai Đoạn Hình Thành Trong Kinh Pháp Hoa

B. SỰ PHÂN ĐỊNH CÁC PHẨM TRONG KINH

8. BỐ CỤC KINH PHÁP HOA

(A). PHÂN CHIA ĐỀ MỤC

(B). BỐ CỤC

I. Tích Môn

II. Bố Cục Phần Tích Môn

III. Bổn Môn

IV. Bố Cục Nội Dung Phần Bổn Môn

(C). KHOA CHÚ

(D) PHÂN TÍCH

III. ĐẠI Ý MỖI PHẦN

1. THÍCH KINH VĂN

2. BỐN TRÙNG, BA PHẦN

BIỂU ĐỒ BỐN TRÙNG BA PHẦN

3. DIÊU TẦN TAM TẠNG PHÁP SƯ CƯU MA LA THẬP DỊCH

4. ĐẠI Ý MỖI PHẨM – PHÂN TÍCH CỦA HT THÍCH TRÍ TỊNH VÀ TT THÍCH CHƠN THIỆN

H.T Thích Trí Tịnh

(Pháp Hoa Cương Yếu)

A. Phần Tổng Hiển

1. Tự Phẩm

TT Thích Chơn Thiện

(Tư Tưởng Kinh Pháp Hoa)

* Phẩm Tựa (Phẩm Thứ Nhất)

HT Thích Trí Tịnh

(Pháp Hoa kInh Cương yếu)

B. PHẦN KHAI PHẬT TRI KIẾN

2. Phương Tiện Phẩm

TT THÍCH CHƠN THIỆN

( Tư Tưởng Kinh Pháp Hoa)

II. Phẩm Phương Tiện Thứ Hai ( Expedient)

HT Thích Trí Tịnh

(Pháp Hoa Kinh Cương yếu)

3. Phẩm Thí Dụ

TT Thích Chơn Thiện

(Tư Tưởng Kinh Pháp Hoa)

III. Phẩm Thí Dụ (Phẩm Thứ Ba)

IV. KINH ĐẠI THỪA VÔ LƯỢNG NGHĨA

PHÁT NGUYỆN VĂN

KINH SAÙCH THAM KHAÛO

CUNG NGHING KÍNH MỪNG LỄ VÍA ĐỨC

THÍCH CA THÀNH ĐẠO

PL 2549-MÙNG8 THÁNG 12 ÂL-ẤT DẬU

HOÀN MÃN THÀNH TỰU PHÁP HOA CHƯ GIA

Sưu Khảo Pháp Hoa Chư Gia

Của Tỳ Kheo Thích Minh Chuẩn

tambao chuyển ebook

Văn Tác Bạch

Phát Nguyện Sưu Khảo Kinh Pháp Hoa

Tỳ Kheo Thích Minh Chuẩn

***

* Con Tyø Kheo Thích Minh Chuaån thaønh taâm, thanh tònh, cung kính ñeâ ñaàu ñaûnh leã: Möôøi phöông ba ñôøi chö Phaät, chö Toân Phaùp, chö Ñaïi Boà Taùt, chö Thanh Vaên Duyeân Giaùc, chö Hieàn Thaùnh Taêng, thöôøng truï Tam Baûo, taùc ñaïi chöùng minh, oai thaàn hoä nieäm.

* Con cung kính ñeâ ñaàu ñaûnh leã Lòch Ñaïi Toå Sö, chö Giaùc Linh Ñaïi Laõo Hoaø Thöôïng thöôïng Ñoân haï Haäu, thöôïng Trí haï Thuû, thöôïng Haønh haï Truï, thöôïng Töôøng haï Vaân, thöôïng Vieân haï Quang, thöôïng Höng haï Töø, thöôïng Long haï Ñoaøn, thöôïng Minh haï Chôn, thöôïng Phoå haï Quang, ñoàng thuyø chieáu giaùm.

* Con cung kính ñeâ ñaàu ñaûnh leã Giaùc Linh Ñaïi Laõo Hoaø Thöôïng thöôïng Hueä haï Nhöït, Toå Khai Laäp “Heä Phaùi Khaát Só Baéc Toâng Ñaïi Sö Hueä Nhöït”, caûm öùng chöùng minh.

* Con cung kính ñeâ ñaàu ñaûnh leã Giaùc Linh Ñaïi Laõo Hoaø Thöôïng thöôïng Phoå haï ÖÙng, Toå Khai Sôn Toå Ñình Linh Quang Tònh Xaù P2 - Q4 TP. HCM, caûm öùng chöùng minh.

* Con cung kính ñeâ ñaàu ñaûnh leã chö Toân Tröôûng Laõo Hoaø Thöôïng, Thöôïng Toaï, Ñaïi Ñöùc, Hieän Tieàn Ñaïi Chuùng Thieàn Ñöùc Taêng, chöùng minh chieáu giaùm.

* Con cung kính ñeâ ñaàu ñaûnh leã Ñöông Kim Linh Quang Ñöôøng Thöôïng Hoaø Thöôïng AÂn Sö thöôïng Töø haï Giang, Vieän Chuû TÑ. LQTX. Q4, chöùng minh gia hoä.

* Con nhaân kính möøng (1) Cung nghinh Ñoùn Giao Thöøa Taân Nieân Nguyeân Ñaùn AÁt Daäu 2005 (2) Leã Töôûng Nieäm Huyù Nhöït laàn thöù 22 cuûa Coá Giaùc Linh Ñaïi Laõo Hoaø Thöôïng Khai Sôn TÑ. LQTX. P2 – Q4. TP. HCM ngaøy 16 – 01 AÂL (3) Leã Töôûng Nieäm Huyù Nhöït laàn thöù 22 cuûa Coá Giaùc Linh Ñaïi Laõo Hoaø Thöôïng Phaùp Chuû Ñeä Nhöùt Truï Trì Toøng Laâm Vaïn Thieän Töï Phöôøng Phuù Thuyû, TP. Phan Thieát, tænh Bình Thuaän (4) Leã Chuùc Möøng Khaùnh Tueá Kyû nieäm naêm laàn thöù 21 ñöôïc taán phong Truï Trì TÑ. LQTX. Q4 cuûa Ñöông Kim Hoaø Thöôïng AÂn Sö Vieän Chuû ngaøy 15 – 03 AÂL AÁt Daäu.

* Con hieän an truù trong nieàm an laïc cuûa töï taâm ñaõ traûi qua 7 naêm theo HT. Vieän Chuû xuaát gia Tu Hoïc Phaät (1998 – 2005). Nhaát laø sau muøa An Cö Kieát Haï PL. 2548 Giaùp Thaân 2004 töø Toå Ñình trôû veà laïi Linh Quang Tònh Thaát xaõ Nghóa Thaønh – Baø Ròa Vuõng Taøu, phaùt nguyeän môû thôøi khoaù tu hoïc theo luaät ñònh vaøo muøa Ñoâng cuoái naêm Giaùp Thaân 2004 töø ngaøy 14 – 09 AÂL ñeán ngaøy 25 – 12 AÂL, ñaõ ñöôïc thaønh töïu vieân maõn nhö sôû caàu sôû nguyeän.

* Con hieän cuõng ñang an truù trong chaùnh nieäm phaùt nguyeän “3 naêm nhaäp thaát” muïc ñích caàu ñöôïc vaõng sanh veà Taây Phöông Cöïc Laïc Quoác cuûa Ñöùc Töø Phuï A Di Ñaø vaø ngaøy Khai Thaát cuõng chính laø ngaøy Khai Haï PL.2549 16 – 04 AÂL AÁt Daäu 2005.

* Con vôùi töï thaân, luoân thanh tònh saùm hoái tam nghieäp toäi ñeå thaáy roõ töôøng taän nhöõng thoùi hö taät xaáu toäi loãi cuûa töï taâm ñaõ taïo taùc ra; taän löïc trao doài Tam Voâ Laäu Trí Hueä Giaûi Thoaùt: GIÔÙI ÑÒNH HUEÄ; thöôøng haèng quaùn chieáu töï taâm ñöa ñeán “Taøm Quyù Tam Muoäi” treân loä trình Tu Hoïc Phaät, ñaïo cuûa baäc Thaùnh.

* Con hieän tieàn nöông oai thaàn löïc cuûa Tam Baûo, nöông chuù nguyeän cuûa Ñaïi Chuùng Taêng, nöông tinh taán löïc cuûa töï thaân vôùi taâm nguyeän chaân thaønh baùo ñaùp “4 aân” saâu naëng vaø taïo nhaân duyeân thieän laønh, thieän phaùp cho nhöõng ai ñaõ ñang seõ laø baäc Haønh Giaû Tu Hoïc Phaät, nhaát laø caùc baäc hoïc Boà Taùt Ñaïo haønh Boà Taùt Haïnh, chuyeân nghieân cöùu, thô taû, ñoïc tuïng, thoï trì KINH DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA.

* Con nay phaùt nguyeän söu taàm, sao trích luïc nguyeân baûn, y cöù cheùp laïi nguyeân vaên cuûa chö Toân Ñöùc, chö Thieàn Ñöùc Taêng, hieän tieàn ñaõ Ngoä Nhaäp vaø chöùng ñaéc Phaùp Hoa Tam Muoäi; ñaõ töøng thuyeát giaûng Phaùp Hoa; ñaõ chuù thích sôù giaûi sôù sao Phaùp Hoa; ñaõ in thaønh kinh thaønh saùch thaønh giaùo aùn, ñeå löu thoâng truyeàn baù, ñeå giaûng daïy Chaùnh Phaùp Nhö Lai: ñoù laø DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA.

* Con chæ thöïc hieän boån phaän toång hôïp ñuùc keát vaø ñaët caùc Töïa ñeà theo söï thaâm hieåu cuûa con. Sôû nguyeän naøy ñaõ nung naáu trong loøng con töø laâu, giôø ñaây con môùi quyeát taâm haï thuû coâng phu chu toaøn taâm nguyeän. Nguyeân do chính nöõa laø do moãi Ngaøi ñeàu trình baøy caùi “LOÕI CAÂY” cuûa “THAÂN CAÂY” thuoäc loaïi “GOÃ QUYÙ” nhaát treân ñôøi; caùi “Coát tuyû thaäm thaâm vi dieäu” duy nhaát cuûa “KINH PHAÙP HOA – Vua cuûa caùc boä kinh”. Nhö theá baäc haønh giaû Tu Hoïc Phaät duø laø “Taïi Gia” hay “Xuaát Gia”, muoán an truù trong caûnh giôùi naøy ñeå ngoä nhaäp, thaâm hieåu, huùt laáy nhöõng tinh hoa chôn nghóa, chaân lyù cuûa giaùo lyù, taát phaûi boû ra coâng söùc tinh löïc ñoïc nghieân cöùu töøng quyeån moät. Nay con toång hôïp ñuùc keát chung laïi “LÔØI VAØNG YÙ NGOÏC” cuûa caùc Ngaøi “Cao Taêng Thaïc Ñöùc” ñaõ bieân soaïn, chuù thích, sôù giaûi, sôù sao kinh PHAÙP HOA,. Nhö vaäy coù khaùc naøo maët trôøi, maët traêng chieáu saùng raïng ngôøi khaép nôi nôi, ñem laïi söï lôïi ích lôùn khaép caøn khoân vuõ truï. Vaø töø nôi ñaây baäc haønh giaû Tu Hoïc Phaät veà “Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh” laïi caøng “Ngoä nhaäp, thaâm hieåu, an truù Phaùp taùnh” moät caùch thöôøng truï vónh haèng hôn.

* Con duy chæ coù sôû caàu sôû nguyeän moäc maïc ñôn thuaàn nhö vaäy vaø ñaët teân cho quyeån saùch laø “PHAÙP HOA CHÖ GIA”. Ngöôõng mong chö Toân Ñöùc Hieän Tieàn Thieàn Ñöùc Taêng chöùng minh gia hoä, chöùng minh chuù nguyeän vaø ban phaùp ngöõ daïy doã daãn daét con, ñeå cho taâm con luoân luoân hoan hyõ tín thoï phuïng haønh, y giaùo phaùp ngöõ ban truyeàn maø thanh tònh doûng tieán treân con ñöôøng ñaïo.

* Con nguyeän ñem coâng ñöùc naøy hoài höôùng veà taát caû phaùp giôùi chuùng sanh ñeàu tinh taán tu haønh ñaéc “Phaùp Hoa Tam Muoäi”, voâ thoái sô taâm, thaâm nhaäp kinh taïng, trí tueä nhö haûi, theá theá thöôøng haønh Boà Taùt ñaïo, baát thoái Boà Taùt vi baïn löõ vaø ñoàng thaønh Phaät ñaïo.

Nam moâ Ñaïi Haïnh Phoå Hieàn Boà Taùt Ma Ha Taùt.

Con Tyø Kheo Thích Minh Chuaån

“Caån thuû taùc baïch”

Ngôi Vua Của Các Bộ Kinh

Tổng Hợp Đặt Tựa Đề

Sao Trích Lục Nguyên Văn

CHƯƠNG I

A. TÂM NGUYỆN CỦA CHƯ TÔN ĐỨC VỀ KINH PHÁP HOA

01.Hòa Thượng Thích Trí Tịnh

a) (Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

* Toâi töø laâu thöôøng trì tuïng “PHAÙP HOA” maõi gian lao vì vaên roäng nghóa saâu, ñoái vôùi kinh vaãn chöa coù chuùt phaàn gì ñaùng goïi laø laõnh hoäi. Töï mình ñaõ vaäy, taát laïi coù nhieàu ngöôøi cuõng theá, hoaëc hieän taïi hoaëc töông lai. Nghó mình, lo ngöôøi, nhôn ñoù môùi söu Ñoâng taàm Taây, phoûng theo caùc baûn chuù sôù cuûa Coå Ñöùc, gaéng goå cheùp quyeån “PHAÙP HOA CÖÔNG YEÁU” naøy, löôïc chæ cöông laõnh cuûa Kinh vaên, toùm baøi yeáu chæ cuûa phaåm muïc. Ngoõ haàu nhôn ñaây laøm trôï duyeân, ngöôøi trì tuïng “PHAÙP HOA” töï phaùt trí hueä laõnh hoäi lyù maàu ñaït PHAÄT TRI KIEÁN, thaønh töïu ñaïi thieän coâng ñöùc.

* Trong boä CÖÔNG YEÁU naøy veà phaàn PHAÙN thuoäc PHAÅM muïc cuøng löôïc giaûi yeáu chæ laø nöông theo cuûa Ngaøi HAÛI AÁN ÑAÏI SÖ, ñem toaøn kinh maø phaân hieäp 4 phaàn KHAI, THÒ, NGOÄ, NHAÄP Phaät Tri Kieán. Nhö treân ñaõ noùi quyeån CÖÔNG YEÁU naøy löôïc chæ cöông laõnh cuûa Kinh vaên, toùm baøy yeáu chæ cuûa phaåm muïc, thôøi ñuû bieát noäi dung ñaïi theå cuûa quyeån naøy roài.

* Trong mong ngöôøi ñoïc, LAÕNH  YÙ QUEÂN LÔØI, neáu coù sô soùt nhôø caùc baäc cao minh boå ñính ./.

HOAØ THÖÔÏNG : Thích Trí Tònh.

b) (Huyeàn Luaän veà Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa).

*  “Xaù Lôïi Phaát neân bieát ta voán laäp theä nguyeän: Muoán cho taát caû chuùng sanh ñoàng nhö ta khoâng khaùc. Nhö ta xöa ñaõ nguyeän nay ñaõ ñaày ñuû roài, ñoä taát caû chuùng sanh ñeàu khieán vaøo Phaät ñaïo”.

*  “Chö Phaät voán theä nguyeän: Ta tu haønh Phaät ñaïo muoán cho khaép chuùng sanh cuõng ñoàng ñaëng ñaïo naøy”.

*  “Chö Phaät Löôõng Tuùc Toân bieát phaùp thöôøng khoâng taùnh, Phaät chuûng theo duyeân sanh, neân noùi Phaùp Nhöùt Thöøa”.

*  “Ta cuøng vôùi Chö Phaät xuaát theá chæ moät vieäc: KHAI THÒ cho chuùng sanh NGOÄ NHAÄP Phaät Tri Kieán”.

*  “Taát caû Ñaáng Nhö Lai duøng voâ löôïng phöông tieän ñoä thoaùt caùc chuùng sanh chöùng nhaäp Phaät Trí Hueä. Neáu ngöôøi nghe Phaät Phaùp khoâng ai chaúng thaønh Phaät”.

* Maáy ñoaïn Kinh vaên treân ñaây ñuû moâ taû baûn hoaøi cuûa Thích Ca Maâu Ni Phaät vaø cuûa thaäp phöông Tam Theá Chö Phaät vì taát caû moïi loaøi chuùng sanh maø xuaát theá. Ñoàng thôøi cuõng laø bao quaùt noäi dung cuûa Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa vaäy.

* Taäp Huyeàn Luaän veà Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh naøy cuûa Thaùi Hö Ñaïi Sö, nay ñöôïc Ñaïi Ñöùc Minh Leã dòch ra Vieät Vaên, roài Ñaïi Ñöùc laïi töï lo aán loaùt löu haønh, thaät laø ñoäc löïc laøm caû hai coâng raát lôùn: Phaùp thí vaø Taøi thí. Ñaïi Ñöùc coù nhaõ yù nhôø toâi kieåm chaùnh baûn dòch vaø xin lôøi töïa. Muoán taùn thaùn coâng ñöùc voâ löôïng naøy, toâi hoan hyû coù ít lôøi ghi treân vaø traân troïng giôùi thieäu taäp naøy vôùi toaøn theå töù chuùng./.

02.Pháp Sư Chấn Đán-Siêu Trần

(Huyeàn Luaän veà Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa)

* Nay Ñaïi Ñöùc Minh Leã trong khi nghieân cöùu quyeån “Huyeàn Luaän veà Kinh Phaùp Hoa” taâm laõnh thaàn hoäi môùi dòch sang Vieät Vaên ñeå laøm kim chæ nam trôï giuùp cho caùc vò ñoàng thích dieäu nghóa PHAÙP HOA, coù leõ ñieàm ñaïi giaùo PHAÙP HOA ñöôïc truøng höng ôû ñaát  VIEÄT NAM chaêng ?

* Nhöng toâi cuõng ñöôïc bieát gaàn ñaây coù haøng theá ñeá hoïc giaû chæ y cöù vaøo ñoâi maét thòt ñeå suy löôøng Phaät Phaùp ñoái vôùi nhöõng caûnh giôùi khoâng theå duøng taâm tö suy löôøng ñöôïc nhö caùc moân thaàn thoâng, ñieàm laï ..v..v.. trong kinh ñieån Ñaïi Thöøa hoï cho laø töôïng tröng,  nguï yù tieâu bieåu khoâng phaûi thaät höõu ……

* Thöông thay ! ñaây laø theá trí bieän thoâng chöa theå nhaäp dieäu caûnh Nhöùt thöøa. Ngay nhö haøng Sô ñòa Boà Taùt haõy coøn chöa bieát gì veà caûnh giôùi cuûa Nhò ñòa huoáng chi hoï laø Baïc ñòa phaøm phu !.

* Mong moûi raèng baäc Hieàn ñöông thôøi, hy voïng caùc Ngaøi chôù theå theo phöông phaùp khaûo saùt theá tuïc ñeå pheâ phaùn sai laïc Ñaïi thöøa, ñoù cuõng laø ñieàu heát söùc may maén cho toâi./.

03.Hòa Thượng Thích Minh Lễ

(Huyeàn Luaän veà Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa)

* Gaàn ñaây Ngaøi Thaùi Hö Ñaïi Sö, moät cao Taêng Trung Hoa caän ñaïi coù ñeå hai di tröôùc veà Phaùp Hoa laø Phaùp Hoa Dieãn Giaûng Luïc vaø Phaùp Hoa Kinh Huyeàn Luaän. Boä Huyeàn Luaän tuy ngaén nhöng noùi leân ñöôïc cuõng nhö laøm saùng toû nhieàu ñieåm quan troïng trong kinh, lôøi vaên laïi giaûn dò raát gaàn guõi vôùi ñaïi chuùng hieän ñaïi.

* Huyeàn töùc Huyeàn tö, nghóa laø suy töôûng, luaän laø huyeàn neân naëng veà tö töôûng nhöng laïi bao goàm caùc phaàn khaûo saùt coù taùnh caùch lòch söû cuõng nhö vaøi caâu chuyeän caùc vò trì tuïng Kinh Phaùp Hoa ñöôïc hieäu nghieäm ñeå khuyeán khích veà maët haønh trì, chæ maáy möôi trang huyeàn luaän laïi noùi ñöôïc nhieàu ñieàu, lyù do naøy ñaõ thuùc ñaåy toâi phieân dòch ra Vieät Vaên coát ñeå giuùp ñôõ ngöôøi thích tìm hieåu veà Phaùp Hoa cuõng nhö ngöôøi hoïc Phaät trong böôùc ban ñaàu.

* Trong vaên coù vaøi choã Ngaøi Thaùi Hö trích giaûng töø Kinh hay vaøi danh töø Phaät hoïc, toâi boå tuùc Phaïn ngöõ keøm beân ñeå tieän cho nhöõng ai thích truy nguyeân ngay nhöõng lôøi naøy baèng tieáng Phaïn. Vieäc laøm naøy khoâng phaûi laø caàu kyø maø chæ laø böôùc ñaàu nhen nhuùm moät söï kieän ñaõ quaù muoän maøng: nghieân cöùu Phaïn ngöõ. Muoän vì giôùi Phaät hoïc treân theá giôùi ñaõ laøm töø laâu.

* Ngay taïi ñaát Nhaät vieäc laøm naøy ñaõ baét ñaàu töø 60 naêm veà tröôùc vôùi caùc hoïc giaû tröù danh nhö:

* Junjino Takakusu (Cao Nam Thuaän Thöù Lang).

* Kimura Tai Ken (Moäc Thoân Thaùi Hieàn).

* Nanjio Bunyiu (Nam Ñieàu Vaên Huøng).

Saûn xuaát ra caùc hoïc giaû Nhaät hoïc heát söùc thoâng thaïo veà Phaïn ngöõ sau naøy nhö:

* Yamada Ryujo (Sôn Ñieàu Long Thaønh).

* Miyamoto Shoson (Cung Boån Chaùnh Toâng).

* Yamadaguchi Susumu   (Sôn Khaåu Ích).

* Caùc Kinh nguyeân baûn baèng Phaïn ngöõ, Phaïn Haùn ñoái chieáu ñöôïc xuaát baûn ngay taïi Nhaät, vieäc laøm naøy ngay caû Phaät giaùo ñaøn anh Trung Hoa vaãn chöa thöïc haønh ñöôïc !.

* Veà hieän töôïng Thaùi Hö Ñaïi Sö, Ngaøi nhö traêng sao trong voøm trôøi Taêng Giaø Trung Hoa caän ñaïi, vieäc phuïc höng Phaät giaùo Trung Hoa cuûa Ngaøi cuõng ñaõ thuùc ñaåy cho phong traøo phuïc höng Phaät giaùo taïi ñaát Vieät Nam. Khôûi thæ khoaûng töø naêm 1930 trôû laïi.

Ñeå töôûng nieäm ngöôøi xöa, gôïi laïi moät chuyeän ñaõ qua nhöng raát caàn cho ngöôøi hieän ñaïi cuõng nhö töông lai phaûi hoïc laáy, toâi xin phuï dòch theâm phaàn tieåu söû cuûa Ngaøi.

* Toâi heát söùc caûm taï Thöôïng Toaï Trí Tònh, Boån sö cuûa toâi ñaõ duyeät vaø nhuaän vaên cho baûn dòch naøy cuõng nhö Ngaøi coù ñoâi lôøi giôùi thieäu. Ngaøi Sieâu Traàn moät Phaùp sö ngöôøi Trung Hoa, khi xöa töøng thaân caän vôùi Thaùi Hö Ñaïi Sö vaø cuõng nguyeân laø Giaùm ñoác Phaät Hoïc Vieän THEÂ HAØ taïi Nam Kinh. Khi nghe toâi ñònh aán haønh taäp saùch naøy ñaõ coù nhaõ yù cho maáy lôøi töïa toâi cuõng xin chaân thaønh tri aân.

* Taäp saùch ñöôïc aán haønh baèng caùch aán toáng, moät dòp ñeå quyù vò haèng taâm gieo nhôn Phaùp thí vun troàng coäi phöôùc.

* Coâng ñöùc naøy xin höôùng veà Phaùp giôùi chuùng sanh, kính daâng leân Sö Tröôûng, Hieàn Maãu, Phaùp huynh Minh Hieán, cuõng xin nguyeän caàu caùc Thieän Tín ñaõ höôûng öùng Phaùp söï naøy ñöôïc moïi söï an laønh, tuyø theo taâm nguyeän ñeàu ñöôïc thaønh töïu vieân maõn.

B. C : Phaàn Phaïn ngöõ trích ra theo quyeån Saddharma Pundarika Sutram vieän Mithila aán haønh, PL. Vaidya xuaát baûn naêm 1960 taïi AÁn./.

04.Hòa Thượng Thích Từ Thông

(Phaùp Hoa Kinh Thaâm Nghóa Ñeà Cöông)

* Rieâng toâi, keû haäu hoïc, laø moät Taêng só voâ danh vöøa laø moät haøn só, toâi vaän duïng caùi voán cuûa nhöõng baäc Thaày toân kính nhaát cuûa toâi : Hoaø Thöôïng thöôïng Trí haï Tònh, Hoaø Thöôïng thöôïng Thieän haï Hoaø, Hoaø Thöôïng thöôïng Thieän haï Hoa ..v..v.. ñaõ daøy coâng uoán naén giaùo duïc toâi vaø truyeàn thuï cho toâi moät phaàn gia baûo voâ giaù maø caùc Ngaøi ñaõ thöøa keá söï nghieäp Nhö Lai ñeå laïi.

* Taâm ñaéc nguoàn tö töôûng traùc tuyeät lieãu nghóa thöôïng thöøa maø Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa laø kho taøng truøm chöùa taát caû. Theo “ngoä giaûi” cuûa mình, toâi vieát ra ñaây nhöõng tinh hoa “thaâm nghóa” ruùt ra cuûa töøng Phaåm moät. Vaø chæ ruùt nhöõng yù lôùn, yù chaùnh maø khoâng chuù troïng giaûng giaûi töøng caâu töøng lôøi. Vì toâi cho raèng Phaät vaän duïng vaên töï  ngöõ ngoân coát ñeå “ñöïng” caùi “huyeàn”, caùi “maät”, caùi “thaâm” nghóa ôû trong. Coøn vaên töï thì ví nhö thöù “taù döôïc” ñeå “tröû” caùi tinh  hoa cuûa döôïc taùnh maø caùc Ñoâng Y Döôïc Só thöôøng laøm.  Do yù ñoù, toâi ñaët cho taøi lieäu naøy caùi teân: “PHAÙP HOA THAÂM NGHÓA ÑEÀ CÖÔNG”.

* Toâi vaãn bieát vieäc laøm naøy khoâng deã daøng ñaùp öùng yeâu caàu theo yù muoán cuûa mình troïn veïn cuõng nhö nhöõng thieän höõu tri thöùc chung quanh khi ñoïc ñeán. Duø ñaõ nghó vaäy, nhöng vaãn coá gaéng, toâi laøm ñeå goïi laø ñeàn ñaùp coâng ôn cuûa nhöõng baäc Thaày toân kính nhaát cuûa toâi ñaõ lao taâm khoå trí ñaøo taïo ra toâi.

* Toâi buøi nguøi xuùc ñoäng khi oân laïi lôøi nhaéc nhôû thieát tha cuûa Toå Quy Sôn: “Nhöôïc höõu trung löu chi só vò naêng ñoán sieâu, thaû ö giaùo Phaùp löu taâm oâm taàm boái dieäp, tinh söu nghóa lyù truyeàn xöôùng phu döông tieáp daãn haäu lai baùo Phaät aân ñöùc. Thôøi quang dieät baát hö khí taát tu dó thöû phoø trì, truï chæ oai nghi tieän thò taêng trung phaùp khí. Khôûi baát kieán, yû toøng chi caùt thöôïng tuûng thieän taàm phuï thaùc thaéng nhôn phöông naêng quaûng ích ? ……

*  “Neáu mình khoâng laø baäc thöôïng löu chöa vöôït thaúng leân theàm Voâ Thöôïng Giaùc thì haõy ñeå taâm vaøo giaùo Phaùp, oâm taàm kinh ñieån. Ruùt ra nghóa lyù tinh hoa, truyeàn baù tuyeân döông, tieáp daãn haäu lai, traû ôn Ñöùc Phaät. Ngaøy giôø khoâng neân luoáng boû, phaûi söû duïng noù maø haønh trì. Khi ñi cuõng nhö khi ôû, soáng vôùi oai nghi ñeå laøm caùi “boà ñöïng Phaùp trong Taêng”. Haø chaúng thaáy daây saén quaén coäi toøng, nhôø coù thaúng nhôn maø leân cao ñöôïc, ñoù sao ?

* AÂm vang cuûa Toå duïc giaû toâi tinh taán laøm caùi vieäc tuy nhoû beù maø noäi löïc ñoøi hoûi khaù to naøy. Taøi lieäu naøy hình thöùc chaúng laø bao, nhöng ñieàu kieän thôøi gian, vaät chaát vaø phöông tieän trong hoaøn caûnh chaúng ñaëng ñöøng toâi phaûi chia laøm hai laàn saép xeáp goïi laø taäp moät, taäp hai ñeå kòp thôøi gian tính giuùp cho moät soá Taêng Ni tröôøng Cao Caáp Phaät Hoïc ôû thuû ñoâ Haø Noäi maø toâi chòu traùch nhieäm trieån khai vaøo thaùng 03 naêm Giaùp Tyù (1984)./.

05.Thượng Tọa Thích Thiện Trí

(Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa Giaûng Nghóa)

* Trong phaåm Phaùp Sö, Ñöùc Theá Toân coù daïy: “Sau khi Nhö Lai dieät ñoä, neáu coù Thieän Nam, Thieän Nöõ naøo muoán vì chuùng sanh maø noùi Kinh Phaùp Hoa naøy thôøi Thieän Nam hay Thieän Nöõ aáy phaûi vaøo Nhaø Nhö Lai roài môùi vì boán chuùng roäng noùi kinh naøy”.

* Chuùng toâi, taøi sô trí thieån, bi taâm chöa roäng, söï nhu nhaån coøn vöôùng maéc nhieàu, laïi chöa chöùng “Nhaát Chaân Thaät Töôùng Phaùp Giôùi” thì laøm sao ñuû khaû naêng ñeå phoå bieán kinh naøy ?

* Tuy vaäy, ôû ñoaïn tröôùc phaåm Phaùp Sö, Ñöùc Theá Toân ñaõ kheùo khai phöông tieän: Naøy Döôïc Vöông ! Kinh naøy laø taïng bí yeáu cuûa Ñöùc Phaät …… sau khi Nhö Lai dieät ñoä, ngöôøi naøo coù theå bieân cheùp,  thoï trì, ñoïc tuïng, cuùng döôøng, hay vì ngöôøi khaùc maø noùi thì ñöôïc Nhö Lai laáy y truøm thaân, laïi ñöôïc caùc Ñöùc Phaät hieän taïi ôû caùc phöông khaùc hoä trì.

* Kinh Phaùp Hoa laø moät moân hoïc ñaõ ñöôïc tuyeån choïn vaøo chöông trình giaûng daïy cho Taêng,  Ni sinh cuûa tröôøng Cao Caáp Phaät Hoïc Vieät Nam maø hieän ñang ñaøo taïo vaø phaùt trieån …… Do ñoù, neân nay chuùng toâi muoán ñem choã hieåu bieát khieâm toán cuûa mình ñeå dieãn giaûi töøng Phaåm nhaèm muïc ñích cuøng vôùi nhöõng vò ñoàng hoïc, ñoàng tu kieán giaûi, ñeå thaáu suoát ñöôïc phaàn naøo yù nghóa vi dieäu cuûa Kinh.

* Ngoaøi ra, vôùi cao voïng mong caàu quyù vò tham hoïc töø Kinh naøy Ngoä Nhaäp “Tri Kieán Phaät” ñeå roài khoâng caàu “CHAÂN”, khoâng tröø “VOÏNG” maø laïi: “NHÖ THÒ CHAÂN, NHÖ THÒ HUYEÅN, NHÖ THÒ COÂNG ÑÖÙC”, vôùi thöïc taïi tinh caàn “Phuïc vuï chuùng sanh cuùng döôøng Chö Phaät”.

* Trong boä “Kinh Giaûi” naøy khoâng sao traùnh khoûi nhöõng thieáu soùt, nhöng vôùi taâm nguyeän ôû treân, chuùng toâi chaân thaønh caùm ôn vaø raát mong caùc baäc cao minh hyû xaõ./.

06.Tỳ Kheo Thuần Giác

(Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa Giaûng Giaûi).

* Hoaø Thöôïng Vieän Chuû Tu Vieän Chôn Khoâng khoâi phuïc Thieàn toâng trong boái caûnh Phaät Giaùo Vieät Nam ñöông thôøi, khoâng theå chæ thaúng “choã cöùu caùnh” cho ngöôøi tröïc ngoä, maø phaûi ñem Kinh, Luaän, Söû ra giaûng daïy ñeå cho Thieàn sinh thaàm hoäi lyù Kinh roài lieãu ngoä lyù Thieàn.

* Kinh PHAÙP HOA laø moät trong nhöõng boä kinh coù quan heä vôùi Thieàn toâng, neân Hoaø Thöôïng ñem ra giaûng daïy cho Taêng Ni vaø Phaät töû hoïc.

* Töø tröôùc, chuùng toâi cuõng ñaõ töøng theo chuùng tuïng Kinh Phaùp Hoa, vaø cuõng ñaõ töøng theo hoïc Kinh Phaùp Hoa trong nhöõng khoaù giaûng ôû Saøi Goøn. Nhöng vaãn chöa thoâng hieåu lyù Kinh vaø cuõng khoâng bieát Kinh Phaùp Hoa daïy tu nhö theá naøo ? Chaúng nhöõng rieâng chuùng toâi, maø ña soá caùc baïn ñoàng tuïng ñoàng hoïc cuõng cuøng taâm traïng ñoù.

* Nay duyeân phöôùc lôùn hoäi ñuû, chuùng toâi ñöôïc nghe Hoaø Thöôïng Vieän Chuû giaûng Kinh Phaùp Hoa; caøng  nghe chuùng toâi caøng saùng caøng vui. Nhöõng ñieàu thaéc maéc trong Kinh töø tröôùc ñeàu ñöôïc hoaù giaûi. Phaùp laïc naøy ñoái vôùi chuùng toâi khoâng laáy gì saùnh ñöôïc ! Ñoái vôùi nhöõng phaùp löõ khaùc, khoâng roõ quyù vò coù nhöõng caûm khaùi nhö theá naøo, maø coù moät soá ngöôøi ñeán ñeà nghò chuùng toâi neân söu taäp lôøi giaûng cuûa Hoaø Thöôïng cho in thaønh saùch, ñeå coù taøi lieäu nghieân cöùu tu haønh.

* Vì nhöõng lyù do treân maø Kinh Phaùp Hoa do Hoaø Thöôïng Tu Vieän Chôn Khoâng giaûng, ñöôïc söu taäp thaønh saùch, ñöôïc Hoaø Thöôïng xem qua vaø ñoàng yù cho xuaát baûn.

* Baûn Kinh Phaùp Hoa giaûng giaûi naøy, chuùng toâi phoái hôïp nhöõng baøi giaûng cuûa Khoaù I taïi Tu Vieän Chôn Khoâng vaø Khoaù III taïi Thieàn Vieän Thöôøng Chieáu. Vì phoái hôïp baøi giaûng cuûa hai Khoaù neân lyù nghóa vöøa saâu laïi cuõng vöøa roäng. YÙ lôøi khoâng nhöùt thieát cuûa Khoaù I, maø cuõng khoâng haún cuûa Khoaù III. Vaäy neân quyù vò ñaõ tröïc tieáp nghe Hoaø Thöôïng giaûng taïi Thöôøng Chieáu chôù laáy laøm thaéc maéc: Sao taäp saùch naøy khoâng trung thöïc vôùi lôøi giaûng cuûa Hoaø Thöôïng maø quyù vò ñaõ ñöôïc nghe.

* Cuõng nhö nhöõng taäp saùch chuùng toâi ghi töø lôøi giaûng cuûa Hoaø Thöôïng, maëc duø coá gaéng heát söùc mình, nhöng söùc ngöôøi coù haïn, chaéc chaén khoâng traùnh khoûi sô soùt loãi laàm trong luùc laøm vieäc. Kính mong quyù vò ñoïc giaû thoâng caûm, boû qua cho nhöõng loãi maø chuùng toâi ñaõ vaáp phaûi./.

07.Học Viện Phật Giáo Việt Nam Tại Huế

(Löôïc Giaûng Kinh Phaùp Hoa).

* Taäp “LÖÔÏC GIAÛNG KINH PHAÙP HOA” naøy ñöôïc coá Tröôûng Laõo Hoaø Thöôïng Thích Thieän Sieâu, nguyeân Vieän Tröôûng Hoïc Vieän Phaät Giaùo Vieät Nam taïi Hueá giaûng cho caùc giôùi xuaát gia cuõng nhö taïi gia ôû caùc Phaät Hoïc Vieän, Tu Vieän, Töï Vieän, caùc Ñaïo Traøng khaép caû ba mieàn Trung, Nam, Baéc, vaø gaàn ñaây nhaát laø cho sinh vieân Taêng Ni Khoaù I, naêm thöù 3 cuûa Hoïc Vieän vaøo naêm 2000. Taäp saùch naøy chæ bao goàm moät noäi dung caên baûn, aùch yeáu nhaát trong yù nghóa löôïc giaûng.

* Taát caû nhöõng baøi thuyeát giaûng cuûa Hoaø Thöôïng duø ngaén hay daøi, chuùng toâi nghó raèng: Taêng Ni vaø Phaät töû ñeàu ñöôïc lôïi laïc, ñöôïc trang bò trí ñöùc cho vieäc tu hoïc, ñaëc bieät laø nhöõng lôøi daën doø, khuyeân baûo thaân thieát, töø hoaø. Ñieàu aáy coù leõ seõ ñöôïc ngöôøi ñoïc deã daøng nhaän ra qua taäp saùch naøy: Phaät lyù uyeân thaâm ñöôïc giaûng giaûi moät caùch trong saùng, roõ raøng baèng moät phong caùch nheï nhaøng, ñôn giaûng vaø thu huùt loøng ngöôøi.

* Nhaân Ñaïi töôøng cuûa coá Tröôûng laõo, moät taám göông toaû raïng, suoát ñôøi taän tuî vôùi Phaät Phaùp: tham gia, laõnh ñaïo, xaây döïng vaø phaùt trieån Phaät Giaùo Vieät Nam. Chuùng toâi thaønh kính aán haønh taäp: “Löôïc Giaûng Kinh Phaùp Hoa” ñeå cuùng döôøng, töôûng nhôù, tri aân coá Tröôûng laõo, vaø cuõng ñeå giöõ gìn moät taøi lieäu Phaät hoïc quyù giaù cho nhöõng ai vaãn khoâng queân hình boùng raát cao caû nhöng laïi raát gaàn guõi cuûa baäc Toâng töôïng Thieàn laâm.

Maïnh Thu Quyù Muøi 2003, PL. 2547

HOÏC VIEÄN PHAÄT GIAÙO VIEÄT NAM TAÏI HUEÁ.

08.Thượng Tọa Thích Chơn Thiện

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa).

* Kính ñaûnh leã Ñöùc Theá Toân, Ñaáng Phaùp Vöông Voâ Thöôïng.

Lôøi daïy cuûa Theá Toân voâ cuøng thieát thöïc vaø thaäm thaâm.

Vieát veà lôøi daïy cuûa Theá Toân con voâ cuøng ngaàn ngaïi.

Con xin thaønh kính saùm hoái veà nhöõng haïn heïp tö töôûng cuûa con ñöôïc trình baøy trong cuoán saùch naøy.

* Töø naêm 1961, chuùng toâi may maén ñöôïc coá Ñaïi Laõo Hoaø Thöôïng thöôïng Tröøng haï Thoâng, hieäu Tònh Khieát, chæ daïy giaùo lyù Nhaát Thöøa qua nhöõng thaùng ngaøy haønh Sa-di haïnh.

* Ñaàu naêm 1985, nhaân dòp truù ôû Chuøa Linh Sôn Ñaø Laït, chuùng toâi coù thôøi giôø ñi saâu vaøo traàm tö giaùo lyù Nhaát Thöøa, vaø khôûi söï vieát taäp “Tö Töôûng Phaùp Hoa” naøy. Vôùi yù höôùng tìm ñeán caùi nhìn thoáng nhaát giaùo lyù caùc heä phaùi döïa vaøo nieàm tin raèng söï thaät cuûa caùc Phaùp “Khoâng theå coù hai”, chuùng toâi phaán khôûi ñoïc laïi töøng doøng Kinh Phaùp Hoa vaø maïnh daïn vieát ra nhöõng suy nghó cuûa mình, ñoàng thôøi quyeát ñònh giôùi thieäu taäp “Tö Töôûng” naøy ñeán quyù Phaät töû ñeå coù theâm taøi lieäu tö duy giöõa nhieàu tieáng noùi Phaùp Hoa hieän nay, trong khi chôø ñôïi caùc coâng trình bieân khaûo Phaùp Hoa cuûa caùc baäc Thöôïng trí. Raát mong chö Toân tuùc vaø caùc baïn ñoïc hyû xaõ tröôùc nhöõng thieáu soùt maø taäp saùch naøy khoù traùnh khoûi.

Traân troïng

Ñaø Laït, PL. 2529 – 1985.

Tyû Kheo Thích Chôn Thieän (bieân soaïn)

09.Hoà Thượng Thích Thông Bửu

(Kinh Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa Giaûng Luaän)

* Veà nhöõng boä kinh lôùn cuûa Phaät Giaùo, do hay chôø ñuû ñieàu kieän môùi thaønh saùch neân thöôøng phaûi ñoïc taùc phaåm nöôùc ngoaøi. Chuùng toâi ñaùnh lieàu gom laïi nhöõng baøi ñaõ dieãn giaûng ôû caùc khoaù hoïc, ñeå laøm taøi lieäu vaø tu chænh thaønh saùch, haàu coáng hieán nhöõng vò coù duyeân vôùi ñaïo traøng vaø Kinh Phaùp Hoa.

* Chuùng toâi ñöôïc söï truyeàn daïy cuûa Boà Taùt Quaûng Ñöùc, nhaát laø baét chöôùc phaàn thoï trì cuûa Ngaøi vaøo ñôøi soáng haèng ngaøy, ñaëc bieät laø böôùc ñöôøng haønh ñaïo cuûa Ngaøi. Ñöôïc phöôùc baùu goäi nhuaàn aân ñöùc, neân ñeå ñeàn ñaùp aân Thaày trong muoân moät, chuùng toâi khieâm toán môû ñaïo traøng dieãn giaûng boä kinh naøy ñaõ baûy naêm, töø naêm 1979 ñeán thaùng 09 naêm 1985. Thôøi gian sau ñoù, chuùng toâi khoâng coøn dieãn giaûng, nhöng vaãn tieáp tuïc thoï trì Kinh Phaùp Hoa. Laàn thöù nhì, chuùng toâi trôû laïi ñaïo traøng töø naêm 1992. Laàn naøy chöa tieáp tuïc dieãn giaûng Kinh Phaùp Hoa, maø tröôùc nhaát phoái  hôïp vôùi möôøi vò Giaùo Thoï Sö, giaûng giaùo Phaùp phoå thoâng cho naêm khoaù hoïc thöôøng xuyeân vaøo ngaøy Chuû Nhaät haøng tuaàn. Soá löôïng hoïc vieân haøng ngaøn ngöôøi, ai ai cuõng tinh taán tu hoïc. Veà sau cuõng ñöôïc nghe giaûng Kinh Phaùp Hoa nhöng ít aùp duïng lyù kinh vaøo cuoäc soáng haèng ngaøy.

* Thaønh taâm daâng coâng ñöùc phoå truyeàn Kinh cuùng döôøng Tam Baûo, cuùng döôøng Boà Taùt Quaûng Ñöùc, cuùng döôøng chö hieän tieàn Taêng.

* Nhöõng ñieàu thoâ thieån thieáu soùt khoâng laøm sao traùnh khoûi, kính mong caùc baäc cao minh chæ giaùo, chö thieän höõu tieáu naïp.

* Hoài höôùng coâng ñöùc naøy ñeán thaûy caùc Phaùp giôùi chuùng sanh ñeàu nhuaàn trieâm. Xin taát caû ñeàu keát thaønh Boà Ñeà quyeán thuoäc, kieáp kieáp ñôøi ñôøi ñoïc tuïng, thoï trì, chöùng ñaéc vaø hoaèng döông Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh.

* Nam moâ Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh, Phaùp Hoa Hoäi Thöôïng Phaät Boà Taùt, Boà Taùt Ma Ha Taùt, taùt ñaïi chöùng minh./.

Ñaïo Traøng Dieäu Phaùp Lieân Hoa

Toå Ñình QUAÙN THEÁ AÂM

Sa Moân THÍCH THOÂNG BÖÛU

***

B.TỔNG QUÁT YẾU LƯỢC VỀ KINH PHÁP HOA

1.KINH ĐƯỢC LƯU TRUYỀN, LƯU THÔNG TRÊN THẾ GIỚI

* Caùch ñaây hôn 2.500 naêm, Ñöùc Boån Sö Thích Ca Töø Phuï cuûa chuùng ta, vì moät ñaïi söï nhôn duyeân baát khaû tö nghì thò hieän coù maët nôi theá gian naøy. Sau khi Ngaøi thaønh ñaïo, vôùi taám loøng töø bi voâ löôïng ñoái vôùi quaàn sanh, Ngaøi du phöông giaùo hoaù vaø trong khoaûng cuoái thôøi kyø truyeàn baù thuyeát giaûng chaùnh phaùp, Ngaøi noùi Kinh: “KINH DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA” (Saddharma Pundarika Sutra).

* Noùi veà Kinh ñieån Ñaïi Thöøa Phaät Giaùo, ñoù laø moät kho taïng Kinh voâ giaù veà soá löôïng, cuõng nhö noäi dung tö töôûng cao sieâu cuûa töøng moãi boä Kinh haøm chöùa hieån baøy moät chaân lyù trieát lyù giaùo lyù cuûa Ñöùc Phaät nhö:

* Kinh HOA NGHIEÂM Kieán laäp trieån khai heä thoáng tö töôûng

“PHAÙP GIÔÙI DUYEÂN KHÔÛI QUAÙN”.

* Kinh BAÙT NHAÕ döông cao chaùnh lyù thaäm thaâm

“CHAÂN KHOÂNG DIEÄU HÖÕU”.

* Kinh DUY MA CAÄT keá thöøa tö töôûng BAÙT NHAÕ

ñeà cao yù chí “KHOÂNG BAÁT KHAÛ ÑAÉC”.

* Kinh PHAÙP HOA trieät ñeå khaúng ñònh dieãn döông

dieäu lyù Hieän Töôïng töùc Thöïc Taïi, töùc tö töôûng

“CHÖ PHAÙP THÖÏC TÖÔÙNG”.

* Kinh DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA laø moät boä kinh trong 9 boä kinh Thaùnh Ñieån cuûa Phaät Giaùo NEÙPAL, Kinh ñöôïc ñònh vò vaøo haøng thöù 6 theo thöù töï:

1. Ashtasahasrkaø Prajnõaøparamita (Baùt Nhaõ Baùt Thieân Tuïng)

2. Ganda Vyuha (Hoa Nghieâm)

3. Dasabhuømisvara (Thaäp Ñòa)

4. Samadhi Raøja (Tam Muoäi Vöông)

5. Lankaøvatara (Nhaäp Laêng Giaø)

6. SADDHARMA PUNDARIKA (Dieäu Phaùp Lieân Hoa)

7. Tathaøgata Guhyaka (Nhö Lai Taïng)

8. Lalita Vistara (Phoå Dieäu)

9. Suvarna Prabhaøsa (Kim Quang Minh)

* Nhöõng boä Kinh ñöôïc löu truyeàn, löu thoâng, phoå bieán saâu roäng nhaát, ñöôïc phieân dòch ra nhieàu thöù tieáng nhöùt, ñöôïc nhieàu nhaø nghieân cöùu, chuù thích nhöùt vaø ñöôïc nhieàu ngöôøi tuïng trì nhöùt trong caùc boä Kinh lôùn, ta coù theå noùi ñoù laø boä Kinh PHAÙP HOA.

* Noäi dung tö töôûng, giaù trò vaên hoïc vaø ñoái töôïng tín ngöôõng cuûa Kinh Phaùp Hoa ñöôïc toân laø “CHUÙNG KINH CHI VÖÔNG” – “Ngoâi Vua cuûa caùc boä Kinh”.

* Kinh Phaùp Hoa laïi ñöôïc löu truyeàn phoå bieán saâu roäng hôn heát taïi caùc nöôùc Phaät Giaùo theo HEÄ TÖ TÖÔÛNG ÑAÏI THÖØA nhö: Trung Hoa, Nhaät Baûn, Trieàu Tieân vaø Vieät Nam, ñaõ trôû thaønh kinh ñieån chính yeáu cuûa Toâng THIEÂN THAI vaø NHAÄT LIEÂN (Nichiren).

*  “ÔÛ Vieät Nam, khaép Toøng Laâm, Töï, Vieän, Am, Thaát, choã naøo khoâng coù Kinh Phaùp Hoa gaàn nhö choã ñoù ñöôïc xem nhö “thieáu Phaät”. Xem theá ñuû bieát DIEÄU LÖÏC cuûa Kinh Phaùp Hoa, ñöùc tin cuûa ngöôøi Phaät töû ñoái vôùi Kinh Phaùp Hoa thaâm haäu ñeán ngaàn naøo !”

*  “Vaán ñeà: Vì sao ñoàng baøo Phaät töû Vieät Nam, coù theå noùi roäng Phaät töû Trung Hoa ..v..v.. cuõng ham ñoïc tuïng Kinh Phaùp Hoa ? Söï linh nghieäm, söï caûm öùng, söï phuùc lôïi theá naøo, vaán ñeà ñoù ngöôøi xöa ñaõ noùi, ñaõ vieát nhieàu”.

*  “Phaûi chaêng do Kinh naøy:

* Hieäp cô duyeân vôùi chuùng sanh ñôøi Nguõ tröôïc.

* Hay laø nhôø oai thaàn uûng hoä truyeàn trì cuûa Phoå Hieàn Döôïc Vöông cuøng voâ löôïng haèng sa Boà Taùt.

* Hay cuõng vì taát caû quaàn sanh ñeàu saün ñuû töï taâm PHAÄT TRI KIEÁN”./.

2.CỔ ĐỨC PHIÊN DỊCH KINH VÀ LẬP TÔNG PHÁP HOA

*Pháp Hoa Tông

* Khi Kinh Phaùp Hoa löu truyeàn sang ñaát Trung Hoa, trong khoaûng 300 naêm ñaõ ñöôïc phieân dòch toaøn boä töø chöõ PHAÏN (Sanskrit) sang chöõ Haùn.

* Theo KHAI NGUYEÂN LUÏC: Toaøn boä goàm coù 6 laàn dòch thaønh 6 baûn dòch khaùc nhau. Saùu baûn naøy, ba baûn ñaõ bò thaát laïc, chæ coøn coù ba baûn hieän löu haønh, goïi laø “LUÏC DÒCH TAM TOÀN”.

* Saùu baûn ñoù laø:

(1) “Pháp Hoa Tam Muội Kinh” 6 quyển

Ngaøi Cöông Löông Tieáp (Kalasivi) dòch naêm Nguõ Phöôïng thöù 2 (255 TL) ñôøi Toân Löôïng.

(2) “Tát Vân Phần Đà Lị Kinh” 6 quyển

Ngaøi Phaùp Hoä (Dharmaraksa) dòch laàn ñaàu,

ôû naêm ñaàu Taàn Thuyû (265 TL) ñôøi Taây Taán.

(3) “Chánh Pháp Hoa” 10 quyển

cuûa Ngaøi Phaùp Hoä dòch laàn cuoái, ôû naêm thöù 7 nieân hieäu Thaùi Khang (286 TL) ñôøi Taây Taán.

(4) “Phương Đẳng Pháp Hoa Kinh” 5 quyển

Ngaøi Chi Ñaïo Caên dòch, naêm ñaàu Haøm Hanh (335 TL) ñôøi Ñoâng Taán.

(5) “Diệu Pháp Liên Hoa Kinh” 7 quyển

Sau ñoåi thaønh 8 quyeån, Ngaøi Cöu Ma La Thaäp (Kumarajìva) dòch naêm Hoaèng Thuyû thöù 8 (406 TL) ñôøi Dieâu Taàn.

(6) “Thiêm Phẩm Diệu Pháp Liên Hoa Kinh” 7 quyển

Ngaøi Xaø La Hoát Ña (Jnaønagupta) vaø Ñaït Ma Caáp Ña (Dharmagupta) cuøng dòch, ôû naêm ñaàu Nhaân Thoï (601 TL)ñôøi Tuyø.

* Ba baûn dòch hieän coøn löu truyeàn laø:

1 – Chaùnh Phaùp Hoa Kinh,  goïi taét laø “Chaùnh Phaùp Hoa”, “Chaùnh baûn”, “Chaùnh Kinh” hay “Taán Dòch” cuûa Ngaøi Phaùp Hoä (Dharmaraksa).

2 – Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh, goïi taét laø “Dieäu Phaùp Hoa”, “Dieäu baûn”, “Dieäu Kinh” hay “Taàn Dòch” cuûa Ngaøi Cöu Ma La Thaäp (Kumarajìva).

3 – “Thieâm Phaåm Dieäu Phaùp Lieân Hoa”, goïi taét laø “Thieâm Phaåm Dieäu Phaùp Lieân Hoa” hay “Thieâm Phaåm” cuûa Ngaøi Xaø La Hoát Ña (Jnaønagupta) vaø Ñaït Ma Caáp Ña (Dharmagupta).

* Trong 3 baûn dòch naøy, chæ duy baûn dòch cuûa Ngaøi Cöu Ma La Thaäp (Kumarajìva) dòch ôû naêm Hoaèng Thuyû thöù 8 (406 TL) thuoäc ñôøi Dieâu Taàn, goïi laø Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh laø ñöôïc phoå caäp khaép nôi, nhaát laø ôû Trung Quoác, Cao Ly, Nhaät Baûn vaø Vieät Nam ñeàu truyeàn trì, ñoïc tuïng, nghieân cöùu Kinh Phaùp Hoa cuûa Ngaøi Cöu Ma La Thaäp dòch.

* Baûn cuûa Ngaøi dòch coù phaàn truøng hôïp vôùi baûn dòch ra tieáng Taây Taïng cuûa hai Ngaøi Surendhrabodhi vaø Sna-nam Ye-ses-sde (Theo PL Vaidya, Shaddharma Pundarika trang 8).

Gaàn ñaây Kinh ñöôïc aán haønh laïi baèng Phaïn ngöõ (Sanskrit) laàn ñaàu tieân theo theå chöõ Devanaøgari do Giaùo Sö H. Kern (Hoaø Lan) vaø B. Nanjio (Nhaät Baûn) xuaát baûn taïi Bibliotheca Buddhica, Petersburg, Nga (1908 – 1912).

Baûn Phaïn thöù hai aán haønh theo theå chöõ La Maõ do Giaùo Sö U. Wogihara vaø C. Tsuchida xuaát baûn taïi Tokyo naêm 1934,  phaàn lôùn y theo baûn Phaïn aán haønh laàn ñaàu cuûa Kern vaø Nanjio.

Baûn thöù ba in theo Devanaøgari do Tieán Só Nalinaksa Dutt xuaát baûn, in ra taïi Asiatic Society, Bengal, Calcutta, AÁn Ñoä naêm 1953.

Baûn thöù tö do oâng P.L Vaidya xuaát baûn, vieän Mithila taïi AÁn Ñoä in ra naêm 1960.

Phaùp dòch coù baûn “Le Lotus de la Bonne Loi” do hoïc giaû E. Burnouf xuaát baûn taïi Paris 1852.

Coøn baûn tieáng Anh do vò hoïc giaû Hoaø Lan H. Kern dòch töïa ñeà laø “The Lotus of the True Law” xuaát baûn taïi Oxford naêm 1884 vò thöù 21 trong loaïi saùch Sacred Book of the East.

Caùc söï kieän treân cho thaáy raèng Kinh Phaùp Hoa raát ñöôïc phoå bieán treân theá giôùi. Ngoaøi ra theo söï nhaän xeùt cuûa H. Kern trong phaàn daãn nhaäp quyeån The Lotus of The True Law töø trang 25 ñeán trang 28 ñaõ cho ta thaáy boä Thaùnh Ca noåi tieáng Bavagad Gita coù nhieàu tö töôûng töông ñoàng vôùi Phaùp Hoa nhö lôøi daïy cuûa Krishna veà Naøraøyana trong chöông 4 baøi keä thöù 6 chaúng haïn.

* ÔÛ Vieät Nam, Kinh Phaùp Hoa ñöôïc dòch ra Vieät Vaên, baûn dòch cuûa Hoaø Thöôïng Thích Trí Tònh xuaát baûn vaøo naêm 1948, do Lieân Haûi Phaät Hoïc Ñöôøng, laø phoå bieán nhaát, ñöôïc taùi baûn nhieàu laàn. Baûn dòch naøy cuûa Hoaø Thöôïng dòch saùt nghóa, saùng vaên, ñoïc ít sôï xa yù kinh. Hieän nay caùc Chuøa töø thaønh thò ñeán thoân queâ, neáu coù boä Kinh Phaùp Hoa chöõ Vieät ñeå trì tuïng, ñoïc tuïng thì haàu heát laø baûn dòch naøy.

Ngoaøi ra, coøn coù baûn dòch cuûa cuï Ñoaøn Trung Coøn, xuaát baûn naêm 1936, nhöng so vôùi baûn dòch cuûa Hoaø Thöôïng Thích Trí Tònh thì ít phoå bieán vaø haâm moä baèng.

* Cöù nhö treân thì chæ coù 2 baûn dòch phaûi keå ra laø coù giaù trò nhaát, vì xuaát phaùt töø nguyeân vaên chöõ Phaïn, ñoù laø baûn dòch cuûa Ngaøi Cöu Ma La Thaäp vaø cuûa oâng Engeøne Burnouf.

So saùnh 2 baûn naøy, thaáy Ngaøi Cöu Ma La Thaäp quaû laø ñaïi taøi, vì laø ngöôøi AÁn maø vieát vaên Taøu raát troâi chaûy vaø coù moät loái dòch vöøa goïn gaøng vöøa ñuû yù nghóa.

Baûn cuûa E. Burnouf coù leõ dòch saùt chaùnh vaên hôn vì coù nhieàu chi tieát, nhöng phaûi caùi loãi laø moät vaøi choã hình nhö khoâng ñöôïc saùng nghóa hay ngöôïc yù khi ñoái chieáu vôùi caùc ñoaïn tröôùc. Nguyeân nhaân quan troïng cuûa khieám khuyeát naøy laø söï khoù khaên cuûa chöõ Phaïn maø chính oâng Sylvain Levy trong baøi caùo baïch ñaêng ôû ñaàu saùch ñaõ phaûi phaøn naøn raèng: OÂng E. Burnouf ñaõ laøm vieäc trong moät hoaøn caûnh “Khoâng ngöõ vöïng chuyeân moân, khoâng moät töï ñieån naøo khaùc hôn laø boä giaûn yeáu duïng töø cuûa WILSON, hoaøn toaøn caên cöù treân caùc vaên phaåm cuûa Baø La Moân Giaùo (Sans vocabulaire tecnique, sans autre dictionnaire que le maigre lexique de Wilson, exclusivement baseù sur les oeuvres du Brahmanisme ……).

Veà hai baûn dòch ra Vieät Vaên, phaûi keå baûn cuûa Hoaø Thöôïng Thích Trí Tònh laø coù phaàn hôn.

* Ngaøi Thieân Thai Trí Giaû Ñaïi Sö duøng baûn dòch cuûa Tam Taïng Phaùp Sö La Thaäp ñôøi Taàn giaûi thích roäng ra ñeå truyeàn baù. Ngaøi laïi y cöù theo ñoù thaønh laäp Toâng phaùi vaø phaân ñònh thôøi kyø giaùo hoaù cuûa Ñöùc Phaät (Phaùn Giaùo), phaùt giaùc ñöôïc nhöõng ñieàu ngöôøi xöa chöa töøng phaùt giaùc, laøm roõ raøng leân caùc choã ngöôøi ñôøi sau seõ khoù coù theå thaáu roõ, khai saùng ra Toâng Thieân Thai vôùi Nguõ thôøi Baùt giaùo.

Toâng naøy ñöôïc hoaèng truyeàn treân ñaát Trung Hoa ñaõ 1.600 naêm roài cho ñeán ngaøy nay vaãn coøn thaïnh haønh chöa suy yeáu; truyeàn sang nöôùc Phuø Tang laïi ñöôïc laäp thaønh phaùi Nhaät Lieân, bôûi vì giaùo Phaùp NHÖÙT thöøa nhö ngaøn sao chaàu Baéc Ñaåu, neân Kinh noùi raèng: Ñaát ñai voán khoâng phaân ra trong ngoaøi, caên taùnh chaúng coù chia thaønh ÑOÁN hay TIEÄM, ngay ñeán taát caû söï nghieäp nuoâi döôõng sanh maïng cuõng ñeàu xuoâi chaûy veà bieån caû NHÖÙT thöøa.

*Thiên Thai Tông Đời Nhà Tùy (589-618)

* Teân Toâng: Vì Ngaøi Trí Khaûi ôû nuùi Thieân Thai, neân coù teân laø “Thieân Thai Toâng”; Toâng naøy y cöù vaøo Kinh Phaùp Hoa, neân cuõng coù teân laø “Phaùp Hoa Toâng”.

* Giaùo Nghóa: Giaùo Nghóa yeáu öôùc cuûa Toâng naøy laø “NHAÁT TAÂM TAM QUAÙN”. Nghóa laø, trong moät taâm nieäm cuûa con ngöôøi, coù ñaày ñuû caû “KHOÂNG QUAÙN”, “TRUNG QUAÙN” vaø “GIAÛ QUAÙN”.

* Giaùo Phaùn: Toâng naøy ñem giaùo lyù kinh ñieån, trong moät ñôøi thuyeát Phaùp cuûa PHAÄT chia laøm 5 thôøi vaø 8 giaùo, neân goïi laø “NGUÕ THÔØI BAÙT GIAÙO”:

(1) Thôøi Hoa Nghieâm (Kinh Hoa Nghieâm)

(2) Thôøi A Haøm (Kinh Töù A Haøm)

(3) Thôøi Phöông Ñaúng (Kinh Duy Ma, Töø Ích, Laêng Giaø ..v..v)

(4) Thôøi Baùt Nhaõ (Caùc boä Kinh Baùt Nhaõ)

(5) Thôøi Phaùp Hoa vaø Nieát Baøn (Kinh Phaùp Hoa, Nieát Baøn)

TAÙM GIAÙO

TRUYEÀN THÖØA

Toâng naøy, Ngaøi Tueä Vaên laø Sô Toå, roài ñeán Ngaøi Tueä Tö (Nam Nhaïc), Trí Khaûi daàn daàn truyeàn tôùi Ngaøi Thanh Tuûng, moân ñeä cuûa Thanh Tuûng sau laïi chia thaønh hai phaùi laø “Sôn Gia” vaø “Sôn Ngoaïi” theo nhö bieåu ñoà treân.

Söï truyeàn thöøa, tuy laáy Ngaøi Tueä Vaên laøm Sô Toå, nhöng ngöôøi saùng laäp ra Toâng naøy laø Trí Khaûi (Trí Giaû Ñaïi Sö).

Ngaøi laø moät baäc hoïc töôïng ñoäc nhaát ñôøi Tuyø ñaõ ñem giaùo lyù cuûa Ñöùc Phaät phaùn thích laøm “NGUÕ THÔØI BAÙT GIAÙO”, nhö bieåu ñoà treân, ñeå thaønh laäp “Toâng Thieân Thai”. Loái phaùn giaùo ñoù laø moät theá heä trieát hoïc cao cuûa Phaät Giaùo.

3.TIỂU SỬ CHƯ TỔ SÁNG LẬP TÔNG THIÊN THAI

1) Ngài Tuệ Văn

Ngaøi ngöôøi thôøi Baéc Teà, queâ quaùn vaø sanh nieân khoâng töôøng. Sau khi xuaát gia, nhaân khi ñoïc boä “Ñaïi Trí Ñoä Luaän” tôùi quyeån thöù 27 ngoä ñöôïc caùi dieäu chæ cuûa “Nhaát Taâm Tam Trí”, nghóa laø trong moät taâm nieäm coù ñuû caû “Ñaïo Chuûng Trí”, “Nhaát Thieát Trí” vaø “Nhaát Thieát Chuûng Trí”; laïi nhaân khi ñoïc tôùi phaåm Töù Ñeá cuûa “Trung Luaän” chôït ngoä ñöôïc lyù “Nhaát Taâm Tam Quaùn”. Sau Ngaøi ñem dieäu lyù “Nhaát Taâm Tam Quaùn” ñoù truyeàn cho hoïc ñoà laø Tueä Tö, Tueä Tö laïi truyeàn cho Trí Khaûi, neân tö töôûng ñoù trôû thaønh tö töôûng then choát cuûa Thieân Thai Toâng.

2) Ngài Huệ Tư (515 – 577)

Ngaøi ngöôøi tænh Haø Nam, 15 tuoåi ñi xuaát gia, chuyeân ñoïc tuïng Kinh Phaùp Hoa, tôùi 20 tuoåi gaëp Ngaøi Tueä Vaên ôû Baéc Teà, lieàn ngoä ñöôïc dieäu lyù Kinh Phaùp Hoa, sau laïi ñi kinh lòch caùc chaâu, hoïc ñaïo tham vaán, naêm Vónh Thaùnh thöù 13 (554) ñôøi Löông Nguyeân Ñeá, Ngaøi vaøo nuùi Ñaïi Toâ ôû Quaûng Chaâu (tænh Haø Nam), sau laïi tôùi nuùi Nam Nhaïc (tænh Haø Nam), Ngaøi truï trì ôû nuùi naøy trong khoaûng 10 naêm, chuyeân veà vieäc tu trì hoaèng hoaù, tôùi nieân hieäu Ñaïi Kieán naêm thöù 9 (577) thì maát, thoï 63 tuoåi.

Ñöông thôøi, ñôøi toân xöng Ngaøi laø Nam Nhaïc Thieàn Sö. Moân ñeä cuûa Ngaøi coù raát ñoâng, nhöng trong ñoù coù Trí Khaûi laø ngöôøi xuaát chuùng sau laäp ra Thieân Thai Toâng. Trong caùc tröôùc taùc cuûa Ngaøi goàm coù:

1) “Ñaïi Thöøa Chæ Quaùn Phaùp Moân” 4 quyeån,

2) “Phaùp Hoa Kinh An Laïc Haïnh Nghóa” 1 quyeån,

3) Voâ Traùnh Tam Muoäi Phaùp Moân” 2 quyeån,

4) “Tuyø Töï YÙ Tam Muoäi” 1 quyeån.

5) “Laäp Nguyeän Vaên” ..v..v..

ñeàu laø nhöõng tröôùc thuaät neâu roõ yù huyeàn dieäu cuûa Kinh PHAÙP HOA.

3) Ngài Trí Khải (538 – 597)

Ngaøi ngöôøi Kinh Chaâu, tænh Hoà Baéc, sanh naêm Ñaïi Ñoàng thöù 4 (538) ñôøi nhaø Löông, 18 tuoåi ñi xuaát gia, tôùi nuùi Ñaïi Toâ ôû Quaûng Chaâu tænh Haø Nam, theo Ngaøi Tueä Tö hoïc Phaùp Moân Phaùp Hoa, ngoä trieät ñöôïc pheùp “Phaùp Hoa Tam Muoäi”, ñöôïc Thaày truyeàn cho lyù “Nhaát Taâm Tam Quaùn”, roài veà truï trì taïi Chuøa Ngoaõ Quan ôû Kim Laêng (Kieán Khang), giaûng “Kinh Phaùp Hoa” ñeàu ñöôïc caùc baäc danh Taêng ñöông thôøi thaùn phuïc. Ngaøi ôû Chuøa naøy 8 naêm, roài laïi rôøi veà nuùi Thieân Thai (tænh Trieát Giang), neân coù teân laø “Thieân Thai Ñaïi Sö”. ÔÛ nuùi naøy taát caû 9 naêm nghieân cöùu giaûng thuyeát, vì nhaän lôøi thænh cuûa vua nhaø Traàn (583), neân Ngaøi trôû veà Kim Laêng,  giaûng Kinh “Phaùp Hoa Vaên Cuù” taïi Chuøa Quaûng Traïch.

Tôùi ñôøi nhaø Tuyø, Thaùi Töû Taán Vöông Quaûng (Daïng Ñeá) thænh Ngaøi tôùi cung ñieän ñeå thuï giôùi Boà Taùt cho Thaùi Töû, naêm Khai Hoaøng thöù 11 (591), vaø taëng Ngaøi teân hieäu “Trí Giaû Ñaïi Sö”. Sau Ngaøi trôû veà coá höông ôû Kinh Chaâu, kieán thieát Chuøa Ngoïc Tuyeàn, giaûng Kinh “Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa” vaø “Ma Ha Chæ Quaùn”. Tôùi naêm Khai Hoaøng thöù 17 (597), laïi trôû veà nuùi Thieân Thai, vaø tòch vaøo naêm ñoù,  thoï 60 tuoåi.

Veà tröôùc taùc cuûa Ngaøi coù nhöõng boä chuû yeáu nhö sau:

1) “Phaùp Hoa Vaên Cuù” 20 quyeån,

2) “Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa” 20 quyeån,

3) “Ma Ha Chæ Quaùn” 20 quyeån,

goïi laø “TAM ÑAÏI BOÄ”.

4) “Quaùn AÂm Huyeàn Nghóa” 2 quyeån,

5) “Quaùn AÂm Nghóa Sôù” 2 quyeån,

6) “Kim Quang Minh Huyeàn Nghóa” 2 quyeån,

7) “Kim Quang Minh Vaên Cuù” 2 quyeån,

8) “Quaùn Kinh Sôù” 1 quyeån,

goïi laø “NGUÕ TIEÅU BOÄ”.

Ngoaøi ra coøn nhieàu tröôùc taùc khaùc. Ñeä töû coù raát ñoâng, nhöng Quaùn Ñính (Chöông An Ñaïi Sö) laø ngöôøi xuaát saéc hôn vaø raát coù coâng trong söï ghi cheùp veà nhöõng lôøi Ngaøi giaûng daïy.

4) Ngài Quán Đính (561-632)

Ngaøi ngöôøi huyeän Hoaøi Laâm, tænh Trieát Giang, leân 7 tuoåi ñaàu Phaät xuaát gia, thôø Ngaøi Tueä Chöûng laøm Thaày, 20 tuoåi thuï giôùi Cuï Tuùc. Sau khi Thaày maát, Ngaøi tôùi nuùi Thieân Thai, theo Ngaøi Trí Giaû Ñaïi Sö tham hoïc. Ba ÑAÏI BOÄ cuûa Trí Giaû Ñaïi Sö laø do buùt kyù cuûa Ngaøi maø thaønh.

Sau khi Trí Giaû Ñaïi Sö maát, Ngaøi keá nghieäp Thaày, ôû nuùi Thieân Thai ñeå tuyeân döông chaùnh giaùo. Tôùi naêm Chinh Quaùn thöù 6 (632) thì tòch.

Veà tröôùc taùc cuûa Ngaøi coù:

1) “Quaùn Taâm Luaät Sôù” 5 quyeån,

2) “Thieân Thai Baùt Giaùo Ñaïi YÙ” 1 quyeån,

3) “Quoác Thanh Baùch Luïc” 4 quyeån, ..v..v..

Ñeä töû coù Quang Anh, Trí Uyù, Minh Khoaùng …… ./.

* Theo Hoaø Thöôïng Thích Thieän Sieâu, veà truyeàn baûn Kinh Phaùp Hoa, ôû Trung Quoác hieän coù 5 baûn dòch:

1) Phaùp Hoa Tam Muoäi : 6 cuoán, Chi Cöông Löông dòch taïi Giao Chaâu, naêm 256, baûn  naøy hieän nay khoâng coøn nöõa. Trong Ñaïi Taïng hieän coøn baûn Phaät thuyeát “Phaùp Hoa Tam Muoäi Kinh”, 1 cuoán, Trí Nghieâm dòch ñôøi Löu Toáng (420 – 479).

2) Taùt-Ñaøm-Phaân-Ñaø-Lò Kinh : Dòch aâm chöõ Saddharma Pundarika Sutra, 1 cuoán, baûn naøy khoâng coù teân ngöôøi dòch,

3) Chaùnh Phaùp Hoa Kinh : 10 cuoán, Truùc Phaùp Hoä dòch naêm 286.

4) Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh: 7 cuoán, ñôøi Dao Taàn, Cöu Ma La Thaäp dòch naêm 404.

5) Thieâm Phaåm Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh : 7 cuoán, ñôøi Tuyø, naêm 601, Xaø-Na-Quaät-Ña vaø Caáp-Ña dòch.

Trong 5 baûn aáy, baûn ñöôïc chuù troïng, ñöôïc löu truyeàn vaø dieãn giaûi nhieàu nhaát laø baûn kinh 7 cuoán, 28 phaåm cuûa Ngaøi Cöu Ma La Thaäp dòch.

* Taây Phöông cuõng ñaõ khaûo cöùu vaø dòch Kinh Phaùp Hoa. Caùc hoïc giaû ngöôøi Phaùp nhö Brian Hodgson vaø Eugeøne Burnouf laø nhöõng ngöôøi ñaàu tieân khaûo cöùu kinh naøy, töø chöõ Phaïn dòch ra Phaùp vaên coù töïa ñeà:

“LE LOTUS DE LA BONNE LOI” naêm 1852. Naêm 1884, H. Kern, moät nhaø hoïc giaû ngöôøi Hoaø Lan cuõng dòch Kinh Phaùp Hoa töø baûn tieáng Phaïn ra tieáng Anh. Ngoaøi caùc baûn Phaùp Hoa chöõ Trung Hoa, coøn coù baûn tieáng Nhaät, Ñaïi Haøn, Taây Taïng …… baûn dòch tieáng Anh baây giôø ñöôïc ñeå vaøo kho taøng Ñoâng Phöông Thaùnh Ñieån.

ÔÛ Trung Hoa coù hai dòch giaû Phaät hoïc noåi tieáng, ñoù laø Ngaøi Cöu Ma La Thaäp vaø Ngaøi Huyeàn Trang. Ngaøi La Thaäp phaàn nhieàu dòch yù, neân vaên chöông raát löu loaùt, ñoïc leân nghe nhö thô. Coøn Ngaøi Huyeàn Trang dòch saùt töøng chöõ, neân vaên cuûa Ngaøi raát khoù ñoïc.

* Ngaøi Cöu Ma La Thaäp (Kumaørajiva : 344 – 416) sanh taïi Thieân Truùc (Baéc Thieân Truùc). Thaân phuï cuûa Ngaøi laø Cöu Ma La Dieân, laø moät vò saép laøm töôùng quoác cuûa nöôùc naøy nhöng khoâng laøm, boû qua nöôùc Quy Tö ôû phía Baéc Trung Hoa, thuoäc vuøng Trung AÙ (ôû giöõa AÁn Ñoä vaø Trung Hoa), ñöôïc vua Quy Tö meán troïng, môøi laøm töôùng quoác vaø gaõ con gaùi cho. Baø naøy sanh ra Cöu Ma La Thaäp.

Khi môùi sanh ra, Ngaøi tö chaát raát thoâng minh, laïi soáng phaïm  haïnh neân Ngaøi ñöôïc ñaët teân laø Cöu Ma La Thaäp. Cöu Ma La Thaäp, Trung Hoa dòch laø Ñoàng Thoï, nghóa laø ngöôøi coøn nhoû maø ñaõ coù naêng löïc nhö ngöôøi lôùn.

Naêm 7 tuoåi, meï Ngaøi xuaát gia, ñem theo Ngaøi qua AÁn Ñoä ñeå hoïc ñaïo. Khi vaøo Chuøa, thaáy caùi hình baùt, Ngaøi beøn laáy ñoäi leân ñaàu vaø caûm thaáy raát nheï. Khi moùng taâm nghó nhö vaäy thì thaáy bình baùt trôû neân raát naëng. Ngaøi khoâng ñôõ noåi vaø theùt leân moät tieáng. Baø meï hoûi: “Con coù chuyeän gì vaäy ? Ngaøi thöa: “Bình baùt naøy khi con môùi caàm thì thaáy raát nheï, sao baây giôø noù naëng quaù ? Baø meï baûo: “Ñoù laø vì taâm con phaân bieät neân môùi coù naëng nheï, chöù bình baùt thì vaãn nhö vaäy”. Nhôø vaäy maø Ngaøi xuaát gia.

Lôùn leân, Ngaøi hoïc kinh A Haøm vôùi Ngaøi Ñaøn Ñaàu Ñaït Ña. Moät thôøi gian sau khi Ngaøi qua caùc nöôùc Sa-Laëc, Vu-Ñieàn hoïc vôùi Ngaøi Tu Lôïi Ña Toâ Ma veà giaùo lyù töï taùnh khoâng cuûa Ñaïi Thöøa. Khi nghe ba töø “Töï Taùnh Khoâng”, Ngaøi hoûi: “Kinh naøy muoán noùi caùi gì maø laïi phaù heát taát caû caùc Phaùp ?” Ngaøi Toâ Ma ñaùp: “Caùi coù cuûa thaät Phaùp coù phaûi laø thaät coù hay khoâng ?”. Khi nghe vaäy, Ngaøi lieàn ngoä ñöôc lyù “Töï Taùnh Khoâng” cuûa Ngaøi Toâ Ma. Töø ñoù, Ngaøi chuyeân hoïc veà giaùo lyù “Baùt Nhaõ Chaân Khoâng” cuûa Ñaïi Thöøa. Vaø cuõng töø ñoù, chí nguyeän hoaèng döông Phaät Phaùp cuûa Ngaøi ngaøy caøng maïnh meõ. Moät thôøi gian sau khoâng laâu, tieáng taêm cuûa Ngaøi ñaõ lan truyeàn khaép trong nöôùc. Vua quan caùc nöôùc laùng gieàng raát kính troïng.

* Baáy giôø, ôû Taây Baéc Trung Hoa coù raát nhieàu nöôùc nhoû. Taïi Dao Taàn coù Phuø Kieân xöng ñeá ôû Quang Trung, nghe danh Ngaøi ôû nöôùc Quyù Tö laøm cho daân chuùng nöôùc aáy coù ñôøi soáng vaên hoaù, ñaïo ñöùc cao, neân oâng ta muoán môøi Ngaøi qua nöôùc mình. Nhöng vua Quyù Tö khoâng cho Ngaøi ñi. Phuø Kieân beøn sai töôùng Laõ Quang ñem quaân sang ñaùnh Quyù Tö. Phuø Kieân daën Laõ Quang: “Ta khoâng muoán aên cöôùp ñaát ñai, maø chæ muoán ñaùnh thaéng ñeå röôùc La Thaäp veà thoâi”. Sau khi ñaùnh thaéng, röôùc La Thaäp, Laõ Quang keùo quaân veà. Giöõa ñöôøng nghe Phuø Kieân ñaõ bò Dao Traønh gieát vaø cöôùp ngoâi, Laõ Quang beøn xöng ñeá, ñoùng ñoâ taïi ñoù, töùc laø Kinh Vöông ôû Quan Ngoaïi, neân Ngaøi La Thaäp bò caàm giöõ ôû ñoù maáy naêm. Ñeán khi Dao Traønh maát, Dao Höng leân noái ngoâi, môøi Ngaøi vaøo Quang Trung. Töø ñoù Ngaøi môùi vaøo ñeán Tröôøng An. ÔÛ ñaây, Ngaøi ñöôïc môøi ñeán Tieâu Dieäu Vieän ñeå dòch Kinh. Trong hoäi dòch Kinh cuûa Ngaøi coù caû haøng ngaøn ngöôøi tham döï, nhöng coù 4 vò ñeä töû thöôïng tuùc cuûa Ngaøi, goïi laø Töù Trieát: Taêng Trieäu, Taêng Dueä, Ñaïo Sanh vaø Ñaïo Dung laø nhöõng ngöôøi xuaát saéc nhaát. Ngaøi Taêng Trieäu sau naøy coù laøm moät boä luaän, goïi laø Trieäu Luaän.

* Cuoái ñôøi, Ngaøi La Thaäp coù laøm moät baøi thô taëng cho moät vò Phaùp Sö laø Phaùp Hoaø. Nhöng chính baøi thô naøy laïi phaûn aûnh ñuùng cuoäc ñôøi cuûa Ngaøi:

“Taâm sôn duïc minh ñöùc,

Löu huaân vaïn do dieân,

Ai loan coâ ñoàng phuïng,

AÂm thanh tröïc cöûu thieân”.

(Ñaïi Taïng, Ñaïi Chaùnh, cuoán 50, trang 332)

Nghóa laø: Nôi nuùi taâm nuoâi döôõng ñöùc taùnh saùng suoát. Höông thôm lan ra ngoaøi vaïn daëm. Nhö con chim loan buoàn keâu moät mình treân caây ngoâ ñoàng. AÂm thanh trong suoát thaáu ñeán chín töøng trôøi”.

Ngöôøi ta thaáy raèng, Ngaøi La Thaäp coù caùi taâm luoân luoân saùng suoát neân höông thôm toaû ra ngoaøi vaïn daëm, ñi ñaâu cuõng ñöôïc kính phuïc toân thôø laøm Thaày. Nhöng cuoäc ñôøi cuûa Ngaøi gaëp raát nhieàu chöôùng ngaïi, vì leõ Ngaøi raát noåi tieáng veà taøi naêng vaø ñöùc ñoä, neân nöôùc naøo cuõng tranh giaønh ñeå coù ñöôïc Ngaøi. Söï ngöôõng moä aáy trôû thaønh moái hoaï lôùn cho Ngaøi.

Taøi naêng vaø coâng haïnh cuûa Ngaøi ít ngöôøi coù ñöôïc, ít ngöôøi theo ñöôïc neân vieäc dòch Kinh cuûa Ngaøi trôû thaønh coâ ñoäc, khoâng khaùc gì con chim loan keâu moät mình treân caây ngoâ ñoàng.

Tieáng chim aáy suoát thaáu chín taàng trôøi; ví nhö nhöõng baûn dòch Kinh cuûa Ngaøi löu truyeàn ñeán muoân ñôøi. Baûn dòch Kinh cuûa Ngaøi La Thaäp ñöôïc löu haønh raát roäng raõi, ñöôïc raát nhieàu ngöôøi chuù taâm hoïc hoûi, dieãn giaûi.

Vaø cuõng theo Hoaø Thöôïng Thích Thieän Sieâu:

* ÔÛ Trung Hoa, coù nhieàu vò phaùn ñònh moät thôøi giaùo phaùp cuûa Phaät.

Ngaøi Thieân Thai Trí Giaû (538 – 597, Taây Lòch) phaùn giaùo: Suoát 45 naêm thuyeát phaùp cuûa Ñöùc Phaät phaân laøm 5 giai ñoaïn, goïi laø “Nguõ Thôøi Thuyeát Giaùo”, (töùc laø Naêm thôøi gian thuyeát giaùo):

1) Nhaät xuaát tieân chieáu cao sôn : Thôøi Hoa Nghieâm

2) Nhaät thaêng chuyeån chieáu haéc sôn    : Thôøi A Haøm

3) Nhaät thaêng chuyeån chieáu cao nguyeân : Thôøi Phöông Ñaúng

4) Nhaät thaêng phoå chieáu ñaïi ñòa          : Thôøi Baùt Nhaõ

5) Nhaät moät hoaøn chieáu cao sôn          : Thôøi Phaùp Hoa.

Loái phaùn giaùo naøy so ra thì khoâng chính xaùc laém veà thôøi gian, nhöng veà maët giaùo lyù thì noù raát hôïp lyù vaø raát hay.

* Ñaàu tieân laø thôøi Kinh Hoa Nghieâm: Theo söï khaûo cöùu veà lòch söû cuûa Ñöùc Phaät thì khoâng coù thôøi Ñöùc Phaät noùi Kinh Hoa Nghieâm luùc môùi Thaønh Ñaïo, maø chæ coù baøi Kinh “Chuyeån Phaùp Luaân” Phaät noùi cho naêm vò Tyø Kheo. Trong baøi Kinh naøy, Ngaøi chæ noùi veà Töù Ñeá maø khoâng coù Hoa Nghieâm. Nhöng ôû ñaây Nguõ Thôøi Thuyeát Giaùo laïi cho Hoa Nghieâm laø thôøi noùi ñaàu; vaäy ñaâu laø ñieåm ñeå cho chuùng ta coù theå chaáp nhaän ñöôïc ? Ñoù laø ñieåm guùt maéc cuûa vaán ñeà, maø nhieàu hoïc giaû sau naøy ñaõ baøn caõi raát nhieàu. Ñieàu naøy chuùng ta coù theå giaûi thích raèng: leõ taát nhieân laø chuùng ta khoâng theå phuû nhaän söï thaät cuûa lòch söû, neáu xeùt theo lòch söû thì coù phaàn khoâng phuø hôïp; nhöng chuùng ta cuõng khoâng theå  phuû nhaän giaù trò giaùo lyù, neáu xeùt veà maët noäi dung Kinh thì noù raát phuø hôïp, bôûi vì Kinh chæ trình baøy theo giaùo lyù truyeàn thoáng: lyù Duyeân Khôûi. Vì trong thôøi Chuyeån Phaùp Luaân ñaàu tieân, tuy Phaät khoâng noùi danh töø Hoa Nghieâm, nhöng Phaät ñaõ noùi lyù Duyeân Khôûi, maø lyù truøng truøng Duyeân Khôûi cuûa Hoa Nghieâm laø ñaày ñuû troïn veïn nhaát. Ñoù laø lyù maø Phaät töï noäi chöùng. Neáu chæ noùi hai chöõ “Hoa Nghieâm” thoâi thì khoâng saùt yù, nhöng neáu noùi “lyù Duyeân Khôûi cuûa Hoa Nghieâm ñöôïc Phaät noùi ra khi Ngaøi môùi giaùc ngoä” thì raát saùt. Bôûi vì chính ngay trong Kinh Nikaøya coù noùi: “Phaùp naøy do Ta chöùng ñöôïc thaät laø saâu kín, khoù thaáy, khoù chöùng, tòch tònh, sieâu lyù luaän, vi dieäu, chæ coù baäc trí môùi thaáu hieåu; coøn quaàn chuùng naøy tham aùi duïc, khoaùi aùi duïc, ñam meâ aùi duïc, khoù coù theå hieåu thaáu ñöôïc ñònh lyù Y Taùnh Duyeân Khôûi Phaùp”. (laø Phaùp truøng truøng Duyeân Khôûi trong Kinh Hoa Nghieâm). Khoù maø thaáy ñöôïc ñònh lyù “Taát caû haønh laø Tòch Tònh, taát caû sanh y ñöôïc töø boû, aùi duïc ñoaïn taän, ly duïc, aùi dieät, Nieát Baøn. Neáu ta ñem Phaùp aáy thuyeát giaûng maø ngöôøi ta khoâng hieåu thì thaät meät moõi cho ta”.

* Ñoù laø ñoaïn Kinh do Ñöùc Phaät noùi ra khi Ngaøi vöøa môùi chöùng ñaïo döôùi goác caây Boà Ñeà. Nhö vaäy, Kinh Hoa Nghieâm noùi rieâng vaø Kinh Ñaïi Thöøa noùi chung chæ laø trình baøy laïi noäi dung giaùo lyù truyeàn thoáng, nhöng khoâng ñi xa vôùi giaùo lyù truyeàn thoáng; traùi laïi, noù coøn coù moät söï lieân heä maät thieát, chaëc cheõ. Nhöng ñaëc bieät hôn, noäi dung giaùo lyù ñoù ñöôïc Kinh Ñaïi Thöøa trình baøy laïi döôùi moät daïng thöùc môùi meõ coù phaàn môû roäng, mang taùnh nhaäp theá hôn, tích cöïc hôn.

* ÔÛ thôøi Kinh naøy, neáu Phaät noùi ra ñieàu maø Ngaøi ñaõ thaät chöùng thì chæ coù caùc haøng thöôïng caên thöôïng trí nhö Boà Taùt môùi coù theå hieåu noåi, coøn haïng chuùng sanh caên cô thaáp keùm seõ khoâng coù ai hieåu noåi. Cho neân Phaät phaûi haï thaáp xuoáng, phaûi uyeån chuyeån, linh ñoäng, phöông tieän thuyeát phaùp ñeå cho phuø hôïp vôùi caên cô cuûa chuùng sanh.  Vì vaäy, sau thôøi Hoa Nghieâm laø thôøi Phaät phöông tieän noùi A Haøm, Phöông Ñaúng, roài tieáp noùi Baùt Nhaõ. Vaø, khi chuùng sanh ñaõ thuaàn thuïc thì cuoái cuøng Ngaøi môùi noùi Phaùp Hoa vaø Nieát Baøn, höôùng hoï trôû veà Nhaát thöøa.

* Giaùo lyù cuûa Ñöùc Phaät ví nhö aùnh saùng maët trôøi. Ñaõ laø aùnh saùng maët trôøi thì tröôùc sau gì cuõng chæ laø moät: aùnh saùng luùc maët trôøi môùi moïc, luùc giöõa tröa, luùc xeá chieàu hay luùc saép laën, thì cuõng ñeàu laø aùnh saùng maët trôøi caû, chöù khoâng phaûi thöù aùnh saùng gì khaùc. Nhöng vì thôøi gian cuûa maët trôøi chieáu coù khaùc nhau neân ñoái töôïng chieáu cuõng khaùc nhau. Sôû dó maët trôøi chieáu khaùc nhau laø do ñoái töôïng vaø thôøi gian chieáu khaùc nhau.

* NHAÄT XUAÁT TIEÂN CHIEÁU CAO SÔN:

Maët trôøi vöøa môùi leân, tröôùc heát chieáu vaøo nuùi cao. Ñaây ví cho thôøi Phaät noùi Kinh Hoa Nghieâm, chæ cho haøng coù caên cô cao.

* NHAÄT THAÊNG CHUYEÅN CHIEÁU HAÉC SÔN:

Maët trôøi caøng leân cao caøng chieáu xuoáng nuùi thaáp. Qua thôøi Kinh A Haøm, tuy Phaät cuõng noùi lyù Duyeân Khôûi, nhöng ôû möùc ñoä thaáp hôn.

* NHAÄT THAÊNG CHUYEÅN CHIEÁU CAO NGUYEÂN:

Trong thôøi Kinh A Haøm, Phaät chæ noùi Nhôn voâ ngaõ, ñeán thôøi Phöông Ñaúng, thì Ngaøi noùi luoân Phaùp voâ ngaõ; cuõng nhö maët trôøi caøng leân cao caøng chieáu xuoáng choã thaáp.

* NHAÄT THAÊNG PHOÅ CHIEÁU ÑAÏI ÑÒA:

Qua thôøi thöù tö, töùc laø thôøi Baùt Nhaõ, thôøi Nhôn Phaùp ñeàu khoâng. Thôøi naøy ví nhö maët trôøi caøng leân cao nöõa thì chieáu khaép caû trôøi ñaát.

* NHAÄT MOÄT HOAØN CHIEÁU CAO SÔN:

Maët trôøi khi laën cuõng nhö maët trôøi khi môùi moïc, noù trôû laïi chieáu nuùi cao. Luùc naøy ví cho thôøi cuoái Phaät noùi Kinh Phaùp Hoa Nieát Baøn.

* Qua söï phaùn giaùo naøy theo Ñaïi Sö Trí Giaû, chuùng ta thaáy Phaùp Hoa Nieát Baøn ôû vaøo thôøi thöù naêm cuûa Nguõ Thôøi Thuyeát Giaùo, töùc laø thôøi noùi veà ñaïo lyù cao thöôïng.

Nhöng maët trôøi khoâng coù cao thaáp, chæ tuyø theo ñoái töôïng vaø thôøi gian maø chieáu, giaùo lyù cuûa Phaät khoâng coù cao thaáp, lôùn nhoû gì caû, chæ tuyø theo caên cô cuûa chuùng sanh vaø thôøi gian maø Phaät thuyeát Phaùp. Boà Taùt Long Thoï ôû trong caùc boä Luaän thöôøng hay noùi Ñaïi Thöøa, Tieåu Thöøa laø vì baáy giôø Ngaøi muoán nhaém vaøo söï lyù giaûi Kinh Phaät moät caùch haïn heïp, xa vôùi tinh thaàn töø bi trí tueä cuûa Phaät, cuõng nhö söï thöïc haønh mang taùnh tieâu cöïc cuûa caùc boä phaùi, chöù khoâng noùi veà giaùo lyù cuûa Ñöùc Phaät.

Treân kia laø söï phaùn giaùo theo Ñaïi Sö Trí Giaû, Toå cuûa Toâng Thieân Thai.

5) Ngài Pháp Tạng Tổ Của Tam Luận Tông

Phaùn giaùo coù ba thôøi, goïi laø Tam Phaùp Luaân.

Giaùo Phaùp cuûa Phaät goïi laø Phaùp Luaân, ví nhö baùnh xe, laên töø choã naøy ñeán choã khaùc: Baùnh xe Phaùp laên töø Taâm Phaät ñeán taâm chuùng sanh. Baùnh xe laên ñeán ñaâu laø deïp heát vaät chöôùng ngaïi treân ñöôøng ñeán ñoù. Tam Phaùp Luaân naøy nhö sau:

(1) CAÊN BAÛN PHAÙP LUAÂN:

Töông ñöông vôùi thôøi thöù nhaát cuûa Naêm thôøi thuyeát giaùo, laø thôøi Hoa Nghieâm; töùc laø noùi caên baûn giaùo lyù cuûa Phaät khi môùi chöùng ngoä maø Ngaøi muoán noùi ñaàu tieân, nhöng coù nhieàu ngöôøi khoâng hieåu neân Ngaøi noùi thôøi Phaùp thöù hai.

(2) CHI MAÏT PHAÙP LUAÂN:

Phaät noùi A Haøm, Phöông Ñaúng, Baùt Nhaõ …… ñaây laø nhöõng giaùo lyù tuyø theo caên cô cuûa chuùng sanh maø Ngaøi uyeån chuyeån noùi ra.

(3) NHIEÁP MAÏT QUY BOÅN PHAÙP LUAÂN:

Thaâu nhieáp caùi ngoïn trôû veà caùi caên baûn. Töông ñöông vôùi Naêm thôøi thuyeát giaùo, ñoù chính laø Phaät noùi thôøi Phaùp Hoa vaø Nieát Baøn.

* Ngaøi Toái Tröøng, moät vò Toå Sö AÁn Ñoä truyeàn baù Phaät Giaùo taïi Nhaät Baûn, ñaõ phaân cuoäc ñôøi thuyeát phaùp cuûa Phaät ra laøm ba:

1. CAÊN BAÛN PHAÙP THUYEÁT:

Cuõng nhö thôøi Hoa Nghieâm, töùc laø thôøi maø Phaät noùi caùc noäi chöùng cuûa mình. Phaät ra ñôøi coát chæ laøm cho chuùng sanh haønh theo Nhaát Thöøa Ñaïo ñeå giaùc ngoä thaønh Phaät maø thoâi, nhöng vì caên cô chuùng sanh khoâng hieåu kòp, neân Phaät phöông tieän noùi ra ba thöøa.

2. AÅN MAÄT PHAÙP THUYEÁT:

Ba thöøa laáy dieãn dòch ôû trong caùc Kinh A Haøm, Phöông Ñaúng, Baùt Nhaõ; hay noùi ba thöøa, hai thöøa nhöng kyø thaät trong thaâm taâm cuûa Phaät aån chöùa saâu kín beân trong laø Nhöùt thöøa. Ví nhö thuoác ñaéng, ngöôøi ta khoâng uoáng ñöôïc, neân phaûi boïc ñöôøng. Ngoaøi laø ñöôøng, nhöng beân trong kyø thaät laø thuoác.

3. MINH HIEÅN PHAÙP THUYEÁT:

Ñeán thôøi Phaùp naøy thì Ñöùc Phaät noùi roõ chæ coù Nhaát thöøa, khoâng coù Nhò thöøa, Tam thöøa; töùc laø thôøi Phaùp Hoa hoäi tam quy nhaát; ñoù laø Nhöùt Thöøa Giaùo.

* Nhö vaäy, chuùng ta thaáy, töø Ngaøi Trí Giaû, Toå cuûa Toâng Thieân Thai; Ngaøi Phaùp Taïng, Toå sö Toâng Tam Luaän, ñeán Ngaøi Toái Tröøng, vò Toå Sö ngöôøi AÁn trong khi phaùn giaùo ñeàu ñaët Kinh Phaùp Hoa ôû vò trí cuoái cuøng. Cho ñeán baây giôø, nhöõng ngöôøi nghieân cöùu ñaïo Phaät cuõng ñeàu ca ngôïi Phaùp Hoa vaø raát thaùn phuïc caùc söï giaùo phaùn ñoù; ñaõ cho chuùng ta thaáy ñöôïc Kinh Phaùp Hoa heát söùc quan troïng ./.

* Veà caùc nguyeân baûn Phaïn vaên cuûa Phaùp Hoa, Thöôïng Toaï Thích Chôn Thieän vieát: Hieän nay coù nhieàu nguyeân baûn Phaïn vaên khaùc nhau caû veà soá löôïng phaåm kinh laãn veà buùt phaùp, vaên theå maø chuùng ta chöa coù ñieàu kieän ñeå tham cöùu, ñoái chieáu. Baûn maø Burnouf dòch ra Phaùp vaên vaø baûn maø Phaùp sö Cöu Ma La Thaäp dòch ra Haùn vaên coù 27 phaåm (khoâng coù phaåm Ñeà Baø Ñaït Ña). Baûn dòch cuûa Phaùp sö Cöu Ma La Thaäp veà sau ñöôïc ñöa theâm vaøo phaåm Ñeà Baø Ñaït Ña do Sö Phaùp Hieån, moân ñeä cuûa Sö Cöu Ma La Thaäp, thaønh 28 phaåm (theo Junjiro Takakusu). Coù nôi nguyeân baûn khoâng coù phaåm Töïa.

Coù yù kieán cho raèng phaåm Töïa coù theå do moät Phaùp Sö Trung Hoa saùng taùc vôùi loái haønh vaên Trung Hoa raát nhuyeãn toùm taét 27 phaåm kia.

Coù moät soá nguyeân baûn coù soá löôïng phaåm kinh ít hôn 27 phaåm. Coù theå Phaùp Hoa, qua thôøi gian truyeàn baù, coù nhieàu Phaùp Sö saùng taùc, theâm bôùt, neân coù moät soá ñieåm giaùo lyù thieáu taùnh nhaát quaùn theo chuû tröông Nhaát thöøa.

Chuùng toâi vieát taäp “Tö Töôûng” naøy döïa vaøo hai baûn dòch Anh ngöõ cuûa Senchu Murano dòch töø Haùn vaên cuûa Phaùp sö Cöu Ma La Thaäp, vaø baûn dòch cuûa H. Kern dòch töø moät baûn Phaïn vaên ./.

* Theo Hoaø Thöôïng Thích Nhaát Haïnh, khi vieát veà “Nhaän thöùc cuûa Toâng Thieân Thai veà Kinh Phaùp Hoa”, nhö sau:

Teân ñaày ñuû cuûa Kinh laø “Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh”, tieáng Phaïn laø Saddharma Pundarika Sutra. Pundarika chuùng ta thöôøng phieân aâm laø Toân Ñaø Lôïi, töùc laø moät loaïi hoa sen maøu traéng. Dieäu Phaùp nghóa laø giaùo phaùp maàu nhieäm.

Tröôùc chuùng ta ñaõ coù nhieàu nhaø chuù giaûi vaø nghieân cöùu veà Kinh Phaùp Hoa. ÔÛ Trung Hoa coù moät toâng phaùi chuyeân moân nghieân cöùu Kinh Phaùp Hoa, dieãn dòch raát nhieàn veà tö töôûng Phaùp Hoa vaø ñaët cô sôû lyù thuyeát vaø thöïc haønh cuûa mình treân Phaùp Hoa. Ñoù laø Toâng Thieân Thai (Thieân Thai Toâng) maø ngöôøi ñaïi dieän xöùng ñaùng laø Thaày Trí Giaû ôû nuùi Thieân Thai. Tröôùc ñoù ñaõ coù Thaày Hueä Tö vaø keá ñeán laø Thaày Hueä Vieãn. Sau naøy thì coù Thaày Trí Giaû, ngöôøi thieát laäp ra nhöõng cô sôû vöõng chaõi cho Toâng Thieân Thai.

* Trong nhöõng taùc phaåm cuûa Thaày Trí Giaû, coù taùc phaåm “Ñoàng Moâng Chæ Quaùn” maø taát caû caùc chuù, caùc coâ ñi tu ôû Vieät Nam ñeàu phaûi hoïc. Ñoàng Moâng nghóa laø nhöõng chuù beù vaø coâ beù. Ñaây laø moät taùc phaåm daïy pheùp tu thieàn cho nhöõng ngöôøi coøn treû, môùi baét ñaàu tu. Sau khi ñaõ tu laâu hôn, hoï hoïc nhöõng taùc phaåm khaùc nhö Ñaïi Thöøa Chæ Quaùn.

* Ñöùng veà phöông dieän tö töôûng, Thaày Trí Giaû coù taùc phaåm “Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa”, trình baøy nhöõng yù nghóa thaâm huyeàn cuûa Kinh Phaùp Hoa. Trong ñoù Thaày caét nghóa raát daøi doøng veà khaùi nieäm cuûa Thaày, vaø nhaän thöùc cuûa Thaày veà Phaät Phaùp. Chöõ Phaùp ôû trong chöõ Dieäu Phaùp ñaõ ñöôïc Thaày ñem ra moå xeû, phaân tích vaø trình baøy raát caën keõ.

* Caùc nhaø nghieân cöùu hieän ñaïi thaáy raèng con ñöôøng phaân tích naøy khoâng ñöôïc thích hôïp laém, taïi vì Kinh Phaùp Hoa khoâng coù muïc ñích dieãn baøy chaân lyù cuûa thöïc taïi nhö laø moät neàn trieát hoïc.

“Chöõ Phaùp trong Kinh Phaùp Hoa khoâng coù nghóa laø nhöõng coá gaéng ñeå trình baøy caùi chaân lyù cuûa thöïc taïi”. ÔÛ ñaây, Dieäu Phaùp maàu nhieäm khoâng phaûi laø ôû choã noù coù theå trình baøy ñöôïc söï thöïc veà vuõ truï, vaïn höõu, vaø chaân lyù hieän taïi nhö trong Kinh Duy Ma hay Kinh Baùt Nhaõ. Chuùng ta khoâng thaáy nhöõng khuynh höôùng ñoù ôû trong nhöõng phaåm cuûa Kinh Phaùp Hoa.

“Caùi Phaùp ôû ñaây sôû dó ñöôïc goïi laø Dieäu Phaùp laø nhôø vaøo taùnh caùch ñaïi chuùng, phoå thoâng vaø thöïc teá cuûa noù, cuõng nhö nhôø ôû coâng naêng coù theå thöïc hieän ñöôïc nhöõng ñieàu maø nhöõng kinh khaùc chöa thöïc hieän ñöôïc”.

* Phaùp naøy ñaõ môû ra moät con ñöôøng dung hôïp ñöôïc truyeàn thoáng vôùi nhöõng tö töôûng môùi cuûa Ñaïi Thöøa, vaø taïo neân moät khoâng khí haøi hoaø, aám aùp, vui veõ, thoáng nhaát giöõa Giaùo Hoäi Truyeàn Thoáng vaø Giaùo Hoäi Taân Laäp.

Nhaän thöùc naøy cuûa chuùng ta khoâng gioáng nhö nhaän thöùc cuûa Toâng Thieân Thai, taïi vì Thaày Trí Giaû ñaõ hieåu chöõ Phaùp nhö laø moät söï dieãn baøy coù heä thoáng, baèng hình thöùc trieát hoïc cuûa söï thöïc veà phaùp giôùi, veà vuõ truï, veà vaïn höõu. Ta coù theå chöùng minh ñieàu naøy khi ta ñi saâu vaøo Kinh Phaùp Hoa. Baây giôø ta chæ ñöa ra vaøi yù nieäm toång quaùt nhö vaäy ñeå khi ñi saâu vaøo Kinh thì seõ khoâng thaáy bò laïc loõng.

* Kieán giaûi Kinh Phaùp Hoa, theo Hoaø Thöôïng Thích Thieän Sieâu, thì khoâng nhö Kinh Duy Ma, Kinh Phaùp Hoa coù nhieàu nguyeân baûn baèng tieáng Phaïn coøn ñöôïc duy trì cho tôùi ngaøy nay. Ngöôøi ta tìm ñöôïc raát nhieàu baûn Phaïn ngöõ töø Nepal, Kashmir (Pakistan), vaø töø Trung AÙ (Central Asia). Cuõng coù baûn ñöôïc tìm thaáy ôû Taây Taïng, vaø gaàn ñaây coù moät baûn ñöôïc tìm ra ôû Khotan (coøn goïi laø Kustana ôû Turkestan, trung taâm Phaät Giaùo phoàn thònh nhaát ôû Trung AÙ cho ñeán khi bò ngöôøi Hoài xaâm chieám. Ñaïo Buït ñöôïc du nhaäp vaøo ñaát naøy töø khoaûng theá kyû thöù hai tröôùc Taây Lòch).

* Veà baûn dòch baèng tieáng Haùn, nghe noùi taát caû coù ñeán 17 baûn. Coù nhöõng baûn dòch ñuû, coù nhöõng baûn dòch thieáu, nhöng trong Ñaïi Taïng, baây giôø chæ coøn ba baûn, laø ñaày ñuû, vaø baûn dòch löu loaùt nhaát laø baûn dòch cuûa Thaày Cöu Ma La Thaäp (Kumaørajiva).

Khi ñoïc taùc phaåm Ñaïi Trí Ñoä Luaän cuûa Thaày Long Thoï, ta thaáy raèng baûn Kinh Phaùp Hoa maø Thaày Long Thoï söû duïng laø moät baûn naèm giöõa baûn cuûa Thaày La Thaäp dòch vaø baûn cuûa Thaày Phaùp Hoä dòch, teân laø Chaùnh Phaùp Hoa Kinh. Khi nghieân cöùu hai baûn naøy baèng chöõ Haùn, ta thaáy baûn maø chuùng ta ñoïc ôû trong Ñaïi Trí Ñoä Luaän, tuoåi taùc cuûa noù naèm giöõa nguyeân baûn tieáng Phaïn maø Thaày La Thaäp duøng, vaø nguyeân baûn tieáng Phaïn maø Thaày Phaùp Hoä duøng.

* Neân bieát raèng coù nhieàu nguyeân baûn tieáng Phaïn cuûa Kinh Phaùp Hoa, coù nhöõng baûn coøn treû, coù baûn ñaõ raát giaø. Kinh Phaùp Hoa ñaõ moïc leân nhö moät caây ñaïi thuï, vaø caùc Thaày ñaõ dòch töø nhöõng nguyeân baûn khaùc nhau, Thaày Cöu Ma La Thaäp caên cöù vaøo moät baûn, coøn Thaày Phaùp Hoä dòch töø moät baûn khaùc.

* Ñöùng veà phöông dieän theå taøi töùc laø hình thöùc trình baøy, thì Kinh Phaùp Hoa cuõng thöøa höôûng ñöôïc hình thöùc cuûa Kinh Duy Ma, nghóa laø trình baøy nhö laø moät vôû kòch, coù nhieàu maøn khaùc nhau, raát laø haáp daãn. Coù theå coøn haáp daãn hôn Kinh Duy Ma nöõa, vì nhöõng maøn kòch trong Kinh Phaùp Hoa deã hieåu hôn, vaø Kinh Phaùp Hoa söû duïng raát nhieàu ví duï. Nghe lyù thuyeát cao sieâu laâu quaù thì ñaïi chuùng thöôøng meät moõi, vì vaäy maø ví duï vöøa hay, vöøa haáp daãn vaø vöøa deã hieåu thì ngöôøi nghe deã thaâu nhaän hôn. Ñoù laø moät lôïi ñieåm cuûa Kinh Phaùp Hoa ./.

4. CỔ ĐỨC ĐUA NHAU CHÚ THÍCH, SỚ GIẢI KINH

* Boà Taùt Theá Thaân (Vasubandhu) ñaõ vieát boä SADDHARMA PUNDARIKA SUTRA SASTRA (Phaùp Hoa Kinh Luaän) cuõng laø boä Luaän ñaàu tieân giaûi thích veà yù nghóa Kinh.

* Caùc vò Coå Ñöùc Hoa, Nhaät noái tieáp nhau, ñua nhau laøm caùc luaän, sôù, chuù, giaûi, trình baøy choã ngoä ñaït cuûa mình ñoái vôùi Phaùp Hoa, cuõng nhö laøm saùng toû lyù dieäu huyeàn cuûa Kinh naøy raát nhieàu; naøo Huyeàn Nghóa, Vaên Cuù, naøo Thoâng Nghóa, Cuù Giaûi ..v..v.. caùc boä noåi tieáng nhö:

* Phaùp Hoa Nghóa Sôù      (Ñaïi Taïng quyeån 34 soá 1721)

* Huyeàn Nghóa       (Ñaïi Taïng quyeån 33 soá 1716)

* Vaên Cuù     (Ñaïi Taïng quyeån 34 soá 1718)

* Boä thôøi hieån LYÙ, boä thôøi giaûi VAÊN, laøm cho Kinh Phaùp Hoa ñaõ choùi saùng caøng theâm choùi saùng, laøm cho tieáng Phaùp Hoa ñaõ vang doäi caøng theâm vang doäi.

* Lyù Kinh ñaõ DIEÄU, lôøi giaûi laïi HUYEÀN ñoái vôùi ngöôøi coù chí “haønh ñaùo thuyû cuøng xöù, toaï khaùn vaân khôûi thôøi” ñoïc laõnh hoäi ñöôïc choã huyeàn dieäu cuûa DIEÄU PHAÙP loøng caøng phaán khôûi. Nhöng vôùi keû thieån thöùc caùc boä sôù giaûi treân chæ laø bieån caû meânh moâng khoâng laøm sao tìm ñöôïc phöông höôùng ñeå ñi ñeán ñích.

* Thôøi gian gaàn ñaây, Ngaøi Thaùi Hö Ñaïi Sö, moät cao Taêng Trung Hoa caän ñaïi, phaân taùch caû moät ÑAÏI TAÏNG GIAÙO ra thaønh 3 heä thoáng hoïc thuyeát:

* Phaùp Taùnh Khoâng Hueä Hoïc.

* Phaùp Töôùng Duy Thöùc Hoïc.

* Phaùp Giôùi Vieân Giaùc Hoïc.

* Söï löïa choïn cuûa Ñaïi Sö ñoái vôùi toaøn theå Phaät Phaùp, daàu muoán dung hoaø caùc nhaø taùm Toâng ñeàu bình ñaúng ñeå roài thoáng nhieáp laïi; nhöng ñieåm maø Ñaïi Sö heát söùc chuù troïng hình nhö nghieâng veà “Phaùp Giôùi Vieân Giaùc Hoïc”, choã naøy hoaëc taâm taùnh Ñaïi Sö thoâng suoát neân vaäy chaêng ?.

* Trong phaàn giaûi thích veà heä thoáng “Phaùp Giôùi Vieân Giaùc Hoïc”, Ñaïi Sö laïi ñöa Kinh Phaùp Hoa leân haøng ñaàu, tröôùc taùc ra boä Phaùp Hoa Dieãn Giaûng Luïc roài keá ñeán Phaùp Hoa Kinh Huyeàn Luaän, nhôn ñieåm naøy ñaïi khaùi chuùng ta coù theå thaáy söï suøng troïng cuûa Ñaïi Sö ñoái vôùi Kinh Phaùp Hoa.

* Caên cöù vaøo nhöõng döõ kieän ôû quaù khöù vaø ôû hieän taïi, chuùng ta nhaän ñònh ñöôïc raèng: Caùc Coå Ñöùc Tieàn Boái thuoäc laõnh vöïc tín ngöôõng Phaät Giaùo, ñaõ ñaàu tö trí tueä, ra söùc phaùt huy caùi “DIEÄU NGHÓA”, caùi “HUYEÀN NGHÓA”, caùi “THOÂNG NGHÓA” …… cuûa Kinh Phaùp Hoa maø chöa thaáy coù vò naøo coù theå cho laø mình baèng loøng troïn veïn. Bôûi Kinh Phaùp Hoa laø “DUY HÖÕU PHAÄT DÖÕ PHAÄT NAÕI NAÊNG TRI CHI”. Tuy nhieân, moãi Ngaøi ñeàu coù caùi taâm ñaéc, caùi tri kieán löïc, caùi tueä nhaõn quang rieâng ñeå nhaän thöùc töông ñöông vôùi caùi “THAÂM NGOÄ” vaø “THEÅ NHAÄP” cuûa mình.

* Caùc Coå Ñöùc vieát ra thaønh taùc phaåm, ghi laïi thaønh taøi lieäu laø nhaèm giöõ laïi caùi keát quaû ñoù. Coøn vaán ñeà ñem laïi söï lôïi laïc ít hay nhieàu, ñeán möùc ñoä naøo cho nhöõng Taêng, Tín ñoà Phaät Giaùo thì coøn tuyø thuoäc thôøi tieát, nhaân duyeân, caên cô vaø chuûng taùnh cuûa con ngöôøi nöõa. Do ñoù, caùc Coå Ñöùc ñaõ ñaàu tö raát nhieàu voán lieáng trí tueä coâng lao ñeå gieo gioáng vaø nhaân maõi haït gioáng TOÁI THÖÔÏNG THÖØA Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa naøy.

* Nhìn chung lòch söû nghieân cöùu giaûng giaûi Kinh Phaùp Hoa ta thaáy:

* NHÖÕNG VÒ QUAÙ COÁ TRONG QUAÙ KHÖÙ:

- Ngaøi Thieân Thai Trí Giaû Ñaïi Sö (538 – 597)

* Phaùp Hoa Vaên Cuù 20 quyeån

* Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa 20 quyeån

- Ngaøi Kieát Taïng (Gia Töôøng Ñaïi Sö) (549 – 623)

*Phaùp Hoa Nghóa Sôù

*Phaùp Hoa Du YÙ

- Ngaøi Khuy Cô (Töø AÂn Ñaïi Sö) (632 – 682)

*Phaùp Hoa Huyeàn Taùn 10 quyeån

- Ngaøi Ngöôn Hieåu

* Phaùp Hoa Toâng Yeáu

- Ngaøi Chi Cöông Löông

* Phaùp Hoa Tam Muoäi

- Ngaøi Tueä Vieãn    (523 – 592)

* Phaùp Hoa Sôù      07 quyeån

- Ngaøi Kinh Kheâ Traïm Nhieân (Dieäu Laïc Ñaïi Sö)     (711 – 782)

* Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa Tieâm 10 quyeån

* Phaùp Hoa Kinh Vaên Cuù Kyù      10 quyeån

- Ngaøi Giaùc Ñaïo Tuaân (Minh Chaùnh Thieàn Sö)

* Phaùp Hoa Toâng Chæ Ñeà Cöông

- Ngaøi Chaùnh Trí Mai Thoï Truyeàn

* Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa

* SANH TIEÀN ÔÛ HIEÄN TAÏI:

- Hoaø Thöôïng Thích Trí Tònh

* Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu

- Hoaø Thöôïng Thích Thanh Kieåm

* Ñaïi YÙ Kinh Phaùp Hoa

Hoaø Thöôïng Thích Thanh Töø

* Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa Giaûng Giaûi

Hoaø Thöôïng Thích Töø Thoâng

* Phaùp Hoa Kinh Thaâm Nghóa Ñeà Cöông

Hoaø Thöôïng Thích Trí Quaûng

* Löôïc Giaûi Kinh Phaùp Hoa

Thöôïng Toaï Thích Thieän Trí

* Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa Giaûng Nghóa

Söï nhaän thöùc vaø giaûng giaûi cuûa caùc Ngaøi, moãi Ngaøi moät veõ, nhöng veõ naøo cuõng coù caùi hay, caùi ñeïp rieâng cuûa noù ./.

* Theo Hoaø Thöôïng Thích Thieän Sieâu, söï truyeàn baù Kinh Phaùp Hoa, thì taïi AÁn Ñoä coù caùc Ngaøi Long Thoï giaûng luaän Ñaïi Trí Ñoä vaø cuõng giaûng Kinh Phaùp Hoa nöõa, Ngaøi Theá Thaân giaûng giaûi vaø hoaèng döông Kinh Phaùp Hoa raát saâu roäng. Long Thoï vaø Theá Thaân laø hai vò hoïc giaû noåi tieáng ôû AÁn Ñoä, laøm cho Phaät Giaùo Ñaïi Thöøa phuïc höng maïnh meõ.

* Tröôùc Ñöùc Phaät dieät ñoä 100 naêm, Phaät Giaùo coøn chôn thuaàn nhaát vò. Sau 100 naêm thì phaân ra thaønh hai phaùi: Thöôïng Toaï Boä vaø Ñaïi Chuùng Boä. Töø hai phaùi aáy bieán ra thaønh 20 boä phaùi. Thònh haønh ñöôïc moät thôøi gian, sau ñoù vì giaùo nghóa cuûa 20 boä phaùi naøy quaù ñi vaøo chi tieát, chuoäng Trí queân Bi, chuù troïng tö bieän hôn tu chöùng, neân Phaät Giaùo  coù phaàn bò sa suùt. Vì vaäy maø Ñaïi thöøa noåi leân phuïc höng, coá phaùt huy taâm töø bi lôïi tha cuûa Ñöùc Phaät, trong ñoù coù boán Ngaøi: Long Thoï, Maõ Minh, Theá Thaân vaø Voâ Tröôùc laø noåi danh nhaát. Ngaøi Long Thoï toân xöng Phaùp Hoa, neân khi vieát luaän Ñaïi Trí Ñoä, Ngaøi trích daãn Kinh Phaùp Hoa raát nhieàu. Coøn Ngaøi Theá Thaân thì vaøo khoaûng cuoái theá kyû V, cuõng giaûng giaûi Kinh Phaùp Hoa, goïi laø Öu Ba Ñeà Xaù vaø luaän Phaùp Hoa.

* ÔÛ Trung Hoa cuõng coù nhieàu nhaø dòch giaûi, dieãn giaûng Kinh Phaùp Hoa. noåi baäc nhaát laø Trí Giaû Ñaïi Sö ñôøi Tuyø naêm 538 Taây Lòch, Ngaøi coù vieát ba boä Luaän ñeå chuù giaûi kinh naøy:

1) Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa: Noùi veà nghóa huyeàn dieäu trong Kinh Phaùp Hoa, nhaèm giaûi thích maáy töø “Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh”.

2) Phaùp Hoa Vaên Cuù: Giaûi nghóa töøng caâu töøng chöõ trong Kinh Phaùp Hoa.

3) Ma Ha Chæ Quaùn (1 taäp): Noùi veà Phaùp tu, thöïc haønh theo Kinh Phaùp Hoa.

* Khi Kinh Phaùp Hoa truyeàn qua Nhaät Baûn, coù Ngaøi Nhaät Lieân Thaùnh Nhaân (1222) caên cöù vaøo Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa cuûa Trí Giaû maø laäp neân Toâng Lieân Hoa. Toâng naøy laáy ñeà “Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh” laøm ñoái töôïng haønh trì. Haèng ngaøy chæ caàn nieäm “Nam Moâ Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh” maø thoâi, khoâng caàn nieäm danh hieäu moät Phaùp naøo nöõa, vì raèng trong caâu aáy laø ñaõ toùm taét ñaày ñuû taát caû kinh ñieån. Hieän nay, Toâng Nhaät Lieân vaãn coøn toàn taïi vaø ñang thònh haønh taïi Nhaät Baûn.

* Taïi Vieät Nam ta vaøo thôøi Gia Long (1808 – 1819) trieàu Nguyeãn, coù Thanh Ñaøm Tyø Kheo vaø Giaùc Ñaïo Minh Chaùnh Thieàn sö vieát cuoán: “Phaùp Hoa Toâng Chæ Ñeä Thöôøng” baèng chöõ Haùn, ñeán nay vaãn coøn.

Vaøo theá kyû XIX, Phaùp Lieân Ñaø “giaûi aâm” baûn Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh do Cöu Ma La Thaäp dòch, goïi laø Phaùp Hoa Quoác Ngöõ Kinh vaøo naêm 1848 vaø in laàn ñaàu vaøo naêm 1856 (Leâ Maïnh Thaùt – Tu thö Vaïn Haïnh xuaát baûn 1982).

Trong nhöõng thaäp nieân 50 trôû laïi ñaây, trong Nam cuõng coù nhieàu vò Toân Tuùc dòch giaûi Phaùp Hoa nhö Kinh Phaùp Hoa cuûa Hoaø Thöôïng Trí Tònh, Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa cuûa Ñaïo höõu Chaùnh Trí Mai Thoï Truyeàn dòch, Phaùp Hoa Chính Vaên vaø Löôïc Giaûi cuûa Hoaø Thöôïng Trí Quaûng, Löôïc Giaûi Kinh Phaùp Hoa cuûa Hoaø Thöôïng Thanh Töø ……

Hieän nay, Kinh Phaùp Hoa cuõng ñöôïc nhieàu hoïc giaû dòch giaûi, aán haønh, löu truyeàn raát nhieàu.

Ñoù laø löôïc noùi veà söï truyeàn thöøa Kinh Phaùp Hoa ./.

5. CUƠNG LÃNH YẾU CHỈ LÝ THÚ CỦA KINH

* Troïn boä “Kinh Phaùp Hoa” baûy quyeån, hai möôi taùm phaåm treân saùu vaïn lôøi, NGHÓA LYÙ ñaõ saâu, VAÊN TÖÏ laïi quaù roäng. Nghóa lyù ñaõ saâu thôøi khoù HOÄI khoù LAÕNH, vaên töï roäng taát khoù TOÙM PHAÊNG. Toùm phaêng ñaõ khoâng ñöôïc taát khoâng theå naém laáy CÖÔNG LAÕNH cuûa toaøn kinh. Ñaõ khoâng ñöôïc cöông laõnh thôøi coù theå naøo laõnh hoäi LYÙ THUÙ, laïi theâm trong “Kinh Phaùp Hoa” naøy lyù thuù raát SAÂU raát NHIEÄM.

Trong kinh noùi: “Kinh taïng “Phaùp Hoa” naøy raát saâu xa thaàm kín”. Laïi noùi: “Trí hueä cuûa chö Phaät, raát saâu voâ löôïng, moân trí hueä ñoù khoù HIEÅU khoù VAØO”.

Raát saâu thaàm kín, ñoù laø yeáu chæ cuûa Kinh naøy raát saâu xa, phaàn nhieàu ôû ngoaøi lôøi noùi, chaúng phaûi chæ duøng tai maét maø coù theå roõ bieát ñöôïc.

Thaät theá, vì Taâm Ñaïi Töø Bình Ñaúng vaø Trí Hueä Voâ Ngaïi, chö Phaät thaáy roõ taát caû moïi loaøi chuùng sanh ñeàu coù ñaày ñuû khaû naêng ñöùc taùnh nhö chö Phaät, neân caùc Ngaøi xuaát hieän theá gian ñem Phaät Phaùp giaùo hoaù, daàu traêm ngaøn Phaùp moân, voâ löôïng phöông tieän, naøo Giôùi Ñònh Hueä, naøo Nguõ Thöøa, Tam Thöøa, naøo Töù Ñeá Thaäp Nhò Nhôn Duyeân, Luïc Ñoä Vaïn Haïnh ..v..v.. chung quy muïc ñích duy nhaát:

“Laøm cho taát caû chuùng sanh ñeàu ñöôïc thaønh Phaät nhö chö Phaät ñaõ thaønh”. Theá neân taát caû Phaät Phaùp ñeàu hoäi veà NHÖÙT THÖØA PHAÄT ÑAÏO.

* YÙ chæ troïng yeáu cuûa Kinh naøy laø vaïch caùi QUYEÀN (giaû thi thieát) ra ñeå phôi baøy söï THAÄT, dung hoäi BA THÖØA ñöa veà NHÖÙT THÖØA, coù theå noùi toång keát vaø hoaø hôïp laïi söï giaùo hoaù caû moät ñôøi ÑÖÙC PHAÄT, neân giaùo giôùi Nhöùt Trí ñöôïc ñaët leân haøng Ñaïi Kinh laø giaùo lyù ÑAÏI THÖØA TUYEÄT ÑOÁI CÖÏC DIEÄU.

* Kinh Phaùp Hoa chieám ñöôïc ñòa vò quan troïng nhö vaäy, phaàn chính yeáu laø ñaõ goùi gheùm troïn nhöõng noãi nieàm u uaån nhaát cuûa Phaät (Baûn Hoaøi): traïng thaùi Ngaøi TÖÏ CHÖÙNG, nhöõng MAÄT HAÏNH, vaø nhöõng gì Ngaøi muoán noùi ñeàu ñöôïc baøy ra heát.

Vì vaäy daàu maïch vaên Phaùp Hoa eâm nhö khuùc nhaïc, lôøi leõ giaûn dò, nhöng yù nghóa laïi u huyeàn nhö noãi nieàm u uaån cuûa Phaät maø chæ coù Phaät vôùi Phaät môùi caûm thoâng laãn nhau.

* Giaùo nghóa cuûa Kinh Phaùp Hoa laø chæ baøy TRI KIEÁN PHAÄT coù saün nôi moãi chuùng sanh. Tri Kieán Phaät laø caùi THAÁY BIEÁT khoâng thuoäc veà KIEÁN CHAÁP NGAÕ nôi thaân, khoâng thuoäc veà KIEÁN CHAÁP NGAÕ nôi taâm (voïng taâm). Laïi laø theå cuûa thaân taâm, thöôøng truï khoâng sanh dieät.

* Chuû nhaõn cuûa Kinh laø ñöa ra caùi Chaân Lyù Tuyeät Ñoái “TAÁT CAÛ LAØ MOÄT” vaø “MOÄT LAØ TAÁT CAÛ”, CHUÛ laø KHAÙCH vaø KHAÙCH laø CHUÛ (Sujet et Objet sont la meâme chose). Vì vaäy Kinh môùi “PHAÙ TAM HIEÅN NHAÁT”, phaù caùi giaùo phaùp tröôùc kia chia coù 3 caáp (Tam thöøa hay Tam thaëng) maø chæ cho thaáy roõ chæ coù moät giaùo phaùp (Nhöùt  thöøa hay Nhöùt thaëng) maø thoâi.

Chuû, khaùch laø moät thì:

(a) Taát caû cuøng naèm trong Nguoàn Saùng Trí duy nhaát laø “Taâm Huyeàn Dieäu Coù Khaû Naêng Töï Giaùc” (Boån Giaùc Dieäu Taâm), vaø taát caû ñeàu coù ñaày ñuû vaø saün saøng khaû naêng thoâng hieåu nhö nhau Giaùo Phaùp Nhöùt Thöøa.

(b) Taát caû ñeàu coù khaû naêng thaønh Phaät nhö nhau. Nhöng muoán hieåu ñöôïc Söï Thaät Tuyeät Ñoái, coù moät khoâng hai naøy, phaûi boû giaùo lyù Töù Dieäu Ñeá (Thanh Vaên), boû giaùo lyù Thaäp Nhò Nhôn Duyeân (Duyeân Giaùc), boû giaùo lyù Luïc Ñoä Vaïn Haïnh (Boà Taùt). Taát caû nhöõng giaùo lyù, ñaïo quaû aáy ñeàu laø taïm bôï maø noùi, ñeàu laø Hoaù Thaønh ñeàu laø Tam Xa, ñeå duï ngöôøi soáng trong “Hoaû Traïch” ra khoûi nôi noùng böùc ñau khoå.

Kinh Phaùp Hoa laø giaùo phaùp toät cuøng (Toái Thöôïng Thöøa, Toân Voâ Quaù Thöôïng) baøy roõ caùi “CHAÂN” ñaû phaù caùi “VOÏNG”. Ñoù laø moät traùi bom nguyeân töû maø Phaät ñôïi ñeán sau 40 naêm dìu daét ñeä töû ñeán choã thuaàn thuïc môùi daùm ñem ra neùm, vaø sau khi baøy ñieàm laï ñeå tænh thöùc taát caû, ñeå cho taát caû ñöøng tin Luïc Caên, Luïc Thöùc nöõa. Quaû bom ñoù laø CHAÂN LYÙ tuyeät ñoái, laø TRI KIEÁN hay TRÍ TUEÄ (Sagesse) cuûa Phaät, laø LYÙ SÖÏ khoâng hai ./.

* “Nhaát Thöøa Ñaïo”, theo Hoaø Thöôïng Thích Thieän Sieâu, Ngaøi vieát: Coù moät caâu trong phaåm Phöông Tieän cuûa Kinh Phaùp Hoa maø ngöôøi hoïc Phaät thöôøng ñeå yù, ñoù laø caâu:

“Chö Phaät Löôõng Tuùc Toân,

Tri Phaùp thöôøng voâ taùnh,

Phaät chuûng tuøng duyeân khôûi,

Thò coá thuyeát nhaát thöøa,

Thò Phaùp truï Phaùp vò,

Theá gian töôùng thöôøng truï,

Ö ñaïo traøng tri dó,

Ñaïo sö phöông tieän thuyeát”.

(Chö Phaät löôõng tuùc toân,

Bieát Phaùp thöôøng voâ taùnh,

Gioáng Phaät töø duyeân khôûi,

Cho neân baûo nhaát thöøa,

Phaùp aáy truï Phaùp vò,

Töôùng theá gian thöôøng truï,

Taïi ñaïo traøng bieát theá,

Ñaïo sö phöông tieän noùi).

* Baây giôø laàn löôït chuùng ta tìm hieåu caâu naøy coù yù nghóa gì ?

Chö Phaät: Chæ taát caû Phaät trong quaù khöù, hieän taïi, vò lai. Caùc Ñöùc Phaät ñeàu coù danh hieäu Löôõng Tuùc Toân. Baèng ñoâi chaân, chuùng ta ñi choã naøy choã kia, thì Ñöùc Phaät cuõng coù hai chaân Phöôùc Ñöùc vaø Trí Tueä daïo khaép tam giôùi ñeå cöùu ñoä chuùng sanh. Phöôùc Ñöùc vaø Trí Tueä hay Ñaïi Bi vaø Ñaïi Trí, hai ñöùc taùnh toân quyù ñoù Phaät ñaõ thaønh töïu, neân Ngaøi ñöôïc toân xöng laø Löôõng Tuùc Toân.

Vì coù Ñaïi Bi, Ñaïi Trí neân Phaät bieát roõ taùnh caùc Phaùp. Taùnh ñoù laø taùnh bình ñaúng, baát sanh baát dieät hay coøn goïi laø Voâ Taùnh maø chæ coù trí Baùt Nhaõ môùi coù theå ngoä nhaäp.

Chö Phaät roõ ñöôïc taùnh aáy, neân noùi: “Tri Phaùp thöôøng voâ taùnh”. Caâu naøy ñöôïc giaûi thích khaùc nhau tuyø theo tinh thaàn cuûa moãi Toâng phaùi. Taùnh toâng giaûi thích: Caùc Phaùp laø chôn khoâng, voâ töï taùnh, vì caùc Phaùp nhôø nhieàu  nhaân duyeân, nhôø ñoái ñaõi maø thaønh. Lìa caùc duyeân, lìa söï ñoái ñaõi thì khoâng coù caùc Phaùp. Nhö vaäy, caùc Phaùp coù maø nhö khoâng, vì caùi coù ñoù khoâng coù töï taùnh, töùc khoâng coù taùnh ñoäc laäp vôùi caùi khaùc. Vôùi taâm lyù phaøm phu, chuùng ta thaáy coù Phaùp naøy Phaùp kia sai khaùc, caùi thaáy ñoù khoâng ñuùng vôùi thöïc töôùng caùc Phaùp.

Ñöùc Phaät thì thaáy caùc Phaùp Truøng Truøng Duyeân Khôûi, töông quan laãn nhau voâ cuøng taän maø hình thaønh. Nhö vaäy, moät Phaùp hieän höõu giöõa taát caû caùc Phaùp, taát caû caùc Phaùp hieän höõu töø moät Phaùp. Ngoaøi moät Phaùp khoâng coù taát caû Phaùp, ngoaøi taát caû Phaùp khoâng coù moät Phaùp. Neáu thaáy caùc Phaùp rieâng bieät laø khoâng hieåu roõ lyù duyeân khôûi aáy. Ñöùc Phaät bieát roõ caùc Phaùp ñeàu voâ töï taùnh. Phaùp sanh cuõng voâ töï taùnh, Phaùp dieät cuõng voâ töï taùnh, Phaùp coù, Phaùp khoâng, ñeàu voâ töï taùnh. Chaúng haïn, khi ta thaáy Phaùp hieän höõu tröôùc maét, thì Phaùp ñoù cuõng voâ töï taùnh, maø khi noù khoâng hieän höõu, cuõng laø voâ töï taùnh. Caùc Phaùp coù khi thaønh, khi hoaïi, khi coù, khi khoâng, goïi laø sanh töû thaønh hoaïi, nhöng caùi voâ töï taùnh cuûa caùc Phaùp thì khoâng coù sanh töû thaønh hoaïi, neân Baùt Nhaõ Taâm Kinh coù caâu: “Thò chö Phaùp khoâng töôùng baát sanh, baát dieät, baát caáu, baát tònh, baát taêng, baát giaûm”. Caâu naøy coù theå giaûi thích yù nghóa caâu “Tri Phaùp thöôøng voâ taùnh” cuûa Kinh Phaùp Hoa.

Nhöng theo tinh thaàn Töôùng Toâng, Ngaøi Khuy Cô giaûi thích nhö sau: Caùc Phaùp chia ra Phaùp thöôøng taùnh vaø Phaùp voâ taùnh. Phaùp “thöôøng taùnh” laø vieân thaønh thaät, Phaùp “voâ taùnh” laø bieán keá chaáp vaø y tha khôûi. Caùc Phaùp do duyeân maø hieän höõu, neân goïi laø y tha khôûi. Chuùng sanh chaáp caùc Phaùp y tha naøy laø coù thöïc, ñoù laø bieán keá chaáp, nghóa laø moät söï hieåu bieát theo voïng tình. Caùc nhaø Duy Thöùc thöôøng laáy ví duï ñeâm thaáy sôïi daây thaønh con raén. Con raén ñoù treân voïng tình thì coù maø treân söï thöïc khaùch quan thì khoâng. Trong luaän coù moät baøi Keä ñeå dieãn taû ba töï taùnh noùi treân cuûa caùc Phaùp:

“Baïch nhaát kieán thaèng, thaèng thò ma,

Daï lyù kieán thaèng, thaèng thò xaø,

Ma thöôïng sanh thaèng, do trí loaïn,

Khôûi tham thaèng thöôïng, caùnh sanh xaø ?”.

+ Taïm dòch:

“Ban ngaøy thaáy daây, daây laø gai,

Trong ñeâm thaáy daây, daây laø raén,

Gai thaáy thaønh daây, trí ñaõ loaïn,

Daây coøn hoaù raén, nöõa sao ñang ?”.

Taát caû caùc Phaùp ñeàu do duyeân sanh goïi laø y tha khôûi, vì y tha khôûi neân nhö huyeãn, khoâng coù thöïc. Thaáy daây laø gai (thaèng thò ma) töùc thaáy roõ thöïc töôùng cuûa daây, thì goïi laø vieân thaønh thaät. Thaáy gai laø daây (ma thöôïng sanh thaèng) laø y tha khôûi taùnh. Thaáy daây thaønh raén (thaèng thöôïng caùnh sanh xaø) laø bieán keá chaáp. Caùc Phaùp y tha vaø bieán keá chaáp ñeàu laø Phaùp hö voïng, voâ taùnh, chæ coù vieân thaønh thaät laø Phaùp thöôøng taùnh.

* Phaùp Nhaát thöøa cuõng laø chaân nhö, thaät teá, Phaùp truï, Phaùp vò.  Chöõ “Phaùp truï, Phaùp vò” ôû trong caâu Keä treân ñoàng nghóa vôùi chaân nhö, Phaùp taùnh, thaät teá, thaät töôùng, nghóa laø ñeàu chæ taùnh bình ñaúng nhaát nhö, taùnh thöôøng haèng trong taát caû Phaùp. Chaân nhö cuõng laø thaät töôùng thöôøng truù cuûa theá gian. Ngoä ñöôïc lyù chaân nhö naøy thì thaáy roõ taát caû caùc Phaùp theá gian ñeàu ôû trong chaân nhö, ñeàu thöôøng truù baát bieán kieán “theá gian töôùng thöôøng truù”. Töôùng ñaây laø thöïc töôùng, khoâng phaûi töôùng hö voïng beân ngoaøi, (giaû töôùng thì coù sanh truù dieät, maø thöïc töôùng thì luoân luoân laø chaân nhö thöôøng truù).

* Ñöùc Phaät ôû Boà Ñeà ñaïo traøng chöùng ngoä ñöôïc Phaùp taùnh aáy vaø ngoä ñöôïc Boà Ñeà chuûng töû cuûa chuùng sanh phaûi caàn coù duyeân môùi phaùt khôûi ñöôïc, cho neân Ngaøi duøng caùc phöông tieän ñeå laøm phaùt khôûi Boà Ñeà chuûng töû, neân môùi noùi Phaùp NHAÁT THÖØA. Boà Ñeà chuûng töû laø hoät gioáng lôùn, hoät gioáng laøm Phaät, thì phaûi coù Phaùp lôùn laø Phaùp Nhaát Thöøa môùi ñuû söùc laøm duyeân cho noù phaùt khôûi (Phaät chuûng tuøng duyeân khôûi, thò coá thuyeát nhaát thöøa …… ö ñaïo traøng tri dó, Ñaïo sö phöông tieän thuyeát).

* Phaùp Phaät chöùng baát khaû tö nghò, chæ coù Phaät vôùi Phaät hieåu nhau, coøn chuùng sanh khoâng theå ngoä nhaäp tröïc tieáp, (Tröôøng Boä Kinh noùi: Phaùp naøy do Ta chöùng ñöôïc thaät laø saâu kín, khoù thaáy, khoù chöùng, tòch tònh, cao thöôïng, sieâu lyù luaän, vi dieäu, chæ ngöôøi coù trí môùi hieåu thaáu. Coøn quaàn chuùng naøy thì öa aùi duïc, khoaùi aùi duïc, ham thích aùi duïc, thaät khoù thaáy ñöôïc ñònh lyù y taùnh duyeân khôûi Phaùp. Thaät laø khoù thaáy ñöôïc ñònh lyù taát caû haønh laø tòch tònh, taát caû sanh y ñöôïc töø boû, aùi ñöôïc ñoaïn taän, ly duïc, aùi dieät Nieát Baøn), neân Phaät phaûi duøng phöông tieän, tuyø caên cô trình ñoä chuùng sanh ñeå noùi.

Nghóa laø khi noùi Phaùp khoâng phaûi Ngaøi luoân luoân ñem lyù Nhaát thöøa ra daïy. Chaúng haïn ñoái vôùi phaøm phu, ngoaïi ñaïo, caên cô thaáp thì Ngaøi chæ daïy boá thí, trì giôùi. Vôùi haøng Thanh Vaên trình ñoä khaù hôn, Ngaøi daïy Töù Dieäu Ñeá ñeå thaáy khoå, nguyeân nhaân khoå, söï dieät khoå vaø con ñöôøng dieät khoå. Cao hôn nöõa, ñoái vôùi haøng Duyeân Giaùc quaùn ñöôïc lyù nhôn duyeân sanh, Ngaøi môùi daïy 12 Nhôn Duyeân ñeå ñöa hoï ñeán giaùc ngoä.

Taát caû nhöõng Phaùp ñoù ñeàu laø phöông tieän Phaät duøng ñeå dìu daét chuùng sanh cho ñeán khi phaùt khôûi ñöôïc Boà Ñeà chuûng töû (Boà Ñeà Taâm) môùi noùi Nhaát Thöøa. Vì choã chöùng cuûa Phaät thaâm dieäu, caên cô cuûa chuùng sanh khoâng theå moät laàn maø ngoä ñöôïc, Phaät phaûi duøng phöông tieän giaùo hoaù daàn daàn. Phaåm Phöông Tieän trong Kinh Phaùp Hoa do ñoù giöõ vai troø raát quan troïng.

* Thí duï veà phöông tieän ñöôïc Phaät duøng ñeå giaùo hoaù: Moät baø meï saàu khoå vì con cheát, baø khoâng nôõ ñem choân, cöù oâm con khoùc loùc maø ñi ñeán Phaät, Ngaøi baûo baø haõy ñi xin löûa ôû nhaø naøo khoâng heà coù ngöôøi cheát, ñem veà ñeå Ngaøi cöùu ñöùa con. Baø vaâng lôøi ra ñi, ñeán nhaø naøo cuõng saün saøng cho löûa, nhöng khi hoûi ñeán ngöôøi cheát thì khoâng nhaø naøo khoûi coù ngöôøi cheát. Nhaø thì cheát cha, cheát meï, anh em, chò em, con chaùu. Cöù moãi caâu traû lôøi nhö laø moät tia löûa chieáu saùng taâm tö. Cuoái cuøng baø daàn daàn tænh ngoä tröôùc söï thaät, neân noãi ñau khoå cuõng nguoâi daàn. Baø trôû veà Ñöùc Phaät trong taâm traïng bình tænh hôn. Baø baïch laïi vôùi Ñöùc Phaät raèng: “Vieäc Ngaøi daïy con ñaõ laøm xong”. Ñöùc Phaät nhaân ñaáy thuyeát phaùp cho baø, baø hoan hyû kính thoï, ñem xaùc con ñi choân, caàu nguyeän cho noù maø khoâng coøn quaù ñau khoå nhö tröôùc. Ñoù laø phöông tieän maø neáu Ñöùc Phaät khoâng duøng thì khoâng theå daãn baø meï ñau khoå aáy ra khoûi phieàn naõo, ñaït ñeán trí hueä. Ñoái vôùi caên cô cuûa moät ngöôøi ñang ngaäp chìm trong ñau khoå nhö baø naøy thì caàn phaûi nhôø baøi hoïc thöïc teá tröïc tieáp nhö Ñöùc Phaät daïy môùi tænh thöùc noåi, chöù neáu chæ giaûng lyù thì thaät khoù laøm cho baø lay chuyeån. Khoâng coù Quyeàn trí (hay Phöông tieän trí) thì Caên Baûn Trí khoâng theå hieån baøy ñöôïc.

* Ngöôøi ta thöôøng xem Ñöùc Phaät nhö moät Ñaáng thieâng lieâng, moät vò Thaàn. Ngaøi ñaõ ñaùnh tan hieåu laàm ñoù moät caùch döùt khoaùt trong caâu traû lôøi Baø La Moân Dona. Baø La Moân naøy, moät hoâm, troâng thaáy daáu chaân Ngaøi vaø chuù yù ñeán nhöõng ñaëc ñieåm khaùc thöôøng nôi daáu chaân aáy, oâng ta laàn tìm ñeán choã Ñöùc Phaät vaø hoûi:

* Ngaøi coù phaûi laø moät vò Trôøi chaêng ?

- Phaät ñaùp: Khoâng.

* Baø La Moân laïi hoûi: Vaäy Ngaøi laø Caøn Thaùt Baø chaêng ?        (laø moät loaïi Nhaïc thaàn).

- Ngaøi ñaùp: Khoâng.

* Ngaøi laø quyû Daï Xoa chaêng ?

- Ngaøi ñaùp: Khoâng phaûi.

* Vaäy coù phaûi Ngaøi laø Ngöôøi chaêng ?

- Ngaøi ñaùp: Ta khoâng phaûi laø Ngöôøi.

* Quaù ngaïc nhieân, Baø La Moân hoûi tieáp: Vaäy Ngaøi laø ai ?

- Khi aáy Ñöùc Phaät traû lôøi nhö sau: Naøy Baø La Moân, Ta khoâng phaûi laø Trôøi, nhöng ñoái vôùi loaøi Trôøi chöa giaùc ngoä, coøn meâ hoaëc thì Ta laø moät vò Trôøi ñaõ giaùc ngoä, heát meâ hoaëc. Ta khoâng phaûi laø Caøn Thaùt Baø, laø Daï Xoa, laø Ngöôøi ……, nhöng ñoái vôùi loaøi Caøn Thaùt Baø, loaøi Daï Xoa, loaøi Ngöôøi …… chöa giaùc ngoä, coøn meâ hoaëc, thì Ta laø loaøi Caøn Thaùt Baø …… ñaõ giaùc ngoä, heát meâ hoaëc. Ví nhö hoa sen sanh ra trong nöôùc, lôùn leân trong nöôùc, nhöng khoâng bò nöôùc thaám öôùt. Ta sanh ra trong ñôøi, lôùn leân trong ñôøi, Ta chinh phuïc ñôøi, khoâng bò ñôøi laøm oâ nhieãm. Nhö vaäy Ta laø Phaät.

* Baø La Moân Dona suïp laïy vaø xin quy y Phaät.

Qua chuyeän aáy, chuùng ta thaáy Ñöùc Phaät ôû trong taát caû Trôøi, Caøn Thaùt Baø, Daï Xoa, Ngöôøi …… nhöng vöôït leân taát caû Trôøi, Caøn Thaùt Baø, Daï Xoa, Ngöôøi …… Ngaøi khoâng coù xa vôøi ñoái vôùi chuùng ta, nhöng raát khaùc chuùng ta, vì Phaät laø moät ngöôøi ñaõ heát meâ hoaëc, ñaõ giaûi thoaùt vaø vieân maõn loøng töø bi cöùu ñoä chuùng sanh, chæ coù theá. Nhöng chính ñoù laø ñieàu cao quyù  nhaát, sieâu vieät nhaát maø taát caû chuùng ta heát loøng toân thôø ñeå tu theo ./.

6. YẾU CHỈ CỦA PHẨM MỤC

NỘI DUNG:

* Kinh Phaùp Hoa do Ngaøi La Thaäp dòch goàm coù 28 phaåm:

* 14 phaåm ñaàu thuoäc: “TÍCH MOÂN PHAÙP HOA”

* 14 phaåm cuoái thuoäc: “BOÅN MOÂN PHAÙP HOA”

* Boån moân noùi veà “COÅ PHAÄT”, Ñöùc Phaät ñaõ thaønh töø ôû nhöõng vi traàn kieáp xa xöa.

* Tích Moân noùi veà “TAÂN PHAÄT”, töùc Phaät môùi thaønh, maø Phaät môùi thaønh laïi laø ÖÙng Hoaù Thaân cuûa Coå Phaät thò hieän.

Vi leõ ñoù neân KINH PHAÙP HOA chia ra laøm 2 moân. Hai moân naøy tuy khaùc nhau veà Coå Phaät vaø Taân Phaät, nhöng Lyù Chaân Thaät cuûa 2 moân vaãn gioáng nhau, cuõng tyû duï nhö Maët Traêng vaø boùng Maët Traêng khoâng khaùc. Maët Traêng duï cho Coå Phaät, boùng Maët Traêng duï cho Taân Phaät.

Vì Ñöùc Thích Toân, chính Ngaøi ñaõ thaønh Phaät töø ôû nhöõng vi traàn kieáp xa xöa, nhöng vì loøng Ñaïi Bi cöùu ñoä chuùng sanh, neân Ngaøi voán töø nôi khoâng sanh maø hieän coù sanh, khoâng dieät maø hieän coù dieät, öùng hieän ra nhieàu quoác ñoä ñeå giaùo hoaù chuùng sanh, neân ñaõ töø hôn 2500 naêm tröôùc ñaây. Ñöùc Phaät Thích Ca ñaõ giaùng sanh vaøo nöôùc AÁn Ñoä, hieän thaân cöùu ñôøi, vì theá goïi laø “TÍCH PHAÄT” hay “TÍCH MOÂN PHAÙP HOA”, “Tích Phaät” töông ñoái vôùi “BOÅN PHAÄT”, neân goïi laø “Boån Phaät” hay “BOÅN MOÂN PHAÙP HOA”.

* Thieân Thai Trí Giaû Ñaïi Sö,  trong khi giaûng dieãn Kinh PHAÙP HOA vaø chuù thích Kinh PHAÙP HOA, Ngaøi laø vò hoïc giaû ñaàu tieân, ñem Kinh PHAÙP HOA pheâ phaùn thaønh “Boån Moân” vaø “Tích Moân”. Tích Moân vaø Boån Moân tuy ñeàu laø nhöõng phaùp moân ñeå chuùng sanh NGOÄ vaøo Tri Kieán cuûa Phaät, töùc Trí Tueä Phaät, nhöng Tích Moân vaø Boån Moân laïi ñeàu coù nhöõng ñaëc saéc rieâng:

1)VỀ CHÂN LÝ

* Tích Moân noùi: Nhò Thöøa Thaønh Phaät (Thanh Vaên vaø Duyeân Giaùc ñeàu ñöôïc thaønh Phaät).

* Boån Moân noùi: “Cöûu Vieãn Thöïc Thaønh” (Ñöùc Thích Ca thöïc laø vò Phaät ñaõ thaønh töø ôû nhöõng vi traàn kieáp xa xöa.

2)VỀ LÝ TƯỞNG:

* Tích Moân noùi: “Y Tín Thaønh Phaät”

(Nöông vaøo loøng tin maø thaønh Phaät).

* Boån Moân noùi: “Trì Kinh Thaønh Phaät”

(Chuyeân Trì Kinh Phaùp maø ñöôïc thaønh Phaät).

* 14 phaåm ñaàu trong Kinh Phaùp Hoa: Phaåm Phöông Tieän       thöù hai laø phaàn coát yeáu cuûa “Tích Moân Phaùp Hoa”.

* Phaåm naøy baøn veà lyù “KHAI TAM THÖØA (Thanh Vaên, Duyeân Giaùc, Boà Taùt) ñeå quy veà “NHÖÙT THÖØA” (Nhöùt Phaät Thöøa).

* Ñaëc bieät baøi tröôøng haønh ôû ñaàu phaåm naøy noùi veà “THAÄP NHÖ THÒ” ñeå bieåu hieän phaàn trieát lyù Thöôøng Truï cuûa Vaïn Phaùp, goïi laø “CHÖ PHAÙP THÖÏC TÖÔÙNG”.

* 14 phaåm cuoái trong Kinh Phaùp Hoa thuoäc “Boån Moân Phaùp Hoa”, phaåm “Nhö Lai Thoï Löôïng” thöù 16 laø phaåm coát yeáu cuûa Boån Moân, ñoàng thôøi laø phaåm Taâm Can cuûa toaøn boä Kinh Phaùp Hoa. Phaåm naøy baøn veà lyù leõ Ñöùc Thích Ca, Ngaøi ñaõ thaønh Phaät töø ôû nhöõng vi traàn kieáp xöa kia.

Tuy hai phaåm Phöông Tieän vaø Nhö Lai Thoï Löôïng laø giaùo lyù caên baûn cuûa Kinh Phaùp Hoa, nhöng chính 5 chöõ ñeà muïc “DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA KINH” môùi laø phaàn troïng yeáu cuûa toaøn boä Kinh.

* Nhaät Lieân Ñaïi Sö (1222 – 1282 TL), Ngaøi laø moät vò Thaùnh Taêng Nhaät Baûn, moät haønh giaû duy nhaát cuûa Kinh Phaùp Hoa, ñaõ phaùt minh ñöôïc tín ngöôõng môùi ñeå laøm yeáu chæ cho Phaùp Hoa Toâng, vaø cuõng laø moät phaùp moân duy nhaát ñeå cöùu khoå chuùng sanh ñôøi maït Phaùp. Yeáu chæ ñoù goïi laø: “TAM ÑAÏI BÍ PHAÙP” (Ba Phaùp Moân Bí Maät) laø:

1 – BOÅN MOÂN BOÅN TOÂN:

* Laø moät ñoà hình, trong ñoà hình aáy, ôû giöõa vieát 7 chöõ: “NAM MOÂ DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA KINH”. Beân taû vaø beân höõu 7 chöõ ñoù, vieát nhöõng danh hieäu Ñöùc Phaät: Thích Ca, Ña Baûo Nhö Lai vaø Chö Boà Taùt ..v..v..

* Ñoà hình naøy coù teân goïi laø Man Traø La (Mandara) duøng ñeå tröng baøy ôû giöõa baøn thôø (thay theá töôïng Phaät Thích Ca, neáu baøn thôø khoâng coù töôïng) laøm ñoái töôïng tín ngöôõng.

2 – BOÅN MOÂN ÑEÀ MUÏC:

* Töùc laø 7 chöõ “NAM MOÂ DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA KINH” (Kính leã Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa).

* vaø 5 chöõ: “DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA KINH” laø vaên töï duøng ñeå bieåu hieän ñöùc taùnh Ñaïi Töø, Ñaïi Bi vaø Ñaïi Trí Tueä cuûa Boån Phaät.

* neân ngöôøi trì tuïng ñeà muïc naøy, cuõng nhö trì tuïng toaøn boä Kinh Phaùp Hoa vaø caùc kinh ñieån khaùc tieâu saïch nghieäp chöôùng ñöôïc voâ löôïng voâ bieân coâng ñöùc, chöùng ñaëng Phaät quaû.

3 – BOÅN MOÂN GIÔÙI ÑAØN:

* Nghóa laø ngöôøi haønh giaû ñaõ ñoái tröôùc baøn thôø Phaät hay “Man Traø La”, trì nieäm ñeà Kinh Phaùp Hoa,

* Caàn phaûi phaùt nguyeän trì nieäm ñeà Kinh ñoù troïn ñôøi, troïn kieáp, taâm khoâng thoaùi chuyeån, cho maõi tôùi khi mình thaønh Phaät.

* Ngöôøi phaùt nguyeän nhö vaäy thì goïi laø “GIÔÙI” vaø coøn goïi laø “KIM CÖÔNG BAÛO GIÔÙI” (Bao haøm taát caû Giôùi Luaät Phaät).

* Theo Ngaøi Haûi AÁn, moät trong nhieàu baäc Coå Ñöùc chuù thích, chuù giaûi Phaùp Hoa, noäi dung hay chuû nhaõn cuûa Kinh khoâng ngoaøi caùi hoaøi baõo cuûa Phaät khi xuaát theá laø KHAI, THÒ, NGOÄ, NHAÄP Phaät Tri Chi Kieán (môû, chæ, nhaän vaø vaøo caùi thaáy bieát cuûa Phaät).

* Vì vaäy Ngaøi Haûi AÁn saép:

* PHAÅM TÖÏ:          Toång Hieån

Phaùp Giôùi Söï Töôùng

(hieån baøy moät caùch toång quaùt söï töôùng cuûa Phaùp giôùi)

* PHAÅM 2 ÑEÁN 10:          Môû cöûa kho

“Thaáy Bieát” cuûa Phaät

(KHAI PHAÄT TRI KIEÁN)   TÍN, GIAÛI

* PHAÅM 11: Chæ Tri Kieán cuûa Phaät      (Nhaân)

(THÒ PHAÄT TRI KIEÁN)

* PHAÅM 12 ÑEÁN 16:        Nhaän thaáy

Tri Kieán cuûa Phaät

(NGOÄ PHAÄT TRI KIEÁN)

* PHAÅM 17 ÑEÁN 22:        Nhaän Tri Kieán Phaät

tôùi choã thaâm dieäu

(DIEÄU PHAÄT TRI KIEÁN)

* PHAÅM 23 ÑEÁN 28:        Vaøo choã HAØNH, CHÖÙNG

Thaáy Bieát cuûa Phaät          (Quaû)

(NHAÄP PHAÄT TRI KIEÁN)

* Nhöng neáu saép theo Noäi Toâng HOA NGHIEÂM thì:

* 22 PHAÅM ÑAÀU:

Laøm roõ caùi lyù, ñeå laáy ñoù laøm phaùt khôûi loøng tin (TÍN) vaø Trí hieåu bieát (GIAÛI): Hieån lyù, dó phaùt Tín, Giaûi.

* 6 PHAÅM CHOÙT:

Laøm roõ söï tu haønh, ñeå laáy ñoù chöùng minh keát quaû: Hieån haønh, dó minh haønh chöùng.

* Duøng voâ ngaïi bieän, Thaùi Hö Ñaïi Sö hoäi caùc toâng, theå caùc yù, soaïn ra taäp “PHAÙP HOA HUYEÀN LUAÄN” raát boå ích cho ngöôøi hoïc Phaät, keå caû haøng sô cô ñeán böïc ña vaên.

Phaàn cuoái cuûa taäp naøy, Ñaïi Sö ñem 6 phaåm: Döôïc Vöông, Dieäu AÂm, Quaùn AÂm, Ñaø La Ni, Dieäu Trang Nghieâm vaø Phoå Hieàn Khuyeán Phaùt phoái hieäp vôùi Thaäp Truï, Thaäp Haïnh, Thaäp Höôùng, Töù Gia Haïnh, Thaäp Ñòa vaø Ñaúng Dieäu Giaùc, toâi (B.C Hoaø Thöôïng Thích Trí Tònh suy gaãm töï thaáy chöa thoaû yù).

Nay xin trích phaàn phoái hieäp 6 phaåm naøy trong taäp “PHAÙP HOA KÍCH TIEÁT” cuûa Haûi AÁn Ñaïi Sö ñeå boå tuùc. Haûi AÁn Ñaïi Sö trong taäp Phaùp Hoa Kích Tieát laáy 3 YÙ SANH THAÂN vaø 3 MOÂN GIA TRÌ trong Kinh LAÊNG GIAØ ñem phoái hôïp vôùi 6 phaåm sau cuøng cuûa Kinh Phaùp Hoa:

* 3 phaåm Döôïc Vöông, Dieäu AÂm vaø Quaùn AÂm Phoå Moân theo thöù töï phoái hieäp vôùi 3 YÙ Sanh Thaân:

* Tam Muoäi Nhaïo YÙ Sanh Thaân.

* Giaùc Phaùp Töï Taùnh YÙ Sanh Thaân.

* Chuûng Loaïi Caâu Sanh Voâ Haønh Taùc YÙ Sanh Thaân.

* 3 phaåm Ñaø La Ni, Dieäu Trang Nghieâm vaø Phoå Hieàn Khuyeán Phaùt theo thöù töï phoái hôïp vôùi 3 Moân Gia Trì:

* Thaàn Löïc Gia Trì.

* Phaùp Löïc Gia Trì.

* Hieän Thaân Dieäu Ngoân Thuyeát Gia Trì.

HÌNH THÖÙC:

Gaàn ñaây moät hoïc giaû ngöôøi Nhaät teân: Caûnh Daõ Hoaøng Döông Thò vieát quyeån: “CHI NA PHAÄT GIAÙO SÖÛ GIAÛNG THOAÏI” veà chöông thöù nhöùt cuûa thieân thöù hai trong quyeån ñaàu coù laøm moät bieåu ñoà so saùnh thöù töï cuõng nhö teân caùc phaåm cuûa 3 nhaø dòch nhö sau:

BIỂU ĐỒ SO SÁNH

* Baûn chöõ Haùn cuûa Ngaøi Cöu Ma La Thaäp chia laøm 7 quyeån 28 phaåm. Baûn chöõ Phaùp cuûa E. Burnouf, khoâng chia thaønh quyeån vaø coù 27 phaåm.

Döôùi ñaây laø baûn ñoái chieáu:

HAÙN VAÊN    PHAÙP VAÊN

Quyeån I:

01. Phaåm Töï

02. Phöông Tieän

Quyeån II:

03. Thí Duï

04. Tín Giaûi

Quyeån III:

05. Döôïc Thaûo

06. Thoï Kyù Ñaïi Ñeä Töû

07. Hoaù Thaønh Duï

Quyeån IV:

08. Nguõ Baùch Ñeä Töû Thoï Kyù

09. Thoï Hoïc Voâ Hoïc

10. Phaùp Sö.

11. Hieän Baûo Thaùp

12. Ñeà Baø Ñaït Ña

13. Trì

Quyeån V:

14. An Laïc Haïnh

15. Tuøng Ñòa Doõng Xuaát

16. Nhö Lai Thoï Löôïng

17. Phaân Bieät Coâng Ñöùc

Quyeån VI:

18. Tuyø Hyû Coâng Ñöùc

19. Phaùp Sö Coâng Ñöùc

20. Thöôøng Baát Khinh Boà Taùt

21. Nhö Lai Thaàn Löïc

22. Chuùc Luî

23. Döôïc Vöông Boà Taùt

Quyeån VII:

24. Dieäu AÂm Boà Taùt

25. Quaùn Theá AÂm Boà Taùt

26. Ñaø La Ni

27. DieäuTrangNghieâmVöông Boà Taùt

28. Phoå Hieàn Boà Taùt

01. Le sujet

02. L’habileteù des moyens

03. La parabole

04. Les in clinations

05. Les plantes meùdicinales

06. Les preùdictions

07. L’ancienne application

08. Preùdiction relative aux 500 religieux

09. Preùdiction relative aø Anan

10. L’interpreøte de la loi

11. L’apparition d’un stuâpa

12. L’ Effort

13. La position commode

14. Apparition des Bodhisattvas

15. Dureùe de la vie du Tathaâgata

16. Proportion des meùrites

17. Indication du meùrite de la satisfaction

18. Exposition de la satisfaction des sens

19. Le Religieux Sadaâpasibhuâta

20. Effet de la puissance surnaturelle du Tathaâgata

21. Le deùpoât

22. Ancienne meùditation de Bhaichadjyaradja

23. Le Bodhisattva Gadgadasvara

24. Le recit parfaitement heureux

25. Les formules magiques

26. Ancienne meùditation du Roi Cubhavyuâtha

27. Satisfaction de Samantabhadra

* Baát luaän laø haøng nam nöõ xuaát gia, thieän trí, hay haïng phaøm nhaân taïi gia, cho ñeán keû aùc taïo toäi Nguõ Nghòch nhö Ñeà Baø Ñaït Ña vaø nhöõng chuùng sanh khaùc nhö loaøi Roàng …… cuõng ñeàu coù Tri Kieán Phaät. Neáu bieát vaø tin nôi mình coù Tri Kieán Phaät, lieàn khôûi nhaân tu haønh thì seõ ñöôïc thaønh töïu quaû Phaät.

Kinh Phaùp Hoa khoâng öùc döông ñaëc bieät cho moät trình ñoä caên cô naøo, maø bao dung teá ñoä heát thaûy moïi chuùng sanh khoâng boû soùt moät loaøi naøo.

Nhöng vì caên cô chuùng sanh khoâng ñoàng, neân phaûi tuyø theo trình ñoä maø giaùo hoaù coù sai bieät, ñeå cho ngöôøi cao cuõng nhö ngöôøi thaáp ñeàu nhaän ñöôïc lôïi ích, vaø cuoái cuøng ñöa ñeán choã cöùu caùnh bình ñaúng laø QUAÛ PHAÄT ./.

7. ĐIỀU KIỆN GIẢNG NÓI KINH PHÁP HOA

* Trong taäp “Löôïc Giaûng Kinh Phaùp Hoa”, Hoaø Thöôïng Thích Thieän Sieâu vieát noùi veà vieäc giaûng Kinh Phaùp Hoa nhö sau: Ñaây laø keát maáy laàn toâi giaûng cho Taêng Ni Phaät töû khi hoäi ñuû cô duyeân.

Phaùp Hoa laø boä Kinh ñöôïc phoå bieán roäng raõi caû veà  maët ñoïc tuïng, lyù giaûi, haønh trì taïi Vieät Nam, Trung Quoác, Nhaät Baûn …… töø tröôùc tôùi nay. Tuy nhieân cuõng khoâng traùnh khoûi nhö xöa, sö Phaùp Ñaït ñaõ tuïng Kinh Phaùp Hoa ñeán ba ngaøn boä maø coøn bò Toå Hueä Naêng quôû:

* Moät hoâm, sö Phaùp Ñaït ñeán ñaûnh leã Toå Hueä Naêng maø ñaàu khoâng saùt ñaát, Toå quôû: “Ñaûnh leã laø coát ñeå deïp taùnh kieâu maïn, vaäy maø nay oâng ñaûnh leã ñaàu khoâng saùt ñaát, chaéc trong loøng coøn chöùa ñieàu gì ?

Phaùp Ñaït thöa: Ñaõ tuïng ba ngaøn boä Phaùp Hoa.

Toå noùi: Tuïng Phaùp Hoa maø coù haønh trì thì seõ cuøng Ta saùnh vai maø ñi, coøn khoâng thì ñaâu coù ích gì.

Phaùp Ñaït noùi: Neáu vaäy thì töø nay toâi khoâng tuïng nöõa.

Toå noùi: Kinh coù loãi gì maø oâng khoâng tuïng.

Nhö vaäy ngaøy nay chuùng ta neân tuïng kinh nhö theá naøo ñaây cho khoûi bò quôû?

Ñeå giuùp giaûi toaû moät phaàn naøo baên khoaên aáy, toâi xin gôûi ñeán quyù Phaät töû caùc baøi giaûng naøy, do coâng cuûa Thaày Trung Haäu, Haûi AÁn, Minh Thoâng söu taäp taäp hôïp laïi ñöa cho toâi söûa chöõa laïi tröôùc khi in.(Töø Ñaøm, Haï 1997, PL. 2541)

* Hoaø Thöôïng Thích Thieän Sieâu, Ngaøi vieát veà “Ba ñöùc caàn coù cuûa  ngöôøi thuyeát giaûng Phaùp Hoa” nhö sau:

Phaùp Hoa laø moät boä Kinh raát cao quyù, toùm thaâu taát caû giaùo lyù maø Phaät ñaõ daïy cho ñeä töû suoát 45 naêm. Tröôùc khi thuyeát Kinh naøy, vì caên cô caùc haøng ñeä töû khoâng ñoàng, Ngaøi ñaõ duøng nhieàu phöông tieän ñeå daãn daét hoï daàn daàn ñeán Nhaát thöøa ñaïo. Ñeán khi caên cô chuùng sanh ñaõ thuaàn thuïc, Phaät môùi noùi thaúng ñaïo Nhaát thöøa.

* Ñaïo Nhaát thöøa khoâng coù nghóa laø phuû  nhaän taát caû nhöõng phaùp moân phöông tieän maø Phaät ñaõ noùi tröôùc ñaây, maø chæ muoán noùi raèng, nhöõng phaùp moân tröôùc kia laø nhöõng naác thang, nhöõng phöông tieän ñeå giaùo hoaù chuùng sanh vaøo Nhaát thöøa. Nhö Baùc só sau khi ñaõ hieåu roõ caên beänh, hieåu roõ thuoác chöõa beänh, caùch chöõa beänh môùi cho beänh nhaân duøng thuoác naøy thuoác khaùc. Ñöùc Phaät cuõng theá, vôùi trí tueä, Ngaøi chöõa laønh moïi caên beänh cuûa chuùng sanh, tuyø caên cô maø duøng phöông tieän naøy khaùc, chöù khoâng phaûi ñem taát caû thuoác cho uoáng moät luùc. Chaúng haïn khi ngöôøi ñau buïng, Baùc só baûo kieâng söõa vaø cho caùc thuoác trò ñau buïng, sau ñoù khoûi beänh, Baùc só laïi baûo uoáng söõa ñeå theâm söùc. Neáu beänh nhaân khoâng hieåu bieát, thì seõ baûo Baùc só tröôùc sau baát  nhaát, tröôùc baûo khoâng uoáng sau laïi baûo uoáng. Phaät cuõng theá, tröôùc chæ noùi Phaùp Töù Ñeá, Nhôn voâ  ngaõ …… ñeå chuùng sanh giaûi thoaùt sanh töû luaân hoài. Khi Ngaõ chaáp ñaõ ñöôïc phaù tröø maø Phaùp chaáp chöa tröø thì giaùc ngoä chöa ñöôïc roát raùo, do ñoù Phaät laïi daïy theâm, phaù tröø Phaùp chaáp ñeå giaûi thoaùt hoaøn toaøn. Nhöng coù haøng ñeä töû laïi nghó, tröôùc Phaät ñaõ daïy lyù Töù Ñeá ñeå tu chöùng Nieát Baøn, baây giôø laïi noùi ñoù chæ laø phöông tieän, coøn coù Phaùp Nhaát thöøa cao hôn nöõa. Nhö vaäy laø Phaät noùi tröôùc khaùc, sau khaùc, vì nghó theá neân trong Hoäi Phaùp Hoa, coù 5.000 Tyø Kheo taêng thöôïng maïn baát tín ñöùng daäy ñi ra. Nhaân ñaáy ñuû bieát, Kinh Phaùp Hoa laø moät boä Kinh Toái Thöôïng Thöøa, Phaät noùi ñeå ñöa ñeä töû ñeán Nhaát thöøa ñaïo, ñeå ngoä nhaäp Phaät thöøa, chæ daønh cho haïng caên cô ñaõ thuaàn thuïc.

* Cho neân ai vieát cheùp, thoï trì, giaûng noùi ñöôïc Kinh naøy thì ngöôøi aáy ñöôïc coâng ñöùc voâ löôïng. Neáu khoâng nhôø coù loøng tin lôùn, do troàng caên laønh töø voâ löôïng kieáp thì khoù maø laøm ñöôïc vieäc naøy.

* Trong khi ñoïc tuïng giaûng noùi Phaùp Hoa, ngöôøi aáy ít nhaát phaûi coù hieåu bieát, thöïc haønh theo lôøi Kinh daïy thì môùi ñöôïc lôïi ích cho ngöôøi nghe, cuõng nhö ngöôøi noùi, neáu khoâng, söï thoï trì ñoïc tuïng, giaûng noùi khoâng coù lôïi nhieàu.

Nhö trong Phaùp hoäi cuûa Ñöùc Luïc Toå Hueä Naêng, coù vò Thaày Phaùp Ñaït moät hoâm ñeán tham baùi, ñaûnh leã Toå ba laïy maø ñaàu khoâng saùt ñaát, Toå quôû: Laïy laø ñeå phaù tröø kieâu maïn, toû loøng cung kính, laïy maø ñaàu khoâng chaám ñaát chaéc trong loøng coøn oâm giöõ moät ñieàu gì ? Phaùp Ñaït noùi: Tuïng Kinh Phaùp Hoa ñaõ ñöôïc 3.000 boä maø chöa thaáy ñaïo. Toå daïy: Duø coù tuïng ba vaïn boä ñi nöõa maø khoâng haønh trì thì cuõng voâ ích. Neáu haønh ñöôïc tinh thaàn Phaùp Hoa thì seõ cuøng toâi saùnh vai maø ñi. Kinh Phaùp Hoa ñaõ daïy moät haïnh khieâm toán nhaãn nhuïc qua ñieån hình Ngaøi Boà Taùt Thöôøng Baát Khinh, moät vò Boà Taùt maø ra ñi gaëp ai cuõng cung kính cuùi ñaàu noùi: “Toâi raát kính troïng caùc Ngaøi, khoâng daùm khinh maïn vì caùc Ngaøi thöïc haønh ñaïo Boà Taùt sau seõ thaønh Phaät”. Coù ngöôøi nghe thì hoan hyû vì cho ñoù laø lôøi chuùc tuïng. Coù ngöôøi nghe cuõng döûng döng vì khoâng hieåu Ngaøi muoán noùi gì. Nhöng coù ngöôøi nghe thì noåi saân vì cho raèng Ngaøi choïc töùc mình, neân maéng nhieác ñaùnh ñaäp, nhöng Ngaøi vaãn giöõ moät taâm nieäm bình thaûn ñoái vôùi taát caû moïi ngöôøi vì Ngaøi bieát roõ moïi ngöôøi ñeàu coù Phaät taùnh, bieát ngöôøi naøo nghe Kinh Phaùp Hoa ñeàu seõ thaønh Phaät, vì Kinh daïy: “Nhöôïc höõu vaên Phaùp giaû, voâ nhaát baát thaønh Phaät”. Taát caû chuùng sanh, hoaëc trong hieän taïi, hoaëc ôû quaù khöù, hoaëc vò lai, theá naøo cuõng coù laàn nghe Kinh Phaùp Hoa, maø ñaõ nghe ñöôïc thì seõ coù ngaøy thaønh Phaät. Vì bieát roõ nhö vaäy neân Ngaøi cung kính taát caû.

Lyù do thöù hai khieán Ngaøi cung kính, kính hoï laø kính söï hieåu bieát cuûa mình, söï hieåu bieát ñoù laø moãi chuùng sanh ñeàu coù Phaät taùnh.

Thöù ba cung kính hoï töùc laø cung kính lôøi Phaät daïy, phaûi khieâm cung vôùi taát caû moïi ngöôøi. Neáu mình khinh ngöôøi töùc laø khinh lôøi Ñöùc Phaät daïy, maø cuõng khinh luoân caû söï hieåu bieát cuûa mình. Ñieån hình Boà Taùt Thöôøng Baát Khinh aáy ñuû laøm cho chuùng ta töø boû  taâm kieâu maïn, vaø thay vì noùi baäy, hyù luaän voâ ích, thaû taâm yù taùn loaïn quaøng xieân, thì tuïng Kinh, chöøng aáy cuõng ñöôïc lôïi laïc. Nhöng neáu khoâng phaù tröø kieâu maïn, thöïc haønh haïnh khieâm cung thì maát raát nhieàu coâng ñöùc cuûa vieäc tuïng ñoïc. Tuïng Kinh maø coøn caàn chuù yù hoïc hoûi ñeå thöïc haønh tinh thaàn Kinh, huoáng chi  GIAÛNG NOÙI cho ngöôøi. Töï tuïng ñaõ khoù, ñem noùi cho ngöôøi laïi caøng khoù hôn. Cho neân Ñöùc Phaät daïy, ai GIAÛNG NOÙI Kinh naøy, ngöôøi aáy ñaõ troàng caên laønh töø nhieàu kieáp.

Nhöng muoán cho söï GIAÛNG NOÙI Kinh naøy vieân maõn lôïi ích caû mình laãn ngöôøi, thì NGÖÔØI GIAÛNG NOÙI caàn hoäi ñuû ba ñöùc taùnh nhö phaåm Phaùp Sö trong kinh ñaõ daïy. Ñoù laø ôû nhaø Nhö Lai, maëc aùo Nhö Lai vaø ngoài toaø Nhö Lai.

* Chuùng sanh ôû trong tam giôùi laø moät caùi nhaø do nghieäp mình taïo ra, ñoù laø nhöõng nghieäp höõu laäu, tham saân si phieàn naõo. Baây giôø ngöôøi muoán NOÙI Kinh Phaùp Hoa thì ñöøng ôû trong nhaø ñoù, maø phaûi laáy TAÂM TÖØ BI laøm NHAØ.

Töø laø cho nieàm vui, Bi laø cöùu naïn khoå. Cho vui khi thaáy chuùng sanh yeân laønh, cöùu khoå laø khi thaáy chuùng sanh ñau khoå. Nhö baø meï thaáy con vui khoeû maïnh thì cho theâm aùo, giaày …… laøm cho noù vui hôn, hay hoan hyû vôùi noù. Ñoù laø loøng töø. Nhöng khi noù ñau oám thì saên soùc, cho thuoác men, côm chaùo laø bi.

Ñöùc Phaät cuõng vaäy, ñoái vôùi chuùng sanh ñaõ coù nghieäp quaû toát, Ngaøi duøng TÖØ ñeå giaùo hoaù, vì caùi toát trong tam giôùi chöa  phaûi giaûi thoaùt, neân Ngaøi ñem nhöõng thieän phaùp xuaát theá khieán cho hoï tieán tu, ñoù laø loøng TÖØ. Nhöng ñoái vôùi nhöõng chuùng sanh bò nghieäp chöôùng ñau khoå troùi buoäc, thì Phaät duøng nhöõng phaùp moân daïy chuùng ta tu ñeå tröø nghieäp chöôùng, ñeå heát ñau khoå. Ñoù laø BI.

Nhöng thöïc hieän loøng Töø Bi ñoù khoâng phaûi moät ngaøy, hai ngaøy maø thaønh ñöôïc. Kinh ñaõ chia ra coù ba caáp böïc Töø Bi laø:

1) Chuùng sanh duyeân töø.

2) Phaùp giôùi duyeân töø (hay Ñoàng theå ñaïi bi).

3) Voâ duyeân töø hay voâ duyeân ñaïi töø.

* CHUÙNG SANH DUYEÂN TÖØ: Laø loøng töø bi coøn töôùng ñoái ñaõi, coù duyeân môùi phaùt khôûi, ví duï coù thaáy chuùng sanh ñau khoå môùi phaùt loøng thöông, khi caûnh khoåä qua roài thì  taâm töø bi cuõng laën maát. Loøng töø bi coù sanh dieät ñoái ñaõi aáy goïi laø “Chuùng sanh duyeân töø”.

* PHAÙP GIÔÙI DUYEÂN TÖØ: Laø Phaät, Boà Taùt thaáy raèng taát caû chuùng sanh sinh toàn ñeàu coù töông quan maät thieát vôùi nhau. Ví duï: Moät ngöôøi ñi buoân, moät ngöôøi laøm ruoäng, moät Thaày giaùo, moät hoïc sinh, moät ngöôøi noäi trôï …… nhöõng ngöôøi naøy neáu nhìn moät caùch phieán dieän, chuùng ta thaáy hoï khoâng töông quan gì vôùi nhau, vì moãi ngöôøi laøm moät coâng vieäc. Nhöng söï thaät thì taát caû nhöõng ngöôøi aáy ñeàu coù töông quan sinh toàn, giuùp ñôõ laãn nhau. Hieåu ñöôïc nhö vaäy, thì khoâng coøn caùi taùnh baát chaáp quyeàn lôïi chung maø baûo veä quyeàn lôïi rieâng reõ.

Caùi bieát cuûa chuùng ta hieän taïi, chaúng haïn nhö bieát laøm toaùn, laø nhôø nhöõng ngöôøi trong quaù khöù, hoaëc ñaõ qua ñôøi, hoaëc ñaõ ñi choã khaùc. Ñöùc Phaät tuy ñaõ dieät ñoä maø giaùo lyù cuûa Ngaøi vaãn coøn taùc duïng giuùp chuùng sanh giaùc ngoä, vaãn laø moät duyeân laønh, moät laøn gioù maùt cho nhöõng ai thöïc haønh theo. Nhö vaäy, giöõa Phaät vaø chuùng sanh, giöõa nhöõng ngöôøi trong moät quoác gia hay roäng hôn, nhaân loaïi treân theá giôùi, suy cho cuøng ñeàu coù töông quan vôùi nhau, goïi laø “truøng truøng duyeân khôûi”, hay phaùp giôùi, töùc laø caùi nguyeân lyù nöông nhau maø thaønh töïu. Caên cöù treân lyù “Phaùp  giôùi truøng truøng duyeân khôûi” ñoù maø phaùt loøng töø bi thì goïi laø “Phaùp giôùi duyeân töø” hay “Ñoàng theå ñaïi bi”. Lyù truøng truøng duyeân khôûi naøy luoân luoân hieän höõu nôi söï vaät, chuùng khoâng bao giôø giaùn ñoaïn, hay coù haïn löôïng, neân töø bi caên cöù treân ñoù cuõng khoâng coù sanh dieät, haïn löôïng, khoâng phaân bieät mình ngöôøi, thaân, sô, loaøi ngöôøi hay loaøi vaät. Hoaëc mình coù Phaät taùnh, caùc ngöôøi khaùc, chuùng sanh khaùc tuy caùch bieät sang heøn nhöng Phaät taùnh thì voán ñoàng Nhaát theå. Cuõng nhö caùnh tay maët, caùnh tay traùi, tuy khaùc nhau nhöng ñoàng moät thaân theå. Vaäy khi caùnh tay traùi bò thöông, tay phaûi xöùc thuoác laø döïa treân taùnh ñoàng nhaát thaân theå ñoù maø laøm, chöù khoâng phaûi phaân bieät bæ thöû. Ñoàng theå ñaïi bi cuõng vaäy.

* Cao hôn taát caû laø VOÂ DUYEÂN TÖØ: Laø loøng töø bi hoaøn toaøn khoâng döïa vaøo moät lyù leõ naøo ñeå phaùt khôûi, khoâng chôø ñôïi ñoái töôïng, voâ ñieàu kieän. Nhö maët trôøi chieáu saùng, khoâng tính toaùn löïa choïn choã naøy thì chieáu xuoáng, choã kia khoâng chieáu xuoáng. Hai ñöùc töø bi naøy bao la nhö vuõ truï cuûa chö Boà Taùt vaø Phaät. Coøn Phaät töû chuùng ta thì chæ thöïc haønh “Chuùng sanh duyeân töø”, nhöng ñaáy cuõng laø nhöõng muïc tieâu maø chuùng ta mong moûi höôùng ñeán, ñeå sau naøy cuõng seõ coù ñöôïc “Phaùp giôùi duyeân töø vaø voâ duyeân töø” nhö chö Phaät vaø Boà Taùt.

Taâm töø bi laø caùi “NHAØ NHÖ LAI”, trong ñoù ngöôøi NOÙI Kinh Phaùp Hoa phaûi ôû môùi NOÙI Kinh ñöôïc vieân maõn. Ñoù laø ñieàu kieän thöù nhaát.

* Ñieàu kieän thöù hai, laø “Maëc aùo nhu hoaø nhaãn nhuïc”. Ñaõ ñöôïc taâm töø bi nhöng caàn phaûi phoâ dieãn caùch naøo ? Caàn phaûi coù ñöùc taùnh meàm moûng, aùi ngöõ, chöù khoâng phaûi chæ caàn coù taâm töø bi laø ñöôïc, roài cöù vieäc noùi lôøi khoù chòu, thaùi ñoä gay gaét. Coù nhöõng baø meï thöông con, nhöng cuõng chính vì loøng thöông ñoù, maø thöôøng ñaùnh maéng noù, khoâng noùi lôøi oân toàn daïy doã, hay Thaày giaùo vì thöông hoïc troø maø ñaùnh ñaäp khi noù laøm baøi sai …… loøng töø bi thieáu meàm moûng ñoù thöôøng deã gaây ñau khoå. Vaäy ngoaøi ñöùc töø bi caàn phaûi coù aùi ngöõ laøm cho moïi ngöôøi öa meán thích nghe. Kinh Phaùp Hoa laø Kinh toái thöôïng thöøa, nan tín nan giaûi, neáu noùi baèng lôøi thoâ baïo, cöùng coõi, thì chuùng sanh laøm sao nghe loït loã tai ñöôïc. Nhö vieân thuoác chöõa beänh raát hay maø quaù ñaéng, thì phaûi boïc moät lôùp ñöôøng, môùi cho treû uoáng ñöôïc. Chuùng sanh ñoái vôùi Phaät Phaùp cuõng nhö treû con vaäy. Thuoác Phaùp Hoa laø thuoác ñaéng toái thöôïng  thöøa, neáu khoâng boïc moät lôùp ñöôøng nhu hoaø nhaãn nhuïc thì khoù maø ñem cho  chuùng sanh uoáng ñöôïc.

Suoát ñôøi Ñöùc Phaät luoân luoân nhu hoaø nhaãn nhuïc. Nhö coù laàn ñi khaát thöïc, Ngaøi gaëp moät ngöôøi aùc caûm chaän laïi maéng ruûa. Ngaøi vaãn im laëng ñöùng laïi ñeå nghe oâng ta noùi xong, roài oân toàn hoûi: ÔÛ nhaø ngöôi chaéc cuõng coù khi baø con ñeán thaêm chöù ? Ngöôøi aáy ñaùp: Coù chöù sao khoâng. Ngaøi hoûi tieáp: Moãi laàn hoï ñeán thaêm chaéc cuõng coù khi ngöôi doïn quaø baùnh môøi aên ? Coù. Vaø neáu hoï khoâng aên thì phaàn quaø aáy veà ai ? Ngöôøi kia ñaùp: Thì veà toâi chöù ai. Khi aáy Ñöùc Phaät baûo: Cuõng theá, naõy giôø ngöôi duøng lôøi thoâ bæ maéng Ta, maø Ta khoâng nhaän thì nhöõng lôøi aáy haún trôû veà ngöôi. Vaäy Ta khuyeân ngöôi ñoái vôùi ai cuõng khoâng neân duøng lôøi thoâ bæ maø neân duøng lôøi hoaø nhaõ. Nhôø nhu hoaø nhaãn nhuïc maø Phaät ñaõ khai hoaù cho ngöôøi aáy. Vì ngöôøi maéng mình bao giôø cuõng mang moät thaønh kieán, hoaëc vì thaáy boä tòch mình maø hoï khoâng öa, hoaëc vì vieäc laøm cuûa mình ñuïng chaïm ñeán quyeàn lôïi cuûa hoï, hoaëc vì  hoï nghe laàm, nghe xuyeân taïc veà mình. Muoán thoaùt khoûi caûnh saân si taät ñoá, caàn phaûi nhu hoaø nhaãn nhuïc môùi bình tænh ñeå ñoái phoù, chöù mình noùng naûy ñaùp laïi thì khoâng khaùc gì ñoå daàu theâm vaøo löûa. Nhöng nhaãn nhuïc cuûa Ñöùc Phaät laø  nhaãn nhuïc trong trí tueä saùng suoát, nhaãn ñeå giaùo hoaù, nhö khi Ngaøi hoûi laïi keû ñaõ maéng nhieác mình. Ñöùc nhaãn naøy raát caàn ñeå vöôït moïi khoù khaên.

Nhaãn coù ba thöù:

1) NAÏI OAÙN HAÏI NHAÃN: Nhaãn tröôùc lôøi sæ nhuïc thuø haèn, chuyeân gaây khoù khoå cuûa loaïi ngöôøi khaùc ñoái vôùi mình.

2) KHAM THOÏ KHOÅ NHAÃN: Nhaãn ñoái vôùi nhöõng vaät voâ tình ñem laïi thoï khoå cho chuùng ta nhö noùng, laïnh, ñoùi, khaùt. Neáu ngöôøi haønh ñaïo nöõa chöøng boû tu vì khoâng chòu noåi nhöõng chöôùng duyeân naøy, aày laø vì khoâng kham nhaãn.

3) VOÂ SANH PHAÙP NHAÃN: Caùi nhaãn cao nhaát. Vì bieát caùc Phaùp voán voâ sanh. Ñaõ voâ sanh thì lôøi maéng nhieác sæ nhuïc cuûa ngöôøi ta noùi vôùi mình cuõng voâ sanh. Ví duï: Caâu noùi: “Anh laø ñoà ngu”, moãi ñôn töø khoâng phaûi lôøi maéng, chæ vì chuùng ta ñem taâm phaân bieät so ño raùp noù laïi, chaáp caùi voâ sanh laøm sanh, neân môùi khoù chòu. Neáu bieát roõ thöïc taùnh cuûa noù laø voâ sanh, thì noù khoâng thaønh moät lôøi maéng, laáy ñaâu maø giaän maø khoå. Moïi söï khaùc cuõng vaäy, ñeàu voâ sanh. Tin ñöôïc ñieàu ñoù thì khoâng thaáy coù ñieàu nhuïc ñeå maø nhaãn goïi laø “Voâ sanh Phaùp nhaãn”.

* Cuoái cuøng ñieàu kieän thöù ba cuûa ngöôøi GIAÛNG KINH laø phaûi “Ngoài Toaø Nhö Lai”: Ngoài  laø an truù,  toaø Nhö Lai laø “Nhaát Thieát Phaùp Khoâng”, “Khoâng” ñaây coù nghóa laø “Voâ töï taùnh” cuûa caùc Phaùp. Taát caû caùc Phaùp ñeàu voâ töï taùnh, vì voâ töï taùnh neân baát khaû ñaéc chöù khoâng phaûi hoaøn toaøn laø troáng khoâng. Ñöùc Phaät an truù trong chaân khoâng ñoù neân goïi laø Ngoài Toaø Nhö Lai.

Kinh Kim Cöông noùi: “Coù bao nhieâu chuùng sanh Ta ñeàu ñoä cho nhaäp Voâ Dö Nieát Baøn, dieät ñoä voâ soá voâ bieân chuùng nhö vaäy maø thaät khoâng thaáy coù chuùng sanh naøo ñöôïc ñoä”.

Troïn ñôøi Ngaøi ñoä sanh maø khoâng thaáy coù chuùng sanh naøo ñöôïc ñoä, neân söï thuyeát phaùp ñoä sanh môùi vieân maõn. Vì neáu cöù treân maët giaû töôùng maø nhìn, thì thaáy chuùng sanh nhieàu voâ cuøng voâ taän, bieát ñôøi naøo ñoä cho heát ? Nhöng Ñöùc Phaät ôû trong voâ töï taùnh, trong voâ sanh cuûa caùc Phaùp maø nhìn, neân khoâng coøn thaáy töôùng chuùng sanh, laáy ñaâu coù nhieàu coù ít ? Cho neân Ngaøi noùi Phaùp cho moät ngöôøi nghe thì cuõng nhö noùi cho nhieàu ngöôøi, vì Ngaøi ñem taâm giaùc ngoä, taâm bình ñaúng maø noùi Phaùp.

Ñöùng treân taâm nieäm bình ñaúng ñoù, thì duø chæ coù moät ngöôøi nghe, Ngaøi cuõng khoâng phieàn muoän. Coù nhieàu ngöôøi theo, Ngaøi cuõng khoâng hôùn hôû. Chuùng sanh nghe maø hoan hyû phaán khôûi, Ngaøi cuõng khoâng laáy ñoù laøm möøng. Nghe maø ueå oaûi nhaùc nhôùm Ngaøi cuõng khoâng böïc boäi. Nghe maø döûng döng Ngaøi cuõng khoâng chaáp tröôùc.

Thaùi ñoä bình ñaúng giaûi thoaùt ñoù cuûa Ñöùc Phaät ñoái vôùi ba haïng ngöôøi NGHE PHAÙP nhö theá, goïi laø “ba nieäm ñaïi bi”. Nhôø Ngaøi ñaõ ngoä “nhaát thieát Phaùp khoâng”, an truù trong ñaïi bi tam nieäm ñoù, neân Ngaøi môùi coù theå noùi Phaùp ñoä sanh suoát 45 naêm, neáu khoâng, vieäc giaùo hoaù ñoä sanh seõ bò nhöõng ngöôøi bieáng nhaùc giaûi ñaõi, ngöôøi khoâng öa laøm cho Ngaøi chaùn naûn.

Toùm laïi, ôû nhaø Nhö Lai, maëc aùo Nhö Lai vaø  ngoài toaø Nhö Lai laø ba ñöùc taùnh, ba ñieàu kieän ñeå vieäc ñoïc tuïng, GIAÛNG NOÙI Kinh Phaùp Hoa ñöôïc roát raùo vieân maõn.

* Hoaø Thöôïng Thích Trí Thuû trì tuïng Kinh Phaùp Hoa nhieàu naêm ñaõ coù lôøi nguyeän nhö sau:

“Moät loøng kính laïy Phaät ñaø,

Ngaøn ñôøi con nguyeän ôû nhaø Nhö Lai,

Con nguyeàn maëc aùo Nhö Lai,

Con ngoài phaùp toaï Nhö Lai muoân ñôøi”.

Phaät töû chuùng ta thì tuïng Kinh Phaùp Hoa cuõng neân noi göông Hoaø Thöôïng phaùt nguyeän ôû nhaø Nhö Lai, maëc aùo Nhö Lai, ngoài toaø Nhö Lai, ñeå cho vieäc ñoïc tuïng bieân cheùp thoï trì Kinh Phaùp Hoa ñöôïc vieân maõn lôïi ích vaäy ./.

* Boà Taùt Thöôøng Baát Khinh phaøm thaáy haøng xuaát gia, taïi gia, nam nöõ …… ñeàu cung kính leã baùi khen ngôïi raèng: “Toâi khoâng daùm khinh Ngaøi, vì Ngaøi haønh Boà Taùt ñaïo, Ngaøi seõ thaønh Phaät”. Ngaøi Thöôøng Baát Khinh laø moät vò Boà Taùt Tyø Kheo, soáng giöõa chuùng Tyø Kheo taêng thöôïng maïn coù theá löïc döôùi thôøi Töôïng Phaùp cuûa Ñöùc Phaät Oai AÂm Vöông trong quaù khöù. Ngaøi chæ laøm moãi moät vieäc laø ñeán nôi moïi ngöôøi, chaáp tay cung kính xöôùng caâu: “Toâi khoâng daùm khinh Ngaøi, vì Ngaøi seõ thaønh Phaät”.

* Trong vieäc laøm ñôn giaûn ñoù, tuy nhieân, caàn phaûi coù moät loøng tin maõnh lieät raèng: “Taát caû chuùng sanh ñeàu laø Phaät” thì môùi laøm noåi. Loøng tin aáy neáu khoâng coù trí tueä cuûa Boà Taùt thì khoâng theå coù ñöôïc. Ñoù laø Baùt Nhaõ Ba La Maät.

* Vaø Ngaøi ñaõ laøm vieäc aáy khoâng phaûi moät hai laàn maø laøm thöôøng xuyeân, khoâng phaûi ñoái vôùi moät hai ngöôøi maø ñoái vôùi taát caû moïi ngöôøi. Ñoù laø Tinh Taán Ba La Maät.

* Trong khi Ngaøi laøm nhö vaäy, coù ngöôøi nghe thì hoan hyû, vì cho laø moät lôøi chuùc tuïng giaù trò nhaát, chuùc laøm vua cuõng khoâng baèng, nhöng cuõng coù ngöôøi döûng döng vì khoâng hieåu Ngaøi muoán noùi gì, roài cuõng coù ngöôøi noåi saân vì cho Ngaøi choïc töùc mình, neân xua ñuoåi ñaùnh ñaäp. Vaäy Ngaøi vaãn giöõ moät thaùi ñoä bình thaûn ñoái vôùi caû ba haïng ngöôøi aáy. Ñoù laø Nhaãn Nhuïc Ba La Maät.

* Vaø moãi khi ñoái tröôùc ai noùi leân caâu: “Toâi khoâng daùm khinh Ngaøi ……” laø noùi vôùi moät loøng kính caån taäp chuù chöù khoâng phaûi cuoàng loaïn hôøi hôït, hình thöùc. Ñoù laø Thieàn Ñònh Ba La Maät.

* Nhö vaäy ta thaáy moät vieäc laøm ngoù ñôn giaûn song gom ñuû yù nghóa cuûa Boà Taùt haïnh vaø söùc maïnh cuûa moät loøng tin kieân coá, tin mình laø Phaät vaø taát caû chuùng sanh ñeàu laø Phaät. Chuùng ta ñaõ coù ai daùm töï tin mình laø Phaät chöa ? Huoáng nöõa laø tin ngöôøi khaùc laø Phaät ? Thaät khoù maø tin noåi moät keû vöøa noùi laùo vöøa maéng chöôûi coäc caèn kia laø Phaät ñöôïc.

Phaûi nhö moät vò ñaïi löông y, ñöùng tröôùc moät con beänh coù nhöõng trieäu chöùng baát thöôøng nhö thoå taû, meâ saûng, soát maët ñoû gay …… nhöng qua söï baét maïch thaáy roõ ba boä, thoán, quan, xích …… coøn toát maø bieát ñöôïc taùnh maïng cuûa ngöôøi ñoù chöa heà gì, vaø baûo con beänh: “OÂng khoâng cheát”. Söï quaû quyeát ñoù cuûa löông y taïo cho ngöôøi beänh moät loøng tin töôûng, moät söùc maïnh, moät nieàm hy voïng phaán khôûi ñeå vöôn leân maø soáng.

* Ngaøi Thöôøng Baát Khinh noùi vôùi chuùng sanh: “Caùc Ngaøi laø Phaät”, cuõng trong yù nghóa ñoù. Neáu chuùng sanh cöù töï thaáy mình laø chuùng sanh, cam phaän laøm chuùng sanh, thì cöù maëc tình traàm luaân taïo nghieäp. Vì ñaõ laø chuùng sanh voâ phöông cöùu chöõa, thì toäi gì maø khoâng traàm luaân, toäi gì maø khoâng laên loùc truî laïc, nhö thaân löôn bao quaûn laám ñaàu ? (ñaõ laøm thaân löôn thì coù ngaïi gì caùi ñaàu bò laám buøn laày), ñaõ thaáy mình thaáp thoûi taàm thöôøng thì khoâng vieäc gì aùc khoâng laøm, vì con ngöôøi nhö theá, khoâng tin raèng coøn chuùt phaåm giaù naøo ñeå vöôn leân toaøn thieän toaøn giaùc ñöôïc. Baây giôø, khi nghe noùi raèng mình laø Phaät, coù cô seõ thaønh baäc toaøn thieän toaøn giaùc, thì tröø phi nhöõng ngöôøi khoâng muoán, ai cuõng phaûi möøng rôõ, vaø nhôø ñoù caùc thoùi xaáu nhö coáng cao ngaõ maïn, nhoû nhen, baàn tieän …… khoù maø noåi leân ñöôïc.

Coù bao giôø moät ngöôøi khi töï tin mình laø Phaät, maø laïi cöù nhaém maét soáng theo thoùi aên caép, noùi laùo, kieâu maïn, taät ñoá, saân si ? Cho neân töï tin mình laø Phaät thì ngay khi ñoù mình laø Phaät. Quaùn Kinh daïy raèng: “Thò taâm thò Phaät, thò taâm taùc Phaät” (Taâm ñoù laø Phaät, taâm ñoù laøm Phaät), khoâng coù taâm naøo khaùc hôn.

Ngaøi Thöôøng Baát Khinh thaáu hieåu lyù aáy trong Kinh Phaùp Hoa, neân Ngaøi chæ haønh Phaùp Hoa moãi moät caùi haïnh “baát khinh” aáy, töùc laø khoâng khinh ngöôøi vaø khoâng töï khinh mình.

* Loøng tin “taát caû chuùng sanh laø Phaät” deã keát hôïp moïi ngöôøi laïi vôùi nhau nhö nöôùc tìm ñeán nöôùc. Nöôùc vôùi löûa môùi choáng traùi nhau, coøn nöôùc vôùi nöôùc thì duø nöôùc coù ôû baát cöù nôi naøo, soâng, ngoøi, ao, hoà, möông, laïch, duø trong duø ñuïc, duø saïch duø dô, ñeàu tìm veà bieån.

Taát caû moïi ngöôøi coù ñöôïc loøng tin mình laø Phaät cuõng theá, cuøng tìm veà vôùi nhau trong bieån caû Ñaïi Giaùc.

Ñoù laø ñieåm chính, laø coát tuyû trong Kinh Phaùp Hoa.

*  “Taát caû ñeàu coù Phaät taùnh”, “Heát thaûy ñeàu laøm Phaät ñaø”. Ñoù laø lôøi daïy khoâng tieàn khoaùng haäu, chæ coù ñaïo Phaät môùi thöøa nhaän vaø thuyeát minh caùi giaù trò voâ thöôïng aáy cuûa muoân loaøi. Ñoù laø moät ñaëc ñieåm laøm cho ñaïo Phaät vöôït haún leân treân taát caû toân giaùo hoïc thuyeát theá gian. Cho neân ngöôøi Phaät töû chaân chính laø phaûi luoân luoân coá gaéng phaùt huy Phaät taùnh cao quyù cho mình vaø chuùng sanh, khoâng xem thöôøng, khoâng khinh reû moät chuùng sanh naøo, duø laø haïng ngöôøi maø xaõ hoäi cho laø thaáp keùm, huoáng chi gieát haïi moät caùch voâ yù thöùc, vì tö kyû, vì voâ minh. Vaäy neân, heát thaûy haønh ñoäng töï lôïi, lôïi tha cuûa ngöôøi Phaät töû maø goïi raèng lôïi, laø phaûi höôùng veà muïc ñích phaùt huy Phaät taùnh aáy.

* Phaät töû gaùnh vaùc nhieäm vuï aáy vaø haønh ñoäng vôùi taát caû coá gaéng vì töï nhaän laø boån phaän thì daàu bò khoå nhuïc, daàu bò tai haïi gì, cuõng beàn chí löôùt qua vaø coi ñoù laø thaønh coâng chöù khoâng phaûi hy sinh. Ngaøi Boà Taùt Thöôøng Baát Khinh laø töôïng tröng ñaày ñuû cho tinh thaàn Phaät töû ñoù vaäy ./.

* Hoøa Thöôïng Thích Nhaát Haïnh khi noùi veà “Ñaïo Buït Ñaïi Thöøa choáng baùng vieäc thaàn – thaùnh hoaù Buït Thích Ca”, Ngaøi vieát: Ta neân bieát raèng khi Buït nhaäp dieät roài thì coù moät nieàm thöông tieác raát lôùn lao phaùt sanh trong giaùo ñoaøn. Ai cuõng thaáy coù moät khoaûng troáng raát lôùn.

Ñoái vôùi ñaïo Buït, chính nhôø söï nhaäp dieät maø nhieàu vò ñeä töû cuûa Ngaøi môùi thaáy ñöôïc giaù trò cuûa Buït Thích Ca. Söï thöông tieác, quyù troïng ñoù ñaõ ñöôïc bieåu hieän treân moïi hình thöùc.

* Hình thöùc ñaàu tieân laø phaûi laäp Thaùp ñeå thôø.

* Hình thöùc thöù hai laø thaàn thaùnh hoaù Buït, trang söùc cho Buït baèng nhöõng pheùp thaàn thoâng, nhöõng khaû naêng maø ngöôøi thöôøng khoâng theå ñaït ñöôïc.

* Nhö vaäy, do söï thöông tieác, quyù troïng, yeâu meán maø ngöôøi ta ñaõ ñem nhöõng pheùp taéc thaàn thoâng phuû truøm leân con ngöôøi cuûa Buït, vaø töø “moät con ngöôøi”, Buït bieán thaønh “moät Sieâu Nhaân”, “Super man”. Khi voøng haøo quang phuû nhieàu quaù leân ngöôøi, thì Buït maát ñi “caùi taùnh caùch ngöôøi” cuûa Buït, cho neân giöõa Buït vaø chuùng ta coù moät söï xa caùch.

Ñoù laø moät ñieåm tuy tích cöïc nhöng cuõng laø tieâu cöïc, vì töø ñoù maø coù moät soá ñoâng ngöôøi ñaõ cho raèng nhöõng ñieàu Buït laøm, chæ coù Buït môùi laøm ñöôïc, coøn chuùng ta thì ñaønh boù tay ! Trong khi ñoù thì tinh thaàn giaùo lyù Nguyeân Thuyû cuûa Buït khoâng phaûi nhö vaäy.

Khi caùc quan nieäm veà Buït ñaõ ñaït tôùi ñoä cho Buït laø moät Sieâu Nhaân, thì töï nhieân trong giaùo hoäi phaùt sanh ra nieàm tin raèng Buït laø moät ngöôøi raát ñaëc bieät, khoâng phaûi laø ngöôøi thöôøng, chuùng ta laø hoïc troø cuûa Ngaøi thì khoâng theå naøo thöïc hieän ñöôïc nhöõng gì Buït ñaõ thöïc hieän.

Khi mình noùi: “Toâi khoâng theå naøo thaønh Buït ñöôïc hay toâi khoâng caàn phaûi thaønh Buït vì toâi hieän cuõng ñang coù nhieàu haïnh phuùc”, thì khi ñoù mình laø nhöõng ngöôøi coù maëc caûm töï ty, vaø choáng ñoái laïi tinh thaàn Nguyeân Thuyû cuûa Buït.

Ñaây laø thaùi ñoä maø Phaät Giaùo Ñaïi Thöøa coâng phaù kòch lieät, vì ngöôøi ta ñöa Buït leân cao quaù, veõ ra nhieàu haøo quang choùi saùng quaù quanh Buït, laøm cho Buït maát heát baûn chaát con ngöôøi cuûa Ngaøi. Khi vieát cuoán Ñöôøng Xöa Maây Traéng, toâi ñaõ coá gaéng thaùo gôû nhöõng haøo quang ñoù ñeå ñöa Buït veà nhö moät con ngöôøi gaàn guõi chuùng ta, ñeå chuùng ta coù theå thaáy ñöôïc Buït laø moät ngöôøi anh, moät ngöôøi Thaày, moät ngöôøi baïn, moät ngöôøi cha.

* Chuùng ta bieát raèng Buït cuõng laø moät nhaø caùch maïng, Buït ñaõ coâng kích cheá ñoä giai caáp vaø söï kyø thò phuï nöõ, choáng ñoái tôùi cuøng nhöõng tö töôûng cuûa Baø La Moân Giaùo.

* Ñaïo Buït coù quan nieäm “Phaùp thaân thöôøng taïi”. Ai cuõng muoán Buït cuûa mình vöøa vónh vieãn, vöøa coù haøo quang. Vì vaäy cho neân toân giaùo thöôøng ñöôïc thieát laäp treân söï thöông tieác, meán chuoäng, vaø söï thaàn thaùnh hoaù Giaùo Chuû cuûa mình.

Ñaïo Buït coù khuyeát ñieåm laø caùi maëc caûm raèng mình khoâng bao giôø coù theå laøm ñöôïc nhö Buït, vaø mình khoâng caàn laøm nhö Buït maø cuõng ñöôïc sung söôùng chaùn.

* Nhöõng ñieàu Buït ñaõ daïy trong Kinh, vaø ñôøi soáng cuûa Buït laø tinh hoa cuûa ñaïo Buït. Phaät töû cuõng coù nhieàu ngöôøi ñi tìm caùi tinh hoa cuûa ñaïo Buït ôû choã khaùc, ví duï nhö hoï ñi tìm haïnh phuùc töông lai ôû moät coõi nhö coõi Cöïc Laïc. Thay vì hoïc lôøi daïy cuûa Buït, hoïc caùch haønh xöû, caùch soáng cuûa Buït ñeå mình coù theå soáng cuoäc soáng hieän taïi, thì hoï tin ôû moät coõi vaø moät vò Buït sieâu xuaát theá gian nhieàu hôn. Hoï öa ñi theo moät vò Buït coù haøo quang, moät vò Buït vónh vieãn.

* Tö töôûng caên baûn cuûa Kinh Phaùp Hoa laø tö töôûng “Phaät Thaân Thöôøng Truù”. Phaät thaân thöôøng truù laø taùnh caùch “thöôøng truù vónh cöûu cuûa Phaùp thaân”, cuûa “nhöõng lôøi Buït giaûng daïy”. Tröôùc khi nhaäp dieät, Buït coù noùi raèng: “Caùc Thaày, caùc coâ ñöøng buoàn, chæ coù nhuïc theå cuûa toâi (my physical body) seõ bò tan hoaïi thoâi, coøn Phaùp thaân cuûa toâi (my teaching body) seõ coøn ôû laïi hoaøi vôùi quyù vò.

Bôûi vaäy cho neân “Phaùp thaân” môùi ñuùng laø thaân Buït, coøn nhuïc thaân thì chöa ñích thöïc laø “Phaät thaân”. Thaønh ra tö töôûng caên baûn cuûa Kinh Phaùp Hoa laø taùnh caùch vónh cöûu, thöôøng haèng cuûa “Phaùp thaân”. Tuy nhieân tö töôûng naøy khoâng phaûi chæ ñaëc bieät coù ôû Kinh Phaùp Hoa, maø ta cuõng tìm thaáy ôû nhöõng Kinh khaùc.

Vì vaäy maø caùi tö töôûng “moïi chuùng sanh ñeàu coù khaû naêng taùnh thaønh Phaät, môùi ñích thöïc laø tö töôûng caên baûn vaø ñaëc thuø cuûa Kinh Phaùp Hoa ./.

8. ĐIỀU KIỆN ĐỂ ĐẾN VỚI KINH PHÁP HOA

* Noùi veà “Ñieàu Kieän ñeå ñeán vôùi Kinh Phaùp Hoa”. Hoaø Thöôïng Thích Thieän Sieâu vieát nhö sau: Ngöôøi Phaät töû khi ñaõ phaùt taâm nghieân cöùu vaø trì tuïng Kinh Phaùp Hoa, luoân luoân tinh taán, giöõ yù nieäm nhö vaäy, nhôø ñoù maø trong cuoäc soáng haèng ngaøy hoï coù theå traùnh ñöôïc nhieàu yù nghó, lôøi noùi, vieäc laøm khoâng hay, thay vaøo ñoù nhöõng yù nghó toát ñeïp, lôøi noùi vaø vieäc laøm hôïp vôùi Chaùnh Phaùp thöôøng öùng hieän vôùi hoï.

Coâng ñöùc nghieân cöùu vaø trì tuïng nhö vaäy thaät laø to lôùn vaø noù un ñuùc cho ngöôøi Phaät töû taêng tröôûng ñaïo taâm, Boà Ñeà taâm vaø nhaát laø taêng tröôûng trí tueä Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc.

Trong Kinh Phaùp Hoa, phaåm ñaàu tieân laø phaåm TÖÏA, vaø phaåm gaàn cuoái laø phaåm Chuùc Luî. Sau phaåm Chuùc Luî coù phaåm Phoå Hieàn Khuyeán Phaùt. Tuaàn töï theo töøng phaåm, moãi phaåm coù moät yù nghóa rieâng ñeå noùi leân taùc duïng vaø coâng naêng cuûa moãi phaåm Kinh.

Trong giaùo Phaùp Ñaïi thöøa cuûa Ñöùc Phaät Thích Ca, luoân luoân coù hai vò Ñaïi Boà Taùt thöôïng thuû ñöùng hai beân ñeå hoã trôï cho vieäc giaùo hoaù cuûa Ngaøi, ñoù laø Boà Taùt Vaên Thuø vaø Boà Taùt Phoå Hieàn.

Lôøi môû ñaàu trong phaåm Töïa, Boà Taùt Vaên Thuø laø moät vò tieâu bieåu cho caùi trí tueä ñaàu tieân. Trong phaåm naøy coù moät ñieåm ñaëc bieät ñaùng chuù yù laø: Ñöùc Phaät phoùng haøo quang ñeán phöông Ñoâng chieáu khaép möôøi ngaøn theá giôùi, chuùng sanh nhôø haøo quang ñoù maø ñöôïc thaáy laãn nhau, ñöôïc thaáy ngöôøi naøo phaùt taâm, chöa phaùt taâm, haønh Boà Taùt haïnh, xaây thaùp cuùng döôøng, trì kinh, boá thí, giöõ giôùi vaø thaáy Ñöùc Phaät thuyeát phaùp, giaùo hoaù, Thaønh ñaïo vaø nhaäp Nieát baøn ……

Tröôùc moät caûnh giôùi laï luøng nhö vaäy, caû hoäi chuùng baây giôø heát söùc thaéc maéc khoâng bieát Ñöùc Phaät phoùng haøo quang nhö vaäy coù yù nghóa gì ? Ñöùc Di Laëc cuõng khoâng hieåu yù nghóa ñoù nhö theá naøo, neân môùi ñaïi dieän cho hoäi chuùng ñeå hoûi Boà Taùt Vaên Thuø, coù bieát caùi ñieàm maø Ñöùc Phaät phoùng haøo quang thuyeát phaùp, hieän roõ caùc caûnh giôùi nhö theá laø yù nghóa gì khoâng ? Luùc aáy, Boà Taùt Vaên Thuø traû lôøi raèng: “Thöa Toân Giaû, toâi nhôù Ñöùc Phaät Nhaät Nguyeät Ñaêng Minh Nhö Lai ñaõ töøng phoùng haøo quang hieän caùc töôùng laï nhö vaäy, roài sau ñoù Ngaøi thuyeát Kinh “Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa”. Toâi chaéc raèng ngaøy hoâm nay, Ñöùc Phaät Thích Ca phoùng haøo quang hieän roõ caûnh giôùi nhö theá cuõng laø ñieàm baùo tröôùc raèng: Ngaøi seõ thuyeát Kinh “Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa” chaêng ?

Khi Boà Taùt Vaên Thuø giaûi ñaùp ñöôïc thaéc maéc cuûa hoäi chuùng, cho neân hoäi chuùng môùi bieát raèng: Chính Ñöùc Phaät saép söûa thuyeát Kinh Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa. Ngaøi thuyeát Kinh Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa laø noùi ñeán caûnh giôùi Ñaïi thöøa thaäm thaâm vi dieäu, caûnh giôùi caàn phaûi coù trí tueä roäng lôùn, ñoù laø phaùt caùi taâm Boà Ñeà doõng maõnh, moät caùi trí nguyeän cao sieâu thì môùi coù theå thaân caän, môùi coù theå nghe ñöôïc vaø theå nhaäp ñöôïc. Ñöùc Phaät phoùng haøo quang laø coát ñeå cho chuùng sanh söûa soaïn taâm tö nguyeän voïng cuûa mình maø nghe lôøi daïy cuûa Ñöùc Phaät. Ñoù laø Phaåm môû ñaàu baèng söï hieän höõu cuûa Ñaïi Trí VaênThuø Sö Lôïi Boà Taùt.

* Sau khi Ñöùc Phaät noùi 27 phaåm Kinh, tieáp ñeán phaåm thöù 28; Ngaøi noùi ñeán phaåm “Phoå Hieàn Khuyeán Phaùt”. Noùi Phoå Hieàn Khuyeán Phaùt laø noùi ñeán caùi haïnh cuûa Ñaïi Boà Taùt caàn ñeán, maø tieâu bieåu laø Ñaïi Haïnh Phoå Hieàn Boà Taùt. Trong Kinh Phaùp Hoa, Vaên Thuø Ñaïi Só laø tieâu bieåu cho Ñaïi Trí, thì Phoå Hieàn Ñaïi Só laø tieâu bieåu cho Ñaïi Haïnh.

Ñaïi trí ví duï nhö con maét, Ñaïi haïnh ví duï nhö hai chaân. Ñaïi trí ví duï cho söï hieåu bieát, Ñaïi haïnh ví duï cho söï thöïc haønh. Coù con maét nhìn thaáy maø khoâng coù chaân böôùc ñi thì cuõng chæ ngoài moät choã. Coù trí hieåu maø khoâng coù thöïc haønh thì caùi trí ñoù cuõng chæ laø moät caùi trí suoâng khoâng ñaït keát quaû.

Cho neân, Vaên Thuø Ñaïi Só luoân luoân tieâu bieåu cho trí tueä, cho söï hieåu bieát. Phoå Hieàn Boà Taùt tieâu bieåu cho hai chaân ñi, cho söï haønh ñoäng saùng suoát. Coù haønh ñoäng saùng suoát thì môùi thaønh töïu quaû vò Voâ Thöôïng Boà Ñeà. Cho neân trong Kinh Phaùp Hoa, môû ñaàu vôùi Boà Taùt Vaên Thuø vaø keát thuùc vôùi Boà Taùt Phoå Hieàn laø coù yù nghóa lôùn lao vaø saâu xa nhö vaäy.

* ÔÛ Vieät Nam chuùng ta, neáu caùc Phaät töû ñi ñeán Chuøa nhaát laø caùc Chuøa mieàn Baéc hieän giôø, thì thaáy caùc Chuøa thôø Phaät raát nhieàu.

Phía treân coù ba doøng Phaät. Doøng treân heát coù ba vò goïi laø Tam Theá Phaät, töùc laø Ñöùc Phaät ba ñôøi: (Ñöùc Phaät Di Ñaø, Ñöùc Phaät Thích Ca vaø Ñöùc Di Laëc). Ñöùc Di Ñaø chæ Phaät quaù khöù, Ñöùc Thích Ca laø Phaät hieän taïi vaø Ñöùc Di Laëc laø Phaät  vò lai. Chuùng ta thöôøng goïi laø thôø Tam Theá Phaät. Doøng thöù hai cuõng thaáy coù thôø ba vò: Chính giöõa laø Ñöùc Phaät Di Ñaø, beân höõu laø Quaùn Theá AÂm, beân taû laø Ñöùc Ñaïi Theá Chí.

Ñöùc Quaùn Theá AÂm, Ñöùc Ñaïi Theá Chí laø hai vò Boà Taùt thöôïng thuû,  trôï thuû cho vieäc tieáp daãn chuùng sanh vôùi Ñöùc Phaät Di Ñaø. Cho neân Ñöùc Quaùn Theá AÂm, Ñöùc Ñaïi Theá Chí luoân luoân ôû beân taû vaø beân höõu cuûa Ñöùc Phaät Di Ñaø. Doøng thöù hai naøy goïi laø thôø Tònh Ñoä Tam Thaùnh. Tònh Ñoä Tam Thaùnh töùc laø Ñöùc Phaät A Di Ñaø ôû giöõa, Ñöùc Quaùn Theá AÂm beân höõu, Ñöùc Ñaïi Theá Chí beân taû goïi laø ba vò Thaùnh ôû coõi Tònh Ñoä, ba vò Thaùnh tieáp daãn chuùng sanh veà coõi Tònh Ñoä. Xuoáng doøng thöù ba cuõng coù ba vò: Chính giöõa laø Ñöùc Phaät Thích Ca, beân höõu laø Boà Taùt Vaên Thuø Sö Lôïi vaø beân taû laø Boà Taùt Phoå Hieàn. Ñoù laø hai vò Ñaïi Boà Taùt laøm trôï thuû cho Ñöùc Phaät Thích Ca  giaùo hoaù chuùng sanh, cho neân, hai vò ñoù luoân luoân ôû beân caïnh Ngaøi, töùc laø ôû beân tay phaûi vaø ôû beân tay traùi cuûa Ñöùc Phaät Thích Ca . Ba vò naøy goïi laø Hoa Nghieâm Tam Thaùnh. Bôûi vì trong Kinh Hoa Nghieâm laáy Ñöùc Phaät Thích Ca, Boà Taùt Vaên Thuø, Boà Taùt Phoå Hieàn laø ba vò tieâu bieåu nhaát ôû trong Phaùp Hoäi Hoa Nghieâm cuûa Ñöùc Phaät, cho neân goïi laø “Hoa Nghieâm Tam Thaùnh”. Coù tröôøng hôïp khaùc ngöôøi ta khoâng thôø Boà Taùt Vaên Thuø, Boà Taùt Phoå Hieàn maø thôø Toân Giaû A Nan vaø Toân Giaû Ca Dieáp. Toân Giaû A Nan vaø Toân Giaû Ca Dieáp cuõng laø hai vò thöôïng thuû trong haøng Thanh Vaên, trôï hoaù hai beân giuùp ñôõ Ñöùc Phaät Thích Ca trong vieäc giaùo hoaù cuûa Ngaøi.

Noùi nhö vaäy ñeå cho nhöõng ai coù ñi ra mieàn Baéc thaêm caùc di tích thaáy trong Chuøa maø thôø nhö vaäy thì cuõng bieát ñöôïc treân heát laø thôø Tam Theá Phaät, thöù hai laø thôø Tònh Ñoä Tam Thaùnh hoaëc laø nhieàu khi ñeå Hoa Nghieâm Tam Thaùnh, taàng thöù ba laø thôø Ñöùc Thích Ca, Boà Taùt Vaên Thuø vaø Boà Taùt Phoå Hieàn vaäy.

* Thaáy roõ, bieát roõ raèng caùc vò Boà Taùt naøy luoân luoân coù caùi coâng haïnh lôùn lao laø giuùp ñôõ cho coâng vieäc giaùo hoaù cuûa Phaät ñöôïc thaønh töïu, cho neân khi thôø Phaät chuùng ta cuõng thôø luoân caùc vò Boà Taùt ñoù, huoáng gì caùc Ngaøi ñaõ phaùt ñaïi nguyeän Boà Ñeà cöùu ñoä taát caû chuùng sanh. Vôùi haïnh nguyeän lôùn lao cuûa caùc Ngaøi nhö theá, cho neân chuùng ta thôø caùc Ngaøi, moät maët nhôù ôn cao sieâu cuûa caùc Ngaøi ñoàng thôøi hoïc laáy caùi haïnh Boà Taùt cuûa caùc Ngaøi ñeå tu haønh.

* Trong phaåm Phoå Hieàn Khuyeán Phaùt cuoái cuøng, chuùng ta thöôøng hay ñoïc, nhôù roõ trong ñoù Boà Taùt Phoå Hieàn hoûi Ñöùc Phaät Thích Ca, laøm theá naøo ñeå chuùng sanh trong thôøi maït phaùp coù ñöôïc Kinh Phaùp Hoa, gaàn guõi ñöôïc Kinh Phaùp Hoa, tuïng ñöôïc Kinh Phaùp Hoa, thaâm nhaäp ñöôïc Kinh Phaùp Hoa ? Ñöùc Phaät Thích Ca traû lôøi phaûi hoäi ñuû boán ñieàu. Boán ñieàu ñoù laø gì ?

* Ñieàu thöù nhaát      : Ñöôïc chö Phaät hoä nieäm.

* Ñieàu thöù hai        : Gieo troàng caên laønh.

* Ñieàu thöù ba         : Vaøo trong chaùnh ñònh.

* Ñieàu thöù tö          : Phaùt Ñaïi Bi taâm.

Chuùng sanh coù ñöôïc boán ñieàu ñoù, hoäi ñuû boán ñieàu ñoù laø coù Kinh Phaùp Hoa, gaàn guõi, trì tuïng, thaâm nhaäp, thöïc haønh Kinh Phaùp Hoa. Baây giôø chuùng ta thöû tìm hieåu theâm boán ñieàu treân.

1) Điều kiện thứ nhất: CHƯ PHẬT HỘ NIỆM

Ñieàu naøy ñoái vôùi taát caû chuùng ta laø heát söùc caàn thieát. Ñöùc Phaät vôùi taâm töø bi roäng lôùn, thöông yeâu taát caû chuùng sanh, luoân luoân hoä nieäm cho taát caû chuùng sanh, mong moõi taát caû chuùng sanh ñöôïc thaønh töïu: Ly khoå ñaéc laïc, thoaùt meâ ñaéc ngoä, luoân luoân hoä nieäm cho taát caû chuùng sanh, nhöng neáu taát caû chuùng sanh quay löng laïi thì taát nhieân, söï hoä nieäm ñoù khoâng thaønh ñöôïc. Ví nhö chuùng ta tìm moät ngöôøi maø ngöôøi ñoù coá tình traùnh chuùng ta maõi, thì daàu chuùng ta coù tìm maáy ñi nöõa cuõng khoâng coù theå gaëp ñöôïc.

Cho neân khi ñöôïc Ñöùc Phaät hoä nieäm, töùc laø khi chuùng ta coù phaùt taâm höôùng veà Ñöùc Phaät, cuõng ví nhö moät ngöôøi tìm veà vôùi chuùng ta thì chuùng ta tìm hoï môùi baét gaëp, neáu khoâng, chuùng ta cöù tìm maõi maø hoï cöù traùnh maõi thì daàu coù tìm bao nhieâu ñi nöõa cuõng khoâng theå gaëp ñöôïc.

Cho neân muoán ñöôïc Ñöùc Phaät hoä nieäm thì ñieàu caàn thieát laø phaûi höôùng taâm veà vôùi Phaät, maø leõ taát nhieân khi chuùng ta höôùng taâm ñeán Phaät thì seõ coù moät söï caûm öùng lôùn lao “ñaïo giao” töùc nhieân Ñöùc Phaät hoä nieäm cho chuùng ta.

Ngaøi hoä nieäm cho chuùng ta baèng taâm töø bi, baèng trí tueä, baèng lôøi giaùo hoaù vaø baèng söï caûm öùng baát tö nghì. Nhôø söï hoä nieäm cuûa chö Phaät, chuùng ta môùi ñöôïc yeân oån ñeå nghe Phaùp, tuïng kinh, haønh thieän vaø nghieân cöùu. Söï hoä nieäm ñoù raát thieâng lieâng, raát nhieäm maàu khoâng theå caét nghóa heát ñöôïc. Ai coù ñöôïc caûm öùng thì ñöôïc nhìn thaáy.

Phaät hoä nieäm chuùng sanh baèng nhieàu caùch. Khi thì hieän cho chuùng ta thaáy, khi thì hoä nieäm cho chuùng ta baèng nhieàu caùch maø chuùng ta khoâng thaáy ñöôïc. Nhöng chuùng ta luoân luoân soáng ñöôïc an laønh laø nhôø söï hoä nieäm cuûa chö Phaät.

2. Điều Kiện Thứ Hai: GIEO TRỒNG CĂN LÀNH

Neáu nhö Phaät hoä nieäm maø chuùng ta khoâng gieo troàng caên laønh thì cuõng khoâng gaàn ñöôïc Kinh Phaùp Hoa, ñoïc ñöôïc Kinh Phaùp Hoa. Cho neân gieo troàng caên laønh laïi laø moät ñieàu caàn thieát thöù hai.

Gieo troàng caên laønh nghóa laø: Ñoái vôùi Ñöùc Phaät, chuùng ta phaùt moät taâm kính leã, taùn thaùn coâng ñöùc cuûa Ngaøi, cuùng döôøng Tam Baûo, trì tuïng Kinh chuù, thöïc haønh lôøi daïy cuûa Ñöùc Phaät aùp duïng vaøo trong cuoäc soáng haèng ngaøy cuûa mình qua ngoân ngöõ, qua haønh ñoäng, qua yù nghó cuûa mình, ñoù laø gieo troàng caên laønh.

Bôûi vì taâm cuûa chuùng ta nhö moät ñaùm ruoäng ñeå cho caùc haït gioáng gieo xuoáng, neáu chuùng ta khoâng bieát gieo vaøo ñoù nhöõng haït gioáng laønh, haït gioáng phöôùc maø ngöôïc laïi gieo troàng gioáng aùc, gioáng baát thieän thì töï nhieân caùi ñaùm ruoäng cuûa chuùng ta khoâng moïc leân nhöõng caây luùa toát  maø laïi moïc leân nhöõng caây coû daïi, nhöõng caây ñoäc döôïc, nhöõng caây xaáu xa, khoâng theå moïc leân caây töôi ñeïp ñöôïc.

Ngöôïc laïi, neáu chuùng ta gieo troàng vaøo ñaùm ruoäng taâm cuûa mình nhöõng haït gioáng toát, chaúng haïn, haït gioáng cuùng döôøng, leã kính, taùn döông Tam Baûo, thoï trì Kinh chuù, boá thí, trì giôùi, thì chính caùc haït gioáng ñoù ñöôïc gieo vaøo trong taâm ñieàn cuûa chuùng ta, noù seõ moïc leân caây Boà Ñeà, caây phöôùc ñöùc, quaû baùo lôùn lao toát ñeïp. Cho neân gieo troàng coâng ñöùc laø ñieàu thöù hai ñeå cho chuùng ta coù ñöôïc Kinh Phaùp Hoa.

Tuy söï gieo troàng naøy coù nhieàu caùch hoaëc baèng caùch tu phöôùc, hoaëc baèng caùch tu hueä. Coù ngöôøi coù caên cô tu hueä maø nheï phaàn tu phöôùc, nghóa laø öa hoïc kinh, öa nghe giaûng, öa ñoïc giaùo lyù, öa tìm hieåu maø ít laøm phöôùc. Nhöõng vò naøy tìm hieåu thì ñöôïc, hoïc giaùo lyù thì ñöôïc, nhöng noùi ñeán söï giöõ giôùi hay boá thí thì hôi khoù khaên, ngöôïc laïi, coù nhöõng ngöôøi coù caên cô tu phöôùc nhieàu hôn tu hueä. Hoï öa cuùng Chuøa, öa xaây thaùp, öa tuïng kinh, öa leã baùi, öa ñoïc kinh, öa boá thí …… nhöng noùi ñeán chuyeän ñi nghe giaûng hay noùi ñeán chuyeän hoïc hoûi, tìm hieåu giaùo lyù cuûa Ñöùc Phaät thì coù veõ hôi khoù khaên.

Ñöùc Phaät daïy neáu chæ rieâng tu phöôùc khoâng thì cuõng khoâng theå thaønh Phaät ñöôïc. Neáu ai chæ rieâng tu phöôùc thì hoï chæ ñaït ñöôïc caûnh giôùi toát ñeïp trong haøng nhôn thieân, khoâng theå ñaït tôùi caùi ñaïo lyù giaûi thoaùt toái haäu. Neáu rieâng tu hueä thì chæ ñöa ñeán caùi trí tueä giaûi thoaùt, khoâng theå coù ñöôïc caùi phöôùc baùo trong haøng nhôn thieân, phöôùc baùo an laïc.

Cho neân, coù theå coù nhöõng ngöôøi heát söùc thoâng minh maø coù thaân mình raát xaáu xí, vì sao vaäy ? Vì hoï chæ tu hueä chöù khoâng tu phöôùc. Coù ngöôøi raát giaøu maø laïi keùm thoâng minh laø vì sao ? Vì hoï chæ tu phöôùc maø thieáu tu hueä. Cho neân muoán ñöôïc caùi phöôùc ñöùc vaø trí tueä song song caàn phaûi tu caû hai maët. Muoán ñöôïc moät caùi thaân hình toát ñeïp vaø coù trí tueä thì phaûi tu caû phöôùc laãn hueä.

Ngaøy xöa, coù boán ngöôøi, maø caû boán ngöôøi naøy chæ öa tu phöôùc chöù khoâng öa tu hueä. Hoï nghe raèng, ngöôøi naøo laøm phöôùc thì ñöôïc sanh leân coõi trôøi höôûng phuùc baùo soáng laâu voâ taän: Muoán aên coù aên, muoán maëc coù maëc, sung söôùng ñuû maët, coù vaøng coù baïc, coù nhaø cao cöûa toát, ñaày ñuû tieän nghi. Nghe nhö vaäy, hoï sung söôùng voâ cuøng. Cho neân, caû boán ngöôøi baøn baïc cuøng nhau, muoán ñeán cuùng döôøng Ñöùc Phaät ñeå caàu ñöôïc phöôùc, höôûng giaøu sang chöù khoâng muoán nghe Ñöùc Phaät thuyeát Phaùp.

Hoï öôùc nguyeän vôùi nhau, heã cuùng roài thì ñi ngay chöù ñöøng ngoài nghe Ñöùc Phaät thuyeát Phaùp.

* Ngöôøi thöù nhaát tôùi cuùng döôøng Ñöùc Phaät, khi cuùng döôøng Ñöùc Phaät xong, Ngaøi ñònh noùi Phaùp cho hoï nghe. Ngaøi môùi môû mieäng noùi ñöôïc moät caâu “Chö haønh voâ thöôøng” thì anh ta bòt tai maø noùi “Xin Ngaøi cho toâi ñi”.

* Qua ñeán anh thöù hai vaøo cuùng döôøng xong ñònh buïng, nhaém maét bòt tai maø ñi, chöù khoâng chòu nghe, nhöng roài Phaät cuõng noùi tieáp: “Thò sanh dieät Phaùp”, nghe xong anh ta bòt tai maø noùi: “Xin Ngaøi cho toâi ñi”

* Roài ñeán anh thöù ba cuõng vaøo cuùng döôøng, ñònh buïng chæ cuùng döôøng ñeå ñöôïc phöôùc chöù anh khoâng muoán giaûi thoaùt, Ñöùc Phaät vöøa noùi ñöôïc caâu thöù ba: “Sanh dieät dieät dó”, anh cuõng nghe roài bòt tai vuøng chaïy.

* Roài anh thöù tö cuõng vaøo cuùng döôøng, ñònh buïng cuùng döôøng roài ñi chöù khoâng öa nghe Phaùp. Nhöng Phaät noùi tieáp: “Tòch dieät vi laïc” cho anh nghe.

Boán caâu ñoù coù nghóa laø:

“Caùc haønh voâ thöôøng,

Laø Phaùp sanh dieät,

Sanh dieät dieät roài,

Tòch dieät an vui”.

Caùc Phaùp voâ thöôøng, khoâng coù caùi gì laø khoâng voâ thöôøng, traân quyù caùi thaân cuûa chuùng ta, trau tria theá naøo ñi nöõa roài cuõng voâ thöôøng, chöù ta khoâng giöõ yeân ñöôïc.

Vaán ñeà laø laøm sao ñöøng oâm laáy caùi ngu ñoái ñaõi vôùi caùi voâ thöôøng sanh dieät cuûa caùc Phaùp, laøm sao ñeå tieâu dieät, ñeå phaù boû caùi yù nieäm sanh dieät ñeå chæ coøn laïi söï tòch tónh, vieân maõn; ñaáy laø nieàm an laïc tuyeät ñoái vaäy. Ngöôøi naøo ngoä ñöôïc leõ voâ thöôøng ñoù maø soáng vôùi moät tinh thaàn giaûi thoaùt, khoâng chaáp neâ, khoâng ñaém tröôùc, thì ngöôøi ñoù seõ ñöôïc an vui. YÙ nghóa cuûa 4 caâu keä ñoù laø nhö vaäy.

Moãi anh nghe moät caâu, noù khoâng coù yù nghóa gì heát, nhöng sau khi cuùng Phaät veà roài, boán anh ngoài xuùm laïi vôùi nhau ñeå baøn baïc, hoûi nhau khi tôùi cuùng Phaät: “OÂng Phaät coù laøm caùi gì, noùi caùi gì, khi OÂng nhaän cuùng döôøng khoâng ?”.

* Anh thöù nhaát traû lôøi: Coù, toâi vaøo cuùng roài, OÂng noùi: “Chö haønh voâ thöôøng”, khi nghe, toâi bòt tai toâi chaïy.

* Anh thöù hai noùi: Toâi cuùng döôøng xong, OÂng noùi: “Thò sanh dieät Phaùp”, nghe xong, toâi bòt tai toâi chaïy.

* Anh thöù ba noùi: Toâi cuùng xong, OÂng noùi raèng: “Sanh dieät dieät dó”, OÂng noùi xong, toâi cuõng bòt tai toâi chaïy.

* Roài anh thöù tö noùi: OÂi chao ! Toâi cuùng xong oâng cuõng noùi: “Tòch dieät vi laïc”, toâi cuõng bòt tai toâi chaïy.

Boán ngöôøi ngoài raùp laïi 4 caâu ñoù thaáy hay quaù. Ñoù laø:

“Chö haønh voâ thöôøng,

Thò sanh dieät Phaùp,

Sanh dieät dieät dó,

Tòch dieät vi laïc”.

Tröôùc kia nghe töøng caâu thì noù khoâng coù yù nghóa gì caû, baây giôø ñaây nghe suoát caû 4 caâu thaáy chuùng coù yù nghóa laø moät baøi thuyeát Phaùp tuyeät dieäu. Ngaøi daïy heát caû chaân lyù cuûa cuoäc ñôøi, hay quaù cho neân caùc anh môùi thaâm nhaäp ñöôïc, môùi ñeán xin Ñöùc Phaät : “Baïch Phaät, hoâm nay chuùng con hieåu roài, tu phöôùc phaûi tu hueä môùi ñöôïc giaûi thoaùt, tu phöôùc maø khoâng tu hueä thì khoâng ñöôïc giaûi thoaùt, cho neân chuùng con xin theo Ngaøi ñeå ñi tu”.

Noùi nhö vaäy ñeå cho chuùng ta bieát raèng: Trong khi chuùng ta tuïng kinh, chuùng ta thaáy coù hai yù nghóa : Vöøa ñöôïc caû phöôùc laãn caû hueä. Vaäy tu phöôùc laø gì ? Tu phöôùc laø ñeán tröôùc Ñöùc Phaät tuïng kinh, taùn döông, ca ngôïi, leã baùi Ñöùc Phaät …… Tu hueä laø nghe lôøi cuûa Phaät daïy, thaâm nhaäp ñaïo lyù cuûa Ñöùc Phaät daïy, laøm cho trí tueä cuûa mình ñöôïc taêng tröôûng, nhöõng ñieàu voâ minh, ñen toái cuûa mình ñöôïc phai môø ñi, ñoù laø hueä. Neân vieäc tuïng kinh laø vieäc gieo troàng raát lôùn lao.

3) Điều kiện thứ ba: VÀO TRONG CHÁNH ĐỊNH

Thieàn ñònh laø moät moân thöïc haønh tu taäp trong 3 moân hoïc cuûa Phaät laø GIÔÙI – ÑÒNH – TUEÄ. Ñònh laø moät phaùp moân tu taäp heát söùc quan troïng. Ví nhö ngoïn ñeøn muoán saùng, ngoïn ñeøn ñoù phaûi ñöùng yeân, neáu nhö ngoïn ñeøn chao qua chao laïi thì ngoïn ñeøn seõ khoâng saùng ñöôïc.

Taâm cuûa chuùng ta muoán ñöôïc saùng, taâm cuûa chuùng ta cuõng phaûi ñöùng yeân, neáu taâm cuûa chuùng ta chao qua chao laïi thì seõ khoâng saùng ñöôïc. Cho neân coù nhaäp vaøo Thieàn ñònh thì taâm môùi ñöùng yeân; taâm coù ñöùng yeân nhö ngoïn ñeøn thì taâm môùi saùng.

Cho neân khi tuïng kinh, neáu chuùng ta khoâng coù ñònh taâm, khoâng moät chuùt ñònh taâm vaøo trong kinh thì luùc baáy giôø caâu kinh ñoù khoâng loït vaøo ñaàu mình, khoâng loït vaøo tai mình, khi ñoù taâm mình nhö ngoïn ñeøn chao, ngoïn ñeøn chao nhö theá ñoù thì caâu kinh cuõng chæ lôø môø ñeán vôùi mình maø thoâi, noù khoâng saùng suûa gì heát, nhö ngoïn ñeøn chao qua chao laïi, noù khoâng saùng roõ moät vaät gì heát. Cho neân caàn phaûi coù ñieàu kieän thöù ba vaøo trong chaùnh ñònh laø nhö vaäy.

Ñònh taâm trong khi tuïng kinh, ñònh taâm trong khi ngoài tröôùc Phaät, ñònh taâm trong khi ñeán Chuøa. Thay vì noùi chuyeän lao xao, thay vì nghó lung tung, nghó baäy baï, thì ñònh taâm trong khi tuïng kinh ñoù goïi laø vaøo trong Thieàn ñònh. Vaøo trong Thieàn ñònh trong khi tuïng kinh, Thieàn ñònh trong khi veà nhaø, Thieàn ñònh trong khi ñi ñöôøng; nghóa laø luoân luoân taâm mình ñöôïc ñònh tónh chöù khoâng bò söï chi phoái beân ngoaøi laøm cho taâm mình nhö ngoïn ñeøn chao maø khoâng ñöùng vöõng, khoâng saùng ñöôïc. Ñoù laø vaøo trong Thieàn ñònh.

4) Ñieàu thöù tö : PHAÙT ÑAÏI BI TAÂM:

Laø phaùt moät taâm töø, moät taâm thöông taát caû moïi ngöôøi, taát caû chuùng sanh. Vaãn bieát giöõa ñôøi naøy chuùng ta cuõng coù ñieàu toát, coù ñieàu xaáu, nhöng thöôøng taâm beänh cuûa chuùng sanh öa thaáy caùi xaáu cuûa ngöôøi khaùc hôn laø thaáy caùi toát cuûa ngöôøi khaùc, maø khi thaáy caùi xaáu cuûa ngöôøi khaùc thì deã sanh phieàn naõo. Khi ñaõ thaáy caùi xaáu cuûa ngöôøi khaùc töùc caùi taâm cuûa mình cuõng khoâng ñöôïc toát cho laém. Taïi sao ngöôøi ta coù caùi toát maø mình khoâng öa thaáy, maø chæ öa thaáy caùi xaáu, phaûi chaêng caùi taâm cuûa mình khoâng quaûng ñaïi, khoâng töø bi, cho neân coù taâm quaûng ñaïi, töø bi laø moät ngöôøi coù taâm lôùn lao thöông yeâu taát caû, phaùt moät caùi taâm thaáy caùi toát cuûa ngöôøi khaùc thay vì thaáy caùi xaáu cuûa ngöôøi khaùc. Ñoù laø taâm Ñaïi Bi.

Hoäi ñuû ñöôïc boán ñieàu ñoù töï nhieân chuùng ta ñeán ñöôïc vôùi Kinh Phaùp Hoa, nghóa laø chuùng ta gaàn guõi Kinh Phaùp Hoa, trì tuïng, thaâm nhaäp Kinh Phaùp Hoa ñeå chöùng ngoä ñöôïc Kinh Phaùp Hoa.

Neân Ngaøi Phoå Hieàn Boà Taùt phaùt nguyeän raèng: “Nhö vaäy töông lai, neáu ngöôøi naøo thoï trì Kinh Phaùp Hoa thì trong khi ñöùng, ngoài, naèm, khi ñi, con ñeàu hieän ra tröôùc hoï, khuyeán khích hoï, taùn thaùn hoï, hoä trì hoï ñöôïc giöõ maõi maõi taâm Boà Ñeà, taâm thoï trì kinh ñieån khoâng bò thoái chuyeån”.

ÔÛ phaåm cuoái cuøng, Ngaøi Phoå Hieàn Boà Taùt ñeán tröôùc Ñöùc Phaät Thích Ca sau khi ñaõ noùi Kinh Phaùp Hoa xong phaùt ñaïi nguyeän hoä trì cho nhöõng ngöôøi thoï trì Kinh Phaùp Hoa, cho neân phaåm ñoù ñöôïc ñeå sau heát. Tröôùc phaåm ñoù, thì ñeán phaåm Chuùc Luî, töùc laø phaåm keát thuùc boä Kinh Phaùp Hoa.

Nhö vaäy, chuùng ta thaáy roõ raøng môû ñaàu Kinh Phaùp Hoa laø laáy Ngaøi Vaên Thuø tieâu bieåu cho trí tueä, coù trí tueä môùi thaâm nhaäp ñöôïc Kinh Phaùp Hoa. Keát thuùc Kinh Phaùp Hoa laø phaåm Phoå Hieàn Khuyeán Phaùt töùc laø noùi veà söï tu haønh, coù tu haønh môùi thaønh ñaït ñöôïc trí tueä.

Caàu mong cho taát caû chuùng ta luoân luoân thoï trì Kinh Phaùp Hoa, luoân hun ñuùc phöôùc hueä trang nghieâm ñeå vieân thaønh Phaät ñaïo ./.

* “Nhöõng chìa khoaù caàn coù tröôùc khi tuïng ñoïc Kinh Phaùp Hoa”, theo Hoaø Thöôïng Thích Nhaát Haïnh, thì Ngaøi vieát nhö sau: Toâi xin trao cho quyù vò hai caùi chìa khoaù ñeå khi ñi vaøo thaêm vieáng Phaùp Hoa, quyù vò coù theå töï mình thaáy ñöôïc caùi Dieäu Phaùp, ñeå haønh trì Kinh moät caùch coù lôïi laïc.

* Chìa khoaù soá 1 : NHAÄN DIEÄN TÍCH MOÂN & BOÅN MOÂN

Nhö ñaõ noùi ôû treân, toång quaùt, Kinh coù theå chia ra laøm hai phaàn, moät phaàn coù dính líu nhieàu ñeán Ñöùc Buït cuûa lòch söû, goïi laø Tích Moân.

Phaàn thöù hai noùi veà kinh lyù muoân ñôøi, veà giaùo phaùp  vöôït khoûi thôøi gian vaø khoâng gian, trình baøy caùi baûn chaát cuûa Phaùp, goïi laø Boån Moân.

Chìa khoaù ñeå giuùp quyù vò khi ñoïc Phaùp Hoa coù theå nhaän ra caûnh giôùi mình ñang tieáp xuùc laø: Trong Kinh Phaùp Hoa, khi naøo maét cuûa moïi ngöôøi nhìn xuoáng ñaát, nhìn vaøo caây coái, vaøo ñoài nuùi, vaøo nhau, “thì luùc ñoù ta bieát moïi ngöôøi ñang ôû trong theá giôùi sanh dieät Tích Moân”. Khi taàm maét moïi ngöôøi nhìn leân khoâng trung, “thì luùc ñoù mình baét ñaàu ñi vaøo theá giôùi voâ sanh voâ dieät cuûa Boån Moân”. Chæ caàn nhôù nhö vaäy thì khi ñoïc Kinh Phaùp Hoa, ta seõ khoâng thaáy bò ngôõ ngaøng, phaân vaân.

Ví duï, khí thaáy Hoäi Phaùp Hoa dieãn ra treân nuùi Thöùu, moïi ngöôøi ngoài treân maët ñaát, ta bieát noù xaûy ra trong theá giôùi Tích Moân. Nhöng khi thính chuùng nhìn leân thaùp Ña Baûo ôû treân khoâng, thì mình bieát raèng Kinh ñang trình baøy nhöõng hieän töôïng thuoäc veà Boån Moân.

Nhaän ra ñöôïc theá giôùi maø Kinh ñang dieãn baøy, ta seõ khoâng phaân vaân, ngôõ ngaøng vôùi ngoân töø trong Kinh, ñaëc bieät laø trong Boån Moân. Vì trong ñoù moïi Phaùp ñeàu vöôït thoaùt thôøi gian vaø khoâng gian, cho neân ta thaáy kinh thöôøng noùi ñeán nhöõng con soá raát lôùn, nhö “voâ löôïng voâ bieân a taêng kyø kieáp”. Taát caû nhöõng ngoân töø ñoù ñeàu duøng ñeå dieãn baøy caùi yù nieäm veà “thôøi gian voâ taän vaø khoâng gian voâ bieân ôû trong phaùp giôùi Boån Moân”, khoâng gioáng nhö trong theá giôùi Tích Moân, töùc laø coõi Ta Baø.

Ví duï nhö trong phaåm thöù 16, Nhö Lai Thoï Löôïng, ñoaïn thöù hai Buït noùi: “Ví nhö naêm traêm nghìn muoân öùc na do tha a taêng kyø coõi tam thieân, ñaïi thieân, giaû söû coù ngöôøi nghieàn laøm vi traàn, qua phöông Ñoâng, caùch naêm traêm nghìn muoân öùc na do tha a taêng kyø coõi nöôùc, beøn rôi moät buïi traàn, ñi qua phía Ñoâng nhö theá cho ñeán heát vi traàn ñoù. Vaø ôû ñoaïn 3, Buït noùi tieáp: Caùc theá giôùi ñoù hoaëc dính vi traàn hoaëc chaúng dính, ñeàu nghieàn caû laøm vi traàn, cöù moät vi traàn laø moät kieáp, töø ta thaønh Phaät nhaãn laïi ñeán nay, laïi laâu hôn soá ñoù traêm nghìn muoân öùc na do tha a taêng kyø kieáp”. Ñaây chæ laø moät phöông tieän ñeå dieãn baøy caùi yù nieäm veà thoï löôïng cuûa Nhö Lai trong caùi khoâng gian voâ bieân vaø thôøi gian voâ taän ôû trong Phaùp giôùi Boån Moân.

Töông töï nhö vaäy, trong phaåm thöù 15, phaåm Tuøng Ñòa Duõng Xuaát, khi haøng trieäu vò Boà Taùt thaân ñeïp nhö vaøng roøng, töø döôùi ñaát troài leân, an truù trong hö khoâng, vaø duøng nhöõng aâm thanh raát vi dieäu ñeå ca ngôïi Buït vaø “söï ca ngôïi ñoù keùo daøi ñeán naêm möôi tyû kieáp”, thì ñaây cuõng laø moät caùch ñeå dieãn ñaït veà baûn chaát cuûa thôøi gian ôû trong Boån Moân : “moät giaây phuùt chöùa ñöïng caû ngaøn ñôøi, vaø thieân thu cuõng chæ laø moät giaây phuùt”.

* Chìa khoaù soá 2 : LAÕNH YÙ BUOÂNG LÔØI

Taát caû nhöõng tö töôûng uyeân aùo vaø ñaëc thuø cuûa Kinh Phaùp Hoa ñeàu ñöôïc trình baøy baèng caùc böùc tranh coù taùnh caùch thöïc tieån. Ngoân ngöõ hoäi hoaï vaø ñieâu khaéc cuûa ñaïo Buït ñaõ ñöôïc taän duïng ñeå dieãn baøy yù Kinh.

Ngöôøi söû duïng nhöõng hình aûnh naøy ñeå noùi leân nhöõng yù töôûng thaâm dieäu trong ñaïo Buït, phaûi laø moät thi só raát lôùn.

Nhieàu khi nhöõng “hình aûnh naøy coù taùnh caùch thaàn thoâng”, nhöng taát caû chæ laø phöông tieän quyeàn xaûo cuûa ngöôøi cheùp Kinh, söû duïng ngoân ngöõ hoäi hoaï vaø ñieâu khaéc cuûa ñaïo Buït ñeå dieãn ñaït nhöõng tö töôûng uyeân aùo maø Kinh muoán dieãn baøy.

Ñoù laø moät ñieåm raát ñaëc thuø cuûa Kinh Phaùp Hoa. Vì vaäy khi tuïng ñoïc, “chuùng ta phaûi thaáy cho ñöôïc yù Kinh vaø ñöøng bò keït vaøo lôøi Kinh”, neáu khoâng thì khi ñoïc, ta chæ thaáy toaøn caùc pheùp thaàn thoâng maø chaúng hoïc ñöôïc gì töø Kinh Phaùp Hoa caû.

Ví duï nhö trong phaåm thöù 21, phaåm Nhö Lai Thaàn Löïc, ñoaïn thöù hai, chuùng ta thaáy Buït thöïc hieän moät pheùp thaàn thoâng lôùn, “Ngaøi leø löôõi ra, vaø löôõi cuûa Ngaøi che laáp caû Tam thieân Ñaïi thieân Theá giôùi, roài töø caùc loã chaân loâng trong ngöôøi cuûa Ngaøi phoùng ra voâ löôïng voâ soá tia saùng ñuû maøu saéc, vaø nhöõng tia saùng ñoù cho ta thaáy ñöôïc taát caû caùc coõi nöôùc trong möôøi phöông”.

Chuû yù cuûa böùc tranh naøy laø ñeå dieãn baøy caùi khaû naêng lôùn lao cuûa moät vò toaøn giaùc.

Trong kinh ñieån Ñaïi Thöøa cuõng nhö Nguyeân Thuyû, aùnh saùng töôïng tröng cho söï giaùc ngoä. Buït Thích Ca laø aùnh saùng chaùnh nieäm, vaø aùnh saùng ñoù phaùt toaû ra töø Phaùp thaân cuûa Ngaøi. Cho neân “töø caùc loã chaân loâng trong ngöôøi cuûa Ngaøi phoùng ra voâ löôïng voâ soá tia saùng ñuû maøu saéc”, chæ laø moät ngheä thuaät trình baøy, moät böùc tranh dieãn taû caùi aùnh saùng CHAÙNH NIEÄM raát lôùn, raát maïnh toaû chieáu ra töø Phaùp thaân cuûa Ñöùc Nhö Lai. Noù cuõng gioáng nhö trong caùc tranh hay töôïng mình thöôøng thaáy, ñeå cöïc taû caùi khaû naêng an toaï cuûa Buït, ngöôøi ta ñaõ ñaët Ngaøi ngoài treân moät ñoùa hoa sen.

Maët khaùc, “löôõi cuûa Ngaøi che laáp caû Tam thieân Ñaïi thieân Theá giôùi”, ñaây laø hình aûnh cuûa Quaûng tröôøng Thieät töôùng, töùc laø caùi löôõi lôùn vaø daøi, moät trong 32 töôùng toát cuûa Ñöùc Buït. Böùc tranh naøy laø ñeå dieãn taû moät ngöôøi “chæ noùi söï thaät tuyeät ñoái, chæ noùi ñeä nhaát nghóa ñeá” maø thoâi.

Ñaây laø moät hình aûnh cuûa vaên hoaù AÁn Ñoä, noù khoâng phaûi chæ coù trong ñaïo Buït maø noù coù trong nhöõng truyeàn thoáng coù tröôùc ñaïo Buït, “nhöõng ngöôøi noùi söï thaät, thöôøng coù löôõi raát lôùn”.

Kinh Phaùp Hoa ñang ñöôïc oai thaàn hoã trôï truyeàn trì cuûa Boà Taùt Phoå Hieàn, Boà Taùt Döôïc Vöông, cuøng voâ soá chö vò Boà Taùt trong coõi Ta Baø. Ñoù laø yù nghóa cuûa caùc phaåm thöù 28 (Phoå Hieàn Boà Taùt), phaåm thöù 23 (Döôïc Vöông Boà Taùt) vaø phaåm thöù 15 (Tuøng Ñòa Duõng Xuaát). Vì vaäy cho neân khi tuïng ñoïc vaø haønh trì Phaùp Hoa ñuùng theo Chaùnh Phaùp, thì khoâng theå naøo ta laïi khoâng taïo ñöôïc voâ löôïng phöôùc duyeân ./.

9.NGHE GIẢNG, ĐỌC TỤNG, THỌ TRÌ KINH CẢM ỨNG LINH NGHIỆM

* Do ñoù, Kinh Phaùp Hoa raát ñöôïc nhieàu thaønh phaàn xuaát gia, cuõng nhö Cö só toân quyù, tín ngöôõng, thieát laäp nhieàu ñaïo traøng trì tuïng, leã kính, tu taäp.

* Vaõ laïi, hieän nay, Phaùp Hoa laø moät trong nhöõng boä Kinh Ñaïi Thöøa phoå thoâng nhaát trong Taêng, Ni vaø Tín Ñoà Phaät töû Vieät Nam, vaø töø laâu ñaõ trôû thaønh Kinh tuïng haèng ngaøy cuûa caùc Chuøa, Tu vieän Phaät Giaùo …… cuøng soá ñoâng tö gia Phaät töû ……

Ngöôøi TUÏNG ñöôïc LÔÏI, ngöôøi TRÌ ñöôïc NGHIEÄM

* Hoaëc hieän tieàn thaâm nhaäp Tam Muoäi.

* Hoaëc lai theá sieâu thaêng Thaùnh Ñòa.

* Hoaëc tieâu tai, hoaëc giaûi naïn ..v..v..

ñoù laø DIEÄU LÖÏC BAÁT TÖ NGHÌ CUÛA KINH, maø cuõng laø coâng coå voõ cuûa Coå Ñöùc.

Tuïng trì Kinh Phaùp Hoa coù 2 moân:

(a)SỰ TỤNG TRÌ

(b)LÝ TỤNG TRÌ

Neáu chæ moät maët veà SÖÏ tuïng trì, nghóa laø chæ bieát ñoïc tuïng kinh vaên, hoaëc maët chöõ hoaëc thuoäc loøng, thôøi daàu phöôùc ñöùc voâ löôïng, nhöng ñoái vôùi ngöôøi kieâm caû SÖÏ LYÙ tuïng trì, nghóa laø chaúng nhöõng chuyeân ñoïc tuïng kinh vaên maø cuõng roõ thaáu chæ thuù cuûa Kinh, thôøi nghìn muoân phaàn khoâng kòp moät, bôûi vì Phaät Tri Kieán maø ñöôïc KHAI THÒ, ñöôïc NGOÄ NHAÄP laø ôû nôi LYÙ tuïng trì vaäy, do vaäy neân ngöôøi trì tuïng muoán coâng ñöùc vieân maõn phaûi nghieân taàm chæ thuù cuûa Kinh.

Ñoïc tuïng “Kinh Phaùp Hoa” maø khoâng laõnh hoäi ñöôïc lyù thuù, thôøi HUEÄ GIAÛI khoâng do ñaâu phaùt sanh, ñaïi thieän coâng ñöùc khoâng töø ñaâu thaønh töïu, chæ ñöôïc phöôùc laønh höõu laäu cuøng laøm vieãn nhôn Phaät chuûng thoâi.

Ngöôøi trì tuïng muoán thaâm nhaäp LYÙ Kinh caàn phaûi LOÙNG thaân LAËNG loøng quan saùt kinh vaên, roãng thaáu taâm yù cuûa Ñöùc Phaät.

* Kinh Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa, nhöõng ngöôøi coù chuûng taùnh ñaïi thöøa, coù tueä nhaõn trong saùng maø nhìn vaøo cuõng nhö ngöôøi ta nhìn moät hoøn ngoïc ma – ni vaäy. Tuyø goùc ñöùng khaùc nhau maø ngoïc ma - ni aùnh hieän maøu saéc khaùc nhau, nhöng maøu saéc naøo thaáy cuõng ñeàu röïc rôõ.

Tuyø söùc thieàn ñònh vaø duïng coâng tu taäp cuûa haønh giaû maø nhaän thöùc caùi “thaâm nghóa” cuûa Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa moät khaùc. Bôûi leõ ñoù,  Kinh Phaùp Hoa xuaát hieän ôû Trung Quoác vôùi baûn dòch baát huû tuyeät vôøi cuûa Ngaøi Cöu Ma La Thaäp, ñeán nay ñaõ ngoùt 2.500 naêm maø söùc soáng cuûa noù vaãn ngaøy caøng maïnh vaø roäng.

* Baøi töïa hoaèng truyeàn cuûa Ngaøi Tuyeân Luaät Sö ghi raèng: “Töø ñôøi Haùn ñeán ñôøi Ñöôøng, coù hôn 600 naêm, trong soá caùc boä Kinh coù hôn 4.000 quyeån, nhöng ñöôïc thoï trì nhieàu chæ coù Kinh Phaùp Hoa naøy laø hôn heát.

Söï thoï trì vaø giaûng dieãn veà Kinh naøy taïi Trung Hoa raát maïnh phaù kyû luïc caùc Kinh khaùc. Chaúng nhöõng chæ töø ñôøi Haùn ñeán ñôøi Ñöôøng trong khoaûng 600 naêm söï thoï trì ñöôïc maïnh nhö vaäy maø cho chính ngay nhö ngaøy nay, khoaûng 1.600 naêm söï thoï trì naøo coù thua keùm gì ñôøi Haùn, Ñöôøng. Neân nhöõng söï tích veà caùc vò Tyû Kheo ..v..v.. ñoïc tuïng thoï trì Kinh naøy caûm öùng ñöôïc nhieàu vieäc linh nghieäm keâ ra khoâng xieát.

* Nhö vieäc Ngaøi Trí Giaû tuïng kinh naøy ñeán phaåm Döôïc Vöông Boån Söï tôùi caâu: “Thò chôn tinh taán thò danh chôn Phaùp cuùng döôøng Nhö Lai” thoaùt nhieân ñaïi ngoä.

* Laïi vò Toå khai sôn Chuøa Thieân Ñoàng ôû Ninh Ba laø Ngaøi Nghóa Höng ôû taïi nuùi Thaùi Baïch tuïng kinh naøy, caûm öùng ñöôïc Thaàn sao Thaùi Baïch hieän thaân laøm Thieân Ñoàng ñeán cuùng döôøng.

* Taïi Chuøa Phoå Teá ôû Töø Kheâ coù phuïng thôø Phaùp Hoa nhuïc thaân Boà Taùt, nguyeân thaân cheát nhöng khoâng thoái raõ, cuõng do tuïng kinh naøy caûm ñöôïc baùo nhö theá.

* Chuøa Baïch Töôùc ôû Hoà Chaâu coù vò Tyø Kheo Ni Phaùp danh laø Toång Trì sau khi maát ñem an taùng ñöôïc moät ít laâu treân phaàn moä moïc leân ñoaù sen xanh, boác moä ñeå khaùm tìm thaáy raèng goác sen moïc töø nôi löôõi, neáu khoâng phaûi do luùc coøn sanh tieàn chuyeân trì Kinh Phaùp Hoa thì laøm sao laïi coù caûm öùng nhö theá?

* Vaøo ñôøi nhaø Löông, Ngaøi Phaùp Sö Phaùp Vaân ôû Chuøa Quang Traïch, nhôn vua Löông Vuõ Ñeá thænh Ngaøi caàu möa, Ngaøi baøy buoåi giaûng Kinh naøy, giaûng ñeán phaåm “Döôïc Thaûo” lieàn caûm ñöôïc möa tuoân xoái xaû.

Caùc loaïi nhö treân do tu taäp giaûng tuïng Kinh Phaùp Hoa ñöôïc coù caûm öùng khoâng noùi cho heát ñöôïc.

* Rieâng taïi Vieät Nam, thôøi gian gaàn ñaây, ña soá Phaät töû taïi gia, sau khi nghe Hoaø Thöôïng thöôïng TÖØ haï THOÂNG giaûng “Phaùp Hoa Thaâm Nghóa Ñeà Cöông”, loøng böøng ngoä, böøng saùng trong noäi taâm vaø taâm söï cuøng Ngaøi nhö sau:

* Coù Phaät töû keå laïi raèng: Sau 2 giôø nghe giaûng “Phaùp Hoa Thaâm Nghóa Ñeà Cöông”, caûm thaáy noãi loøng nheï nhoûm vaø sung söôùng nhö ngöôøi vöøa truùt ñi gaùnh naëng.

* Cuõng coù Phaät töû keå veà keát quaû: Töï mình côûi môû ñöôïc phieàn naõo buoäc raøng, ñem laïi cho gia ñình an vui hoaø duyeät.

* Coù Phaät töû khaùc noùi: Nghe Kinh Phaùp Hoa, loøng chaùnh tín böøng böøng röïc saùng, tö töôûng meâ tín dò ñoan töï tieâu tan nhö nhöõng chieác laù vaøng uùa saâu sæa rôi ruïng tröôùc ngoïn “thu phong” kyø dieäu.

* Coù Phaät töû noùi: Hoïc Kinh Phaùp Hoa Thaâm Nghóa Ñeà Cöông, töï bieát mình luùc naøo saép sa vaøo ñòa nguïc, vaø cuõng töï coù khaû naêng phaù tan ñeå ra khoûi moät caùch ñöôøng beä hieân ngang.

* Moät Phaät töû khaùc noùi: Ñaïo Phaät laø thöïc duïng cho cuoäc soáng cuûa con ngöôøi, nghe Phaùp Hoa Thaâm Nghóa Ñeà Cöông, thaáy mình vaø Phaät chæ khaùc nhau ôû MEÂ vaø NGOÄ.

* Coù Phaät töû keå: Sau khi hieåu Phaùp Hoa, chôït thaáy raèng mình ñaõ thaønh Phaät, theá maø töø laâu khoâng bieát khoâng hay.

* Cuõng coù Phaät töû noùi: Tu hoïc Kinh Phaùp Hoa thaáy roõ mình ñang thaønh Phaät töøng phuùt …… töøng giôø …… töøng ngaøy …… trong cuoäc soáng ……

* Vì vaäy xöa nay caùc vò Phaùp Sö giaûng kinh thöôøng coù leä hoaëc ñeà cao Kinh naøy haï thaáp Kinh kia, nhöng rieâng Kinh Phaùp Hoa tuyeät nhieân caùc Ngaøi ñeàu moät loøng toân troïng kính tin.

Laïi nöõa, söï truyeàn baù ñöôïc maïnh meõ roäng raõi neân xöa baûn Kinh naøy ñöôïc chuù thích sôù giaûi raát nhieàu, vaø coù theå noùi laø nhieàu nhöùt hôn haún caùc Kinh khaùc. Y nhö ñaây laäp neân caùc coâng ñöùc, taùn thaùn khoù maø cuøng taän. Theá neân ñoái vôùi Kinh naøy mong raèng caùc baäc haønh giaû xin khôûi loøng toân troïng kính tin nghó cho laø raát hy höõu khoù ñöôïc, maø heát loøng phuïng trì ./.

* Theo Hoaø Thöôïng Thích Thieän Sieâu:

* Thieân Kinh vaïn quyeån Phaät noùi ra cuøng vôùi nhöõng phaùp moân tu haønh trong ñoù nhö: Quaùn soå töùc, Quaùn baát tònh, Tham thieàn, Trì  trai giôùi, An cö kieát haï …… ñeàu chæ ñöa ñeán muïc ñích laøm Phaät.

Coù Kinh noùi roäng, coù Kinh noùi ñôn giaûn. Nhöng töïu trung, chaúng coù phaùp moân naøo deã daøng ñeå tu thaønh Phaät. Phaùp moân naøo cuõng khoù. Quaùn baát tònh phaûi quaùn thaät saâu xa, kyõ caøng chöù khoâng phaûi quaùn qua loa maø thaønh ñöôïc. Soå töùc cuõng khoâng phaûi deã, khoâng cöù chæ thôû ra thôû voâ vaøi hôi laø xong. Tham thieàn, Trì trai giôùi, caùc moân tu khaùc cuõng ñeàu khoù nhö vaäy caû. Vaäy maø theo Kinh Phaùp Hoa, thì vieäc thaønh Phaät quaù deã.

“Nhöôïc nhôn taùn loaïn taâm, nhaäp ö thaùp mieáu trung, nhaát xöng Nam Moâ Phaät, giai dó thaønh Phaät ñaïo”. (Neáu ngöôøi taâm taùn loaïn, ñi vaøo trong Thaùp Phaät, nieäm moät laàn “Nam Moâ Phaät”, cuõng ñaõ thaønh Phaät ñaïo).

Hoaëc chæ chaáp tay hay cuùi ñaàu tröôùc töôïng Phaät, cho ñeán treû con chôi caùt ñaép thaønh Thaùp Phaät maø cuõng ñöôïc thaønh Phaät.

* Trong Kinh “Dieäu Phaùp Lieân Hoa”, Phaät baûo Boà Taùt Ñaéc Ñaïi Theá raèng: “Caùc OÂng neân bieát, nhöõng vò Tyø Kheo, Tyø Kheo ni, Öu baø taéc, Öu baø di thoï trì Kinh Phaùp Hoa maø neáu ai duøng lôøi thoâ aùc maéng nhieác, seõ bò troïng baùo, traùi laïi “ngöôøi trì Kinh” naøy thì ñöôïc coâng ñöùc lôùn, saùu caên thanh tònh” ./.

* Theo Hoaø Thöôïng Thích Thoâng Böûu, thì ôû Vieät Nam, haàu nhö ñaïi ña soá Taêng tín ñoà ñeàu laø ñoïc giaû cuûa boä Kinh Phaùp Hoa naøy. Coù moät ñieàu ñaùng löu yù laø ña soá ngöôøi ñoïc boä Kinh naøy chæ ñoïc hoaëc tuïng laø ñeå ñoïc, tuïng suoâng vaäy thoâi, chöù chöa tö duy ñeå hieåu, ñeå ñaït keát quaû nhö theá naøo. Vaø buoàn nhaát laø ña phaàn chæ thích ñoïc, hoaëc tuïng chöù chöa tieán ñeán “thoï trì”.

Neáu nhö moät saùch thuoác duø linh nghieäm, ngöôøi löông y coù chuyeân ñoïc, maø khoâng thöïc haønh thì cuõng khoâng theå chöõa laønh beänh. Quyeån saùch ñieän, duø tuyeät ñænh ñeán ñaâu, nhöng ngöôøi kyõ sö chæ ñoïc suoâng thì laøm sao coù nguoàn ñieän.

Khi Ñöùc Phaät vöøa nhaäp Nieát Baøn thì cuõng coøn moät phaàn thöïc haønh theo phöông caùch Kinh Phaùp Hoa, nhöng daàn daàn ngaøy caøng ít. Ñeán baây giôø thì gaàn nhö “thuyeàn neo beán vaéng”, nghóa laø ngöôøi ñoïc tuïng vaãn coøn nhieàu, nhöng ngöôøi aùp duïng thöïc nghieäm theo ñöôøng loái Kinh Phaùp Hoa thì quaù ít. Taïi sao nhö vaäy ?

Taïi vì yù nghóa boä Kinh naøy aån maät vaø sao sieâu quaù. Chæ coù Phaät vôùi Phaät môùi hieåu troïn veïn, coøn chö vò Boà Taùt, chö Hieàn Thaùnh Taêng thì vaãn chöa hieåu roát raùo. Huoáng gì chuùng ta laø phaøm tuïc thì laøm sao hieåu heát ñöôïc !

Vì chöa hieåu neân löôøi bieáng thoï trì, chöa aùp duïng Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa vaøo ñôøi soáng. Tuy vaäy, vì boä Kinh coù söùc haáp daãn vaø truyeàn caûm veà maëc maàu nhieäm, neân ña soá ñeàu say meâ ñoïc tuïng, nhaát laø phaåm Phoå Moân.

Lôøi daïy cuûa Kinh laø lôøi daïy cuûa Kinh, coøn phöông phaùp soáng haèng ngaøy laø phöông phaùp soáng haèng ngaøy, vì vaäy cho neân chöa coù theå goïi laø “thoï trì” Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa. Sen nhôø buøn maø nôû. Ao buøn nhôø sen maø thôm. Ñoïc tuïng maø khoâng ruùt tæa nhöõng lôøi daïy cuûa Kinh, ñeå aùp duïng vaøo cuoäc soáng cho chính baûn thaân mình haèng ngaøy thì ñoïc tuïng ít ñem laïi söï lôïi ích.

Ví duï nhö hai caâu keä phaåm Phöông Tieän:

“Thò Phaùp truï Phaùp vò

Theá gian töôùng thöôøng truï”

Dòch thoaùt:

“Phaùp tònh truï treân Phaùp ñoäng

Töôùng theá gian vónh haèng”.

Neáu ngöôøi thi haønh Phaùp Hoa maø chaïy vaøo nuùi, hoaëc tìm nôi thanh vaéng ñeå tu thì ngöôøi aáy raát khoù chöùng ñaéc. Giöõa söï oàn aøo naùo ñoäng, maø mình giöõ ñöôïc taâm hoàn an tònh, theá môùi “Thò Phaùp truï Phaùp vò”.

Ñeâm naèm treân taøu hoaû, taøu chaïy oàn aøo naùo ñoäng, maø mình vaãn nguõ ngon giaác, laø mình ñaõ soáng theo quy taéc “Phaùp tònh truï treân Phaùp ñoäng”.

Caùc hình töôùng treân theá gian thaûy ñeàu voâ thöôøng. Vaäy taïi sao Ñöùc Phaät daïy nôi phaåm Phöông Tieän raèng “Töôùng theá gian vónh haèng ? ./.

CHƯƠNG II

NGUỒN GỐC KINH PHẬT

Nhöõng kinh do Ñöùc Phaät noùi, ta coù theå chöùng minh baèng söï thaät, coù taøi lieäu lòch söû ñeå nghieân cöùu, do ñaây môùi tin ñöôïc, neáu khoâng nhö maét caù loän vôùi ngoïc chaâu, giaû thieät laøm sao bieát, khoù ñeå maø tin. Ñoàng thôøi kinh do Ñöùc Phaät noùi caùc kinh khaùc cuõng vaäy, neân khaûo veà lòch söû cuûa moät kinh, lòch söû caùc boä kinh khaùc cuõng nhôø ñoù roõ ra.

Phaät, chung luoân caû Phaät trong ba ñôøi, kinh laø lôøi do Phaät noùi. Trong khoaûng khoâng gian voâ taän theá giôùi, coù caùc Ñöùc Phaät nhieàu cuõng voâ löôïng, caùc Ngaøi noùi ra kinh ñieån cuõng voâ löôïng, caùc Ñöùc Phaät thì voâ thæ voâ chung, nhö moät ñöôøng voøng troøn khoâng theå tìm ñöôïc ñaâu laø ñaàu moái neân kinh ñieån cuõng voâ thæ voâ chung. Nhöng daàu voâ löôïng, nhö ñeà caäp ñeán boán thieân haï trong ba ngaøn theá giôùi caùc coõi Nam Thieäm Boä Chaâu hieän chuùng ta ñang ôû ñaây, trong kieáp quaù khöù ñaõ coù ba vò Phaät nhö Caâu Na Haøm Maâu Ni ..v..v.. maø roài caùc kinh giaùo do caùc Ñöùc Phaät ñoù noùi ñaõ khoâng coøn truyeàn baù ñeán ngaøy nay.

Bôûi moãi giaùo phaùp cuûa moãi Phaät ñeàu coù ba thôøi kyø: CHAÙNH, TÖÔÏNG, MAÏT ñeán khi heát thôøi kyø maït phaùp, phaùp giaùo cuõng khoâng coøn, neân kinh ñieån ñöôïc truyeàn baù baây giôø laø do vò Phaät  thöù tö, Ngaøi Thích Ca Maâu Ni noùi ra, hoaëc do Ngaøi xaùc nhaän lôøi cuûa haøng Boà Taùt, Thanh Vaên, Trôøi, Ngöôøi noùi ra nhöng ñuùng vôùi chaân lyù môùi keát taäp thaønh kinh ñieån vaø ñöôïc truyeàn baù trong ñôøi.

Nay boä Kinh Phaùp Hoa naøy, tuy laø thoâng vôùi giaùo phaùp cuûa Phaät trong ba ñôøi, nhöng chuùng ta nhôn nôi Ñöùc Thích Ca môùi bieát neân coù theå noùi Ñöùc Thích Ca laø nguoàn goác, maø roài caùc Phaät ôû khaép theá giôùi trong khoâng gian laãn ba thôøi gian QUAÙ, HIEÄN vaø VÒ LAI noùi leân caùc giaùo phaùp cuõng nhôø Ñöùc Thích Ca trình baøy ra neân nay cuõng coù theå noùi Ñöùc Thích Ca laø goác nguoàn cuûa kinh giaùo.

Trong caùc phaùp do Ñöùc Thích Ca noùi ra, Ñaïi thöøa nhö HOA NGHIEÂM, THAÂM MAÄT, Tieåu thöøa nhö A HAØM. Caùc lyù Ñaïi, Tieåu thöøa, thieân leäch hoaëc vieân maõn, quyeàn taïm hay chaéc thaät phaùt huy troïn veïn khoâng thöøa soùt chuùt chi, ñeàu ñöôïc truyeàn baù trong ñôøi Phaät.

Hieåu nhö theá môùi phaù ñöôïc chaáp theo phaùp Tieåu thöøa chæ cho 4 boä A HAØM laø cuûa Phaät noùi, caùc kinh ñieån Ñaïi thöøa laø Ngaøi Long Thoï (Naõgaõrjuna) vaø caùc Ngaøi ôû ñôøi sau taïo ra, roài laïi ñoái vôùi caùc kinh ñieån bí maät cuûa MAÄT TOÂNG caùc moân ÑAØ LA NI laïi caøng sanh loøng nghi ngôø. Cho neân xöa nay caùc nhaø khaûo cöùu veà lòch söû thöôøng cho kinh ñieån Ñaø La Ni cuûa Maät Toâng laø do thôøi kyø sau cuøng cuûa Phaät Giaùo taïi AÁn Ñoä pha troän vôùi Baø La Moân taïo ra, neáu chaùnh tín Phaät raèng taát caû phaùp ñeàu sanh xuaát töø nôi Phaät, thì caùc loaïi TAØ NGHI nhö treân neân dieät.

Phaûi bieát raèng trí hueä cuûa caùc Ñöùc Phaät roäng saâu khoâng löôøng, caùc Ngaøi tuyø theo caùc söï öa thích, hoaëc Ñaïi, Tieåu thöøa, vieân maõn hay keùm khuyeát, Ñaø La Ni vaø giaùo phaùp sai bieät khaùc cuûa chuùng sanh, caùc Ngaøi noùi ra ñaày ñuû nhö treân. Bôûi vì Phaät do moät nhôn duyeân ñaïi söï thò hieän ôû ñôøi naøy vì mong muoán cho chuùng sanh KHAI, THÒ, NGOÄ, NHAÄP Phaät Tri Kieán neáu coù phaùp naøo khoâng noùi ra thôøi khoâng laøm sao hoaù ñoä ñöôïc taát caû caên cô. Theá neân hieåu raèng taát caû Phaät phaùp ñeàu baét nguoàn nôi Phaät, do ñaây quyeát ñònh sanh söï hieåu bieát coù taùnh caùch vöôït böïc hôn, laø taát caû kinh ñieån hieän löu truyeàn ñeàu do Ñöùc Thích Ca noùi ra ./.

KẾT TẬP KINH ĐIỂN

Phaät luùc coøn taïi theá NOÙI PHAÙP duy duøng Kim Khaåu maø khoâng duøng vaên töï ghi cheùp, nhö treân Phaùp Hoäi PHAÙP HOA, Phaät vì voâ löôïng chuùng sanh noùi phaùp.

Phaät laø Giaùo Chuû, y theo nôi chöõ, ñoaïn, caâu, baøi vaên trong nhöõng lôøi leõ cuûa Phaät laøm GIAÙO THEÅ noùi ra, noùi leân nghóa lyù ñöôïc noùi. Nhöng luùc baáy giôø noùi phaùp chæ coù ngoân ngöõ khoâng vaên töï, laøm sao ñôøi sau truyeàn baù ñöôïc caùc kinh nhö theá ?

Nhôn caùc vò Ñeä töû cuûa Phaät keát taäp laïi roài duøng vaên töï ghi cheùp ñeå cho kinh ñieån löu truyeàn trong ñôøi sau.

Tieáng Phaïn noùi KEÁT TAÄP yù nghóa laø hoäi hôïp laïi ñeå tuïng laïi lôøi Phaät daïy töùc laø muoán keát taäp moät kinh naøo phaûi trieäu taäp buoåi hoïp taát caû moïi ngöôøi, cöû leân moät vò tuïng thuoäc loøng laïi caùc lôøi daïy, trong caùc ngöôøi ngoài nghe thöông löôïng coi coù ñuùng khoâng, roài quyeát ñònh lôøi tuïng treân laø coù phuø hôïp vôùi lôøi Phaät noùi hay khoâng, coù ñöôïc Phaät aán ñònh khoâng, sau ñoù moïi ngöôøi trong buoåi hoïp môùi ñoàng loøng taùn thaønh, vaø sau heát môùi ghi cheùp laïi laøm Kinh ñaõ ñöôïc söï ñoàng yù cuûa GIAÙO HOÄI môùi cho löu haønh trong ñôøi ñeå ÑOÏC TUÏNG hoïc hoûi.

Töông truyeàn sau khi Phaät nhaäp dieät caùc Ngaøi Ca Dieáp, A Nan, Öu Ba Ly keát taäp Kinh, Luaät trong hang Taát Ba La, ñoàng thôøi coù soá caùc vò khoâng ñoàng yù kieán vôùi cuoäc keát taäp naøy laøm moät cuoäc keát taäp ngoaøi hang trong ñoù laïi coù Ngaøi Phuù Laâu Na. Ñeán caùc kyø keát taäp laàn thöù hai, thöù ba, thöù tö coù ñöôïc voâ soá Kinh ñieån löu truyeàn trong ñôøi nhöng vaên töï ghi cheùp trong Kinh ñieån ñeàu noùi laø phaùt xuaát töø cuoäc keát taäp hình nhö khoâng ñuùng nhôn vì luùc keát taäp hoäi hôïp laïi tuïng laïi lôøi daïy khoâng coù duøng vaên töï ……

Traùi laïi trong luùc Phaät coøn taïi theá hoaëc ñaõ coù duøng vaên töï, trong Luaät VINAYA coù ghi vò Tröôûng giaû thöùc khuya ñoïc kinh, 4 vò Thieân Vöông ñeán nghe phaùp. Cam Du phu nhaân ñeâm ñoát neán ñoïc kinh. Caùc loaïi chuyeän töông tôï nhö ñaây coù theå chöùng minh raèng luùc Phaät coøn taïi theá ñaõ coù duøng vaên töï ghi cheùp Kinh môùi coù theå ñoïc tuïng ñöôïc.

Laïi truyeàn thuyeát töø xöa noùi raèng luùc Phaät noùi Kinh PHAÙP HOA, treân bao nhieâu voû caây, laù ñeàu ghi ñaày vaên Kinh, do ñoù chuùng ta bieát raèng vieäc coù vaên töï ghi cheùp ñaõ coù töø thôøi Ñöùc Phaät. Qua caùc cuoäc keát taäp, laïi duøng vaên töï ghi cheùp roài traûi qua söï khaûo ñònh cuûa caùc baäc cao kieán xaùc nhaän thaønh baûn chôn chaùnh. Nhöng Kinh ñieån löu truyeàn ñôøi sau cuõng coù soá kinh töø tröôùc ñeán sau chöa coù traûi qua moät laàn trong caùc cuoäc keát taäp hoäi tuïng.

Thoâng thöôøng chuùng ta ñeàu bieát moät soá Kinh, Luaät do Ngaøi A NAN ..v..v.. keát taäp raát roõ raøng chaúng qua vôùi moät soá naøo thoâi ñöôïc ngöôøi trong ñôøi ñeàu bieát ñeàu tin. Kyø thaät Kinh Phaät cuõng coù caùc vò Boà Taùt, caùc vò Toå Sö nhieàu ñôøi söu taäp vaø ghi cheùp laïi soá ñoù cuõng khoâng phaûi laø ít, cuõng ñöôïc ngöôøi trong ñôøi laâu nay coâng nhaän. Neân Kinh Phaät coù loaïi ghi cheùp töø ñôøi Phaät coøn taïi theá, coù loaïi sau khi Phaät nhaäp dieät sau caùc cuoäc taäp keát roài ñöôïc ghi cheùp löu haønh, coù loaïi tröôùc ñeán giôø chöa traûi qua moät kyø keát taäp naøo do caù nhaân truyeàn tuïng löu haønh trong ñôøi ./ .

SỰ LƯU TRUYỀN CỦA KINH PHẬT

Söï löu truyeàn cuûa Kinh Phaät do nhôn duyeân thôøi tieát khoâng gioáng nhau neân coù khi ñöôïc truyeàn roäng ra nhöng cuõng coù loaïi khoâng ñöôïc truyeàn baù ra. Ñöông thôøi sau cuoäc keát taäp coù loaïi ñöôïc quaàn chuùng öa thích neân löu truyeàn raát roäng, nhöng cuõng coù loaïi cam chòu soá phaän mai moät vì khoâng ñöôïc ngöôøi ñeå yù tôùi.

Taïi nöôùc Trung Hoa khoaûng ñôøi nhaø Toáng môùi baét ñaàu khaéc baûn in thaønh ÑAÏI TAÏNG ñaõ coù moät soá kinh raát nhieàu töø tröôùc ñeán giôø khoâng ñöôïc löu haønh ñöôïc in vaøo trong ñoù. Nhöng nghó laïi töø thôøi Phaät ñeán  thôøi Toáng traûi qua moät khoaûng thôøi gian raát laø laâu xa, theá thì ñaõ coù bieát bao Kinh ñieån khoâng ñöôïc löu haønh vaø ñaõ taûn laïc maát roài.

Gaàn ñaây söï khaùm phaù ñöôïc phoøng tröõ kinh trong ngoâi thaïch thaát ôû Ñoân Hoaøng ñaõ tìm khoâng bieát bao nhieâu laø Kinh ñieån do ngöôøi xöa daáu laïi, nhöõng kinh ñoù chính ngay trong ÑAÏI TAÏNG in döôùi thôøi nhaø Toáng cuõng ñaõ khoâng coù, caùc söï kieän naøy ñaõ cho chuùng ta thaáy roõ söï maát maùt vì khoâng ñöôïc chuù troïng cuûa ngöôøi ñôøi sau ñaõ ñöa moät soá Kinh ñieån chìm vaøo boùng toái laø moät söï thaät.

Laïi nöõa trong thuôû xöa Kinh ñieån phaàn nhieàu ñeàu nhôø söï hoïc thuoäc loøng, truyeàn mieäng maø löu haønh, neáu gaëp duyeân toát ñöôïc giaûng dieãn, ñoïc tuïng nhieàu cuûa moïi ngöôøi, baèng khoâng thì khoù traùnh khoûi bò laõng queân vaø daàn chìm saâu trong boùng toái, daàu coù coøn nhöng cuõng nhö khoâng.

Cuõng coù tröôøng hôïp traûi qua moät thôøi kyø naøo ñoù bò boû queân sau ñoù ñöôïc haøng Trí Thöùc coù trí hueä uyeân baùc tìm thaáy caùi hay cuûa noù ñem ra giaûng dieãn, nhôø theá noù ñöôïc soáng laïi löu haønh trong ñôøi.

Quan saùt roõ nhö theá ñeå thaáy raèng luùc Phaät coøn ôû ñôøi hay sau khi Ngaøi nhaäp Nieát Baøn caùc Kinh ñieån cuûa Ngaøi ñeàu do haøng Thanh Vaên hay Boà Taùt ghi cheùp, keát taäp laïi, nhöng ñöôïc phoå bieán nhaát trong luùc Phaät vöøa tòch haøng Thanh Vaên toå chöùc cuoäc KEÁT TAÄP KINH ÑIEÅN vaø soá Kinh ñieån naøy ñöôïc truyeàn baù raát roäng vaø cuõng laø laàn tröôùc hôn heát.

Thôøi kyø ñoù Kinh ñieån ÑAÏI THÖØA do vì ít ngöôøi chuù yù tôùi, thieáu söï giaûng dieãn cuõng nhö ñoïc tuïng vaø ñaønh naèm ôû xoù toái. Sau moät thôøi gian caùch Phaät nhaäp dieät ñoä saùu hay baûy traêm naêm caùc Ngaøi MAÕ MINH (Asvaghosa), LONG THOÏ (Naõgaõrjuna) tìm thaáy ñöôïc moät soá Kinh ñieån Ñaïi thöøa vaø roài ñem ra giaûng dieãn löu haønh trong ñôøi. Keá ñeán caùc Ngaøi VOÂ TRÖÔÙC (Asanga), THEÁ THAÂN (Vashubhandu) laïi tìm thaáy theâm moät soá Kinh ñieån nöõa. Soá kinh ñoù cuõng ñöôïc caùc Ngaøi truyeàn baù. Ñeán Ngaøi LONG TRÍ xuaát hieän, Ngaøi tìm ñöôïc soá phöông phaùp tu taäp MAÄT CHUÙ, ÑAØ LA NI  vaø soá naøy cuõng ñöôïc Ngaøi ñöa ra aùnh saùng.

Taïi Trung Hoa, vaøo giöõa thôøi nhaø Tuyø vaø Ñöôøng Toâng Tam Luaän ñöôïc truyeàn baù raát  maïnh, töø nhaø Ñöôøng trôû veà sau thì rôi vaøo tình traïng nhö ñoáng löûa bò quaêng xuoáng hoá saâu muoân thöôùc, ñeán ñôøi Toáng, Minh ngöôøi ñôøi ñoù chöa töøng nghe teân, noùi chi laø bieát ñeán, Kinh cuõng nhö Luaän giaûi thích phaûi thaát truyeàn. Ñeán cuoái ñôøi nhaø Thanh nhôø mang moät soá töø Nhaät Baûn veà môùi coù caùi caûnh ñöôïc nhieàu Phaùp sö giaûng noùi ñeán nhö ngaøy nay.

Nöôùc Taøu nhö theá, thì Phaät cuõng theá. Luùc Phaät coøn taïi theá coù Kinh ñieån Ñaïi thöøa tuy cuõng ñöôïc ghi cheùp ñoàng thôøi vôùi Tieåu thöøa, ñoàng ñöôïc keát taäp nhöng khi caùch 500 naêm Phaät nhaäp dieät Kinh ñieån ñöôïc löu truyeàn phaàn nhieàu laø Tieåu thöøa. Ñeán khi caùc Ngaøi LONG THOÏ, VOÂ TRÖÔÙC, LONG TRÍ xuaát hieän, Kinh Ñaïi thöøa cuõng nhôø caùc Ngaøi maø ñöôïc ñöa ra aùnh saùng.

Coøn Kinh PHAÙP HOA cuûa chuùng ta ngaøy nay, ñöôïc ghi cheùp bôûi caùc vò Thanh Vaên, Boà Taùt ngay luùc Phaät nhaäp dieät, nhöng ñöôïc truyeàn baù roäng laø trong thôøi kyø Ngaøi Long Thoï. Khaûo veà lòch söû AÁn Ñoä neân thaáy lyù nhö treân. Trong baøi TÖÏA veà söï hoaèng truyeàn cuûa Ngaøi Tuyeân Luaät Sö coù ghi: “Uaån keát Ñaïi Haï xuaát bæ thieân linh – Toàn tröõ taïi AÁn Ñoä, treân hôn nghìn naêm”, bieát raèng kinh naøy ôû taïi AÁn treân ngaøn naêm môùi truyeàn ñeán Trung Hoa, “Ñoâng truyeàn Chaán Ñaùn,  tam baù dö taûi – Theo höôùng Ñoâng truyeàn qua coõi Chaán Ñaùn hôn 300 naêm roài”, Ngaøi Tuyeân Luaät Sö soáng trong thôøi nhaø Ñöôøng, thì ñeán ñaây kinh naøy ñöôïc truyeàn baù beân Trung Hoa hôn 600 naêm roài vaäy ./.

A. KHẢO VỀ LỊCH SỬ KINH

1.NƠI CHỐN NÓI KINH

Theo truyeàn thuyeát, nôi noùi kinh DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA naøy ôû söôøn nuùi Kyø Xaø Quaät, phía Ñoâng Baéc thaønh Vöông Xaù, thuû phuû nöôùc Ma Kieät Ñaø, Trung AÁn Ñoä.

Nuùi Kyø Xaø Quaät (Gridhrakuøtagiri), phoå thoâng dòch laø Thöùu Sôn, Linh Sôn hay Thöùu Lónh, cao hôn ñaát baèng 300 meùt, di tích haõy coøn.

Khi Ñöùc Phaät coøn taïi theá Ngaøi thuyeát phaùp, phaàn nhieàu ôû ñòa ñieåm naøy. Töông truyeàn: “Ñaïi Voâ Löôïng Nghóa Kinh”, “Ñaïi Baùt Nhaõ Kinh” ..v..v.. cuõng ñöôïc noùi ôû choán naøy. Nay Ñöùc Phaät noùi Kinh Phaùp Hoa ôû nôi ñaây, goàm coù 2 choán 3 hoäi, goïi laø: “NHÒ XÖÙ TAM HOÄI”.

Hai choán laø LINH SÔN vaø HÖ KHOÂNG, Trong 2 choán naøy, hoäi ñaàu vaø hoäi cuoái noùi ôû Linh Sôn, 1 hoäi trung gian noùi ôû Hö Khoâng. Töø laø töø phaàn ñaàu cuûa kinh ñeán phaàn nöõa phaåm Baûo Thaùp, noùi ôû nuùi Kyø Xaø Quaät töùc Linh Sôn, neân goïi laø “LINH SÔN HOÄI”; töø nöõa phaàn Baûo Thaùp (Dó ñaïi aâm thanh, phaû caùo töù chuùng), ñeán heát phaåm Thaàn Löïc, ñöôïc noùi ôû Hö Khoâng, do Phaät Thích Ca vaø Phaät Ña Baûo ngoài cuøng toaø ngoài trong Thaùp Ña Baûo, trong Hö Khoâng maø noùi kinh, neân goïi  laø “HÖ KHOÂNG HOÄI”. Trong nôi treân Hö Khoâng, ñaïi chuùng heát thaûy ñeàu nhôø thaàn löïc cuûa Phaät, ñeàu ôû treân “Hoäi Hö Khoâng” nghe phaùp. Thöù nöõa, töø phaåm “Chuùc Luî” trôû xuoáng, laïi töø trong Thaùp Ña Baûo hieän xuoáng, trôû veà Boån toaï cuûa Linh Sôn ñeå noùi kinh neân cuõng goïi laø “Linh Sôn Hoäi”. Ñoù laø “NHÒ XÖÙ TAM HOÄI”.

Veà thôøi gian noùi kinh, theo truyeàn thuyeát, khi Ñöùc Phaät thaønh ñaïo naêm Ngaøi 30 tuoåi, Ngaøi nhaäp dieät luùc 80 tuoåi. Sau khi thaønh ñaïo, sau 42 naêm, töùc laø töø naêm Ngaøi 72 tuoåi cho tôùi khi Nhaäp Dieät, trong khoaûng 8 naêm Ngaøi noùi Kinh Phaùp Hoa naøy.

2.NGUỒN GỐC XUẤT XỨ BỘ KINH

Kinh PHAÙP HOA laø moät boä kinh ñöôïc nhieàu daân toäc treân theá giôùi taùn ngöôõng. Moãi ngöôøi tuyø trình ñoä tu chöùng khaùc nhau maø caûm veà kinh vaø lyù giaûi kinh khaùc nhau:

* Ngaøi Theá Thaân Boà Taùt cho kinh naøy laø: “Toái Thöôïng Thöøa” vì noù vöôït treân caùc kinh vaø laø muïc tieâu cuûa Tam Thöøa ..v..v..

* Ngaøi Trí Giaû Ñaïi Sö cho kinh naøy laø moät “Phaùp maàu nhieäm” coù theå thoáng nhieáp “taát caû caùc phaùp”.

* Ngaøi Nhaät Lieân Thaùnh Nhaân cho kinh naøy laø moân “Ñaïi Ñaø La Ni”, ngöôøi tu haønh chæ nieäm “Ñeà kinh” laø tieâu tröø ñöôïc taát caû toäi chöôùng vaø thaønh Voâ Thöôïng Boà Ñeà.

Ngoaøi ba vò Thaùnh Taêng neâu treân, taát caû Phaùp sö, Thieàn sö ñeàu thoï trì, ñoïc tuïng, leã baùi, thaäm chí coù ngöôøi kính leã töøng chöõ, töøng caâu. Ngaøi Thaùi Hö Ñaïi Sö noùi: “Chöa thaáy moät boä kinh naøo ñöôïc kính troïng nhö theá”.

Ñoái vôùi nhöõng vò Boà Taùt hay nhöõng vò coù caên laønh ñaët troïn nieàm tin vaø thaân maïng nôi Chö Phaät thì doøng lòch söû Kinh Phaùp Hoa ví nhö doøng trí tueä Phaät troâi chaûy mieân vieãn töø thôøi Phaät Oai AÂm Vöông vaø tröôùc ñoù nöõa vì baát cöù moät Ñöùc Phaät naøo tu haønh ñaïo Boà Taùt ñeå thaønh Phaät ñeàu phaûi hoïc vaø tu theo kinh naøy.

Kinh naøy laø Kinh Phaùp Hoa voâ vaên töï cuûa Phaät, Boà Taùt ñang soáng vaø giöõ gìn, laø kinh maø Thöôøng Baát Khinh Boà Taùt nghe ñöôïc khi ñoát thaân baèng löûa Tam Muoäi vaø Thaùi Töû Só Ñaït Ta nghe ñöôïc sau 49 ngaøy tö duy thieàn ñònh ôû Boà Ñeà Ñaïo Traøng, taïo thaønh moät doøng lòch söû Phaät Giaùo sieâu vieät, nuoâi döôõng tueä giaùc cho nhöõng ngöôøi con Phaät hôn 2.000 naêm maø vaãn coøn soáng ñoäng.

Nhö vaäy lòch söû Kinh Phaùp Hoa khoâng phaûi laø lòch söû tri thöùc con ngöôøi, lòch söû cuûa gaïch vuïn vaø xaùc khoâ maø laø lòch söû cuûa nhöõng ngöôøi ñang soáng vôùi baûn taâm, khoâng bò thaân nguõ aám ngaên che, vöôït qua ñöôïc khoâng gian 10 muoân öùc theá giôùi vaø töï taïi vôùi thôøi gian nguõ baùch öùc traàn.

Veà maët hoïc thuaät, Kinh Phaùp Hoa coøn laø moät theå taøi chöùa ñöïng nhöõng tö töôûng phong phuù, taïo söï thích thuù cho caùc hoïc giaû khaép theá giôùi.

Vaøo khoaûng ñaàu theá kyû 19, coâng söù ngöôøi Anh laø oâng HAMILTON tìm thaáy ôû Neùpal moät boä Kinh Phaùp Hoa baèng chöõ PHAÏN vieát treân laù boái, thôø trong moät ñoäng ñaù (ta quen goïi laø PHAÙP HOA NEÙPAL). Sau ñoù coù 19 baûn Phaùp Hoa khaùc cheùp tay baèng Phaïn ngöõ ñöôïc phaùi ñoaøn ngöôøi Nhaät, Anh, Phaùp, Ñöùc tìm thaáy.

Vì laø moät theå taøi sieâu tuyeät laøm say meâ caùc nhaø khaûo cöùu neân coâng vieäc söu taàm “nguoàn goác Kinh Phaùp Hoa” khoâng ngöøng laïi ôû con soá 20 baûn kinh ñaõ tìm thaáy. Ngöôøi Nhaät phaùt ñoäng phong traøo thaùm hieåm truy nguyeân daáu tích kinh vaø ngöôøi Anh baûo trôï cho hoäi “Nghieân cöùu Kinh Phaùp Hoa”.

Keát quaû laø 4 phaùi ñoaøn thaùm hieåm Nhaät, Anh, Ñöùc vaø Nga ñi sang vuøng Trung AÙ tìm theâm ñöôïc ôû vuøng KOTAN 6 boä Kinh Phaùp Hoa baèng Phaïn ngöõ vaø moät boä kinh ôû KUCHA (queâ cuûa Ngaøi Cöu Ma La Thaäp).

Ñeán naêm 1932, moät boä Kinh Phaùp Hoa coå nhaát ñöôïc tìm thaáy ôû vuøng KASHMIR noái lieàn vôùi AFGHANISTAN (ta quen goïi laø boä Phaùp Hoa GILGIT). Boä kinh naøy goàm coù 2/3 baèng chöõ Phaïn vaø 1/3 chöõ MAGADHI laø loaïi chöõ coå nhaát cuûa nöôùc Ma Kieät Ñaø.

Ñem so saùnh 28 boä Kinh Phaùp Hoa tìm ñöôïc raõi raùc khaép nôi, ta thaáy boä kinh thieáu ñoaïn naøy, boä thieáu ñoaïn khaùc, coù ít nhieàu sai bieät. Ñieàu naøy cuõng deã hieåu, vì tuy töø Kim Khaåu Ñöùc Phaät noùi ra nhöng boä kinh ñaõ ñöôïc keát taäp vaøo nhieàu giai ñoaïn ôû nhieàu ñòa ñieåm khaùc nhau, do nhöõng nhoùm ngöôøi coù trình ñoä khoâng ñoàng nhau neân söï thoâng hieåu vaø dieãn ñaït taát nhieân khoâng theå gioáng nhau. Tuy coù sai bieät, nhöng tö töôûng caên baûn cuûa kinh khoâng thay ñoåi vaø troïng taâm cuûa kinh naèm trong phaåm 2, 11, 16 thì taát caû baûn kinh naøo cuõng ñeàu coù ñuû 3 phaåm naøy, chæ khaùc phaàn phuï thuoäc.

Toùm laïi, theo söï khaûo cöùu treân, Kinh Phaùp Hoa ñöôïc keát taäp vaø heä thoáng laïi vaøo khoaûng 100 naêm tröôùc Taây lòch vaø chæ ñaïo cho söï cai trò cuûa A Duïc Vöông. OÂng cho xaây 84.000 thaùp ôû khaép nôi theo tinh thaàn cuûa phaåm Döôïc Vöông trong Kinh Phaùp Hoa vaø cuõng mang tinh thaàn cuûa phaåm Töïa, gioáng nhö 8 ngöôøi con cuûa Ñöùc Phaät Nhaät Nguyeät Ñaêng Minh, caùc con cuûa vua A Duïc ñeàu boû thuù vui theá tuïc, xuaát gia trôû thaønh nhöõng nhaø truyeàn giaùo ñaày nhieät taâm ôû thôøi baáy giôø, hoaëc xaây Chuøa, hoaëc mang Kinh Phaùp Hoa ñi truyeàn baù taän Trung Ñoâng, Trung AÙ ……

Moät baèng chöùng khaùc cho söï hieän höõu tröôùc kyû nguyeân cuûa Kinh Phaùp Hoa laø moät vaøi taùc phaåm xuaát baûn vaøo theá kyû thöù nhaát ñaõ mang tö töôûng Kinh Phaùp Hoa. Ñaëc bieät laø Ñaïi Trí Ñoä Luaän cuûa Long Thoï Boà Taùt ñaõ duøng kinh naøy ñeå chöùng minh thuyeát Trung Ñaïo. Ñeán Ngaøi Theá Thaân Boà Taùt, chaúng nhöõng daãn duïng Kinh Phaùp Hoa trong boä Nhieáp Ñaïi Thöøa Luaän maø coøn soaïn ra boä Phaùp Hoa Luaän ñeå laøm neàn taûng cho caùc chuù giaûi veà sau.

3.LỊCH SỬ THÀNH LẬP

Theo taøi lieäu lòch söû Phaät Giaùo cuûa Nguyeãn Lang, taøi lieäu trích daãn cuûa Walpola Rahula trong “Theravada and Mahayana” giaûng taïi Kuala Lumpur, vaø moät soá taøi lieäu phoå bieán ñöông thôøi, thì Phaät Giaùo Ñaïi thöøa coù maët taïi AÁn Ñoä vaøo khoaûng giöõa theá kyû thöù nhaát tröôùc Taây lòch ñeán theá kyû thöù nhaát sau Taây lòch.

Kimura Taiken thì cho raèng thôøi kyø Ñaïi thöøa laø thôøi kyø phaùt trieån caùc boä phaùi, xuaát hieän roõ reät vaøo khoaûng theá kyû thöù hai sau Taây lòch,  döïa vaøo caùc taøi lieäu tröôùc taùc ôû AÁn vaø caùc taøi lieäu phieân dòch cuûa Hoa. Tuy nhieân, veà hình thöùc phaùt trieån Ñaïi thöøa thì coù theå tin laø vaøo khoaûng ñaàu kyû nguyeân Taây lòch.

Veà nôi phaùt trieån Ñaïi thöøa ñaàu tieân theo caùc taøi lieäu vöøa daãn coù hai yù kieán khaùc nhau:

* Moät yù kieán ghi nhaän Ñaïi thöøa phaùt trieån ôû Nam AÁn;

* Moät yù kieán cho raèng Ñaïi thöøa phaùt trieån ôû caû Nam vaø Baéc AÁn.

Chuùng ta coù theå tin raèng ôû AÁn caùc tö töôûng boä phaùi thöôøng phaùt trieån trong töøng khu vöïc khaùc nhau, töø ñoù ta coù theå keát luaän Ñaïi thöøa xuaát hieän ôû Nam vaø Nam – Trung AÁn, nôi ñaõ coù caùc trung taâm lôùn nghieân cöùu Ñaïi thöøa.

Neáu noùi ñeán Kinh ñieån Ñaïi thöøa laø caùc coâng trình phaùt trieån veà sau thì haún Ñaïi thöøa khoâng do chính Ñöùc Phaät thuyeát giaûng, maø do chö Toå keát taäp, tröôùc taùc. Vaäy ai laø taùc giaû cuûa moãi Kinh Ñaïi thöøa ? cuûa Phaùp Hoa ?. Veà ñieåm naøy, chuùng ta coù theå ñöa ra hai laäp luaän:

1) Caùc Kinh Ñaïi thöøa vaãn môû ñaàu baèng caâu: “Nhö thò ngaõ vaên ……” laø xaùc ñònh do Toân giaû A Nan truøng tuyeân nhöõng gì Ñöùc Phaät ñaõ daïy. Nhö theá laø khoâng theå hoûi ai laø taùc giaû ?

2) Döïa vaøo söû lieäu, Kinh Phaùp Hoa voán khoâng do Phaät thuyeát, vaäy taïi sao kinh cheùp: “Nhö thò ngaõ vaên ……” ? Ñaây laø choã guùt maéc cuûa vaán ñeà.

Chuùng ta khoâng theå phuû nhaän söï thaät lòch söû, nghóa laø khoâng theå chaáp nhaän Kinh Phaùp Hoa do Phaät thuyeát. Nhöng chuùng ta cuõng khoâng theå phuû nhaän noäi dung caùc lôøi daïy trong kinh laø khoâng phuø hôïp Phaät yù.

Do lôøi kinh phuø hôïp vôùi giaùo lyù truyeàn thoáng neân coù theå ñöôïc xem laø do Phaät thuyeát. Chö Toå khoâng daùm nhaän laõnh traùch nhieäm chuyeån baùnh xe Phaùp. Vaû laïi, baûo kinh do Ñöùc Phaät daïy seõ khôi daäy ñöôïc nieàm tin Phaùp saâu xa trong taâm ngöôøi hoïc hoûi vaø tu taäp kinh hôn.

Do nhaèm xaây döïng nieàm tin Phaùp aáy cho ñôøi neân Kinh Ñaïi thöøa ñöôïc chö Toå keát taäp döôùi hình thöùc Phaät thuyeát.

* Moät nghi vaán khaùc laïi ñöôïc neâu leân: Neáu Phaùp Hoa phuø hôïp vôùi giaùo lyù truyeàn thoáng, coù nghóa laø khoâng coù noäi dung naøo môùi meõ hôn, thì do ñoäng cô naøo khaùc maø Phaùp Hoa ra ñôøi ?

Lôøi ñaùp chính laø noäi dung tö töôûng, chuû tröông vaø quan ñieåm cuûa Phaùp Hoa maø baûn kinh seõ laàn löôït giôùi thieäu.

Coù yù kieán cho raèng, Phaùp Hoa ra ñôøi laø vì giaùo nghóa thaâm dieäu cuûa kinh, thaâm dieäu hôn vaø roát raùo hôn giaùo nghóa cuûa A Haøm vaø cuûa Paøli Nikaøya, bôûi vì Phaùp Hoa ñöôïc goïi laø Phaùp Vöông.

Luaän ñieåm naøy, yù kieán naøy khoâng theå ñöùng vöõng.

Neáu chaân lyù chæ coù moät thì choã giaùo nghóa thaâm aùo nhaát cuûa Phaùp Hoa cuõng chính laø choã thaâm thuyù nhaát cuûa Nikaøya vaø A Haøm.

* Laïi coù yù kieán cho raèng thôøi Kinh Phaùp Hoa ñöôïc Ñöùc Theá Toân giaûng tröôùc luùc nhaäp dieät neân giaùo nghóa haún laø saâu xa hôn giaùo nghóa Töù Ñeá (thôøi phaùp ñaàu tieân taïi Loäc Uyeån), vaø saâu xa hôn giaùo nghóa cuûa Naêm Uaån vaø Voâ Ngaõ (thôøi phaùp thöù hai, cuõng taïi vöôøn Loäc Uyeån).

Luaän ñieåm naøy cuõng theá, khoâng theå ñöùng vöõng.

Neáu Naêm Huynh Ñeä ñaày trí tueä vaø yù chí giaûi thoaùt cuûa Toân Giaû Kieàu Traàn Nhö taïi Loäc Uyeån khoâng theå nghe vaø laõnh hoäi ñöôïc giaùo nghóa Phaùp Hoa, nhaát laø khi ñaõ chöùng ñaéc A La Haùn quaû,  thì nhöõng theá heä veà sau ñaày voïng nieäm nhö chuùng ta laøm sao coù theå nghe vaø laõnh hoäi dieäu phaùp cuûa Phaùp Hoa ? Neáu chuùng ta khoâng theå nghe vaø laõnh hoäi dieäu phaùp cuûa Phaùp Hoa thì vaán ñeà truyeàn baù giaùo nghóa Phaùp Hoa coù coøn laø vaán ñeà caàn thieát vaø yù nghóa nöõa khoâng ? Ñaáy laø chuùng ta chöa ñeà caäp ñeán thöïc chaát cuûa giaùo lyù Töù Ñeá cuõng heát möïc thaâm aùo.

Cuõng coù nhaän xeùt cho raèng Phaùp Hoa coù moät soá neùt giaùo lyù môùi meõ, vôùi ngoân ngöõ thôøi ñaïi, khaùc vôùi Nikaøya vaø A Haøm. Ñieåm naøy thì haún phaûi coù, ít nhaát laø theá, neân Kinh Phaùp Hoa môùi ra ñôøi.

Ñieåm ñaëc bieät cuûa Phaùp Hoa, töông töï nhö Kinh Ñaïi thöøa noùi chung, ôû ñaây laø: trieån khai roäng raõi vaø phoå caäp ñeán quaàn chuùng caùc giaùo lyù raát neàn taûng truyeàn thoáng voán coù, hay coù maàm trong kinh taïng Nikaøya vaø A Haøm.

Taïi ñaây, tröôùc khi tìm hieåu giaùo nghóa Phaùp Hoa, chuùng ta caûm thaáy töông ñoái oån ñònh ñi ñeán moät soá keát luaän ñeå giôùi thieäu moät soá neùt toång quaùt veà Kinh Phaùp Hoa nhö sau:

1) Phaùp Hoa ra ñôøi sôùm nhaát laø vaøo theá kyû thöù nhaát tröôùc Taây lòch, do yeâu caàu phaùt trieån cuûa Phaät giaùo ñöông thôøi taïi AÁn Ñoä maø nhieàu khaûo cöùu veà lòch söû phaùt trieån tö töôûng Ñaïi thöøa coù ñeà caäp.

2) Khoâng ñaët ra vaán ñeà tìm hieåu taùc giaû cuûa Kinh Phaùp Hoa.

3) Ñoïc kyõ toaøn boä Kinh Phaùp Hoa vôùi nhöõng vaán ñeà maø Phaùp Hoa ñaët ra ñeå giaûi quyeát, nhö laø Phaät taùnh, Nhaát thöøa ..v..v.. vaø lieân keát vôùi boái caûnh vaên hoaù vaø tö töôûng AÁn Ñoä töø theá kyû thöù nhaát, thöù hai tröôùc Taây lòch ñeán theá kyû thöù tö, thöù naêm sau Taây lòch, vôùi söï tranh chaáp quyeát lieät vôùi aûnh höôûng Phaät giaùo (xem lòch söû tö töôûng AÁn Ñoä), chuùng ta coù theå hình dung ra caùc ñoäng cô thuùc ñaåy Phaùp Hoa ra ñôøi:

* Chaúng haïn, ngoaïi ñaïo laäp luaän ñeå choáng ñoái Phaät giaùo raèng:

* Con ngöôøi khoâng theå thaønh Phaät.

* Ñaïo Phaät laø yeám theá, tieâu cöïc, bi quan ..v..v..

* Ñaïo Phaät laøm tieâu huyû maàm soáng trong chuû tröông dieät duïc ……

* Chaúng haïn, ñöông thôøi trieát lyù phaùt trieån maïnh vaø ñeà cao tieáng Phaïn vaø vaên hoïc Phaïn (Sanskrit) ……

* Chaúng haïn, baáy giôø Phaät giaùo coù maët nhieàu heä phaùi vôùi nhieàu chuû tröông khaùc nhau, maâu thuaån, tranh chaáp ..v..v..

Giöõa boái caûnh ñoù, Phaùp Hoa coù hai söù meänh noåi baät theå hieän qua 28 phaåm kinh:

* Ñoái ñaàu vôùi caùc luaän ñieåm tuyeân truyeàn xuyeân taïc Phaät giaùo cuûa ngoaïi ñaïo.

* Ñoaøn keát, thoáng nhaát quan ñieåm giaùo lyù cuûa caùc heä phaùi Phaät giaùo ñeå ñi ñeán thoáng nhaát sanh hoaït, daäp taét caùc tranh chaáp, xung ñoät xaûy ra giöõa caùc heä phaùi Phaät giaùo, ñoàng thôøi xieån döông Chaùnh Phaùp.

4) Hieån nhieân trong ñieàu kieän hieän taïi raát khoù cho chuùng ta coù caùc söû lieäu giôùi thieäu roõ hôn veà söï ra ñôøi cuûa Phaùp Hoa, vaø aûnh höôûng phaùt trieån cuûa Phaùp Hoa. Caû khi coù nhieàu söû lieäu vieát veà Phaùp Hoa thì chuùng ta cuõng khoù xaùc ñònh ñöôïc giaù trò chính xaùc cuûa caùc söû lieäu ñoù, khi maø Phaùp Hoa ñöôïc keát taäp nhö kinh Phaät thuyeát, maø khoâng phaûi laø moät coâng trình tö töôûng, khaûo cöùu nhö caùc coâng trình khaùc ôû ñôøi.

Vì vaäy, trong taäp “Tö Töôûng” naøy chuùng toâi chæ taäp trung vaøo noäi dung tö töôûng cuûa chính baûn kinh, maø khoâng noå löïc ñi saâu vaøo vieäc tìm hieåu xuaát xöù.

B.PHIÊN DỊCH VÀ CHÚ THÍCH KINH

1.NGUYÊN BẢN PHẠN NGỮ

* Kinh Phaùp Hoa, nguyeân danh coù teân laø:

SADDHARMA PUNDARIKA SUTRA

(Taát Ñaït Ma Phaàn Ñaø Lò Ca Tu Ña La)

* Chöõ SAD (TAÙT) vì coù nhieàu nghóa neân:

Ngaøi Phaùp Hoä dòch laø “CHAÙNH”

Ngaøi La Thaäp vaø Hoát Ña dòch laø “DIEÄU”

* Chöõ PUNDARIKA nghóa laø “HOA SEN TRAÉNG” (Baïch Lieân Hoa)

Neân Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa coøn goïi laø Kinh Dieäu Phaùp Hoa, goïi taét laø Phaùp Hoa, goïi ñaày ñuû laø: “Dieäu Phaùp Lieân Hoa, Giaùo Boà Taùt Phaùp, Phaät Sôû Hoä Nieäm”.

* Nguyeân baûn Kinh Phaùp Hoa gaàn ñaày ñuû ñaõ ñöôïc phaùt hieän ôû nöôùc Neùpal (Ni – ba – la) vaø caùc nöôùc khaùc, tuy choã dö, choã thieáu coù khaùc nhau, nhöng noäi dung ñaïi theå cuõng gioáng nhö nguyeân baûn cuûa Thieâm Phaåm Phaùp Hoa.

Ñaëc bieät, gaàn ñaây NGUYEÂN VAÊN PHAÏN BAÛN KINH PHAÙP HOA laïi ñöôïc phaùt hieän ôû caùc nöôùc Taây Vöïc, nôi Phaät giaùo löu haønh, theâm vôùi caùc baûn ngöõ dòch cuûa caùc nöôùc Khaâu Tö (Kucha), Vu Ñieàn, Taây Taïng, cuõng coù choã dö, choã thieáu raát laø phöùc taïp. Ngoaøi ra laïi coøn caùc baûn ngöõ dòch cuûa Moâng Coå, Maõn Chaâu, Cao Ly, Nhaät Baûn vaø Vieät Nam.

Gaàn ñaây, caùc nhaø hoïc giaû veà Phaïn ngöõ cuûa AÂu Taây ñua nhau caïnh phaùt. Nhö HODGSON ñaõ phaùt hieän ñöôïc NGUYEÂN BAÛN PHAÏN NGÖÕ KINH PHAÙP HOA trong Phaïn ngöõ Phaät ñieån ôû Neùpal.

2.PHIÊN DỊCH KINH PHÁP HOA

a) Từ Đời Tây Tấn Đến Đời Nhà Tùy

Töø ñôøi Taây Taán naêm Vónh Khöông (301) ñeán ñôøi nhaø Tuyø naêm Nhôn Ñaïi (604) kinh ñöôïc phieân dòch 3 laàn trong khoaûng 300 naêm ñoù.

Theo baøi Töïa veà söï truyeàn baù Kinh Phaùp Hoa cuûa Ngaøi Tuyeân Luaät Sö, Ngaøi coù ghi: “Ñôøi Taây Taán, thôøi vua Hueä Ñeá naêm Vónh Khöông, taïi Thanh moân Thaønh TRÖÔØNG AN, Ñoân Hoaøng Boà Taùt TRUÙC PHAÙP HOÄ (Dharmaraksa) dòch kinh naøy ñaàu tieân heát, teân laø CHAÙNH PHAÙP HOA”.

Goïi Taây Taán laø ñeå khoûi laàm vôùi Ñoâng Taán; vua Hueä Ñeá, naêm Vónh Khöông laø noùi ñeán khoaûng thôøi gian KINH ÑÖÔÏC PHIEÂN DÒCH LAÀN ÑAÀU TIEÂN. Tröôøng An laø Kinh ñoâ cuûa trieàu Taây Taán; Thanh moân laø moät cöûa thaønh, ñòa ñieåm DÒCH KINH Ñoân Hoaøng chæ khu ñaát ôû bieân giôùi phía Taây nôi queâ höông cuûa Ngaøi Truùc Phaùp Hoä, ngöôøi baây  giôø goïi Ngaøi laø Ñoân Hoaøng Boà Taùt. Truùc Phaùp Hoä aâm Phaïn laø Ñaøm Ma La Saùt (Dharmarksa). Truùc laø hoï cuûa Ngaøi.

“Ñôøi Ñoâng Taán, thôøi vua An Ñeá naêm Long An, Haäu Taàn naêm Hoaèng Thæ, Sa moân ngöôøi Quy Tö laø Ngaøi Cöu Ma La Thaäp dòch kinh naøy laàn keá teân laø: DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA”.

Laàn phieân dòch keá naøy vaøo cuoái ñôøi Ñoâng Taán , Haäu Taàn töùc laø trieàu ñaïi Dao Taàn moät trong ba trieàu Taàn; Quy Tö (Kuchi) laø moät trong 36 nöôùc ôû bieân giôùi phöông Taây ngaøy nay laø tænh Taân Cöông. Cöu Ma La Thaäp (Kumarajiva) laø aâm Phaïn, Taøu dòch laø ÑOÀNG THOÏ vì Ngaøi tuoåi nhoû nhöng coù ñöùc cao saâu.

“Ñôøi nhaø Tuyø naêm Nhôn Thoï, taïi Chuøa Ñaïi Thieän Höng, Baéc Thieân Truùc Sa Moân Xaø Na Caáp Ña dòch laàn choùt ñoàng goïi laø DIEÄU PHAÙP”.

Laàn phieân dòch thöù ba naøy keá tieáp, sau cuoái ñôøi Taán, Taàn, qua ñôøi Toáng, Teà, Löông, Traàn, ñeán ñôøi Tuyø naêm Nhôn Thoï môùi baét ñaàu dòch. Chuøa Ñaïi Thieän Höng thuoäc tænh Thieåm Taây huyeän Taây An ngaøy nay laø ñòa ñieåm DÒCH KINH luùc baáy giôø. Thieân Truùc nay dòch laø AÁn Ñoä ñeàu laø dòch aâm coù phaàn sai khaùc nghóa laø Nguyeät bang vì nöôùc AÁn ñòa theá vôùi baùn ñaûo coù hình nhö maët traêng. AÁn Ñoä luùc baáy giôø chia laøm 5 mieàn, Ngaøi thuoäc ngöôøi mieàn Baéc. Xaø Na Caáp Ña (Jnõanagupta) dòch laø Ñöùc Chí, ngoù teân nghó nghóa coù theå bieát laø ngöôøi theá naøo. Ngaøi dòch kinh teân ñoàng vôùi Ngaøi La Thaäp.

Trong ba nhaø dòch ñaây, nhaø dòch ban sô goïi teân kinh laø CHAÙNH PHAÙP HOA, hai Ngaøi sau ñoàng teân laø DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA neân teân LIEÂN HOA ñeàu ñoàng, chæ khaùc nhau giöõa CHAÙNH vaø DIEÄU. Nghóa lyù trong ba dòch phaåm naøy cuõng coù ñoâi chuùt sai khaùc nhöng baûn dòch cuûa Ngaøi La Thaäp ñöôïc truyeàn baù maïnh nhöùt. “Ba boä kinh gioáng nhau, yù chæ lôøi vaên cuøng trình baøy, ñöôïc toân troïng duy coù baûn ñôøi Haäu Taàn naêm Hoaèng Thæ”.

Tuyeân Luaät Sö laø ngöôøi ñôøi Ñöôøng, theá thì töø ñôøi Taàn ñeán Ñöôøng moät möïc löu haønh baûn cuûa Ngaøi La Thaäp, ngay cho ñeán ngaøy nay baûn cuûa Ngaøi La Thaäp vaãn ñöôïc truyeàn baù maïnh meõ nhö thöôøng. Bôûi Ngaøi La Thaäp coù theå noùi laø ngöôøi dòch hay nhöùt töø xöa ñeán nay. Ngaøi dòch kinh lôøi vaên thanh tao eâm aùi tuïng ra nghe nhö khuùc nhaïc, lôøi vaên loät ñöôïc yù saâu kín cuûa Phaät. Chaúng chæ coù Kinh Phaùp Hoa maø thoâi, chính nhö Kinh KIM CANG …… ñöôïc truyeàn baù maïnh meõ trong ñôøi cuõng chæ coù baûn cuûa Ngaøi La Thaäp.

Phoái hôïp laïi luùc tröôùc thuyeát minh Kinh Phaùp Hoa töø AÁn Ñoä truyeàn vaøo ñaát Taøu ñöôïc 3 nhaø dòch, trong 3 baûn dòch ñoù baûn Ngaøi La Thaäp dòch ñöôïc löu haønh phoå bieán nhöùt, thôøi maáy doøng “Dao Taàn Cöu Ma La Thaäp Phuïng Chieáu Dòch”, nghóa cuûa noù ñaõ quaù roõ roài.

b) Sự Nghiệp Dịch Kinh Pháp Hoa

ñöôïc dòch ra chöõ Haùn coù nhieàu baûn khaùc nhau. Ngöôøi baét ñaàu phieân dòch kinh naøy laø CHI – KHIEÂM cö só nöôùc Ngoâ thôøi ñaïi Tam Quoác, töø khoaûng naêm Hoaøng Voõ thöù 2 ñôøi Toân Quyeàn ñeán naêm Kieán Phong thöù 2 ñôøi Toân Löôïng (225 – 253 TL), dòch rieâng phaåm Thí Duï, goïi laø “PHAÄT DÓ TAM XA HOAÙN KINH” 1 quyeån. Sau ñoù caùc nhaø tieáp tuïc dòch toaøn boä goàm coù 6 laàn dòch thaønh 6 baûn dòch khaùc nhau. Saùu baûn naøy, 3  baûn ñaõ bò thaát laïc, chæ coøn coù 3 baûn hieän löu haønh, goïi laø “LUÏC DÒCH TAM TOÀN”.

Saùu baûn ñoù laø:

1)PHÁP HOA TAM MUỘI KINH

6 quyeån, Ngaøi Cöông Löông Tieáp (Kalasivi) dòch naêm Nguõ Phöôïng thöù 2 (255 TL) ñôøi Toân Löôïng.

2)TÁT VÂN PHẦN ĐÀ LỴ KINH

(Saddharma Pundarika Sutra), 6 quyeån, Ngaøi Phaùp Hoä (Dharmaraksa) dòch laàn ñaàu ôû naêm ñaàu Taàn Thuyû (265 TL) ñôøi Taây Taán.

3)CHÁNH PHÁP HOA KINH

10 quyeån, cuõng Ngaøi Phaùp Hoä dòch laàn cuoái ôû naêm thöù 7 nieân hieäu Thaùi Khöông (286 TL) ñôøi Taây Taán. Chaùnh Phaùp Hoa Kinh goïi taét laø Chaùnh Phaùp Hoa, Chaùnh baûn, Chaùnh Kinh hay Taán dòch.

4)PHƯƠNG ĐẲNG PHÁP HOA KINH

5 quyeån, Ngaøi Chi Ñaïo Caên dòch naêm ñaàu Haøm Hanh (335 TL) ñôøi Ñoâng Taán.

5)DIỆU PHÁP LIÊN HOA KINH

7 quyeån (sau ñoåi thaønh 8 quyeån), Ngaøi Cöu La Ma Thaäp (Kumarajiva) dòch naêm Hoaèng Thuyû thöù 8 (406 TL) ñôøi Dieâu Taàn. Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh goïi taét laø Dieäu Phaùp Hoa, Dieäu Baûn, Dieäu Kinh hay Taàn dòch.

6)THIÊM PHẨM DIỆU PHÁP LIÊN HOA KINH

7 quyeån, Ngaøi Xaø La Hoát Ña (Jnaønagupta) vaø Ñaït Ma Caáp Ña (Dharmagupta) cuøng dòch ôû naêm ñaàu Nhaân Thoï (601 TL) ñôøi Tuyø.

Thieâm Phaåm Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh goïi taét laø Thieâm Phaåm Dieäu Phaùp Hoa hay Thieâm Phaåm. Thieâm Phaåm, coù nghóa laø PHAÅM theâm vaøo.

Baûn dòch cuûa Ngaøi La Thaäp:

* Thieáu nöõa phaàn ñaàu cuûa phaåm “Döôïc Thaûo Duï”,

* Thieáu phaàn ñaàu cuûa phaåm “Phaùp Sö”,

* Thieáu phaåm “Ñeà Baø”,

* Thieáu phaåm keä tuïng cuûa phaåm “Phoå Moân”,

nhöng sau laïi y cöù vaøo baûn “Boái Dieäp” do Ngaøi Hoát Ña mang tôùi dòch boå khuyeát theâm vaøo cho ñuû.

Ba baûn dòch hieän coøn löu truyeàn:

* Chaùnh Phaùp Hoa Kinh,

* Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh,

* Thieâm Phaåm Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh.

Noäi dung 3 baûn dòch hieän coøn ñang löu haønh cuõng sai khaùc nhau ñoâi chuùt nhöng:

* Dieäu Baûn thì raát giaûn dò,

* Thieâm Baûn keùm giaûn dò hôn,

* Chaùnh Baûn laïi raát töôøng teá.

Theo PHAÙP HOA TRUYEÄN vaø TÖÏA cuûa Thieâm Phaåm thì 3 baûn dòch ñeàu khaùc nhau veà nguyeân baûn:

* Baûn Ngaøi La Thaäp dòch, y vaøo PHAÏN baûn, goàm 6.000 baøi keä, ñöôïc taøng tröû taïi cung vua nöôùc Keá Taân (Kashmir);

* Baûn Ngaøi Hoát Ña dòch, y vaøo Boái Dieäp Phaïn baûn, goàm 6.200 baøi keä.

* Baûn Ngaøi Phaùp Hoä dòch, y vaøo Boái Dieäp Phaïn baûn, goàm 6.500 baøi keä, ñöôïc taøng tröû taïi cung vua nöôùc Vu Ñieàn (Kotan).

Trong 3 baûn dòch naøy, baûn dòch Dieäu Phaùp Hoa cuûa Ngaøi La Thaäp dòch, ñöôïc truyeàn trì quaûng baù saâu roäng hôn caû, coøn 2 baûn kia chæ laø tö lieäu duøng ñeå nghieân cöùu, so saùnh. Veà taøi naêng dòch kinh cuûa Ngaøi La Thaäp thì löu loaùt, traùc tuyeät myõ leä. Giuùp söùc vieäc phieân dòch, trong tröôøng phieân dòch cuûa Ngaøi coù hôn 2.000 hoïc só taøi naêng. Laïi coù caùc ñeä töû tröù danh cuûa Ngaøi laø Taêng Trieäu, Taêng Dueä ..v..v.. ñeàu laø caùc vò Thaùnh Taêng giaûng nghóa, taùn döông Kinh Phaùp Hoa. Tieáp sau, coù caùc Ngaøi Quang Traïch, Thieân Thai, Gia Töôøng laø caùc baäc trieát gia nghieân cöùu, chuù thích.

Naêm 1852 Taây Lòch, nhaø hoïc giaû PHAÏN ngöõ ñaàu tieân cuûa nöôùc Phaùp laø Burnouf ñaõ phieân dòch Kinh Phaùp Hoa töø chöõ PHAÏN ra tieáng Phaùp, goïi laø “LE LOTUS DE LA BONNE LOI”.

Tieáp theo, naêm 1884, nhaø Thaïc hoïc nöôùc  Haø Lan (Holland) laø KERN, dòch Kinh Phaùp Hoa töø chöõ PHAÏN ra tieáng Anh, goïi laø: “THE LOTUS OF THE TRUE LAW”. Boä kinh naøy ñöôïc thu vaøo quyeån thöù 21 trong pho saùch “Ñoâng Phöông Thaùnh Thö” (Sacred Books of The East).

Naêm 1913, hai nhaø Thaïc hoïc KERN cuûa Haø Lan vaø Nam Ñieàu Vaên Huøng (NANJO FUMIO) cuûa Nhaät Baûn, ñem caùc PHAÏN baûn cuõ ñaõ coù vaø caùc ñoaïn phieán PHAÏN baûn môùi phaùt quaät ñöôïc ôû caùc nöôùc, so saùnh, ñoái chieáu soaïn thaønh “PHAÏN VAÊN PHAÙP HOA” goïi laø “SADDHARMA PUNDARIKA SUTRA”.

Kinh Phaùp Hoa cuõng ñöôïc dòch tröïc tieáp töø chöõ Phaïn sang tieáng Nhaät, naêm 1913, Baùc só NANJO FUMIO vaø IZUMI, nöông theo PHAÏN baûn Kinh Phaùp Hoa cuûa Neùpal cuøng dòch, goïi laø: “Phaïn Haùn Ñoái Chieáu Taân Dòch Phaùp Hoa Kinh” (Kinh Phaùp Hoa Môùi Dòch Ñoái Chieáu Chöõ Haùn Vaø Chöõ Phaïn).

Taïi Vieät Nam, Hoaø Thöôïng Thích Trí Tònh cuõng nöông vaøo baûn Haùn dòch cuûa Ngaøi Cöu Ma La Thaäp, dòch chöõ Haùn sang tieáng Vieät, goïi laø “Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa AÂm Nghóa”, do Giaùo Hoäi Taêng Giaø Vieät Nam taùi baûn laàn thöù ba, naêm 1963.

Nhö vaäy söï nghieäp phieân dòch vaø truyeàn baù Kinh Phaùp Hoa thaät laø thònh haønh.

c) Kinh Pháp Hoa Nguyên Chữ Phạn (Sankrit)

teân Saddharma Pundarika Sutra, ñöôïc dòch ra chöõ Haùn bôûi nhieàu dòch giaû vôùi nhieàu baûn khaùc nhau. Hieän nay coøn ñang löu haønh 3 baûn:

1) Chaùnh Phaùp Hoa Kinh, do Ngaøi Truùc Phaùp Hoä dòch vaøo ñôøi Taây Taán, nieân hieäu Vónh Khang, khoaûng 300 Taây lòch,  taïi Ñoân Hoaøng, goàm 10 quyeån.

2) Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh, do Ngaøi Cöu Ma La Thaäp dòch, vaøo ñôøi Dieâu Taàn, nieân hieäu Hoaèng Thuyû vaø Long An, khoaûng 396 – 397 Taây lòch, taïi Tröôøng An,  goàm 7 quyeån, sau theâm thaønh 8 quyeån.

3) Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh do hai Ngaøi Xaø Na vaø Caáp Ña dòch vaøo ñôøi Tuyø, nieân hieäu Nhaân Thoï, khoaûng 601 Taây lòch, taïi Chuøa Ñaïi Höng Thieän, goàm 7 quyeån.

Dòch töø Haùn vaên ra Vieät vaên coù nhöõng baûn sau ñaây:

1) Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa do Ñoaøn Trung Coøn dòch, xuaát baûn naêm 1936. Baûn dòch naøy,  dung hôïp baûn Haùn vaên cuûa Cöu Ma La Thaäp vaø baûn Phaùp vaên cuûa Eugeøne Burnouf.

2) Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa do Hoaø Thöôïng Thích Trí Tònh dòch, xuaát baûn naêm 1948. Baûn dòch naøy caên cöù theo baûn Haùn vaên cuûa Ngaøi Cöu Ma La Thaäp.

3) Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa do Mai Thoï Truyeàn dòch, xuaát baûn naêm 1964, oâng dung hôïp nhieàu baûn Haùn vaên vaø Phaùp vaên ñeå dòch.

4) Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa Dieãn Giaûi Luïc do Hoaø Thöôïng Thích Trí Nghieâm dòch, xuaát baûn naêm 1970, Ngaøi dòch nguyeân baûn chöõ Haùn vaø chuù giaûi cuûa Thaùi Hö Ñaïi Sö.

Veà phaåm loaïi cuûa nhöõng baûn dòch PHAÏN HAÙN thì :

* Baûn Chaùnh Phaùp Hoa cuûa Truùc Phaùp Hoä dòch coù 27 phaåm, khoâng coù phaåm Ñeà Baø Ñaït Ña vaø phaåm Chuùc Luî laø phaåm sau cuøng.

* Baûn Dieäu Phaùp Lieân Hoa cuûa hai Ngaøi Xaø Na vaø Caáp Ña dòch ñuû 28 phaåm, coù phaåm Ñeà Baø Ñaït Ña vaø phaåm Chuùc Luî ôû vaøo phaåm thöù 22.

* Baûn cuûa Ngaøi Cöu Ma La Thaäp dòch :

* Thieáu nöõa phaàn ñaàu cuûa phaåm “Döôïc Thaûo Duï”,

* Thieáu phaàn ñaàu cuûa phaåm “Phaùp Sö”,

* Thieáu phaåm “Ñeà Baø Baït Ña”,

* Thieáu phaàn keä tuïng cuûa phaåm “Phoå Moân”

* Vaø phaåm “Chuùc Luî” ôû phaàn choùt.

Nhöng sau y cöù vaøo baûn “Boái Dieäp” do Xaø Na, Caáp Ña mang tôùi. Ngaøi dòch boå khuyeát theâm ñaày ñuû laø 28 phaåm. Do ñoù maø sau naøy ñöôïc ñaët teân laø Thieâm Phaåm Phaùp Hoa töùc laø Kinh Phaùp Hoa theâm moät phaåm.

Ba baûn kinh PHAÙP HOA dòch töø chöõ Phaïn ra chöõ Haùn ñang löu haønh, thì baûn Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh cuûa Cöu Ma La Thaäp dòch ñöôïc coi laø ÑÒNH BAÛN. Vì ña soá Tu só cuõng nhö Cö só ñeàu duøng baûn naøy ñeå nghieân cöùu tuïng ñoïc, bôûi vaên kinh löu loaùt saùng suûa ñaày ñuû yù nghóa, lyù saâu saéc, ñoïc tuïng deã hieåu deã nhaän.

Boán baûn Kinh Phaùp Hoa ñöôïc dòch töø chöõ Haùn ra chöõ Vieät maø chuùng toâi vöøa neâu, thì baûn dòch cuûa Hoaø Thöôïng Thích Trí Tònh, ñöôïc haàu heát ngöôøi xuaát gia cuõng nhö taïi gia ôû Vieät Nam duøng ñeå nghieân cöùu hoïc hoûi, trì tuïng. Hoâm nay giaûng Kinh Phaùp Hoa chuùng toâi cuõng duøng baûn dòch cuûa Hoaø Thöôïng Thích Trí Tònh ñeå cho quyù vò deã theo doõi, deã hieåu. Hoaø Thöôïng Thích Trí Tònh laø ngöôøi daøy coâng nghieân cöùu vaø phieân dòch kinh ñieån, neân coù ñaày ñuû uy tín treân phöông dieän giaùo duïc cuõng nhö dòch thuaät. Phaùp Phaät maø Ngaøi phieân dòch vaø truyeàn baù haàu heát chuùng ta ñeàu tin töôûng, neân baûn dòch cuûa Ngaøi ñöôïc moïi ngöôøi tin caäy nhaát. Tuy nhieân, moät baûn dòch daøy ñeán naêm, saùu traêm trang, vieäc laøm nhieàu, thì khoâng traùnh khoûi chuùt ít sô soùt. Nhöng phaàn caên baûn  thì ñaùng cho chuùng ta tin töôûng ñeå y theo ñoù maø tu hoïc.

Kinh Phaùp Hoa chaüng nhöõng ôû Trung Hoa, Taêng Ni Phaät töû quyù troïng, maø khi truyeàn sang Vieät Nam cuõng ñöôïc caùc Chuøa kính troïng, neân hay toå chöùc caùc ñaïo traøng Phaùp Hoa hay Hoäi Phaùp Hoa ñeå trì tuïng; vaø ôû Nhaät Baûn, Kinh Phaùp Hoa cuõng ñöôïc toân troïng neân coù ra ñôøi moät phaùi teân NHAÄT LIEÂN TOÂNG, chuyeân trì Kinh Phaùp Hoa vaø nieäm caâu NAM MOÂ ÑAÏI THÖØA DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA KINH.

d) Nguyeân baûn Phaïn vaên: Saddharma Pundarika Sutra tìm ñöôïc ôû Taây Vöùc vaø Neùpal maø ta quen goïi laø Phaùp Hoa Neùpal vaø Taây Vöùc. Gaàn ñaây ngöôøi ta ñaõ dòch hai baûn Kinh Phaùp Hoa naøy ra nhieàu thöù tieáng ñeå ñoái chieáu vôùi caùc baûn dòch xöa maø toâi seõ thöù ñeä trình baøy.

Trong phaïm vi baøi naøy, chuùng toâi chæ ghi laïi moät phaàn nhoû söû lieäu hieän coøn ñeå chöùng minh söï phaân boá vaø truyeàn dòch Kinh Phaùp Hoa treân theá giôùi.

I. KINH PHÁP HOA BẰNG CHỮ HÁN

Trong thö muïc Trung Hoa coù raát nhieàu taùc phaåm noùi ñeán lòch söû Kinh Phaùp Hoa, nhöng trong baøi naøy chæ caên cöù vaøo nhöõng söû lieäu trong :

* Xuaát Tam Taïng Kyù Taäp

* Chuùng Kinh Muïc Luïc

* Lòch Ñaïi Tam Baûo Kyù

* Coå Kim Dòch Kinh Muïc Luïc

* Ñaïi Ñöôøng Noäi Ñieån Luïc

* Ñaïi Chaâu San Ñònh Chuùng Kinh Muïc Luïc

* Khai Nguyeân Thích Giaùo Luïc

* Trinh Nguyeân Taân Ñònh Thích Kinh Muïc Luïc

ñeå tìm caùc baûn dòch Trung Hoa.

(Trong quyeån “Löôïc Giaûi Kinh Phaùp Hoa” cuûa Thöôïng Toaï Thích Trí Quaûng, Tröôûng Ban Hoaèng Phaùp Trung Öông GHPGVN, nôi trang 7, doøng thöù 7, muïc II: “SÖÏ PHAÂN BOÁ VAØ TRUYEÀN DÒCH KINH PHAÙP HOA”. Caên cöù nguyeân vaên phaàn naøy, nay xin boå tuùc theâm phaàn töông töï cuûa caùc Soaïn giaû veà Phaùp Hoa ñeå chöông naøy ñöôïc doài daøo vaø saùng toû theâm veà phöông dieän khaûo cöùu lòch söû phieân dòch Kinh Phaùp Hoa. Con, ñeä töû Minh Chuaån ñaûnh leã caån baïch vaø sau ñaây laø baûn toång hôïp ñoái chieáu) :

BẢN TỔNG HỢP ĐỐI CHIẾU A

BẢN TỔNG HỢP ĐỐI CHIẾU B

BẢN TỔNG HỢP ĐỐI CHIẾU C

BẢN TỔNG HỢP ĐỐI CHIẾU D

II. KINH PHÁP HOA BẰNG TIẾNG TÂY TẠNG

Theo vaên hoïc söû Taây Taïng, caùc nhaø Truyeàn giaùo Phaät giaùo nöông theo loái kyù aâm Sanskrit maø cheá taùc ra vaên töï Taây Taïng vaøo trieàu ñaïi SRON BTSAN SGAMPO.

Ñeán theá kyû thöù 8 thì boä LDAN DXARMA ñöôïc hoaøn thaønh. Kinh Phaùp Hoa baèng tieáng Taây Taïng cuõng ñöôïc dòch vaøo thôøi kyø naøy vaø coøn tìm thaáy trong nhöõng boä Ñaïi Taïng : SHAR THAØN, SDE DGE, BAÉC KINH ..v..v..

III. KINH PHÁP HOA BẰNG TIẾNG TÂY HẠ

Ngöôøi Taây Haï dòch Kinh Phaùp Hoa ra tieáng baûn xöù vaøo thôøi Baéc Toáng vaø nguyeân baûn coøn giöõ laïi Ñoâng Döông Vaên Khoá Nhaät Baûn.

IV. KINH PHÁP HOA BẰNG TIẾNG TRIỀU TIÊN

Theo Phaät giaùo söû Trieàu Tieân, naêm 1463 vua Theá Toå trieàu Lyù ñaõ kyù moät saéc leänh cho dòch boä Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa baèng chöõ Haùn ra tieáng baûn xöù. Caùc trieàu ñaïi keá tieáp hieäu ñính laïi vaø löu truyeàn ñeán ngaøy nay.

V. KINH PHÁP HOA BẰNG TIẾNG QUẢNG CHÂU

Khoâng bieát Kinh Phaùp Hoa truyeàn sang Maõn Chaâu vaøo thôøi naøo nhöng boä Kinh Phaùp Hoa baèng tieáng Maõn Chaâu ñöôïc giöõ taïi Sôû Nghieân Cöùu Kinh Phaùp Hoa cuûa Nhaät ngaøy nay laø boä Phaùp Hoa duy nhaát naèm trong boä Ngöï Dòch Ñaïi Taïng Kinh cuûa vua Caøn Long ñôøi Thanh. Boä naøy ñöôïc dòch laïi töø boä Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa baèng chöõ Haùn cuûa Ngaøi Cöu Ma La Thaäp.

VI. KINH PHAÙP HOA BAÈNG TIEÁNG MOÂNG COÅ

Kinh Phaùp Hoa baèng tieáng Moâng Coå cuõng khoâng bieát roõ ñöôïc dòch vaøo thôøi kyø naøo. Nhöng baûn kinh hieän ñang löu haønh ñöôïc dòch ra töø boä Kinh Phaùp Hoa baèng tieáng Taây Taïng hoaëc moät baûn chöõ Phaïn khaùc ñoàng vôùi baûn Taây Taïng vì caùch thöùc boá cuïc cuõng nhö noäi dung gaàn vôùi tieáng Taây Taïng hôn nhöõng baûn dòch khaùc.

VI. KINH PHÁP HOA BẰNG TIẾNG ĐỨC VÀ TIẾNG THỔ NHĨ KỲ

Ñeán nay caùc hoïc giaû Phaät giaùo cuõng chöa xaùc ñònh ñöôïc boä Kinh Phaùp Hoa baèng tieáng Thoå Nhó Kyø ñöôïc dòch ra vaøo thôøi kyø naøo vaø söï tín ngöôõng cuûa daân toäc aáy ra sao, nhöng trong thôøi gian coâng taùc vôùi Sôû Nghieân Cöùu Kinh Phaùp Hoa, toâi tìm ñöôïc trong vaên khoá moät taùc phaåm daøy 119 trang vôùi nhan ñeà: “EIN TURKISHI UBERSETZUNG DES XXV KAPITHSDERCHINES CHEN AUSGABE DES SADDHARMA PUNDARIKA SUTRA”. Saùch coù phaàn nguyeân baûn chöõ VIGUR (Thuyû Toå daân Thoå Nhó Kyø), baûn dòch tieáng Ñöùc, sau cuøng laø lôøi chuù giaûi. Noäi dung cuûa saùch töông öùng vôùi phaåm Phoå Moân trong Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa (saùch naøy coøn giöõ taïi Sôû Nghieân Cöùu Kinh Phaùp Hoa TOKYO)

VII. KINH PHÁP HOA BẰNG TIẾNG ANH

Hieän coù 4 baûn dòch baèng tieáng Anh:

1) The Lotus Sutra

2) The Lotus Scripture Essence

3) The Lotus of The Wonderful Law

4) The Lotus of The True Law

(Xem Baûn Toång Hôïp ñoái chieáu – Tyø Kheo Minh Chuaån)

VIII. KINH PHÁP HOA BẰNG TIẾNG PHÁP

IX. KINH PHÁP HOA BẰNG TIẾNG NHẬT

XI. KINH PHÁP HOA BẰNG TIẾNG VIỆT NAM

Söï nghieäp dòch kinh cuûa ngöôøi Vieät Nam raát sôùm vaø phaùt trieån maïnh nhaát vaøo thôøi kyø Baéc thuoäc laàn thöù hai.

Theo Lòch Ñaïi Tam Baûo Kyù, boä Kinh PHAÙP HOA TAM MUOÄI ñaõ ñöôïc Ngaøi Chi Cöông Löông Tieáp hôïp taùc vôùi caùc hoïc giaû Vieät Nam vaø dòch ra chöõ Haùn taïi ñaát GIAO CHAÂU vaøo naêm 260 vaø tröôùc ñoù Ngaøi Khöông Taêng Hoäi ñaõ trích dòch phaåm Thí Duï vôùi teân Phaät Thuyeát Tam Xa Duï Kinh.

Lòch söû dòch Kinh Phaùp Hoa cuûa ngöôøi Vieät Nam coù theå chia laøm 3 thôøi kyø khaùc nhau laø:

* Thôøi kyø     chöõ HAÙN,

* Thôøi kyø      chöõ NOÂM,

* Thôøi kyø      chöõ QUOÁC NGÖÕ.

1) Thời Kỳ Chữ Hán

Theo söû lieäu Trung Hoa thì ñaïo traøng phieân dòch ôû GIAO CHAÂU (Haø Noäi) ñaõ ñöôïc thaønh laäp vaøo ñôøi Haäu Haùn, do söï giuùp ñôõ  cuûa caùc quan Thöù söû vaø söï hôïp taùc cuûa caùc danh gia AÁn Ñoä, Trung AÙ, Trung Ñoâng ..v..v..

Moät thöông gia ngöôøi Khöông Cö (KHÖÔNG TAÊNG HOÄI) ñem cuùng heát cuûa höông hoaû vaø xin hôïp taùc vôùi ñaïo traøng naøy vaøo naêm 247 vaø trôû thaønh moät nhaø Truyeàn giaùo noåi tieáng ôû Ñoâng Ngoâ.

Nhöõng hoïc giaû khaùc cuûa Taøu cuõng xin vaøo nghieân cöùu. Ngaøi Giaùc Hieàn ñi töø Kashmir vöôït thoâng laõnh ñeå tìm ñeán ñaïo traøng Giao Chaâu tröôùc khi sang Trung Quoác, ñaõ laøm cho caùc söû gia Nhaät Baûn löu taâm.

Moät boä Kinh Phaùp Hoa 6 quyeån ñöôïc dòch ra Haùn vaên taïi ñaïo traøng Giao Chaâu vaøo naêm 256 ñaõ laøm cho ñaïo traøng naøy caøng ngaøy caøng theâm saùng choùi treân vaên ñaøn Trung Quoác, keá tieáp theo ñoù laø moät soá tu só Vieät Nam ñöôïc môøi vaøo coäng ñoàng phieân dòch taïi Tröôøng An (soaïn theo taøi lieäu trong Ñaïi Chaùnh Taân Tu Ñaïi Taïng Kinh).

2) Thời Kỳ Chữ Nôm

Caùc nhaø sö Vieät Nam raát thoâng Haùn hoïc nhöng loøng yeâu nöôùc vaø tinh thaàn ñoäc laäp, töï chuû ñaõ thuùc ñaåy hoï duøng kyù hieäu Quoác AÂm ñeå thoaùt ly aûnh höôûng vaên hoïc Baéc Thuoäc.

Nhieàu taùc phaåm mang theå taøi Phaät Giaùo vöøa môùi tìm thaáy ôû mieàn Baéc coù theå coi nhö sôùm nhaát trong vaên hoïc Quoác AÂm (chöõ Noâm).

Boä Quoác Dòch Phaùp Hoa Kinh baèng chöõ Noâm hieän coøn giöõ taïi Ñoâng Döông Vaên Khoá TOKYO ñaõ noùi leân ñöôïc tinh thaàn daân toäc, ñoäc laäp vaø coù saùng taïo cuûa tieàn nhaân.

3) Thời Kỳ Quốc Ngữ

Sau khi bò baét buoäc hoïc vaên hoaù PHAÙP vaø duøng loái kyù aâm LATIN, vaøo naêm 1937, cö só Ñoaøn Trung Coøn cuõng ñaõ so saùnh hai baûn dòch cuûa Phaùp vaø Haùn maø soaïn ra boä Kinh Phaùp Hoa baèng Quoác AÂm.

Möôøi naêm sau, Hoaø Thöôïng Trí Tònh cuõng kyù aâm Latin vaø dòch nghóa cho boä Dieäu Phaùp Lieân Hoa ñeå giuùp caùc nhaø taân hoïc tieän vieäc trì tuïng vaø nghieân cöùu.

Nhìn laïi söï nghieäp keå treân, chuùng ta thaáy daân toäc Vieät Nam ñaõ ñoùng goùp cho söï phaùt huy tö töôûng “NHÖÙT PHAÄT THÖØA” khoâng ít, vaø Kinh Phaùp Hoa cuõng trôû thaønh nguoàn soáng cuûa moät daân toäc hieáu hoaø.

Ñaát nöôùc chuùng ta traûi qua bao nhieâu soùng gioù thaêng traàm treân doøng sanh dieät, nhöng Phaùp Hoa vaãn hieän höõu saùng ngôøi nhieäm maàu qua bieåu töôïng meï hieàn Quaùn AÂm vaø caùc Boà Taùt mang tình thöông vaøo ñôøi.

(Sau ñaây laø Baûn toång hôïp ñoái chieáu. Tyø Kheo Minh Chuaån)

* THÔØI KYØ CHÖÕ HAÙN

HT. Thích Trí Quaûng

(Löôïc Giaûi K.Phaùp Hoa)

Ñaïi Chaùnh Taân Tu Ñaïi Taïng Kinh Lòch Ñaïi Tam Baûo Kyù

Lòch Ñaïi Tam Baûo Kyù

Moät boä K. Phaùp Hoa 06 quyeån

Boä Kinh Phaùp Hoa Tam Muoäi

Phaät Thuyeát Tam Xa Duï Kinh.

Ñöôïc dòch ra Haùn vaên taïi ñaïo traøng Giao Chaâu Haø Noäi vaøo naêm 256.

Do Ngaøi Chi Cöông Löông Tieáp hôïp taùc vôùi caùc hoïc giaû Vieät Nam dòch ra chöõ Haùn taïi ñaát Giao Chaâu vaøo naêm 260.

Do Ngaøi Khöông Taêng Hoäi trích dòch phaåm Thí Duï vaøo tröôùc naêm 260.

* THÔØI KYØ CHÖÕ NOÂM

Theo nhieàu taùc phaåm mang theå taøi Phaät Giaùo vöøa môùi tìm thaáy ôû mieànBaéc.

Boä Quoác Dòch Phaùp Hoa Kinh Baèng chöõ Noâm hieän coøn giöõ taïi Ñoâng Döông Vaên Khoá TOKYO.

BẢN TỔNG HỢP THỜI KỲ QUỐC NGỮ

Gaàn ñaây kinh ñöôïc aán haønh laïi baèng Phaïn ngöõ (Sanskrit), laàn ñaàu tieân theo theå chöõ DEVANAØGARI do Giaùo sö H. Kern (Hoaø Lan) vaø B. Nanjio (Nhaät Baûn) xuaát baûn taïi Bibliotheca Buddhica, Petersburgs, Nga (1908 – 1912).

Baûn Phaïn thöù hai aán haønh theo theå chöõ La Maõ do Giaùo sö U. Wogihara vaø C. Tsuchida xuaát baûn taïi Tokyo naêm 1934, phaàn lôùn y theo baûn Phaïn aán haønh laàn ñaàu cuûa Kern vaø Nanjio.

Baûn thöù ba in theo Devanaøgari do Tieán só Nalinaksa Dutt xuaát baûn, in ra taïi Asiatic Society, Bengal, Calcutta, AÁn Ñoä naêm 1953.

Baûn thöù tö do oâng P.L. Vaidya xuaát baûn, vieän Mithila taïi AÁn Ñoä in ra naêm 1960.

Nhö vaäy söï nghieäp phieân dòch vaø truyeàn baù Kinh PHAÙP HOA raát laø thònh haønh.

3. LÖU TRUYEÀN VAØ CHUÙ THÍCH

Söï nghieân cöùu vaø löu baù Kinh Phaùp Hoa raát saâu roäng.

Tröôùc heát ôû AÁn Ñoä:

* Sau khi Phaät dieät ñoä khoaûng 800 naêm (300AD) coù Ngaøi LONG THOÏ (Nagaørjuna) tröôùc taùc boä ÑAÏI TRÍ ÑOÄ LUAÄN ñeå chuù thích “Ñaïi Phaåm Baùt Nhaõ”, trong ñoù coù nhieàu daãn chöùng Kinh Phaùp Hoa, theo truyeàn thuyeát Ngaøi coøn tröôùc taùc “PHAÙP HOA THÍCH LUAÄN”.

* Sau Phaät dieät ñoä khoaûng 900 naêm coù Ngaøi Theá Thaân (Vasubandhu) tröôùc taùc nhieàu taùc phaåm, trong ñoù coù löôïc dòch “Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh Öu Ba Ñeà Xaù” vaø “Phaùp Hoa Luaän” 2 quyeån. Ñoù laø boä Thích Luaän toái coå cuûa AÁn Ñoä hieän coøn toàn taïi.

* Cuõng cuøng thôøi ñaïi, laïi coù Ngaøi TUEÄ Y tröôùc taùc “Nhaäp Ñaïi Thöøa Luaän” 2 quyeån, trong ñoù cuõng daãn chöùng Kinh Phaùp Hoa raát nhieàu.

Traïng huoáng nghieân cöùu Kinh Phaùp Hoa ôû AÁn Ñoä lan tôùi caùc ñòa phöông Taây Vöïc vaø Taây Taïng, cuõng coù raát nhieàu taùc phaåm chuù thích, ñaëc bieät laø ôû Trung Quoác.

Trong thôøi gian Ngaøi La Thaäp dòch Kinh Phaùp Hoa:

* Coù Ngaøi Taêng Dueä, moät trong “Töù Thaùnh”, ñeä töû cuûa La Thaäp, saùng taùc boä “CÖÛU TRIEÄT” ñeå phaân loaïi giaûi thuyeát.

* Laïi cuøng Ñaïo Sanh tröôùc taùc “Phaùp Hoa Kinh Sôù” 2 quyeån.

* Ngaøi Tueä Dueä tröôùc taùc “Duï Nghi”

* Ngaøi Tueä Quaùn tröôùc taùc “Phaùp Hoa Toâng Yeáu Töï”

Tôùi thôøi ñaïi Luïc Trieàu, caùc nhaø chuù thích Kinh Phaùp Hoa coù hôn 70 nhaø. Töø ñôøi Haùn ñeán ñôøi Ñöôøng goàm hôn 600 naêm coù raát nhieàu taùc phaåm chuù thích Kinh Phaùp Hoa, nhöng nhöõng taùc phaåm ñaïi bieåu, thuaän theo nieân ñaïi nhö sau:

1) “Phaùp Hoa Kinh Nghóa Kyù” 8 quyeån

cuûa Phaùp Vaân Chuøa Quang Traïch ñôøi Löông.

2) “ Phaùp Hoa Tam Ñaïi Boä” (Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh Huyeàn Nghóa, Phaùp Hoa Vaên Cuù vaø Ma Ha Chæ Quaùn) 30 quyeån

cuûa Thieân Thai Trí Giaû Ñaïi Sö ñôøi Tuyø.

3) “Phaùp Hoa Nghóa Sôù” 12 quyeån

“Phaùp Hoa Huyeàn Luaän” 10 quyeån

“Phaùp Hoa Löôïc Sôù”          6 quyeån

“Phaùp Hoa Duï YÙ”     2 quyeån

“Phaùp Hoa Luaän Sôù”          3 quyeån

cuûa Gia Töôøng Ñaïi Sö Caùt Taïng cuõng ñôøi Tuyø.

4) “Phaùp Hoa Huyeàn Taùn”         10 quyeån

cuûa Töø AÂn Ñaïi Sö Khuy Cô, ñôøi Ñöôøng.

5) “Phaùp Hoa Kinh Yeáu Giaûi”       7 quyeån

cuûa Giôùi Hoaøn, trieàu Toáng.

6) “Giaûng Dieãn Phaùp Hoa Nghóa” cuûa Trí Chöùng Ñaïi Sö,

thôøi vua KAMMU (Hoaøn Voõ) Nhaät Baûn.

Caùc “Boä Luaän Thích Kinh Phaùp Hoa” qua caùc nöôùc AÁn Ñoä, Trung Quoác, Nhaät Baûn nhö treân, söû thöôøng goïi laø “NHÖÙT LUAÄN LUÏC THÍCH” (6 boä thích nhö treân vaø Phaùp Hoa Luaän cuûa Theá Thaân).

Ñaëc bieät, Nhaät Lieân Thaùnh Nhaân trong thôøi ñaïi KAMAKURA, Nhaät Baûn, chuyeân nghieân cöùu, ñeà cao aùo nghóa Kinh Phaùp Hoa, thaønh laäp ra Phaùp Hoa Toâng, chæ y cöù vaøo Kinh Phaùp Hoa laøm ñoái töôïng tuyeät ñoái Quy y. Toân thôø 7 chöõ “NAM MOÂ DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA KINH” laøm Boån Toân trung taâm; nieäm “Nam Moâ Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh” laøm Ñeà Muïc xöôùng danh; noi theo “Nam Moâ Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh” laøm giôùi ñaøn thöïc tieãn, goïi toång quaùt laø “BOÅN MOÂN TAM ÑAÏI BÍ PHAÙP”.

Caùc thieàn sö ôû Vieät Nam ta cuõng nghieân cöùu Kinh Phaùp Hoa, coù theå cuõng raát nhieàu, nhöng nay hieän thaáy coøn cuoán “Dieäu Phaùp Lieân Hoa Toâng Chæ Ñeà Cöông”, goïi taét laø “Phaùp Hoa Ñeà Cöông”, 1 quyeån baèng Haùn vaên do Thanh Ñaøm Tyø Kheo, Giaùc Ñaïo Tuaân Minh Chaùnh Thieàn Sö soaïn naêm Gia Long thöù 18 (1819) trieàu Nguyeãn, trong taäp “Vieät Nam Phaät Ñieån Tuøng San” Toång Hoäi Phaät Giaùo Baéc Kyø phaùt haønh naêm 1943 taïi Haø Noäi.

4. PHAÙP HOA TAM BOÄ

Kinh Phaùp Hoa laø baûn Kinh, theâm “Kinh Voâ Löôïng Nghóa” (Amitartha – Sutra) vaø “Kinh Quaùn Phoå Hieàn Boà Taùt Haïnh Phaùp” (Samamtabhadra Boddhisattva Dhyaø Nacargaø Dhaørma Sutra) goïi laø “PHAÙP HOA TAM BOÄ KINH”.

Söï quan heä cuûa caùc boä naøy:

* Kinh “Voâ Löôïng Nghóa” laø phaàn khai Kinh.

* Kinh “Quaùn Phoå Hieàn Haïnh Phaùp” laø phaàn Keát Kinh.

* Hay kinh “Voâ Löôïng Nghóa” laø phaàn Töï Phaän cuûa “Phaùp Hoa Baûn Kinh”.

*  “Quaùn Phoå Hieàn Haïnh Phaùp” laø phaàn Löu Thoâng cuûa “ Phaùp Hoa Baûn Kinh”.

* Laïi kinh “ Voâ Löôïng Nghóa” laø phaàn noùi roäng veà “Töï Phaåm” cuûa Kinh Phaùp Hoa.

* Kinh “Quaùn Phoå Hieàn Haïnh Phaùp” laø phaàn trieån khai veà “Phaåm Phoå Hieàn Boà Taùt Khuyeán Phaùt” cuûa kinh naøy.

Cho neân, Coå lai, thöôøng goïi “PHAÙP HOA BAÙT GIAÛNG”, chia toaø giaûng moãi moät quyeån trong 8 quyeån cuûa Kinh Phaùp Hoa, hay “PHAÙP HOA THAÄP GIAÛNG”, Kinh Phaùp Hoa 8 theâm phaàn “Khai Kinh” 1 quyeån, phaàn “Keát Kinh” 1 quyeån. Hay goïi “PHAÙP HOA TAM THAÄP GIAÛNG”, giaûng 28 phaåm cuûa Phaùp Hoa Baûn Kinh, theâm vaøo caùc phaåm phaàn “Khai Keát” cuûa kinh.

“Quaùn Phoå Hieàn Boà Taùt Haïnh Phaùp Kinh”, goïi taét laø “Phoå Hieàn Quaùn Kinh”, hay “Quaùn Kinh” 1 quyeån do Ngaøi Ñaøm Ma Maät Ña (Dharmanitra) dòch, ñôøi Löu Toáng.

“Voâ Löôïng Nghóa Kinh” 1 quyeån do Ngaøi Ñaøm Ma Giaø Ñaø Da Xaù (Dharmagathayasas – Sutra) dòch, ñôøi Tieâu Teà ./.

CHƯƠNG III

*PHÁP HOA TÔNG HAY LÀ THIÊN THAI TÔNG

I. DUYÊN KHỞI LẬP TÔNG

Thieân Thai Toâng ñöôïc khôûi xöôùng töø Baéc Teà, do Ngaøi Hueä Vaên Thieàn Sö döïa vaøo boä Trí Ñoä Luaän maø laäp ra phaùp “NHÖÙT TAÂM TAM QUAÙN”.

Phaùp quaùn naøy ñöôïc truyeàn laïi cho Ngaøi Nam Nhaïc Hueä Tö Thieàn Sö. Ngaøi Hueä Tö laïi truyeàn cho Ngaøi Trí Giaû ôû nuùi Thieân Thai.

Ngaøi Trí Giaû laø moät baäc Ñaïi Sö, y theo Kinh Phaùp Hoa, boå tuùc theâm cho phaùp “Nhöùt Taâm Tam Quaùn” ñöôïc hoaøn bò vaø laäp thaønh moät Toâng phaùi coù uy theá taïi nuùi Thieân Thai. Do ñoù môùi coù caùi teân Thieân Thai Toâng (hoaëc goïi Phaùp Hoa Toâng).

Vò Ñaïi ñeä töû cuûa Ngaøi Trí Giaû laø Chöông An Ñaïi Sö ghi cheùp laïi nhöõng lôøi cuûa Thaày, laøm ra nhieàu boä luaän coù giaù trò, ñeå laøm cô sôû cho Thieân Thai Toâng, nhö boä:

* Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa

* Phaùp Hoa Vaên Cuù

* Ma Ha Chæ Quaùn

Töø Ngaøi Chöông An, giaùo nghóa cuûa Toâng naøy ñöôïc hoaèng truyeàn maõi qua caùc vò ñaïi ñeä töû, thöù töï nhö sau: Ngaøi Trí Oai, Ngaøi Hueä Oai, Ngaøi Huyeàn Minh vaø Ngaøi Traïm Nhieân.

Ñeán ñôøi Ngaøi Traïm Nhieân laø moät vò cao Taêng, hoïc roäng, hieåu nhieàu, boå tuùc vaø chuù giaûi theâm cho caùc boä luaän caên baûn cuûa Toâng ñöôïc hoaøn bò.

Töø Ngaøi Traïm Nhieân veà sau, ñôøi naøo cuõng coù nhöõng vò ñeä töû coù taøi ñöùc roäng truyeàn giaùo nghóa cuûa Toâng naøy.

Kinh saùch cuûa Thieân Thai Toâng raát nhieàu, trong soá naøy coù theå löïa ra 3 boä saùch lôùn laøm caên baûn cho Toâng naøy laø:

* Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa

* Phaùp Hoa Vaên Cuù

* Ma Ha Chæ Quaùn

Ngoaøi ra coøn coù theå keå theâm 5 boä nhoû, tuy khoâng quan troïng baèng 3 boä treân, nhöng cuõng raát caàn thieát cho ngöôøi tu hoïc laø:

* Quaùn AÂm Huyeàn Nghóa,

* Quaùn AÂm Nghóa Sôù,

* Kim Quang Minh Huyeàn Nghóa,

* Kim Quang Minh Vaên Cuù vaø

* Quaùn Kinh Sôù.

II. TÔNG CHỈ VÀ GIÁO LÝ CĂN BẢN

Cuõng nhö caùc Toâng phaùi khaùc trong Phaät Giaùo, Thieân Thai Toâng khoâng ñi ra ngoaøi giaùo lyù caên baûn cuûa Ñöùc Phaät. Ñoù laø:

CHƯ PHÁP DUY NHẤT TÂM

Caùi coâng lôùn cuûa Thieân Thai Toâng laø laøm saùng toû giaùo lyù treân baèng moät phöông phaùp dieãn dòch raát laø minh baïch tinh vi.

Sao goïi laø “Chö Phaùp Duy Nhaát Taâm ?”

Theo Thieân Thai Toâng thì ngoaøi taâm khoâng coù caùc phaùp, ngoaøi caùc phaùp khoâng coù taâm. Taâm töùc laø “Nhaát Thieát Phaùp”, Nhaát Thieát Phaùp aáy laø taâm. Hai caùi khoâng phaûi laø khaùc, nhöng cuõng khoâng phaûi laø moät. Taâm bao truøm taát caû. Taâm töùc laø chuùng sanh, taâm cuõng töùc laø Boà Taùt, Phaät. Sanh töû cuõng ôû nôi taâm aáy, Nieát Baøn cuõng ôû nôi taâm aáy.

Nhöng laøm sao ñeå nhaän chaân ñöôïc nhöõng phöông dieän cuûa taâm, maø môùi nghe qua hình nhö laø traùi ngöôïc, maâu thuaån vôùi nhau.

Muoán thaáy ñöôïc toaøn dieän cuûa taâm, ngöôøi quan saùt phaûi ñöùng ôû nhieàu khía caïnh, nhieàu quan ñieåm khaùc nhau maø nhìn:

- * Neáu chuùng ta ñöùng veà phöông dieän “tuyeät ñoái” maø xeùt söï vaät (hay noùi theo danh töø nhaø Phaät ñöùng veà phöông dieän chôn ñeá), thì thaáy söï vaät trong vuõ truï, khoâng coù moät vaät gì töï noù ñöùng vöõng moät mình maø toàn taïi vónh vieãn. Moïi vaät ñeàu nöông vaøo nhau maø toàn taïi, moïi vaät khoâng coù töï theå rieâng bieät, moïi vaät ñeàu do nhaân duyeân maø thaønh.

Caùi “COÙ” cuûa söï vaät laø moät caùi “COÙ” taïm bôï giaû doái, “COÙ” maø cuõng nhö “KHOÂNG”. Ñöùng veà phöông dieän tuyeät ñoái maø xeùt thì khoâng coù moät phaùp naøo laø tuyeät ñoái caû. Cho neân goïi laø “KHOÂNG”.

- * Nhöng neáu ñöùng veà phöông dieän “töông ñoái” maø xeùt (hay noùi theo danh töø nhaø Phaät, laø phöông dieän tuïc ñeá), thì khoâng theå baûo moïi phaùp laø hoaøn toaøn “KHOÂNG” ñöôïc. Tröôùc maét chuùng ta, ñaønh raèng coù ñuû moïi vaät, vaø moãi vaät coù moät giôùi haïn, moät ñôøi soáng rieâng bieät, sao laïi baûo laø hoaøn toaøn “KHOÂNG” ? Cho neân ñöùng veà phöông dieän ñoái ñaõi, thì moïi vaät ñeàu khoâng thieáu moät vaät gì.

Ñöùng veà phöông dieän “tuyeät ñoái”, thì vaïn phaùp laø “KHOÂNG”; ñöùng veà phöông dieän “töông ñoái”, thì vaïn phaùp laø “COÙ”.

“KHOÂNG” vaø “COÙ”, ñaáy laø hai phöông dieän cuûa taâm. Laáy phöông dieän naøy maø boû phöông dieän kia, hay traùi laïi laáy phöông dieän kia maø boû phöông dieän naøy, ñeàu laø “THIEÂN CHAÁP”, thieáu soùt.

Moät giaùo lyù hoaøn toaøn laø phaûi chaáp nhaän caû hai phöông dieän aáy. Ñoù laø “TRUNG ÑAÏO”. Phaûi laø trung ñaïo, môùi coù theå tuyeân boá: “TAÂM LAØ NHÖÙT THIEÁT PHAÙP, NHÖÙT THIEÁT PHAÙP LAØ TAÂM”; “TAÂM LAØ SANH TÖÛ LUAÂN HOÀI, MAØ CUÕNG LAØ NIEÁT BAØN TÒCH TÒNH”.

Nhö theá, taâm coù ñaày ñuû caùc taùnh:  THIEÄN vaø AÙC, TÒNH vaø BAÁT TÒNH, PHAÄT vaø CHUÙNG SANH. Trong coõi “sanh dieät voâ thöôøng”, vaãn coù caùi lyù “baát sanh baát dieät”; trong coõi Ta Baø, vaãn coù caûnh giôùi cuûa Phaät. Ñoù laø yù nghóa cuûa caâu “PHAÙP MOÂN TAÙNH CUÏ”, maø Toâng naøy thöôøng chuû tröông.

“Phaùp Moân Taùnh Cuï” nghóa laø baûn taùnh bao giôø cuõng coù ñuû caùc phaùp, nhö laønh vaø döõ, tònh vaø baát tònh ..v..v.. Do coù ñuû caùc phaùp, neân haønh ñoäng nhö theá naøo thì keát quaû seõ nhö theá aáy. Muoán thaønh Phaät, thì tu nhôn Phaät, coøn muoán laøm chuùng sanh thì taïo nhôn chuùng sanh. Chuùng sanh muoán thaønh Phaät chæ döùt tröø AÙC NGHIEÄP vaø chuyeån laïi tu THIEÄN NGHIEÄP.

Vaø cuõng vì coù ñuû caùc phaùp, neân trong moãi phaùp giôùi naøo cuõng ñeàu coù ñaày ñuû 10 phaùp giôùi laø 6 loaïi PHAØM PHU (Ñòa Nguïc, Ngaï Quyû, Suùc Sanh, Tu La, Nhôn, Thieân) vaø 4 baäc THAÙNH (Thanh Vaên, Duyeân Giaùc, Boà Taùt, Phaät).

Do chuû tröông: “Phaùp Moân Taùnh Cuï”, vaø moãi phaùp giôùi ñeàu coù ñuû 10 phaùp giôùi, neân quan nieäm tu haønh cuûa Thieân Thai Toâng cuõng laïc quan hôn caùc moân phaùi khaùc.

ÔÛ trong phaùp giôùi naøo duø toái taêm, khoå sôû bao nhieâu cuõng coù theå tu haønh vaø thaønh töïu ñöôïc. Nhö theá khoâng caàn phaûi töø boû moät caûnh giôùi naøy, caàu sanh vaøo moät caûnh giôùi khaùc môùi coù theå tu haønh vaø thaønh Phaät.

III. PHÖÔNG PHAÙP TU HAØNH

Phaàn chuû tröông cuûa Thieân Thai Toâng nhö vöøa trình baøy ôû treân, coù phaàn laïc quan vaø deã daøng: trong caûnh giôùi hieän taïi coù ñuû caûnh giôùi PHAØM vaø THAÙNH, muoán thaønh Phaät, Boà Taùt thì cöù gieo nhôn (tu haønh) thaønh Phaät, Boà Taùt. Ñoù laø noùi veà lyù thuyeát. Nhöng trong thöïc haønh, khoâng phaûi deã daøng nhö theá.

Tröôùc tieân, chuùng ta phaûi nhaän ñònh hoaøn caûnh thöïc teá cuûa chuùng ta laø moät hoaøn caûnh bò che phuû raát nhieàu meâ laàm, hay noùi theo thuaät ngöõ nhaø Phaät thì laø “CHÖÔÙNG” hay “HOAËC”. Döùt tröø ñöôïc nhöõng “CHÖÔÙNG” hay “HOAËC” aáy laø coâng vieäc chính cuûa ngöôøi tu haønh. Nhöng muoán döùt tröø nhöõng teân giaëc nguy hieåm aáy, tröôùc tieân phaûi tìm hieåu TÖÔÙNG TRAÏNG, HAØNH TUNG, PHAÏM VI HOAÏT ÑOÄNG cuûa chuùng nhö theá naøo ñaõ. Nhöõng chöôùng ngaïi, meâ laàm hay nhöõng “HOAËC” noùi treân nhieàu voâ soá, nhöng coù theå phaân chia laøm 3 loaïi, töø caïn ñeán saâu, töø heïp ñeán roäng. Ñoù laø: Kieán Tö Hoaëc, Traàn Sa Hoaëc vaø Voâ Minh Hoaëc.

1. Kiến Tư Hoặc

Kieán Tö Hoaëc laø danh töø chæ cho nhöõng Kieán Hoaëc vaø Tö Hoaëc.

* Kieán Hoaëc laø söï meâ laàm veà LYÙ, laøm che laáp trí naõo cuûa chuùng ta, khoâng cho thaáy roõ ñöôïc chôn lyù.

* Tö Hoaëc töùc laø ñieàu meâ laàm veà SÖÏ, nghóa laø nhöõng söï tham nhieãm, chaáp tröôùc theo söï vaät, hoaøn caûnh.

Vì hai thöù meâ laàm veà LYÙ vaø SÖÏ naøy maø chuùng ta phaûi sanh töû luaân hoài, laên loùc trong 3 coõi. Nhöõng meâ laàm naøy thöôøng ñöôïc goïi laø nhöõng meâ laàm veà GIÔÙI NOÄI, nghóa laø raøng buoäc chuùng sanh trong 3 giôùi.

Haøng Nhò Thöøa chæ môùi khaùm phaù ra loaïi meâ laàm naøy, ngoaøi ra khoâng nhaän ra ñöôïc nhöõng meâ laàm hay “HOAËC” saâu xa hôn nöõa. Vì theá, khi hoï tu taäp vaø döùt tröø ñöôïc nhöõng “HOAËC” naøy, thì hoï cuõng môùi chæ thoaùt ra ngoaøi tam giôùi maø thoâi.

2. Trần Sa Hoặc

Traàn Sa Hoaëc nghóa ñen laø caùt buïi.

Traàn sa hoaëc laø nhöõng hoaëc nhieàu khoâng theå ñeám ñöôïc, nhö caùt buïi. Thaät vaäy, caùc phaùp trong theá gian vaø ngoaøi theá gian ñaõ laø voâ haïn löôïng, thì söï meâ laàm cuõng nhieàu khoâng theå löôøng ñöôïc.

Nhöõng keû taâm löôïng heïp hoøi vaø khoâng tìm ñöôïc nguyeân nhaân cuûa nhöõng “HOAËC” aáy, neân hoaûng sôï tröôùc Traàn sa hoaëc, khoâng daùm phaùt loøng ÑAÏI BI cöùu ñoä chuùng sanh. Chæ rieâng caùc baäc Boà Taùt môùi döùt tröø söï meâ laàm aáy, neân Traàn sa hoaëc cuõng goïi laø “BIEÄT HOAËC”; vì noù roäng lôùn, ra ngoaøi caû 3 giôùi neân cuõng goïi laø “GIÔÙI NGOAÏI HOAËC”.

3. Vô Minh Hoặc

Chöõ “voâ minh” nghóa chung laø meâ laàm.

MEÂ LAÀM cuõng coù nhieàu taàng baäc caïn vaø saâu, heïp vaø roäng, thoâ thieån vaø vi teá. Haøng Tieåu thöøa cuõng duøng chöõ voâ minh, maø haøng Ñaïi thöøa cuõng duøng chöõ voâ minh.

Nhöng voâ minh theo quan nieäm cuûa Tieåu thöøa laø söï meâ laàm che laáp khoâng cho chuùng sanh thaáy ñöôïc coäi goác cuûa ñau khoå, phieàn naõo, nguyeân nhaân cuûa sanh töû luaân hoài.

Coøn voâ minh theo kieåu cuûa Ñaïi thöøa vaø ñaëc bieät cuûa Thieân Thai Toâng laø söï meâ laàm che laáp chôn lyù thaät töôùng cuûa Trung ñaïo.

Voâ minh hoaëc ôû ñaây coù moät nghóa bao quaùt roäng raõi nhö theá, neân cuõng goïi laø “GIÔÙI NGOAÏI HOAËC”; vaø chæ coù haøng Boà Taùt môùi döùt tröø ñöôïc, neân cuõng goïi laø “BIEÄT HOAËC”.

Ñoái trò vôùi 3 hoaëc naøy, Thieân Thai Toâng laäp ra 3 phaùp QUAÙN laø : Khoâng quaùn, Giaû quaùn vaø Trung quaùn.

3 PHÁP QUÁN

Ba phaùp QUAÙN naøy nguyeân Ngaøi Tueä Vaên ruùt ra töø nhöõng phaåm keä trong boä Trung Luaän cuûa Ngaøi Long Thoï Boà Taùt maø laäp ra. Phaåm keä aáy nhö sau:

“Nhaân duyeân sôû sanh phaùp,

Ngaõ thuyeát töùc thò khoâng,

Dieäc danh vi giaû danh,

Dieäc thò Trung ñaïo nghóa.

(Caùc phaùp do nhaân duyeân sanh,

Neân ta baûo laø khoâng,

Maø cuõng laø giaû danh,

Ñoù cuõng laø nghóa lyù cuûa Trung ñaïo).

Ñoái vôùi Thieân Thai Toâng thì 3 phaùp QUAÙN naøy laø phaàn noøng coát trong söï tu haønh. Neáu khoâng thöïc haønh 3 phaùp QUAÙN naøy thì khoâng laøm sao thaønh töïu ñöôïc. Ba phaùp QUAÙN naøy, nhö treân ñaõ noùi laø: Khoâng quaùn, Giaû quaùn vaø Trung quaùn; nghóa laø quaùn caùc phaùp cuõng töùc laø KHOÂNG, cuõng töùc laø GIAÛ, cuõng töùc laø TRUNG.

1. Không Quán

Khoâng quaùn laø ñöùng veà phöông dieän chôn ñeá maø quaùn saùt söï vaät. Theo chôn ñeá, thì caùc phaùp voán laø khoâng, nhöng chuùng sanh vì meâ laàm khoâng roõ, CHAÁP laø coù THAÄT. Do ñoù maø coù KIEÁN TÖ HOAËC, vaø cöù maõi quay cuoàng trong sanh töû luaân hoài cuûa tam giôùi.

Nay phaûi duøng KHOÂNG QUAÙN maø phaù tröø söï meâ laàm chaáp tröôùc treân, caét ñöùt taát caû tình chaáp (tröø Kieán vaø Tö hoaëc) môùi thoaùt khoûi sanh töû luaân hoài.

2. Giả Quán

Giaû quaùn laø ñöùng veà phöông dieän tuïc ñeá maø quaùn saùt söï vaät. Caùc phaùp tuy khoâng vaø khoâng sôû ñaéc nhöng ñöùng veà theá tuïc maø nhìn, thì thaáy baûn taùnh voán ñuû caùc phaùp, muoân hình vaïn traïng, khoâng thieáu moät phaùp naøo. Phaùp quaùn naøy coù theå döùt tröø ñöôïc Traàn sa hoaëc, vì haønh giaû bieát raèng “HOAËC” tuy nhieàu nhö caùt buïi, nhöng ñeàu laø giaû caû, neân khoâng lo sôï tröôùc soá nhieàu aáy, maø cöù vöõng taâm phaùt nguyeän ñoä sanh khaép taát caû.

3. Trung Quán

Trung quaùn laø ñöùng veà phöông dieän Trung ñeá ñeå quaùn saùt caùc phaùp. Trung ñeá hay “ñeä nhaát nghóa ñeá” laø söï thaät ñuùng ñaén nhaát, khoâng gì hôn, söï thaät trung chaùnh, toùm thaâu, bao goàm taát caû caùc söï thaät khaùc.

Khi ñöùng veà chôn ñeá hay tuïc ñeá maø quaùn saùt söï vaät, thì khoâng phaûi laø khoâng ñaït ñeán söï thaät; nhöng söï thaät aáy chæ môùi ñöôïc veùn leân ôû moät khía caïnh naøy hay khía caïnh khaùc maø thoâi. Vaø nhöõng söï thaät aáy, neáu khoâng coù Trung quaùn, thì trôû thaønh maâu thuaån, ñoái choïi nhau. Nhôø Trung quaùn môùi nhìn ñöôïc cuøng moät laàn caû hai khía caïnh COÙ vaø KHOÂNG, môùi nhaän chaân ñöôïc roõ raøng caùc phaùp khoâng phaûi CHÔN maø cuõng khoâng phaûi TUÏC, töùc CHÔN töùc TUÏC, dung thoâng caû hai, khoâng coù chöôùng ngaïi. Phaùp QUAÙN naøy seõ tröø ñöôïc Voâ-minh hoaëc moät caùch roát raùo, cuøng toät.

Ba phaùp QUAÙN naøy coù theå thöïc haønh baèng nhieàu loái:

- Hoaëc quaùn theo thöù lôùp, heát KHOÂNG ñeán GIAÛ, heát GIAÛ ñeán TRUNG. Loái quaùn naøy goïi laø quaùn 3 ÑEÁ veà loái caùch lòch, thöù ñeä, hay veà BIEÄT TÖÔÙNG, hay BIEÄT GIAÙO.

- Hoaëc quaùn theo loái THOÂNG TÖÔÙNG. Theo loái sau naøy thì quaùn moät ÑEÁ maø ba ÑEÁ ñeàu ñuû, ba töùc laø moät.

Thí duï: Quaùn phaùp KHOÂNG thôøi heát thaûy ñeàu KHOÂNG; GIAÛ TRUNG, cuõng ñeàu KHOÂNG; Quaùn phaùp GIAÛ thôøi heát thaûy ñeàu GIAÛ; KHOÂNG, TRUNG cuõng ñeàu GIAÛ; Quaùn phaùp TRUNG thôøi heát thaûy ñeàu TRUNG; KHOÂNG, GIAÛ cuõng ñeàu TRUNG.

- Hoaëc quaùn theo loái VIEÂN DUNG, VIEÂN nghóa laø ñaày ñuû, DUNG nghóa laø dung hoaø. Theo phaùp quaùn naøy, thì duøng moät taâm maø ñoàng thôøi tu 3 quaùn phaùp, nghóa laø trong moät taâm nieäm maø 3 quaùn phaùp ñeàu ñuû maø khoâng ngaên ngaïi nhau. Quaùn nhö theá goïi laø “NHAÁT TAÂM TAM QUAÙN”, moät phaùp quaùn cuûa Vieân giaùo. “Nhaát Taâm Tam Quaùn” laø phaùp quaùn vi dieäu nhaát. Nhôø phaùp quaùn naøy maø haønh giaû tröïc nhaän ñöôïc trong moät luùc moïi khía caïnh cuûa TAÂM (maø cuõng töùc laø cuûa VAÏN PHAÙP), roõ raøng nhö khi chuùng ta ñöùng soi göông, maø vöøa nhaän thaáy ñöôïc aùnh saùng cuûa göông (duï cho KHOÂNG), nhöõng boùng phaûn chieáu trong göông (duï cho GIAÛ), vaø theå taùnh cuûa chaát göông (duï cho TRUNG). Ba thöù: AÙnh saùng, boùng phaûn chieáu vaø theå taùnh cuûa göông ñeàu ñaày ñuû, ñeàu theå hieän cuøng moät luùc maø vaãn Vieân dung, khoâng trôû ngaïi nhau. Caùi lyù 3 ÑEÁ vieân dung laø ñöùc taùnh saün coù trong 10 phaùp giôùi, khoâng moät söï vaät, moät phaùp gì, laø khoâng Vieân dung caû 3 ÑEÁ, cho neân thoâng thöôøng goïi laø: “MOÄT CAÛNH BA ÑEÁ”.

Haønh giaû khi quaùn thuaàn thuïc, seõ ñi ñeán caùc keát luaän sau ñaây:

Chaân Nhö, Taâm vaø Vaät, quan heä maät thieát nhö taùnh ÖÔÙT, NÖÔÙC vaø SOÙNG.

* Chaân Nhö duï cho taùnh ÖÔÙT

* Taâm duï cho taùnh NÖÔÙC

* Vaät  duï cho taùnh SOÙNG

Ngoaøi taùnh   ÖÔÙT   khoâng coù NÖÔÙC;

Ngoaøi          NÖÔÙC         khoâng coù SOÙNG;

Ngoaøi          CHAÂN NHÖ khoâng coù TAÂM;

Ngoaøi          TAÂM khoâng coù VAÄT;

Chaân Nhö, Taâm vaø Vaät khoâng rôøi nhau, maø cuõng khoâng phaûi laø MOÄT, maø cuõng khoâng KHAÙC.

IV. QUẢ VỊ TU CHỨNG

Nhö treân ñaõ noùi, do söï khaùm phaù cuûa “NHAÁT TAÂM TAM QUAÙN”. Thieân Thai Toâng coù moät quan nieäm laïc quan veà söï tu chöùng.

Thaät vaäy, khi ñaõ nhaän roõ Chaân Nhö naèm ngay trong söï vaät, PHAØM, THAÙNH khoâng hai, UEÁ ÑOÄ töùc TÒNH ÑOÄ, thì haønh giaû khoâng caàn phaûi caàu sanh ôû moät caûnh giôùi thanh tònh naøo khaùc môùi tu haønh ñöôïc, cuõng khoâng caàn phaûi tu haønh laâu ñôøi laâu kieáp môùi thaønh Phaät ñöôïc.

Ngay trong hieän tieàn, neáu hieåu roõ ñöôïc nghóa lyù cuûa Trung ñaïo vaø khôûi coâng tu luyeän thì cuõng ñaõ laø Phaät roài. AÁy laø yù nghóa cuûa Thieân Thai Toâng ñaõ ñeà xöôùng trong chuû tröông “LUÏC TÖÙC PHAÄT”.

A. LỤC TỨC PHẬT

Goàm coù:

* Lyù töùc Phaät;

* Danh töï töùc Phaät;

* Quaùn haïnh töùc Phaät;

* Töông tôï töùc Phaät;

* Phaàn chöùng töùc Phaät;

* Cöùu kính töùc Phaät.

1. Lý Tức Phật

Lyù töùc laø nghóa lyù. Hieåu roõ ñöôïc nghóa lyù maø Ñöùc Phaät ñaõ daïy trong caâu: “Chuùng sanh voán ñuû Phaät taùnh, cuøng caùc ñöùc Nhö Lai khoâng hai khoâng khaùc”,  hay trong caâu: “Heát thaûy chuùng sanh ñeàu laø Phaät”; hieåu roõ ñöôïc lyù aáy töùc laø Phaät.

2. Danh Tự Tức Phật

Danh töï ôû ñaây töùc laø nhöõng KINH ÑIEÅN hay nhöõng LÔØI THUYEÁT PHAÙP maø mình ñaõ hoïc hay ñaõ nghe ñöôïc, vaø ñaõ hieåu ñöôïc thoâng suoát raèng: “Heát thaûy caùc phaùp ñeàu laø Phaät phaùp”. Danh töï töùc Phaät nghóa laø laõnh hoäi ñöôïc LYÙ TAÙNH cuûa vuõ truï, vaïn höõu qua KINH ÑIEÅN, VAÊN TÖÏ, töùc laø Phaät.

3. Quán Hạnh Tức Phật

Quaùn laø quaùn töôûng. Haïnh laø tu haønh, haønh ñoäng; noùi moät caùch toång quaùt: Quaùn haïnh töùc Phaät nghóa laø thöïc haønh ñuùng theo lôøi Phaät daïy töùc laø Phaät.

4. Tương Tợ Tức Phật

Chöõ TÖÔNG TÔÏ ôû ñaây coù nghóa laø trong luùc mình tu haønh, tuy chöa coù theå thöïc chöùng ñöôïc LYÙ taùnh, nhöng taâm mình ñaõ ñöôïc yeân laëng, nôi LYÙ ñaõ möôøng töôïng nhö tuoàng ñaõ chöùng ñöôïc, neân goïi laø Töông tôï töùc Phaät. Ñeán ñaây töùc laø baäc Thaäp Tín, thuoäc veà NOÄI PHAØM (phaøm phu trong noäi giaùo).

5. Phần Chứng Tức Phật

Theo Thieân Thai Toâng, thì VOÂ MINH nhö laø moät taám maøn daøy ñaëc, goàm 41 lôùp; moãi khi nhôø coâng tu haønh, phaù tröø ñöôïc moät lôùp, töùc laø chöùng ñöôïc moät phaàn Trung Ñaïo. Ñoù laø yù nghóa cuûa Phaàn chöùng töùc Phaät. Ñeán ñaây töùc laø ñaõ leân ñeán caùc baäc Thaäp Truï, Thaäp Haïnh, Thaäp Hoài Höôùng, Thaäp Ñòa vaø Ñaúng Giaùc.

6. Cứu Cánh Tức Phật

Cöùu caùnh töùc laø ñaït ñöôïc baäc cuoái cuøng, chöùng ñöôïc choã maàu nhieãm cöïc ñieåm, nghóa laø ñeán böïc Dieäu Giaùc, chuûng trí ñeàu vieân maõn. Ñeán ñaây töùc laø ñeán böïc Dieäu Giaùc hay Phaät.

Chuùng ta neân nhôù raèng “LUÏC TÖÙC PHAÄT” naøy coù phaân bieät LYÙ vaø SÖÏ khaùc nhau:

* Veà LYÙ thì keû môùi baét ñaàu böôùc leân böïc thöù nhaát vaø vò ñaõ ñeán töøng böïc thöù saùu, ñeàu bình ñaúng nhö nhau, khoâng hôn khoâng keùm, VÌ THEÅ TAÙNH vaãn laø MOÄT vaø moïi chuùng sanh ñeàu laø Phaät. Caùi LYÙ naøy ñem laïi cho haønh giaû vaø söï phaán khôûi treân ñöôøng tu haønh khoâng sanh loøng chaùn naûn, khoâng buoàn traùch mình khoâng thaønh ñaïo quaû maø thoái taâm.

* Nhöng veà SÖÏ, thì vò trí cao thaáp ñeàu coù traät töï, keû môùi tu haønh vaø vò chöùng quaû Phaät, khoâng theå nhö nhau vaø ngang nhau ñöôïc. Ngöôøi tu haønh hieåu roõ nhö theá môùi khoâng sanh loøng Taêng thöôïng maïn, töï xöng laø Phaät laø Thaùnh treân böôùc ñöôøng tu haønh cuûa mình.

Veà SÖÏ thì chæ nhöõng vò ñaõ ñaït ñeán böïc thöù saùu, töùc laø böïc Cöùu caùnh, môùi ñuùng danh nghóa laø Phaät, vì chæ coù Phaät môùi coù ñuû 3 TRÍ, 3 ÑÖÙC.

B. BA TRÍ

Ba Trí töùc laø:

* Nhaát Thieát Trí

* Ñaïo Chuûng Trí

* Nhaát Thieát Chuûng Trí.

1. Nhất Thiết Trí

Trí naøy roõ bieát heát thaûy caùc phaùp ñeàu KHOÂNG SANH, bieát roõ DANH, TÖÔÙNG caùc phaùp cuûa noäi taâm vaø ngoaïi caûnh; bieát roõ khoâng coù NGAÕ vaø NGAÕ SÔÛ. Trí naøy laø baäc tu theo Tieåu thöøa, sau khi ñaõ chöùng quaû ñeàu coù ñöôïc. Coøn theo Thieân Thai Toâng thì do tu KHOÂNG QUAÙN maø coù ñöôïc.

2. Đạo Chủng Trí

Trí naøy bieát roõ “Nhaát thieát phaùp” ñeàu laø COÙ, nhöng coù moät caùch giaû doái, do nhaân duyeân hoaø hôïp maø thaønh. Caùi Trí ôû treân (Nhaát thieát trí) chæ thoâng suoát caùi phöông phaùp “khoâng sanh”. Chöù khoâng phaân bieät caùc phaùp do DUYEÂN KHÔÛI. Vì khoâng roõ ñöôïc nguyeân nhaân SANH KHÔÛI caùc phaùp nhö theá, neân khoâng theå duøng Ñaïo Phaùp cuûa caùc Ñöùc Phaät ñeå PHAÙT KHÔÛI caùc gioáng laønh cho heát thaûy chuùng sanh, vaø khoâng daùm phaùt nguyeän roäng lôùn cöùu ñoä chuùng sanh. Vaäy phaûi coù “Ñaïo Chuûng Trí” naøy môùi phaù tan ñöôïc “Traàn sa hoaëc”, coù taâm duõng maõnh ñeå cöùu ñoä chuùng sanh. Trí naøy chæ coù caùc baäc Boà Taùt môùi coù ñöôïc vaø do GIAÛ QUAÙN maø thaønh.

3. Nhất Thiết Chủng Trí

Trí naøy roõ bieát ñöôïc heát thaûy phaùp ñeàu laø TRUNG ÑAÏO, bieát ñöôïc ñaïo phaùp cuûa caùc Ñöùc Phaät vaø heát thaûy nhôn chuûng (chuûng töû khi taïo nhôn) cuûa caùc loaøi chuùng sanh, phaù tan ñöôïc “Voâ minh hoaëc”, thoâng suoát THAÄT TÖÔÙNG cuûa caùc phaùp. Trí naøy töùc laø “Trí cuûa Phaät”, do thaønh töïu TRUNG QUAÙN maø coù.

Chöùng ñöôïc 3 Trí treân naøy laø nhôø tu 3 phaùp QUAÙN: KHOÂNG, GIAÛ, TRUNG. Vì 3 phaùp QUAÙN naøy coù caùch lòch, vieân dung khaùc nhau, neân khi chöùng ñöôïc 3 Trí cuõng coù thöù lôùp vaø khoâng thöù lôùp khaùc nhau.

* 3 Trí coù thöù lôùp, nghóa laø thaønh töïu tuaàn töï töø Nhaát Thieát Trí, ñeán Ñaïo Chuûng Trí, cuoái cuøng ñeán Nhaát Thieát Chuûng Trí.

* 3 Trí khoâng thöù lôùp töùc laø 3 Trí ñoàng thôøi thaønh töïu, do tu phaùp “NHAÁT TAÂM VIEÂN QUAÙN”.

Ñoaïn vaên sau ñaây, trong boä MA HA CHÆ QUAÙN coù theå toùm taét moät caùch ñaày ñuû yù nghóa cuûa 3 Trí noùi treân:

“Trí hueä Phaät soi roõ LYÙ KHOÂNG, nhö choã nhaän thaáy cuûa böïc Tieåu thöøa, goïi laø NHAÁT THIEÁT TRÍ.

Trí hueä Phaät soi roõ LYÙ GIAÛ, nhö söï nhaän thaáy cuûa caùc böïc Boà Taùt, goïi laø ÑAÏO CHUÛNG TRÍ.

Trí hueä soi roõ caû LYÙ KHOÂNG, GIAÛ, TRUNG, thoâng suoát THAÄT TÖÔÙNG CAÙC PHAÙP, GOÏI LAØ NHAÁT THIEÁT CHUÛNG TRÍ.

3 Trí do moät taâm ñoàng thôøi tu 3 phaùp QUAÙN maø thaønh, bieát roõ 3 caûnh baát tö nghò, Trí aáy do tu QUAÙN maø ñaëng, neân goïi laø Trí. Trí aáy cuõng töùc laø PHAÄT TRÍ”

C. BA ĐỨC

Keát quaû tu chöùng cuûa Thieân Thai Toâng, khoâng phaûi chæ coù ñöôïc 3 Trí maø coøn ñöôïc 3 Ñöùc nöõa. Chöõ “Ñöùc” ôû ñaây khoâng phaûi hieåu theo nghóa thoâng thöôøng ôû theá gian, maø laø Ñöùc cuûa caûnh giôùi NIEÁT BAØN, nghóa laø coù ñaày ñuû Thöôøng, Laïc, Ngaõ, Tònh.

3 Ñöùc aáy laø:

1. Đức Pháp Thân

Phaùp laø khuoân pheùp ñuùng vôùi CHÔN TÖÔÙNG cuûa vuõ truï. Caùc Ñöùc Phaät nhôø nöông theo khuoân pheùp aáy maø tu haønh thaønh Phaät, theå chöùng ñöôïc CHÔN TÖÔÙNG vuõ truï, cho neân goïi laø PHAÙP THAÂN.

2. Đức Bát Nhã

Töùc laø caùi saùng suoát veà THÆ GIAÙC cuûa Phaät, roõ bieát caùc phaùp KHOÂNG SANH, KHOÂNG DIEÄT, vaéng laëng sieâu hình, moät möïc bình ñaúng, khoâng theâm khoâng bôùt.

3. Đức Giải Thoát

Giaûi laø khoâng bò raøng buoäc.

Thoaùt laø vöôït ra ngoaøi, laø töï taïi voâ ngaïi.

ÔÛ ñaây muoán noùi caùc Ñöùc Phaät ñaõ lìa boû caùc phieàn naõo nghieäp chöôùng raøng buoäc, chöùng ñöôïc caûnh giôùi “Ñaïi Töï Taïi Giaûi Thoaùt” vaäy.

V. KẾT LUẬN

Boán phaàn trình baøy treân naøy veà Thieân Thai Toâng:

* Duyeân khôûi laäp Toâng,

* Toâng chæ vaø giaùo lyù caên baûn,

* Phöông phaùp tu haønh,

* Quaû vò tu chöùng.

tuy khoâng noùi leân ñöôïc moät caùch tæ mæ veà moïi khía caïnh cuûa Toâng, nhöng thieát töôûng cuõng ñem laïi cho quyù vò ñoïc giaû moät yù nieäm toång quaùt veà Thieân Thai Toâng, moät Toâng ñaëc bieät thaønh laäp ôû Trung Hoa vaø ñaõ lan traøn aûnh höôûng sang caùc nöôùc Moâng Coå, Nhaät Baûn, Cao Ly vaø Vieät Nam.

Ñieåm ñaëc saéc cuûa Toâng naøy chính laø ôû phaùp “NHAÁT TAÂM TAM QUAÙN”. Nhôø 3 phaùp QUAÙN naøy maø haønh giaû nhaän chaân ñöôïc moät caùch roõ raøng 3 khía caïnh cuûa Vuõ truï Vaïn höõu: VAÄT, TAÂM vaø CHÔN NHÖ. Ba thöù aáy duï cho SOÙNG, NÖÔÙC vaø TAÙNH ÖÔÙT. Ba thöù aáy khoâng rôøi nhau, cuõng khoâng phaûi laø MOÄT maø cuõng khoâng phaûi laø KHAÙC vaø vaãn DUNG THOÂNG laãn nhau, cuøng nhau HOAØ HIEÄP: Coù MOÄT taát coù caû BA, caû BA nhöng coù theå quy veà MOÄT:

* Neáu ñöùng veà phöông dieän SOÙNG maø xeùt, thì NÖÔÙC cuõng laø SOÙNG maø TAÙNH ÖÔÙT cuõng laø SOÙNG.

* Neáu ñöùng veà phöông dieän NÖÔÙC maø xeùt, thì SOÙNG cuõng laø NÖÔÙC, maø TAÙNH ÖÔÙT cuõng laø NÖÔÙC.

* Neáu ñöùng veà phöông dieän TAÙNH ÖÔÙT, thì SOÙNG cuõng laø TAÙNH ÖÔÙT, maø NÖÔÙC cuõng laø TAÙNH ÖÔÙT.

Neáu goùp caû 3 phöông dieän maø xeùt, thì 3 phöông dieän coù theå quy veà MOÄT; neáu ñöùng veà moät phöông dieän maø xeùt, thì vaãn coù theå thaáy caû BA. Ñoù laø yù  nghóa saâu saéc cuûa Thieân Thai Toâng maø cuõng laø LYÙ NGHÓA chung cuûa VIEÂN GIAÙO.

Mong raèng quyù ñoïc giaû seõ nghieàn ngaãm cho thaáu ñaùo, ñeå nhaän roõ ñöôïc caùi leõ “TAM TÖÙC NHÖÙT, NHÖÙT TÖÙC TAM” aáy. Vaø nhö theá töùc cuõng ñi daàn vaøo phaùp “NHÖÙT TAÂM TAM QUAÙN” roài ñoù.

* THIÊN THAI TÔNG TRẢI QUA CÁC TRIỀU ĐẠI

Toâng naøy ñöôïc hoaèng truyeàn treân ñaát Trung Hoa ñaõ 1.600 naêm roài cho ñeán ngaøy nay vaãn coøn thaïnh haønh chöa suy yeáu; truyeàn sang nöôùc Phuø Tang laïi ñöôïc laäp thaønh phaùi Nhaät Lieân, bôûi vì giaùo phaùp NHÖÙT thöøa nhö ngaøn sao chaàu veà Baéc Ñaåu, neân kinh noùi raèng ñaát ñai voán khoâng phaân ra trong ngoaøi, caên taùnh chaúng coù chia thaønh ÑOÁN hay TIEÄM, ngay ñeán taát caû söï nghieäp nuoâi döôõng sanh maïng cuõng ñeàu xuoâi chaûy veà bieån caû Nhöùt thöøa.

*THIÊN THAI TÔNG ĐỜI NHÀ TÙY (589-618)

* Teân Toâng: Vì Ngaøi Trí Khaûi ôû nuùi Thieân Thai, neân coù teân laø “Thieân Thai Toâng”; Toâng naøy y cöù vaøo Kinh Phaùp Hoa, neân cuõng coù teân laø “Phaùp Hoa Toâng”.

* Giaùo Nghóa: Giaùo nghóa yeáu öôùc cuûa Toâng naøy laø “NHAÁT TAÂM TAM QUAÙN”. Nghóa laø, trong moät taâm nieäm cuûa con ngöôøi, coù ñaày ñuû caû “KHOÂNG QUAÙN”, “TRUNG QUAÙN vaø “GIAÛ QUAÙN”.

* Giaùo Phaùn: Toâng naøy ñem giaùo lyù kinh ñieån, trong moät ñôøi thuyeát phaùp cuûa Phaät chia laøm 5 thôøi vaø 8 giaùo, neân goïi laø “NGUÕ thôøi BAÙT giaùo”:

Ngũ Thời

(1) Thôøi Hoa Nghieâm (Kinh Hoa Nghieâm)

(2) Thôøi A Haøm (Kinh Töù A Haøm)

(3)Thôøi Phöông Ñaúng (Kinh Duy Ma, Töø Ích, Laêng Giaø ..v..v..)

(4) Thôøi Baùt Nhaõ (Caùc boä Kinh Baùt Nhaõ)

(5) Thôøi Phaùp Hoa vaø Nieát Baøn (Kinh Phaùp Hoa, Nieát Baøn)

Tám Giáo Truyền Thừa

Toâng naøy, Ngaøi Tueä Vaên laø Sô Toå, roài ñeán Ngaøi Tueä Tö (Nam Nhaïc), Trí Khaûi daàn daàn truyeàn tôùi Ngaøi Thanh Tuûng moân ñeä cuûa Thanh Tuûng sau laïi chia laøm hai phaùi laø “Sôn Gia” vaø “Sôn Ngoaïi” theo nhö bieåu ñoà treân.

Söï truyeàn thöøa, tuy laáy Ngaøi Tueä Vaên laøm Sô Toå, nhöng ngöôøi saùng laäp ra Toâng naøy laø Trí Khaûi (Trí Giaû Ñaïi Sö). Ngaøi laø moät baäc hoïc töôïng ñoäc nhaát ñôøi Tuyø ñaõ ñem giaùo lyù cuûa Ñöùc Phaät phaùn thích laøm “NGUÕ THÔØI BAÙT GIAÙO”, nhö bieåu ñoà treân, ñeå thaønh laäp “Toâng Thieân Thai”. Loái phaùn giaùo ñoù laø moät theá heä trieát hoïc toái cao cuûa Phaät Giaùo.

* TIỂU SỬ CHƯ TỔ SÁNG LẬP TÔNG THIÊN THAI

1. Ngài Tuệ Văn

Ngaøi ngöôøi thôøi Baéc Teà, queâ quaùn vaø sanh nieân khoâng töôøng. Sau khi xuaát gia, nhaân khi ñoïc boä “Ñaïi Trí Ñoä Luaän” tôùi quyeån thöù 27 ngoä ñöôïc caùi dieäu chæ cuûa “Nhaát Taâm Tam Trí”. Nghóa laø trong moät taâm nieäm coù ñuû caû “Ñaïo Chuûng Trí”, “Nhaát Thieát Trí” vaø “Nhaát Thieát Chuûng Trí”; laïi nhaân khi ñoïc tôùi phaåm Töù Ñeá cuûa “Trung Luaän” chôït ngoä ñöôïc lyù “Nhaát Taâm Tam Quaùn”. Sau Ngaøi ñem dieäu lyù “Nhaát Taâm Tam Quaùn” ñoù truyeàn cho hoïc troø laø Tueä Tö, Tueä Tö laïi truyeàn cho Trí Khaûi, neân tö töôûng ñoù trôû thaønh tö töôûng then choát cuûa Thieân Thai Toân.

2. Ngài Tuệ Tư (515-577)

Ngaøi ngöôøi tænh Haø Nam, 15 tuoåi ñi xuaát gia, chuyeân ñoïc tuïng Kinh Phaùp Hoa, tôùi 20 tuoåi gaëp Ngaøi Tueä Vaên ôû Baéc Teà, lieàn ngoä ñöôïc dieäu lyù Kinh Phaùp Hoa, sau laïi ñi kinh lòch caùc chaâu, hoïc ñaïo tham vaán, naêm Vónh Thaùnh thöù 13 (554) ñôøi Löông Nguyeân Ñeá, Ngaøi vaøo nuùi Ñaïi Toâ ôû Quaûng Chaâu (tænh Haø Nam), sau ñoù laïi tôùi nuùi Nam Nhaïc (tænh Haø Nam), Ngaøi truï trì ôû nuùi naøy trong khoaûng 10 naêm, chuyeân veà vieäc tu trì hoaèng hoaù, tôùi nieân hieäu Ñaïi Kieán naêm thöù 9 (577) thì maát, thoï 63 tuoåi.

Ñöông thôøi, ñôøi toân xöng Ngaøi laø Nam Nhaïc Thieàn Sö. Moân ñeä cuûa Ngaøi coù raát ñoâng, nhöng trong ñoù coù Trí Khaûi laø ngöôøi xuaát chuùng sau laäp ra Thieân Thai Toâng. Trong ñoù tröôùc taùc cuûa Ngaøi goàm coù:

1) “Ñaïi Thöøa Chæ Quaùn Phaùp Moân” 4 quyeån,

2) “Phaùp Hoa Kinh An Laïc Haïnh Nghóa” 1 quyeån,

3) “Voâ Traùnh Tam Muoäi Phaùp Moân” 2 quyeån,

4) “Tuyø Töï YÙ Tam Muoäi” 1 quyeån vaø

5) “Laäp Nguyeän Vaên ..v..v..

ñeàu laø nhöõng tröôùc thuaät neâu roõ yù chí huyeàn dieäu cuûa Kinh Phaùp Hoa.

3. Ngaøi Trí Khaûi (538 – 597):

Ngaøi ngöôøi Kinh Chaâu, tænh Hoà Baéc, sanh naêm Ñaïi Ñoàng thöù 4 (538) ñôøi nhaø Löông, 18 tuoåi ñi xuaát gia, tôùi nuùi Ñaïi Toâ ôû Quaûng Chaâu tænh Haø Nam, theo Ngaøi Tueä Tö hoïc phaùp moân Phaùp Hoa, ngoä trieät ñöôïc pheùp “Phaùp Hoa Tam Muoäi”, ñöôïc Thaày truyeàn cho lyù “Nhaát Taâm Tam Quaùn”, roài veà truï trì taïi Chuøa Ngoaõ Quan ôû Kim Laêng (Kieán Khang), giaûng kinh “Phaùp Hoa” ñeàu ñöôïc caùc baäc danh Taêng ñöông thôøi thaùn phuïc. Ngaøi ôû Chuøa naøy 8 naêm, roài laïi rôøi veà nuùi Thieân Thai (tænh Trieát Giang), neân coù teân laø “Thieân Thai Ñaïi Sö”. ÔÛ nuùi naøy taát caû 9 naêm nghieân cöùu giaûng thuyeát, vì nhaän lôøi thænh cuûa vua nhaø Traàn (583), neân Ngaøi trôû veà Kim Laêng, giaûng kinh “Phaùp Hoa Vaên Cuù” taïi Chuøa Quaûng Traïch.

Tôùi ñôøi Nhaø Tuøy, Thaùi Töû Taán Vöông Quaûng (Daïng Ñeá) thænh Ngaøi tôùi cung ñieän ñeå thuï giôùi Boà Taùt cho Thaùi Töû, naêm Khai Hoaøng thöù 11 (591), vaø taëng Ngaøi teân hieäu “Trí Giaû Ñaïi Sö”. Sau ñoù Ngaøi trôû veà coá höông ôû Kinh Chaâu, kieán thieát Chuøa Ngoïc Tuyeàn, giaûng kinh “Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa” vaø “Ma Ha Chæ Quaùn”. Tôùi naêm Khai Hoaøng thöù 17 (597), laïi trôû veà nuùi Thieân Thai, vaø tòch vaøo naêm ñoù, thoï 60 tuoåi.

Veà tröôùc taùc cuûa Ngaøi coù nhöõng boä chuû yeáu nhö sau:

1) “Phaùp Hoa Vaên Cuù” 20 quyeån,

2) “ Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa” 20 quyeån,

3) “Ma Ha Chæ Quaùn” 20 quyeån,

Goïi laø “TAM ÑAÏI BOÄ”

4) “Quaùn AÂm Huyeàn Nghóa 2 quyeån,

5) “Quaùn AÂm Nghóa Sôù” 2 quyeån,

6) “Kim Quang Minh Huyeàn Nghóa” 2 quyeån,

7) “Kim Quang Minh Vaên Cuù” 2 quyeån,

8) “Quaùn Kinh Sôù” 1 quyeån,

goïi laø “NGUÕ TIEÅU BOÄ”.

Ngoaøi ra coøn nhieàu tröôùc taùc khaùc. Ñeä töû coù raát ñoâng, nhöng Quaùn Ñính (Chöông An Ñaïi Sö) laø ngöôøi xuaát saéc hôn vaø raát coù coâng trong söï ghi cheùp veà nhöõng lôøi Ngaøi giaûng daïy.

4. Ngaøi Quaùn Ñính (561 – 632):

Ngaøi ngöôøi huyeän Hoaøi Laâm, tænh Trieát Giang, leân 7 tuoåi ñaàu Phaät xuaát gia, thôø Ngaøi Tueä Chöûng laøm Thaày, 20 tuoåi thuï giôùi Cuï Tuùc. Sau khi Thaày maát, Ngaøi tôùi nuùi Thieân Thai, theo Ngaøi Trí Giaû Ñaïi Sö tham hoïc. Ba ÑAÏI BOÄ cuûa Trí Giaû Ñaïi Sö laø do buùt kyù cuûa Ngaøi maø thaønh.

Sau khi Trí Giaû Ñaïi Sö maát, Ngaøi keá nghieäp Thaày, ôû nuùi Thieân Thai ñeå tuyeân döông chaùnh giaùo. Tôùi naêm Chinh Quaùn thöù 6 (632) thì tòch.

Veà tröôùc taùc cuûa Ngaøi coù:

1. “Quaùn Taâm Luaät Sôù” 5 quyeån,

2. “Thieân Thai Baùt Giaùo Ñaïi YÙ” 1 quyeån,

3. “Quoác Thanh Baùch Luïc” 4 quyeån ..v..v..

* THIÊN THAI TÔNG ĐỜI NHÀ ĐƯỜNG (618-907)

Trí Giaû Ñaïi Sö ñôøi Tuyø, Ngaøi saùng laäp ra Toâng Thieân Thai, roài truyeàn cho ñeä töû laø Chöông An Ñaïi Sö (Quaùn Ñính), Toâng naøy raát ñöôïc saùng laïng ôû ñôøi Tuyø, nhöng tôùi ñôøi Ñöôøng, vì khoâng coù nhaân taøi xuaát hieän, neân keùm söï phaùt trieån, tuy cuõng coù caùc Ngaøi Trí Uy, Tueä Uy, Huyeàn Laõng laø ngöôøi keá thöøa, nhöng chæ laø duy trì caùi maïng maïch cuûa Toân heä, khoâng theå saùnh kòp vôùi caùc Toâng  khaùc. Maõi tôùi khoaûng vua Huyeàn Toân, môùi coù ñeä töû cuûa Huyeàn Laõng laø Kinh Kheâ Traïm Nhieân (Dieäu Laïc Ñaïi Sö) xuaát hieän, neân aùnh saùng huy hoaøng cuûa Thieân Thai Toâng laïi ñöôïc taùi hieän.

* Ngaøi Kinh Kheâ Traïm Nhieân (711 – 782):

Phoå thoâng goïi laø “Dieäu Laïc Ñaïi Sö”, Ngaøi ngöôøi Thöôïng Chaâu, tænh Giang Toâ, xuaát thaân ôû gia ñình nho hoïc, naêm Caûnh Vaân thöù 2 (711) ñôøi Dueä Toân theo Ngaøi Huyeàn Laõng ñaàu Phaät xuaát gia, hôn 20 naêm chuyeân veà Thieân Thai Hoïc. Neân Ngaøi phaùt huy ñöôïc nhieàu aùo nghóa cuûa Thieân Thai Toâng.

Thanh theá cuûa Ngaøi cuõng ngang vôùi Thanh Löông Ñaïi Sö (Tröøng Quaùn) cuûa Hoa Nghieâm Toâng vaø Thieàn Toâng ôû thôøi Thònh Ñöôøng.

Veà giaùo nghóa cuûa Ngaøi chòu aûnh höôûng cuûa Hoa Nghieâm Toâng neân bao haøm tö töôûng dung hôïp caùc Toâng. Tôùi naêm Kieán Trung thöù 3 (782) ñôøi Ñöùc Toân, thì Ngaøi maát, thoï 72 tuoåi.

Tröôùc taùc cuûa Ngaøi goàm coù:

1) “Phaùp Hoa Kinh Huyeàn Nghóa Tieâm” 10 quyeån,

2) “Phaùp Hoa Kinh Vaên Cuù Kyù” 10 quyeån,

3) “Chæ Quaùn Söu Yeáu Kyù” 10 quyeån,

4) “Nieát Baøn Kinh Sôù”

5) “Duy Ma Kinh Sôù”.

Moân ñeä cuûa Ngaøi goàm coù 39 ngöôøi, nhöõng ngöôøi xuaát saéc thì coù caùc Ngaøi Ñaïo Thuyù, Phaû Moân, Nguyeân Haïo, Haønh Maõn ..v..v.. Töïu trung Ñaïo Thuyù vaø Haønh Maõn laõnh ñöôïc aùo nghóa cuûa Thieân Thai Toâng, vaø ñem truyeàn cho Ngaøi Toái Tröøng (Nhaät Baûn). Tuy vaäy, veà Toâng naøy cuõng khoâng ñöôïc thònh ñaït baèng tröôùc, vì gaëp phaûi naïn “Voõ Toân Pheá Phaät”.

* THIEÂN THAI TOÂNG ÑÔØI NHAØ TOÁNG (960 – 1279 TL)

Thieân Thai Toâng ñaõ ñöôïc phuïc höng töø thôøi “Nguõ Ñaïi”. Laø nhôø söï ngoaïi hoä cuûa Ngoâ Vieät Vöông, laïi coù Ngaøi Nghóa Tòch taän löïc tuyeân döông. Tieáp ñeán moân ñeä cuûa Ngaøi Nghóa Tòch laø Nghóa Thoâng (927 – 988), moân ñeä cuûa Nghóa Thoâng laø Töø Vaân Tuaân Thöùc (963 – 1032), vaø Töù Minh Trí Leã (960 – 1028) xuaát hieän. Ngoaøi ra, baïn ñoàng hoïc cuûa Ngaøi Nghóa Tòch laø Chí Nhaân, ñeä töû cuûa Chí Nhaân laø Ngoä AÂn, roài ñeán Nguyeân Thanh, Trí Vieân (976 – 1022) keá thöøa, ñeàu laø nhöõng nhaân vaät ñaïi bieåu phuïc höng Toâng Thieân Thai ôû ñôøi Toáng. Nhöng Toâng Thieân Thai ñôøi Toáng laïi chia ra 2 phaùi laø “Sôn Gia” vaø “Sôn Ngoaïi” cuøng tranh bieän laãn nhau veà giaùo nghóa.

Ngaøi Trí Leã vaø Tuaân Thöùc laø nhaân vaät ñaïi bieåu cho “Sôn Gia Phaùi”; Ngaøi Ngoä AÂn vaø Trí Vieân laø ñaïi bieåu cho “Sôn Ngoaïi Phaùi”. Vì hai phaùi naøy tranh bieän laãn nhau, neân ñoâi beân ñeàu phaùt huy ñöôïc nhieàu aùo nghóa cuûa Thieân Thai Hoïc, laøm cho Toâng Thieân Thai ñöôïc phaùt trieån maïnh. Trong hai phaùi, thì “Sôn Gia Phaùi” laø heä thoáng chính truyeàn cuûa Thieân Thai, neân phaùt trieån maïnh meõ hôn, coøn “Sôn Ngoaïi Phaùi” veà sau bò khinh thò, neân khoâng ñöôïc phaùt trieån.

Heä thoáng Ngaøi Trí Leã sau laïi coù Trí Baøn xuaát hieän, soaïn ra boä “Phaät Toå Thoáng Kyû” laø boä saùch raát coù giaù trò veà söû hoïc cuûa Phaät Giaùo.

* THIEÂN THAI TOÂNG ÑÔØI NHAØ NGUYEÂN (1279 – 1367 TL)

Ngoaøi Thieàn Toâng ra, cuõng coù ít nhieàu nhaân vaät cuûa caùc Toâng khaùc xuaát hieän. Nhö Ngaøi Ngoïc Cöông Moâng Nhuaän (1224 – 1275) thì tröôùc taùc boä “Töù Giaùo Nghi Taäp Chuù” ñeå truyeàn veà Thieân Thai Toâng.

* THIEÂN THAI TOÂNG ÑÔØI NHAØ MINH (1368 – 1661 TL)

ÔÛ thôøi nhaø Minh cuõng coù nhieàu danh Taêng xuaát hieän, neân Phaät Giaùo cuõng raát ñöôïc phaùt trieån. Caùc nhaân vaät quan troïng ñaïi bieåu cho Phaät Giaùo ñôøi nhaø Minh ñeàu xuaát hieän ôû cuoái ñôøi ñoù. Nhö caùc Ngaøi Vaân Theâ Chaâu Hoaèng (1535 – 1615), Töû Baùch Chaân Khaû (1543 – 1603), Haùm Sôn Ñöùc Thanh (1546 – 1623) vaø Ngaãu Ích Trí Huùc (1599 – 1655) ..v..v.. coù theå noùi 4 Ngaøi keå treân laø 4 Ñaïi Sö ñaïi bieåu cho Phaät Giaùo ñôøi nhaø Minh.

* HAÙM SÔN ÑÖÙC THANH (1546 – 1623)

Tröôùc taùc “Phaùp Hoa Kinh Thoâng Nghóa” 7 quyeån

vaø raát nhieàu caùc tröôùc taùc khaùc.

* NGAÃU ÍCH TRÍ HUÙC (1599 – 1655)

Ngaøi cuõng nhö Ngaøi Vaân Theâ laø hai ngoâi sao saùng cuûa Phaät Giaùo ñôøi nhaø Minh. Ngaøi ngöôøi Toâ Chaâu tænh Trieát Giang, luùc nhoû nghieân cöùu veà Nho hoïc, nhaân khi ñöôïc ñoïc taäp “Truùc Song Tuyø Buùt” vaø “Töï Tri Luïc” cuûa Ngaøi Vaân Theâ, lieàn phaùt taâm xuaát gia, nghieân cöùu veà giaùo duïc Thieân Thai, neân Ngaøi thuoäc veà heä thoáng Thieân Thai. Ngaøi phuïc höng giaùo duïc cuûa Ngaøi Töù Minh Trí Leã.

Tröôùc taùc cuûa Ngaøi goàm coù:

* “Giaùo Quaùn Cöông Yeáu” 1 quyeån,

*  “Ñaïi Thöøa Chæ Quaùn Thích Yeáu” 4 quyeån,

*  “Phaùp Hoa Hoäi Nghóa” 16 quyeån,

ñeå truyeàn baù veà tö töôûng Thieân Thai vaø raát nhieàu caùc tröôùc taùc khaùc.

* Phaät Giaùo töø Trung Quoác ñöôïc truyeàn vaøo Trieàu Tieân töø thôøi ñaïi Tam Quoác (372 – 668), töùc laø 3 nöôùc Cao Caâu Ly, Baùch Teá vaø Taân La. Thôøi kyø Phaät Giaùo ngöøng phaùt trieån (1393 – 1494), caùc oâng vua döïng nöôùc ôû Trieàu Tieân, nhö vua Phaùp Höng döïng nöôùc Taân La, Thaùi Toå döïng nöôùc Cao Ly, vua naøo cuõng tin suøng Phaät Giaùo. Vua Thaùi Toå Lyù Thaønh Queá, döïng nöôùc Trieàu Tieân cuõng laø oâng vua toân suøng ñaïo Phaät. Ñoái vôùi Thieàn Taêng cuûa Taøo Kheâ Toâng, vua thöôøng ban cho Ngaøi Voâ Hoïc Tu Sieâu chöùc “Vöông Sö”, ñoái vôùi Thieân Thai Toâng, vua ban cho Ngaøi Toå Khöu chöùc “Quoác Sö”, vaø saéc vieát kinh Phaùp Hoa baèng chöõ vaøng ñeå truy tieán cho vöông thaát Cao Ly, truøng tu coå thaùp Chuøa Haûi AÁn vaø an vò boä Ñaïi Taïng Kinh trong ñoù ñeå caàu quoác thaùi daân an ./.

A. VỊ TRÍ KINH PHÁP HOA

* Theo söï phaùn giaùo cuûa Ngaøi Thieân Thai vaø Caùt Taïng (Thieân Thai Toâng vaø Tam Luaän Toâng) coù 5 thôøi kyø thuyeát phaùp cuûa Phaät laø: HOA NGHIEÂM, A HAØM, PHÖÔNG ÑAÚNG, BAÙT NHAÕ vaø PHAÙP HOA – NIEÁT BAØN. Trong ñoù laïi chia ra 3 giai ñoaïn CHUYEÅN PHAÙP LUAÂN (Tam Phaùp Luaân) laø:

1. Căn Bản Pháp Luân

Kinh Hoa Nghieâm, khi Phaät noùi kinh naøy chæ moät soá raát ít ngöôøi hieåu, neân Ngaøi môùi tuyø phöông tieän noùi ra ba thöøa ñoù laø:

* Thanh Vaên Thöøa,

* Duyeân Giaùc Thöøa vaø

* Boà Taùt Thöøa.

2. Chi Mạt Pháp Luân

Tröôùc heát laø thôøi A Haøm, nhöng vì haøng Thanh Vaên thieân chaáp kinh naøy neân Phaät laïi noùi hai thôøi giaùo keá tieáp laø Phöông Ñaúng vaø Baùt Nhaõ ñeå ñöa leân Ñaïi Thöøa. Nhöng Ñaïi Thöøa naøy chöa roát raùo, vì môùi chæ thoï kyù cho haøng Boà Taùt thaønh Phaät, chöa thoï kyù cho Thanh Vaên. Do ñoù giaùo phaùp ôû thôøi kyø naøy vaãn coøn laø CHI MAÏT (caønh ngoïn).

Ñeán giai ñoaïn thöù ba:

3. Nhiếp Mạt Quy Bổn Pháp Luân

Môùi laø PHAÙP LUAÂN roát raùo cuûa Phaät, ñoù laø thôøi Phaùp Hoa goàm heát nhöõng CHI MAÏT veà phaùp CAÊN BAÛN. Môû ñaàu laø Hoa Nghieâm, keát thuùc laø Phaùp Hoa, ñaáy laø THUYÛ CHUNG cuûa moät thôøi giaùo hoaù mang cuøng moät yù nghóa nhöng hai phöông phaùp giaûng noùi khaùc nhau:

* Hoa Nghieâm thì noùi thaúng neân chæ coù moät soá Boà Taùt giaùc ngoä ñöôïc maø thoâi.

* Coøn Phaùp Hoa thì duøng nhieàu caùch noùi ñeå ñöa ngöôøi ñeán giaùc ngoä, tuyø caên cô chuùng sanh, Phaät ñaõ noùi nhöõng kinh khaùc, cho ñeán Phaùp Hoa thì Phaät goàm taát caû giaùo lyù 45 naêm ñaõ noùi.

Vì taùnh caùch quan troïng ñoù cuûa kinh naøy maø Ngaøi Trí Khaûi ñaõ caên cöù ñeå laäp ra Thieân Thai Toâng raát thònh haønh.

* Kinh Phaùp Hoa giöõa caùc Kinh Ñaïi Thöøa.

Tinh thaàn cuûa Ñaïi Thöøa giaùo laáy Boà Taùt haïnh laøm cao ñieåm. Trong Boà Taùt haïnh thì Kinh Phaùp Hoa laø kinh tieâu bieåu, laø kinh  ñuùc keát, toùm thaâu tinh thaàn thuyeát giaùo cuûa Ñöùc Phaät trong 49 naêm ôû coõi Ta Baø.

Kinh Phaùp Hoa dieãn taû moät chaân lyù linh ñoäng qua caùc haïnh cuûa caùc vò Boà Taùt. Ñöùc Phaät nhìn taát caû chuùng sanh ñeàu coù Phaät  taùnh, vaø vì taát caû chuùng sanh ñeàu coù Phaät taùnh cho neân taát caû caùc vieäc laøm THIEÄN duø laø moät vieäc thieän raát nhoû cuõng ñeàu ñöa ñeán Phaät quaû, nhö Kinh Phaùp Hoa coù ñoaïn noùi:

“Nhöôïc nhôn taùn loaïn taâm,

Nhaäp ö thaùp mieáu trung,

Nhöùt xöng Nam – moâ Phaät,

Giai dó thaønh Phaät ñaïo.

+ Nghóa laø:

“Hoaëc ngöôøi taâm taùn loaïn,

Ñi vaøo trong thaùp Phaät,

Nieäm moät laàn Moâ Phaät,

Ñeàu ñaõ thaønh Phaät ñaïo.

+ Hoaëc:

“Naõi chí ñoàng töû hyù,

Tuï sa vi Phaät thaùp,

Giai dó thaønh Phaät ñaïo.

(“Cho ñeán treû con chôi ñuøa,

Nhoùm caùt laøm thaùp Phaät,

Ñeàu ñaõ thaønh Phaät ñaïo”).

Ñoù laø nhöõng ñieàu maø caùc thôøi giaùo tröôùc Ngaøi chöa noùi, ñôïi ñeán khi noùi Kinh Phaùp Hoa, Ñöùc Phaät môùi ñeà caäp ñeán, bôûi leõ nhöõng vieäc THIEÄN duø raát nhoû cuõng xuaát phaùt töø Phaät taùnh. Neáu nhö khoâng coù Phaät taùnh thì khoâng theå coù caùc vieäc thieän, duø laø vieäc thieän ñoù trong taùn loaïn taâm, vieäc thieän ñoù cuõng ñöa ñeán keát quaû thaønh Phaät.

Nhöõng naêm ñaàu tieân, Ñöùc Phaät thuyeát giaùo vôùi giaùo lyù caên baûn, Ngaøi muoán ñöa taát caû chuùng sanh ñeán Phaät quaû, nhöng khoâng theå ñöa ñöôïc – nhö trong Kinh Hoa Nghieâm – neân Ñöùc Phaät phaân chia giaùo lyù cuûa Ngaøi laïi maø thuyeát ra Tam thöøa. Trong khi Ngaøi thuyeát Tam thöøa, moãi thöøa ñeàu coù NHAÂN rieâng, QUAÛ  rieâng, HAÏNH rieâng. Thanh Vaên thì tu Thanh Vaên thöøa, Duyeân Giaùc thì  tu Duyeân Giaùc thöøa, Boà Taùt thì tu Boà Taùt thöøa. NHAÂN cuûa thöøa naøo thì  chöùng QUAÛ cuûa thöøa aáy, moãi thöøa ñeàu rieâng bieät khoâng töông quan vôùi nhau. Ngay nhö kinh Baùt Nhaõ, Hoa Nghieâm, Ñöùc Phaät cuõng thoï kyù cho haøng ñeä töû thaønh Phaät. Nhöng Baùt Nhaõ, Hoa Nghieâm; Ngaøi chæ thoï kyù cho Boà Taùt ; nhö vaäy laø Boà Taùt rieâng, Thanh Vaên rieâng, Nhò thöøa rieâng, Tam thöøa rieâng.

Ñôïi ñeán hoäi Phaùp Hoa, Phaät môùi môû thoï kyù cho haøng Thanh Vaên vaø ñöa veà Nhaát thöøa Phaät quaû.

Ñöùc Phaät daïy raèng, taát caû caùc phaùp moân Ngaøi daïy töø tröôùc nhö Thanh Vaên thöøa, Duyeân Giaùc thöøa …… ñeàu laø PHÖÔNG TIEÄN ñeå ñöa ñeán Nhaát thöøa (Phaät quaû). Phöông tieän khoâng coù nghóa laø caùi ñoù khoâng coù giaù trò, maø giaù trò ñoù chæ treân böôùc ñöôøng daãn daét ñeå ñöa ñeán Nhaát thöøa Phaät quaû, vaø chính ñoù môùi laø muïc ñích cöùu caùnh, laø tinh thaàn cuûa kinh, laø hoaøi baûo cuûa Phaät vaäy.

Ñöùc Phaät Thích Ca ñaûn sanh taïi vöôøn Laâm Tyø Ni, Thaønh ñaïo nôi coäi Boà Ñeà vaø traûi qua 45 naêm giaùo hoaù roài thò tòch taïi röøng Sa – La song thoï. Ñöùc Phaät ñoù laø Ñöùc Phaät Hoaù Thaân. Vì muoán ñem giaùo phaùp huyeàn vi daïy cho chuùng sanh neân Ngaøi môùi thò hieän ra ñôøi. Hoaù thaân thò hieän ñoù laø phöông tieän, maø nhöõng gì Ngaøi daïy tröôùc hoäi Phaùp Hoa cuõng laø phöông tieän. Chæ coù PHAÙP THAÂN vaø phaùp NHAÁT THÖØA Phaät daïy trong hoäi Phaùp Hoa môùi laø chaân thaät. Chính ñieàu ñoù ngaøy hoâm nay trong hoäi Phaùp Hoa Ñöùc Phaät môùi dieãn noùi roõ raøng.

Theo Ngaøi Thieân Thai Trí Giaû, Kinh Phaùp Hoa chia ra laøm hai phaàn:

1. KHAI QUYEÀN HIEÅN THAÄT (Nhaèm noùi ñeán THAÄT GIAÙO, maø  Thaät giaùo cao nhaát laø NHAÁT THÖØA ñaïo, nöông laáy Nhaát thöøa ñaïo laøm DIEÄU NHAÂN ñeå chöùng ñaéc DIEÄU QUAÛ).

2. KHAI CAÄN HIEÅN VIEÃN (Nhaèm noùi ñeán THAÄT THAÂN, töùc laø PHAÙP THAÂN VOÂ TRUÏ cuûa Phaät, maø Phaùp thaân voâ truï laø cuøng toät cuûa dieäu quaû).

Ñoù laø hai phaàn chính trong Kinh Phaùp Hoa.

Noùi toùm laïi, vì hai yù nghóa ñoù neân Kinh Phaùp Hoa laø kinh tieâu bieåu, kinh ñuùc keát giaùo lyù cuûa Phaät trong 49 naêm thuyeát phaùp ñoä sanh.

Vaø cuõng theo Ngaøi Thieân Thai Trí Giaû, Ngaøi chia giaùo lyù cuûa Phaät ra laøm 5 thôøi:

1. HOA NGHIEÂM: Cuõng goïi laø thôøi “Nhaät xuaát tieân chieáu cao sôn” (maët trôøi vöøa môùi leân tröôùc heát chieáu vaøo nuùi cao).

2. A HAØM: Cuõng goïi laø thôøi “Nhaät thaêng chuyeån chieáu haéc sôn” (maët trôøi caøng leân cao caøng chieáu xuoáng nuùi thaáp).

3. PHÖÔNG ÑAÚNG: Cuõng goïi laø thôøi “Nhaät thaêng chuyeån chieáu cao nguyeân” (maët trôøi caøng leân cao caøng chieáu xuoáng choã thaáp).

4. BAÙT NHAÕ: Cuõng goïi laø thôøi “Nhaät thaêng phoå chieáu ñaïi ñòa” (Maët trôøi caøng leân cao nöõa thì chieáu khaép caû trôøi ñaát).

5. PHAÙP HOA NIEÁT BAØN: Cuõng goïi laø thôøi “Nhaät moät hoaøn chieáu cao sôn” (Maët trôøi khi laën cuõng nhö maët trôøi khi moïc noù trôû laïi chieáu nuùi cao).

Noùi “Nhaät xuaát tieân chieáu ……”, “Nhaät moät hoaøn chieáu ……” ñoù laø ví giaùo phaùp Phaät nhö maët trôøi. Giaùo phaùp Phaät khi noùi ra laàn ñaàu tieân ví nhö maët trôøi moïc. Giaùo phaùp Phaät noùi laàn ñaàu tieân ñoù laø Kinh Hoa Nghieâm, Phaät noùi kinh Hoa Nghieâm ví nhö ñænh nuùi cao, chæ coù haøng thöôïng caên thöôïng trí Boà Taùt, ñaïi Boà Taùt môùi thaáu hieåu, coøn taát caû nhö caâm nhö ñieác, cho neân Ñöùc Phaät phöông tieän noùi Tam thöøa nhö A Haøm. Thôøi naøy ví nhö aùnh maët trôøi chuyeån chieáu xuoáng nuùi thaáp – Haéc sôn – haøng haï caên môùi laõnh hoäi ñöôïc.

Ñeán thôøi thöù ba laø thôøi Phöông Ñaúng.

Phöông Ñaúng coù 2 nghóa:

1. Chæ rieâng cho thôøi giaùo thöù ba naøy nhö caùc kinh:

Laêng Nghieâm, Laêng Giaø, Tö Ích, Duy Ma …… tröø hai thôøi tröôùc ñoù laø thôøi Hoa Nghieâm, A Haøm vaø hai thôøi sau laø thôøi Baùt Nhaõ, Phaùp Hoa Nieát Baøn.

2. Bao truøm caû 4 thôøi giaùo tröø thôøi A Haøm.

Thôøi A Haøm PHAÙ NGAÕ nhöng coøn PHAÙP CHAÁP, qua thôøi Phöông Ñaúng tröø heát caû ngaõ vaø phaùp chaáp. Ñeán thôøi Baùt Nhaõ ñi veà tinh thaàn cao nhaát phaù tröø luoân caû Höõu sôû ñaéc (voâ ngaõ khaû ñaéc, voâ phaùp khaû ñaéc) nhö “Nhaät thaêng phoå chieáu Ñaïi ñòa” (Maët trôøi cao khaép chieáu maët ñaát).

Tuy nhieân, coøn coù ñieåm maø thôøi Baùt Nhaõ chöa noùi ñeán ñoù laø chöa thaät söï thoï kyù cho taát caû chuùng sanh ñeàu thaønh Phaät, maëc duø veà LYÙ cuõng ñaõ coù noùi “Taát caû chuùng sanh ñeàu coù Phaät taùnh, taát caû chuùng sanh ñeàu thaønh Phaät”. Ñeán thôøi Phaùp Hoa, Ñöùc Phaät môùi ñöa taát caû veà Nhaát thöøa Phaät quaû. Bôûi cho duø Thanh Vaên, Duyeân Giaùc …… vaø taát caû caùc vieäc THIEÄN, duø laø vieäc thieän nhoû nhö nhoùm caùt laøm thaùp Phaät, khoâng phaân bieät höõu sôû ñaéc, voâ sôû ñaéc …… cuõng ñeàu ñöa ñeán Phaät quaû. Cho neân thôøi Phaùp Hoa bao haøm heát tinh thaàn chaân lyù, vaø hoaøi baûo cuûa Phaät ra ñôøi thuyeát phaùp ñoä sanh, neân goïi laø “Nhaät moät hoaøn chieáu cao sôn”.

Khi “Nhaät xuaát tieân chieáu cao sôn” cuõng chieáu treân moïi caên cô. Khi “Nhaät moät hoaøn chieáu ……” cuõng chieáu treân moïi caên cô.

Nhö vaäy neân bieát, thôøi Hoa Nghieâm vaø thôøi Phaùp Hoa Nieát Baøn ñeàu cuøng laø moät chaân lyù toái thöôïng y nhö nhau, nhöng trong thôøi Hoa Nghieâm Ñöùc Phaät noùi thaúng chaân lyù toái thöôïng maø chöa coù phöông tieän. Khi noùi thaúng nhö vaäy chuùng sanh khoâng hieåu, Ñöùc Phaät môùi phöông tieän noùi Tam thöøa, sau ñoù Ngaøi noùi laïi chaân lyù toái thöôïng ñeå ñöa taát caû phöông tieän trôû veà giaùo lyù tuyeät ñoái. Nhö vaäy chaân lyù ñöôïc noùi trong Hoa Nghieâm vaø chaân lyù ñöôïc noùi trong Phaùp Hoa Nieát Baøn laø moät, nhöng Hoa Nghieâm thì noùi thaúng, tröïc chæ chôn taâm, coøn Phaùp Hoa thì phaûi traûi qua caùc thôøi phöông tieän daét daãn, ñeán luùc thaáy caên cô vaø trình ñoä cuûa chuùng sanh ñaõ thuaàn thuïc, Ñöùc Phaät nôùi noùi Phaùp Hoa, ñoù laø giaùo lyù cao toät, ñöa chuùng sanh veà Nhaát thöøa Phaät quaû.

Treân ñaây laø theo loái phaùn giaùo cuûa Ngaøi Thieân Thai, Ngaøi laø Toå sö cuûa Toâng Thieân Thai vaø ñaõ chuù thích Kinh Phaùp Hoa vaø duøng kinh naøy laäp Toâng. Söï chuù thích aáy cuõng aûnh höôûng ñeán Ngaøi Nhaät Lieân vaø Ngaøi Nhaät Lieân cuõng caên cöù vaøo phaàn chuù thích ñoù maø laäp ra Toâng Nhaät Lieân ôû Nhaät Baûn.

Vaø cuõng neân bieát, trong lòch söû ñaõ coù ba Toâng phaùi ñaët kinh naøy cao nhaát: (1) Toâng Thieân Thai (2) Toâng Nhaät Lieân. Caû hai Toâng naøy ñeàu laáy Kinh Phaùp Hoa laøm caên baûn vaø (3) Toâng Tam Luaän, Toå sö laø Ngaøi Caùt Taïng, cuõng ñaët Kinh Phaùp Hoa vaøo vò trí cao nhaát. Theo Ngaøi Caùt Taïng, Ngaøi chia giaùo phaùp ra laøm ba phaùp luaân:

1) CAÊN BAÛN PHAÙP LUAÂN, thôøi Hoa Nghieâm.

2) CHI MAÏT PHAÙP LUAÂN, thôøi A Haøm, Phöông Ñaúng, Baùt Nhaõ.

3) NHIEÁP MAÏT QUY BOÅN PHAÙP LUAÂN, thôøi Phaùp Hoa Nieát Baøn.

Thôøi Hoa Nghieâm, theo Ngaøi Caùt Taïng goïi laø Caên Baûn phaùp luaân. Thôøi giaùo naøy Ñöùc Phaät noùi ra maø chuùng sanh khoâng ngoä ñöôïc neân Ngaøi phöông tieän noùi ba thöøa. Nhöõng thôøi naøy laø phöông tieän cuûa caên baûn neân goïi laø Chi maït phaùp luaân. Maëc duø Baùt Nhaõ laø kinh raát cao nhöng Baùt Nhaõ cuõng chöa quy taát caû chuùng sanh ñeàu thaønh Phaät, neân Baùt Nhaõ cuõng coøn laø Chi maït phaùp luaân. Ñeán thôøi Phaùp Hoa Nieát Baøn goïi laø Nhieáp maït quy Boån …… - trôû veà goác – ñöa phöông tieän veà cöùu caùnh, ñöa ngoïn veà goác.

Chöõ “Chuyeån phaùp luaân”: Dharma Cakka Pavatana.

Chuyeån – Pavatana: Chuyeån ñoäng, xaây döïng, cuõng coá.

Phaùp – Dharma: Trí tueä, chaân lyù.

Luaân – Cakka: Baùnh xe, vöông quoác.

Do nhöõng ñònh nghóa treân maø coù ngöôøi dòch laø: Cuõng coá vöông quoác trí tueä, xaây döïng vöông quoác trí tueä, vöông quoác chaân lyù, chuyeån baùnh xe phaùp.

Chöõ “LUAÂN” laø baùnh xe, coù nghóa laø laên chuyeån, laên chuyeån töø taâm ngöôøi naøy ñeán taâm ngöôøi khaùc, giaùo phaùp töø choã chöùng ngoä Phaät, Ngaøi truyeàn ñeán ngöôøi khaùc, cuõng nhö baùnh xe laên töø choã naøy ñeán choã khaùc vaäy.

Laïi chöõ “LUAÂN” cuõng coù nghóa laø daèn eùp, laên ñeán ñaâu eùp ñeán ñoù, nhöõng gì dô baån, goà gheà ñeàu ñöôïc daèn eùp. Giaùo phaùp Phaät ñeán taâm chuùng sanh thì tham, saân, si, phieàn naõo, taø kieán, cuõng bò daèn eùp. Ñoù laø yù nghóa cuûa chöõ “CHUYEÅN PHAÙP LUAÂN”.

Laïi Chuyeån Luaân Vöông coù xa luaân baûo laø bieåu hieän chính, ñeå ñi ñeán vôùi muoân daân, ñem laïi söï an bình thònh vöôïng, coøn Nhö Lai Phaùp Vöông thì coù phaùp luaân ñeå ñi ñeán vôùi chuùng sanh, ñem laïi an laïc giaûi thoaùt.

Toùm laïi Ngaøi Caùt Taïng – Toå sö cuûa Toâng Tam Luaän chia giaùo phaùp Phaät ra laøm 3 PHAÙP LUAÂN, maëc duø Toâng Tam Luaän chuù troïng veà Baùt Nhaõ, thieân veà nghóa chaân khoâng, nhöng Ngaøi ñaõ ñeå Kinh Phaùp Hoa trong ñòa vò NHIEÁP MAÏT QUI BOÅN.

Theá cho bieát vò trí Phaùp Hoa trong kinh ñieån Ñaïi thöøa laø moät vò trí raát cao, vò trí keát thuùc bieåu loä baûn hoaøi ra ñôøi thuyeát phaùp cuûa Phaät, coát ñöa taát caû chuùng sanh veà NHAÁT THÖØA PHAÄT QUAÛ ./.

* Kinh Phaùp Hoa: Vôùi lôøi theä nguyeän “Chuùng sanh voâ bieân theä nguyeän ñoä”.

Theo tinh thaàn cuûa Ñaïi thöøa giaùo laáy Boà Taùt haïnh laø cao ñieåm ñeå thuyeát minh veà Boà Taùt haïnh thì Kinh Phaùp Hoa laø kinh tieâu bieåu. Kinh Phaùp Hoa ñuùc keát baûn hoaøi cao toät cuûa Ñöùc Phaät trong söï ra ñôøi vaø thuyeát giaùo cuûa Ngaøi trong suoát 45 naêm ôû coõi Ta Baø.

Kinh Phaùp Hoa dieãn taû moät chaân lyù sanh ñoäng qua caùc haïnh cuûa caùc vò Boà Taùt. Ñöùc Phaät nhìn taát caû chuùng sanh ñeàu coù Phaät taùnh. Vaø vì taát caû chuùng sanh coù Phaät taùnh cho neân taát caû vieäc laøm THIEÄN cuûa chuùng sanh duø laø moät vieäc THIEÄN raát nhoû cuõng ñöa ñeán söï giaûi thoaùt thaønh Phaät, nhö trong phaåm Phöông Tieän coù caâu: “Nhöôïc nhôn taùn loaïn taâm, nhaäp ö thaùp mieáu trung, nhöùt xöng Nam- moâ Phaät, giai dó thaønh Phaät ñaïo” (Neáu coù ngöôøi taâm taùn loaïn, ñi vaøo trong thaùp mieáu Phaät, xöng moät tieáng Nam-moâ Phaät, ñeàu ñöôïc thaønh Phaät ñaïo).

Hoaëc: “Naõi chí ñoàng töû hyù, tuï sa vi Phaät thaùp, giai dó thaønh Phaät ñaïo” (Cho ñeán treû nhoû chôi, nhoùm caùt laøm thaùp Phaät, ñeàu ñöôïc thaønh Phaät ñaïo).

Ñoù laø nhöõng ñieàu maø caùc thôøi giaùo tröôùc Ñöùc Phaät chöa noùi, ñôïi ñeán khi giaûng Kinh Phaùp Hoa Ñöùc Phaät môùi ñeà caäp ñeán. Bôûi leõ nhöõng vieäc thieän ñeàu raát nhoû cuõng xuaát phaùt töø Phaät taùnh, neáu nhö khoâng coù Phaät taùnh thì khoâng theå coù caùc vieäc thieän, vaø ñaõ laø xuaát phaùt töø Phaät taùnh thì duø laøm moät vieäc thieän trong taùn loaïn taâm noù cuõng ñöa ñeán keát quaû thaønh Phaät.

Sau ngaøy Thaønh ñaïo, Ñöùc Phaät thuyeát giaùo lyù caên baûn, Ngaøi muoán ñöa taát caû chuùng sanh ñeán giaùc ngoä nhö Phaät, nhöng khoâng theå ñöa ñöôïc, ñoù laø tröôøng hôïp Ngaøi noùi Kinh Hoa Nghieâm maø theo Ngaøi Thieân Thai Trí Giaû cho kinh aáy laø kinh Ñöùc Phaät giaûng ñaàu tieân khi vöøa Thaønh ñaïo taïi coäi Boà Ñeà, khoâng maáy ai hieåu noåi. Vaø ñoù  cuõng laø dieãn taû yù nghóa lôøi noùi cuûa Ñöùc Phaät khi vöøa Thaønh ñaïo taïi coäi Boà Ñeà maø trong kinh Ñaïi Nieát Baøn thuoäc Tröôøng Boä Kinh vaø Kinh Thænh Caàu thuoäc Töông Öng Boä Kinh ñeàu coù ghi laïi: “Phaùp naøy do Ta chöùng ñöôïc, thaät laø saâu kín khoù thaáy, khoù chöùng, tòch tònh, cao thöôïng, sieâu lyù luaän, vi dieäu, chæ ngöôøi coù trí môùi hieåu thaáu, coøn quaàn chuùng naøy thì öa aùi duïc, khoaùi aùi duïc, ham thích aùi duïc, thaät khoù thaáy ñöôïc ñònh lyù “Y taùnh duyeân khôûi phaùp”. Thaät khoù thaáy ñöôïc taát caû HAØNH laø TÒCH TÒNH, taát caû “sanh y” ñöôïc töø boû, AÙI ñöôïc ÑOAÏN TAÄN, ly DUÏC, aùi dieät NIEÁT BAØN”.

Neân Ñöùc Phaät phaûi tuyø theo caên cô maø phöông tieän thuyeát ra ba Thöøa giaùo.

Trong ba Thöøa giaùo naøy, moãi thöøa ñeàu coù Nhaân rieâng, QUAÛ rieâng, HAÏNH rieâng. Thanh Vaên thì tu theo Thanh Vaên thöøa, Duyeân Giaùc thì tu theo Duyeân Giaùc thöøa, Boà Taùt thì tu theo Boà Taùt thöøa. Nhaân cuûa thöøa naøo thì chöùng quaû cuûa thöøa aáy, moãi thöøa rieâng bieät phaùp tu, rieâng bieät quaû chöùng, khoâng töông quan vôùi nhau. Tieåu thöøa laø Tieåu thöøa, Ñaïi thöøa laø Ñaïi thöøa, khoâng laãn loän ñöôïc.

Ngay nhö trong Kinh Baùt Nhaõ, Kinh Hoa Nghieâm cuõng noùi ñeán vieäc thoï kyù cho ngöôøi thaønh Phaät, song chæ thoï kyù cho haøng Boà Taùt, coøn haøng Thanh Vaên, Duyeân Giaùc thì voâ phaàn. Nhöng ñeán thôøi kyø Kinh Phaùp Hoa laïi khaùc. Trong ñaây xaùc minh raèng taát caû chuùng sanh ñeàu coù Phaät taùnh, nhö vaäy taát caû chuùng sanh ñeàu trôû thaønh Phaät, duø cho hoï tu theo Thanh Vaên thöøa hay Duyeân Giaùc thöøa. Vì nhò thöøa giaùo tuy laø phöông tieän, nhöng phöông tieän khoâng coù nghóa laø “voâ giaù trò”, maø giaù trò cuûa noù laø nhöõng chaëng ñöôøng ñöa ñeán “cöùu caùnh giaùc ngoä”, ôû ñaây ñaëc bieät nhaán maïnh ñeán quan ñieåm Ñöùc Phaät ra ñôøi chæ thuyeát coù “moät Phaät thöøa” maø thoâi, vaø chæ coù “moät Phaät thöøa” ñoù môùi ñích thöïc, coøn noùi Tieåu thöøa, Ñaïi thöøa ñeàu chæ ra phöông tieän noùi ra. Noùi ra theo caên cô thaáp cao cuûa chuùng sanh,  chöù khoâng phaûi noùi ra bôûi giaùo phaùp cuûa Phaät thaät coù Tieåu coù Ñaïi. Danh töø Tieåu thöøa, Ñaïi thöøa ôû trong Kinh Phaùp Hoa bò coi nheï, khoâng coøn mang yù nghóa ñích thaät, coá ñònh nhö ôû caùc Kinh Luaän Ñaïi thöøa khaùc.

Kinh Phaùp Hoa coù caùi nhìn ñaëc bieät veà Phaät thaân vaø Giaùo phaùp. Veà Phaät thaân, Phaùp Hoa noùi ñeán caû “Phaät sanh thaân” vaø “Phaät phaùp thaân”.

Phaät sanh thaân laø Ñöùc Phaät lòch söû coù giôùi haïn trong khoâng gian vaø thôøi gian, nhö Ñöùc Thích Ca ra ñôøi taïi AÁn Ñoä.

Coøn Phaät phaùp thaân laø Taùnh phaùp thaân baát sanh baát dieät, chaâu bieán phaùp giôùi. Khoâng coù Phaät phaùp thaân thì khoâng coù Phaät sanh thaân vaø neáu khoâng coù Phaät sanh thaân thì khoâng baèng vaøo ñaâu hieån loä Phaät phaùp thaân.

Phaät phaùp thaân ví duï nhö maët traêng treân trôøi, coøn Phaät sanh thaân ví duï nhö aùnh traêng döôùi nöôùc. AÙnh traêng döôùi nöôùc tuyø theo duyeân cuûa nöôùc maø khi coù khi khoâng, coøn maët traêng treân trôøi thì khoâng phaûi chòu söï coù khoâng theo nöôùc. Ñoù laø ñieåm ñaëc bieät khaùc vôùi caùc kinh khaùc hoaëc chæ noùi ñeán Sanh thaân, maø khoâng noùi ñeán Phaùp thaân, hoaëc chæ noùi ñeán Phaùp thaân maø khoâng noùi ñeán Sanh thaân.

Ñöùc Phaät Thích Ca ñaûn sanh döôùi caây Voâ Öu vaø thò tòch taïi Ta La song thoï, ñoù laø Ñöùc Phaät sanh thaân, laø caùi boùng cuûa Ñöùc Phaät phaùp thaân voâ löôïng thoï. Boùng vaø hình khaùc nhau nhöng boùng vaø hình khoâng heà rôøi nhau.

Hieåu nhö vaäy môùi laø caùi hieåu toaøn dieän veà Ñöùc Phaät. Ñoù laø quan ñieåm veà Phaät thaân trong Kinh Phaùp Hoa.

Coøn quan ñieåm veà toaøn boä giaùo phaùp Phaät thì Kinh Phaùp Hoa cuõng laø Kinh ñaëc bieät neâu leân caû Quyeàn giaùo vaø Thaät giaùo. Quyeàn giaùo laø giaùo phaùp chöa roát raùo. Quyeàn giaùo tuy chöa roát raùo nhöng khoâng theå thieáu ñöôïc. Thieáu Quyeàn giaùo thì khoâng ñöa ra ñöôïc Thaät giaùo, cho neân Quyeàn giaùo vaø Thaät giaùo cuøng ñeàu laø giaùo phaùp Phaät giaûng daïy chuùng sanh khai ngoä. Trong Kinh Phaùp Hoa khoâng CHAÁP quyeàn maø boû  thaät, cuõng khoâng CHAÁP thaät maø boû quyeàn.

Theo Ngaøi Thieân Thai Trí Giaû, moät vò hoïc Phaät raát uyeân baùc, Toå saùng laäp ra Toâng Thieân Thai vôùi nhieàu kieán giaûi môùi laï ñoäc ñaùo veà Phaät phaùp. Ngaøi ñaõ ví toaøn boä giaùo phaùp Phaät nhö moät maët trôøi chieáu saùng. Maët trôøi tuy moät, nhöng tuyø thôøi ñieåm chieáu saùng khaùc nhau treân moãi ñoái töôïng khaùc nhau maø coù taùc duïng vaø hình thaùi khaùc nhau.

Cuõng nhö vaäy, Phaät phaùp tuy moät, nhöng tuyø thôøi ñieåm Ñöùc Phaät thuyeát giaûng cho moãi ñoái töôïng khaùc nhau, neân thaønh ra coù nhöõng giaùo phaùp khaùc nhau. Theo ñoù Ngaøi Thieân Thai chia toaøn boä giaùo phaùp kinh ñieån Phaät laøm 5 thôøi nhö sau:

1) Thôøi Hoa Nghieâm, cuõng goïi laø thôøi:

“Nhaät xuaát tieân chieáu cao sôn”

2) Thôøi A Haøm, cuõng goïi laø thôøi:

“Nhaät thaêng chuyeån chieáu Haéc sôn”

3) Thôøi Phöông Ñaúng, cuõng goïi laø thôøi:

“Nhaät thaêng chuyeån chieáu cao nguyeân”

4) Thôøi Baùt Nhaõ, cuõng goïi laø thôøi:

“Nhaät thaêng phoå chieáu Ñaïi ñòa”

5) Thôøi Phaùp Hoa Nieát Baøn, cuõng goïi laø thôøi:

“Nhaät moät hoaøn chieáu cao sôn”.

Loái chia toaøn boä Kinh ñieån giaùo phaùp Phaät theo 5 thôøi treân ñaây, neáu caên cöù veà thôøi gian thì khoâng hôïp lyù, vì theo söï khaûo cöùu lòch söû ñeán nay khoâng maáy ngöôøi coâng nhaän Ñöùc Phaät coù thuyeát Kinh Hoa Nghieâm ngay khi môùi Thaønh ñaïo. Nhöng neáu ñöùng veà maët tö töôûng thì ñaây quaû laø ñieàu khoâng phaûi laø voâ caên cöù. Vì khi Ñöùc Phaät thuyeát Kinh Hoa Nghieâm laø thuyeát veà ñaïo lyù DUYEÂN KHÔÛI, moät ñaïo lyù cao sieâu, saâu kín môùi laï, chuùng sanh ngô ngaùc khoâng ai hieåu thaáu.

Phaûi chaêng ñieàu naøy töông öùng chaët cheõ vôùi lôøi Ñöùc Phaät noùi khi môùi Thaønh ñaïo: “Phaùp naøy do Ta chöùng ñöôïc, thaät laø saâu kín khoù thaáy ..v..v.., nhö ñaõ daãn ôû ñoaïn tröôùc. Roài töø ñoù Ñöùc Phaät môùi phöông tieän giaûng ñaïo lyù TÖÙ ÑEÁ cho 5 vò Tyø Kheo, töùc laø Ngaøi daïy giaùo lyù chuû yeáu ghi trong caùc boä A Haøm vaø Nikaøya.

Giaùo lyù trong thôøi A Haøm chæ chuù troïng phaù tröø NGAÕ chaáp, dieät tham aùi, chöùng Nieát Baøn, chöù chöa ñeà caäp ñeán giaùo lyù phaù tröø PHAÙP chaáp. Phaûi ñôïi ñeán thôøi noùi Kinh Baùt Nhaõ môùi chuù troïng phaù tröø luoân caû PHAÙP chaáp. Theo tinh thaàn Baùt Nhaõ thì taát caû phaùp VOÂ LAÄU höõu tình hay voâ tình ñeàu laø khoâng coù THAÄT taùnh, nghóa laø ñeàu khoâng coù caù taùnh ñoäc laäp, ñeàu laø Voâ sôû ñaéc. Nhöng voâ sôû ñaéc khoâng coù nghóa laø hö voâ. Maø vì voâ sôû ñaéc môùi laø ñaéc, töùc laø ñaéc thaønh Trí ñaïi vieân caûnh, thaønh Phaät. Tö töôûng naøy laø tö töôûng trong Kinh Phaùp Hoa Nieát Baøn, cho neân thôøi Phaùp Hoa Nieát Baøn ñaët ñeå ôû thôøi thöù naêm sau heát laø lyù do aáy.

Ñaïi sö Caùt Taïng, ngöôøi saùng laäp Toâng Tam Luaän, chia toaøn boä giaùo phaùp Phaät laøm 3 phaùp luaân laø:

1) Caên Baûn phaùp luaân, chæ cho thôøi noùi Kinh Hoa Nghieâm.

2) Chi Maït phaùp luaân, chæ cho thôøi noùi Kinh A Haøm, Phöông Ñaúng, Baùt Nhaõ.

3) Nhieáp Maït quy Boån phaùp luaân, chæ cho thôøi noùi Kinh Phaùp Hoa Nieát Baøn.

Nhö vaäy Kinh Phaùp Hoa cuõng ñaët ôû vò trí cuoái cuøng cao toät hôn heát. Nhieáp maït quy Boån coù nghóa laø gom taát caû giaùo phaùp phöông tieän ñöa veà cöùu caùnh, gom ngoïn trôû veà goác.

Kinh Phaùp Hoa ñaõ ñöôïc dòch töø Phaïn vaên ra Hoa vaên raát sôùm. Naêm 256 TL, taïi Trung Hoa, Ngaøi Truùc Phaùp Hoä dòch teân laø CHAÙNH PHAÙP HOA. Naêm 404, Ngaøi Cöu Ma La Thaäp dòch teân laø DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA, ñôøi Tuyø ôû Trung Hoa, Trí Khaûi Ñaïi Sö (531 – 597) ñaõ caên cöù Kinh Phaùp Hoa maø laäp Toâng Thieân Thai. Naêm 593 – 622, ôû Nhaät, Thaùnh Ñöùc Thaùi Töû (Shotaku Taishi) ñaõ chuù giaûi Kinh Phaùp Hoa cuøng luùc vôùi Kinh Thaéng Man, Duy Ma Caät, vaø döïa vaøo ñoù soaïn thaûo vaø coâng boá Baûn Hieán Phaùp 17 ñieàu ñaàu tieân cuûa Nhaät. Naêm 1222 coù Sö Nhaät Lieân cuõng döïa vaøo Kinh Phaùp Hoa maø laäp neân Toâng Nhaät Lieân, laøm moät cuoäc caùch maïng lôùn ñoái vôùi caùc Toâng phaùi Phaät giaùo truyeàn baù tö töôûng ôû Nhaät nhö Tònh Ñoä Toâng, Luaät Toâng, Thieàn Toâng.

Cho ñeán nay Nhaät Lieân Toâng vaãn thònh haønh, laø moät Toâng phaùi Phaät giaùo ñi vaøo xaõ hoäi quaàn chuùng moät caùch roäng raõi. Hoï thöôøng xuyeân nieäm caâu: “Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh” ñeå caàu nguyeän hoaø bình. Caû Ngaøi Caùt Taïng, Toâng chuû cuûa Tam Luaän Toâng cuõng toân kính Phaùp Hoa laø Kinh ôû thôøi thuyeát giaùo “Nhieáp Maït quy Boån phaùp luaân”. Taïi Vieät Nam trong caùc theá kyû Phaät giaùo höng thònh, Kinh Phaùp Hoa cuõng ñöôïc haønh trì roäng raõi. Naêm 1879, Thieàn Sö Thanh Ñaøm hieäu Minh Chaùnh saùng taùc saùch “Phaùp Hoa Ñeà Cöông” raát coù giaù trò caû maët tö töôûng laãn vaên hoïc. Chaúng haïn dieãn taû chöõ “Phaùp” trong caâu Dieäu Phaùp Lieân Hoa nhö sau:

“Traàn sa soá löôïng phaùp tuy ña,

Baát qua caên traàn thöùc giaû ma.

Hö aûnh huyeãn duyeân ñoà khôûi dieät,

Chôn tri chaùnh kieán traïm vieân ñaø.

Caù trung phaùt giaùc taàm sö ñaïo,

Ñaïo thöôïng trieàu nguyeân nhaäp Phaät gia.

Nhöôïc duïc toác ñaêng chôn baûo sôû,

Muïc tieàn taán loä maït ta ñaø.

+ Nguyeãn Lang dòch:

“Vaïn phaùp quaù nhieàu khoâng ñeám xieát,

Chung quy cuõng chæ thöùc caên traàn.

Huyeãn duyeân hö aûnh duø khoâng thöïc,

Chôn tri chaùnh kieán vaãn bao dung.

Gaëp Thaày chæ daïy ñöôøng meâ ngoä,

Thaáy Phaät tìm ra leõ saéc khoâng.

Neáu muoán leân mau bôø beán giaùc,

Con ñöôøng tröôùc maét chôù laàn khaân.

Neáu muoán tìm hieåu nguoàn goác cuûa haønh ñoäng töï thieâu ñeå cuùng döôøng Phaät maø thænh thoaûng caùc vò sö Phaät giaùo thöôøng laøm ñeå xaû boû huyeãn thaân, caàu giaûi thoaùt, hoaëc ñeå thöùc tænh löông tri ngöôøi ñôøi, hoaëc baûo veä Ñaïo phaùp vaø Daân toäc nhö Boà Taùt Quaûng Ñöùc töï thieâu giöõa naêm 1963, thì seõ thaáy roõ noù baét nguoàn xa xoâi töø Kinh Phaùp Hoa naøy.

Toùm laïi, sôû dó Kinh Phaùp Hoa coù moät vò trí vaø aûnh höôûng lôùn lao nhö vaäy, laø vì Kinh Phaùp Hoa theo nhö nhaän ñònh cuûa nhaø Phaät hoïc Nhaät Baûn Kimura Taiken laø Kinh phaùt huy toaøn boä ñaëc saéc veà Boà Taùt ñaïo, coi heát thaûy chuùng sanh ñeàu laø Boà Taùt, ñeàu coù khaû naêng taùnh thaønh Phaät trong töông lai. Bôûi theá, baát luaän laø ngöôøi naøo (khaùc vôùi nhieàu kinh khaùc chæ thöøa nhaän moät soá ngöôøi ñöôïc thaønh Phaät chöù khoâng phaûi taát caû) ñeàu neân laáy vieäc phaùt taâm tu haïnh nguyeän Boà Taùt laøm lyù töôûng cöùu caùnh.

Vaø theo nguyeän löïc “Chuùng sanh voâ bieân theä nguyeän ñoä”, neân laáy vieäc cuøng vôùi chuùng sanh xaây döïng moät nöôùc CÖÏC LAÏC ngay treân theá gian naøy laø lyù töôûng.

Ñoù laø moät nhaän ñònh ñuùng ñaén vaø saâu saéc, ñöôïc gôïi yù töø nhöõng ñoaïn Kinh Phaùp Hoa noùi veà muïc ñích ra ñôøi cuûa Ñöùc Phaät laø KHAI THÒ cho chuùng sanh NGOÄ NHAÄP Tri Kieán Phaät, noùi veà Phaät thoï kyù cho taát caû chuùng sanh ñeàu seõ thaønh Phaät, noùi veà moät vieäc thieän nhoû cuûa baát cöù ai cuõng ñeàu laø caùi nhaân toát ñöa ñeán thaønh Phaät, noùi veà vieân ngoïc trong cheùo aùo, noùi veà Ngaøi Thöôøng Baát Khinh Boà Taùt vì muoán thöùc tænh loøng ngöôøi trôû veà vôùi taùnh giaùc ngoä cuûa chính mình, neân heã gaëp baát cöù ai Ngaøi ñeàu cung kính chaáp tay noùi: “Toâi khoâng daùm khinh Ngaøi, vì Ngaøi seõ thaønh Phaät”, vaø noùi veà Quaùn Theá AÂm Boà Taùt traûi roäng haïnh nguyeän töø bi ñeán vôùi moïi chuùng sanh ñang keâu caàu ñeán söï cöùu khoå maø tuyø theo caên cô hieän thaân hoaù ñoä ..v..v.. Toùm laïi toaøn laø noùi veà haïnh Boà Taùt ñoä khaép quaàn sanh khoâng phaân bieät thôøi gian ranh giôùi vaäy.

* Kinh Phaùp Hoa vaø Ñaïo BUÏT Ñaïi thöøa.

Kinh Phaùp Hoa laø moät kinh raát noåi tieáng, coù theå noùi laø noåi tieáng nhaát trong taát caû caùc kinh ñieån cuûa ñaïo Buït Ñaïi thöøa. Caùi tö töôûng toân xöng Kinh Phaùp Hoa laø Vua taát caû caùc kinh ñaõ coù töø laâu. Chuùng ta phaûi tìm hieåu nguoàn goác cuûa tö töôûng ñoù, nhaát laø phaûi bieát lyù do taïi sao Kinh Phaùp Hoa ñaõ ñaït ñeán ñòa vò toät cuøng cuûa noù trong khu vöôøn Kinh ñieån Ñaïi thöøa.

Veà thôøi ñieåm xuaát hieän, tuy ta nghó Buït ñaõ noùi Kinh Phaùp Hoa treân ñænh nuùi Linh Thöùu trong thôøi gian Ngaøi coøn taïi theá, nhöng söï thöïc laø maõi ñeán khoaûng 700 naêm sau, töùc laø khoaûng cuoái theá kyû thöù hai Döông lòch, Kinh Phaùp Hoa môùi ñöôïc caùc Thaày ghi cheùp laïi ñeå löu truyeàn. Baèng chöùng cuûa söï xuaát hieän vaøo thôøi ñieåm naøy laø Thaày Long Thoï (Naøgaørjuna), taùc giaû cuûa Ñaïi Trí Ñoä Luaän (Mahaøprajnõaøpaøramitaø – ‘sastra) soáng vaøo cuoái theá kyû thöù hai, vaø Thaày ñaõ trích daãn Kinh Phaùp Hoa. Theâm vaøo ñoù, chuùng ta coù theå noùi chaéc raèng Kinh Phaùp Hoa ñaõ xuaát hieän sau Kinh Duy Ma Caät, vì nhöõng tö töôûng trong Duy Ma Caät chöa ñi tôùi giai ñoaïn hoaø giaûi vôùi Giaùo Hoäi Truyeàn Thoáng.

Khi tìm hieåu veà nguoàn goác vaø lyù do taïi sao Kinh ñaõ ñaït ñeán ñòa vò cao nhaát trong kho taøng Kinh ñieån Ñaïi thöøa, chuùng ta thaáy, trong Kinh Phaùp Hoa (phaåm thöù 23, Döôïc Vöông Boà Taùt Boån Söï, ñoaïn thöù 8) Buït noùi vôùi Boà Taùt Tuù Vöông Hoa raèng: “Naøy Tuù Vöông Hoa, trong caùc doøng nöôùc laø soâng, ngoøi, keânh, raïch thì bieån laø lôùn nhaát; trong caùc kinh thì Kinh Phaùp Hoa naøy laø lôùn nhaát”. Ngoaøi ra, trong phaåm thöù 10, ñoaïn cuoái cuûa phaàn keä truøng tuïng, Buït daïy raèng:

“Döôïc Vöông, nay baûo oâng,

Caùc kinh cuûa Ta noùi,

Maø ôû trong kinh ñoù,

Phaùp Hoa toät thöù nhaát.

Nhö vaäy tröôùc heát, danh xöng naøy laø do chính Ñöùc Theá Toân tuyeân thuyeát trong luùc noùi Kinh Phaùp Hoa treân ñænh Linh Thöùu, vaø yù nieäm Kinh Phaùp Hoa laø Vua cuûa taát caû caùc kinh ñaõ baét nguoàn töø nhöõng ñoaïn naøy ôû trong kinh.

Keá ñeán, khi vaøo thaêm vieáng kho taøng Kinh ñieån Ñaïi thöøa, ñöùng treân phöông dieän tö töôûng, ta thaáy Kinh Duy Ma laø moät kinh raát phong phuù, chöùa ñöïng nhieàu tö töôûng raát thaâm aùo. Ta coù theå döøng laïi haøng giôø, haøng ngaøy treân töøng trang Kinh Duy Ma ñeå tìm hieåu nhöõng tö töôûng cao sieâu cuûa ñaïo Buït Ñaïi Thöøa, ñöôïc trình baøy moät caùch raát suùc tích, raát coù ngheä thuaät.

Khi ñoïc Kinh Phaùp Hoa chuùng ta khoâng thaáy nhö vaäy. “Kinh Phaùp Hoa” khoâng coù taùnh caùch chuyeân moân, khoâng coù taùnh caùch baùc hoïc, maø laïi coù taùnh caùch ñaïi chuùng, thoâng tuïc, thöïc tieãn. Ñoïc Kinh Phaùp Hoa, ta thaáy Kinh thöøa höôûng nhöõng tö töôûng vaø tinh hoa cuûa nhöõng kinh Ñaïi thöøa ñaõ coù tröôùc ñoù. Ví duï Kinh Phaùp Hoa thöøa höôûng tö töôûng KHOÂNG cuûa Kinh Baùt Nhaõ, tö töôûng TRUØNG TRUØNG DUYEÂN KHÔÛI cuûa Kinh Hoa Nghieâm, vaø tö töôûng BAÁT TÖ NGHÌ GIAÛI THOAÙT cuûa Kinh Duy Ma. Nhöng Kinh Phaùp Hoa ñaõ khoâng trình baøy nhöõng tö töôûng ñoù moät caùch baùc hoïc, moät caùch chuyeân moân. Kinh ñaõ ñöa ñaïo Buït Ñaïi Thöøa ñi tôùi moät böôùc raát lôùn, nhôø taùnh caùch khoâng chuyeân moân, nhôø taùnh caùch phoå thoâng, thöïc tieãn vaø thoâng tuïc cuûa kinh.

“Nhö vaäy, ñöùng veà phöông dieän tö töôûng, ta coù theå noùi raèng söùc maïnh cuûa Kinh Phaùp Hoa khoâng phaûi laø nhôø vaøo taùnh caùch chuyeân moân cuûa kinh maø laø nhôø vaøo söï trình baøy nhöõng tö töôûng thaâm aùo moät caùch raát ñôn giaûn, raát deã hieåu, thích hôïp vôùi moïi giôùi ./.

* Voøng tay lôùn cuûa Kinh Phaùp Hoa.

Moät ñaëc ñieåm khaùc ñaõ ñöa Kinh Phaùp Hoa leân ngoâi vò cao nhaát trong vöôøn Kinh ñieån Ñaïi Thöøa laø “caùi khaû naêng dung hôïp, chaáp nhaän moïi boä phaùi trong ñaïo Buït cuûa Kinh”.

Chuùng ta neân bieát raèng ñaïo Buït coù nhieàu doøng. Tröôùc heát laø ñaïo Buït Nguyeân Thuyû, laø ñaïo Buït ñöôïc giaûng daïy töø hoài Buït coøn taïi theá. Tieáp ñoù laø ñaïo Buït Boä phaùi, xuaát hieän töø khi Giaùo Hoäi chia ra laøm nhieàu Boä phaùi khaùc nhau. Ban ñaàu thì Giaùo ñoaøn chia ra laøm hai phaùi, moät laø Thöôïng Toaï Boä vaø moät laø Ñaïi Chuùng Boä. Phaùi Thöôïng Toaï goàm coù nhöõng ngöôøi lôùn tuoåi, coøn phaùi Ñaïi Chuùng goàm ña soá coøn laïi, vaø coù khuynh höôùng phaùt trieån, tieán boä. Veà sau laïi bò chia ra laøm nhieàu Boä phaùi khaùc nöõa. Saùch söû ghi laïi ñeán 18 Boä phaùi, vaø coù luùc coøn nhieàu hôn, tôùi 25, 26 Boä phaùi. Nhö vaäy thì Phaät giaùo Boä phaùi ñaõ khaùc vôùi Phaät giaùo Nguyeân Thuyû.

Phaät giaùo Nguyeân Thuyû coù taùnh caùch thoáng nhaát, chæ coù moät Kinh taïng vaø moät Luaät taïng. Trong khi ñoù, veà phía Phaät giaùo Boä phaùi, moãi Boä phaùi coù Kinh taïng rieâng, coù Luaät taïng vaø Luaän taïng rieâng cuûa mình.

Trong vaên hoïc Phaät giaùo, Luaän taïng (Abhidharma-pitaka) laø phaàn thöù ba, ñöôïc saùng taùc theâm ñeå heä thoáng hoaù vaø giaûng giaûi theâm veà nhöõng tö töôûng cuûa ñaïo Buït. Hai phaàn kia laø Kinh taïng (Suâtra – pitaka) töùc laø nhöõng lôøi cuûa Buït daïy vaø Luaät taïng (Vinaya – pitaka) laø nhöõng giôùi luaät quy ñònh neáp soáng cuûa Taêng ñoaøn.

Boä phaùi thöù nhaát goïi laø Theravada maø chuùng ta thaáy taïi Tích Lan hieän giôø, khoâng phaûi laø ñaïo Buït Nguyeân Thuyû, maø laø ñaïo Buït Boä phaùi.

Boä phaùi thöù hai laø Thuyeát Nhaát Thieát Höõu Boä ôû Kashmir (Pakistan), toàn taïi trong voøng moät ngaøn naêm, vaø truyeàn sang Trung Hoa, cuõng khoâng phaûi laø ñaïo Buït Nguyeân Thuyû, maø laø ñaïo Buït Boä phaùi. Hai Boä phaùi ñoù, moät laø Theravada ôû mieàn Nam, ñaõ truyeàn thöøa laïi Taïng kinh Nam truyeàn, vaø Boä phaùi Sarvaøstivaøda, töùc laø Thuyeát Nhaát Thieát Höõu Boä, ñöôïc truyeàn laïi ôû Kashmir, mieàn Taây Baéc Pakistan, roài ñi sang Trung Hoa, ñeàu khoâng phaûi laø Phaät giaùo Nguyeân Thuyû. Daàu hoï töï goïi laø Phaät giaùo Nguyeân Thuyû, nhöng vì caùch truyeàn thöøa, caùch giöõ gìn, vaø caùch giaûi thích giaùo lyù cuûa hoï raát khaùc vôùi ñaïo Buït Nguyeân Thuyû, cho neân hoï khoâng phaûi laø truyeàn thöøa ñích thöïc cuûa Phaät giaùo Nguyeân Thuyû. Raát nhieàu Kinh ñieån cuûa Boä phaùi Thuyeát Nhaát Thieát Höõu Boä ôû Kashmir ñaõ ñöôïc dòch ra chöõ Haùn.

Thöôïng Toaï Boä tieáng Pali laø Theravada, tieáng Phaïn laø Sthaviravaøda, coù nghóa laø nhöõng vò Tröôûng laõo, nhöõng baäc Toân tuùc. Thaät ra, teân cuûa Boä phaùi maø ta goïi laø Theravada ôû Tích Lan, chính thaät laø Taømrasaøtiya, dòch laø Ñoàng Dieäp Boä. Ñoàng laø moät thöù kim loaïi maøu vaøng ñoû. Ñoàng Dieäp Boä laø moät Boä phaùi cuûa caùc vò tu só khoaùc y maøu ñoàng ñoû, ngaøy nay ta goïi laø Theravada.

Trong 18 Boä phaùi cuûa thôøi ñaïi Phaät giaùo Boä phaùi, coù nhöõng Boä phaùi “baûo thuû”, coù nhöõng Boä phaùi “tieán boä”. Töø nhöõng Boä phaùi tieán boä, tö töôûng Ñaïi thöøa baét ñaàu phaùt hieän, vaø ñeán khi nhöõng tö töôûng ñoù chín muoài, thì Kinh ñieån Ñaïi thöøa baét ñaàu xuaát hieän. Kinh xuaát hieän ñaàu tieân trong vaên hoïc Ñaïi Thöøa laø Kinh Baùt Nhaõ. Nhö vaäy ta coù theå noùi raèng söï hình thaønh cuûa ñaïo Buït coù 3 giai ñoaïn:

* Giai ñoaïn thöù nhaát laø    Ñaïo Buït Nguyeân Thuyû,

* Giai ñoaïn thöù hai laø       Ñaïo Buït Boä Phaùi,

* Giai ñoaïn thöù ba laø       Ñaïo Buït Ñaïi Thöøa.

Khi ñaïo Buït Ñaïi thöøa xuaát hieän thì taát caû nhöõng Boä phaùi khoâng phaûi laø Ñaïi thöøa ñeàu ñöôïc goïi chung laø Tieåu thöøa. Thaønh ra chöõ Tieåu thöøa ñaõ ñöôïc duøng trong caùi nghóa khinh thò, “chieác xe cuûa anh khoâng chôû ñöôïc bao nhieâu ngöôøi, nhieàu laém laø moät mình anh, coøn chuùng toâi laø loaïi xe lôùn, coù theå chôû ñöôïc haøng chuïc, haøng traêm ngöôøi”. Vì vaäy maø hoài ñoù trong hai danh töø Ñaïi thöøa vaø Tieåu thöøa ñaõ coù taùnh caùch ñoâi co, töï haøo.

Ñaïo Buït laø moät thöïc taïi sanh ñoäng, traøn ñaày söï soáng. Khi coù söï soáng thì noù phaûi phaùt trieån, noù khoâng theå ñöùng nguyeân trong tình traïng cuõ. Ví duï moät caùi caây ñang soáng thì theá naøo cuõng phaûi moïc theâm caønh, theâm laù, theâm hoa. Do ñoù, neáu muoán cho ñaïo Buït coøn laø moät thöïc taïi sanh ñoäng thì phaûi ñeå cho ñaïo Buït phaùt trieån, baèng khoâng noù seõ cheát. Tuy nhieân coù nhöõng ngöôøi ñaõ khoâng muoán ñaïo Buït phaùt trieån, hoï muoán giöõ y nguyeân nhö cuõ, vaø khoâng chòu thích öùng giaùo lyù, cuõng nhö caùch haønh trì vôùi khung caûnh môùi, vôùi thôøi ñaïi môùi, vôùi xaõ hoäi môùi. Trong tröôøng hôïp aáy ñaïo Buït khoâng coøn ñöôïc phoå bieán saâu roäng trong quaàn chuùng nöõa, maø chæ ñoùng khung trong phaïm vi raát nhoû cuûa nhöõng ngöôøi “baûo thuû”.

Xaõ hoäi thay ñoåi, vaên hoaù thay ñoåi, kinh teá thay ñoåi, neáu ñaïo Buït khoâng thay ñoåi ñeå thích öùng vôùi ñôøi soáng môùi, ñeå traû lôøi cho nhöõng vaán ñeà môùi, thì “ñaïo Buït khoâng theå naøo ñoùng ñöôïc vai troø laõnh ñaïo taâm linh”. Treân caên baûn ñoù, phaùi baûo thuû ñaõ khoâng laøm troøn nhieäm vuï cuûa mình, cho neân phaùi tieán boä phaûi ñöùng ra ñeå caûi toå, ñeå thích öùng vôùi thôøi ñaïi môùi.

Nhìn cho saâu, chuùng ta thaáy phaùi baûo thuû coù khi cöùng ngaéc, khoâng linh ñoäng, hoï chæ chuyeân ñi veà höôùng phaân tích vaø khoâng chòu ñi veà höôùng toång hôïp.

Thaät vaäy, trong neàn vaên hoïc A Tyø Ñaït Ma – Abhidharma, (laø moät danh töø chung, duøng ñeå goïi caùc taùc phaåm thuoäc veà boä Luaän), caùi khuynh höôùng chia cheõ raát nhieàu. Moät sôïi toùc khoâng nhöõng cheû laøm tö maø coøn cheõ laøm ba möôi saùu. Trong vaên chöông ñaõ vaäy, maø trong söï haønh trì, nhieàu khi cuõng vaäy. Cöù phaân tích, roài tieáp tuïc phaân tích, phaân tích ñeå coù nieàm vui trong söï phaân tích maø thoâi. Ví duï khi chuùng ta ñi trong chaùnh nieäm, khi böôùc chaân traùi, mình bieát raèng mình böôùc moät böôùc chaân traùi, khi böôùc chaân phaûi, mình bieát raèng mình böôùc moät chaân phaûi, vaø nhö vaäy böôùc chaân coù theå raát töï nhieân, raát an laïc. Chuùng ta haõy hình dung Buït vaø caùc vò Ñaïi Ñöùc ñi khaát thöïc ôû trong thaønh Vöông Xaù, caùc vò oâm bình baùt, ñi chaäm raõi, trang nghieâm, vaø raát coù chaùnh nieäm. Hoï ñi thieàn haønh. Nhöng vôùi ngöôøi baûo thuû thì hoï phaân tích böôùc ñi, vaø hoï laøm thaønh nhöõng ñoäng taùc hôi khoù nhìn. Ví duï, nhieàu luùc quyù vò thaáy coù nhöõng ngöôøi ñi kinh haønh baèng caùch nhoùn goùt chaân, vaø ñi treân ñaàu ngoùn chaân, troâng khoâng töï nhieân chuùt naøo caû. Theo nguyeân taéc, hoï phaân tích böôùc chaân ra ba giai ñoaïn: Dôõ chaân leân, ñöa tôùi, vaø ñaët xuoáng (lifting, moving, placing). Noù coù taùnh caùch maùy moùc nhö moät con ngöôøi maùy. Nhöng ñoù laø môùi chia laøm ba thoâi, hoï coøn coù khuynh höôùng chia nhieàu hôn nöõa: Môùi dôõ leân, dôõ leân nöõa, dôõ leân cao roài; ñöa tôùi moät chuùt, ñöa tôùi hai chuùt, ñöa tôùi ñuû roài; baét ñaàu ñaët xuoáng, ñaët xuoáng gaàn ñaát, ñaët xuoáng saùt ñaát roài ..v..v.., vaø cöù tieáp tuïc chia ra nhö vaäy.

Ñieàu ñoù ñuùng laø thöïc taäp chaùnh nieäm, nhöng vôùi caùi chaùnh nieäm naøy raát khoâ, raát laø maùy moùc vaø khoâng daãn ñeán söï an laïc, haïnh phuùc, thaûnh thôi gì trong luùc thöïc taäp. Noù bò keït vaøo hình thöùc. Khi aên côm trong chaùnh nieäm, gaép moät mieáng ñaäu huõ ñöa leân, mình chæ caàn quaùn chieáu: Toâi ñang gaép moät mieáng ñaäu huõ, vaø toâi bieát ñaây laø mieáng ñaäu huõ; toâi ñang nhai ñaäu huõ vaø toâi bieát raèng toâi ñang nhai ñaäu huõ. Raát töï nhieân, raát an laïc. Ngöôïc laïi, neáu thöïc taäp chia cheõ: gaép, gaép, gaép leân; boû, boû, boû vaøo mieäng; nhai, nhai, nhai …… thì laøm sao maø aên cho an laïc ñöôïc ? Trong pheùp thöïc taäp naøy, ngöôøi ta nghó phaûi cheõ ñoäng taùc ra töøng giai ñoaïn, caøng cheõ ra nhieàu chöøng naøo thì söï thöïc taäp caøng saâu saéc chöøng ñoù ! Vôùi thöïc taäp ñoù, mình thaáy coù moät söï khoù nhìn, ñôøi soáng maát heát söï hoàn nhieân, chæ coøn hình thöùc.

Khoâng phaûi ñi thieàn haønh chaäm thì hay hôn ñi thieàn haønh nhanh, hoaëc ngöôïc laïi. Vaán ñeà laø trong khi thöïc taäp chaùnh nieäm, mình coù ñöôïc söï an laïc vaø chaùnh nieäm hay khoâng. Ñi, mình coù bieát mình ñang ñi hay khoâng ? Ñöùng, mình coù bieát mình ñang ñöùng hay khoâng ? AÊn, mình coù bieát mình ñang aên hay khoâng, vaø coù söï soáng trong ñoù khoâng, hay mình bieán mình ra moät con ngöôøi maùy ? Söï thöïc taäp chia cheõ ñoù ñuùng laø thöïc taäp chaùnh nieäm, nhöng lieäu caùi chaùnh nieäm ñoù noù coù ñöa tôùi söï soáng an laïc vaø chuyeån hoaù cho haønh giaû hay khoâng ?

Theâm vaøo ñoù, caùch ñoïc, caùch hieåu vaø caùch haønh trì cuûa nhöõng ngöôøi aáy cuõng cöùng ngaéc nhö theá. Caùi thaùi ñoä coá chaáp aáy laøm ngöôøi khaùc khoâng theå chòu ñöïng ñöôïc. Vì vaäy maø khi caùc Kinh ñieån Ñaïi Thöøa xuaát hieän, ngöôøi ta ñaõ phaûi duøng nhöõng quaû troïng phaùo raát lôùn môùi coù theå phaù vôõ ñöôïc thaønh trì cuûa phaùi baûo thuû.

Trong Kinh ñieån Ñaïi Thöøa, nhaát laø trong caùc Kinh ñieån xuaát hieän luùc ban ñaàu, chuùng ta thaáy coù nhöõng caâu tuyeân boá raát maïnh, coù theå noùi laø gaàn nhö cöïc ñoan. Ví duï:

* Khi moät oâng Vua khoâng nguû vôùi Hoaøng Haäu, maø laïi nguû vôùi moät ngöôøi ñaøn baø khaùc, thì ñöùa con sanh ra khoâng theå naøo laøm Thaùi Töû Ñoâng Cung ñöôïc.

* Nhöõng ngöôøi Tieåu Thöøa khoâng coù Boà Ñeà Taâm, khoâng coù chí nguyeän lôùn, hoï khoâng phaûi laø con ñích cuûa Buït, hoï chæ laø con gheû thoâi.

* Nhöõng ngöôøi Tieåu Thöøa laø nhöõng ngöôøi chæ chaêm lo cho söï tö lôïi cuûa mình, maø khoâng quan taâm ñeán caùi tö lôïi cuûa ngöôøi khaùc.

* Nhöõng ngöôøi Tieåu Thöøa laø nhöõng ngöôøi chæ muoán chaám döùt ñau khoå maø khoâng coù khaû naêng taïo taùc an laïc cho mình vaø cho moïi ngöôøi.

* Nhöõng ngöôøi Tieåu Thöøa chæ laøm thoái naùt nhöõng haït gioáng toát cuûa ñaïo Buït maø thoâi ..v..v..

Danh töø duøng trong ñaïo Buït laø TIEÂU NHA BAÏI CHUÛNG.

Nha laø caùi maàm, nhö trong danh töø maïch nha, chuûng töùc laø haït gioáng. Tieåu Thöøa laø nhöõng ngöôøi tieáp nhaän haït gioáng TÖØ BI, TRÍ TUEÄ, GIAÛI THOAÙT, AN LAÏC töø ñaïo Buït, maø khoâng gieo troàng vaø phaùt trieån ñeå nhöõng haït gioáng naøy trôû thaønh nhöõng gì toát ñeïp cho nhaân loaïi, thì hoï chæ laøm cho hö thoái nhöõng haït gioáng cuûa Phaät Phaùp maø thoâi.

Ñoù laø nhöõng caâu noùi raát naëng, chóa muõi duøi vaøo phe baûo thuû. Thoaït nghe, chuùng ta nghó raèng nhöõng caâu noùi ñoù hôi quaù ñaùng, thieáu töø bi, vaø khoâng coù aùi ngöõ. Nhöng neáu chuùng ta nghieân cöùu cho kyû vaø khi thaáy ñöôïc caùi thaùi ñoä baûo thuû, cöùng ngaéc cuûa phaùi Tieåu Thöøa, thì chuùng ta coù theå hieåu ñöôïc taïi sao.

Trong lòch söû vaên hoïc Kinh ñieån Ñaïi Thöøa, Kinh Baùt Nhaõ (Prajnõaøpaøramitaø – suâtra) xuaát hieän tröôùc nhaát, roài môùi tôùi Kinh Baûo Tích (Ratnakuøta – suâtra), Kinh Hoa Nghieâm (Avatamsaka – suâtra). Sau ñoù môùi coù nhöõng kinh khaùc nhö Kinh Duy Ma Caät (Vimalakirtinirdesùa – suâtra). Toâi khoâng meâ Kinh Duy Ma Caät laém, taïi vì Kinh Duy Ma coù nhöõng ñoaïn quaù ñaø. Kinh Duy Ma Caät ñöa hình boùng moät vò taïi gia, teân laø Duy Ma Caät (Vimalakirti), ñeå so saùnh vôùi caùc vò Thöôïng thuû trong giôùi xuaát gia cuûa Buït, nhö Toân giaû Tröôûng laõo Xaù Lôïi Phaát (‘Saøriputra). Trong söï so saùnh naøy, ta thaáy Thaày Xaù Lôïi Phaát laø moät chuù beù con, raát daïi khôø, ngaây ngoâ, coøn cö só Duy Ma Caät laïi laø ngöôøi raát thoâng minh, moät ñaïi cö só. Thaønh ra, Kinh Duy Ma Caät ñaõ ñem Ñaïi Ñöùc Xaù Lôïi Phaát ra laøm troø cöôøi cho thieân haï. Ñaïi Ñöùc Xaù Lôïi Phaát laø ngöôøi anh caû cuûa Giaùo ñoaøn khaát só, laø ngöôøi ñöôïc xem laø thoâng minh nhaát trong haøng cao ñeä cuûa Buït. AÁy vaäy maø trong Kinh Duy Ma, Ñaïi Ñöùc Xaù Lôïi Phaát ñaõ ñöôïc ñöa ra nhö laø hình aûnh cuûa söï nhoû beù, cuûa söï thieáu thoâng minh. Khi thaáy ngöôøi ñaïi dieän Giaùo ñoaøn cuûa Buït bò nhuïc nhaõ, thì moïi ngöôøi trong Giaùo ñoaøn ñeàu caûm thaáy bò thöông tích, bò xuùc phaïm.

Tuy nhieân Kinh Duy Ma Caät coù nhieàu tö töôûng raát uyeân aùo, thaâm saâu, nhö tö töôûng BAÁT NHÒ. Ngoaøi ra giaùo lyù Kinh Duy Ma Caät coøn ñöôïc trình baøy raát kheùo leùo, raát hay ho, raát ñeïp ñeõ.

Hoài ñoù, ôû AÁn Ñoä coù phong traøo vaên hoaù môùi noåi leân, vaø coù nhöõng kòch baûn noåi tieáng nhö laø Mahaøbhaørata. Nhöõng ngöôøi cheùp kinh thôøi ñoù cuõng bò aûnh höôûng cuûa phong traøo vaên hoaù môùi naøy, cho neân caùc Kinh ñieån Ñaïi Thöøa ñöôïc trình baøy theo phöông thöùc cuûa nhöõng kòch baûn, moãi chöông laø moät maøn kòch.

Kinh Duy Ma Caät ñaõ ñöôïc trình baøy theo phöông thöùc ñoù, vaø Kinh Phaùp Hoa sau naøy cuõng ñöôïc trình baøy theo cuøng moät kyõ thuaät.

Kinh Duy Ma Caät vaø nhöõng Kinh Ñaïi Thöøa xuaát hieän tröôùc ñoù, ñaõ duøng nhöõng quaû troïng phaùo raát lôùn ñeå baén vaøo haøng nguõ cuûa nhöõng ngöôøi Thanh Vaên. Ngöôïc laïi, Kinh Phaùp Hoa laø Kinh Ñaïi Thöøa ñaàu tieân söû duïng ngoân töø hoaø aùi, chaáp nhaän moïi Boä phaùi vaø moïi khuynh höôùng ôû trong ñaïo Buït.

Vì vaäy cho neân khi Kinh Phaùp Hoa ra ñôøi nhö laø coù moät laøn gioù maùt, moät côn möa raøo, laøm dòu laïi caùi khoâng khí ngoät ngaït, ñoâi co ñang xaûy ra giöõa 2 phaùi BAÛO THUÛ vaø TIEÁN BOÄ.

* Vai troø Kinh Phaùp Hoa Trong Söï Thaønh Hình Ñaïo Buït Ñaïi Thöøa.

Nhö ñaõ noùi ôû treân, ngay töø Kinh Baùt Nhaõ, ta ñaõ thaáy nhöõng tö töôûng cöïc ñoan, nhöõng ngoân töø raát maïnh. Ñeán khi Kinh Duy Ma xuaát hieän thì thaùi ñoä ñoù ñaõ leân ñeán cöôøng ñoä toät cao cuûa noù. Nhöõng tö töôûng naøy bieán thaønh nhöõng phöông tieän ñeå luaän chieán vôùi Giaùo Hoäi Truyeàn Thoáng.

Treân phöông dieän tö töôûng, chuùng ta khoâng coù gì ñeå traùch moùc caû, taïi vì nhöõng tö töôûng ñoù raát uyeân aùo, raát lieãu nghóa, raát troøn ñaày. Tuy nhieân, ñöùng treân phöông dieän thaùi ñoä, ta thaáy cung caùch ñoù khoâng ñuû taùnh bao dung, khoâng coù ñöôïc phong thaùi Ñaïi Thöøa, vì lyù do ñaõ muoán gaït taát caû nhöõng thaønh phaàn Thanh Vaên ra khoûi gia ñình cuûa ñaïo Buït.

Ñeán khi Kinh Phaùp Hoa ra ñôøi thì kinh aùp duïng moät phöông thöùc môùi: “Raát Töø Bi, raát BAO DUNG, vaø oâm laáy Truyeàn thoáng cuûa Giaùo Hoäi vaøo troïn trong voøng tay cuûa Phaät Giaùo Ñaïi Thöøa”.

Vì vaäy, söï ra ñôøi cuûa Kinh Phaùp Hoa laø moät hieän töôïng raát may maén, raát ñuùng luùc cho söï thieát laäp cô sôû cuûa Phaät Giaùo Ñaïi Thöøa. “Chính nhôø Kinh Phaùp Hoa maø ñaïo Buït Ñaïi Thöøa trôû thaønh moät cô sôû coù caên baûn, coù truyeàn thoáng vaø môùi bieán thaønh moät Giaùo Hoäi thöïc söï”.

Tröôùc ñoù thì tö töôûng Ñaïi Thöøa ñaõ ñöôïc phaùt trieån, ñaõ ñöôïc truyeàn baù, ñaõ baét ñaàu chinh phuïc ñöôïc nhieàu ngöôøi, trong ñoù coù caû nhöõng ngöôøi thuoäc phaùi Tieåu Thöøa, nhöng Giaùo Hoäi Ñaïi Thöøa chöa ñöôïc thieát laäp nhö laø moät Taêng ñoaøn tu taäp goàm nhöõng ngöôøi vöøa xuaát gia vöøa taïi gia, vaø chöa coù cô sôû toå chöùc. Tuy tröôùc khi Kinh Phaùp Hoa xuaát hieän thì Ñaïi Thöøa cuõng ñaõ coù maët, nhöng coù maët vôùi taùnh caùch cuûa moät soá caù nhaân rôøi raïc, giôùi xuaát gia cuõng nhö giôùi cö só, vaø nhaát laø chæ coù maët trong laõnh vöïc tö töôûng vaø Kinh ñieån, nhöng chöa coù maët vôùi tö caùch laø moät Giaùo ñoaøn, moät toå chöùc, moät cô sôû. Cho ñeán khi Kinh Phaùp Hoa ra ñôøi, vôùi thaùi ñoä hoaø hoaõn, dung hôïp, bao boïc, thì luùc ñoù Boà Taùt Thöøa, töùc laø Ñaïi Thöøa, môùi coù Taêng ñoaøn xuaát gia vaø Taêng ñoaøn taïi gia. Söï thaønh coâng trong vieäc taïo döïng moät Giaùo Hoäi trong ñaïo Buït Ñaïi Thöøa, ñaõ nhôø raát nhieàu vaøo thaùi ñoä hoaø giaûi, ñieàu hôïp cuûa Kinh Phaùp Hoa.

Vì vaäy cho neân VAI TROØ CUÛA KINH PHAÙP HOA raát lôùn ôû trong Truyeàn thoáng Ñaïi thöøa ./.

B. ĐẠI CƯƠNG KINH PHÁP HOA

Trong kho taøng Kinh ñieån Ñaïi Thöøa, Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa laø moät boä Kinh ñöôïc truyeàn baù raát sôùm vaø raát roäng raõi, ñaõ töøng laø boä Kinh cô baûn cho Toâng Thieân Thai taïi Trung Hoa vaø Toâng Nhaät Lieân taïi Nhaät Baûn.

Caùc vò Thieàn Sö Vieät Nam ñôøi Lyù, Traàn cuõng thöôøng chuù troïng trì tuïng giaûng daïy Kinh Phaùp Hoa song song vôùi Kinh Vieân Giaùc, Kim Cang. Hai Thieàn Sö Baûo Taùnh vaø Minh Taâm döôùi ñôøi Lyù (khoaûng 1034) suoát 15 naêm trì tuïng Kinh Phaùp Hoa chöa töøng treã naûi. Thieàn Sö Thoâng Bieän, vò Thieàn Sö thoâng thaùi ñôøi Lyù Thaùnh Toâng, töøng traû lôøi Phuø Thaùnh Caåm Linh Nhaân Hoaøng Haäu veà caùc caâu hoûi lieân quan lòch söû truyeàn baù Phaät Giaùo taïi Vieät Nam, Ngaøi thöôøng duøng Kinh Phaùp Hoa daïy ngöôøi söûa mình, neân ngöôøi thôøi baáy giôø goïi sö laø “NGOÄ PHAÙP HOA”. Thieàn Sö Chaân Khoâng (tòch naêm 1100) luùc 18 tuoåi, taàm sö hoïc ñaïo, nhaân ñeán hoäi giaûng cuûa Thaûo Nhaát taïi Chuøa Tænh Löï nuùi Ñoâng Cöùu nghe giaûng Kinh Phaùp Hoa, boång nhieân toû ngoä. Sau ñoù Ngaøi ñöôïc Vua Lyù Nhaân Toâng môøi vaøo ñaïi hoäi giaûng Kinh Phaùp Hoa. Baáy giôø Thaùi Uyù Nguyeãn Thöôøng Kieät (töùc Lyù Thöôøng Kieät) vaø Thöù söû Laïng Chaâu laø Töôùng quoác Thaân Chaâu caøng theâm kính troïng. Vaø ngaøy nay, trong hieän taïi vieäc trì tuïng Kinh Phaùp Hoa raát lan roäng trong giôùi Phaät töû, giuùp hoï raát nhieàu treân böôùc tu taâm haønh thieän theo ñaïo giaùc ngoä.

Trong Kinh Phaùp Hoa coù moät caâu daïy raát ñaëc bieät, neâu leân muïc ñích ra ñôøi cuûa 10 phöông chö Phaät, caâu ñoù laø “Caùc Ñöùc Phaät chæ vì moät vieäc troïng ñaïi duy nhaát maø ra ñôøi, ñoù laø vì Khai Thò chuùng sanh Ngoä Nhaäp Tri Kieán Phaät”.

Nhö vaäy Kinh Phaùp Hoa chính laø Kinh neâu roõ muïc ñích ra ñôøi cuûa Chö Phaät, maø döôùi ñaây laø ñaïi cöông cuûa Kinh:

Thieân Kinh vaïn quyeån Phaät noùi ra cuøng vôùi nhöõng phaùp moân tu haønh trong ñoù nhö Quaùn Soå Töùc, Quaùn Baát Tònh,Tham Thieàn, Trì Trai Giôùi, An Cö Kieát Haï …… ñeàu chæ ñöa ñeán muïc ñích laøm Phaät. Coù kinh noùi roäng, coù kinh noùi ñôn giaûn. Nhöng töïu trung, chaúng coù phaùp moân naøo deã daøng ñeå tu thaønh Phaät. Phaùp moân naøo cuõng khoù. Quaùn Baát Tònh phaûi quaùn thaät saâu xa, kyõ caøng chöù khoâng phaûi quaùn qua loa maø thaønh ñöôïc. Soå Töùc cuõng khoâng phaûi deã, khoâng cöù chæ thôû ra thôû voâ vaøi hôi laø xong. Tham Thieàn, Trì Trai Giôùi, caùc moân tu khaùc cuõng ñeàu khoù nhö vaäy caû.

Vaäy maø theo Kinh Phaùp Hoa, thì vieäc thaønh Phaät quaù deã “Nhöôïc nhôn taùn loaïn taâm, nhaäp ö thaùp mieáu trung, nhöùt xöng Nam-moâ Phaät, giai dó thaønh Phaät ñaïo”(neáu ngöôøi taâm taùn loaïn, ñi vaøo trong thaùp Phaät, nieäm moät laàn “Nam-moâ Phaät”, cuõng ñaõ thaønh Phaät ñaïo).

“Hoaëc chæ chaáp tay hay cuùi ñaàu tröôùc töôïng Phaät, cho ñeán treû con chôi caùt ñaép thaønh thaùp Phaät maø cuõng thaønh Phaät ñöôïc”.

Moät quyeån Kinh Ñaïi Thöøa cao nhaát laø Phaùp Hoa, roát cuoäc daïy moät chuyeän deã daøng nhö vaäy, thì haø taát phaûi Tham Thieàn, Giöõ Giôùi, Kieát Haï An Cö …… ?

Cho neân Ngaøi Thöôøng Baát Khinh ñaõ choïn moät caùch ñoù ñeå laøm Phaät. Ngaøi khoâng Soå töùc, khoâng Nhaäp ñònh, khoâng queùt nhaø, laøm ñöôøng, chæ ñi gaëp ai cuõng noùi caâu: “Toâi khoâng daùm khinh Ngaøi, vì Ngaøi haønh Boà Taùt ñaïo, Ngaøi seõ thaønh Phaät”. Ngaøi Thöôøng Baát Khinh laø moät vò Boà Taùt Tyø Kheo, soáng giöõa chuùng Tyø Kheo Taêng-thöôïng-maïn coù theá löïc döôùi thôøi Töôïng phaùp cuûa Ñöùc Phaät Oai AÂm Vöông trong quaù khöù.

Ngaøi chæ laøm moãi moät vieäc laø ñeán nôi moïi ngöôøi, chaáp tay cung kính xöôùng caâu: “Toâi khoâng daùm khinh Ngaøi, vì Ngaøi seõ thaønh Phaät”.

* Trong vieäc laøm ñôn giaûn ñoù, tuy nhieân, caàn phaûi coù moät loøng TIN maõnh lieät raèng: “Taát caû chuùng sanh ñeàu laø Phaät” thì môùi laøm noåi. Loøng TIN aáy neáu khoâng coù TRÍ TUEÄ cuûa Boà Taùt thì khoâng theå coù ñöôïc. Ñoù laø BAÙT NHAÕ BA LA MAÄT,

* Vaø Ngaøi ñaõ laøm vieäc aáy khoâng phaûi moät hai laàn maø laøm thöôøng xuyeân, khoâng phaûi ñoái vôùi moät hai ngöôøi maø ñoái vôùi taát caû moïi ngöôøi, ñoù laø TINH TAÁN BA LA MAÄT.

* Trong khi Ngaøi laøm nhö vaäy, coù ngöôøi nghe thì hoan hyû, vì cho laø moät lôøi chuùc tuïng giaù trò nhaát, chuùc laøm Vua cuõng khoâng baèng, nhöng cuõng coù ngöôøi döûng döng vì khoâng hieåu Ngaøi muoán noùi gì, roài cuõng coù ngöôøi noåi saân vì cho Ngaøi choïc töùc mình, neân xua ñuoåi ñaùnh ñaäp. Vaäy maø Ngaøi vaãn giöõ moät thaùi ñoä bình thaûn ñoái vôùi caû 3 haïng ngöôøi aáy, ñoù laø NHAÃN NHUÏC BA LA MAÄT.

* Vaø moãi khi ñoái tröôùc ai noùi leân caâu: “Toâi khoâng daùm khinh ngöôøi ……” laø noùi vôùi moät loøng kính caån taäp chuù chöù khoâng phaûi cuoàng loaïn hôøi hôït, hình thöùc, ñoù laø THIEÀN ÑÒNH BA LA MAÄT.

Nhö vaäy ta thaáy moät vieäc laøm ngoù ñôn giaûn song gom ñuû yù nghóa cuûa Boà Taùt haïnh vaø söùc maïnh moät loøng TIN kieân coá, TIN mình laø Phaät vaø taát caû chuùng sanh ñeàu laø Phaät. Chuùng ta ñaõ coù ai daùm töï TIN mình laø Phaät chöa ? Huoáng nöõa laø TIN ngöôøi khaùc laø Phaät ? Thaät khoù maø TIN noåi moät keû vöøa noùi laùo vöøa maéng chöôûi coäc caèn kia laø Phaät ñöôïc. Phaûi nhö moät vò Ñaïi löông y, ñöùng tröôùc moät con beänh coù nhöõng trieäu chöùng gheâ gôùm, thoå taû, meâ saûng, soát maët ñoû gay ……

Nhöng qua söï baét maïch thaày roõ ba boä THOÁN, QUAN, XÍCH ñi höõu löïc maø bieát ñöôïc taùnh maïng cuûa ngöôøi ñoù chöa heà gì, vaø baûo con beänh: “OÂng khoâng cheát”. Söï quaû quyeát ñoù cuûa Löông Y taïo cho ngöôøi beänh moät loøng TIN töôûng, moät söùc maïnh, moät nieàm hy voïng phaán khôûi ñeå vöôn leân maø soáng. Ngaøi Thöôøng Baát Khinh noùi vôùi chuùng sanh “Caùc Ngaøi laø Phaät”, cuõng trong yù nghóa ñoù.

Neáu chuùng sanh cöù töï thaáy mình laø chuùng sanh, cam phaän chuùng sanh thì cöù maëc tình traàm luaân taïo nghieäp. Vì ñaõ laø chuùng sanh voâ phöông cöùu chöõa, thì toäi chi maø khoâng traàm luaân, toäi chi maø khoâng laên loùc truî laïc, thaân löôn bao quaûn laám ñaàu ? (ñaõ laøm thaân löôn thì coù ngaïi gì caùi ñaàu bò laám buøn laày), ñaõ thaáy mình thaáp thoûi taàm thöôøng thì khoâng coù vieäc aùc gì khoâng laøm, vì con ngöôøi nhö theá khoâng tin raèng coøn chuùt phaåm giaù naøo ñeå vöôn leân toaøn thieän toaøn giaùc ñöôïc. Baây giôø, nghe noùi raèng mình laø Phaät, coù cô sôû seõ thaønh baäc toaøn thieän toaøn giaùc, thì tröø phi nhöõng ngöôøi khoâng muoán, ai cuõng phaûi möøng rôõ, vaø nhôø ñoù caùc thoùi xaáu coáng cao ngaõ maïn, nhoû nhen, baàn tieän …… khoù maø noåi leân ñöôïc. Coù bao giôø moät ngöôøi, khi töï TIN mình laø Phaät, maø laïi cöù nhaém maét soáng theo thoùi aên caép, noùi laùo, kieâu maïn, taät ñoá, saân si ? Cho neân töï TIN mình laø Phaät thì ngay khi ñoù mình laø Phaät.

Quaùn Kinh daïy: “THÒ TAÂM THÒ PHAÄT, THÒ TAÂM TAÙC PHAÄT”. Taâm ñoù laø Phaät, Taâm ñoù laøm Phaät, khoâng coù Taâm naøo khaùc hôn. Ngaøi Thöôøng Baát Khinh thaáu hieåu lyù aáy trong Kinh Phaùp Hoa, neân Ngaøi chæ haønh Phaùp Hoa moãi moät caùi haïnh “baát khinh” aáy, töùc laø khoâng khinh ngöôøi vaø khoâng töï khinh mình.

Loøng tin “Taát caû chuùng sanh laø Phaät” deã keát hôïp moïi ngöôøi laïi vôùi nhau nhö nöôùc tìm ñeán nöôùc. Nöôùc vôùi Löûa môùi choáng traùi nhau, coøn nöôùc vôùi nöôùc thì duø coù nöôùc ôû baát cöù nôi naøo, soâng, ngoøi, ao, hoà, möông, laïch, duø trong ñuïc saïch dô, ñeàu tìm veà bieån. Taát caû moïi ngöôøi coù ñöôïc loøng TIN mình laø Phaät cuõng theá, cuõng tìm veà vôùi nhau trong bieån caû Ñaïi Giaùc. Ñoù laø ñieåm chính, laø coát tuyû, cho neân trong Kinh Phaùp Hoa, Phaät thoï kyù cho taát caû haøng Thanh Vaên ñeàu thaønh Phaät. Tröôùc ñoù ñoái vôùi haøng Thanh Vaên, Phaät chæ daïy phaùp nhö: Töù Ñeá, Möôøi Hai Nhaân Duyeân. Ñeán Hoäi Phaùp Hoa, Phaät môùi thoï kyù haøng Thanh Vaên thaønh Phaät. Ñaây laø ñieåm ñaëc bieät cuûa Phaùp Hoa Hoäi.

Maëc duø coù raát nhieàu kinh ñieån khaùc ñeàu noùi ñeán Phaät taùnh, noùi taát caû chuùng sanh ñeàu coù khaû naêng thaønh Phaät, noùi ñeán trí tueä vaø muïc ñích ra ñôøi cuûa chö Phaät, nhöng chæ noùi chung chung. Nhö trong Kinh Hoa Nghieâm, Baùt Nhaõ, Phaät chæ thoï kyù cho haøng Boà Taùt, coøn ñoái vôùi haøng Thanh Vaên thì daïy cho phaùp tu ñeå thaønh Bích Chi La Haùn, chöùng nhaäp Nieát Baøn. Nhöõng ngöôøi naøy tu theo caùc phaùp moân Phaät daïy, ñöôïc chöùng quaû Thanh Vaên lieàn cho raèng ñaõ vieân maõn, neân ñeán hoäi Phaùp Hoa khi Phaät saép söûa noùi, Ngaøi laïi muoán thoâi, chính vì nghó ñeán haïng Taêng thöôïng maïn naøy: “Chæ chæ baát tu thuyeát, Ngaõ phaùp dieäu nan tö, Chö Taêng thöôïng maïn giaû, Vaên taát baát kính tín” (Thoâi thoâi chaúng neân noùi, Phaùp Ta vi dieäu khoù löôøng, Nhöõng keû Taêng thöôïng maïn, nghe seõ khoâng kính tin).

Ngaøi Xaù Lôïi Phaát phaûi caàu xin naên næ ñeán laàn thöù ba, Phaät môùi daïy raèng: “OÂng ñaõ ba phen caàu thænh, chaúng leõ ta khoâng noùi”. Khi Ngaøi saép söûa noùi thì 5.000 Tyø Kheo, Tyø Kheo Ni, Nam nöõ Cö só, ñaûnh leã Phaät maø lui ra, vì cho raèng taát caû phaùp Phaät daïy mình ñaõ tu ñaéc caû roài coøn gì ñeå noùi, coøn gì ñeå nghe nöõa ?

Sau khi nhöõng ngöôøi naøy boû ñi, Phaät daïy raèng: “Lui ñi cuõng toát” (thoái dieäc giai hyû). Caâu noùi cuûa Phaät nghe tuoàng nhö phuû phaøng, tuoàng nhö ñoái vôùi 5.000 ngöôøi naøy loøng töø bi cuûa Ngaøi khoâng phoå caäp ñeán. Trong khi ôû hoäi Hoa Nghieâm, chæ coù haøng Boà Taùt laõnh hoäi ñöôïc yù chæ cuûa Phaät daïy, coøn haøng Thanh Vaên ngoài ñoù maø nhö ÑUI, nhö ÑIEÁC; vaäy maø Phaät khoâng ñuoåi hoï, hoï cuõng khoâng boû ra ñi. ÔÛ hoäi Phaùp Hoa thì Phaät noùi: “Lui ra cuõng toát” coù phaûi phuû phaøng xua ñuoåi khoâng ? Khoâng phaûi, bôûi vì ôû hoäi Hoa Nghieâm nhöõng vò Thanh Vaên tuy khoâng hieåu maø khoâng coù loøng Taêng thöôïng maïn, khoâng cho mình ñaõ chöùng ñaéc, neân cöù ngoài ñoù. Ngoài maø khoâng khinh, khoâng khieáp, khoâng sôï. Coøn ôû hoäi Phaùp Hoa, nhöõng vò Thanh Vaên naøy laïi Taêng thöôïng maïn, chöa chöùng ñaéc vieân maõn maø töï cho  ñaõ chöùng ñaéc vieân maõn. Coù taâm Taêng thöôïng maïn nhö theá, maø cöù ngoài lì ôû ñoù, hay neáu Phaät baûo: “Cöù ngoài ñoù ñi” thì thaät khoâng ích gì cho chính baûn thaân hoï maø coøn gaây chöôùng ngaïi cho  nhöõng ngöôøi nghe phaùp. Vaø sôû dó nhöõng ngöôøi naøy Taêng thöôïng maïn laø vì hoï chöa tin noåi raèng TAÁT CAÛ CHUÙNG SANH ÑEÀU LAØ PHAÄT, hoï chæ tin raèng mình ñaõ ñaéc quaû A La Haùn vaø chaúng nhöõng khoâng tin chuùng sanh laø Phaät, hoï coøn khoâng tin noåi chính mình laø Phaät, do ñoù maø hoï ñaõ boû ra ñi, vaø Phaät daïy raèng hoï lui ra cuõng toát.

Thaønh thöû Kinh Phaùp Hoa coù nghóa “HOÄI TAM QUY NHÖÙT, THOÏ KYÙ THAØNH PHAÄT”. Tröôùc Kinh Phaùp Hoa, Phaät daïy nhieàu phaùp moân, moãi phaùp moân chöùng moät quaû vò khaùc nhau nhö tu Töù Ñeá phaùp ñaéc quaû A La Haùn, tu Möôøi Hai Nhaân Duyeân ñaéc Bích Chi, tu Luïc Ñoä laøm Boà Taùt …… ñeán hoäi Phaùp Hoa, khi saép nhaäp Nieát Baøn, Phaät môùi daïy nhöõng gì maø tröôùc ñoù Ngaøi chöa daïy ñöôïc, ñoù laø: “Nhöõng phaùp moân maø Ngaøi daïy baáy laâu chæ laø nhöõng phöông tieän ñeå böôùc leân NHÖÙT THÖØA.

Tröôùc kia Thanh Vaên ñaõ cho ñoù laø phaùp thaät, quaû thaät, neân chaêm chæ tu, chöùng vaø chaáp thuû caùc quaû vò ñaõ chöùng. Baáy giôø Phaät môùi noùi raèng Nhò Thöøa, Tam Thöøa ñeàu khoâng thaät, ñeàu laø phöông tieän, chæ coù Nhöùt Thöøa môùi laø thaät, môùi laø cöùu kính.

Ngaøi Thieân Thai Trí Giaû cho ñoù laø “KHAI QUYEÀN HIEÅN THAÄT, KHAI CAÄN HIEÅN VIEÃN” môû phöông tieän 3 thöøa ñeå hieån baøy caùi chaân thaät laø NHÖÙT THÖØA PHAÄT ÑAÏO. “Khai quyeàn” laø chæ roõ taát caû caùc phaùp moân Phaät noùi tröôùc Kinh Phaùp Hoa ñeàu chæ laø Phöông Tieän ñeå ñi ñeán giaùo lyù thaät cuûa Phaùp Hoa laø “TAÁT CAÛ CHUÙNG SANH ÑEÀU LAØ PHAÄT”. Ñieàu maø 10 phöông chö Phaät ñeàu laøm: “Xuaát hieän ra ôû ñôøi ñeå KHAI THÒ cho chuùng sanh NGOÄ NHAÄP Phaät Tri Kieán”. Ñieàu naøy, Ñöùc Thích Ca Boån Sö cuõng khoâng laøm khaùc vôùi chö Phaät 10 phöông. Moät maët vì “taát caû chuùng sanh ñeàu laø Phaät”, moät maët vì “Baûn hoaøi” cuûa taát caû chö Phaät ra ñôøi vì moät muïc ñích duy nhaát laø “Khai Thò cho chuùng sanh Ngoä Nhaäp Phaät Tri Kieán”, moät maët vì “trí tueä” chö Phaät thaäm thaâm ñuû caû hai maët CAÊN BAÛN TRÍ vaø QUYEÀN TRÍ, thaáu hieåu cuøng taän ñöôïc thaät töôùng caùc phaùp neân môùi khai QUYEÀN hieån THAÄT ñöôïc.

Thaät töôùng ñoù laø 10 “NHÖ”: nhö thò töôùng, nhö thò taùnh, nhö thò theå, nhö thò löïc, nhö thò taùc, nhö thò nhaân, nhö thò duyeân, nhö thò quaû, nhö thò baùo, nhö thò boån maït cöùu caùnh. 10 “NHÖ” naøy laø töôùng sai bieät cuûa “thaät töôùng” caùc phaùp. Ngaøi Thieân Thai laáy 10 “NHÖ” ñoù phoái hôïp vôùi 10 “GIÔÙI” (goïi laø Thaäp Phaùp Giôùi) vôùi 5 “AÁM”, höõu tình theá gian vaø khí theá gian maø thaønh “BAÙCH NHÖ”, “THIEÂN NHÖ” ……

Thieân Thai Toâng coù danh töø “TAM THIEÂN NHÖÙT NIEÄM; NHÖÙT NIEÄM TAM THIEÂN” laø ñeå chæ caùi lyù chaân thaät maø chö Phaät ñoàng chöùng nhö nhau, ñoù laø 3 ñieåm sau ñaây:

1) Thaät trí, quyeàn trí chö Phaät ñoàng nhaát.

2) Phaät taùnh chuùng sanh cuõng ñoàng nhaát.

3) Baûn hoaøi chö Phaät cuõng ñoàng nhaát.

neân Phaät chæ daïy moãi moät ñaïo lyù duy nhaát, ñoù laø ñaïo NHÖÙT THÖØA. Nhöng tröôùc khi KHAI THÒ ñeå ñöa chuùng sanh veà Nhöùt Thöøa, Phaät phaûi noùi loanh quanh goïi laø PHÖÔNG TIEÄN, ñeå ñeán Phaùp Hoa Ngaøi môùi noùi roõ “Baûn hoaøi” cuûa chö Phaät.

Do ñoù laø Kinh Phaùp Hoa cao ñieåm cuûa giaùo lyù Phaät neân môùi laø DIEÄU PHAÙP. Ngaøi Thieân Thai chia hai thöù “Dieäu” laø TÖÔNG ÑOÁI DIEÄU vaø TUYEÄT ÑOÁI DIEÄU. Nhöõng phaùp moân Phaät daïy tröôùc ñaây tuy “Dieäu” nhöng chöa tuyeät ñoái, nhö khi phaân thaønh Thanh Vaên, Duyeân Giaùc Thöøa vaø Ñaïi Thöøa, thì Ñaïi Thöøa laø DIEÄU, nhöng chæ “Dieäu” töông ñoái vôùi Thanh Vaên, Duyeân Giaùc, chöa phaûi laø “Dieäu” thaät söï tuyeät ñoái. Ñeán hoäi Phaùp Hoa thì khoâng coøn ñoái ñaõi vôùi Thanh Vaên, Duyeân Giaùc maø goàm chung Tam Thöøa vaøo Nhöùt Thöøa, neân môùi thaät laø DIEÄU PHAÙP.

Phaùp Hoa noùi thaät töôùng caùc phaùp, thaät töôùng ñoù laø: Taát caû phaùp ñeàu laø Phaät phaùp, töôùng taùnh baát nhò “THEÁ GIAN TÖÔÙNG THÖÔØNG TRUÏ”. Taát caû phaùp, bôûi theá, ñeàu laø Dieäu Phaùp (nhöùt saéc nhöùt höông voâ phi trung ñaïo). Dieäu Phaùp ñoù ví nhö hoa sen vôùi nhöõng ñieåm:

1) Sanh ra trong buøn maø khoâng nhieãm buøn.

2) Khi hoa nôû thì toaû höông thanh khieát nheï nhaøng.

Nghóa laø nhöõng phaùp maø Phaät noùi ôû trong Dieäu Phaùp Lieân Hoa cuõng phaùt xuaát töø Tam Thöøa phaùp, ví nhö hoa sen vaãn sanh töø buøn. Caùi hoa Dieäu phaùp töø tröôùc bò vuøi laáp trong buøn kieán chaáp cuûa Tam Thöøa, ñeán hoäi Phaùp Hoa thì hoa sen töø buøn nôû ra maø khoâng dính buøn, laïi toaû höông vi dieäu.

Ñaïo Phaät quaû laø ñaïo HOA SEN. Khi thaønh ñaïo, Ngaøi quan saùt caên cô chuùng sanh qua hình aûnh hoa sen trong hoà: coù hoa ñaõ vöôn leân khoûi maët nöôùc, coù hoa coøn chìm, coù hoa chöa ra khoûi buøn, nhöng taát caû ñeàu laø hoa sen vaø ñeàu leân khoûi maët nöôùc toaû höông khi gaëp aùnh saùng maët trôøi.

Chuùng sanh cuõng vaäy, ôû trong ñoáng buøn phieàn naõo maø khoâng dính buøn, vì chöa ra khoûi phieàn naõo maø goïi laø chuùng sanh, ñeán khi gaëp ñöôïc maët trôøi Dieäu phaùp cuûa Phaät soi ñeán thì cuõng ñeàu nôû.

Ngaøi Huyeàn Trang khi ñi thænh kinh, trong luùc chôø ñôïi caáp giaáy ñi ñöôøng, moät ñeâm moäng thaáy ngoïn Linh Sôn giöõa bieån. Ngaøi nhaûy xuoáng bieån, lieàn coù hoa sen ñôõ Ngaøi leân nuùi. Vaø tröôùc khi tòch, Ngaøi cuõng thaáy hoa sen. Nhöng ñoù laø hoa sen trong nöôùc, coøn thöù sen trong löûa nhö lôøi Thieàn Sö Ngoä AÁn (Vieät Nam):

“Dieäu taùnh hö voâ baát khaû phaân,

Hö voâ taâm ngoä ñaéc haø nan,

Ngoïc phaàn sôn thöôïng saéc thöôøng nhuaän,

Lieân phaùt loâ trung thaáp vò caøn”.

+ Leâ Maïnh Thaùt dòch:

Dieäu taùnh roãng khoâng chaúng theå (baâu) vin,

Roãng khoâng taâm ngoä coù gì ñaâu,

Treân non ngoïc ñoát maøu thöôøng ñeïp,

Sen nôû trong loø öôùt chöûa khoâ.

+ Hay laø Ñoäng Sôn Löông Giôùi, Sö Toå phaùi Taøo Ñoäng:

“Löôõng kieám giao phong baát tu tò,

Haûo thuû do nhö hoaû lyù lieân”.

+ Taïm dòch:

Hai kieám giao nhau khoâng traùnh neù,

Ngöôøi hay gioáng heät sen trong löûa.

AÙm chæ raèng ôû trong caùi loø löûa laø THAÂN NGUÕ UAÅN ueá tröôïc ñaày löûa phieàn naõo cuûa chuùng sanh, hoa sen Phaät taùnh vaãn töôi nhö thöôøng.

Thieàn Sö Chaân Nguyeân ôû Vieät Nam cuõng coù caâu:

“Traàn traàn saùt saùt Nhö Lai,

Chuùng sanh moãi ngöôøi moãi coù hoa sen.

Hoa laø baûn taùnh traïm vieân,

Bao haøm trôøi ñaát döôùi treân cuøng baèng.

Haäu hoïc ñaõ bieát hay chaêng,

Taâm hoa öùng mieäng noùi naêng moïi lôøi”.

Do ñoù Kinh Phaùp Hoa laáy “DUÏ HOA SEN”.

Treân ñaây laø yù nghóa toùm taét cuûa Kinh ./.

C. PHÁP HOA TAM ĐẠI BỘ CỦA TRÍ KHẢI ĐẠI SƯ

Trong caùc Luaän, Thích, Chuù, Sôù Kinh Phaùp Hoa, duy coù Phaùp Hoa Tam Ñaïi Boä cuûa Thieân Thai Trí Khaûi Ñaïi Sö laø töôøng teá ñeä nhaát, vì kieán thöùc cao, toå chöùc roäng, lyù thuù saâu, maø caùc nhaø chuù thích khaùc khoâng theå so saùnh kòp.

Ngaøi laø vò Toå saùng laäp Thieân Thai Toâng. Chính teân laø Trí Khaûi Thieàn Sö ôû nuùi Thieân Thai. Thieân Thai Ñaïi Sö laø teân goïi Toân kính. Trí Giaû Ñaïi Sö laø teân ban taëng cuûa Tuyø Daïng Ñeá. Ngaøi sanh naêm Ñaïi Ñoàng thöù 4 (538 TL) thôøi Vua Voõ Ñeá ñôøi Löông, xuaát gia 18 tuoåi, vieân tòch naêm 60 tuoåi. Giaûng kinh, tu ñaïo, giaùo huaán trong 42 naêm. Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa, Phaùp Hoa Vaên Cuù, vaø Ma Ha Chæ Quaùn laø nhöõng tröôùc taùc ñaïi bieåu cuûa Ngaøi.

* Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa vaø Phaùp Hoa  Vaên Cuù, giaûi thích roõ veà “GIAÙO TÖÔÙNG MOÂN” ñeå trieån khai phaàn “DIEÄU GIAÛI”.

* Ma Ha Chæ Quaùn nöông vaøo giaùo lyù Kinh Phaùp Hoa noùi veà thöïc tu “QUAÙN  TAÂM MOÂN”, saùch tieán phaàn “DIEÄU HAØNH”.

GIAÛI vaø HAØNH hoã trôï nhau, GIAÙO vaø QUAÙN cuøng tu, laøm YEÁU CHÆ cho Thieân Thai Toâng.

Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa vaø Vaên Cuù 2 boä naøy ñeàu giaûi thích Kinh Phaùp Hoa, nhöng:

* Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa chæ laáy ñeà hieäu cuûa kinh ñeå giaûi thích maø môû ra 5 truøng nghóa huyeàn, goïi laø “NGUÕ TRUØNG HUYEÀN NGHÓA”:

1. DANH      : Danh muïc cuûa 5 chöõ Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh.

2. THEÅ         : Lyù sôû thuyeân töùc thöïc theå cuûa Kinh.

3. TOÂNG      : Toâng chæ, toâng yeáu cuûa Kinh.

4. DUÏNG     : Coâng ñöùc, löïc duïng cuûa Kinh.

5. GIAÙO       : Giaùo töôùng cuûa Kinh.

Töø 5 phöông dieän Giaùo Töôùng cuûa Kinh ñeå traàn thuaät roõ yù nghóa u huyeàn cuûa toaøn boä Kinh Phaùp Hoa, coù theå goïi laø: “PHAÙP HOA KHAÙI LUAÄN”.

* Phaùp Hoa Vaên Cuù thì duøng 4 loái thích:

1. Nhaân Duyeân thích,

2. Öôùc Giaùo thích,

3. Boån Tích thích,

4. Quaùn Taâm thích.

goïi laø “TÖÙ CHUÛNG THÍCH”, theo vaên giaûi thích töøng caâu trong 28 phaåm Kinh Phaùp Hoa. Ñoù laø loái thích kinh raát ñoäc ñaùo cuûa Thieân Thai Ñaïi Sö.

Huyeàn Nghóa giaûi thích veà TOÅNG ÑEÀ,

Vaên Cuù thích veà BIEÄT VAÊN, ñeàu laø nhöõng tröôùc taùc thuoäc “GIAÙO TÖÔÙNG MOÂN”, neâu roõ “DIEÄU CHÆ” Kinh Phaùp Hoa. Trong ñoù, Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa, neâu roõ GIAÙO LYÙ vaø VÒ TRÍ cuûa Kinh Phaùp Hoa trong toaøn boä Phaät Giaùo.

Trong Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa, chia ra 2 phaàn lôùn laø: “GIAÙO PHAÙN” vaø “GIAÙO LYÙ” thuoäc “GIAÙO TÖÔÙNG MOÂN”.

* GIAÙO PHAÙN ñem toaøn theå giaùo lyù Phaät Giaùo phaân loaïi, pheâ phaùn, chia ra QUYEÀN, THÖÏC, THOÂ, DIEÄU vaø chæ roõ choã QUI THUÙ cuûa moãi giaùo aáy.

* GIAÙO LYÙ xieån minh “Dieäu Lyù” Kinh Phaùp Hoa. Nhöng Dieäu Lyù naøy, luoân luoân ñi ñoâi vôùi 2 phaàn Giaùo Lyù vaø Giaùo Phaùn.

(a) Trước Hết Nói về Giáo Phán

Nay theo Huyeàn Nghóa, tröôùc sau coù 2 thöù Giaùo Phaùn.

* Pheâ phaùn veà Giaùo Töôùng 3 khaùc ôû quyeån thöù 1.

* Pheâ phaùn veà 3 Giaùo “ÑOÁN”, “TIEÄM”, “BAÁT ÑÒNH” ôû quyeån    thöù 10.

(1) PHÊ PHÁN VỀ GIÁO TƯỚNG 3 KHÁC

* Töôùng caên taùnh dung, baát dung.

* Töôùng hoaù ñaïo thuyû chung, baát thuyû chung.

* Töôùng sö ñeä vieãn caän, baát vieãn caän.

Caên cöù vaøo 3 phöông dieän naøy maø phaùn roõ ñieåm khaùc bieät cuûa caùc Kinh vôùi Kinh Phaùp Hoa.

THỨ NHẤT : TƯỚNG CĂN TÁNH BẤT DUNG

Caên cöù vaøo phaùp thuyeát, duï thuyeát ôû phaåm Phöông Tieän vaø Thí Duï trong Kinh Phaùp Hoa, khai trieån söï hoaù ñaïo 50 naêm cuûa Ñöùc Phaät Thích Ca, ñeå bieän bieät choã dò ñoàng cuûa caùc giaùo vôùi Kinh Phaùp Hoa, vaø baøn roõ choã quy thuù cuûa toaøn theå Phaät Giaùo.

Trong caùch pheâ phaùn naøy, Thieân Thai Ñaïi Sö ñem choã hoaù ñaïo moät ñôøi cuûa Phaät chia ra 5 thôøi kyø: (1) Hoa Nghieâm, (2) A Haøm, (3) Phöông Ñaúng, (4) Baùt Nhaõ, (5) Phaùp Hoa vaø Nieát Baøn, töùc laø “NGUÕ THÔØI PHAÙN”.

Hình thöùc hoaù ñaïo cuûa Ñöùc Phaät, chia ra 4 thöù: “ÑOÁN”, “TIEÄM, “BÍ MAÄT”, “BAÁT ÑÒNH”, goïi laø: “HOAÙ NGHI TÖÙ GIAÙO PHAÙN”. Phöông phaùp hoaù ñaïo, töùc giaùo lyù cuûa Phaät ñaõ noùi, chia ra 4 thöù: “TAÏNG”, “THOÂNG”, “BIEÄT”, “VIEÂN”, goïi laø: “HOAÙ PHAÙP TÖÙ GIAÙO”. Ñoù laø loái phaùn thích cuûa “NGUÕ THÔØI BAÙT GIAÙO”.

Nöông vaøo choã hoaù ñaïo cuûa 4 thôøi kyø tröôùc vì caên taùnh thoï hoaù ñeàu khaùc chaúng dung nhau, neân noùi ra THOÂ GIAÙO. Thôøi kyø Phaùp Hoa, ñoái vôùi caên taùnh cuûa ñaïi chuùng ñaõ thuaàn thuïc neân noùi ra DIEÄU PHAÙP. Töùc söï giaùo hoaù hôn 40 naêm ôû thôøi tröôùc, vì caên taùnh cuûa chuùng sanh ñeàu khaùc nhau, ñeå ñieàu hoaø vôùi caên taùnh aáy, neân Ñöùc Phaät môùi noùi ra phaùp moân 4 giaùo: Ñoán, Tieäm, Bí Maät, Baát Ñònh ñeå duï daãn. Chuùng sanh ñöôïc thoï giaùo nöông vaøo ñaáy maø tieán boä höôùng thöôïng.

Nhöng vì caùc giaùo ñieàu khaùc, khoâng roõ ñöôïc baûn yù cuûa Phaät, khoâng bieát nôi quy thuù, neân ñeán thôøi kyø thöù 5, thôøi Phaùp Hoa, caên cô chuùng sanh ñaõ dung thoâng, thuaàn thuïc, Ñöùc Phaät môùi neâu roõ caùi lyù NHÖÙT THÖØA cuûa Kinh Phaùp Hoa laø chaân thaät, coøn 4 thôøi tröôùc kia chæ laø PHÖÔNG TIEÄN. Töùc laø ñem 8 GIAÙO ñeå quy veà Nhöùt Thöøa Giaùo, ñöa caên taùnh BAÁT DUNG ñeå DUNG NHÖÙT. Ñoù laø caùch pheâ phaùn “THOÂ” vaø “DIEÄU” giöõa caùc kinh vaø Kinh Phaùp Hoa. Ñoù laø caùch khaùc thöù nhaát cuûa GIAÙO TÖÔÙNG.

THỨ HAI: TƯỚNG HÓA ĐẠO THỦY CHUNG, BẤT THỦY CHUNG

Chuaån cöù vaøo lyù khai trieån phaàn Nhaân Duyeân Thuyeát ôû phaåm “Hoaù Thaønh Duï” Kinh Phaùp Hoa, nöông vaøo choã noùi roõ raøng hay khoâng roõ raøng veà THUYÛ CHUNG cuûa söï hoaù ñaïo, ñeå pheâ phaùn veà choã cuøng hay khaùc cuûa caùc kinh vôùi Kinh Phaùp Hoa. Muïc ñích cuûa caùc kinh, ngoaøi Kinh Phaùp Hoa, chæ laø nhöõng giaùo phaùp TUYØ THÔØI, TUYØ CÔ maø lôïi ích cho töøng nôi, töøng choã, chöa phaûi laø baûn yù cuûa Ñöùc Phaät, maø baûn yù hoaù ñaïo cuûa Ñöùc Phaät laø ôû phaàn noùi Kinh Phaùp Hoa. Vì nguoàn goác hoaù ñaïo NGUYEÂN THUYÛ cuûa kinh naøy laø töø thôøi ÑAÏI THOÂNG TRÍ THAÉNG PHAÄT xa xöa, ñaïi chuùng khi ñoù ñaõ baét ñaàu ñöôïc keát duyeân gieo haït gioáng, cuoái cuøng ñeán Ñöùc Phaät hieän nay, ñaõ traûi qua “TAM THIEÂN TRAÀN ÑIEÅM KIEÁP”, ôû trong thôøi gian daøi voâ cuøng ñoù, vaãn ra vaøo gaëp gôõ giaùo döôõng ñieàu phuïc.

Cuoái cuøng, nay Phaät Thích Ca laïi cuõng nöông vaøo söï giaùo hoaù cuûa 5 thôøi noùi ra Kinh Phaùp Hoa ñeå chuùng sanh ñeàu ñöôïc hoäi nhaäp nôi PHAÄT THÖØA, chæ roõ choã hoaù ñaïo sau choùt trong nôi KHÔÛI THUYÛ.

Nhö vaäy caùc kinh khaùc khoâng noùi tôùi choã CHUNG THUYÛ cuûa hoaù ñaïo, neân choã giaùo hoaù khoâng ñaït ñeán CHUNG CUOÄC, chöa loä roõ yù Phaät chæ laø GIAÙO PHÖÔNG TIEÄN, lôïi ích tuyø theo nôi choán, ôû Kinh Phaùp Hoa thì söï giaùo hoaù tröôùc sau ñeàu ñaït tôùi NHÖÙT QUAÙN, coù THUYÛ CHUNG. Ñoù laø yeáu chæ khaùc thöù hai.

THỨ BA: TƯỐNG SƯ ĐỆ VIỄN CẬN,  BẤT VIỄN CẬN

Y vaøo thuyeát y trong phaåm “Boån Moân Thoï Löôïng”, noùi hay khoâng noùi veà BOÅN ÑÒA xa xöa cuûa Phaät vaø caùc Ñeä töû, maø phaùn ñònh veà choã ÑOÀNG, DÒ, HÔN KEÙM cuûa caùc kinh vôùi Kinh Phaùp Hoa.

Caùc kinh ñeàu noùi Phaät Thích Ca, giaùng sanh ôû Trung AÁn Ñoä laø Thaùi Töû Taát Ñaït Ña, xuaát gia tu haønh, 30 tuoåi Thaønh ñaïo ôû döôùi coäi caây Boà Ñeà, thaønh baäc Ñaïi Giaùc, ñoù laø TAÂN PHAÄT. Caùc Ñeä töû cuûa Ngaøi cuõng laø BOÅN QUAÙN ôû caùc ñòa phöông AÁn Ñoä, caùc haøng Thanh Vaên, Bích Chi Phaät ñeàu coù thöïc, Sö ñeä ñeàu cuøng laø THAÂN hieän taïi gaàn ñaây, ñeàu khoâng noùi veà BOÅN ÑÒA THAÂN xa xöa, nhöng Kinh Phaùp Hoa laïi noùi, söï thaønh ñaïo cuûa Phaät ñaõ traûi qua 500 öùc kieáp vi traàn xa xöa, BOÅN ÑÒA BOÅN PHAÄT ñaõ thaønh ñaïo laâu xa naøy, laïi hieän daáu chaân khaép 3 ñôøi 10 phöông, phöông tieän thò hieän khoâng cuøng taän.

Nay Phaät Thích Ca, chaúng qua cuõng chæ laø moät Phaät trong nôi THÒ HIEÄN khoâng cuøng ñoù, neân ngoaøi phaàn thò hieän, 30 tuoåi Thaønh ñaïo, 80 tuoåi Nhaäp dieät, coøn coù ñaày ñuû caùi Ñöùc “THÖÔØNG HAÈNG BAÁT BIEÁN”, caùi THEÅ tuyeät ñoái voâ haïn nôi BOÅN PHAÄT xa xöa.

Laïi caùc haøng Ñeä töû Phaät, cuõng ñaõ sôùm thaønh töïu Boà Taùt haïnh, töùc PHAÙP THAÂN BOÀ TAÙT, nhöng beân ngoaøi laïi HIEÄN TÖÔÙNG Nhò Thöøa ñeå giuùp söï hoaù ñaïo cuûa Phaät maø HIEÄN THAÂN phöông tieän. Neân Kinh Phaùp Hoa noùi roõ ngoaøi hieän thaân cuûa Sö ñeä coøn coù BOÅN ÑÒA THAÂN thöôøng haèng baát bieán, voâ löôïng HOAÙ TÍCH cuûa Phaät Ñaø cuõng ñeàu toång hôïp quy veà NHÖÙT PHAÄT nôi BOÅN PHAÄT, maø caùc kinh khaùc khoâng noùi tôùi. Ñoù laø yeáu chæ khaùc thöù ba.

(2) PHÊ PHÁN BA GIÁO ĐỐN TIỆM BẤT ĐỊNH

Pheâ phaùn veà 3 thöù GIAÙO TÖÔÙNG: Ñoán, Tieäm, Baát Ñònh cuõng laø ñeå ñöa toaøn boä Phaät Giaùo quy thuù veà Kinh Phaùp Hoa. Ba muïc GIAÙO PHAÙN cuûa Thieân Thai Ñaïi Sö hoaøn toaøn khaùc vôùi caùc nhaø phaùn giaùo tröôùc Ngaøi. Tyû nhö, caùc nhaø phaùn giaùo xöa, Kinh Hoa Nghieâm thuoäc Ñoán giaùo; Ngaøi Thieân Thai pheâ phaùn thuoäc Vieân Ñoán giaùo. Coå Sö cho caùc thôøi thöù 3, thöù 4 thuoäc Tieäm giaùo, Thieân Thai Ñaïi Sö ñònh 5 thôøi ñeàu laø Tieäm giaùo. Veà Baát Ñònh giaùo, Coå Sö cho töøng boä kinh nhö Thaéng Man, Kim Quang Minh Kinh laø Ñoán, Tieäm, Baát Ñònh, 3 giaùo ñeàu quan thieäp tôùi moät ñôøi thuyeát phaùp cuûa Phaät, quyeát nhieân khoâng chæ cuïc haïn ôû moät Kinh, moät Luaän.

(b) Thứ Hai Là “Giáo Lý” Trong “Giáo Tướng Môn”

Giaùo lyù töùc laø noùi veà “DIEÄU LYÙ” cuûa Kinh Phaùp Hoa.

Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa 10 quyeån tuy trieån khai veà nghóa lyù raát roäng, bao quaùt nhieàu laõnh vöïc, nhöng, tö töôûng caên baûn vaãn laø “CHÖ PHAÙP THAÄT TÖÔÙNG”.

Huyeàn Nghóa quyeån thöù nhaát noùi veà 2 chöõ “DIEÄU PHAÙP”, noùi roõ PHAÙP coù 2 phaàn: THOÂ vaø DIEÄU. Nhö 3 ÑEÁ caùch lòch laø THOÂ phaùp, 3 ÑEÁ vieân dung laø DIEÄU phaùp.

Thieân Thai Ñaïi Sö, xieån minh lyù thuù cuûa Chö Phaùp Thaät Töôùng, Ngaøi nöông vaøo caâu vaên “THAÄP NHÖ THÒ” trong phaåm Phöông Tieän Kinh Phaùp Hoa: “Duy Phaät döõ Phaät, naõi naêng cöùu taän Chö Phaùp Thaät Töôùng. Sôû vò chö Phaùp:

01) nhö thò TÖÔÙNG 02) nhö thò TAÙNH

03) nhö thò THEÅ 04) nhö thò LÖÏC

05) nhö thò TAÙC 06) nhö thò NHAÂN

07) nhö thò DUYEÂN 08) nhö thò QUAÛ

09) nhö thò BAÙO 10) nhö thò BOÅN, MAÏT.

cöùu caùnh ñaúng”, duøng pheùp ñoïc vaên ñaëc bieät, goïi laø: “Tam Chuyeån Ñoïc Vaên” ñeå neâu roõ caùi lyù Thaät Töôùng Ba Ñeá Vieân Dung cuûa heát thaûy moïi phaùp.

Thaäp NHÖ THÒ laø nhöõng ñieàu kieän sôû höõu cuûa chö Phaùp, thoâng theå cuûa “MÖÔØI GIÔÙI”. Töùc laø:

(1) Töôùng maïo hieän ra beà ngoaøi,

(2) Phaàn TAÙNH cuûa caùc caùi toàn taïi beân trong,

(3) Chuû chaát ñeå hình thaønh caù theå,

(4) Naêng Löïc tieàm taøng beân trong,

(5) Hieän ra TAÙC NGHIEÄP cuûa phaàn (4),

(6) Thaân nhaân tieáp tuïc hay ñöa tôùi keát quaû,

(7) Sô nhaân giuùp ñôõ cho phaàn (6) ñeå thaønh töïu,

(8) Nöông vaøo (6) vaø (7) ñöa ñeán keát quaû,

(9) Nöông vaøo (6), (7) vaø (8)

ñeå keát thaønh quaû baùo töông tuïc cuûa moät kyø haïn.

Taát caû caùc Phaùp cuûa HIEÄN TÖÔÏNG GIÔÙI, ñeàu coù ñaày ñuû “CÖÛU NHÖ THÒ” naøy, neân Cöûu Nhö Thò laø Ñaïi danh töø cuûa CHÖ PHAÙP.

(10) Boån laø TÖÔÙNG cuûa (1), MAÏT chæ cho BAÙO cuûa (9),

Cöùu caùnh ñaúng laø hieåu roõ lyù Cöùu caùnh bình ñaúng.

Töùc laø, töø “TÖÔÙNG” ôû ñaàu, ñeán “BAÙO” ôû cuoái, caùc Phaùp naøy ñeàu truï ôû moät LYÙ cöùu caùnh.

CAÙCH ÑOÏC VAÊN “THAÄP NHÖ THÒ”:

* Tröôùc heát ñoïc: “Thò töôùng NHÖ”, “Thò baùo NHÖ”, ..v..v.., laáy chöõ “NHÖ” ñeå cuoái caâu. Nhö laø nghóa chaúng khaùc, caùc Phaùp aáy ñeàu NHÖ bình ñaúng, ñeå phaù Tình kieán sai bieät, moät töôùng, khoâng töôùng, neâu roõ phaàn ñöùc cuûa “KHOÂNG ÑEÁ PHAÙ TÌNH”.

* Caùch ñoïc thöù hai: “Nhö thò töôùng”, “Nhö thò baùo”, ..v..v.., laø vaên töï bieåu phaàn sai bieät. Ñoù töùc laø nghóa thi thieát chaúng cuøng, kieán laäp caùc Phaùp sai bieät nôi Voâ Töôùng Khoâng Ñeá neâu roõ ñöùc cuûa  “GIAÛ ÑEÁ LAÄP PHAÙP”.

* Caùch ñoïc thöù ba: “Töôùng nhö thò”, “Baùo nhö thò”, ..v..v.., Thò töùc laø chaân thaät chaúng voïng, xa lìa caùi voïng löôõng bieân “COÙ vaø KHOÂNG”, xöùng vôùi chaân lyù Trung Ñaïo Tuyeät Ñaõi, ñeå hieån caùi ñöùc “TRUNG ÑEÁ TUYEÄT ÑAÕI”.

Nhö vaäy, THAÄP NHÖ, thoâng theå cuûa chö Phaùp, ñöông nhieân, ñaày ñuû caû 3 ñeá KHOÂNG, GIAÛ, TRUNG, nhöng khaùc veà phaàn ñöùc duïng PHAÙ TÌNH, LAÄP PHAÙP, TUYEÄT ÑAÕI, taïm chia laøm 3 ñeá, nhöng nguyeân lai chaúng phaûi laø bieät theå ôû THAÄP NHÖ, maø 3 ñeá vaãn cuøng nhau dung thoâng, moãi caùi moãi caùi khoâng bieät laäp. Neáu khi nhaéc ñeán Khoâng ñeá, töï noù coù ñuû Giaû ñeá vaø Trung ñeá; nhaéc ñeán Trung ñeá cuõng ñuû caû 2 ñeá Khoâng, Giaû. Ñoù laø noùi veà MOÄT töùc BA, BA töùc MOÄT, vieân dung voâ ngaïi, baát khaû tö nghì cuûa 3 ñeá nôi Chö Phaùp Thaät Töôùng.

Ñi ñoâi vôùi GIAÙO LYÙ 3 ÑEÁ vieân dung voâ ngaïi laø GIAÙO NGHÓA “NHAÁT NIEÄM TAM THIEÂN”, hai tö töôûng troïng yeáu naøy ñeàu laø nhöõng tö töôûng xieãn minh veà “Chö Phaùp Thöïc Töôùng”.

Tröôùc heát töø ngöõ “TAM THIEÂN”, nöông vaøo choã nhaân leân cuûa “THAÄP GIÔÙI”, “THAÄP NHÖ” vaø “TAM THEÁ GIAN” maø coù ñöôïc.

* THAÄP GIÔÙI laø: Ñòa nguïc, Ngaï quyû, Suùc sanh, A tu la, Nhôn, Thieân, Thanh Vaên, Duyeân Giaùc, Boà Taùt vaø Phaät.

* THAÄP NHÖ laø 10 PHAÙP: Töôùng, Taùnh, Theå, Löïc, Taùc, Nhaân, Duyeân, Quaû Baùo vaø Boån Maït cöùu caùnh.

* TAM THEÁ GIAN laø: Chuùng sanh, Quoác ñoä, Nguõ aám.

Thaäp giôùi ñeàu ñuû thaäp giôùi, moät giôùi ñeàu ñuû caû Thaäp Nhö, laïi ñeàu ñuû 3 Theá gian, neân thaønh 100 giôùi, 1.000 nhö vaø 3.000 theá gian, goïi taét laø TAM THIEÂN.

Töø ngöõ Tam Thieân naøy töùc laø 3 ÑEÁ vieân dung cuûa Khoâng, Giaû, Trung. Vì Thaäp giôùi ñeàu ñaày ñuû Thaäp giôùi, Thaäp nhö, Tam theá gian, neân töø ngöõ Tam Thieân ñöôïc thaønh laäp, neáu moät maët taét heát choã sai bieät cuûa Giôùi, Nhö, Theá gian, ñöa veà lyù thuù Nhöùt Töôùng bình ñaúng, ñoù goïi laø “Tam Thieân töùc Khoâng”. Neáu maët khaùc, coi söï phôi baøy cuûa moïi hieän töôïng ñeàu ñaày ñuû Giôùi, Nhö, Theá gian, ñoù goïi laø “Tam Thieân töùc Giaû”. Laïi, ñöông theå kieâm caû nghóa lyù “Giaû” ôû maët naøy, “Khoâng” ôû maët kia, töùc laø “Tam Thieân töùc Trung”. Cho neân töø ngöõ “Tam Thieân” vaø “Tam Ñeá” ñeàu ñoàng nhaát veà yù nghóa “NHAÁT NIEÄM”, töùc laø moät moái nghó khoaûnh khaéc cuûa con ngöôøi. Nhaát Nieäm Tam Thieân laø trong MOÄT NIEÄM ñaày ñuû 3.000 phaùp giôùi; 3.000 phaùp giôùi ôû trong MOÄT NIEÄM.

Treân ñaây laø phaàn GIAÙO PHAÙN vaø GIAÙO LYÙ thuoäc “GIAÙO TÖÔÙNG MOÂN”, giaûi thích phaàn “DIEÄU GIAÛI”.

(c) Thứ Ba Là Phần “Diệu Hành” Thuộc “Quán Tâm Môn”

Trong “Ma Ha Chæ Quaùn” giaûi thích:

* “Giaùo PHAÙN” vaø “Giaùo LYÙ” ñeàu laø GIAÙO TÖÔÙNG, thuoäc phaàn thuaàn tuyù lyù luaän.

*  “Quaùn TAÂM” thuoäc phöông phaùp thöïc tieãn. Coøn goïi laø “GIAÛI” vaø “HAØNH”, “GIAÙO” vaø “QUAÙN”, hay “TRI” vaø “HAØNH”, coå nhaân thöôøng ví  2 moân naøy nhö maét vaø chaân, nhö xe 2 baùnh, chim 2 caùnh, thieáu moät khoâng ñöôïc.

Veà hình thöùc thuyeát minh cuûa “QUAÙN TAÂM MOÂN” goàm coù 4 thöù tam muoäi:

(1) Thöôøng Toaï Tam Muoäi,

(2) Thöôøng Haønh Tam Muoäi,

(3) Baùn Haønh Baùn Toaï Tam Muoäi,

(4) Phi Haønh Phi Toaï Tam Muoäi.

vaø caùc phöông tieän, caùc phaùp quaùn ..v..v.. nhöng yeáu kieän caên baûn, khoâng ngoaøi tö töôûng “Nhöùt Taâm Tam Quaùn”, “Nhöùt Nieäm Tam Thieân”. Nhö quaùn veà lyù thuù cuûa “Tam Thieân”, “Tam Ñeá”,  trong moät TAÂM maø QUAÙN ñaày ñuû caû 3 Ñeá, goïi laø “Nhöùt Taâm Tam Quaùn” hay “Nhöùt Nieäm Tam Thieân”.

Toùm laïi DIEÄU GIAÛI, töùc laø BIEÁT ñöôïc caùi LYÙ THAÄT TÖÔÙNG, nhöng coøn cuïc haïn ôû phaàn lyù trí, chöa chöùa ñöïng trong toaøn nhaân caùch; phaûi nöông vaøo DIEÄU HAØNH ñeå chuyeån phaàn noäi dung cuûa lyù trí ñi vaøo toaøn nhaân caùch. Töùc laø phaûi ñöa choã ñaõ HIEÅU BIEÁT vaøo caûnh giôùi hoaït ñoäng thöïc teá, tôùi choã “GIAÛI, HAØNH NHÖÙT NHÖ”.

D. NHỨT TÂM TAM QUÁN

QUAÙN TAÂM MOÂN töùc laø HAØNH MOÂN goàm 3 yeáu kieän:

(1) Ba Hoïc   : Giôùi, Ñònh, Hueä.

(2) Ba Phaùp : Hoaëc, Trí, Lyù.

(3) Ba Phaùp : Quaùn, Caûnh, Lyù.

GIÔÙI, ÑÒNH, HUEÄ 3 hoïc laø yeáu kieän tu ñaïo:

* Giôùi           hoïc thuoäc Ñaïo Ñöùc,

* Ñònh hoïc thuoäc Tín nieäm,

* Hueä           hoïc thuoäc Chaùnh trí.

Danh töôùng naøy tuyø thôøi tuyø luùc maø goïi coù khaùc, nhöng ñeàu laø quy phaïm thöïc tieãn cuûa Phaät Giaùo.

Ba phaùp HOAËC, TRÍ, LYÙ:

* Hoaëc         laø Meâ voïng,

* Trí   laø Chaùnh tri kieán,

* Lyù    laø Caûnh quaùn chieáu.

Ñem Trí ñeå ñoaïn Hoaëc, Lyù ñeå Quaùn chieáu chöùng ngoä. Ñoù laø nguyeân lyù caên baûn thöïc tieãn cuûa Phaät Giaùo. Hai yeáu kieän treân laø thoâng taéc cuûa Phaät Giaùo, nhöng 3 phaùp: QUAÙN, CAÛNH, LYÙ laø yeáu kieän toång quaùt veà QUAÙN TAÂM cuûa Thieân Thai.

Ba phaùp naøy chính laø noäi dung thöïc haønh phaàn DIEÄU GIAÛI cuûa Tam Thieân, Tam Ñeá.

Phaàn thöïc haønh naøy laïi chia ra NAÊNG QUAÙN vaø SÔÛ QUAÙN:

* Naêng quaùn laø phaàn trí cuûa Tam quaùn

thuoäc tuyeät ñoái chuû quan.

* Sôû quaùn laø phaàn lyù cuûa Tam Thieân, Tam Ñeá

thuoäc tuyeät ñoái khaùch quan.

Quaùn chieáu phaàn Chuû quan naøy vôùi phaàn Khaùch quan kia ñeå ñöa veà dieäu thuù Naêng, Sôû, Chuû, Khaùch tuyeät ñoái BAÁT NHÒ, thaønh töïu phaàn TÖÔÙNG cuûa QUAÙN TAÂM. Nghóa laø, Tuyeät ñoái Chuû quan laø Trí cuûa Tam quaùn Tuyeät ñoái Khaùch quan laø LYÙ cuûa Tam quaùn.

Moät nieäm voïng hieän tieàn ñoái vôùi LYÙ vaø TRÍ naøy, töùc laø HIEÄN TIEÀN NGAÕ thuoäc CAÛNH cuûa töông ñoái TAÙNH, laø ñoái töôïng tröïc tieáp cuûa Quaùn Taâm. Trí cuûa Tam quaùn luùc ñoù, dung hoaø giöõa HIEÄN THÖÏC NGAÕ, laø ñoái töôïng cuûa tröïc tieáp; vôùi lyù cuûa Tam Ñeá, Tam Thieân laø ñoái töôïng cuûa tuyeät ñoái TAÙNH, töùc laø ñoàng hoaù Hieän Thöïc Ngaõ cuûa töông ñoái TAÙNH vôùi thöïc taïi cuûa tuyeät ñoái TAÙNH maø trôû thaønh tuyeät ñoái chuû töôïng.

Ba phaùp TRÍ, LYÙ, CAÛNH laø yeáu kieän caên baûn ñeå thaønh laäp QUAÙN TAÂM MOÂN. Tu phaùp quaùn naøy goïi laø “Nhöùt Taâm Tam Quaùn” hoaëc goïi laø “Nhöùt Nieäm Tam Thieân Quaùn”. Ñoù laø nhöõng phaùp quaùn CHAÂN TUYÛ veà Toân giaùo, ÑAÏO ÑÖÙC cuûa Thieân Thai.

E. NGŨ TRÙNG HUYỀN NGHĨA.

Kinh naøy lyù do naøo laïi coù teân goïi “DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA KINH” ?. Ñeå giaûi thích roõ lyù do aáy, Thieân Thai Trí Giaû Ñaïi Sö, Ngaøi ñaõ giaûi thích nghóa huyeàn dieäu cuûa Kinh laøm 5 phaàn:

“DANH”, “THEÅ”, “TOÂNG”, “DUÏNG”, “GIAÙO”, goïi laø “NGUÕ TRUØNG HUYEÀN NGHÓA”.

Muoán nghieân cöùu, hoïc taäp Kinh Phaùp Hoa ta caàn phaûi ñoïc kyõ 3 taùc phaåm cuûa Trí Giaû Ñaïi Sö laø: “PHAÙP HOA HUYEÀN NGHÓA”, “PHAÙP HOA VAÊN CUÙ” vaø “MA HA CHÆ QUAÙN”.

Theå heä Nguõ Truøng Huyeàn Nghóa trong Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa, coù 7 ñoaïn giaûi thích ôû moãi chöông trong 5 truøng. Theå heä caên baûn cuûa Nguõ Truøng Huyeàn Nghóa laø Danh, Theå, Toâng, Duïng, Giaùo.

*  HUYEÀN    nghóa laø giaùo nghóa thaâm huyeàn.

(1) DANH     huyeàn nghóa, giaûi thích veà nghóa huyeàn cuûa ñeà kinh “Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh”.

(2) THEÅ       huyeàn nghóa, bieän minh thöïc theå trieát hoïc cuûa Kinh.

(3) TOÂNG    huyeàn nghóa, noùi roõ veà yù nghóa thöïc teá cuûa Kinh.

(4) DUÏNG    huyeàn nghóa, baøn veà hieäu quaû thöïc teá cuûa Kinh.

(5) GIAÙO      huyeàn nghóa, pheâ phaùn veà ñòa vò cuûa Kinh naøy trong

caùc kinh .

Caùc teá muïc trong 5 chöông lôùn naøy, noäi dung haøm suùc raát phöùc taïp, nghóa lyù raát bao quaùt thaâm huyeàn, khoâng theå moät sôùm moät chieàu maø baøn luaän, nay neâu phaàn tinh yeáu ghi trong bieåu ñoà nhö sau, ñeå tieän keâ cöùu.

Hai chöõ DIEÄU PHAÙP ôû truøng thöù nhaát trong bieåu ñoà laø phaàn “PHAÙP”, Lieân Hoa laø phaàn “THÍ DUÏ”. Neáu theo vaên, chöõ DIEÄU ñöùng tröôùc, chöõ PHAÙP ôû sau, nay theo nghóa, neân chöõ PHAÙP ñeå tröôùc, DIEÄU ôû sau.

Duï Vöông Thieän trong phaåm Thoï kyù vaø duï Taïc Tænh trong phaåm Phaùp Sö hôïp vôùi 7 duï treân thaønh 9 duï, goïi laø “CÖÛU DUÏ”, neáu theâm duï Ñaøm Hoa trong phaåm Phöông Tieän, goïi laø “THAÄP DUÏ”.

BIỂU ĐỒ NGŨ TRÙNG HUYỀN NGHĨA 1

BIỂU ĐỒ NGŨ TRÙNG HUYỀN NGHĨA 2

F. MINH CƯƠNG TÔNG

* Kinh DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA, truyeàn vaøo coõi Chaân Ñaùn, ñöôïc tín thoï raát thònh haønh. Ban sô phong haønh taïi phöông Nam, trong thôøi Nam – Baéc trieàu, coù Ngaøi Quang Traïch, Ngaøi Gia Töôøng, ñöôïc caùc Ngaøi hoaèng döông, qua ñeán thôøi nhaø Tuyø, coù Ngaøi Thieân Thai Trí Giaû Ñaïi Sö môùi taäp hoäi Ñaïi thaønh, laïi caøng xieån döông phaùt huy khoâng thieáu soùt. Tieáp keá tuïc thôøi coù caùc Ngaøi beân Toâng Hieàn Thuû cuõng raát noãi ñeà xöôùng.

Trong khoaûng cuoái ñôøi nhaø Ñöôøng môùi laø ñaïi chaán nôi phöông Baéc. Ngaøi Töø AÂn Ñaïi Sö coù tröôùc taùc boä HUYEÀN TAÙN 40 quyeån, nhöõng giaûng giaûi phaàn nhieàu laáy Boä naøy laøm goác. Ñeán hai ñôøi Toáng Nguyeân trôû laïi, Huyeàn Taùn bò thaát laïc maát, neân vaøi traêm naêm laïi ñaây, nhöõng keû giaûng Kinh naøy, thaûy ñeàu chæ nöông theo hai giaùo toâng cuûa Thieân Thai vaø Hieàn Thuû maø thoâi. Thôøi gian gaàn ñaây nhôø söï giao thoâng treân beå caû môùi ñem boä saùch Huyeàn Taùn töø Nhaät Baûn veà laïi vaø ñaõ khaéc baûn xong. Nay do nhôø nhaân duyeân Ñaïi chuùng, neân laïi ñöôïc giaûng dieãn taïi phöông Baéc naøy, cho neân y cöù nôi ñaây maø giaûng.

Tröôùc khi giaûng dieãn vaên kinh, coù 3 vaán ñeà caàn phaûi giaûi thích cho roõ:

(1) Nguõ Thöøa Nhaát Thöøa, Thöøa naøo laø QUYEÀN laø THIEÄT.

Kinh naøy laáy Nhöùt Thöøa laøm Toâng, cöù baûn hoaøi cuûa Phaät ra ñôøi maø noùi, duy nhöùt Ñaïi söï nhaân duyeân, khoâng hai, khoâng ba. Nhö moät traän möa thaám nhuaàn do moät ñaát sanh ra, neân caàn laáy Nhöùt Thöøa laøm THIEÄT, Nguõ Thöøa laøm QUYEÀN.

Nhöng caên cô chuùng sanh moãi moãi loaïi chaúng ñoàng, nhö ba thaûo hai moäc chaúng rôøi nôi moät ñaát sanh ra. Cöù nôi chuùng sanh phaùp maø noùi, thì Thaät teá lyù ñòa tuy laø bình ñaúng khoâng hai, nhöng roài caùc thöù sai bieät kia cuõng khoâng rieâng coù choã goïi laø bình ñaúng nöõa ñöôïc, nhö moät ñaát töùc laø caùc thöù nuùi soâng thaûo moäc, chöù chaúng phaûi tröø boû nuùi soâng, thaûo moäc maø rieâng coù moät ñaát.

Vaäy laø ñieàu caên cöù nôi moät phöông dieän maø noùi: Hoaëc cho Nguõ Thöøa laø THIEÄT, ñeàu chaúng traùi lyù.

(2) Phaät Taùnh COÙ, KHOÂNG, leõ naøo laø QUYEÀN laø THIEÄT.

Caên cöù trong caùc Kinh Luaän, coù choã baûo taát caû Höõu Tình ñeàu coù Phaät taùnh; maø Xieån ñeà (baát tín) chaúng ñöôïc laøm Phaät aáy laø lôøi luaän ñaøm kheùo leùo vaäy thoâi.

Laïi coù choã baûo chuùng sanh thaät coù Nguõ taùnh sai bieät, maø noùi laø ñeàu coù Phaät taùnh aáy laø nhöõng lôøi leõ QUYEÀN kheùo ñeå daãn daét chuùng sanh baát ñònh taùnh ñaáy thoâi.

Nay ñem hai moân ñeå giaûi thuyeát:

* Moät, cöù LYÙ taùnh, HAØNH taùnh maø noùi:

* LYÙ TAÙNH thì taát caû chuùng sanh ñeàu ñoàng vì lyù taùnh töùc Chôn Nhö Taùnh nhöùt töôùng voâ töôùng bình ñaúng baát nhò, cuõng töùc Phaät taùnh, neân khoâng moät chuùng sanh naøo maø chaúng hoaøn toaøn ñaày ñuû. Nhaân vì Chuùng sanh taùnh vaø Phaät taùnh khoâng hai vaäy, ñeàu ñoàng Nhöùt thaät töôùng vaäy.

* HAØNH TAÙNH thôøi taát caû chuùng sanh baát taát ñeàu ñoàng, vì taát caû chuùng sanh TÖÔÙNG laø do caùc thöù NGHIEÄP haønh maø thaønh, bôûi Nghieäp haønh ñaõ khaùc thôøi chuùng sanh giôùi leõ ñeàu moãi töï thaønh sai bieät, cho neân Phaät taùnh baát taát ñeàu coù. Trôû leân hai nghóa, ñeàu coù ñuû moät lyù, ñeàu chaân thaät lieãu nghóa vaäy.

* Hai, cöù HIEÄN THIEÄT MOÂN vaø TRIEÅN CHUYEÅN MOÂN maø noùi: Chuùng ta treân moät NIEÄM hieän tieàn, quan saùt nhöõng quaù khöù ñaõ qua vaø vò lai chöa ñeán, chuùng sanh chuûng taùnh ñeàu moãi chaúng ñoàng, quyeát ñònh coù Nguõ taùnh sai bieät. Neáu ñoái nôi Thaäp phaùp giôùi treân trieån chuyeån DUYEÂN KHÔÛI maø quaùn saùt, thôøi chaúng coù quyeát ñònh taùnh. Trong Duy Thöùc Luaän, chuûng töû coù BOÅN HÖÕU vaø TAÂN HUAÂN hai thuyeát; chuûng töû boån höõu tuy chaúng hoaøn toaøn, nhaân vì nhôø taân huaân thôøi coù theå thaønh töïu ñöôïc vaäy. Do 2 moân nhö treân, neân coù theå bieát chuùng sanh ñeàu coù Phaät taùnh, nhöng choã laäp luaän tuy coù khaùc  nhau maø lyù ñeàu chaúng traùi leõ.

(3) Ñaïi Thöøa, Nhöùt Thöøa ÑOÀNG, DÒ.

Vaán ñeà naøy, ôû Kinh Luaän khoâng coù minh vaên; maø hoïc giaû thöôøng cho Ñaïi Thöøa ôû taïi trong Tam Thöøa, maø cho Nhöùt Thöøa vöôït ra ngoaøi Tam Thöøa. Y cöù theo Kinh naøy maø noùi, Nhöùt Thöøa ñöông töùc Ñaïi Thöøa vaäy.

Ñaïi coù 2 nghóa:

* Moät, Ñaïi ñoái vôùi Tieåu maø noùi, nhöng Tieåu laøm phöông tieän cho Ñaïi, laø sau khi chöùng ñöôïc Tieåu quaû môùi hoài taâm höôùng Ñaïi, vaäy thôøi khoâng coù töông ñoái Ñaïi, Tieåu.

* Hai, Ñaïi laø cöù Phaùp theå maø noùi, thôøi Phaùp theå khoâng hai cuõng khoâng chaúng hai, neân môùi mieãn cöôõng goïi laø Ñaïi, hoaëc goïi laø Nhöùt ñaáy thoâi. Neân Ñaïi Thöøa cuøng Nhöùt Thöøa VOÂ NHÒ SAI BIEÄT.

* Ñaïi phaøm tröôùc khi giaûng moät boä Kinh, taát nhieân tröôùc tieân phaûi naém xaùch gieàng moái chuû yeáu cuûa boä Kinh aáy; cho neân Toâng Thieân Thai coù chia ra 5 lôùp Huyeàn Nghóa goïi laø NGUÕ TRUØNG HUYEÀN NGHÓA. Toâng Hieàn Thuû coù lieät ra 10 moân Huyeàn Ñaøm goïi laø THAÄP MOÂN HUYEÀN ÑAØM.

Nay ñaây, tröôùc khi giaûng Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa naøy, cuõng phaûi nöông theo boä Huyeàn Taùn do Ngaøi Khuy Cô Ñaïi Sö soaïn ra, öôùc löôïc duøng 6 moân chia ra maø giaûi thích.

Nay lieät baøy nhö sau:

1. KHỞI Ý TỰA KINH

Khôûi yù naøy laïi chia ra laøm 5:

A. Thuø nhaân thænh,

B. Phaù nghi chaáp,

C. Chöông kyù haønh,

D. Lôïi kim haäu,

E. Hieån thôøi cô.

(a) Thù Nhân Thỉnh

Ñaây laïi cheû ra laøm 2 nghóa: Thuø nhaân, Thuø thænh.

*THUØ NHAÂN LAÏI COÙ 6 NGHÓA

1) Thuø Haønh Nhaân:

Phaøm ngöôøi hoïc Phaät quyeát phaûi coù nhaân Haønh môùi thaønh quaû Ñöùc. Ñöùc Phaät Thích Ca ñaõ töøng gaàn guõi caùc Ñöùc Phaät khaùc nhieàu voâ löôïng a taêng kyø, tu heát Luïc Ñoä Vaïn Haïnh, môùi ñöôïc vieân maõn voâ thöôïng coâng ñöùc, hieån Nhöùt Thöøa Thaät Töôùng; nhöng cuõng muoán chuùng sanh cuõng tu taäp nhaân haønh ñöôïc nhö vaäy. Ñaáy laø THUØ HAØNH NHAÂN.

2) Thuø Nguyeän Nhaân:

Khi Ñöùc Phaät coøn trong Boån nhôn ñòa, voán ñaày ñuû Toái ñaïi Theä nguyeän, nguyeän taát caû chuùng sanh ñöôïc vaøo nôi Phaät ñaïo, troïn thaønh quaû Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc; vaø nguyeän chuùng sanh cuõng ñeàu naêng phaùt nguyeän naøy nhö Ta ñaõ phaùt vaäy. Ñaáy laø THUØ NGUYEÄN NHAÂN.

3) Thuø Caàu Nhaân:

Ñöùc Phaät töø voâ löôïng kieáp ñeán nay ñaõ sieâng caàu Voâ thöôïng Boà Ñeà, töøng chaúng lui chuyeån, nhö phaåm Ñeà Baø Ñaït Ña trong Kinh naøy ñaõ noùi ñeán vaäy. Phaät beøn ñem Dieäu Phaùp maø mình ñaõ caàu ñöôïc thuø ñaùp cho choã sôû caàu cuûa chuùng sanh; vaø nguyeän chuùng sanh cuõng ñeàu naêng khôûi taùc taâm hy caàu Voâ thöôïng Dieäu phaùp naøy nhö Ta ñaõ caàu ngaøy xöa. Ñaây laø THUØ CAÀU NHAÂN.

4) Thuø Trì Nhaân:

Phaät ôû kieáp quaù khöù voâ löôïng a taêng kyø ñaõ töøng ñöôïc ôû choã caùc Ñöùc Phaät nhieàu ñeán taùm traêm boán ngaøn vaïn öùc na do tha maø ñeàu thöøa söï cuùng döôøng, vaø coøn gaëp nhieàu baïn Thieän tri thöùc khaùc nöõa thôøi gian laâu daøi ñeàu THOÏ TRÌ. Laïi nöõa, Thích Ca ñôøi quaù khöù ñaõ töøng laøm Thöôøng Baát Khinh Boà Taùt, khi laâm chung Ngaøi nghe treân khoâng trung noùi hai möôi ngaøn vaïn öùc baøi keä Kinh Phaùp Hoa, thaûy ñeàu THOÏ TRÌ ñöôïc heát phaûi traûi qua voâ löôïng kieáp. Thuôû xa xöa ñaõ TÖÏ thöôøng TRÌ Kinh naøy, vaø nguyeän chuùng sanh cuõng thöôøng thoï trì. Ñaáy laø THUØ TRÌ NHAÂN.

5) Thuø Töôùng Nhaân:

Ñöùc Phaät thuyeát Ñaïi Kinh, trôøi röôùi hoa maïn ñaø la; ñaát khaép rung ñoäng 6 thöù, ñeàu laø TÖÔÙNG ñieàm laønh, nhö trong phaåm Töïa kinh naøy ñaõ noùi. Ñöùc Phaät phoùng Baïch haøo töôùng quang nôi chaën giöõa loâng maøy, khaép soi vaïn taùm ngaøn theá giôùi phöông Ñoâng. Ngaøi Vaên Thuø Sö Lôïi baûo vôùi Chuùng hoäi raèng: Ñöùc Theá Toân saép thuyeát Ñaïi Phaùp. Vì saép thuyeát Kinh naøy, neân môùi hieän Ñaïi Töôùng; tröôùc hieän Ñaïi Töôùng töùc vì thuyeát Kinh naøy vaäy. Ñaáy laø THUØ TÖÔÙNG NHAÂN.

6) Thuø Thuyeát Nhaân:

Ñöùc Nhö Lai vì moät Ñaïi söï Nhaân duyeân neân môùi xuaát hieän ra ñôøi, vôùi boån nguyeän laø roäng THUYEÁT Giaùo Phaùp ñeå KHAI THÒ cho chuùng sanh, khieán ñöôïc roát raùo Nhöùt Thieát Chuûng Trí, neân Ngaøi Xaù Lôïi Phaát ba phen xin thænh Theá Toân THUYEÁT cho Dieäu Phaùp naøy, môùi ñöôïc khai Phaùp hoäi ñaây lôïi ích cho nhöõng keû ñöông cô. Ñaây laø THUØ THUYEÁT NHAÂN.

* THUØ THÆNH:

Töùc laø thuø ñaùp lôøi xin caàu cuûa caùc vò Ñaïi Boà Taùt thaønh thaät XIN THÆNH THUYEÁT PHAÙP vaäy. Nhö Kinh naøy, hai Ngaøi Xaù Lôïi Phaát vaø Di Laëc ñaõ 3 phen xin THÆNH dieãn thuyeát Dieäu Phaùp, Phaät môùi vì maø THUYEÁT cho. Ñaây töùc laø nghóa THUØ THÆNH.

(b) Phá Nghi Chấp

Ñaây laïi cheû laøm 2 nghóa laø: Phaù NGHI, Phaù CHAÁP.

* PHAÙ NGHI:

Laø phaù NGHI ngôø cuûa chuùng sanh.

Nghi cuûa chuùng sanh coù 2 thöù:

*   Moät laø Nhò Thöøa chuùng sanh vì say söa nôi Nieát Baøn, roài töï baûo mình ñaõ ñöôïc töï ñoä giaûi thoaùt; do ñoù neân môùi NGHI ngôø Ñaïi Thöøa Phaät quaû kia, vôùi ta haún khoâng coù phaàn.

*   Moät nöõa laø vì CHAÁP nhöõng Boà Taùt kia ñaõ phaùt Ñaïi Taâm; tuy ñaõ  phaùt Ñaïi Thöøa Taâm, nhaân bôûi caùc Ngaøi nhö Xaù Lôïi Phaát ñaõ coù ñaày ñuû caùc moùn coâng ñöùc trí hueä, maø sao ñoái vôùi Ñaïi Thöøa vaãn laø voâ phaàn, huoáng mình; do ñoù neân töï sanh NGHI ngôø raèng mình cuõng khoù thaønh Phaät ñöôïc; daàn daàn ñeán noåi thaát taâm thoái chuyeån maát.

Töø sau khi caùc phaåm Kinh naøy xuaát hieän, phaùt trieån Tam Thöøa duy laø Nhöùt Thöøa, Thanh Vaên thaûy ñeàu seõ ñöôïc laøm Phaät, thôøi nhöõng NGHI ngôø cuûa Tam Thöøa chuùng sanh töï nhieân PHAÙ tan maát vaäy.

* PHAÙ CHAÁP

Laø phaù chaáp tröôùc cuûa chuùng sanh. Trong CHAÁP cuûa chuùng sanh coù chia ra CHAÁP Ñaïi Thöøa cuøng CHAÁP Tieåu Thöøa Thanh Vaên. Thanh Vaên laïi chia ra laøm 4 thöù:

(1) Laø ñaõ töøng phaùt taâm Boà Ñeà, nhöng vì khieáp nhöôïc ñeán noãi thoái hö maát, maø beøn phaùt Tieåu Thöøa taâm tu haønh ñaéc quaû, nhö Xaù Lôïi Phaát chaúng haïn aáy vaäy.

(2) Laø Boà Taùt ÖÙng hoaù Thò hieän laøm thaân Thanh Vaên, nhö Ngaøi Phuù Laâu Na, Ngaøi A Nan chaúng haïn vaäy.

(3) Laø nhöõng keû chöa phaùt taâm Ñaïi Thöøa, chöa tu haïnh Ñaïi Thöøa, chæ chaáp tröôùc say ñaém nôi Tieåu Thöøa, roài töï baûo raèng mình ñaõ ñöôïc Dieät ñoä maø laàm cho laø töùc nôi ñaây laø roát raùo roài vaäy.

(4) Laø nhöõng keû rieâng caàu Theá Gian Thieàn ! hoaëc ñaõ chöùng ñöôïc Sô Thieàn, Nhò Thieàn, Tam Thieàn vaø Töù Thieàn ! chöa ñöôïc cho laø ñaõ ñöôïc, chöa chöùng cho laø ñaõ chöùng. Hôn nöõa, töï baûo mình vôùi Ñöùc Phaät khoâng hai, khoâng khaùc. Nhö Kinh Laêng Nghieâm ñaõ noùi nhöõng oâng Voâ Vaên Tyø Kheo, kinh naøy ñaõ noùi nhöõng A La Haùn Taêng thöôïng maïn aáy vaäy.

Ñaïi Thöøa cuõng chia ra 2 thöù:

(1) Laø töø ñòa vò phaøm phu laø nhöõng keû phaùt taâm Ñaïi Thöøa tu haïnh Boà Ñeà, ñaáy goïi laø ÑOÁN NGOÄ BOÀ TAÙT.

(2) Laø tröôùc phaùt taâm Ñaïi Thöøa, maø ñeán noãi phaûi thoái lui tu haïnh Tieåu Thöøa, veà sau laïi gaëp ñöôïc Phaùp hoäi, trôû laïi phaùt Ñaïi taâm hoài höôùng veà Phaät quaû, ñaáy goïi laø TIEÄM NGOÄ BOÀ TAÙT.

ÔÛ trong 4 haïng Thanh Vaên Tieåu Thöøa, tröø nhöõng vò Boà Taùt ÖÙng hoaù Thò hieän thaân Thanh Vaên voán khoâng coù CHAÁP, vaø ngoaøi nhöõng A La Haùn Taêng thöôïng maïn ra vaãn chöa chöùng quaû thôøi cuõng khoâng coù gì maø CHAÁP caû, coøn laïi 2 haïng Thanh Vaên kia, ñeàu töï cho laø quaû maø mình ñaõ chöùng ñöôïc töùc laø Phaät thöøa; caûnh Nieát Baøn maø mình ñaõ chöùng ñöôïc thôøi khoâng coøn coù thöù naøo hôn nöõa, ñaáy töùc laø caùi choã CHAÁP cuûa Thanh Vaên Tieåu Thöøa vaäy.

ÔÛ trong 2 haïng Ñaïi Thöøa ñeàu cho raèng nhöõng ngöôøi ñaõ chöùng ñöôïc quaû Tieåu Thöøa, chaúng theå naøo phaùt taâm Voâ thöôïng laïi vaø tu haïnh Boà Ñeà, chöùng Nieát Baøn, vieân maõn Voâ thöôïng Dieäu coâng ñöùc Trí ñöôïc. Vì nhöõng ñieàu naøy, ñeàu laø choã tu chöùng cuûa nhöõng ngöôøi Ñaïi Thöøa chuùng ta, chöù chaúng phaûi laø choã sôû kham cuûa Tieåu Thöøa; ñaáy töùc laø choã sôû CHAÁP cuûa Ñaïi Thöøa.

Töø khi Kinh naøy xuaát hieän, môùi bieát chöùng quaû Tieåu Thöøa, chính laø PHÖÔNG TIEÄN ñeå tu Phaùp Ñaïi Thöøa, bôûi vì hoï ñaõ giaûi thoaùt ñöôïc PHIEÀN NAÕO trong Tam giôùi, töùc coù theå thaúng tieán ñeán nôi Voâ thöôïng Nieát Baøn. Do ñoù neân CHAÁP cuûa Ñaïi Thöøa cuõng bò phaù vôõ vaäy.

(c) Chương Ký Hành

Ñaây laïi cheû ra laøm CHÖÔNG KYÙ, CHÖÔNG HAØNH 2 nghóa:

(1) CHÖÔNG KYÙ laø sau khi Phaät ñaõ Thaønh ñaïo xong, chöa voäi vì Thanh Vaên thoï kyù Boà Ñeà; nay nhaân thôøi cô ñaõ ñeán, neân caùc haøng Thanh Vaên thaûy ñeàu ñöôïc Thoï Kyù, cho neân goïi Kinh naøy töùc laø roõ baøy vieäc THOÏ KYÙ.

(2) CHÖÔNG HAØNH laø Phaät vì chuùng sanh Luïc ñaïo Luaân hoài môùi thuyeát phaùp Nhò Thöøa, nhöng kyø thaät duy Nhöùt Thöøa. Kinh naøy chính laø ñeå chæ roõ caùi QUYEÀN cuûa Nhò Thöøa, caùi THIEÄT cuûa Nhöùt Thöøa; cuõng töùc laø ñeå chæ roõ caùi NHAÂN haïnh cuûa Nhöùt Thöøa laø caùi Nhaân haïnh tuyeät ñoái vaäy; ñaây laø CHÖÔNG HAØNH.

(d) Lợi Kim Hậu

Ñaây laïi cheû ra LÔÏI KIM, LÔÏI HAÄU 2 nghóa:

(1) LÔÏI KIM, töùc laø lôïi nay, chæ cho nhöõng lôøi Phaät noùi Phaùp luùc baây giôø khaép ñeàu lôïi ích. Lôïi naøy cuõng chia ra 2 thöù:

* MOÄT LAØ QUAÛ KYÙ LÔÏI: Nhö Phaät vì caùc Ñaïi Ñeä töû chính khaåu Ngaøi thoát ra lôøi trao kyù, quyeát ñònh thaønh Phaät. Nhaân ñaáy, caùc vò Ñaïi Ñeä töû quyeát ñònh caàn caàu Voâ thöôïng Boà Ñeà ñeå tu vaøo Phaät thöøa. Ñaáy goïi laø QUAÛ KYÙ LÔÏI.

* MOÄT NÖÕA LAØ HIEÄN CHÖÙNG LÔÏI: Nhö thuyeát Dieäu phaùp, Long Nöõ laäp ñòa thaønh Phaät, coøn caùc chuùng kia, ñeàu phaùt taâm Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc, goïi laø HIEÄN CHÖÙNG LÔÏI.

(2) LÔÏI HAÄU, laø nhö ñôøi sau laø ñôøi Maït theá, maø coù ngöôøi Thoï trì ñoïc tuïng Kinh naøy, töùc cuùng döôøng Xaù Lôïi Phaät. Laïi nöõa, töø khi Ñöùc Phaät thò hieän ñeán nay hai ngaøn chín traêm boán möôi taùm naêm, nhôø kinh ñieån naøy maø Chaùnh Phaùp, Töôïng Phaùp vaø Maït Phaùp thaûy ñeàu ñöôïc lôïi ích, neân ñeàu goïi laø LÔÏI HAÄU.

(e) Hiển Thời Cơ

Ñaây laïi cheû ra laøm HIEÅN THÔØI, HIEÅN CÔ coù 2 nghóa:

(1) HIEÅN THÔØI laø hieån roõ thôøi kyø thuyeát kinh naøy vaäy. Hoaëc rieâng bieät laø 5 thôøi, 3 thôøi, hay laø duy Nhöùt thôøi, moãi laäp thuyeát ñeàu chaúng ñoàng.

Ngaøi Huyeàn Trang Phaùp Sö noùi: moãi thôøi thuyeát giaùo, nhaân vì cô chaúng ñoàng, thaät thì GIAÙO duy laø Nhöùt thôøi. Chæ vì tuyø theo THÔØI TÖÔÙNG daøi ngaén maø hieän ra, kyø thaät cuõng ñeàu khoâng coù TÖÔÙNG cuûa THÔØI phaän coù thaáy ñöôïc vaäy, neân chæ laø Nhöùt thôøi. Nay coù theå toùm löôïc laøm:

* Ñeä nhöùt thôøi phaàn nhieàu noùi “HÖÕU”;

* Ñeä nhò thôøi phaàn nhieàu noùi “TAÙNH KHOÂNG, TÖÔÙNG KHOÂNG”;

* Ñeä tam thôøi laø ñeán luùc noùi Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa naøy vaø caùc kinh khaùc. Chính vì ñeå hieån loä giaùo phaùp cuûa Ñeä tam thôøi laø TRUNG ÑAÏO lieãu nghóa, khai QUYEÀN hieån THAÄT vaäy.

(2) HIEÅN CÔ, laø hieån cô ñeå thuyeát Kinh naøy vaäy. Cöù nôi caên baûn maø noùi, cô duy laø MOÄT, vì chuùng sanh voán ñuû ñoàng MOÄT Phaùp taùnh, ñoàng laáy Chôn nhö Phaùp taùnh maø laøm TAÙNH. Nhöng vì chuùng sanh Chuûng taùnh chaúng ñoàng, cho neân khieán cô thuyeát kinh cuõng phaûi tuyø theo ñoù maø chaúng ÑOÀNG. Hoaëc tröôùc thuyeát Tieåu Thöøa khieán CHÖÙNG QUAÛ tröôùc ñaõ, sau môùi cho vaøo Ñaïi Thöøa, ñaáy cuõng laø moät cô möu vaäy. Maø Kinh naøy, caùi cô chính bò bao truøm töùc khieán nhöõng keû ñaõ töøng phaùt taâm Boà Ñeà, vì yeáu ôùt khieáp nhöôïc maø thoái lui, chaïy chui vaøo chuùng Thanh Vaên Tieåu Thöøa khieán hoï taùi phaùt Ñaïi Taâm laïi vaø höôùng trôû veà Phaät quaû laïi, ñaáy chính laø CÔ möu cuûa Kinh naøy vaäy.

2. MINH TÔNG CHỈ KINH

Vò Coå Ñöùc boån quoác ñaõ toång phaùn Kinh Luaän, öôùc chia ra 4 toâng:

(a) Lấy Kinh Tông

Thuyeát minh PHAÙP coù THEÅ TAÙNH.

(b) Phá Tánh Tông

Thuyeát minh PHAÙP coù TÖÔÙNG maø khoâng coù TAÙNH, nhö Luaän Thaønh Thaät kia vaäy.

(c) Phá Tướng Tông

Thuyeát minh PHAÙP TÖÔÙNG cuõng KHOÂNG, nhö BAÙT NHAÕ caùc kinh kia vaäy.

(d) Hiển Thật Tông

Chæ roõ NHÖÙT THÖØA THAÄT TÖÔÙNG TRUNG ÑAÏO LIEÃU NGHÓA, nhö Hoa Nghieâm, Phaùp Hoa caùc kinh kia vaäy. Kinh naøy töùc thuoäc veà Toâng thöù (4).

Ñeán nhö y nôi Vaên maø phaùn giaùo, GIAÙO keå coù 3 loaïi:

(1) Ña thuyeát HÖÕU TOÂNG, tuy phaàn nhieàu noùi “COÙ” maø toång quy veà nôi “KHOÂNG” nhö A Haøm caùc kinh Tieåu Thöøa kia.

(2) Ña thuyeát KHOÂNG TOÂNG, tuy phaàn nhieàu noùi “KHOÂNG” maø chaúng ngaïi nôi “COÙ”, nhö Baùt Nhaõ caùc kinh kia vaäy.

(3) Phi khoâng HÖÕU TOÂNG, noùi hai ñaïo lyù CHÔN, TUÏC chaúng phaûi “KHOÂNG”, neân goïi laø “COÙ”; noùi hai chaáp NGAÕ, PHAÙP chaúng “COÙ”, neân goïi laø “KHOÂNG”, nhö Hoa Nghieâm, Phaùp Hoa caùc kinh kia vaäy.

Vì nhöõng nghóa nhö treân, neân Kinh naøy nhieáp vaøo trong Toâng Trung ñaïo Lieãu nghóa, nhöng cuõng ñeàu nhieáp caùc Toâng khaùc nöõa, bôûi vì Kinh naøy naêng hieån  thò ra caùc Phaùp THIEÄT TÖÔÙNG, maø toång quaùt laïi ñeå laøm PHÖÔNG TIEÄN xu nhaäp veà Voâ Thöôïng Thöøa vaäy.

G. NGHĨA TUYỆT ĐỐI DIỆU CỦA PHÁI THIÊN THAI

Theo yù nghóa TUYEÄT ÑOÁI DIEÄU cuûa Phaùi Thieân Thai coù theå laáy DIEÄU PHAÙP laøm CÖÔNG LAÕNH cho Toâng mình, duøng LIEÂN HOA ñeå DUÏ THAÄT ra YÙ taïi DIEÄU PHAÙP.

Nghóa Tuyeät Ñoái Dieäu cuõng töùc laø taát caû PHAÙP ñeàu DIEÄU nhö ñaõ noùi ôû tröôùc. Neáu hai chöõ Dieäu Phaùp laø ñieåm troïng yeáu cuûa Toâng naøy thôøi toaøn boä Kinh Phaùp Hoa suoát töø ñaàu tôùi cuoái khoâng caàn phaûi phaân CHÖÔNG chia ÑOAÏN, neâu leân MOÄT chöõ MOÄT caâu naøo cuõng laø ñaïi DUÏNG cuûa toaøn theå Dieäu Phaùp, chính nôi MOÄT saéc MOÄT höông töùc laø TRUNG ÑAÏO, nhöng vì PHÖÔNG TIEÄN phaûi theo neân môû baøy ra nhieàu con ñöôøng ñeå cho ngöôøi NGHE laàn laàn ñi vaøo caûnh giôùi Phaät chöùng nhaäp Trí Hueä Phaät – “Trí hueä cuûa chö Phaät raát saâu raát khoù cho ngöôøi hieåu thaáu ñaùo vaø khoù ñi saâu vaøo (Gambhiram durdrísam duranubodham buddhjnõaønam)” Phaåm Phöông Tieän (Upaøyakauùslyaparivartah) – Caùc Ñöùc Phaät nhôø “HUEÄ” (prajña) naøy Thaân chöùng caûnh giôùi THAÄT TÖÔÙNG, lyù THAÄT TÖÔÙNG vaéng laëng trong traïng thaùi “baët ñöôøng ngöõ ngoân” vì khoâng coù “ngoân ngöõ” naøo dieãn ñaït ñöôïc, vöôït khoûi 4 phaïm truø (category) cuûa quaù trình bieän chöùng (dialectics), duøng “ngöõ ngoân vaên töï” dieãn ñaït khoâng ñöôïc, duøng söï “suy löôøng phaân bieät” cuõng khoâng hieåu noåi, chæ coù caùc Ñöùc Phaät ñaõ töøng traûi qua caûnh giôùi môùi theå bieát ñöôïc maø thoâi.

Nhöng caùc Ñöùc Phaät chöùng ñöôïc Thaät Töôùng Dieäu Phaùp vaø thaät töôùng ñoù khoâng phaûi ôû ngoaøi chuùng sanh phaùp, töùc laø caùc phaùp chuùng sanh chính laø THAÄT TÖÔÙNG.

Ñöùc Phaät giaùc ngoä chính laø GIAÙC NGOÄ choã meâ muoäi khoâng nhaän thöïc ñöôïc CHÔN LYÙ cuûa chuùng sanh, meâ laø MEÂ choã  giaùc ngoä cuûa caùc Ñöùc Phaät. Ngoä ñöôïc ñaây neân ôû caûnh giôùi Phaät vaän duïng nhieàu thöù Thaàn thoâng Dieäu duïng. Meâ ôû ñaây seõ ñaém chìm trong caùc neûo ñöôøng ñoaï ñaøy chòu xoay vaàn trong voøng sanh töû, ñoàng moät Dieäu Phaùp nhöng MEÂ NGOÄ chia thaønh ranh giôùi caùch bieät. Töø trí Phaät quaùn saùt thôøi “PHAÙP TRUÏ PHAÙP VÒ, TÖÔÙNG THEÁ GIAN LAØ THÖÔØNG TRUÏ” – Thöôøng ôû thôøi gian thöôøng, y nhieân ôû thôøi gian y nhieân, PHAÙP NHÓ NHÖ THÒ.

- Neáu laø Phaùp VOÂ VI, phaùp HÖÕU VI, hoaëc SAÉC hay TAÂM, nhö GIAÛ nhö THAÄT ñeàu laø Dieäu Phaùp Ñeä Nhöùt Nghóa Ñeá (paramar-thasatya) cuûa Phaät töï chöùng. Neân trong kinh trình baøy Dieäu Phaùp, hieän Thaân ÖÙng Hoaù ñoàng vôùi Phaùp Thaân, caùc lôøi noùi ra ñeàu tuoân chaûy töø doøng YÙ bình ñaúng cuûa Phaät ñeå KHAI, THÒ, NGOÄ, NHAÄP Phaät Tri Kieán cho chuùng sanh.

- “Nhö keùo giöôøng löôùi caùc maét löôùi ñeàu ñoäng theo, xeù chuùt cheùo aùo caùc chæ tuoät theo” – Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa.

Hieåu ñöôïc nhö treân thì 3 Taïng Kinh, hay lôøi cuûa Boà Taùt, Thanh Vaên, cho ñeán saùch vôõ do caùc vò Toå tröù taùc dieãn giaûng YÙ Phaät khoâng thöù naøo laø khoâng phaûi Ñaïi duïng cuûa Dieäu Phaùp. Vì vaäy Ngaøi Trí Giaû cho Kinh naøy laø moät ÑAÏI TAÏNG GIAÙO cuûa Ñöùc Thích Ca.

Trong khaép khoâng gian coù bao nhieâu coõi Phaät nhöng chæ coù moät THAÄT GIAÙO NHÖÙT THÖØA (ekayaøna) chaúng nhöõng Phaät phaùp nhö theá, cho ñeán caùc Phaùp Theá gian nhö vaên hoaù, giaùo duïc, chaùnh trò, phaùp luaät, xaõ hoäi trò an, saûn nghieäp tö sanh ..v..v.. ñeàu laø Dieäu Phaùp Nhöùt Thöøa Tuyeät Ñoái caû.

- “Taát caû söï nghieäp caàn thieát cho ñôøi soáng voán khoâng ñoái nghòch vôùi Thaät Töôùng”. Töùc laø Dieäu Phaùp tuyeät ñoái, ñieåm coát caùn troïng yeáu cuûa Kinh naøy, naém ñöôïc ñieåm naøy thôøi bao nhieâu Phaùp ôû theá gian ñeàu coù theå doàn veà bieån caû Phaät Phaùp.

- “Söï GIAÙC NGOÄ neân caàu tìm trong NGUÕ MINH” – Ñòa Trì Kinh.

Nguõ Minh laø:

(1) THINH MINH (Sabdavidyaø)

Hoïc veà Ngoân ngöõ, Vaên töï, AÂm vaän.

(2) NHÔN MINH (Hetuvidyaø)

Töùc laø Luaän Lyù hoïc.

(3) Y PHÖÔNG MINH (Cikitsaøvidyaø)

Töùc laø Y hoïc, Döôïc hoïc.

(4) COÂNG XAÛO MINH (Silpasthaønavidyaø)

Töùc laø Coâng ngheä hoïc, Cô khí hoïc.

(5) NOÄI MINH (Adhyaøtmavidyaø)

Moân hoïc veà Taâm Taùnh, sanh meänh cuûa

taát caû chuùng sanh töùc laø Phaät hoïc.

Naêm MINH treân ñeàu laø Thaät Töôùng Dieäu Phaùp, haøng Phaät töû caàn neân hoïc. Phaùp Hoa cho taát caû Phaùp ñaây ñeàu laø CÖÔNG LAÕNH troïng yeáu cuûa Dieäu Phaùp Tuyeät Ñoái neân khoâng nhìn vôùi caëp maét kyø thò, phaân bieät rieâng reõ ra nhieàu CHÖÔNG, ÑOAÏN. Nhöng trong choã khoâng chöông, ñoaïn laïi coù muoân ngaøn chöông ñoaïn sai khaùc nhau vieân dung khoâng trôû ngaïi sai bieät, sai bieät dung thoâng vôùi vieân dung, “moät bao truøm taát caû”, THOÂ vaø DIEÄU dung chöùa laãn nhau.

Dieäu Phaùp nhö theá cuõng töùc laø moân ñaïi ÑAØ LAØ NI TOÅNG TRÌ cuûa caùc Ñöùc Phaät, caùc moân Phaät Phaùp ñeàu töø moân Ñaø La Ni naøy tuoân chaûy ra. Neân moät chöõ DIEÄU bao truøm taát caû phaùp, daàu coù theå PHAÂN THAÂN khaép caùc theá giôùi nhieàu nhö buïi cuõng khoâng taøi naøo noùi heát.

H. THỪA QUYỀN THẬT VÀ THÂN QUYỀN THẬT CỦA NGÀI GIA TƯỜNG

Trong Phaùp Vi Dieäu ñaõ khoâng trôû ngaïi ñoái vôùi vieäc chia caùch sai bieät thaønh CHÖÔNG, ÑOAÏN, neân töø xöa ñeán nay caùc vò Toå noùi ra coù nhieàu choã khoâng gioáng nhau.

Thoâng thöôøng khi phaân tích moät quyeån Kinh ra thôøi coù 3 phaàn: Phaàn TÖÏ, CHAÙNH, LÖU THOÂNG.

Kinh Phaùp Hoa goàm 7 quyeån, 28 phaåm:

* Phaåm TÖÏ (Nidaøna) töùc laø TÖÏ PHAÀN.

*Töø phaåm PHÖÔNG TIEÄN (Upaøyakau’salyaparivartah) ñeán phaåm THÖÔØNG BAÁT KHINH BOÀ TAÙT (Sadaøparibhuøtaparivartah) laø phaàn CHAÙNH TOÂNG.

* Töø phaåm NHÖ LAI THAÀN LÖÏC (Tathagaøtaddryabhisamskaø – raparivartah) ñeán phaåm PHOÅ HIEÀN KHUYEÁN PHAÙT (Samanta – bhadrotsaøhanaparivartah) laø phaàn LÖU THOÂNG.

Trong 3 phaàn tröø phaàn TÖÏ vaø LÖU THOÂNG ra coøn veà phaàn CHAÙNH TOÂNG caùc Toå thuôû xöa cuõng phaân chia raát nhieàu sai khaùc nhau.

Ngaøi Trí Giaû Ñaïi Sö töøng ñem toaøn phaàn kinh phaân ra moân BOÅN vaø TÍCH töø phaåm Phöông Tieän ñeán phaåm An Laïc Haïnh (Sukhavi – haøraparavivartah) phaân laøm TÍCH MOÂN PHAÙP HOA, töø phaåm Tuøng Ñòa Duõng Xuaát

(Bodhisattavavaprathivìvivarasamudmaparivartah) trôû xuoáng caùc phaåm sau thuoäc veà BOÅN MOÂN PHAÙP HOA.

Ñieåm naøy töông ñoàng vôùi Ngaøi Gia Töôøng moät vò Toå thuoäc Tam Luaän Toâng phaân THÖØA QUYEÀN THAÄT vôùi THAÂN QUYEÀN THAÄT:

* Töø phaåm Phöông Tieän ñeán phaåm An Laïc Haïnh laø Phaät thuyeát minh THÖØA QUYEÀN THAÄT. Ñöùc Phaät noùi giaùo phaùp 3 Thöøa laø QUYEÀN, giaû laäp giaùo phaùp Nhöùt Thöøa laø CHÔN THAÄT. Trong ñoù töø phaåm Phöông Tieän ñeán phaåm Ñeà Baø Ñaït Ña (Devadattaparivartah) giaûng roäng veà Thöøa Quyeàn Thaät vaø cuõng chính laø phaàn chaùnh yeáu noùi veà Thöøa Quyeàn Thaät, phaåm Trì (Utsaøhaparivartah) vaø phaåm An Laïc Haïnh laø phaàn keát laïi.

* Töø phaåm Tuøng Ñòa Duõng Xuaát ñeán phaåm Phoå Hieàn Khuyeán Phaùt laø Phaät thuyeát minh THAÂN QUYEÀN THAÄT, do caùc vò Boà Taùt töø ñaát voït leân hieån baøy THAÂN CHÔN THAÄT cuûa Phaät, môùi bieát vò Phaät baây giôø töø cung Vua Tònh Phaïn vöôït thaønh xuaát gia, 6 naêm khoå haïnh, 49 ngaøy ngoài döôùi coäi Boà Ñeà ñaéc thaønh Chaùnh quaû laø THAÂN QUYEÀN BIEÁN. Trong ñoù phaåm Tuøng Ñòa Duõng Xuaát, phaåm Thoï Löôïng (Tathagataøyuspramaøna- parivartah) laø phaàn chính yeáu noùi veà Thaân Quyeàn Thaät, töø phaåm Phaân Bieät Coâng Ñöùc (Punyaparyaøya parivartah) ñeán phaåm Phoå Hieàn Khuyeán Phaùt laø phaàn keát laïi veà Thaân Quyeàn Thaät. Ñieåm naøy ñöôïc tìm thaáy trong boä “Phaùp Hoa Du YÙ” cuûa Ngaøi Gia Töôøng.

I. NGÀI TỪ ÂN NÓI VỀ CẢNH HẠNH QUẢ

Ngaøi Töø AÂn Phaùp Sö vieát trong boä Phaùp Hoa Huyeàn Taùn cho laø 3 phaùp CAÛNH, HAÏNH vaø QUAÛ laø ñieåm CÖÔNG LAÕNH cuûa troïn boä Kinh roài theo ñoù maø giaûi thích roäng ra.

* Caûnh Thaät Töôùng Phaùp Hoa raát saâu xa khoâng löôøng, trí hueä caùc Ñöùc Phaät khoù thaáu hieåu khoù ñi saâu vaøo, Phaät noùi ra 3 Thöøa, 5 Thöøa ñeàu laø DIEÄU CAÛNH cuûa Thaät Töôùng Nhöùt Thöøa.

* Töø phaåm Phöông Tieän ñeán phaåm Trì laø thuyeát minh veà Thaät Töôùng Dieäu Caûnh (giaùo lyù veà Thaät Töôùng Phaùp ñoái töôïng nhaän thöùc cuûa TRÍ töùc laø Dieäu Caûnh cuûa TRÍ).

* Phaåm An Laïc ñeán Tuøng Ñòa Duõng Xuaát thuyeát minh do Dieäu Caûnh Nhöùt Thöøa (giaùo lyù) daãn khôûi leân DIEÄU HAÏNH, neân trong phaåm Tuøng Ñòa Duõng Xuaát coù caùc vò Boà Taùt ñeàu laáy chöõ HAÏNH ñaët teân nhö Thöôïng HAÏNH, Voâ Bieân HAÏNH Boà Taùt ..v..v.. ñeàu laø töôïng tröng cho Dieäu Haïnh Nhöùt Thöøa.

* Töø phaåm Thoï Löôïng ñeán Thöôøng Baát Khinh thuyeát minh do tu töø Nhöùt Thöøa Dieäu Haïnh neân chöùng ñaëng Nhöùt Thöøa DIEÄU QUAÛ.

* Töø phaåm Nhö Lai Thaàn Löïc ñeàu laø phaàn keát laïi 3 phaùp CAÛNH, HAÏNH, QUAÛ.

J. GIÁO LÝ HẠNH QUẢ

Trong phaåm “Phöông Tieän” coù caâu: “Caùc Ñöùc Phaät vì moät ñaïi söï nhôn duyeân neân hieän ra nôi ñôøi laø Khai, Thò, Ngoä, Nhaäp Phaät Tri Kieán (Tathagatajnõaønadar’sana) cho chuùng sanh”.

KHAI, THÒ, NGOÄ, NHAÄP Tri Kieán Phaät noùi caùch khaùc laø Chôn Tín Giaùo Phaùp, thaáu hieåu lyù, tu haønh vaø chöùng quaû. Chính caâu naøy laø ñieåm noàng coát troïng yeáu cuûa boä Kinh, maø cuõng laø muïc ñích cuûa caùc Ñöùc Phaät trong 3 ñôøi.

* GIAÙO phaùp laø nhöõng lôøi daïy ñeå trình baøy roõ Phaät Tri Kieán.

* LYÙ laøm loä maët thöïc Phaät Tri Kieán.

* HAÏNH ñöôïc phaùt khôûi thöïc haønh töø choã Ngoä ñöôïc Tri Kieán Phaät.

* QUAÛ do theå Nhaäp vaøo Phaät Tri Kieán maø chöùng ñöôïc.

Neáu nhö y theo 4 nghóa naøy ñeå nhìn toaøn boä Kinh, thôøi Kinh naøy khoâng gioáng vôùi kinh ñieån thoâng thöôøng phaûi phaân ra 3 phaàn: TÖÏ, CHAÙNH TOÂNG vaø LÖU THOÂNG. Chính ngay phaàn Töï ñaõ trình baøy toång quaùt GIAÙO, LYÙ, HAÏNH, QUAÛ, phoâ baøy heát ñieåm troïng yeáu cuûa toaøn boä Kinh khoâng soùt chuùt gì.

Nhö Phaät töø Tam muoäi phoùng aùnh saùng, trong aùnh saùng hieän leân caùc thöù HAÏNH, Ngaøi Vaên Thuø Sö Lôïi (Manõjusró) giaûi baøy moái hoaøi nghi cho Ngaøi Di Laëc (Maitreya) ..v..v.. ñaõ ñem thaâm yù cuûa toaøn boä Kinh phoâ baøy roõ raøng tröôùc moïi ngöôøi, hoaøn toaøn boäc loä khoâng chuùt che daáu, neân phaåm Töï coù theå noùi laø trình baøy toång quaùt heát GIAÙO, LYÙ, HAÏNH, QUAÛ cuûa Phaùp Hoa, coøn laïi 27 phaåm sau môùi trình baøy rieâng bieät töøng caùi moät.

Döôùi ñaây laïi phaân töøng ñoaïn veà KHAI, THÒ, NGOÄ, NHAÄP vaø giaûi roõ yù nghóa töøng caùi moät:

1. PHẦN KHAI PHẬT TRI KIẾN

Tin Giaùo Phaùp Phaùp Hoa

KHAI Phaät Tri Kieán laø trong Phaùp Hoäi giaûng veà Phaùp Hoa, Phaät vaïch roõ QUYEÀN cuûa 3 Thöøa vaø trình baøy THAÄT cuûa Nhöùt Thöøa.

“Caùc vieäc laøm cuûa caùc oâng laø haïnh Boà Taùt, thöïc haønh nhö theá maõi seõ ñöôïc thaønh Phaät”. Caùc vò Ñeä töû töï bieát ñeàu coù khaû naêng TAÙNH thaønh PHAÄT, döùt ñöôïc moái hoaøi nghi sanh loøng TIN, quyeát TIN vaâng lôøi Phaät daïy.

Töø Phaåm “Phöông Tieän” ñeán phaåm “Phaùp Sö” (Dharmabhaønakaønu – parivartah) ñeàu laø phaàn KHAI baøy Phaät Tri Kieán daãn khôûi ñöùc TIN ñoái vôùi Giaùo phaùp Phaùp Hoa. Vò chuû buoåi thuyeát phaùp laø Ñöùc Thích Ca vaø vò thuû laõnh trong soá ngöôøi nghe Phaùp laø Ngaøi Xaù Lôïi Phaát (Saøriputra). 9 phaåm treân, 8 phaåm ñaàu thuoäc vaøo 3 chaâu thuyeát phaùp, phaåm cuoái toång ghi laïi lôøi keát.

3 chaâu thuyeát phaùp goàm:

a) Pháp Thuyết Châu

Töùc laø phaåm “Phöông Tieän” trình baøy caùc Ñöùc Phaät sanh ra nôi ñôøi hoaù ñoä chuùng sanh ñeàu ñöa chuùng sanh tôùi con ñöôøng thaønh Phaät, böïc Thöôïng caên laø Ngaøi Xaù Lôïi Phaát laõnh hoäi lôøi daïy cuûa Phaät ñöôïc THOÏ KYÙ seõ thaønh Phaät.

b) Dụ Thuyết Châu

Töùc laø phaåm “Thí Duï” (Anpamya parivartah) noùi Thí duï NHAØ LÖÛA, Ngaøi Ca Dieáp ..v..v.. ngoä nhaäp, trong phaåm “Tín Giaûi” (Adhimukki parivartah) caùc vò Ñeä töû tin hieåu laõnh thoï noùi ra Duï Cuøng Töû, phaåm “Döôïc Thaûo” (Osadhi parivartah) ñeà caäp moät ñaùm MÖA khaép thaám nhuaàn coû caây, ba loaïi coû hai thöù caây ñoàng moïc töø ñaát höôûng vò nöôùc möa vaø sanh tröôûng coù sai khaùc, phaåm “Thoï Kyù” (Vyaøkarana parivartah) haøng Trung caên Ca Dieáp ..v..v.. ñöôïc THOÏ KYÙ thaønh Phaät.

c) Nhân Duyên Thuyết Châu

Trong Phaùp hoäi coù haøng Haï caên chöa chòu TIN vaâng lôøi Phaät, neân noùi ra phaåm “Hoaù Thaønh Duï” (Purvayoga parivartah) nhôø ñoù 500 Ñeä töû vaø haøng Voâ hoïc vaø Höõu hoïc ñeàu seõ thaønh Phaät.

Phaàn keát toång quaùt töùc phaåm “Phaùp Sö” (Dharmabhaønaka parivartah) Phaät thoï kyù cho nhöõng ngöôøi ñöông thôøi coù döï Phaùp hoäi Phaùp Hoa hoaëc khoâng döï, hoaëc vò lai, hoaëc taïi coõi naøy, hoaëc ôû coõi khaùc ñeàu seõ thaønh Phaät laøm cho moïi ngöôøi ñoái vôùi Giaùo phaùp Phaùp Hoa sanh loøng TIN quyeát ñònh, khoâng nhöõng ñöông thôøi Phaät coù voâ löôïng Trôøi, Ngöôøi ñöôïc Phaät thoï kyù töùc chuùng ta vaø voâ löôïng chuùng sanh ôû ñôøi vò lai cuõng ñeàu ñöôïc Phaät thoï kyù roài vaäy.

2. THỊ PHẬT TRI KIẾN

Hieåu Lyù Phaùp Hoa

Phaàn thuoäc caùc phaåm “Hieän Baûo Thaùp” (Stupasamdars’ana parivartah), phaåm “Ñeà Baø Ñaït Ña”, phaåm “Trì”, phaåm “An Laïc Haïnh” THÒ (trình baøy) töùc ñem DIEÄU LYÙ Phaùp Hoa TRI KIEÁN cuûa Phaät trình baøy cho moïi ngöôøi laøm cho moïi ngöôøi ñeàu thaáu hieåu Giaùo phaùp noùi leân LYÙ gì, vaø do ñoù thaáu ñaùo ñöôïc vaán ñeà, phaàn naøy VÒ CHUÛ cuoäc thuyeát phaùp vaãn laø Ñöùc Thích Ca, haøng nghe phaùp coù Ngaøi Trí Tích Boà Taùt (Prajnõaøbodhisattva) ñi theo Phaät Ña Baûo (Prabhuøtaratna) vaø caùc Ñöùc Phaät phaân thaân ..v..v.. vaø taïi coõi Ta Baø (Saha) coù Baø Kieàu Ñaøm Di vaø caùc haøng Tyø Kheo Ni vaø Ngaøi Vaên Thuø laøm thöôïng thuû.

Cho ñeán töø phaåm “Hieän Baûo Thaùp” ñeán phaåm “Ñeà Baø Ñaït Ña” noùi Ngaøi Vaên Thuø töø Long Cung döôùi bieån daãn theo caùc haøng Boà Taùt vaø Ngaøi laøm Thöôïng thuû chuùng naøy.

Trong phaåm “An Laïc Haïnh” cuõng do Ngaøi Vaên Thuø hoûi Phaät: “ÔÛ vaøo ñôøi aùc ñoäc laøm theá naøo dieãn noùi Kinh naøy ?”. Neân ñeå Ngaøi Vaên Thuø laø Thöôïng thuû, nhöng laøm sao hieåu phaàn naøy laø trình baøy PHAÄT TRI KIEÁN hieåu Lyù Phaùp Hoa ?

a) Trình Bày Lý Pháp Hoa

Thaùp Phaät Ña Baûo laø phoâ baøy LYÙ ñöôïc Phaùp Hoa noùi ra, LYÙ naøy laø choã ÑOÀNG chöùng, ÑOÀNG ngoä cuûa caùc Ñöùc Phaät trong 3 ñôøi, xöa ñeán nay vaãn khoâng coù khaùc.

Thoâng thöôøng döïa vaøo SÖÏ ñeå quan saùt LYÙ, ñaït ñaùo DIEÄU LYÙ nhöng quaùn töôûng vaãn coøn caïn, maø phaåm “Hieän Baûo Thaùp” laïi tieán theâm moät böôùc döïa vaøo LYÙ ñeå trình baøy SÖÏ, do LYÙ tröøu töôïng khoâng hình thöùc cuûa Phaùp Hoa voït leân söï cuï theå laø Thaùp Ña Baûo hieän ra 5 lôùp DIEÄU LYÙ BAÁT NHÒ:

(1) Nhôø söï chöùng minh cuûa Thaùp Ña Baûo ñoái vôùi vieäc noùi Kinh naøy ñoàng vôùi caùc Phaät quaù khöù ñaõ noùi, Phaùp Hoa ñöôïc noùi trong thôøi gian quaù khöù töùc laø Phaùp Hoa ñöôïc noùi ngaøy hoâm nay: XÖA NAY BAÁT NHÒ.

Laïi luùc môû Thaùp Ña Baûo, Phaät Thích Ca ñoàng ngoài vôùi Phaät Ña Baûo, neâu leân chö Phaät xöa vaø nay ñoàng CHÖÙNG LYÙ BAÁT NHÒ.

(2) Tröôùc khi môû cöûa Thaùp, Phaät Thích Ca trieäu taäp caùc Ñöùc Phaät phaân thaân taäp hôïp laïi, Phaät Thích Ca laø CHUÛ, caùc Phaät laø KHAÙCH, caùc Phaät laøm CHUÛ, Phaät Thích Ca laø KHAÙCH, tuyø tieän neâu leân Phaät naøo thì Ngaøi ñoù laøm CHUÛ, KHAÙCH laãn nhau vôùi caùc Phaät khaùc, töùc laø CHUÛ KHAÙCH BAÁT NHÒ.

(3) Ñoàng thôøi Phaät Thích Ca coù taùnh caùch toång quaùt, caùc Ñöùc Phaät khaùc coù taùnh caùch rieâng bieät, caùc Ñöùc Phaät khaùc laø toång quaùt, Ñöùc Thích Ca laïi rieâng bieät, moät Phaät bao goàm taát caû Phaät, taát caû Phaät bao truøm moät Phaät, Phaät Phaät bao truøm laãn nhau nhö vaäy töùc thaønh nghóa MOÄT HAY NHIEÀU BAÁT NHÒ.

(4) Moät Phaùp thaân Phaät Thích Ca töùc laø PHAÙP THAÂN cuûa voâ löôïng caùc Ñöùc Phaät, voâ löôïng Phaùp thaân cuûa caùc Ñöùc Phaät töùc ñoàng Phaùp thaân Phaät Thích Ca, chính nghóa laø trong choã BÌNH ÑAÚNG khoâng coù söï caùch bieät giöõa mình vaø ngöôøi töùc laø MÌNH (Töï) NGÖÔØI (Tha) BAÁT NHÒ.

(5) Laïi do Ñöùc Thích Ca 3 laàn ñem coõi Ta Baø daãy ñaày 5 moùn tröôïc nhô nhôùp moät phen hoaù thaønh coõi Tònh Ñoä trang nghieâm baèng löu ly, caùc Ñöùc Phaät ôû coõi khaùc ñeán döï hoäi cuøng phoùng aùnh saùng töùc coõi naøy bao goàm coõi khaùc, coõi khaùc cuõng bao goàm coõi naøy töùc thaønh THANH TÒNH vaø DÔ NHÔÙP BAÁT NHÒ.

Do 5 lôùp BAÁT NHÒ, loä baøy DIEÄU LYÙ Phaùp Hoa. Nhöng muoán phoâ baøy Dieäu Lyù Phaùp Hoa chæ coù nhôø DIEÄU TRÍ Vaên Thuø, do Dieäu Trí Vaên Thuø môùi coù theå hieåu noåi Dieäu Lyù Phaùp Hoa, neân xuaát hieän ôû phaåm döôùi.

b) Hoàn Thành Diệu Giải Pháp Hoa

Do phaåm “Ñeà Baø Ñaït Ña” caáu thaønh DIEÄU GIAÛI Phaùp Hoa. Trong phaåm coù noùi ñeán Ngaøi Trí Tích Boà Taùt theo Phaät Ña Baûo ñeán coõi Ta Baø ñöôïc laõnh thoï Phaùp cuûa Phaät Thích Ca muoán trôû veà coõi nöôùc mình, Phaät löu laïi vaø baûo raèng coõi naøy coù Ngaøi Vaên Thuø trí hueä uyeân baùc saâu saéc coù theå cuøng vôùi Ngaøi thaûo luaän veà Phaät Phaùp.

Nhôn ñaây, Ngaøi Vaên Thuø môùi ñem theo nhöõng ñoà chuùng ñöôïc Ngaøi hoaù ñoä taïi cung Roàng Ta Kieät La (Saøgara) töø bieån voït leân. Trí Tích laø TRÍ trong LYÙ, Vaên Thuø laø LYÙ trong TRÍ, LYÙ TRÍ töông öng, Dieäu Phaùp kheá hôïp vôùi LYÙ.

Do phaåm naøy Vaên Thuø Dieäu Lyù kheá hôïp hôïp vôùi Dieäu Lyù 5 lôùp BAÁT NHÒ cuûa phaåm tröôùc, cuõng chính do Dieäu Lyù 5 lôùp Baát Nhò cuûa phaåm tröôùc keát thaønh 5 lôùp Dieäu Giaûi cuûa phaåm naøy.

Naêm lôùp DIEÄU GIAÛI BAÁT NHÒ:

1) Naøng Long Nöõ (Saøgarasya naøgaraøjo duhitaø) thaønh Phaät ñeán vôùi Ngaøi Vaên Thuø cuøng Ngaøi Xaù Lôïi Phaát ..v..v.. chuyeän troø hoûi ñaùp nhau vaø trong vaên naøy trình baøy vieäc Ñeà Baø Ñaït Ña ñöôïc THOÏ KYÙ ra.

Xaù Lôïi Phaát daàu ñaõ hieåu Phaät Tri Kieán, tin Giaùo phaùp Phaùp Hoa, chaúng qua laø chæ tin theo lôøi daïy cuûa Phaät maø thoâi, kyø thaät coøn mang quan nieäm sai bieät, thuaän nghòch, hôn thua …… ñeán nay toû roõ ñöôïc Phaät Tri Kieán hieåu LYÙ Phaùp Hoa, thì quan nieäm SAI BIEÄT khoâng coøn nöõa.

Neân trong ñaây vieäc Long Nöõ xuaát hieän mang Baùo thaân toäi chöôùng cuûa loaøi suùc sanh nhieáp vaøo trong 3 coõi ñoaï ñaøy, maø tu haønh nghe phaùp thaønh Phaät töùc thuoäc veà phöôùc baùo chính neâu leân TOÄI PHÖÔÙC BÌNH ÑAÚNG BAÁT NHÒ.

2) Trong Duïc giôùi caùc loaøi ñoäng thöïc vaät ñeàu coù 2 loaïi AÂM vaø DÖÔNG, NAM  NÖÕ, naøng Long Nöõ thuoäc veà Nöõ taùnh bò ngöôøi coi reõ, nhö Ngaøi Xaù Lôïi Phaát noùi: “Thaân ngöôøi nöõ nhô nhôùp, khoâng phaûi laø haïng coù theå laøm duïng cuï höõu duïng ñeå ñaøo bôùi kho taøng Chaùnh Phaùp, laøm theá naøo maø thaâu hoaïch ñöôïc Voâ Thöôïng Boà Ñeà.

Laïi con ñöôøng thaønh Phaät xa xuoâi muø tòt phaûi traûi qua voâ löôïng kieáp sieâng naêng tu taäp vun queùn caùc coâng haïnh, ñaày ñuû caùc moân Ba La Maät roài sau ñoù môùi coù theå thaønh, laïi nöõa mang thaân Nöõ coøn coù 5 vieäc trôû ngaïi ……”. Ñöông luùc ñoù Long Nöõ ñem vieân ngoïc quyù baùu daâng leân Ñöùc Phaät, ngay luùc ñoù chuùng döï Hoäi thuyeát phaùp ñeàu thaáy naøng Long Nöõ laäp töùc bieán thaønh NAM NHI ñuû caùc haïnh Boà Taùt, lieàn töùc khaéc Long Nöõ xeït qua höôùng Nam nôi theá giôùi teân laø Voâ Caáu (Vimalaø-lokadhaøtu) ngoài treân toaø sen baùu thaønh böïc Voâ Thöôïng Chaùnh Ñaúng Chaùnh Giaùc. Chính neâu leân NAM NÖÕ BÌNH ÑAÚNG BAÁT NHÒ.

3) Haøng Ñaïi chuùng trong phaùp hoäi, Ngaøi Xaù Lôïi Phaát laø böïc Tröôûng Laõo, toùc baïc da nhaên, coøn naøng Long Nöõ tuoåi chæ môùi leân 8 nöông theo Trí Vaên Thuø ñeå hieåu LYÙ Phaùp Hoa, chính hieån baøy lyù GIAØ TREÛ BÌNH ÑAÚNG BAÁT NHÒ.

4) Phaät ñeà caäp ñeán Ñeà Baø Ñaït Ña huyû baùng Tam Baûo, taïo 5 toäi Nguõ nghòch, ñôøi ñôøi kieáp kieáp sanh ra thöôøng laøm keû TAØ KIEÁN ngoaïi ñaïo choáng ñoái vôùi Phaät khi cheát sa vaøo Ñòa nguïc nhöng Phaät laïi baûo: “Do Thieän tri thöùc Ñeà Baø Ñaït Ña taùc thaønh cho Ta ñaày ñuû 6 moân Ba La Maät, Töø, Bi, Hyû, Xaõ, 32 Töôùng toát, 80 veõ ñeïp, thaønh Ñaúng Chaùnh Giaùc ñoä khaép heát chuùng sanh”, roài Phaät thoï kyù cho Ñeà Baø seõ thaønh Phaät trong ñôøi vò lai hieäu laø Thieân Vöông, ñaây neâu leân LYÙ, THUAÄN NGHÒCH BÌNH ÑAÚNG BAÁT NHÒ.

5) Ñoàng trong moät Phaùp Hoäi, ñoàng moät thôøi nghe Phaùp, Ngaøi Xaù Lôïi Phaát ..v..v.. thuoäc haøng coù Chaùnh Kieán ñöôïc Thoï Kyù, coøn Ñeà Baø Ñaït Ña ..v..v.. thuoäc loaïi coù Taø Kieán cuõng ñöôïc Thoï kyù noùi leân ñöôïc LYÙ, TAØ CHAÙNH BÌNH ÑAÚNG BAÁT NHÒ.

Do 5 lôùp DIEÄU LYÙ TÖÏ THA BÌNH ÑAÚNG BAÁT NHÒ ..v..v.. chöùng thaønh 5 lôùp Dieäu Giaûi Toäi Phöôùc Bình Ñaúng Baát Nhò ..v..v.., phaåm “Ñeà Baø Ñaït Ña” ñaõ hoaøn thaønh DIEÄU GIAÛI. Phaåm “Hieän Baûo Thaùp” laïi hieån roõ theâm DIEÄU LYÙ.

c) Hiểu Lý Xong Thực Hành và Lưu Truyền

Phaàn ñaàu thaáy ñöôïc Phaät Tri Kieán TÍN Giaùo phaùp Phaùp Hoa theá neân laáy phaåm “Phaùp Sö” laøm phaàn phoå kyù löu thoâng (Thoï kyù toång quaùt, trình baøy nhöõng vieäc Töï tu vaø truyeàn baù Kinh) coøn phaàn hieåu ñöôïc Phaät Tri Kieán thaáu ñöôïc LYÙ Phaùp Hoa, thì laáy phaåm “Trì”, phaåm “An Laïc Haïnh” laø phaàn LÖU THOÂNG (Keát laïi vaø neâu coâng haïnh caàu tu theá naøo cuõng nhö vieäc hoaèng phaùp).

Phaàn LÖU THOÂNG coù theå phaân laøm 2 loaïi:

(1) Ngöôøi Trì Kinh: töùc laø phaåm “Trì”, theo LYÙ trong phaåm noùi leân ñoái vôùi Phaùp Hoa caàn phaûi hieåu LYÙ môùi coù theå LÖU THOÂNG, LYÙ khoâng hieåu khoâng theå naøo LÖU THOÂNG ñöôïc.

Neân phaàn tröôùc Ngaøi Phuù Laâu Na vaø caùc vò Tyø Kheo ñöôïc thoï kyù thaønh Phaät, trong khi ñoù Baø Kieàu Ñaøm Di vì nghó raèng thaân Nöõ neân khoâng daùm coù loøng mong caàu, ñeán khi thaáu hieåu ñöôïc LYÙ Nam Nöõ Bình Ñaúng thaâm dieäu môùi xin Phaät thoï kyù vaø phaùt nguyeän Trì Kinh vaø truyeàn baù.

Nhöng trong phaåm “Phaùp Sö” thoï kyù toång quaùt cho taát caû chuùng sanh trong ñôøi vò lai, neân ñöông luùc ñoù haøng Tyø Kheo Ni cuõng ñaõ ñöôïc thoï kyù roài.

Phaåm naøy thuyeát minh khoâng phaûi chæ coù caùc vò Ñaïi Boà Taùt phaùt nguyeän löu thoâng (truyeàn baù) Kinh naøy, chính ngay caùc vò Tyø Kheo Ni hieåu ñöôïc LYÙ Phaùp Hoa ngoä ñöôïc Nam Nöõ Bình Ñaúng cuõng chính laø ngöôøi löu thoâng Kinh.

(2) Haïnh Trì Kinh: Phaåm “An Laïc Haïnh” Ngaøi Vaên Thuø hoûi Phaät laøm theá naøo Trì Kinh trong ñôøi aùc ñaày daãy 5 moùn Tröôïc ? Phaät noùi ra 4 haïnh AN LAÏC laøm cho nhöõng ngöôøi TIN phaùp Phaùp Hoa, hieåu LYÙ Phaùp Hoa, tu HAÏNH Phaùp Hoa môùi coù theå löu thoâng Kinh naøy.

Töø treân caùc phaåm “Hieän Baûo Thaùp”, “Ñeà Baø Ñaït Ña”, “Trì”, “An Laïc Haïnh” laáy ñieåm thaáy ñöôïc Phaät Tri Kieán hieåu LYÙ Phaùp Hoa laøm noøng coát troïng yeáu.

3. PHẦN NGỘ PHẬT TRI KIẾN

Tu Haïnh Phaùp Hoa

Phaàn tröôùc theo nôi Giaùo phaùp thaáu hieåu ñöôïc LYÙ, do LYÙ môùi NGOÄ ñaït ñöôïc Phaät Tri Kieán, ñích thaân NGOÄ ñöôïc DIEÄU LYÙ caùc Phaùp Thaät Töôùng, do Ngoä nôi Dieäu Lyù môùi phaùt khôûi leân DIEÄU HAÏNH ñaây môùi goïi laø CHÔN TU.

Tu coù 2 loaïi: DUYEÂN TU vaø CHÔN TU:

* Duyeân Tu töùc laø y theo Giaùo lyù maø tu.

* Coøn Chôn Tu laø ngoä Chôn lyù roài tu.

Ngoä ñöôïc Phaät Tri Kieán ra coâng laäp HAÏNH môùi chaùnh goïi laø CHÔN TU.

Phaàn naøy bao goàm töø phaåm “Tuøng Ñòa Duõng Xuaát” (Bodhisattva prithivivivarasamudrama parivartah) ñeán phaåm “Chuùc Luî” goàm 8 phaåm. Vò Chuû thuyeát phaùp vaãn laø Phaät Thích Ca töùc laø Thaân ÖÙng Hoaù maø thaønh Baùo Thaân, Phaùp Thaân, Thaân thò hieän vöôït thaønh xuaát gia, thaønh ñaïo töùc laø CHÔN THAÂN THAØNH PHAÄT töø kieáp laâu xa veà tröôùc laøm Giaùo Chuû trong Phaùp Hoäi naøy.

Haøng Ñaïi chuùng ñuû trình ñoä ñeå laõnh hoäi lôøi daïy thôøi thuyeát phaùp naøy laø caùc vò Boà Taùt töø ñaát voït leân vaø nhoùm ngöôøi ñöôïc Ngaøi Thöôøng Baát Khinh (Sadaøparibhuøta) giaùo hoaù nhö Boà Taùt Baït Ñaø Baø La (Bhadrapaøla), Sö Töû Nguyeät (Simhachandraø) ..v..v.. vaø vò Thuû laõnh trong Ñaïi Chuùng laø Ngaøi Di Laëc Boà Taùt (Mai-treya), do coù lôøi hoûi cuûa Ngaøi trong phaåm “Tuøng Ñòa Duõng Xuaát”, Phaät môùi noùi ra caùc phaåm nhö “Thoï Löôïng” ..v..v..

Taïi 8 phaåm naøy phaàn NGOÄ Phaät Tri Kieán tu Haïnh Phaùp Hoa coù theå chia hai:

(1) Chánh Thuyết Về Diệu Hạnh

(Phaàn naøy chia ra 4 muïc nhoû)

a) Y Cöù Theo Quaû Ñeå Khôûi Leân Coâng Haïnh

NGOÄ Phaät Tri Kieán laø NGOÄ ñöôïc treân Phaät QUAÛ caùc phaùp ñoái töôïng cuûa Tri Kieán, neân khôûi coâng HAÏNH töø treân QUAÛ trí, nhö vieäc caùc vò Boà Taùt töø ÑAÁT voït leân, luùc ñoù moïi ngöôøi trong Phaùp Hoäi khoâng ai bieát caû, bôûi vì do caùc Ngaøi tu caùc Haïnh treân QUAÛ Phaät thì khoâng laøm sao nhöõng keû laäp HAÏNH töø nôi NHÔN coù theå thaáu hieåu noåi.

Neân haïng chöùng QUAÛ roài laäp HAÏNH chính laø chæ cho caùc vò Boà Taùt töø ÑAÁT voït leân nhö  Thöôïng HAÏNH, Voâ Bieân HAÏNH ..v..v.. teân ñöôïc goïi theo QUAÛ nghóa laø y cöù theo phaùp giôùi cuûa QUAÛ Phaät laäp leân coâng HAÏNH vì caùc haøng Boà Taùt khôûi HAÏNH töø nôi NHÔN cho ñeán Nhöùt Sanh Boå Xöù (Ekajaøti pratibaddha) Boà Taùt nhö Ngaøi Di Laëc cuõng khoâng bieát ñöôïc.

Luùc ñoù Ngaøi Di Laëc muoán giaûi quyeát moái nghi trong loøng mình vaø caû cho moïi ngöôøi neân hoûi Phaät caùc vò Boà Taùt ñoù theo ai Tu Hoïc maø coù theå laøm ñöôïc vieäc thaàn bieán nhö vaäy ?

Ñöùc Phaät traû lôøi caùc vò Boà Taùt töø ÑAÁT voït leân nhieàu voâ soá a taêng kyø (Aksbhya) laø nhoùm ngöôøi ñöôïc Ta giaùo hoaù töø khi Ta thaønh ñaïo taïi coõi Ta Baø naøy. Caùc vò Boà Taùt cuõng nhö Ngaøi Di Laëc lieàn khi nghe caâu noùi laïi noåi leân lôùp NGHI khaùc nöõa: “Nhö Lai luùc laøm Thaùi Töû ñi ra khoûi cung hoï Thích, ñeán ngoài nôi Ñaïo traøng caùch thaønh Giaø Da khoâng bao xa ñaëng thaønh Voâ Thöôïng Boà Ñeà, trong khoaûng chæ hôn 40 naêm. Laøm theá naøo maø trong thôøi gian ngaén nguûi nhö theá laïi coù theå giaùo hoaù ñöôïc haøng Boà Taùt nhieàu khoâng theå löôøng ñöôïc”. Cha TREÛ coøn con laïi GIAØ, caû theá gian khoâng ai coù theå tin vieäc ñoù. Nhôn ñeå giaûi quyeát vieäc naøy Phaät noùi tieáp phaåm “Thoï Löôïng” vaïch baøy vieäc THÒ HIEÄN neâu leân söï thaät ra theá naøo, ñeàu laø chuyeän theo nôi QUAÛ maø daãn khôûi ra coâng HAÏNH.

b) Döïa Nôi Haïnh Trình Baøy Quaû

Töùc laø döïa vaøo coâng Haïnh cuûa caùc vò Boà Taùt töø ÑAÁT voït leân, caùc vò aáy nöông treân Phaät QUAÛ maø tu, phoâ baøy ra phaåm “Thoï Löôïng” Phaät ñaõ ñaéc QUAÛ töø laâu xa roài. Ñöùc Thích Ca ñaõ töøng ôû coõi Ta Baø THAØNH, TRUÏ, HOAÏI, KHOÂNG naøy xuaát gia thaønh Phaät, chöù khoâng laø Ñöùc Thích Ca môùi vöôït thaønh xuaát gia thaønh ñaïo ngaøy hoâm nay ñaây laø döïa vaøo haøng Thöôïng HAÏNH ..v..v.. ñeå ñöa ra Phaät QUAÛ laâu xa.

Kyø thaät Phaät QUAÛ thoï meänh khoâng theå ño löôøng ñöôïc, cuõng do töø söï tu NHÔN ÑÒA maø ñaéc. Phaåm “Thoï Löôïng” noùi: “Ta voán thöïc haønh ñaïo Boà Taùt thaønh töïu ñöôïc söï soáng laâu ñeán nay cuõng vaãn chöa heát”.

Trình baøy leân Ñöùc Thích Ca do nôi NHAÂN xöa tu haønh thaønh töïu Phaät QUAÛ vôùi tuoåi THOÏ raát laâu daøi, kieáp (Kalpa) naøy qua kieáp khaùc vaãn tieáp tuïc maõi ñeán ngaøy nay vaãn chöa chaám döùt chính laø döïa nôi NHAÂN tu caùc coâng HAÏNH phoâ baøy ra söï laâu daøi cuûa Phaät QUAÛ.

c) Chæ Leân Coâng Traïng Ñeå Khuyeán Tu

Ngoä ñöôïc Phaät Tri Kieán, nöông treân Phaät QUAÛ khôûi leân caùc coâng HAÏNH tu trì vi dieäu, töùc laø DIEÄU HAÏNH naèm treân Phaùp Phaät QUAÛ laø Phaät QUAÛ töï thoï duïng ñöôïc phaùp laïc naøy coù voâ löôïng DIEÄU DUÏNG saâu kín khoâng theå suy löôøng ra ñöôïc.

“Döùt heát söï nghó ngôïi chæ cuøng chung laïi suy löôøng, cuõng khoâng laøm sao löôïng bieát ñöôïc TRÍ Phaät”.

“Haøng Boà Taùt môùi phaùt taâm theo cuùng döôøng ñöôïc caùc Ñöùc Phaät nhieàu voâ soá, hoïc hoûi thoâng suoát ñöôïc nghóa saâu kín cuûa caùc Giaùo Phaùp, laïi caùc Ngaøi noùi Phaùp raát hay. Soá nhö treân ñoâng nhieàu nhö luùa, meø, tre, lau ôû caùc theá giôùi khaép 10 phöông, caùc Ngaøi ñeàu moät loøng duøng DIEÄU TRÍ ñeå suy löôøng veà TRÍ Phaät, laøm nhö vaäy tieáp tuïc maõi qua soá kieáp nhieàu nhö caùc soâng Haèng nhöng cuõng khoâng theå bieát ñöôïc”.

Quaû phaùp caùc Ñöùc Phaät chöùng beân trong, caùc Ngaøi thoï höôûng ra sao chæ rieâng Phaät Phaät môùi coù theå hieåu ñöôïc maø thoâi, ngoaøi ra vôùi trình ñoä thaáp keùm hôn khoâng laøm sao thaáu hieåu noåi, chæ coù caùch TIN theo lôøi daïy cuûa Phaät maø thöïc haønh môùi coù theå laø ñöôïc DIEÄU DUÏNG nhö treân.

Trong Maät Toâng phöông phaùp TAM MAÄT GIA TRÌ cuõng ñeàu laø Phaùp cuûa Ñöùc Ñaïi Nhöït Nhö Lai, nghóa laø phöông phaùp ñöôïc xöôùng khôûi treân maët QUAÛ hay laø treân SÖÏ chöùng nghieäm roài chuyeân taâm tu taäp phöông phaùp naøy töùc ñöôïc coâng duïng vi dieäu treân moät söï kinh nghieäm roài. Chính laø: “Nhöùt Nieäm gia trì nhöùt Nieäm Phaät, Nieäm Nieäm gia trì Nieäm Nieäm Phaät”.

Trong moät khoaûng thôøi gian nhoû nhö YÙ NGHÓ duïng coâng thöïc HAÏNH (theo nhöõng phöông phaùp nhö MAÄT TOÂNG) ngay trong khoaûng ñoù ñaõ theå hieän troïn veïn hình aûnh Ñöùc Phaät, lieân tuïc gia coâng haønh Phaùp töùc lieân tuïc hình boùng Ñöùc Phaät ñoù.

Nghóa laø haønh QUAÛ phaùp töùc thaân laø Phaät ngay khi haønh: Neân NGOÄ Phaät Tri Kieán tu Haïnh Phaùp Hoa töùc laø y theo phaùp treân QUAÛ maø tu coâng duïng vi dieäu khoâng laøm sao nghó tôùi hoaëc luaän baøn ra ñöôïc.

Nhö thoâng thöôøng noùi HAÏNH coù theå nghó tôùi hay laø löôøng taùnh ñöôïc vaø HAÏNH khoâng theå duøng TAÂM TÖ thoâng thöôøng ñeå suy nghó taùnh löôøng ñöôïc, noù sieâu ñaúng vöôït qua khoûi taát caû nhöõng YÙ NIEÄM.

Nhö tu caùc Phaùp 5 GIÔÙI, 10 ÑIEÀU LAØNH ñeå höôûng QUAÛ laøm Trôøi, Ngöôøi, theo Phaùp 4 ÑEÁ, 12 NHAÂN DUYEÂN, LUÏC ÑOÄ chöùng ñöôïc QUAÛ trong 3 Thöøa ñeàu coù theå duøng TAÂM suy löôøng ñöôïc.

Neáu nöông Phaùp treân Phaät QUAÛ maø tu nhö CHÔN NGOÂN, TÒNH ÑOÄ thì dieäu duïng khoù theá naøo ñeå suy löôøng ñöôïc, ñaây môùi laø DIEÄU HAÏNH khoâng theå duøng TAÂM TÖ suy nghó tôùi ñöôïc.

Nhö trong ñôøi, ngöôøi lao ñoäng duøng söùc mình ñeå ñoåi laáy mieáng aên, laøm ñöôïc nhieàu thì höôûng tieàn coâng nhieàu, ít thì höôûng ít ñoù laø chuyeän NHAÂN naøo QUAÛ naáy, troàng döa ñöôïc döa, troàng ñaäu ñöôïc ñaäu, ñieàu maø moïi ngöôøi ai ai cuõng bieát.

Nhöng thaèng nhoû ngheøo cuøng, ngheøo rôùt moàng tôi gaëp ñöôïc oâng Tröôûng giaû, thaèng beù aên maøy aùo quaàn raùch naùt thình lình trôû neân Caäu cöï phuù taøi saûn haøng vaïn, ai maø chaúng trôïn maét ngô ngaùc nhìn, khoâng sao hieåu ñöôïc. Y treân QUAÛ maø tu haønh ñöôïc coâng duïng vi dieäu cuõng gioáng nhö theá.

Caùc phaåm “Phaân Bieät Coâng Ñöùc”, “Tuyø Hyû”, “Phaùp Sö Coâng Ñöùc” ñeàu laø phoâ baøy leân coâng ñöùc dieäu duïng Phaùp QUAÛ Phaät roài keát laïi khuyeân tu taäp, neáu tu taäp ñöôïc seõ ñaëng coâng duïng vi dieäu.

Nhö trong phaåm “Phaùp Sö” thuyeát minh vôùi con maét cuûa caùi THAÂN cha meï sanh ra thaáy suoát ñöôïc 3.000 theá giôùi,  con MAÉT thòt coù theå thu hình aûnh troïn heát 3.000 theá giôùi ñeàu do y treân söùc gia trì  QUAÛ PHAÙP Phaùp Hoa ñöôïc coâng duïng vi dieäu nhö theá.

Daàu cho MAÄT TOÂNG goïi laø söùc GIA TRÌ thaønh Phaät ngay nôi THAÂN naøy cuõng coøn khoâng baèng. Neân QUAÛ HAÏNH cuûa Phaùp Hoa nhìn baèng caëp maét cuûa Maät Toâng laø MAÄT PHAÙP toái thöôïng trong MAÄT PHAÙP.

d) Trình Baøy Ñöùc Ñeå Chöùng Minh

Phaåm “Thöôøng Baát Khinh” trình baøy vieäc Boà Taùt Thöôøng Baát Khinh THOÏ TRÌ Kinh Phaùp Hoa chæ moät caâu KEÄ. Caâu ñoù laø “ÑEÀU COÙ THEÅ THAØNH PHAÄT” (Tathaøgataø arhantah). Neân Ngaøi thöôøng noùi: “Toâi khoâng daùm khinh maáy oâng, maáy oâng töông lai ñeàu seõ thaønh Phaät”, heã coù gaëp ai treû giaø baát luaän ñeàu nghieâng mình leã baùi khoâng khôûi loøng khinh mieät vaø noùi caâu treân. Laäp ñöôïc HAÏNH treân cuõng nhôø VAÂNG THOÏ Phaùp Hoa, roài phaùt khôûi neân HAÏNH, cho neân ngaøy nay thaønh Ñöùc Thích Ca vôùi coâng ñöùc vó ñaïi chính laø baèng chöùng thaät teá nhöùt.

(2) Truyền Bá Về Diệu Hạnh

Phaåm “Thaàn Löïc” vaø “Chuùc Luî” laø phaàn coù taùnh caùch truyeàn baù phoå bieán DIEÄU HAÏNH, trình baøy Dieäu Haïnh naøy ñöôïc phaùt leân do nöông treân maët QUAÛ raát laø sieâu vieät, ñaëc bieät, sieâu vieät hôn taát caû HAÏNH, theo ñaây tu taäp ngay nôi THAÂN ñöông tu trong ñôøi naøy coù theå ñöôïc COÂNG DUÏNG VI DIEÄU hôn taát caû. Neân trong phaåm “Thaàn Löïc” trình baøy nhieàu thöù THAÀN BIEÁN, roài theâm nhöõng lôøi PHOÙ THAÙC truyeàn baù cho laø DIEÄU HAÏNH sieâu vieät taát caû nhöõng TAÂM TÖ hoaëc NGOÂN NGÖÕ dieãn ñaït.

4. PHẦN THỂ NHẬP PHẬT TRI KIẾN

Chöùng Haïnh Phaùp Hoa

Do theå NHAÄP Phaät Tri Kieán tu HAÏNH Phaùp Hoa roài nöông nôi HAÏNH Phaùp Hoa naøy ñi ñeán möùc cöùu caùnh töùc laø thaønh töïu vieân maõn DIEÄU QUAÛ Phaùp Hoa.

Töø phaåm “Döôïc Vöông Boån Söï” (Bhausajyaraøjapurayoga parivartah) ñeán phaåm “Phoå Hieàn Khuyeán Phaùt” (Samanta- bhadhrotsaøhana parivartah) caû thaûy coù 6 phaåm ñeàu thuyeát minh phaàn theå NHAÄP Phaät Tri Kieán, chöùng QUAÛ Phaùp Hoa. Vò Giaùo Chuû trong phaàn naøy cuõng laø Ñöùc Thích Ca, thuû laõnh cuûa soá ngöôøi nghe Phaùp neân noùi laø Ngaøi Phoå Hieàn.

Do 6 phaåm naøy hieäp vôùi 22 phaåm tröôùc thaønh boä Phaùp Hoa 7 quyeån, 28 phaåm. Nhöng trong 6 phaåm naøy coù theå chia ra 2 phaàn:

* PHAÀN THÖÙ NHÖÙT

* Phaåm “Döôïc Vöông” laø chöùng QUAÛ töï lôïi,

* Boán phaåm sau nhö phaåm “Dieäu AÂm”

(Gadgadasvata parivartah) laø chöùng QUAÛ lôïi tha,

* Phaåm “Phoå Hieàn” chöùng QUAÛ LÔÏI THA laãn TÖÏ LÔÏI.

* PHAÀN THÖÙ HAI

* Phaåm “Döôïc Vöông”      chöùng QUAÛ THAÄP TRUÏ,

* Phaåm “Dieäu AÂm”           chöùng QUAÛ THAÄP HAÏNH,

* Phaåm “Phoå Moân” (Samantamukha parivartah)

chöùng QUAÛ THAÄP HÖÔÙNG.

* Phaåm “Ñaø La Ni” (Dhaørani parivartah)

chöùng QUAÛ TÖÙ GIA HAÏNH,

* Phaåm “Dieäu Trang Nghieâm” (‘Subhavynhaøraøjapurvayoga parivartah) chöùng QUAÛ THAÄP ÑÒA,

* Phaåm “Phoå Hieàn” chöùng ÑAÚNG DIEÄU GIAÙC.

Giôø ñaây noùi roõ ra nhö sau:

(1) Chứng Quả Tự Lợi

Döôïc Vöông chöùng QUAÛ theo phaùi Thieân Thai thì ôû ngoâi SÔ TRUÏ thuoäc Vieân Giaùo coù theå THÒ HIEÄN traûi qua 8 giai ñoaïn ñeå thaønh Phaät:

* Töø cung Trôøi Ñaâu Suaát (Dusita) giaùng sanh.

* Nhaäp vaøo thai meï.

* Sanh ra.

* Xuaát gia.

* Haøng phuïc ñöôïc ma quaân phieàn naõo.

* Thaønh ñaïo.

* Chuyeån phaùp luaân.

* Nhaäp Nieát Baøn.

Neáu theo nghóa cuûa Ñaïi Thöøa Thoâng Giaùo, luaän Khôûi Tín, Duy Thöùc (Vijnõaptimaøtra) lyù cuõng gioáng nhau:

* Neân phaàn tröôùc phaåm “Phaùp Sö Coâng Ñöùc” chöùng quaû laø chöùng quaû tröôùc SÔ TRUÏ.

* Töø phaåm “Döôïc Vöông” trôû xuoáng laø chöùng quaû SÔ TRUÏ cho ñeán quaû ÑAÚNG GIAÙC.

* Laïi coâng ñöùc Phaùp Sö laø nhôn haïnh coâng ñöùc vieân maõn thaønh töïu NHÔN HAÏNH laø QUAÛ Phaùp Hoa, maø phaåm naøy Boà Taùt Döôïc Vöông tu HAÏNH Phaùp Hoa quaùn caùc phaùp KHOÂNG, ñoát thaân thieâu tay cuùng döôøng Ñöùc Nhö Lai chöùng lyù Nhò KHOÂNG (Nhôn Khoâng, Phaùp Khoâng) thaønh töïu ñöôïc ñöùc döùt heát Voâ Minh, giaûi thoaùt sanh töû (ñoaïn ñöùc) chöùng quaû TÖÏ LÔÏI VI DIEÄU.

(2) Chứng Quả Lợi Tha

Boán phaåm keá “Dieäu AÂm” ..v..v.. laø chöùng quaû LÔÏI THA, phaàn tröôùc:

* Phaåm Döôïc Vöông laø chöùng QUAÛ THAÄP TRUÏ

* Phaåm Dieäu AÂm ñaây chöùng QUAÛ THAÄP HAÏNH

* Phaåm Quaùn AÂm laø chöùng nhaäp THAÄP HOÀI HÖÔÙNG

* Phaåm Ñaø La Ni laø 4 GIA HAÏNH

* Phaåm Dieäu Trang Nghieâm chöùng nhaäp THAÄP ÑÒA

* Phoå Hieàn do töø ÑAÚNG GIAÉC nhaäp vaøo DIEÄU GIAÙC.

a) DIEÄU AÂM BÍ MAÄT GIAÙO HOAÙ

Luùc chöa hieän vaøo Phaùp Hoäi, ñaõ laøm cho moïi ngöôøi sanh taâm hieám coù, khôi tö töôûng laø khoù gaëp, luùc vaøo Phaùp Hoäi xong, laïi laøm cho moïi ngöôøi trong Phaùp Hoäi ñaëng Tam Muoäi vaø Ñaø La Ni ñeàu do söùc xoâng öôùp cuøng khaép cho moïi loaøi cuûa THAÂN Töï Thoï Duïng treân QUAÛ Phaät, ngaàm giaùo hoaù ñöôïc söï lôïi ích khoâng laøm sao nghó tôùi ñöôïc.

b) QUAÙN AÂM CÖÙU KHOÅ

Tìm tieáng keâu caàu maø cöùu khoå HIEÄN THAÂN khaép nôi nôi choán choán. Chöùng quaû LÔÏI THA vôùi tình thöông roäng lôùn khoâng bieân giôùi höôùng veà keû khaùc vaø laøm nhöõng vieäc lôïi ích cho hoï, ñoàng nhö treân QUAÛ Phaät thích öùng vôùi caên cô trong 9 loaøi chuùng sanh trong 9 phaùp giôùi.

Hieän THAÂN Tha Thoï Duïng ñeå ñaùp öùng vôùi caên cô Boà Taùt, thò hieän 3 loaïi THAÂN öùng hoaù ñeå ñaùp öùng vôùi trình ñoä Tieåu Thöøa vaø phaøm phu thuoäc 6 loaïi: Trôøi, Ngöôøi, A tu la, Suùc sanh, Ngaï quyû, Ñòa nguïc.

Coâng duïng  treân QUAÛ Phaät khoâng coù lôøi ñeå dieãn ñaït ñöôïc, Ngaøi Dieäu AÂm duøng Phaùp Thaân bí maät giaùo hoaù, Quaùn AÂm thò hieän 3 thöù THAÂN: Tha Thoï Duïng, Thaéng ÖÙng Thaân, Lieät ÖÙng Thaân cuøng khaép nôi nôi ñeå ñaùp öùng vôùi nhu caàu chuùng sanh.

c) PHAÅM ÑAØ LA NI

Dieäu duïng cuûa THAÀN CHUÙ coù khaû naêng dieät tröø ñieàu AÙC saûn sanh ñieàu THIEÄN, neáu coù keû huyû baùng Phaùp naøy hay phaù hoaïi Phaùp naøy THAÀN CHUÙ coù naêng löïc laøm cho haén phaûi khuaát phuïc trôû thaønh keû khen taùn Phaùp naøy, uûng hoä Phaùp naøy.

Nhö treân Phaät QUAÛ thò hieän Thaàn Kim Cang ..v..v.. caùc thöù coâng duïng vi dieäu nhö theá ñeàu coù taùnh caùch deïp TAØ neâu CHAÙNH coâng ñöùc phaù tröø AÙC laøm thaønh THIEÄN.

d) DIEÄU TRANG NGHIEÂM VÖÔNG

Laø xoay TAØ trôû veà CHAÙNH, Vua Dieäu Trang Nghieâm voán coù kieán thöùc ñaûo ñieân TAØ vaïy khoâng tin Phaät Phaùp, nhôø vôï vaø con laäp ra caùc phöông phaùp, hieän caùc thöù THAÀN THOÂNG môùi chòu TIN Phaät Phaùp boû TAØ KIEÁN quay veà vôùi CHAÙNH ÑAÏO.

Nhö treân ñeàu thuoäc veà phaàn CHÖÙNG QUAÛ LÔÏI THA.

(3) Chứng Quả Tự Và Lợi Tha

Moät phaåm Phoå Hieàn trình baøy choã chöùng quaû thaønh töïu ñöôïc 2 moùn lôïi:

* Quaû tröôùc Phoå Hieàn tu taäp hoaøn thaønh caùc coâng haïnh roài chöùng QUAÛ Phaät laø TÖÏ LÔÏI.

* Quaû sau Phoå Hieàn laïi khôûi coâng haïnh ñeå giaùo hoaù chuùng sanh thuoäc phaàn chöùng quaû LÔÏI THA.

Hôïp QUAÛ tröôùc QUAÛ sau cuûa Phoå Hieàn ñeå chöùng thaønh Dieäu Quaû TÖÏ LÔÏI vaø LÔÏI THA.

Toaøn boä Kinh Phaùp Hoa goàm 28 phaåm, nhö ôû tröôùc phaân ra laøm 4 phaàn ñeå thuyeát minh coù taùnh caùch toång quaùt vaø caù bieät:

* Phaåm “Töï” laø phaàn haøm chöùa toång quaùt heát phaàn KHAI, THÒ, NGOÄ, NHAÄP, GIAÙO, LYÙ, HAÏNH, QUAÛ.

* Trong moãi phaàn laïi coù ñeå rieâng ra phaàn keát luaän laïi, roài laáy vaøi haøng sau choùt cuûa phaåm “Phoå Hieàn” laøm phaàn keát cuûa toaøn boä Kinh.

Theo thoâng thöôøng khi giaûng veà moät boä Kinh vôùi leä phaân chia ra laøm 3 phaàn: Phaàn TÖÏ, CHAÙNH TOÂNG (phaàn troïng yeáu cuûa boä Kinh) vaø LÖU THOÂNG (phaàn keát laïi).

Vaên keát luaän thöôøng ôû sau cuoái Kinh nhöng Kinh naøy trong vaên ôû moãi phaåm thöôøng coù vaên keát ôû cuoái, neáu theo leä nhö caùc Kinh khaùc toâi thaáy hình nhö khoâng ñuùng laém, laïi phaàn keát nhö ôû vaøi haøng cuûa phaåm sau cuøng laø phaåm “Phoå Hieàn” tôï hoà khoâng noùi leân heát ñöôïc.

Theo toâi nghó neáu theo loái chia Kinh naøy ra laøm 4 phaàn nhö vöøa roài môùi coù theå traùnh ñöôïc choã vaáp vaùp nhö treân. Laïi nöõa coù theå laáy 4 phaàn naøy laøm troïng ñieåm noøng coát cuûa toaøn boä Kinh, trình baøy LYÙ chí cöïc cuûa Dieäu Phaùp roõ raøng nhö trôøi traêng khoâng coøn chuùt gì môø mòt caû.

Y cöù vaøo lôøi Giôùi Thieäu cuûa Hoaø Thöôïng Thích Trí Tònh vieát lôøi giôùi thieäu veà Taäp “Huyeàn Luaän Veà Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa” cuûa Ngaøi Thaùi Hö Ñaïi Sö giaûng, do Minh Leã dòch vaø boå tuùc Phaïn ngöõ, nôi trang 6, doøng 1, muïc ñích laøm saùng toû theâm muïc soá (4) “Phaàn Theå Nhaäp Phaät Tri Kieán Chöùng Haïnh Phaùp Hoa”, nôi trang 105, Hoaø Thöôïng vieát nhö sau:

Phaàn cuoái cuûa Taäp naøy, Ñaïi Sö ñem 6 phaåm: Döôïc Vöông, Dieäu AÂm, Quaùn AÂm, Ñaø La Ni, Dieäu Trang Nghieâm vaø Phoå Hieàn Khuyeán Phaùt phoái hieäp vôùi THAÄP TRUÏ, THAÄP HAÏNH, THAÄP HÖÔÙNG, TÖÙ GIA HAÏNH, THAÄP ÑÒA vaø ÑAÚNG DIEÄU GIAÙC, toâi suy gaãm töï thaáy chöa thoaû yù.

Naøy xin trích phaàn phoái hieäp 6 phaåm naøy trong Taäp “Phaùp Hoa Kích Tieát” cuûa Haûi AÁn Ñaïi Sö ñeå boå tuùc. Haûi AÁn Ñaïi Sö trong Taäp “Phaùp Hoa Kích Tieát” laáy 3 YÙ Sanh Thaân vaø 3 moân Gia Trì trong Kinh Laêng Giaø ñem phoái hieäp vôùi 6 phaåm sau cuøng cuûa Kinh Phaùp Hoa:

* 3 phaåm Döôïc Vöông, Dieäu AÂm vaø Quaùn AÂm Phoå Moân theo thöù töï phoái hieäp vôùi 3 YÙ Sanh Thaân:

* Tam Muoäi Nhaïo YÙ Sanh Thaân,

* Giaùc Phaùp Töï Taùnh YÙ Sanh Thaân,

* Chuûng Loaïi Caâu Sanh Voâ Haønh Taùc YÙ Sanh Thaân.

* 3 phaåm Ñaø La Ni, Dieäu Trang Nghieâm vaø Phoå Hieàn Khuyeán Phaùt theo thöù töï phoái hieäp vôùi 3 moân GIA TRÌ:

* Thaàn Löïc Gia Trì,

* Phaùp Löïc Gia Trì,

* Hieän Thaân Dieäu Ngoân Thuyeát Gia Trì ./.

CHƯƠNG IV

A. TỰA ĐỀ KINH

Kinh naøy laø Vua caùc Kinh, vì chæ roõ Duy Nhöùt Phaät Thöøa vaäy ! Vì chæ roõ Duy Nhöùt Phaät Thöøa, töùc ñaày ñuû voâ löôïng Phöông Tieän Thöøa vaäy.

Nay muoán môû baøy DIEÄU NGHÓA Kinh naøy, phaûi coù ñuû nhöõng lôøi chuù thích cuûa Coå Ñöùc ñeå laøm taøi lieäu tham cöùu: ÑÔØI ÑÖÔØNG coù Ngaøi KHUY CÔ ÑAÏI SÖ ñaõ soaïn moät boä nhan ñeà laø “DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA KINH HUYEÀN TAÙN” 40 quyeån, ñöôïc caùc Toâng phaùi khaùc kính ngöôõng vaø troïng duïng laém.

Nay laø luùc dieãn giaûng Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa naøy töùc nhôø nöông Huyeàn Taùn ñaây ñeå laáy laøm taù trôï maø trình baøy NGHÓA KINH cho ñaày ñuû.

* HUYEÀN TAÙN

* “Kính nghe Ñaáng Chí Giaùc Quyeàn Chôn, thöøa Vaät Cô maø giaùng tích, Linh xu chuyeân Dieäu, öùng quaàn phaåm môùi döông nôm. Chaán nuùi Dung maø tuù xuaát caû ngaøn, vöôït Uyû haûi laø beán taùm muoân”.

* Phaät giaùc Voâ thöôïng, neân goïi Chí Giaùc.

Ngang doïc coõi Chôn, neân goïi Quyeàn Chôn.

Duøng xu cô Cöïc Linh, chuyeân ñem Dieäu duïng Voâ phöông; bôûi vì tuyø theo cô caûm cuûa chuùng sanh maø bieåu thò ra daáu veát ÖÙng thaân, cung öùng nhu caàu cuûa quaàn phaåm maø neâu cöû leân Phöông phaùp Caàu ñaïo vaäy.

Nôm: laø caùi chieác nôm baét caù, duï cho coâng cuï Caàu ñaïo.

Nuùi Dung: laø nuùi Dung Kim, duï cho choã Phaùp thaân vaäy.

Uyû haûi: cuõng noùi bieån Voâ Löôïng Trí Hueä Coâng Ñöùc Haûi, duï cho choã quy tuï veà cuûa caùc PHAÙP vaäy.

Beán: laø beán ñoø cöùu giuùp ngöôøi.

Taùm muoân: laø thi thieát ra 8 muoân 4 ngaøn PHAÙP MOÂN, ñeå ñoä 8 muoân 4 ngaøn Phieàn Naõo vaäy.

* Nghóa laø Phaùp Thaân Phaät ñaõ tuù xuaát ra Ñaïi Thieân Theá Giôùi, ñaáy töùc laø choã Trí Hueä Coâng Ñöùc Haûi cuûa Phaät, tuyø xöù höng khôûi leân maø ñem 8 muoân 4 ngaøn Phaùp Moân ñoä ngöôøi vaäy.

Trôû leân laø TOÅNG neân Theå Duïng Nhöùt Thöøa Thaät Töôùng cuûa Ñöùc Nhö Lai.

* HUYEÀN TAÙN

*  “Moïc maây Töø maø roäng che, buûa möa Phaùp khaép nhôø maùt, thaám phaàn hoa hai caây, maäu thònh nhuaàn ba coû. Nhöng vì non yeáu neân moõi vôùi ñöôøng hieåm xa, môùi laàn löõa duï nôi Hoaù Thaønh; nhoû daïi öa chôi kieàm hieân, troïn soi khaép nôi quyø giaù”.

* Moïc: laø maây môùi moïc.

Buûa: laø nghóa khaép cuøng roäng lôùn.

Maây Töø roäng che: duï ôn Phaät gia hoä.

Möa Phaùp khaép maùt: duï Phaät Phaùp ñaõ bieán khaép.

Hai Caây: töùc Ñaïi thoï, Tieåu thoï maø Kinh naøy ñaõ noùi trong phaåm Döôïc Thaûo Duï. Tieåu thoï: duï Giôùi noäi Boà Taùt; Ñaïi thoï: duï Giôùi ngoaïi Boà Taùt vaäy.

Ba coû: töùc Thöôïng Trung Tieåu; ba döôïc thaûo: Thöôïng duï Boà Taùt, Trung duï Thanh Vaên, Duyeân Giaùc, Tieåu duï Ngöôøi, Trôøi vaäy.

Non yeáu: duï ngöôøi Sô phaùt taâm Baát Ñònh, Chuûng Taùnh, vì haèng sôï Ñaïi Thöøa Phaùp laø mieân tröôøng Dieâu vieãn laém noãi gian nan vaäy.

Hoaù Thaønh: töùc Hoaù Thaønh maø Kinh naøy ñaõ noùi trong phaåm Hoaù Thaønh, chæ cho Tieåu Thöøa Nieát Baøn laø caùi Thaønh ñoâ Phöông tieän maø Phaät ñaõ hoaù hieän ra, vôùi muïc ñích ñeå an uûi nhöõng ngöôøi Tieåu Thöøa, khieán hoï taïm nghæ ngôi, maø thaät chaúng phaûi laø choán Tòch tröôøng roát raùo vaäy.

Kieàm hieân: töùc xe Deâ, duï Tieåu Thöøa.

Quyø giaù: töùc xe Traâu, duï Ñaïi Thöøa vaäy.

* Nghóa laø: Phaät Phaùp ñaõ höng khôûi, Boà Taùt – Ngöôøi Ñaïi Thöøa ñaõ phaùt taâm roài, maø Ngöôøi, Trôøi, Thanh Vaên, Duyeân Giaùc caùc keû Tieåu Thöøa kia ñeàu ñöôïc nhôø thaám nhuaàn. Nhöng Ñöùc Phaät nhaän thaáy nhöõng ngöôøi Sô phaùt taâm deã sanh moõi meät, bieáng nhaùc, cho neân tröôùc tieân ñem caùi Hoaù Thaønh Nieát Baøn ñeå maø duï doã. Ngöôøi Tieåu Thöøa hoï cuïc chaáp nôi quaû ñòa, neân môùi ñem chieác xe Traâu Ñaïi Thöøa maø daét hoï tieán leân.

Trôû leân ñaõ thuyeát minh CAÛNH Nhöùt Thöøa Thaät Töôùng, vaø mong taát caû chuùng sanh phaûi thaáu roõ nôi QUYEÀN THIEÄT, môùi coù theå boû QUYEÀN maø chaïy veà THIEÄT ñeå treøo leân nôi Voâ Thöôïng Nieát Baøn vaäy.

* HUYEÀN TAÙN

* “Do quaân Thaùnh Haäu dieät 10 Ma quaân; Côûi ngoïc Minh Chaâu treân keá; kieán laäp Y Vöông Taùm Ñeá; trao Dieäu Döôïc trong loøng baøn tay”.

* Ma quaân: töùc chæ cho nhöõng Ma quaân trong taâm chuùng sanh:

(1) Duïc Ma, (2) Saàu Ma, (3) Cô Khaùt Ma, (4) Khaùt AÙi Ma, (5) Thuyø Mieân Ma, (6) Boá Uyù Ma, (7) Nghi Ma, (8) Thöïc Ñoäc Ma, (9) Lôïi Döôõng Ma, (10) Danh Tieáng Töï Cao Ma, coïng taát caû laø 10 thöù Ma phieàn naõo vaäy.

Thaùnh Haäu: nhö noùi Thaùnh Vöông. Nghóa laø Phaät laø Thaùnh Vöông dieät phaù 10 thöù Ma quaân treân ñaây.

Côûi ngoïc Minh Chaâu treân nhuïc keá ñeå laøm phaàn khao thöôûng, duï ñem Dieäu Phaùp Lieân Hoa naøy KHAI THÒ cho chuùng sanh vaäy.

Taùm Ñeá: töùc 4 Chaân Ñeá, 4 Tuïc Ñeá, nghóa laø ñem Kinh naøy laøm lôïi ích cho chuùng sanh, nhö trong phaåm Thoï Löôïng ñaõ noùi duï Y Vöông trao thuoác vaäy.

* Ñaây laø thuyeát minh Haønh Quaû Nhöùt Thöøa Thaät Töôùng.

Trôû leân, ñaõ toång baøy toû Cöông Toâng phaàn Töïa cuûa moät Kinh.

* HUYEÀN TAÙN

* “Buoâng lôøi ñeïp neâu caùc nôm, saâu vöôït ra ngoaøi traêm Toâng, bao 7 Ñòa maø coâ vinh 9 phaàn, truøm 5 Thöøa maø rieâng khaùc ngaøn xöa”.

* Saâu vöôït ra ngoaøi traêm Toâng : laø Tuïng LYÙ Dieäu vaäy.

Ñòa : nghóa laø ñòa vò Boà Taùt.

7 Ñòa : laø töø Chuûng Taùnh Ñòa, Giaûi Haønh Ñòa trôû leân coù 7. Ñeán Baùt Ñòa trôû leân, trong moãi NIEÄM moãi NIEÄM chaúng truït lui, töùc laø haønh Baát Thoái Ñòa. Thaúng ñeán Phaät quaû töùc Cöùu Caùnh Ñòa vaäy.

9 phaàn: ñoàng vôùi 12 phaàn GIAÙO, vì vaên töï quan heä neân löôïc xöng 9 phaàn. YÙ noùi nghóa Kinh naøy bao truøm 7 Ñòa, ñoäc neâu 9 phaàn laø Tuïng Haønh Quaû Dieäu vaäy.

5 Thöøa : tuy khaùc, kyø thieät ñeàu laáy Nhöùt Thöøa laøm roát raùo, cho neân Kinh naøy laø caùi maõo quan nieäm cuûa 5 Thöøa, maø ñaëc bieät sieâu vöôït 3 thôøi laø Quaù khöù, Hieän taïi vaø Vò lai vaäy.

Trôû leân laø taùn döông YÙ Kinh HUYEÀN DIEÄU.

* HUYEÀN TAÙN

- “Ñaïi vaäy thay ! Döông Nhöùt Thaät maø bao quaùt caû Thaùi Hö, chaán löôõng quyeàn maø di la muoân töôïng, ñaâu coù theå ñem vuõng beå maø so vôùi yù chæ thaúm saâu, Dieäu cao naøo saùnh vôùi troùt voùt kia oâ ! Teân Ñaïi ñoái vôùi Tieåu maø thaønh laäp, neân giaùo nghóa naøy, laáy caùi Ñaïi chaúng ñuû duï ñoù, nhöng nay chæ mieãn cöôõng khen laø Ñaïi vaäy thoâi”.

- Nhöùt thaät : töùc Nhöùt Phaùp, töùc Phaùp Nhöùt Chôn Thaät Baát Hö.

Bao quaùt : khoâng gì loït ngoaøi, toång trì khoâng gì thieáu soùt, töùc thuyeát minh caùi Ñaïi cuûa Phaùp Theå vaäy.

Quyeàn: laø Quyeàn moân.

Chaán laïc 2 moùn Quyeàn moân maø vaïn töôùng “KHOÂNG KHOÂNG” khoâng phaûi chaúng vaéng laëng maø thaáy bò soùt boû.

Chaán phaùt 2 moùn Quyeàn moân vaø vaïn töôùng sum sum khoâng phaûi chaúng hieån hieän maø thaáy ñöôïc bao la.

Duï caùi Ñaïi cuûa Phaùp duïng vaäy. Bôûi vaäy cho neân beå caû meânh moâng chaúng ñuû Duï cho saâu; nuùi Tu Di cao troùt voùt chaúng saùnh vôùi beà cao.

Dieäu Cao töùc nuùi Tu Di vaäy.

Trôû leân ñaõ trình baøy xong TOÂNG CHÆ cuûa Kinh.

* HUYEÀN TAÙN

- “Tröôùc xöng Dieäu Phaùp Lieân Hoa aáy, laø lôøi ñeïp cöïc xöôùng cuûa hoaèng cöông, neâu Ñoâ Danh moät boä. Phaåm Töïa thöù nhaát aáy, laø nhö göông lôùn soi roõ caùc bieät muïc rieâng bieät khaùc.

- Ñoái caùc Kinh khaùc maø noùi, thôøi Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh naøy laø Cöïc xöôùng.

Maø cöù baûn kinh thôøi Dieäu Phaùp Lieân Hoa 4 chöõ naøy laø Ñoâ Danh.

Maø phaåm Töïa thöù nhaát thôøi laïi goàm caû 2 nghóa Toång Ñeà vaø Bieät Ñeà vaäy.

Trôû leân, ñaõ toång baøy Ñeà Kinh vaø Phaåm Töïa xong.

* HUYEÀN TAÙN

- “Phaùp truøm Trì quyû, xaâu quaàn töôøng xöng Dieäu.

Hoa goàm tuù phaùt, toùm caùc ñeïp maø hieån Lieân.

Theå nghieäp ñeàu 7, Phaùp Duï song cöû. Ñaõ hieåu con ñöôøng Baùn maõn, thì con ñöôøng Thuû Xaû môùi roõ raøng”.

- Phaùp TAÙNH phaùp TÖÔÙNG trong phaùp GIÔÙI, khoâng luaän coù PHAÄT hay khoâng, Töï taùnh noù vaãn Thöôøng truï.

Ñöùc Phaät môùi duøng PHÖÔNG TIEÄN kheùo leùo KHAI THÒ an laäp, ñeå vì khieán chuùng sanh hieåu roõ.

Neân bieát taát caû caùc PHAÙP khoâng phaùp naøo chaúng bò nhieáp vaøo trong caûnh giôùi Phaät, töùc bieát Trí Phaät khoâng choã naøo chaúng dung maõn khaép soi, toång nhieáp caùc Töôùng. Vì vaäy cho neân xöng laø Dieäu Phaùp.

Tuù laø tuù xuaát ra vaäy.

Phaùt laø nôû ñaày ñuû.

Sen maø goïi laø Phaùp, laø vì ôû taïi buøn maø chaúng nhieãm dô, ñaày ñuû caùc veû ñeïp, neâu laáy Sen laøm khen ngôïi. Bôûi vì Dieäu Phaùp aáy laø cöû ra Phaùp, Hoa Sen aáy hieån baøy ra Duï vaäy.

Trôû leân, ñaõ giaûi xong Bieät Ñeà 4 chöõ Dieäu Phaùp Lieân Hoa.

* HUYEÀN TAÙN

- “Kinh töùc Thöôøng, töùc Phaùp, laø Nhieáp, laø Quaùn.

Thöôøng thôøi laøm ñaïo quyû cho Baùch Vöông;

Phaùp laø laøm Ñöùc moâ cho thieân dieäp;

Nhieáp thôøi taäp Dieäu lyù naøy laïi;

Quaùn laïi ngöï phoøng sanh teä taàm thöôøng : Ngoõ haàu môùi khieán roát raùo lìa beán KHOÅ, cuoái cuøng laø ñaêng leân bôø GIAÙC”.

- Kinh ñuû 4 nghóa

Quyû, khuoân khoå vaäy.

Thieân dieäp laø ngaøn ñôøi.

Nhieáp Quaùn hai nghóa laø thuyeát minh laäp hoäi Dieäu LYÙ ñaïi thaønh Kinh naøy, ñeå ñaøo thaûi dung ngu maø khoâng ngoaøi muïc ñích aáy vaäy.

Trôû leân ñaõ trình baøy xong Ñeà Kinh.

* HUYEÀN TAÙN

* “Töï laø nguyeân do, laø khôûi ñaàu vaäy. Lieät baøy nhôn do giaùo khôûi, baét ñaàu laøm Phaùp höng khôûi. Phaåm : laø loaïi, laø rieâng bieät vaäy. Khu vöïc rieâng yù maàu maø khaùc vôùi caùc loaïi kia, reõ choã u thuyeân cho rieâng bieät. Ñeä : laø thöù lôùp. Nhöùt laø cöïc vaäy, laø ñaàu vaäy”.

* Kinh coù 28 phaåm. Ñieàu haønh quaùn xuyeán Chôn Toâng, thôøi phaåm thöù naøy laø lieät cö ñöùng taïi ñaàu tieân vaäy, neân goïi laø Ñeä nhöùt. Coøn caùc nghóa khaùc y nhö baûn vaên.

B. GIẢI THÍCH TOÀN ĐỀ KINH

1. DIỆU PHÁP LIÊN HOA KINH

Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa laø moät boä Kinh chöùa ñöïng tö töôûng lieãu nghóa cuûa Heä tö töôûng Toái thöôïng thöøa cuûa Phaät Giaùo.

Thoâng thöôøng Kinh naøy ñöôïc goïi vôùi caùi teân giaûn löôïc laø PHAÙP HOA KINH. Nhöng neáu noùi ñaày ñuû phaûi goïi laø DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA. Song, nhaèm ñeå coù taùnh caùch giôùi thieäu toång quaùt vaø giaûn bieät vôùi caùc Kinh ñieån thuoäc Heä tö töôûng Tieåu thöøa thì goïi laø ÑAÏI THÖØA DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA KINH.

Theo Thieân Thai Trí Giaû Ñaïi Sö thì Ñeà kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa ñöôïc caáu taïo theo loaïi ñeà gheùp trong 7 caùch laäp ÑEÀ KINH vaø thuoäc veà loaïi PHAÙP DUÏ. Dieäu Phaùp  laø PHAÙP, Lieân Hoa laø DUÏ.

Keä giaûi theâm moät yù noùi :

“Dieäu phaùp nhö haø phaùp,

Chôn nhö thò, nhöùt taâm,

Chuùng sanh, taâm, döõ Phaät,

Lieân Hoa giaù duï cai”.

+ Dòch :

“Dieäu phaùp xin hoûi : Phaùp chi ?

Chôn nhö laø Dieäu; Phaùp laø Nhöùt taâm,

Chuùng sanh, taâm, Phaät theå ñoàng,

Lieân Hoa Duï noï bao haøm Phaùp kia”.

Phaùp maø goïi laø DIEÄU laø chæ cho TAÂM.

Taâm chuùng sanh nhieäm maàu (DIEÄU) laém.

Khi thaønh Phaät khoâng phaûi Taâm ñoù môùi sanh ra; khi coøn laø chuùng sanh Taâm ñoù cuõng khoâng phaûi maát ñi. Noù coù caùi DUÏNG Tuyø Duyeân maø Baát Bieán. Noù coù caùi THEÁ Baát Bieán maø vaãn Tuyø Duyeân. Vì vaäy neân goïi Taâm aáy laø DIEÄU PHAÙP.

Nhöng noù laø caùi THEÅ phoå bieán, noù khoâng phaûi cuûa rieâng ai. Phaät coù vaø taát caû chuùng sanh ñeàu coù. Moät chuùng sanh naøo cuõng coù Taâm, coù Phaät. Moät Phaät naøo cuõng coù chuùng sanh, coù Taâm. Moät Taâm naøo cuõng coù chuùng sanh, coù Phaät.

Taâm, Phaät vaø chuùng sanh gaén boù nhau khoâng theå thieáu; quyeän laáy nhau khoâng theå taùch rôøi. Neáu taùch rôøi ra hoaëc trong ba thieáu moät thì Phaät khoâng coù Phaät. Chuùng sanh khoâng coù chuùng sanh. Taâm khoâng coù Taâm gì caû. Cuõng nhö ba neùt cuûa moät hình tam giaùc ñeàu caïnh, thieáu ñi moät neùt thì töï noù khoâng thaønh vaán ñeà, khoâng coøn laø hình tam giaùc ñöôïc.

Luaän Hieán Chöông Chaùnh Giaùo noùi :

“Taâm Vaät baûn nguyeân voâ nhò taùnh,

Thuyû ba khôûi höõu thuyû ba ly,

Thöùc giaû khaùn ba khan taän thuyû,

Ba tuyø thuyû chuyeán thuyû nguyeân ba,

Vaät theå duyeân sanh duyeân baát nhaát,

Thuyø Taâm haø vaät giaù na phaân,

Danh ngoân nghóa lyù Tuøng tha ñaéc,

Hyû luaän phaân vaân Thuî moäng tröôøng”.

+ Dòch :

“Taâm vaät xöa nay voán nhöùt nhö

Haø chia soùng nöôùc taùch hai chöø ?

Soùng sao thöùc giaû nhìn ra (thaáy) nöôùc,

Nöôùc laëng, theo duyeân soùng cuoän doøng,

Vaät theå duyeân sanh duyeân khaùc bieät,

Naøo Taâm naøo Vaät ñoù ñaây phaân,

Danh ngoân nghóa lyù töø ñaây coù,

Hyù luaän laêng xaêng giaác moäng ñôøi”.

Döïa treân neàn trieát lyù Taâm Vaät Nhöùt Nhö cuûa Kinh Hoa Nghieâm vaø Hieån Döông Chaùnh Giaùo luaän, Kinh DIEÄU PHAÙP laáy LIEÂN HOA laøm DUÏ, ñeå ví chuùng sanh vaø Phaät ñoàng coù moät Theå chaát, moät Theå taùnh, moät Theå trí chaúng khaùc gì nhau.

Moãi moät chuùng sanh haøm dung moät Theå thoáng nhöùt. Trong ñoù luoân luoân coù söï ñaáu tranh giöõa caùc maët ñoái laäp vôùi nhau : Toát vaø Xaáu; Thieän vaø AÙc; Ích kyû vaø Vò tha; Chaùnh nghóa vaø Phi nghóa ..v..v.. maø ñænh cao cuûa ngöôøi hoïc Phaät laø ñaáu tranh giöõa GIAÙC NGOÄ GIAÛI THOAÙT vaø VOÂ MINH TRIEÀN PHÖÔÏC.

Cho neân thaønh Phaät chæ laø keát quaû cuûa moät quaù trình ñaáu tranh lieân tuïc, phaùt trieån veà maët Giaûi Thoaùt Giaùc Ngoä.

Caûi taïo tö töôûng HAÉC AÙM VOÂ MINH, laøm cho nhöõng taùc duïng taâm lyù coù taùnh chaát SI MEÂ, ích kyû, phi nghóa, ñoäc aùc …… luoân luoân trong quaù trình vaän ñoäng chuyeån hoaù. Chuyeån hoaù veà “löôïng” daàn daàn chuyeån hoaù veà “chaát” vaø phaùt trieån böôùc nhaûy voït laø chuyeån hoaù taän goác reã VOÂ MINH. Ñoù laø ñaït ñeán muïc tieâu cuoái cuøng cuûa moät vò Phaät, laø thaønh Phaät.

Do ñoù, Phaät khoâng phaûi laø moät saûn phaåm ñoäc quyeàn daønh rieâng cho nhöõng ngöôøi coù tín ngöôõng ñaïo Phaät. Maø caùi töø Phaät ôû trong Phaät giaùo laø ñeå cho baát cöù ai treân coõi ñôøi naøy coù khaû naêng CHUYEÅN HOAÙ aáy.

Bôûi vì Phaät laø gì ? – Laø GIAÙC GIAÛ. Laø ngöôøi KHOÂNG MEÂ. Laø ngöôøi CHUYEÅN HOAÙ heát taùc duïng taâm lyù ñen toái xaáu xa phieàn naõo, trôû thaønh taâm lyù trong saùng, toát ñeïp giaûi thoaùt giaùc ngoä, theá thoâi !

Veà LIEÂN HOA coù nhöõng ñaëc ñieåm maø caùc thöù hoa khaùc khoâng coù:

* Hoa sen nôû buøng ra baøy göông haït.

* Hoa sen vöøa chôùm nôû.

* Hoa sen vöøa troài leân maët nöôùc.

* Hoa sen coøn ôû döôùi nöôùc.

* Hoa sen coøn luûi ôû buøn.

Hoa sen duø coù 5 haïng côû khaùc nhau, ñoù laø do thôøi gian chuùng naûy nôû coù tröôùc, sau, sôùm, muoän. Nhöng trong ñoù coù moät caùi ñoàng nhaát, hoa naøo cuõng coù caùnh, nhuïy, göông, haït y nhau.

Cuõng vaäy, Phaøm phu, Thanh vaên, Duyeân giaùc, Boà taùt, Phaät, vò trí hieän taïi khaùc nhau. Nhöng trong ñoù coù moät TAÙNH ñoàng ÑOÀNG NHAÁT laø PHAÄT TAÙNH thì chuùng sanh vaø Phaät y nhau khoâng khaùc.

Do ñoù, ñaõ thaønh, ñang thaønh hoaëc seõ thaønh : Taát caû chuùng sanh ñeàu coù khaû naêng thaønh Phaät.

Moät ñaëc ñieåm khaùc cuûa Hoa sen laø phaùt xuaát töø buøn laày nöôùc ñuïc nhöng khoâng vì vaäy maø maát ñi saéc ñeïp höông thôm. Ñeå noùi vôùi chuùng sanh raèng : Khoâng phaûi vì ôû trong coõi traàn gian (Ta Baø) oâ tröôïc maø PHAÄT TAÙNH, Giaûi thoaùt Giaùc ngoä Taùnh tieâu tan khoâng coøn.

“Taát caû chuùng sanh ñaõ thaønh Phaät,

Taát caû chuùng sanh ñang thaønh Phaät,

Taát caû chuùng sanh seõ thaønh Phaät”.

Ñoù laø tö töôûng ñoäc ñaùo cuûa Kinh Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa. Sôû dó Kinh Phaùp Hoa ñöôïc goïi laø Kinh Toái Thöôïng Thöøa laø do ôû quan ñieåm laäp tröôøng NHAÂN BAÛN ñoù.

Thoï trì, ñoïc tuïng, bieân cheùp, giaûng noùi Kinh Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa maø rôøi quan ñieåm laäp tröôøng Nhaân Baûn laø phæ baùng Phaät, laø löøa doái chuùng sanh.

Ñeán ñaây ta coù theå an taâm phaán khôûi maø ñoïc baøi keä cuûa Kinh Hoa Nghieâm:

“Taâm nhö coâng hoaï sö,

Hoaï chuûng chuûng nguõ aám,

Nhaát thieát theá giôùi trung,

Voâ phaùp nhi baát taïo,

Nhö taâm thaät dieäc nhó,

Nhö Phaät chuùng sanh nhieân,

Taâm Phaät caäp chuùng sanh,

Thò tam voâ sai bieät”.

+ Dòch :

“Taâm nhö chaøng hoaï só,

Veõ nguõ aám theá gian,

Taát caû theá giôùi kia,

Vaïn phaùp töø ñaáy taïo,

Nhö taâm ta vaø Phaät,

Vaø Phaät vôùi chuùng sanh,

Taâm, Phaät vaø chuùng sanh,

Teân goïi ba maø khoâng khaùc”.

2. GIẢI THÍCH TOÀN ĐỀ KINH

DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA laø THÍ DUÏ veà PHAÙP, Dieäu Phaùp laø PHAÙP, Lieân Hoa laø Thí Duï. Lieân Hoa duøng laøm vaät ñeå DUÏ cho Dieäu Phaùp. Dieäu Phaùp thì duøng Lieân Hoa ñeå DUÏ (naêng duï).

Noùi chung Dieäu Phaùp vaø Lieân Hoa töùc laø vöøa trình baøy Duï laãn Phaùp, duøng hoa ñeå Duï cho Dieäu Phaùp laïi coøn laøm saùng toû theâm cho Dieäu Phaùp, theá neân trong Kinh naøy noùi ñeán nhieàu loaïi Hoa sen nhö Öu Ñaøm Baùt La (Udumbara), Phaán Ñaø Lò (Pundari) ..v..v.. tieâu bieåu cho  Dieäu Phaùp.

Nhö noùi Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa laø lieät Kinh naøy thuoäc veà Ñaïi Thöøa khoâng phaûi Tieåu Thöøa. Ñaïi Thöøa coù THOÂNG GIAÙO vaø BIEÄT GIAÙO nhö Kinh Ñaïi Thöøa Lyù Thuù, Ñaïi Phöông Quaûng Vieân Giaùc ..v..v.. thuoäc Thoâng Giaùo, coøn Phaùp Hoa ñaây thuoäc Bieät Giaùo.

Ñaïi Thöøa vaø Dieäu Phaùp Lieân Hoa coù söï sai khaùc giöõa Thoâng vaø Bieät. Theâm cho ñuû nöõa laø Kinh Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa thôøi laø LYÙ Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa ñöôïc noùi ñeán trong Kinh naøy, vaø töø ngöõ caâu vaên, ñoaïn vaên trong Kinh laø LYÙ ñeå noùi ra (Naêng thuyeân), treân maët Naêng thuyeân vaø Sôû thuyeân hieån roõ Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa laø LYÙ Sôû thuyeân cuûa Kinh naøy vaø KINH laø Naêng thuyeân cho Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa, vì theá goïi laø Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh.

3. QUÁN XUYẾN NGHĨA TOÀN KINH

Nghóa Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa naøy nhieàu voâ löôïng voâ bieân thôøi haún khoâng theå naøo maø giaûi thích heát ñöôïc. Neân coù choã ñaõ noùi: Khaép choán hö khoâng, taän ñôøi vò lai cuõng chaúng coù theå ñem taâm löôïng vaø ngoân ngöõ cuûa chuùng sanh ñeå xieån döông cho cuøng taän heát ñöôïc.

Nhöng nay thuùc öôùc nghóa trong vaên töï nôi 7 quyeån Kinh naøy laïi, vaãn cuõng chöa thaáy trong aáy coù choã naøo coøn thieáu soùt gì, maø ñeå chæ roõ laø chöa taän cuøng ñöôïc. Cho neân söï töôùng lôøi leõ cuûa keû thuyeát kinh cuõng ñöôïc pheùp chaám döùt nôi ñaây laø phaûi vaäy.

Vaû laïi, VOÂ LÖÔÏNG NGHÓA töùc laø PHAÙP ñaõ phaùt sanh ra Phaùp “Nhöùt Thieát Töôùng Voâ Töôùng”, neáu laïi ñem nghóa cuûa toaøn Kinh 7 quyeån maø thuùc öôùc laïi nôi moät quyeån, hoaëc thu goïn laïi nôi moät phaåm, hay hoaëc coâ ñoïng laïi nöõa cho naèm goïn trong moät baøi keä hay moät caâu, nhöng cuõng vaãn chöa thaáy nghóa noù coøn coù choã naøo thieáu khuyeát.

Cho neân nghóa cuûa toaøn Kinh, coù theå ñem moät caâu “KHAI THÒ NGOÄ NHAÄP PHAÄT TRI KIEÁN” maø thu toùm laïi cuõng vaãn heát ñöôïc vaäy.

Vì vaäy cho neân taát caû PHAÙP töùc ñeàu laø Phaùp giaùo Boà taùt, töùc ñeàu laø Nhöùt Thöøa Dieäu Phaùp, ñaáy laø yù chæ coát yeáu cuûa Chaùnh Toâng phaàn phaåm Ñeä Nhöùt vaø phaåm Phöông Tieän vaø cuõng töùc laø YEÁU CHÆ toaøn Kinh Phaùp Hoa vaäy.

4. GIẢI PHẨM KINH ĐẮC DANH

a. Trước Giải Kinh Đắc Danh

Töùc laø giaûi thích DANH cuûa Kinh ñeà vaäy.

5 chöõ Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh, tieáng PHAÏN laø: “Taùt Ñaït Ma

Boân Traø Lôïi Ca Toá Ñaùt Laõm”.

* TAÙT, nghóa laø Chaùnh, Dieäu; Bình Chaùnh, Chaùnh tröïc laø Chaùnh; caùc ñieàu hay ñeïp ñeàu baøy ra heát laø Dieäu.

* ÑAÏT MA laø Phaùp.

* BOÂN TRAØ LÔÏI CA laø Hoa Sen Traéng.

* TOÁ ÑAÙT LAÕM laø Kinh, cuõng dòch Kheá Kinh, vì naêng kheá hôïp vôùi thôøi thuyeát phaùp vaø vôùi caên cô cuûa chuùng sanh vaäy, maø goïi öôùc löôïc laø KINH.

1) Kinh Danh Là Diệu Pháp

Töùc ñuû dieäu maàu ñeå thaønh Phaùp maø cuõng nhaân Phaùp môùi hieån ra Dieäu maàu. Bôûi vì töø khi coù Kinh naøy, thôøi taát caû chuùng sanh Ñaïi Tieåu thöøa ñeàu bieát quay veà nôi Nhöùt Thöøa Nhö Lai Trí Hueä, töùc laø bieát ñem taát caû Caên Baûn Trí vaø Haäu Ñaéc Trí ñeå chöùng nôi Phaùp Taùnh Lyù Trí Voâ Bieät. Maø Phaùp Taùnh naøy, töùc laø caùi Boån lai Thaät töôùng cuûa Chôn Nhö Bình Ñaúng Phaùp Giôùi. Vì theá cho neân caùi Danh cuûa Kinh naøy kham xöùng Dieäu Phaùp (nghóa laø ñaày ñuû Phaùp maàu xöùng ñaùng vôùi Danh naøy).

a) Kinh noùi KHAI Phaät Tri Kieán

Laø Nhöùt Chôn Phaùp Giôùi Bình Ñaúng Thaät Töôùng, chuùng sanh Phaät khoâng hai, saün coù ñuû Dieäu Töôùng, Dieäu Duïng baát khaû tö nghì. Neáu do chöùng bieát Taâm KHOÂNG, phaùp KHOÂNG, roài tuyø thuaän theo voâ thöôïng Dieäu Trí ñeå chöùng nôi Baát Nhò Phaùp Taùnh töùc coù theå hieån hieän coâng ñöùc voâ bieân voán saün ñuû töø tröôùc ñeán giôø, vì ñaõ thuaän thaønh vôùi Taùnh duïng baát khaû tö nghì naøy vaäy. Nhöng chuùng sanh chaúng NGOÄ, haèng MEÂ môø chòu ñaém trong beå phieàn naõo sanh töû, neân Ñöùc Phaät môùi ñem quaûng ñaïi Taùnh duïng laø Caên Baûn Trí vaø Haäu Ñaéc Trí maø Phaät ñaõ chöùng ñöôïc, ñeán trong Taùnh haûi phieàn naõo cuûa chuùng sanh maø KHAI phaùt ra cho noù vaäy.

b) Kinh noùi THÒ Phaät Tri Kieán

Töùc laø Phaät ñem Phaät Thöøa maø Phaät ñaõ chöùng ñöôïc Nieát Baøn, giaûi thoaùt laø LYÙ 3 Ñöùc maø chæ roõ cho chuùng sanh, khieán noù ñeàu bieát ñoàng ñeàu ñuû saün coù 3 Ñöùc Nieát Baøn naøy cuøng Phaät khoâng hai ñaáy vaäy.

c) Kinh noùi NGOÄ Phaät Tri Kieán

Töùc laø chæ roõ Boà Ñeà vieân maõn Baùo Thaân maø Phaät ñaõ thaønh töïu, ñeå khieán chuùng sanh neân nöông ñoù maø tu taäp môùi ñöôïc NGOÄ vaøo nôi Phaät Trí vaäy.

d) Kinh noùi NHAÄP Phaät Tri Kieán

Laø nhaân vì chuùng sanh ñang ôû trong Voâ minh Phieàn naõo, neân chaúng coøn bieát coù Voâ Thöôïng Dieäu Quaû Phaät Thöøa. Ñöùc Phaät môùi KHAI THÒ cho giaûi NGOÄ, khieán noù nhôø NGOÄ ñoù maø ñeán khôûi haønh, môùi ñöôïc daàn daàn chöùng vaøo; nhôø ñoù maø tu nôi Phaät Thöøa nhaân haïnh, ñeå ñöôïc vaøo nôi Tri Kieán cuûa Phaät vaäy.

Trôû leân ñaõ noùi: Hoaëc LYÙ hoaëc TRÍ hay hoaëc NHAÂN QUAÛ, ñeàu laø caùi DANH Dieäu Phaùp. Laïi nöõa, caùi Dieäu naøy laø Dieäu tuyeät ñoái ñaõi. Taïi vì sao ? Vì ôû trong AÙc phaùp cuûa Tam AÙc ñaïo, nhö vì noùi phaùp ngöôøi trôøi, töùc laø Dieäu Phaùp.

Nhöng phöôùc aáy deã maát, neân môùi vì noùi Phaùp Nhò Thöøa laø Töù Ñeá, 12 Nhôn Duyeân ñem maø so saùnh vôùi phaùp ngöôøi trôøi, laïi cuõng töùc laø Dieäu Phaùp vaäy nöõa. Tuy nhieân, Nhò Thöøa vaãn coù theå giaûi thoaùt ñöôïc Khoå thuù Sanh töû Luaân hoài trong Tam giôùi, maø ñoái vôùi Nhöùt Taâm saün ñuû Phaùp Thaân, Baùt Nhaõ Ñöùc duïng, thaät chöa ñöôïc thaønh töïu gì caû. Vaäy thôøi Nhò Thöøa Phaùp vaãn cuõng chaúng phaûi laø Dieäu Phaùp roát raùo. Cho neân chæ coù duy nhöùt Ñaïi Thöøa môùi ñaày ñuû laø Dieäu Phaùp roát raùo vaäy thoâi.

Vì vaäy cho neân khi chöa coù Hoäi Phaùp Hoa veà tröôùc, Phaät ñaõ noùi caùc Phaùp ñeàu goïi Dieäu Phaùp; maø khi Phaùp Hoa ñaõ Khai Hoäi veà sau, thôøi caùc Phaùp maø ñaõ noùi töø tröôùc, baát quaù laø laøm PHÖÔNG TIEÄN nhôn duyeân ñeå cho xu nhaäp vaøo Phaät Trí Haûi maø thoâi, chæ coù nghóa Kinh naøy môùi coù theå ñem moät Phaùp giôùi nhieáp vaøo taát caû Phaùp giôùi, môùi kham xöng laø Dieäu Phaùp vieân dung tuyeät ñoái ñaõi vaäy thoâi.

2) Kinh Danh Liên Hoa

Sôõ dó neâu ra Duï. Bôûi vì Lieân Hoa cuøng vôùi caùc thöù Hoa khaùc coù khaùc:

* Lieân Hoa khi chöa NÔÛ töùc ñaõ coù HAÏT, Duï cho Chôn Nhö Phaùp Taùnh chaúng bôûi sanh dieät maø khôûi, Phaät voán saün ñaày ñuû taát caû Trí Ñöùc vaäy.

* Khi Lieân Hoa ñaõ NÔÛ caùi HAÏT töùc ñoàng thôøi hieån hieän, Duï cho Chôn Nhö Phaùp Töôùng tuyø thôøi tuyø cô khoâng thôøi cô naøo chaúng hieän khai ra vaäy.

* Khi Lieân Hoa ñaõ RUÏNG, HAÏT töùc vieân maõn, DUÏ cho HUYEÃN VOÏNG ñaõ tieâu daïng, thôøi Boån Lai Chôn Nhö Thaät Töôùng, taát caû Dieäu Coâng Ñöùc Trí vaø Dieäu Quaû …… Nhöùt Thöøa, khoâng moät thöù naøo chaúng vieân maõn cuï tuùc vaäy. Chôn Nhö Trí Ñöùc chuùng sanh vaø Phaät chaúng hai, nhöng vì chuùng sanh voïng töôûng CHAÁP tröôùc, neân chaúng hay hieån loä ra maø thoï duïng ñöôïc. Phaät môùi ñem PHÖÔNG TIEÄN kheùo leùo maø duï hoaø chuùng sanh : hoaëc boû phieàn naõo, hoaëc boû Voâ minh, ñaâu chaúng phaûi vì THIEÄT neân thi thieát ra QUYEÀN. Veà sau môùi khai Quyeàn hieån Thieät, voäi khieán chuùng sanh phaûi lieãu tri moãi moãi phöông tieän ñeàu laø ñeå xu höôùng ñeán Voâ Thöôïng Nhöùt Phaät Thöøa vaäy thoâi. Maø Nhöùt Thöøa naøy, töùc cuõng ñaày ñuû voâ löôïng Phöông Tieän Thöøa kòp ñeán khi Nhöùt Thöøa hieån hieän, thôøi caùc Phöông Tieän Thöøa kia, cuõng ñeàu dung hoaø theo, gioáng nhö caønh HOA SEN TRAÉNG kia rôi ruïng thôøi HAÏT SEN hieån hieän ra vaäy. Vì coù caùc nghóa nhö theá naøy ñaây, cho neân Kinh naøy môùi meänh danh laø “Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh”.

b. Kế Tiếp Là Giải Phẩm Mà Đắc Danh

Töùc giaûi thích nhöõng TEÂN cuûa caùc PHAÅM kinh vaäy.

Kinh naøy tính chung laø 28 phaåm taát caû :

* Coù phaåm do PHAÙP maø ñaët TEÂN,

nhö phaåm Phöông Tieän chaúng haïn.

* Coù phaåm do DUÏ maø ñaët TEÂN,

nhö phaåm Thí Duï, Döôïc Thaûo Duï chaúng haïn.

* Coù phaåm do NGÖÔØI (Nhaân) maø ñaët TEÂN,

nhö hai phaåm Phaùp Sö vaø Ñeà Baø Ñaït Ña chaúng haïn.

* Coù phaåm theo SÖÏ maø ñaët TEÂN,

nhö phaåm Töïa, phaåm Thoï Kyù chaúng haïn vaäy.

* Coù phaåm do NGÖÔØI vaø PHAÙP maø ñaët TEÂN,

nhö phaåm Thoï Hoïc vaø Voâ Hoïc Nhôn Kyù chaúng haïn vaäy.

* Coù phaåm do NAÊNG SÔÛ maø ñaët TEÂN,

nhö phaåm Phaân Bieät Coâng Ñöùc vaäy.

* Coù phaåm do NHAÂN vaø QUAÛ maø ñaët TEÂN,

nhö phaåm Tuyø Hyû Coâng Ñöùc vaäy.

* Coù phaåm caû 3 NGHÓA maø ñaët TEÂN,

nhö phaåm Nguõ Baùch Ñeä Töû vaäy.

(Nguõ Baùch laø SOÁ, Ñeä Töû laø NGÖÔØI, Thoï Kyù laø PHAÙP, 3 nghóa)

* Coù phaåm BAÁT NHÖÙT ÑÒNH maø cuõng ñaët DANH,

nhö hai phaåm An Laïc Haïnh vaø Kieán Baûo Thaùp ñaáy vaäy.

Ñeàu coù theå Y theo LOAÏI ñeå maø phaân bieät.

5. TỔNG TỰ

Ba möôi tuoåi Thaønh ñaïo, taùm möôi tuoåi Nhaäp Nieát Baøn, ngoùt naêm möôi naêm, Ñöùc Phaät traûi qua hôn 300 hoäi, töø hoäi thöù nhöùt nôi Boà Ñeà ñaïo traøng,  ñeán hoäi roát sau nôi röøng Ta La, thuaän theo cô sai khaùc cuûa chuùng maø noùi Phaùp giaùo hoaù, taát caû ñeàu chæ muïc ñích lôïi sanh, moät muïc ñích toái cao thöôïng.

Coøn gì cao thöôïng baèng khaéng khít moät loøng coá laøm sao cho taát caû chuùng ñeàu ñöôïc döùt haún SANH TÖÛ KHOÅ, thaønh töïu quaû vò vieân maõn GIAÙC hoaøn toaøn giaûi thoaùt an vui nhö Ñöùc Phaät ñaõ ñöôïc.

Trong Kinh Ñöùc Phaät töï noùi: “Ta haèng nghó theá naøy : laøm sao cho chuùng sanh ñaëng vaøo HUEÄ voâ thöôïng, mau thaønh töïu Phaät Thaân”.

Ñöùc Phaät laïi noùi: “Ta tröôùc laäp theä raèng: muoán cho taát caû chuùng, ñoàng nhö Ta khoâng khaùc”.

Laïi noùi: “Boån nguyeän cuûa caùc Phaät, khaép muoán cho chuùng sanh cuõng ñoàng ñaëng Phaät ñaïo, nhö cuûa Phaät tu haønh”.

Cao quyù thay ! Toân troïng thay ! Neáu khoâng phaûi moät Ñaáng ñaõ cöùu caùnh loøng Ñaïi Töø Bi, Ñaïi Bình Ñaúng, taát khoâng theå coù boån nguyeän cao thöôïng aáy.

Vì boån nguyeän Voâ Thöôïng Bình Ñaúng, sau khi chöùng quaû Ñaïi Boà Ñeà, Ñöùc Phaät lieàn dieãn noùi Kinh Hoa Nghieâm phoâ baøy Phaùp Giôùi Duyeân Khôûi vieân dung quaù haûi, ñoù laø THIEÄT GIAÙO (Phaät thöøa chôn thaät). Trong Hoäi Hoa Nghieâm, voâ löôïng chuùng, haïng caên taùnh Vieân thöøa, sieâu nhaäp Phaät hueä, ngoaøi ra haïng ngöôøi caên taùnh chaäm luït heïp nhoû, CHÖÔÙNG saâu, NGHIEÄP naëng, khoù loøng ñaûm nhaän ñöôïc giaùo lyù toái thaâm toái thöôïng, ñeán nhö caùc haøng Tieåu Thaùnh Ñaïi Ñöùc Thanh Vaên chính thaân döï Ñaïi hoäi maø coøn nhö Ñui nhö Ñieác, huoáng nöõa laø Phaøm phu.

Muoán ñoä haïng sau naøy, Ñöùc Phaät phaûi töï thaáp mình chìu theo chuùng chæ daïy laàn laàn, naøo noùi Phaùp Töù Ñeá, naøo noùi Phaùp Nhaân Duyeân, hoaëc Töôùng, hoaëc Taùnh, luùc ÖÙc, luùc Döông, khi hieån Coù, luùc hieån Khoâng, song khieån ..v..v.. daét dìu chuùng töø THAÁP leân CAO, töø CAÏN laàn vaøo SAÂU, ñoù laø QUYEÀN GIAÙO (Tam Thöøa Phöông Tieän).

Trong Kinh Ñöùc Phaät töï noùi: “Neáu ta gaëp chuùng sanh, ñeàu ñem Phaät ñaïo daïy, keû voâ trí roái laàm, meâ toái khoâng laõnh thoï”.

Laïi noùi: “Ta bieát caùc chuùng sanh, chöa töøng tu coäi laønh, ham mieát theo Nguõ Duïc …… Chaáp chaët Phaùp HÖ VOÏNG, beàn giöõ khoâng boû ñöôïc, Ngaõ maïn töï khoe cao, dua doái Taâm khoâng thieät …… ngöôøi nhö theá khoù ñoä, cho neân, Xaù Lôïi Phaát ! Ta baøy chöôùc PHÖÔNG TIEÄN noùi ñaïo Phaùp döùt KHOÅ, chæ cho kia NIEÁT BAØN, Ta daàu noùi Nieát Baøn, cuõng chaúng phaûi THIEÄT DIEÄT …… Ta coù söùc Phöông Tieän chæ baøy Phaùp Tam Thöøa ……”.

Trong caùc ñoaïn kinh vaên daãn treân ñaây, tröôùc noùi DUYEÂN do AÅn thieät, keá baøy caên taùnh chuùng sanh, cuoái sau chæ ñaàu moái coù QUYEÀN THÖØA. Xem ñaáy thaáy roõ QUYEÀN GIAÙO khoâng phaûi chính boån yù cuûa Ñöùc Phaät, maø laø nhöõng phöông tieän baát ñaéc dó phaûi taïm duøng ñeå duï daãn chuùng sanh thoâi.

Quyeàn giaùo laø gì ? Laø nhöõng giaùo lyù ngoaøi vieäc chæ thaúng ñeán Phaät hueä, ngay veà Phaät Tri Kieán, chöùng vaøo caûnh giôùi cöùu caùnh Phaät quaû, maø Ñöùc Phaät chìu theo caên taùnh chuùng sanh taïm thôøi duøng ñeå dìu daét uoán naén. Dìu daét haïng caên taùnh thaáp heøn laàn leân böïc cao thaéng, uoán naén cô QUYEÀN THÖØA trôû thaønh Phaùp khí vieân thieät. Vì theá neân sau Hoäi Hoa Nghieâm, töø vöôøn Loäc noùi phaùp Töù Ñeá ñoä boïn oâng Kieàu Traàn Nhö nhaãn laïi, treân 40 naêm, laø thôøi kyø uoán naén daét dìu cuûa Ñöùc Phaät.

Nhö treân ñaõ noùi boån nguyeän cuûa Ñöùc Phaät chæ moät muïc ñích duy nhöùt laø muoán cho taát caû chuùng ñeàu ñöôïc nhö Phaät, ñeàu ñoàng vôùi Phaät. Chuùng sanh ñöôïc ñoàng vôùi Phaät töùc laø ñoàng moät Trí Hueä cöùu caùnh hoaøn toaøn cuûa Phaät. Muoán chuùng sanh ñuû Trí Hueä  ñoù thôøi phaûi daïy ngay con ñöôøng CHÔN THAÄT cho chuùng sanh vaøo, Ñöùc Phaät ñaõ saün saøng, chæ coøn nhôø chuùng sanh coù ñuû tö caùch, ñuû naêng löïc ñi vaøo con ñöôøng aáy.

Nhôø traûi qua moät thôøi gian daøi daét dìu uoán naén, moät soá lôùn trong chuùng hieän taïi, döôùi söï daïy doã cuûa Ñöùc Phaät, ñaõ coù ñuû tö caùch cuøng naêng löïc ñi vaøo con ñöôøng chôn thaät, kham laõnh giaùo phaùp thaúng ñeán Trí Hueä cöùu caùnh, Ñöùc Phaät lieàn noùi Kinh Phaùp Hoa.

Trong Kinh Ñöùc Phaät noùi: “Caùc Ñöùc Phaät Theá Toân chæ vì moät ñaïi söï nhôn duyeân maø hieän ra trong ñôøi. Xaù Lôïi Phaát ! Theá naøo goïi laø caùc Ñöùc Phaät Theá Toân hieän ra trong ñôøi chæ vì moät ñaïi söï nhôn duyeân ö ?

Caùc Ñöùc Phaät Theá Toân vì muoán cho chuùng sanh KHAI hieån Phaät Tri Kieán ñeå ñöôïc thanh tònh maø hieän ra trong ñôøi. Vì muoán chæ THÒ Phaät Tri Kieán cho chuùng sanh maø hieän ra trong ñôøi. Vì muoán laøm cho chuùng sanh toû NGOÄ Phaät Tri Kieán maø hieän ra trong ñôøi. Vì muoán laøm cho chuùng sanh chöùng NHAÄP Phaät Tri Kieán maø hieän ra trong ñôøi. Xaù Lôïi Phaát ! Ñoù laø caùc Ñöùc Phaät Theá Toân vì moät ñaïi söï nhôn duyeân maø hieän ra trong ñôøi vaäy”.

Xem lôøi Ñöùc Phaät daïy, thôøi roõ raøng taát caû caùc Ñöùc Phaät Theá Toân ra ñôøi chæ vì muoán cho chuùng sanh KHAI THÒ NGOÄ NHAÄP Phaät Tri Kieán. Chuùng sanh ñöôïc Khai Thò Ngoä Nhaäp Phaät Tri Kieán, loøng cuûa caùc Ñöùc Phaät môùi haû, nguyeän cuûa Ñöùc Phaät môùi hoaøn, ñaïi söï nhôn duyeân ra ñôøi cuûa Ñöùc Phaät môùi xong.

Loøng haû, nguyeän hoaøn, duyeân xong, chính laø hoaøn xong khi maõn Hoäi Phaùp Hoa vaäy. Nhôn ñaây cuõng coù theå döï roõ ñöôïc moät vaøi phaàn Ñaïi yù Noäi dung cuûa Kinh Phaùp Hoa, töùc laø khoâng ngoaøi yù thuù:

KHAI BAØY    Phaät Tri Kieán.

CHÆ THÒ       Phaät Tri Kieán.

TOÛ NGOÄ      Phaät Tri Kieán.

CHÖÙNG NHAÄP Phaät Tri Kieán.

Chæ coù Nhöùt Chôn Phaät Thöøa khoâng HAI cuõng khoâng BA.

6. ÑEÀ KINH

Phaøm ñaàu ñeà cuûa Kinh töùc laø cöông laõnh cuûa toaøn boä, nhö gieàng löôùi, nhö baâu aùo, naém cöông laõnh maø phaêng, thôøi chi tieát laàn laàn tuaàn töï theo veà.

Ta quen goïi “PHAÙP HOA” ñoù laø goïi taét cuûa 4 chöõ “Dieäu Phaùp Lieân Hoa”. Dieäu Phaùp thuoäc veà PHAÙP. Lieân Hoa laø DUÏ, duøng “Duï” ñeå hieån “Phaùp”.

Dieäu Phaùp laø gì ? Chính laø Phaät Tri Kieán ñaõ noùi ôû ñoaïn treân vaäy. Phaät Tri Kieán chính laø BAÛN GIAÙC DIEÄU TAÂM. Taâm vi dieäu linh giaùc naøy laø BAÛN Taùnh Chôn Thöôøng Bình Ñaúng cuûa taát caû Thaùnh, Phaøm, cuûa caû Phaùp giôùi, Phaät cuøng chuùng sanh boån lai vaãn ñoàng moät Taâm Theå, vaãn Khoâng Hai Taùnh. Theå taùnh daàu ñoàng, nhöng MEÂ Theå taùnh ñoù laø chuùng sanh, coøn NGOÄ Theå taùnh ñoù laø Phaät.

Ngoä thôøi THUAÄN Taùnh, thuaän taùnh thôøi höôûng duïng THÖÔØNG LAÏC NGAÕ TÒNH 4 Ñöùc chôn thöôøng an vui, vì Taùnh laø Theå chôn thaät vieân thöôøng vaäy.

Meâ thôøi XA Taùnh THEO Traàn, theo Traàn thôøi Sanh töû Luaân hoài ñaûo ñieân khoå sôû, vì Traàn lao laø caûnh HÖ VOÏNG voâ thöôøng vaäy.

Vì loøng Ñaïi bi thöông xoùt quaàn sanh, Ñöùc Phaät ra ñôøi duøng ñuû caùch PHÖÔNG TIEÄN ñeå ñieàu luyeän ngöï phuïc Taâm MEÂ VOÏNG cuûa quaàn sanh, ñeå ñöa chuùng sanh ñeán Trí Hueä cöùu caùnh cuûa Ñöùc Phaät, ñoù laø muïc ñích duy nhöùt cuûa Ñöùc Phaät ra ñôøi.

Trong Kinh Ñöùc Phaät noùi: “Ta laäp phöông tieän ñoù, khieán ñaëng vaøo Phaät hueä” – “Sôû dó Phaät ra ñôøi vì noùi Phaät hueä vaäy, nay chính ñaõ phaûi thôøi”.

Ñöùc Phaät laïi noùi: “Chöa töøng noùi caùc oâng seõ ñaëng thaønh Phaät ñaïo, sôû dó chöa töøng noùi vì chöa phaûi luùc noùi, nay chính ñaõ phaûi luùc quyeát ñònh noùi Ñaïi Thöøa”.

Phaûi luùc, phaûi thôøi, töùc laø thôøi kyø noùi Kinh Phaùp Hoa. Ñaïi Thöøa ñaây töùc laø Phaät hueä, laø Phaät Tri Kieán, laø Taâm Theå cuûa taát caû chuùng sanh, laø chôn taùnh cuûa phaùp giôùi, cuõng goïi laø Dieäu Phaùp. Vì Dieäu Phaùp naøy laø Töï Taâm saün ñuû cuûa chuùng sanh, neân Ñöùc Phaät noùi Kinh naøy ñeå laøm cho chuùng sanh ñöôïc KHAI THÒ NGOÄ NHAÄP Töï Taâm aáy maø ñoåi Phaøm thaønh Thaùnh, nhö trong Kinh Ñöùc Phaät noùi: “Neáu coù ngöôøi naøo nghe”Phaùp”, khoâng moät ai chaúng thaønh Phaät”.

Phaùp nghóa döôøng aáy haù laïi khoâng phaûi “DIEÄU” ö !

Böïc Ñaïi caên nghe “Dieäu Phaùp” lieàn NGOÄ Töï Taâm, lieãu giaûi “Töï Taùnh Phaùp Hoa Tam Muoäi”. Nhöõng haøng Trung, Haï khoâng theå laõnh hoäi ngay “Dieäu Phaùp” neân möôïn Lieân Hoa ñeå tæ duï Dieäu Lyù Thanh Tònh, nhôn DUÏ maø tröïc nhaän Baûn Taâm Dieäu Phaùp, chính cuõng laø YÙ Tam Caên kieâm lôïi vaäy.

Hoa Sen ñaïi khaùi coù 2 phaàn:

- CAÙNH NHÒ          laø Hoa thuoäc NHAÂN,

- GÖÔNG HOÄT      laø QUAÛ.

Coù Caùnh nhò laø coù Göông hoät, ñoù laø lyù Nhaân cuøng Quaû ñoàng thôøi, Quaû khoâng ngoaøi Nhaân, Nhaân khoâng ngoaøi Quaû, Quaû töùc Nhaân, Nhaân töùc Quaû, neân goïi Lieân Hoa.

Töï Taùnh Baûn Taâm cuõng theá, trong khi tu Nhaân vaãn töï vieân maõn cuï tuùc, neân goïi laø Giaùc Taâm Baûn Cuï. Nhö theá thôøi taát caû chuùng sanh hieän tieàn ñaõ töï ñuû Töï Taùnh Quaû Giaùc nhö Phaät khoâng khaùc, nhöng ngaët vì MEÂ BOÛ khoâng töï nhaän, neân khoâng Töï Thoï Duïng ñöôïc, vì ñoù maø Ñöùc Phaät phaûi ra ñôøi. –

Kinh noùi: “Vì muoán cho chuùng sanh KHAI Phaät Tri Kieán ñeå ñöôïc thanh tònh neân Phaät Theá Toân hieän ra nôi ñôøi”. Phaät Tri Kieán chính laø Töï Taùnh Quaû Giaùc saün coù cuûa chuùng sanh vaäy.

Laïi Hoa ñeå DUÏ QUYEÀN GIAÙO, Quaû duøng chæ CHÔN THÖØA coù 3 nghóa:

(1) Haøng Trung haï, caên taùnh aùm ñoän khoâng kham laõnh Chôn Thöøa, neân phaûi Quyeàn laäp Tam Thöøa ñeå duï daãn. Nhö trong Kinh noùi: “Chuùng sanh caên taùnh ÑOÄN laøm theá naøo ñaëng ÑOÄ. Ta nay ñaõ ñaéc ñaïo neân vì noùi Tam Thöøa”.

Laäp Tam Thöøa chính laø phöông tieän ñeå ñem veà Nhöùt Thöøa, ñoù laø vì Chôn Thöøa maø laäp Quyeàn giaùo vaäy. Trong Kinh noùi: “Daàu noùi traêm ngaøn öùc voâ soá caùc phaùp moân, kyø thaät vì Nhöùt Thöøa”. Nhö Hoa Sen vì göông hoät maø sanh Hoa vaäy.

(2) Duï daãn ñaõ laâu, caên taùnh ñaõ thuaàn, lieàn chæ ngay Quyeàn giaùo Phöông tieän tröôùc kia ñeàu laø Nhöùt Thöøa Chôn Thaät. Trong Kinh noùi: “Haïnh cuûa quyù Ngaøi tu laø Ñaïo cuûa Boà Taùt, ñeàu seõ ñaëng thaønh Phaät”. Ñoù laø ñieåm Thò haïnh tu Quyeàn giaùo chính laø Thaønh Phaät Chôn Thöøa. Kinh laïi noùi: “Caùc Ngaøi neân bieát, ñaây laø con Ta”. Gaû CUØNG TÖÛ laøm thueâ chính thaät Ñích Töû cuûa Phaät. Ñoù laø KHAI baøy Quyeàn giaùo hieån loä Thaät Thöøa. Nhö Hoa Sen, hoa nôû ñaëng thaáy göông hoät.

(3) Chuùng ñaõ thaønh Ñaïi caên, Phaät lieàn pheá boû danh töï Quyeàn giaùo giaû noùi tröôùc, chæ noùi thaúng Giaùo lyù Nhöùt Thöøa Chôn Thaät Voâ Thöôïng Ñaïo, ñeå chuùng ñöôïc töï truï. Nhö Kinh noùi: “Chính luùc boû phöông tieän chæ noùi Ñaïo voâ thöôïng, khaép 10 phöông coõi Phaät, chæ coù moät Phaät Thöøa, khoâng hai cuõng khoâng ba”. Ñoù laø pheá Quyeàn toàn Thaät. Nhö Hoa Sen, caùnh nhò ruïng saïch chæ coøn göông hoät.

Ba nghóa treân laø öôùc veà caên cô cuûa chuùng maø thi thieát Quyeàn vaø Thaät, neáu öôc nôi Giaùo Chuû laø Phaät maø luaän, thôøi Hoa duøng leä Ñöùc Phaät, thò hieän TÍCH MOÂN coøn Quaû leä BOÅN MOÂN, Tích vaø Boån ñaây cuõng coù 3 nghóa:

1) Vì BOÅN Thaät maø thi thieát Quyeàn TÍCH. Kinh noùi: “Ta luùc nhoû xuaát gia chöùng ñaëng quaû Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc”. Nhö vì göông hoät maø coù Hoa Sen.

2) Khai baøy Quyeàn TÍCH hieån loä BOÅN Thaät. Kinh noùi: “Thieät töø khi Ta  thaønh Phaät ñeán nay, thoï maïng voâ löôïng voâ soá kieáp”. Nhö Hoa nôû loä baøy göông hoät.

3) Boû TÍCH toàn BOÅN. Kinh noùi: “Vì ñoä chuùng sanh vaäy, hieän coù dieät ñoä khoâng dieät ñoä, thieät thôøi chaúng dieät ñoä, thöôøng ôû taïi ñaây noùi phaùp”. Nhö Hoa Sen ruïng chæ coøn göông hoät.

Ñuû caùc nghóa nhö treân, caû PHAÙP laãn DUÏ, neân goïi laø “Dieäu Phaùp Lieân Hoa”. Böïc LÔÏI caên nghe Ñeà kinh 4 chöõ aáy, lieàn chöùng ngoä “Dieäu Lyù Phaùp Hoa Tam Muoäi”, khoâng caàn giaûi duï. Haøng ÑOÄN taùnh khoâng theå nghe DANH ngoä LYÙ, caàn phaûi suy Duï ñeå hieåu Phaùp, töø Hoa Sen thöôøng maø theå ngoä “Dieäu Lyù Phaùp Hoa”, neân goïi laø “TAM CAÊN KIEÂM LÔÏI” vaäy.

C. GIẢI THÍCH VỀ TÊN KINH

1. Các Trường hợp Đặt Tên Kinh

Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa (Saddharma Pundaróka Suõtram) töø AÁn Ñoä ñöôïc dòch sang Trung Hoa, töø ñoù ñeán nay ñaõ treân 1.700 naêm.

Taïi Trung Hoa boä Kinh Ñaïi Thöøa ñöôïc moïi ngöôøi ñoïc tuïng, nghieân cöùu nhieàu, roäng raõi vaø maïnh nhaát chaéc chaén neân keå laø boä kinh naøy. Moät phaàn nhôn ngöôøi Trung Hoa ñaëc bieät coù caên taùnh Ñaïi Thöøa, neân söï truyeàn baù vaø trì tuïng phaàn nhieàu laø Kinh Ñaïi Thöøa, vaø trong soá caùc Kinh ñoù giaù trò Kinh naøy cao nhaát.

Caùc tænh lôùn ôû ñaát Trung Hoa töø xöa ñeán nay ñeàu coù giaûng dieãn Kinh naøy vaø thaïnh nhaát laø tænh Ninh Ba, neân ngöôøi Ninh Ba coøn goïi Kinh naøy laø Ñaïi Kinh, moät Kinh maø ngöôøi trong tænh ñeàu bieát.

Nhö giôø ñaây Chuøa Dieân Khaùnh töùc laø nôi ñaïo traøng maø xöa kia ñôøi nhaø Toáng, Töù Minh Toân Giaû (Phaùp Trí Ñaïi Sö) duøng laøm choã hoaèng döông Kinh naøy, nhôn vì Toâng Thieân Thai toân suøng Kinh naøy vaäy, khi phuïc höng laïi Boån Toâng, Ngaøi ñaõ noùi nhieàu nhaát veà Kinh Phaùp Hoa.

Caùc vò Coå Ñöùc hoaèng döông Kinh Phaùp Hoa raát nhieàu, nhöng ñoäc ñaùo nhöùt phaûi keå ñeán Ngaøi Trí Giaû. Caùc lôøi giaûng vaø yù nghóa Kinh Phaùp Hoa cuûa Ngaøi Trí Giaû luùc ñöông thôøi ñaõ ñöôïc haøng thính chuùng ghi laïi goàm coù boä “Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa” vaø “Phaùp Hoa Vaên Cuù”.

Huyeàn nghóa chuyeân huyeàn ñaøm veà nghóa tinh ba vaø cöông laõnh trong Kinh. Vaên cuù thì ñi saâu vaøo maïch vaên giaûi thích chöõ nghóa, caâu vaên. Hai boä naøy thuyeát minh yù nghóa saâu roäng meânh moâng cho neân nghieân cöùu thaät khoâng phaûi laø chuyeän deã ! Nay toâi theå theo nhöõng yù nghóa troïng yeáu cuûa Ngaøi Trí Giaû ñaõ ñeà caäp roài trình baøy laïi moät caùch caïn côït hôn ñeå tieän cho haøng sô cô deã nhaän hieåu.

Ngaøi Trí Giaû giaûi thích veà Ñeà Kinh duøng “Nguõ Truøng Huyeàn Nghóa” phaân taùch raát roõ raøng:

* DANH       : Kinh naøy laáy PHAÙP vaø DUÏ laøm teân Ñeà Kinh.

* THEÅ : Thaät töôùng.

* TOÂNG CHÆ : Nhöùt Thöøa Nhaân Quaû.

* COÂNG DUÏNG     : Döùt Nghi sanh Tín taâm.

* PHAÙN GIAÙO        : Thuoäc veà Vò Ñeà Hoà voâ thöôïng.

Trong phaåm “Nguõ Truøng Huyeàn Nghóa” tröôùc heát veà phaàn DANH (teân Ñeà Kinh) ñöôïc giaûi thích roõ raøng 7 caùch laäp thaønh Ñeà Kinh cuûa Ñöùc Phaät. Töông truyeàn Ngaøi Trí Giaû suoát ba thaùng trôøi lieàn, chæ giaûi thích moät chöõ “DIEÄU” coøn chöa loät heát nghóa cuûa noù, ñuû cho chuùng ta thaáy yù nghóa saâu xa cuûa Phaùp Hoa.

Theo phaùi Thieân Thai khi giaûi thích TEÂN Kinh thöôøng duøng “Nguõ Truøng Huyeàn Nghóa”:

* Phaàn Theå : Baûn chaát.

* Toâng         : Muïc ñích chuû yeáu.

* Duïng         : Coâng naêng cuûa giaùo phaùp.

* Phaùn giaùo : Ñònh choã ñöùng cuûa Kinh vaøo vò trí naøo trong Heä thoáng Phaät giaùo.

Caùc phaàn naøy cuõng bao goàm vaøo trong, nhö coøn thieáu nhöõng gì trong muïc “Ñeà Cöông” chaéc chaén toâi seõ thuyeát minh heát.

Teân Kinh naøy naèm raûi raùc trong Kinh khoâng ñoàng nhau. Theo boä “Phaùp Hoa Thích Luaän” cuûa Ngaøi Thieân Thaân (Vasubandhu) ñeà Kinh goàm 17 teân khaùc nhau. Caùc kinh khaùc phaàn nhieàu Teân Kinh thöôøng thaáy neâu leân vaøo luùc Phaät keát luaän laïi nhöõng baøi Kinh Phaät vöøa noùi xong, roài haøng Boà Taùt hoaëc Thanh Vaên thöa thænh neân goïi Kinh teân gì ? Baáy giôø Phaät môùi ñònh Teân Kinh.

Nhöng Kinh naøy khoâng nhö theá, luùc Phaät chöa noùi Kinh ñaõ Nhaäp Ñònh Voâ Löôïng Nghóa Xöù, treân trôøi raûi xuoáng 4 thöù hoa cuùng döôøng, maët ñaát chaán ñoäng 6 caùch, Ngaøi Di Laëc (Maitreya) nhôø Ngaøi Vaên Thuø (Manjusri) giaûi thích, Ngaøi Vaên Thuø môùi noùi Teân Kinh ra. Laïi nöõa trong Kinh TEÂN KINH ñöôïc laäp ñi laäp laïi nhieàu nôi, khoâng phaûi laø ñöôïc neâu ra ôû phaàn keát luaän (Löu Thoâng).

+ 17 TEÂN KINH NAØY :

(01) VOÂ LÖÔÏNG NGHÓA (Vaipulyasutra)

Tröôùc khi noùi Kinh, Phaät ñaõ noùi Kinh Voâ Löôïng Nghóa do choã chöùng cuûa Phaät saâu roäng, vì ñoä chuùng sanh töø Nhöùt Thaät Töôùng noùi ra nghóa voâ löôïng, neân ñaët Teân Kinh.

(02) TOÁI THAÉNG :

Kinh naøy Thuaàn Vieân Ñoäc Dieäu, vöôït leân treân caùc Phaùp thoâ thieån ñöôïc noùi trong 40 naêm tröôùc.

(03) ÑAÏI PHÖÔNG ÑAÚNG :

Töùc laø nghóa cuûa Ñaïi Thöøa vaø Tieåu Thöøa cuûa Kinh naøy.

(04) GIAÙO BOÀ TAÙT PHAÙP :

Trình baøy Kinh naøy laø giaùo phaùp daïy caùc haøng Boà Taùt, khoâng phaûi giaùo phaùp ñeå daïy haøng Tieåu Thöøa, daàu coù haøng Tieåu Thöøa ngoài nghe nôi giaûng ñöôøng cuõng ñöa veà nôi Ñaïi Thöøa.

(05) PHAÄT SÔÛ HOÄ NIEÄM :

Trình baøy Kinh naøy vi dieäu hieám coù, ñöôïc söï che chôû vaø giöõ gìn cuûa 10 phöông chö Phaät nhö Kinh DI ÑAØ.

(06) CHÖ PHAÄT BÍ TAØNG :

Kho baùu chöùng ngoä cuûa chö Phaät ñeàu taøng chöùa trong ñaây.

(07) ?

(08) NHÖÙT THIEÁT PHAÄT MAÄT TÖÏ :

Kinh naøy caùc Phaät noùi ñeán traêm ngaøn Trieàn Ñaø La Ni (Dharani) ..v..v.. voâ löôïng Thaàn chuù Bí maät, caùc lôøi leõ saâu xa ñeàu tieàm aån trong naøy.

(09) SANH NHÖÙT THIEÁT PHAÄT :

Do Phaùp vi dieäu xuaát sanh caùc Ñöùc Phaät.

(10) NHÖÙT THIEÁT PHAÄT ÑAÏO TRAØNG :

Ñaây laø ñaïo traøng maø caùc Ñöùc Phaät thöôøng ngöï, nôi maø Phaät chöùng Boà Ñeà, nôi chöùng Boà Ñeà aáy chính laø Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa naøy.

(11) NHÖÙT THIEÁT PHAÄT SÔÛ CHUYEÅN PHAÙP LUAÂN :

Möôøi Phöông caùc Ñöùc Phaät töø Caên Baûn Trí thaân chöùng Chôn Nhö, vì muoán cöùu vôùt chuùng sanh khôûi loøng Ñaïi bò tuyeân döông Phaùp töï chöùng, ngöôøi nghe do ñaây nhaän laõnh thaáu hieåu tu taäp laàn laàn NGOÄ NHAÄP Phaät Tri Kieán, do nôi Phaùp giôùi Phaät töï chöùng trôû laïi vaøo trong taâm thöùc cuûa chuùng sanh, chuyeån Phieàn naõo thaønh Boà Ñeà, Sanh töû chuyeån nhaäp Nieát Baøn, Phaät cuøng vôùi chuùng sanh nhö baùnh xe xoay vaàn. Hoaøi baûo khi Giaùng theá cuûa caùc Ñöùc Phaät trong ba ñôøi ñeàu chæ mong muoán chuùng sanh chöùng choã Phaät chöùng, giaùc ngoä choã Phaät giaùc ngoä maø Kinh naøy ñeà caäp ñeán.

(12) NHÖÙT THIEÁT PHAÄT KIEÂN COÁ XAÙ LÔÏI :

Duyeân giaùo hoaù cuûa caùc Ñöùc Phaät trong moät thôøi gian naøo ñoù ñaõ heát, caùc Ngaøi nhaäp Nieát Baøn, nhöng vì muoán gaây söï lôïi ích cho chuùng sanh neân töø Saéc thaân caùc Ngaøi löu laïi Xaù Lôïi (Sariram) cöùng raén cho ngöôøi ñôøi sau thaáy Töôùng sanh loøng cuùng döôøng, vun troàng caùc caên laønh, Xaù Lôïi ôû nôi ñôøi nhö Phaät coøn taïi theá.

Trong Kinh ñaây nôi phaåm Thoï Löôïng thuyeát minh Thoï maïng cuûa Ñöùc Phaät voâ löôïng, thò hieän thaønh Phaät vöôït qua böùc töôøng thôøi gian khoâng gian chæ vì KHAI, THÒ, NGOÄ, NHAÄP cho chuùng sanh ñoái vôùi Phaät Tri Kieán, neân ngöï khaép caùc Quoác ñoä ñuû moïi Moân giaùo hoaù. Phaùp naøy löu truyeàn trong ñôøi ñöa moïi ngöôøi ñi saâu vaøo Phaät Trí Hueä cuõng gioáng nhö khi Phaät nhaäp dieät löu laïi Xaù Lôïi. Nhö noùi: “Choã naøo coù Kinh ñieån chính nôi aáy laø Nhö Lai ngöï”. Ñaây trình baøy GIAÙO Naêng Thuyeân vaø LYÙ Sôû Thuyeân trong Kinh heát söùc kieân coá khoâng deã bò hö hoaïi, ñoù töùc laø Xaù Lôïi.

(13) CHÖ PHAÄT ÑAÏI XAÛO PHÖÔNG TIEÄN :

Caùc Ñöùc Phaät vì muoán laøm lôïi ích chuùng sanh neân caùc Ngaøi duøng nhöõng phöông phaùp kheùo leùo, linh ñoäng ngoân töø daïy doã nhieàu voâ löôïng. Caùc vieäc laøm hay lôøi noùi naêng ñeàu ñöa chuùng sanh tôùi Phaät quaû.

Nhöng caùc Phaùp Ngaøi noùi ñeàu khoâng coù theå ñònh töôùng ñöôïc, trong phaåm Phöông Tieän coù ñeà caäp ñeán vieäc chæ ñoái tröôùc Phaät giô moät tay, hôi nghieâng ñaàu, xaù moät xaù, xöng moät tieáng Nam-moâ, sanh chuùt loøng vui möøng, cho ñeán treû con chôi giôûn ñaép ñaát thaønh Thaùp, chæ moät laàn laøm nhöõng vieäc hôi coù dính líu vôùi Phaät Phaùp, trong Phaùp Hoa laïi noùi raèng nhöõng haønh ñoäng aáy ñeàu ñöa ñeán Phaät quaû.

Nhö trong Kinh noùi ñeán vieäc caùc Thanh Vaên ñöôïc Thoï Kyù, thaäm chí keû phaù hoaïi baøi baùng Phaät Phaùp nhö Ñeà Baø Ñaït Ña cuõng ñöôïc Thoï kyù thaønh Phaät. Neân theo boån yù cuûa Kinh Phaùp Hoa: Hoaëc khen, hoaëc cheâ ñeàu gaây thaønh thaéng duyeân ñeå roài seõ thaønh Phaät, cuõng nhö ñaùm möa lôùn xoái xuoáng khaép moïi nôi caây coû ñeàu ñöôïc nhuaàn thaém toát töôi.

(14) THUYEÁT NHÖÙT THÖØA :

Trong Kinh thuaàn trình baøy giaùo phaùp Nhöùt Thöøa nhö noùi: “Trong caùc coõi Phaät ôû khaép 10 phöông chæ coù Phaùp Nhöùt Thöøa, khoâng coù hai hoaëc ba”, “Caùc Ñöùc Phaät chæ noùi Phaùp Nhöùt Thöøa”. Do vì thaâm yù cuûa Phaät luoân luoân bình ñaúng chæ muoán chuùng sanh chöùng ngoä Dieäu Phaùp Nhöùt Thöøa.

(15) ÑEÄ NHÖÙT NGHÓA TRUÏ :

Ñeä nhöùt nghóa truï töùc laø nghóa toái cao, nhö noùi: “Caùc Phaùp Thaät Töôùng chæ coù Phaät vôùi Phaät môùi hieåu trieät ñeå “, “Töôùng Tòch Dieät cuûa caùc Phaùp khoâng theå duøng lôøi leõ ñeå dieãn ñaït heát ñöôïc”. Chính laø trình baøy “Dieäu Chôn Nhö Taùnh” maø Phaät ñaõ Noäi chöùng Kinh naøy laáy Thaät Töôùng caùc Phaùp laøm noàng coát, cuõng chính laø trình baøy moïi vieäc treân “Ñeä Nhöùt Nghóa Truï”.

(16) DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA :

Töc laø Ñeà Kinh ñöôïc goïi baây giôø seõ giaûi thích roõ raøng phaàn döôùi ñaây.

(17) NHIEÁP VOÂ LÖÔÏNG DANH CUÙ VAÊN THAÂN :

Khoâng chæ nghóa lyù sôû thuyeân voâ löôïng ñöôïc ñeà caäp tôùi ôû tröôùc Chaùnh danh (danh töø), Cuù (caâu vaên), Vaên thaân (vaên töï) naêng thuyeân ..v..v.., caùc ngoân giaùo cuõng voâ löôïng. Thoâng thöôøng moïi ngöôøi cho raèng ngoaøi Kinh naøy coøn coù Kinh khaùc, kyø thaät trong Kinh naøy bao goàm heát voâ löôïng caùc Kinh, ngoân giaùo cuûa caùc Ñöùc Phaät ôû 10 phöông, cuõng khoâng ngoaøi Kinh naøy.

Phaàn treân laàn löôït trình baøy 17 teân cuûa Kinh ñöôïc neâu leân taûn maùc trong caùc phaåm khoâng do ai thöa  thænh Phaät ñeå roài Ngaøi ñaët cho Kinh moät caùi teân. Nhöng TEÂN ñaëc saéc nhöùt, chæ laø Dieäu Phaùp Lieân Hoa. Daàu ñaây chæ noùi coù 17 TEÂN, kyø thaät coøn nhieàu nöõa nhöng khoâng ñeà caäp heát.

2. Đặt Tên Kinh Theo Bây Giờ

Trong nhieàu boä Kinh khaùc coù theå goïi Kinh naøy laø Dieäu Phaùp Lieân Hoa, coù nôi theâm hai chöõ Ñaïi Thöøa ôû ñaàu töùc laø teân Ñaïi Phöông Ñaúng naèm thöù 3 trong soá 17 TEÂN cuûa Kinh, vaø thuoäc veà phaàn Phöông Quaûng trong 12 phaàn giaùo (Angas).

Theo LUAÄN Du Giaø Sö Ñòa (Yogaõcaõrabhumisaõstra): Tieåu Thöøa coù 11 phaàn rieâng Ñaïi Thöøa coù theâm phaàn thöù 12 töùc laø phaàn Phöông Quaûng.

Caùc nhaø dòch Kinh thuôû xöa cuõng dòch teân Kinh naøy coù ñoâi phaàn sai khaùc nhö:

* Ngaøi Truùc Phaùp Hoä (Dharmaraksa)

goïi laø Kinh CHAÙNH PHAÙP HOA.

* Trong khi ñoù Ngaøi Cöu Ma La Thaäp (Kumaõrajiõva)

vaø Ngaøi Xa Na Caáp Ña (Jnõaõnagupta)

ñoàng dòch laø DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA.

Theo Phaïn ngöõ (Sanskrit) chöõ SAD cuõng coù theå laø nghóa DIEÄU (maàu nhieäm, hay ñeïp) hay CHAÙNH (chôn chaùnh), theá neân Saddharma cuõng coù  nghóa laø DIEÄU PHAÙP (Good Law) hay laø LYÙ CHAÙNH THAÄT (True Justice).

Neáu theo coäng duïng cuûa Kinh laø chaùnh xaùc, thích öùng thôøi cô ñöa ñeán keát quaû toát ñeïp hôïp vôùi yù Phaät thì Kinh naøy chöõ SAD haøm nghóa CHAÙNH, neáu theo choã trang nghieâm hoaøn toaøn taän Thieän taän Myõ thì SAD neân dòch laø DIEÄU môùi hoaøn toaøn hôn. Neân trong 17 TEÂN chæ laáy teân Dieäu Phaùp Lieân Hoa ñaët laøm ñeà nhö truyeàn baù ñeán baây giôø, hoaëc theâm hai chöõ Ñaïi Thöøa thôøi goàm theâm teân thöù ba nöõa.

3. Đề Hiệu Đủ Và Lược

Veà ñeà hieäu Kinh Phaùp Hoa, theo Phaïn baûn laø:

“Saddharma Pundarika Sutra”, phieân aâm laø:

“Taùt Ñaït Ma Phaàn Ñaø Lò Ca Tu Ña La”.

Theo Haùn dòch, phoå thoâng coù hai thöù laø “Chaùnh Phaùp Hoa Kinh” ñôøi Taán dòch, “Dieäu Phaùp Lieân Hoa” ñôøi Taàn dòch. Trong hai thöù naøy, baûn dòch cuûa Ngaøi La Thaäp dòch ñôøi Taàn ñeà hieäu laø “Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh” ñöôïc phoå bieán, thöïc haønh nhieàu hôn caû.

Ngoaøi ra, ñeà muïc Kinh naøy coøn goïi laø “Voâ Löôïng Nghóa, Giaùo Boà Taùt Phaùp, Phaät Sôû Hoä Nieäm” (trong phaåm Töïa), nhöng khoâng ñöôïc thöïc haønh trong thöïc teá.

Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh hoaëc goïi laø Dieäu Phaùp Hoa Kinh goïi taét laø “Phaùp Hoa Kinh”. Nhöng thöôøng thöôøng ñöôïc goïi taét laø “Phaùp Hoa” hay “Phaùp Hoa Kinh”.

4. Ý Nghĩa Tên KInh

Teân Kinh laø Saddharma Pundarikaø Suøtra. Phaùp sö Phaùp Hoä dòch laø Chaùnh Phaùp Hoa Kinh; Phaùp sö Cöu Ma La Thaäp dòch laø Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh. Teân Kinh noùi goïn laø Phaùp Hoa.

Theo truyeàn thoáng Phaät Giaùo, Hoa Sen laø bieån töôïng cuûa Chaân Lyù, Dieäu Phaùp, Voâ Nhieãm. Cuõng theá, Thaät töôùng cuûa theá gian voán ôû ngoaøi töôùng traïng cuûa THAM AÙI vaø CHAÁP THUÛ. Thaät töôùng thöôøng truù, vì theá ñöôïc bieåu töôïng baèng Dieäu Phaùp Lieân Hoa. Teân Kinh ñaõ goùi troïn noäi dung cho raèng taát caû chuùng sanh coù theå giaûi thoaùt troïn veïn giöõa loøng ñôøi AÙC TRÖÔÏC, ñaõ giôùi thieäu giaùo lyù Nhöùt Thöøa vöôït khoûi caùc chuû tröông quan ñieåm/

D. PHÂN TÁCH DANH NGHĨA

1. Giải Thích Đề Kinh

Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa, noùi goïn laø Phaùp Hoa ruùt trong “Dieäu Phaùp Lieân Hoa Giaùo Boà Taùt Phaùp Phaät Sôû Hoä Nieäm.

Theá naøo laø Dieäu Phaùp ?

Dieäu Phaùp laø phaùp vi dieäu khoù nghó, khoù baøn ? Phaùp vi dieäu aáy khi nghe ñeán thì “Boån Giaùc Dieäu Taâm” ñöôïc hieån baøy.

“Boån Giaùc Dieäu Taâm” chính laø “Tri Kieán Phaät”. Ñoù laø “Tri Kieán Voâ Kieán” töø xöa ñeán nay vaãn theá. Cho neân noùi Phaät vaø chuùng sanh voán ñoàng moät theå.

* Theå taùnh voán ñoàng, nhöng meâ thì chuùng sanh, ngoä laø Phaät.

* Meâ thì buoâng troâi theo “voïng töôûng” ñieân ñaûo luaân hoài.

* Ngoä thôøi vaøo Phaät hueä, höôûng duïng 4 ñöùc: Thöôøng, Laïc, Ngaõ, Tònh, roãng rang töï taïi.

* Vì ñaïi söï nhaân duyeân “KHAI THÒ chuùng sanh, NGOÄ NHAÄP Phaät Tri Kieán”. Ñöùc Theá Toân ñaõ thò hieän ñoàng cö vôùi chuùng sanh ñuû phöông tieän laøm cho chuùng sanh xaõ TAØ quy CHAÙNH, ñaït ñeán quaû vò “Dieäu Giaùc Chôn Thöôøng”.

* Suoát 40 naêm daét dìu, uoán naén, nay chính laø luùc phaûi thôøi noùi Kinh Ñaïi Thöøa “Dieäu Phaùp Lieân Hoa”. Ñaïi Thöøa ôû ñaây chæ cho Phaät Thöøa, “Phaät Tri Kieán” laø Taâm Theå chuùng sanh, laø Nhöùt Chôn Thaät Töôùng Phaùp Giôùi, cuõng goïi laø Dieäu Phaùp. Neáu coù ngöôøi naøo nghe ñeán phaùp naøy lieàn tröïc tieáp tieán vaøo Phaät ñòa.

Phaùp nhö theá khoâng  Dieäu thì coøn gì “Dieäu “ hôn.

* Baäc Ñaïi taâm nghe Dieäu Phaùp lieàn ngoä Töï Taâm, lieãu giaûi Töï Taùnh.

* Haïng trung, haï caên chöa laõnh hoäi ngay, neân phaûi möôïn Lieân Hoa maø tæ duï.

Lieân Hoa : Tieáng Vieät goïi laø Hoa Sen, moät loaøi hoa töø vuõng buøn nhô vöôn leân, khoâng nôû trong buøn, trong nöôùc, treân maët nöôùc, maø nôû giöõa hö khoâng, maø nôû khi aùnh bình minh xuaát hieän. Khoâng moät loaøi ong böôùm naøo ve vaõn xung quanh, khoâng mang muøi tanh cuûa buøn.

“Sen nôû trong ñaàm ñoû traêng phôi,

Buøn nhô khoâng nhieãm saéc thaân töôi.

Thaân ngay ngoù roãng göông ñaày hoät,

AÁy lyù tu haønh cuõng theá thoâi”.

Caùnh, nhò, göông, hoät ñoàng thôøi hieån loä, yù ñoù ñaõ töôïng tröng cho Nhaân Quaû ñoàng thôøi.

Quaû   : khoâng ngoaøi Nhaân, Nhaân khoâng ngoaøi Quaû.

Caùnh, nhò     : töôïng tröng cho Nhaân.

Göông, hoät   : töôïng tröng cho Quaû.

Nhaân Quaû ñoàng hieån loä, ñaõ cho chuùng ta caûm nhaän ñöôïc raèng: maëc duø chuùng sanh ñang dong ruoåi theo Traàn lao nhô nhieãm, nhöng “Boån Theå Chôn Thöôøng” hay “Tri Kieán Phaät” kia ñaõ töï vieân maõn “voâ thæ voâ chung”.

Lieân Hoa kia DUÏ cho phöông tieän kheùo baøy. Bôûi kheùo baøy neân môùi coù 3 Thöøa ñeå daãn duï:

* Nhö vì “Göông hoät”        maø Hoa Sen sanh,

* Vì “Hoa nôû”         maø hieån baøy “Göông hoät”,

* Vì “Caùnh nhò” ruïng        maø chæ coøn “Göông hoät”.

+ Vôùi aån duï:

* Vì baäc trung, haï caên muoán ñaït LYÙ Chôn Thöôøng maø phaûi laäp Tam Thöøa ñeå daãn DUÏ.

* Vì baäc thöôïng caên muoán ñaït LYÙ Chôn Thöôøng maø phaûi “Khai Quyeàn hieån Thaät”.

* Vì baäc thöôïng thöôïng caên muoán ñaït Voâ Thöôïng Boà Ñeà neân “Pheá Quyeàn toàn Thaät”. Nhö vaäy LYÙ aáy ñaõ phuø hôïp vôùi lôøi Kinh.

* Vì haïng trung vaø haï caên maø trong Kinh coù caâu “Ta töø nhoû xuaát gia tu haønh ñeå chöùng ñaïo Voâ Thöôïng Chaùnh Ñaúng Chaùnh Giaùc, nhö treân ñaõ neâu vì “Göông hoät” maø Hoa Sen sanh.

* Vì haïng thöôïng caên maø trong Kinh coù caâu “Thieät töø khi Ta thaønh Phaät ñeán nay thoï maïng voâ löôïng voâ soá kieáp”, nhö treân ñaõ neâu vì “Hoa nôû” maø hieån baøy “Göông hoät”.

* Vì haïng thöôïng caên maø trong Kinh coù caâu “Vì ñoä chuùng sanh neân Ta hieän coù dieät ñoä nhöng thaät chaúng coù dieät ñoä, Ta thöôøng ôû taïi ñaây noùi Phaùp”, ví nhö treân ñaõ neâu vì “Caùnh nhò” ruïng maø chæ coøn “Göông hoät”.

+ Vôùi nhöõng yù nghóa nhö treân neân goïi laø “Dieäu Phaùp Lieân Hoa”.

* Baäc thöôïng caên nghe 4 chöõ “Dieäu Phaùp Lieân Hoa”. Lieàn ngoä “Dieäu Lyù Hoa Tam Muoäi” khoâng caàn giaûi duï.

* Baäc Trung vaø Haï caên thì caàn phaûi duï nhieàu môùi thaáu phaùp. Ñaõ thaáu phaùp roài thì hieän haønh “voâ ngaïi töï taïi”, khoâng coù gì laø khoâng phaûi phaùp.

Do ngoä ñöôïc Phaùp, Tuù Taøi Tröông Chuyeát ñaõ xuaát keä nhö sau:

“Quang minh tòch chieáu khaép haø sa,

Phaøm Thaùnh haøm linh chung moät nhaø,

Moät nieäm chaúng sanh toaøn theå hieän,

Saùu caên vöøa ñoäng bò maây môø,

Ñoaïn tröø voïng töôûng caøng taêng beänh,

Quy höôùng  chôn nhö cuõng laïi taø,

Tuyø thuaän theá duyeân khoâng chöôùng ngaïi,

Nieát Baøn Sanh Töû tôï khoâng hoa”.

2. Tên Kinh

Teân Kinh, baûn chöõ Haùn noùi ñuû laø “Dieäu Phaùp Lieân Hoa Giaùo Boà Taùt Phaùp Phaät Sôû Hoä Nieäm”, goïi taét laø Dieäu Phaùp Lieân Hoa, noùi goïn nöõa laø “Kinh Phaùp Hoa”.

Teân Kinh ñöôïc caáu taïo theo ñeà gheùp, thuoäc loaïi PHAÙP DUÏ. Dieäu Phaùp laø PHAÙP, Lieân Hoa laø DUÏ.

Theo Kinh Phaùp Hoa, Dieäu Phaùp laø “Tri Kieán Phaät” coù saün nôi moãi chuùng sanh, coøn goïi laø Phaùp Thaân Thanh Tònh hay Phaät Taùnh …… Neáu ngöôøi nhaän ra “Tri Kieán Phaät” thì khoâng coøn keït trong “Phaùp ñoái ñaõi hai beân” cuûa phaøm phu. Lieân Hoa laø DUÏ, sôû dó duï Tri Kieán Phaät nhö Hoa Sen, vì Hoa Sen coù nhöõng ñaëc ñieåm sau:

(1) Nhaân Quaû ñoàng thôøi, nghóa laø Hoa Sen, Göông Sen coù ñoàng moät luùc, khoâng gioáng nhö nhöõng hoa khaùc, khi nôû, caùnh hoa taøn roài môùi töôïng nuï thaønh traùi. Göông Sen ñaõ saün coù trong hoa, vì caùnh hoa chöa ruïng neân göông chöa loä ra. Neáu caùnh hoa ruïng heát thì “Göông sen” loä ra ñaày ñaën. Cuõng vaäy, “Tri Kieán Phaät” coù saün nôi moãi chuùng sanh, vì VOÂ MINH phuû che neân noù khoâng hieän. Neáu ngöôøi bieát tu haønh, coâng phu vieân maõn thì “Tri Kieán Phaät” hieån hieän troøn saùng. Ñoù laø yù nghóa “Nhaân Quaû Ñoàng Thôøi”.

(2) Hoa Sen moïc trong buøn laày nhô nhôùp maø khoâng bò hoâi tanh, vaãn ñeïp thôm thanh khieát. Hoa Sen ñöôïc ngöôøi ua quyù, khoâng phaûi ôû saéc ñeïp, muøi thôm nhö nhöõng hoa khaùc, maø quyù ôû choã: Hoa moïc töø nôi buøn laày nhô nhôùp maø vaãn giöõ ñöôïc saéc höông thanh khieát. Cuõng gioáng nhö thaân 5 UAÅN naøy, neáu nhìn vôùi con maét giaùc ngoä thì noù raát oâ ueá baát tònh. Tuy noù oâ ueá baát tònh nhöng coù caùi “haèng thanh tònh” saùng suoát, Kinh Phaùp Hoa goïi ñoù laø “Tri Kieán Phaät”.

(3) Hoa Sen coù nhöõng hoa vöôït leân khoûi maët nöôùc, heù nuï, troå hoa, baøy göông haït; laïi coù nhöõng hoa coøn ñang ôû trong nöôùc, vaø cuõng coù nhöõng hoa vöøa nhuù leân khoûi buøn. Taát caû nhöõng Hoa Sen aáy, tröôùc sau ñeàu nôû hoa saéc höông thanh khieát. Cuõng vaäy, Ngöôøi, Trôøi, Thanh Vaên, Duyeân Giaùc, Boà Taùt caên cô tuy coù sai bieät; nhöng ai cuõng coù “Tri Kieán Phaät”, neáu tu haønh vieân maõn thì thaønh Phaät.

(4) Hoa Sen khoâng bò ong böôùm bu ñaäu vaø khoâng bò phuï nöõ duøng ñeå trang ñieåm. Cuõng vaäy, “Tri Kieán Phaät” laø phaùp vi  dieäu nhieäm maàu, khoâng bò baát cöù phaùp theá gian naøo laøm oâ nhieãm.

Sôû dó goïi “Tri Kieán Phaät” laø “Dieäu Phaùp” laø vì Tri Kieán Phaät sieâu vieät treân taát caû phaùp ñoái ñaõi vaø khoâng theå so saùnh vôùi baát cöù moät phaùp naøo ôû theá gian naøy ñöôïc.

Thieàn Toâng goïi laø “Boån Lai Dieän Muïc” laø phaùp goác maø taát caû moïi chuùng sanh xöa nay ai cuõng coù saün. Neáu tu, saïch heát VOÂ MINH VOÏNG TÖÔÛNG thì “Boån Lai Dieän Muïc” hieän tieàn.

Baøi keä truyeàn phaùp maø Phaät truyeàn cho Toân Giaû Ma ha Ca Dieáp môû ñaàu baèng caâu: “Phaùp boån phaùp voâ phaùp”. Phaùp boån laø Dieäu Phaùp, goïi noù laø phaùp maø khoâng phaûi phaùp. Taïi sao ? Vì Phaùp aáy khoâng phaûi laø moät vaät ñoái ñaõi theo con maét phaøm tình theá gian thaáy bieát, neân noùi khoâng phaûi phaùp. Phaùp goác laø theå cuûa muoân phaùp. Dieäu Phaùp cuõng töông ñöông nghóa naøy.

Töông truyeàn, ngaøy xöa Thieân Thai Trí Giaû Ñaïi Sö khi ngoä ñöôïc Kinh Phaùp Hoa. Ngaøi giaûng chöõ DIEÄU suoát moät tuaàn leã. Vì Dieäu Phaùp laø theå cuûa muoân phaùp, neân noùi khoâng heát, giaûng khoâng cuøng, vì vaäy neân goïi Tri Kieán Phaät laø “Dieäu Phaùp” vaø “Duï” nhö Hoa Sen.

ÔÛ Hoäi Linh Sôn, Phaät giô caønh Hoa Sen leân, ñöa maét nhìn khaép Töù chuùng; caû hoäi chuùng laëng im, chæ coù Toân Giaû Ma Ha Ca Dieáp nhìn thaáy lieàn chuùm chím cöôøi. Phaät nhaân ñoù aán chöùng cho Ngaøi laø ngöôøi ñaõ “Ngoä ñöôïc lyù Thieàn”, vaø ñöôïc truyeàn thöøa “Y Baùt” laøm Toå thöù nhöùt phaùi Thieàn Toâng.

Nhö vaäy, Kinh Phaùp Hoa ñöôïc Phaät noùi ôû nuùi Linh Thöùu vaø duøng Hoa Sen ñeå Duï cho Dieäu Phaùp; Toå Ca Dieáp thaáy Phaät ñöa caønh Hoa Sen, Ngaøi ngoä ñöôïc Phaùp goác (Dieäu Phaùp) cuõng ôû nuùi Linh Thöùu. Ñieàu ñoù cho chuùng ta thaáy: Kinh Phaùp Hoa coù moái lieân heä vôùi Thieàn Toâng raát maät thieát. Neân caùc Thieàn Sö khi hoaèng hoaù hay duøng Hoa Sen ñeå ví duï, nhö noùi: “Hoa Sen ôû trong loø löûa maø vaãn töôi nhuaàn (loø löûa laø chæ cho “thaân voâ thöôøng”, Hoa Sen thanh khieát chæ cho “Phaùp Thaân thanh tònh”), yù noùi töø nôi caùi thaân voâ thöôøng cuûa moãi chuùng sanh coù saün caùi theå “baát sanh baát dieät” haèng thanh tònh.

Vì Kinh Phaùp Hoa coù moái lieân heä vôùi Thieàn Toâng, neân hoâm nay chuùng toâi giaûng Kinh Phaùp Hoa theo tinh thaàn Thieàn Toâng. Vôùi con maét cuûa Thieàn Toâng, chuùng ta môùi laõnh hoäi ñöôïc nhöõng bieåu tröng kyø ñaëc ôû trong Kinh. Neáu nhìn theo lyù thoâng thöôøng thì khoâng ñöôïc nhöõng yù nghóa ñaëc bieät ñoù.

3. Đại Thừa Diệu Pháp Liên Hoa Kinh

a. Ý Niệm Về ĐẠI THỪA

Theo ñònh nghóa thoâng thöôøng cuûa caùc nhaø chuù giaûi kinh ñieån Baéc Taïng thì Ñaïi Thöøa ñöôïc hieåu nhö laø moät coã xe lôùn. Coã xe ñoù coù khaû naêng ñöa chuùng sanh töø choán ñau khoå ñeán nôi an laïc, töø choã aùc ñeán choã laønh, töø beán meâ laàm ñeán bôø giaùc ngoä. Giaùo phaùp ñoù vöøa lôïi mình vöøa lôïi ngöôøi. Ngöôøi naøo tu theo giaùo phaùp naøy cuõng khoâng khaùc naøo vöøa ñoä ñöôïc mình vaø vöøa ñoä ngöôøi khaùc cuøng thoaùt khoå ñeå ñeán choã an vui. Ñoù laø Phaùp Ñaïi Thöøa. Phaät töû tu taäp theo phaùp naøy goïi laø tu theo Ñaïi Thöøa Giaùo.

Trong Kinh Ñöùc Phaät daïy, ngöôøi tu veà Ñaïi Thöøa Giaùo thì phaûi phaùt taâm roäng lôùn, nhö phaùt boán lôøi nguyeän:

“Chuùng sanh          voâ bieân,       theä nguyeän ñoä,

Phieàn naõo    voâ taän,         theä nguyeän ñoaïn,

Phaùp moân    voâ löôïng,     theä nguyeän hoïc,

Phaät ñaïo      voâ thöôïng,   theä nguyeän thaønh”.

Nghóa laø:

- Chuùng sanh nhieàu voâ bieân, con theà nguyeän ñoä heát. – Phieàn naõo nhieàu laém, voâ löôïng, khoâng cuøng taän, con theà nguyeän döùt saïch.

- Phaùp moân thaäm thaâm vi dieäu  cuûa Phaät nhieàu voâ löôïng,  con theà nguyeän hoïc heát. – Ñaïo quaû cuûa Phaät voâ thöôïng cao caû giaûi thoaùt, con theà nguyeän thaønh. Hoaëc phaùt lôøi nguyeän khaùc:

“Nguyeän ñem coâng ñöùc naøy,

Höôùng veà khaép taát caû,

Ñeä töû vaø chuùng sanh,

Ñeàu troïn thaønh Phaät ñaïo”.

Lôøi nguyeän ñoù, khoâng chæ ñoä rieâng cho mình, maø coøn nguyeän ñoä cho caùc chuùng sanh khaùc nöõa. Phaùp moân Boá Thí, Trì Giôùi, Nhaãn Nhuïc, Tinh Taán, Thieàn Ñònh, Trí Tueä goïi laø 6 Ba La Maät. Neáu ai tu theo saùu Ba La Maät thì cuõng coù theå ñoä ñöôïc mình vaø ñoä cho ngöôøi khaùc nöõa. Ñoù laø Phaùp tu taäp theo Ñaïi Thöøa giaùo.

Giaùo, Lyù, Haïnh, Quaû ñeàu ñaïi, neân goïi laø Ñaïi Thöøa.

Giaùo ñaïi laø caùc Kinh Hoa Nghieâm, Baùt Nhaõ, Phaùp Hoa, Nieát Baøn, Laêng Giaø, Vieân Giaùc ..v..v..vaø caùc Luaän Ñaïi Trí Ñoä, Thaønh Duy Thöùc, Thaäp Nhò Moân Luaän …… LYÙ ñaïi laø nhö lyù Baùt Nhaõ Chôn Khoâng, Chôn Nhö, Nhö Lai Taïng, Phaät Taùnh, Phaùp Giôùi, Phaùp Taùnh, A Laïi Gia Thöùc, Ngaõ Khoâng Phaùp Khoâng ……

QUAÛ ñaïi laø Tam Hieàn, Thaäp Ñòa, Ñaúng Giaùc, Dieäu Giaùc. Lyù, Haïnh, Quaû ñaïi ñöôïc noùi trong Giaùo ñaïi. Hoaëc theo Ñaïi Trang Nghieâm Kinh Luaän neâu 7 yù nghóa ñaïi:

(1) DUYEÂN ÑAÏI: Boà Taùt tu haønh laáy phaùp nghóa quaûng ñaïi cuûa voâ löôïng Kinh laøm duyeân.

(2) HAÏNH ÑAÏI: Boà Taùt tu haønh ñaõ ñöôïc töï lôïi coøn thöïc haønh lôïi tha, töï lôïi lôïi tha, dieäu haïnh ñaày ñuû.

(3) TRÍ ÑAÏI: Boà Taùt thöôøng laáy trí tueä quaùn saùt bieát roõ Nhôn vaø Phaùp ñeàu voâ ngaõ, kheùo phaân bieät ñöôïc heát moïi caûnh.

(4) CAÀN ÑAÏI: Boà Taùt traûi nhieàu kieáp laâu xa, phaùt taâm quaûng ñaïi, tinh tu khoâng giaùn ñoaïn.

(5) XAÛO ÑAÏI: Boà Taùt do phöông tieän kheùo leùo, töï taïi ôû trong sanh töû maø hoaù ñoä chuùng sanh.

(6) UYÙ ÑAÏI: Uyù töùc laø voâ sôû uyù. Boà Taùt coù trí tueä sung maõn, roõ bieát chaéc chaén, ôû giöõa ñaïi chuùng tuyeân noùi phaùp nghóa khoâng sai laàm, khoâng e sôï.

(7) SÖÏ ÑAÏI: Boà Taùt vì muoán khieán chuùng sanh quyeát roõ ñaïi söï nhaân duyeân cho neân thöôøng thöôøng thò hieän ôû giöõa theá gian dieãn noùi dieäu phaùp, vaøo Ñaïi Nieát Baøn.

Trong Kinh Phaùp Hoa coù teân Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh laø vì yù nghóa ñoù.

Noäi dung Kinh Ñaïi Thöøa laø theå hieän nhöõng lôøi Phaät khuyeán baûo, raên daïy cho chuùng sanh môû roäng loøng töø bi, môû roäng trí tueä ñeå nhìn thaáy söï khoå cuûa mình, cuûa moïi ngöôøi maø phaùt taâm roäng lôùn, nguyeän ñoä mình vaø ñoä ngöôøi, chöù khoâng nguyeän ñoä cho rieâng mình maø thoâi. Cho neân Kinh naøy ñöôïc goïi laø Kinh Ñaïi Thöøa. Noùi roäng ra, nhöõng lôøi daïy naøo mang yù nghóa töï lôïi vaø lôïi tha, vì giaùc ngoä cho mình vaø giaùc ngoä cho ngöôøi thì nhöõng lôøi daïy ñoù, nhöõng kinh ñoù ñeàu goïi laø Kinh Ñaïi Thöøa.

Phaät töû Vieät Nam hieän nay, haøng ngaøy ñeàu tu caû hai phaùp töï lôïi vaø lôïi tha. Khi chuùng ta töôûng nhôù ñeán Ñöùc Phaät, nieäm danh hieäu Phaät, caàu nguyeän sau khi cheát ñöôïc vaõng sanh Tònh ñoä, hoaëc quaùn phaùp baát tònh, nguyeän cho mình boû bôùt tham duïc, vì nghó raèng phaùp ñoù coù lôïi cho chuùng ta thì trong ñaïo Phaät goïi phaùp tu ñoù laø “Phaùp tu töï lôïi”. Ngöôïc laïi, trong khi tu ñeå caàu an laïc cho mình, chuùng ta môû roäng loøng thöông ñeán caùc loaøi khaùc nhö thöông vaät, boá thí, giuùp ích cho ngöôøi khaùc hoaëc veà vaät chaát hoaëc veà tinh thaàn, ñem laïi söï an vui cho ngöôøi khaùc, loái tu ñoù goïi laø tu theo “Phaùp töï ñoä vaø ñoä tha”.

Rieâng Kinh Phaùp Hoa nhaèm veà Ñaïi Thöøa Giaùo, chæ cho chuùng ta caùch tu lôïi mình lôïi ngöôøi hôn haün neân goïi laø Kinh Ñaïi Thöøa. Vì baûn thaân Ñaïi Thöøa laø chuùng sanh taâm. Caùi Taâm aáy lôùn bao nhieâu thì coã xe aáy lôùn baáy nhieâu.

b. DIỆU PHÁP

Dieäu Phaùp laø Phaùp moân dieäu maàu.

Phaùp nghóa laø taát caû caùc söï vaät hieän höõu trong vuõ truï, vaø taát caû caùc söï vaät xaûy ra treân theá giôùi.

Phaùp laø moät chaân lyù duy nhaát thaâm nhaäp vaøo taát caû caùc söï vaät.

Phaùp laø quy luaät nhö moät luaät taéc ñöôïc thieát laäp khi chaân lyù xuaát hieän nhö laø moät hieän töôïng maø chuùng ta coù theå nhìn thaáy ñöôïc baèng maét vaø nghe baèng tai.

Phaùp laø lôøi daïy cuûa Ñöùc Phaät. Lôøi daïy ñoù laø khuoân phaùp, maãu möïc cho ñeä töû noi theo.

Phaùp cuûa Ñöùc Phaät daïy coù naêng löïc dieät tröø Tham, Saân, Si, Phieàn naõo cho chuùng sanh vaø coù khaû naêng ñöa chuùng sanh ñeán bôø giaùc ngoä, neân goïi laø Phaùp maàu.

Phaùp naøy coù theå laøm cho chuùng sanh phaù tröø ñöôïc Ngaõ chaáp heïp hoøi, nhoû moïn neân goïi laø Phaùp maàu

Phaùp naøy coù theå laøm cho chuùng sanh hieåu roõ ñöôïc caùi “Taùnh duyeân khôûi voâ taùnh”, hieåu ñöôïc söï vaät giöõa ñôøi naøy, taát caû ñeàu do “Nhaân duyeân hoaø hôïp giaû taïo”, khoâng coù moät caùi gì “thaät coù” beàn vöõng laâu daøi ñöôïc, neân goïi laø Phaùp maàu.

Phaùp naøy laø cho chuùng sanh thaáy ñöôïc “Töï baûn Taâm mình”, coù moät söï “giaùc ngoä” trong ñoù, moãi chuùng sanh laø moãi vò Phaät saép thaønh, neân goïi laø Phaùp maàu.

Nhöõng Phaùp naøy chæ coù Ñöùc Phaät noùi ra, coøn taát caû caùc neàn giaùo lyù cuûa caùc Toân giaùo khaùc khoâng heà noùi tôùi, cho neân goïi laø Phaùp maàu.

Toùm laïi, Dieäu Phaùp laø Phaùp nhieäm maàu.

+ Chöõ naøy coù ba nghóa:

* Thaät töôùng bình ñaúng.

* Ñaïi hueä bình ñaúng.

* Phöông tieän khai Quyeàn hieån Thaät,

hoäi Tam quy Nhöùt.

(1) Thật Tướng Bình Đẳng

Laø töôùng chaân thaät cuûa taát caû vaïn phaùp. Töôùng naøy khoâng nhôùp, khoâng saïch, khoâng theâm, khoâng bôùt, khoâng sanh, khoâng dieät, khoâng thöôøng, khoâng ñoaïn. Thaät töôùng ñoù laø voâ töôùng. Vaø cuõng vì leõ voâ töôùng neân noù hình thaønh taát caû töôùng.

Nhö nöôùc voán khoâng coù töôùng vuoâng, troøn, daøi, ngaén …… neân goïi laø voâ töôùng. Do voâ töôùng neân noù môùi thaønh ñuû caùc töôùng: Töôùng vuoâng ôû trong thuøng vuoâng, töôùng troøn ôû trong bình troøn, töôùng daøi ôû trong oáng. Neáu nöôùc khoâng coù saün töôùng troøn hay vuoâng nhaát ñònh thì khoâng thaønh ra caùc töôùng khaùc. Nhöng nhôø noù voán voâ töôùng môùi thaønh caùc töôùng khaùc ñöôïc. Duø coù khaùc töôùng maø nöôùc vaãn voâ töôùng, maø ñaõ voâ töôùng thì “Nhaát nhö bình ñaúng”.

Duy Thöùc goïi ñoù laø taùnh caûnh. Neáu ñoái vôùi Saéc, Thanh, Höông …… maø ta ruùt laïi nhöõng phaàn phaân bieät cuûa töøng ngöôøi, töøng caên cô, töøng chuùng sanh, thì nhö vaäy Saéc chæ laø Saéc, Thanh chæ laø Thanh, Höông chæ laø Höông …… khoâng coù saéc toát, saéc xaáu, saéc traéng, saéc ñen …… gì heát, thì “taùnh caûnh” ñoù ñoái vôùi taát caû chuùng sanh ñeàu nhö nhau: “Nhaát nhö bình ñaúng”. Saéc ñoái vôùi ta cuõng nhö saéc ñoái vôùi con vaät chaúng khaùc gì  nhau, chæ khaùc chaêng laø khaùc ôû möùc ñoä thaáy roõ hay khoâng roõ, khaùc ôû choã nhaän thöùc phaân bieät saéc ñoù laø saéc gì. Coøn veà phöông dieän saéc ñoái vôùi Nhaõn thöùc voâ taùnh bình ñaúng khoâng khaùc.

+ Thí duï: Ta ñöa moät vieân Phaán roài hoûi caùi naøy daøi hay ngaén ? chaéc chaén khoâng ai traû lôøi ñöôïc. Neáu ñöa theâm moät caùi thöôùc, baây giôø ta seõ noùi chaéc raèng, caùi thöôùc daøi, vieân phaán ngaén. Neáu ta ñöa moät loùng tay thì seõ noùi vieân phaán daøi, loùng tay ngaén. Vaäy neân bieát daøi ngaén ñoù chaúng qua chæ laø do söï phaân bieät, so saùnh cuûa yù thöùc maø noùi daøi noùi ngaén chöù taùnh vieân phaán voán khoâng daøi khoâng ngaén: Ñaët noù ñöùng beân caïnh caùi thöôùc noù khoâng ngaén bôùt ñi, ñöùng beân loùng tay noù khoâng daøi theâm ra, duø ta coù nhoïc söùc caõi nhau daøi ngaén veà noù, taùnh noù voán “nhaát nhö bình ñaúng”, caùi tröôùc caùi sau bình ñaúng, bình ñaúng ñoù noù phoå bieán khaép taát caû, bình ñaúng ñoù khoâng bao giôø sanh dieät. Khi ta noùi daøi ngaén töï nhieân ta thaáy noù coù töôùng daøi ngaén thay ñoåi theo nhaän thöùc cuûa ta, nhöng caùi töôùng voâ töôùng cuûa chính noù thì khoâng thay ñoåi, ôû ñaâu cuõng vaäy, thôøi gian khoâng gian naøo cuõng vaäy, nhaát nhö bình ñaúng. Sôû dó chuùng ta thaáy noù coù töôùng laø do “bieán keá phaân bieät”, “bieán keá sôû chaáp” cuûa chuùng ta maø noù hình thaønh ra töôùng noï töôùng kia, neân trong Kinh noùi:

“Nhaát nhôn phaùt chôn quy nguyeân,

Thaäp phöông theá giôùi taän thaønh tieâu vaãn”.

Moät ngöôøi phaùt taâm trôû veà “Baûn taùnh chôn thaät” thì caûnh giôùi cuûa hoï, caûnh giôùi do “bieán keá sôû chaáp phaân bieät” voïng töôûng hieän ra ñoù, tieâu maát khoâng coøn toàn taïi. Gioáng nhö khi ta naèm moäng thaáy vaïn caûnh (thaäp phöông theá giôùi) nhöng khi ta tænh thöùc thì thaäp phöông theá giôùi rôi ruïng heát (taän thaønh tieâu vaãn). Thaønh thöû caûnh giôùi ñoù, thaät töôùng ñoù bình ñaúng, noù khoâng tuyø thuoäc ai heát, khoâng tuyø thuoäc khoâng gian, thôøi gian, voâ thæ voâ chung, voâ bieán voâ trung.

(2) Đại Huệ Bình Đẳng

Nhaän thöùc ñöôïc, ngoä nhaäp ñöôïc “thaät töôùng bình ñaúng voâ töôùng” ñoù, goïi laø “bình ñaúng ñaïi hueä”. Ñaïi hueä bình ñaúng hay goïi moät caùch khaùc laø Phaät Taùnh, Phaät Tri Kieán (thaáy bieát cuûa Phaät), caùi ñoù taát caû chuùng sanh ñeàu coù, töùc laø caùi “linh giaùc linh tri”.

Nhö tröôùc ñaõ ví duï: Taùnh caûnh saéc laø bình ñaúng. Saéc ñoù ñoái vôùi ngöôøi cuõng nhö ñoái vôùi vaät, ñoái vôùi lôùn cuõng nhö ñoái vôùi nhoû, nhaát nhö bình ñaúng, noù khoâng rieâng cho ai, vaäy caùi trí thaáy ñöôïc saéc ñoù baèng “hieän löôïng taùnh” thì caùi trí ñoù cuõng bình ñaúng.

Neân ta deïp heát taát caû “bieán keá phaân bieät”, naøo laø saéc xanh, saéc vaøng …… thì baây giôø chæ coøn hieän löôïng thaáy saéc laø saéc, cuõng nhö göông chieáu nôi saéc, noù cuõng bình ñaúng. Saéc naøo ñeán noù cuõng chieáu, noù khoâng phaân bieät saéc naøy toát noù chieáu, saéc kia xaáu noù khoâng chieáu.

Taùnh tri giaùc cuûa ta töø nôi caên baûn nhaát nhö bình ñaúng cuõng nhö theá, neân trong Kinh Laêng Nghieâm Ñöùc Phaät daïy: “Môû maét thaáy saùng cuõng goïi laø thaáy, nhaém maét thaáy toái cuõng goïi laø thaáy. Saùng toái tuy khaùc nhau nhöng caùi THAÁY vaãn laø moät.

Coù ngöôøi hoûi: “Baây giôø bình ñaúng nhöng neáu chích vaøo moät oáng thuoác seõ laøm ñaûo loän tinh thaàn heát, chuyeän phaûi seõ noùi traùi, chuyeän traùi noùi phaûi …… khoâng coøn bình tænh nöõa vaø nhö vaäy neân bieát, tinh thaàn laø taùnh haäu sanh”.

Ñoù chæ laø “taùnh sai bieät” cuûa tinh thaàn thoâi, chöù töø caên baûn caùi BIEÁT ñuùng cuõng laø bieát, bieát sai cuõng laø bieát, maëc duø khi TÆNH bieát khaùc, khi MEÂ bieát khaùc. Tænh vaø meâ, ñuùng vaø sai tuy khaùc nhöng “taùnh bieát” vaãn laø moät maø thoâi. “Taùnh bieát” ñoù nhaát nhö bình ñaúng, baûn lai thanh tònh.

Trong Kinh Laêng Nghieâm, Phaät hoûi vua Ba Tö Naëc thaáy soâng Haèng luùc naøo ? Vua Ba Tö Naëc ñaùp: Khi ba tuoåi meï daét ñi leã Thaàn Kyø Baø coù thaáy soâng Haèng, luùc 20 tuoåi cuõng coù thaáy soâng Haèng vaø luùc 60 tuoåi cuõng coù thaáy soâng Haèng. Luùc nhoû thaáy soâng Haèng to lôùn xinh ñeïp, ñeán luùc lôùn thaáy soâng Haèng coù veõ huøng vyõ, nhöng khi giaø thaáy noù coù veõ ñiuø hiu buoàn teû. Söï thaáy ñoù töôùng traïng dieãn dòch moãi luùc moãi khaùc nhau, nhöng THAÁY luùc nhoû, luùc 20 tuoåi, luùc 60 tuoåi vaãn laø THAÁY. Chuùng ta neân gaïn loïc “taùnh sai bieät” ra ñeå chæ coøn moät “taùnh thaáy” thoâi, thì thaáy ñoù seõ “nhöùt nhö bình ñaúng”. Thaønh thöû, THAÁY ñoù khoâng leä thuoäc vaøo xaùc thaân, xaùc thaân coù luùc treû luùc giaø, taùnh thaáy “baát di baát dòch”.

Coù ngöôøi hoûi, khi treû toâi thaáy roõ raøng, baây giôø mang göông maø coøn thaáy con gaø hoaù ra con quaï, laøm sao noùi nhaát nhö bình ñaúng ? Thaáy gaø ra quaï, ñoù laø do möùc ñoä thaáy khaùc nhau, chöù caên baûn cuûa “söï thaáy” gaø vaø quaï cuõng laø THAÁY maø thoâi, khoâng khaùc. Ñoù goïi laø “Bình Ñaúng Ñaïi Hueä”, bình ñaúng ñaïi hueä ñoù NGOÄ NHAÄP Bình Ñaúng Thaät Töôùng cuûa taát caû vaïn phaùp, maø ngoä nhaäp bình ñaúng thaät töôùng vaïn phaùp töùc seõ thaønh Phaät. Bình ñaúng ñaïi hueä aáy chuùng sanh ñeàu coù, bình ñaúng thaät töôùng ñoù chuùng sanh cuõng coù. Nhö vaäy, taát caû chuùng sanh ñeàu coù theå thaønh Phaät.

Nhöng ñaïo lyù taát caû chuùng sanh ñeàu coù theå thaønh Phaät, caùc kinh khaùc chæ noùi moät phaàn, coøn coù söï phaân bieät haøng “Ñònh taùnh Thanh Vaên”, “Ñònh taùnh Duyeân Giaùc”, haøng “Boà Taùt”, haøng “Baát ñònh taùnh vaø voâ taùnh Xieån ñeà”. Haøng ñònh taùnh Thanh Vaên thì khoâng thaønh Phaät, maëc duø cuõng noùi tôùi LYÙ taát caû chuùng sanh ñeàu thaønh Phaät, nhöng ñöùng veà maët nhôn söï coøn coù söï phaân bieät haøng ñònh taùnh Thanh Vaên, haøng Nhaát Xieån ñeà …… khoâng thaønh Phaät, chæ coù haøng Boà Taùt, Ñaïi Boà Taùt môùi thaønh Phaät.

Ñeán Hoäi Phaùp Hoa, Phaät quy heát taát caû caùc vieäc thieän duø laø moät vieäc thieän raát nhoû cuõng ñeàu höôùng veà Nhöùt Thöøa Phaät ñaïo bình ñaúng, neân ñaëc bieät Kinh Phaùp Hoa laø quy taát caû haøng Nhò Thöøa ñeàu coù theå thaønh Phaät ñaïo (Hoäi Tam quy Nhaát) vaø taát caû chuùng sanh duø phaùt taâm tuyø hyû nghe Kinh Phaùp Hoa cuõng thaønh Phaät ñaïo, bôûi coâng ñöùc ñoù cuõng phaùt töø “bình ñaúng Ñaïi hueä”. Töø goác bình ñaúng, töø goác cöùu caùnh, cho neân coâng ñöùc ñoù duø nhoû tôùi ñaâu noù cuõng ñaït tôùi cöùu caùnh ñöôïc. Ñaõ laø gioáng côm thì naáu seõ thaønh côm, duø moät hoät nhoû naáu cuõng seõ thaønh côm, bôûi vì duø nhoû nhöng goác cuûa noù laø côm. Vieäc thieän cuõng theá, duø laø vieäc thieän nhoû nhöng goác cuûa noù töø “ñaïi hueä bình ñaúng”, cho neân vieäc thieän aáy cuõng ñeàu ñöa ñeán Phaät quaû. Ñoù laø lyù nghóa trong Kinh Phaùp Hoa, vì theá neân goïi laø Dieäu Phaùp.

Ñaïi hueä bình ñaúng chuùng sanh ñeàu coù, noù nhieäm maàu neân goïi laø Dieäu Phaùp: “Ngaõ phaùp dieäu nan tö”. Thaät töôùng cuûa vaïn phaùp bình ñaúng nhieäm maàu neân goïi Dieäu Phaùp: “Thaäm thaâm vi dieäu phaùp”.

Dieäu phaùp ñoù neáu chuùng sanh bieát duøng, bieát khai trieån thì ñem “ñaïi hueä bình ñaúng” NGOÄ NHAÄP “thaät töôùng bình ñaúng”, töùc laø thaønh Phaät. Cho neân caùch thöùc öùng duïng ñoù goïi laø Dieäu phaùp.

(3) Khai Quyền Hiển Thật  Hội Tam Quy Nhất

Trong Hoäi Phaùp Hoa, Phaät “khai quyeàn hieån thaät, hoäi tam quy nhaát” maø ñöa nhöõng phaùp moân töø tröôùc (tröôùc hoäi Phaùp Hoa) ñoàng veà Nhaát Thöøa, vì tröôùc ñoù Ngaøi phaân ra phaùp moân cuûa Thanh Vaên, Duyeân Giaùc, Boà Taùt ñeán Hoäi Phaùp Hoa, Phaät noùi ñoù chæ laø “phöông tieän”; “Thaäp phöông Phaät ñoä trung, duy höõu Nhaát Thöøa phaùp, voâ Nhò dieäc voâ Tam, tröø Phaät phöông tieän thuyeát”. Ñaõ laø “duy nhaát Phaät thöøa” thì taát caû chuùng sanh cuøng nöông treân “Thöøa” ñoù laø ñeán quaû Phaät.

Bôûi chö Phaät ra ñôøi chæ vì moät “ñaïi söï nhaân duyeân” duy nhaát aáy laø KHAI THÒ cho chuùng sanh NGOÄ NHAÄP Phaät Tri Kieán. Heã ngoä ñöôïc Phaät Tri Kieán thì leân Phaät ñòa cho neân goïi laø Nhaát Thöøa. Vaø chö Phaät chæ noùi ñeán Nhaát Thöøa ñoù, maëc duø coù khi Ngaøi noùi ba Thöøa thì ñoù cuõng chæ phöông tieän ñöa ñeán Nhaát Thöøa.

Lyù nghóa ñoù trong Kinh Phaùp Hoa môùi khai trieån roõ raøng cho neân goïi Phaùp Hoa laø Dieäu Phaùp. Ñaõ laø Dieäu Phaùp thì khoâng nhöõng toaøn Kinh laø Dieäu Phaùp maø moät caâu moät chöõ cuõng laø Dieäu Phaùp, bôûi taát caû chöõ trong Kinh Phaùp Hoa ñeàu coù taùnh caùch nhieäm maàu ñeå boài boå, xaây döïng leân ñaïo lyù

“Taát caû chuùng sanh ñeàu thaønh Phaät” vaø taát caû söï tu haønh veà vieäc thieän cuûa chuùng sanh ñeàu ñöa ñeán Phaät quaû neân goïi laø Dieäu Phaùp.

Trong Kinh Phaùp Hoa phaàn nhieàu laø noùi nhöõng ñieàu nhö theá neân goïi laø Dieäu Phaùp hay Phaùp maàu. Phaùp maàu naøy khoâng theå dieãn taû ñaày ñuû ñöôïc, chæ coù theå laáy Hoa Sen laøm bieåu töôïng ñeå dieãn taû Phaùp maàu aáy.

C) LIÊN HOA

Lieân Hoa (Pundarika) nghóa laø Hoa Sen. ÔÛ AÁn Ñoä, Hoa Sen ñöôïc xem laø ñeïp nhaát treân ñôøi vì sen moïc reã trong buøn nhöng laïi nôû thaønh hoa tinh khieát, khoâng bò nhieãm buøn. Cho neân Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa laáy Hoa Sen laøm bieåu töôïng vì Hoa Sen coù nhieàu ñaëc ñieåm: Hoa Sen ôû trong buøn, sanh töø trong buøn, lôùn leân trong buøn, nôû ra trong buøn, leân khoûi buøn toaû höông thôm khaép nôi, nhöng khoâng dính muøi buøn.

Dieäu Phaùp ôû trong Luaân hoài Sanh töû bieán chuyeån maø khoâng bò luaân hoài sanh töû bieán chuyeån, ôû trong vaïn phaùp sanh dieät maø khoâng bò sanh dieät. Ñaïi hueä bình ñaúng, khoâng bò luaân hoài, khoâng bò nhieãm oâ.

Hoa Sen laïi coù nghóa nöõa laø “Nhaân Quaû bình ñaúng”, trong Hoa ñaõ coù Quaû, khi chöa nôû voán ñaõ coù quaû roài, goïi laø “hoa quaû ñoàng thôøi”. Khi hoa nôû thì quaû cuõng hieån baøy. Nhö vaäy, ñaïi hueä bình ñaúng, thaät töôùng bình ñaúng töø trong Nhôn ñaõ coù Quaû, töø trong Quaû ñaõ coù Nhôn, nhôn quaû ñoàng thôøi, chæ vì chuùng sanh khoâng nhaän thöùc ñöôïc maø thoâi.

Ñöùc Phaät sanh ra giöõa ñôøi maø khoâng nhieãm muøi ñôøi, sanh ra giöõa ñôøi maø thoaùt leân taát caû nhöõng gì oâ nhieãm cuûa ñôøi. Ngaøi thoaùt leân vaø ñem laïi söï an laïc vaø ñoä thoaùt cho chuùng sanh. Ngaøi laø Hoa Sen khoâng nhieãm muøi buøn maø coøn toaû höông cho ñôøi. Ñoù laø Hoa Sen trong buøn.

Ngoaøi ra cuõng coù Hoa Sen trong löûa, nhö Tuïeâ Trung Thöôïng Só vieát trong “Baøi ca Taâm Phaät”:

“Ñi cuõng thieàn, ngoài cuõng thieàn.

Trong loø löûa röïc nôû caønh sen”.

Caâu thô treân phaûi hieåu theo nghóa Thieàn, theo ngoân ngöõ Thieàn. “Ñi cuõng thieàn” nghóa laø duø ñi maø taâm vaãn an bình, töï taïi, khoâng vöôùng maéc ñaâu caû, khoâng bò trieàn phöôïc moät caùi gì caû, luoân luoân tænh giaùc, nhö theá goïi laø “Ñi cuõng thieàn”. “Ngoài cuõng thieàn” laø ngoài maø taâm bình an, töï taïi, tænh giaùc, khoâng vöôùng maéc ñieàu gì, nhö theá goïi laø “Ngoài cuõng thieàn”.

Khi moät con ngöôøi maø ñi cuõng Thieàn, ngoài cuõng Thieàn nhö theá chính laø “trong loø löûa röïc nôû moät caønh sen”. Trong loø löûa röïc, ñaây aùm chæ cho cuoäc ñôøi. Cuoäc ñôøi thì ma chieát, traùi ngang, ñau khoå, xaáu xa, heïp hoøi, nhoû moïn, baån thæu, nghòch ngôïm, phi nghóa… Nhöõng ñieàu vöøa neâu ñoù buøng chaùy noùng böùc nhö moät loø löûa. Nhöng, giöõa loø löûa aáy, neáu ngöôøi naøo bieát ñieàu phuïc, ÑI, ÑÖÙNG, NAÈM, NGOÀI ñeàu “chaùnh nieäm tænh giaùc” thì ngöôøi aáy laø caønh sen nôû trong loø löûa. Thaønh thöû Hoa Sen khoâng chæ nôû ôû trong buøn maø coøn ôû trong löõa nöõa. Ñôøi ñoû röïc nhöng sen vaãn nôû, buøn tanh hoâi nhöng sen vaãn ngaùt muøi höông, ñoù chính laø aån duï cho Thieàn giöõa cuoäc ñôøi, nhö laø moät loaïi sen ñaëc bieät höôùng chuùng sanh ñeán söï giaûi thoaùt, nhö Ngaøi Tueä Trung vöøa dieãn taû.

Toùm laïi, theo tinh thaàn trong Kinh Phaùp Hoa thì duø NHAÂN, duø QUAÛ, duø LYÙ, duø TRÍ ñeàu goïi laø Dieäu Phaùp, bôûi LYÙ ôû ñaây laø thaät töôùng bình ñaúng, TRÍ laø ñaïi hueä bình ñaúng, NHAÂN laø nhaân ñöa ñeán Phaät quaû, QUAÛ laø Nhaát thöøa Phaät quaû.

Kinh naøy ñöôïc Duï cho Hoa Sen neân goïi chung laø Dieäu Phaùp Lieân Hoa. Vì söï ñaëc bieät ñoù neân goïi laø Dieäu Phaùp, chöù khoâng thì taát caû Phaät Phaùp ñeàu laø Dieäu Phaùp, sao laïi chæ coù Phaùp Hoa môùi laø Dieäu Phaùp!

Laïi nöõa, trong ñau khoå cuûa “tam aùc ñaïo”. Nhaân cuõng khoå, Quaû cuõng khoå neân ba aùc ñaïo chaúng coù chi laø Dieäu phaùp. Nhö vaäy, Nhaân vaø Quaû cuûa haøng Nhôn Thieân Thöøa so vôùi “tam aùc ñaïo thì Nhôn Thieân Thöøa” laø Dieäu Phaùp, bôûi quaû cuûa haøng Nhôn Thieân vui hôn, nhöng tieán leân moät böïc nöõa, Nhôn Thieân Thöøa cuõng coøn Luaân Hoài Sanh töû, phaûi ñeán haøng Thanh Vaên Nhò Thöøa thoaùt ly sanh töû môùi goïi laø Dieäu Phaùp, nhöng Thanh Vaên Nhò Thöøa chæ döùt tröø ñöôïc “phaàn ñoaïn sanh töû” chöa chöùng ñöôïc Tam ñöùc (Phaùp Thaân, Baùt Nhaõ, Giaûi Thoaùt), cho neân Thanh Vaên cuõng chöa thaät Dieäu, Nhaát Thöøa Phaät Quaû môùi laø thaät Dieäu. Vaø chính Kinh Phaùp Hoa nhaèm ñöa veà cöùu caùnh Nhaát Thöøa Phaät Quaû, neân Kinh Phaùp Hoa ñöôïc goïi Dieäu Phaùp Lieân Hoa.

+ Toùm laïi: Dieäu Phaùp Lieân Hoa laø giaùo lyù toái thöôïng daïy cho chuùng ta coù theå soáng moät cuoäc soáng ñuùng ñaén khoâng bò ñieân ñaûo vì aûo töôûng trong khi soáng trong theá giôùi caáu ueá naøy.

* HÌNH TÖÔÏNG HOA SEN TRONG KINH PHAÙP HOA

Phaùp Hoa laø noùi taét cuûa Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa.

Baûn goác cuûa Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa ñöôïc vieát baèng Phaïn vaên laø Saddharma Pundarika Sutra. Ngaøi La Thaäp (Kumaørajiva) dòch laø Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa. Dieäu phaùp laø PHAÙP, Lieân Hoa laø VÍ DUÏ. Keát hôïp PHAÙP vaø DUÏ thaønh Dieäu Phaùp Lieân Hoa, vì theá khi noùi Kinh Phaùp Hoa thì cuõng phaûi hieåu laø Dieäu Phaùp Lieân Hoa.

Kinh Phaùp Hoa laáy Hoa Sen laøm bieåu töôïng. Vì sao vaäy? Vì Hoa Sen khoâng nhöõng thöôøng ñöôïc nhaéc ñeán trong kinh ñieån maø theá gian cuõng raát ñöôïc öu thích nhö Ca dao ñaõ nhaéc:

“Trong ñaàm gì ñeïp baèng sen.

Laù xanh boâng traéng laïi chen nhò vaøng.

Nhò vaøng boâng traéng laù xanh,

Gaàn buøn maø chaúng hoâi tanh muøi buøn”.

Hoa Sen laø moät loaøi Hoa raát ñaëc bieät, baûn chaát thanh cao cuûa noù hôn haún caùc loaøi hoa khaùc. Cuoäc ñôøi cuûa Ñöùc Phaät töø khi Ngaøi ñaûn sanh cho ñeán khi nhaäp dieät, luoân luoân gaén lieàn vôùi Hoa Sen. Vì vaäy, Hoa Sen laø bieåu töôïng cho söï giaûi thoaùt trong Phaät Giaùo (Chín phaåm sen vaøng leân giaûi thoaùt). Khi Ñöùc Phaät giaùng sanh, Ngaøi ñi treân Hoa Sen baûy böôùc. Khi Ñöùc Phaät truyeàn phaùp cho Toân Giaû Ca Dieáp, Ngaøi cuõng caàm Hoa Sen. Vì vaäy Ñöùc Phaät luoân luoân ñöôïc toân trí ngoài treân Hoa Sen.

Coù laàn ngoaïi ñaïo Dona hoûi: Vaäy Ngaøi phaûi ñöôïc hieåu nhö theá naøo? Ngaøi ñieàm tænh traû lôøi: Cuõng gioáng nhö Hoa Sen, Ta sanh ra trong ñôøi, lôùn leân trong ñôøi maø khoâng bò ñôøi laøm oâ nhieãm. Nhö vaäy Ta laø Phaät, Nhö Lai.

Hoa Sen aáy cao quyù voâ cuøng. Noù töø döôùi buøn moïc leân, nhöng khoâng dính muøi buøn. Hoa Sen coù hoa moïc tröôùc hoa moïc sau, nhöng khi coù cô hoäi moïc leân, gaëp aùnh saùng maët trôøi, taát caû ñeàu nôû ra, toaû muøi thôm ngaùt nhö nhau. Caùc loaøi hoa khaùc khi moïc leân, moät thôøi gian hoa ruïng môùi coù quaû; coøn Hoa Sen vöøa buùp ñaõ coù quaû, quaû boïc trong göông sen.

Hoa Sen to chöøng naøo thì quaû vaø göông to chöøng aáy. Hoa quaû ñoàng thôøi. Hoa sen coù caùi ñaëc bieät laø böôùm khoâng ñaäu, saâu khoâng aên, ngöôøi ta khoâng laáy ñeå trang söùc treân ñaàu.

Khi Ñöùc Phaät môùi vöøa Thaønh Ñaïo döôùi coäi Boà Ñeà, Ngaøi lieàn suy nghó: “Giaùo lyù maø Ta chöùng ngoä quaù sieâu vieät, sieâu  lyù luaän, sieâu ngoân ngöõ, thaäm thaâm vi dieäu. Coøn chuùng sanh ôû giöõa ñôøi naøy thöôøng ham thích aùi duïc, khoaùi aùi duïc thì laøm sao hieåu cho thaáu. “Cho neân Ngaøi chaàn chöø, ngaàn ngaïi chöa muoán thuyeát phaùp. Haøng chö Thieân bieát roõ taâm yù cuûa Phaät khoâng muoán thuyeát phaùp, cho neân môùi ñeán thænh caàu Ngaøi thuyeát phaùp. Ñöùc Phaät nhìn giöõa hoà sen, thaáy caùc Hoa Sen, coù thöù ñaõ ngoi leân khoûi buøn maø chöa khoûi nöôùc, coù thöù moïc leân giöõa nöôùc maø chöa leân khoûi maët nöôùc, coù thöù moïc leân khoûi maët nöôùc maø chöa nôû, coù thöù saép söûa nôû ñang ñôïi aùnh saùng maët trôøi môùi toaû boâng ra.

Ñöùc Phaät nghó raèng: “Taát caû chuùng sanh ôû theá giôùi naøy cuõng ñeàu nhö theá. Coù haïng caên cô thaáp, coù haïng caên cô vöøa, coù haïng caên cô cao, nhöng neáu caùc haïng caên cô ñoù ñöôïc gaëp aùnh saùng, ñöôïc gaëp giaùo lyù cuûa Ñöùc Phaät cuõng seõ ñöôïc GIAÛI THOAÙT vaø GIAÙC NGOÄ”. Do ñoù neân Ngaøi quyeát ñònh Chuyeån Phaùp Luaân, thuyeát phaùp ñoä sanh.

Laïi nöõa, Hoa Sen coøn coù moät taùnh caùch raát ñaëc bieät nöõa, vì taùnh caùch ñaëc bieät ñoù maø Phaät ñaõ laáy noù ñeå ví duï cho Dieäu phaùp cuûa Ngaøi.

Vaäy Dieäu phaùp ñoù laø gì?

Ñoù laø caùi Phaät Taùnh, Tri Kieán Phaät.

Thaáy bieát nhö theá naøo goïi laø thaáy bieát Phaät?

Thaáy bieát nhö theá naøo laø thaáy bieát chuùng sanh?

Phaûi maø thaáy traùi, laø thaáy bieát chuùng sanh. Thaáy ñuùng söï thaät laø thaáy bieát Phaät. Giaû maø thaáy thaät laø thaáy bieát cuûa chuùng sanh. Thaáy ñuùng söï thaät laø thaáy bieát Phaät.

Voâ thöôøng maø thaáy laø thöôøng, voâ ngaõ maø thaáy laø ngaõ, laø thaáy bieát chuùng sanh. Traùi laïi voâ thöôøng thaáy laø voâ thöôøng, voâ ngaõ thaáy laø voâ ngaõ, laø thaáy bieát Phaät…

Thaønh thöû thaáy bieát Phaät laø caùi thaáy bieát ñuùng chaân lyù, ñuùng taùnh töôùng cuûa söï vaät. Ñoù laø caùi thaáy bieát thoaùt ra ngoaøi coù, khoâng, thöôøng, ñoaïn, nhò bieân theo thieân kieán cuûa chuùng sanh. Thaáy bieát Phaät ñoù noù bao haøm caû taùnh töø bi, hyû xaû, trí tueä, giaûi thoaùt, neân caùi thaáy bieát ñoù cao quyù voâ cuøng, ví nhö Hoa Sen ôû trong buøn maø khoâng hoâi tanh muøi buøn.

Hoa Sen moïc ôû trong buøn laø buøn gì?

Phaät giaùo ví duï buøn ñoù laø phieàn naõo cuûa chuùng sanh. Phieàn naõo ñoù noù laøm cho caùi THAÁY BIEÁT Phaät bò khuaát laáp, khoâng hieän vaø khoâng moïc leân ñöôïc, cuõng nhö buøn khuaát laáp Hoa Sen. Nhöng khi thöù buøn ñoù ñöôïc vaïch ra, hoa taát seõ moïc leân. Hoa moïc leân töø trong buøn cuõng nhö caùi thaáy bieát Phaät moïc leân töø trong taâm phieàn naõo cuûa chuùng sanh.

Vì theá Thieàn Sö Chaân Nguyeân cuûa Vieät Nam chuùng ta ñaõ dieãn taû:

“Traàn traàn saùt saùt Nhö Lai.

Chuùng sanh moãi ngöôøi moãi coù hoa sen.

Hoa laø Baûn taùnh traïm vieân,

Bao haøm trôøi ñaát döôùi treân cuøng baèng.

Haäu hoïc coù bieát hay chaêng?

Taâm hoa öùng mieäng, noùi naêng moïi lôøi.

-  TRAÀN TRAÀN SAÙT SAÙT NHÖ LAI:

Traàn traàn saùt saùt… nghóa laø coõi Phaät nhieàu voâ cuøng, voâ taän nhö buïi traàn khoâng ai maø ñeám heát. Theá giôùi cuûa chuùng sanh, theá giôùi cuûa Phaät cuõng nhieàu nhö theá, haèng haø sa soá theá giôùi. Neáu chuùng ta thay theá chöõ traàn traàn saùt saùt baèng haèng haø sa soá theá giôùi thì theá giôùi naøo heå coù chuùng sanh töùc nhieân theá giôùi ñoù coù Phaät. Cho neân traàn traàn saùt saùt theá giôùi ñeàu coù traàn traàn saùt saùt Phaät, traàn traàn saùt saùt chuùng sanh.

-  CHUÙNG SANH MOÃI NGÖÔØI MOÃI COÙ HOA SEN:

Moãi ngöôøi chuùng ta goïi laø chuùng sanh daàu coù trí, khoâng trí, giaøu sang, ngheøo khoå, thoâng minh, ngu ñaàn, chí ñeán haïng hung döõ cuõng ñeàu coù Hoa Sen. Hoï hung döõ ngaøy nay nhöng ngaøy mai heát hung döõ, chaúng leõ hoï cöù hung döõ ñôøi ñôøi kieáp kieáp maø khoâng luùc naøo coù moät chuùt töø taâm hay sao? Daàu hoï u toái tôùi möùc naøo thì trong hoï cuõng coù moät chuùt saùng suoát. Xeùt cho cuøng, nhöõng haïng ngöôøi nhö vaäy hoï cuõng coù tình thöông chöù khoâng phaûi hung döõ hoaøn toaøn.

Theá thì chính nôi ngöôøi aáy, cuõng coù moät ñoùm löûa saùng hay coù moät chuùt Hoa Sen töùc laø moãi ngöôøi coù moät Hoa Sen nhö Ngoä AÁn Thieàn Sö ngöôøi Vieät Nam ñaõ noùi:

“Dieäu taùnh roãng khoâng chaúng theå baâu (vin),

Roãng khoâng taâm ngoä, khoù gì ñaâu?

Treân non ngoïc ñoát maøu thöôøng ñeïp,

Sen nôû trong loø öôùt chöa khoâ.

(Leâ Maïnh Thaùt dòch)

- HOA LAØ BAÛN TAÙNH TRAÏM VIEÂN:

Traïm laø ñöùng laëng. Vieân laø troøn ñaày, vieân maõn.

Hoa Sen nôi chuùng sanh thì duø coù laën loäi (luaân hoài khi laøm trôøi, khi laøm ngöôøi, khi suùc sanh, khi ngaï quæ…), noùi chung laø luaân hoài trong saùu neûo.

Neáu laøm ngöôøi cuõng ñuû moïi haïng. Khi thì laøm ngöôøi thoâng minh, ngöôøi ngu doát, ngöôøi laønh ngöôøi aùc… daàu laøm ngöôøi gì thì laøm nhöng caùi Hoa Sen, taùnh Tri Kieán Phaät vaãn khoâng bao giôø thay ñoåi. Noù luoân luoân vaéng laëng, troøn ñaày, khoâng meùo moù, khoâng bieán maát, khoâng theâm bôùt.

Thaønh thöû Tri Kieán Phaät ôû ñaây noùi baèng aån duï Hoa Sen, thì nôi chuùng sanh hay nôi Phaät cuõng y nhö nhau, khoâng khaùc gì caû. Nhìn beà ngoaøi, hình töôùng dieän maïo moãi ngöôøi moãi khaùc, nhöng Phaät taùnh trong hoï laø Hoa Sen khoâng khaùc, noù chæ khaùc nhau ôû choã bieåu hieän maø thoâi.

- BAO HAØM TRÔØI ÑAÁT DÖÔÙI TREÂN CUÕNG BAÈNG:

Hoa Sen ñoù vieân tòch bình ñaúng nhö nhau, khoâng hôn khoâng thua, khoâng cao, khoâng thaáp, taát caû ñeàu bình ñaúng. Chæ khi naøo Hoa Sen ñoù bò vuøi laáp, bôûi lôùp buøn phieàn naõo, thì khi ñoù con ngöôøi trôû neân beù nhoû. Khi naøo caùi ta (Ngaõ) phieàn naõo trong moãi chuùng sanh nhoû ñi thì khi aáy Hoa Sen Phaät taùnh môùi nôû ra to lôùn ñöôïc.

Ñöùc Phaät laø Hoa Sen ñaõ nôû troïn veïn, cho neân Ñöùc Phaät lôùn laém. Hình aûnh cuûa Ñöùc Phaät gioáng nhö Hoa Sen to lôùn nhö vaäy vaø maëc duø Ngaøi dieät ñoä ñaõ hôn 2.500 naêm roài maø chuùng sanh vaãn nieäm töôûng ñeán Ngaøi, vaãn thaáy Ngaøi haøng ngaøy, khaép nôi.

Phaät laø bao haøm trôøi ñaát döôùi treân cuøng baèng. Neân Ngaøi tuyeân boá “Thieân thöôïng thieân haï duy ngaõ ñoäc toân” (Treân trôøi döôùi ñaát duy chæ coù Ta laø toân quí). Ngaøi laø chu bieán phaùp giôùi (bieán khaép möôøi phöông)

- HAÄU HOÏC COÙ BIEÁT CHAÊNG?

Ngaøi Chaân Nguyeân noùi haäu hoïc (töùc chæ vaøo chuùng ta ñaây) coù bieát hay khoâng? Laø moät lôøi nhaéc nhôû ñeå chuùng ta caûnh tænh, döùt boû meâ tình töï tìm thaáy laïi Hoa Sen trong chính mình ñeå ñeán bôø giaùc.

- TAÂM HOA ÖÙNG MIEÄNG, NOÙI NAÊNG MOÏI LÔØI:

Laø yù nghó cuûa chuùng ta (Taâm hoa) öùng ra nôi mieäng mình ñeå noùi. Noùi cho ñuùng vôùi caùi Taâm hoa töùc caùi Hoa Sen trong taâm mình öùng ra maø noùi.

Khi öùng thì öùng ra hoa thôm chöù ñöøng öùng ra hoa thoái, noùi ra ai cuõng gheùt, khoâng öa nghe. Taâm hoa thì lôøi phaûi thôm, nheï nhaøng phaûng phaát hôi thôm y nhö Hoa Sen. Giaùo phaùp cuûa Phaät cuõng coù caùi ñaëc saéc, vi dieäu nhö Taâm hoa – Hoa Sen trong taâm.

Phaät taùnh laø Taâm hoa, Taâm hoa laø Tri Kieán Phaät, ñoù chính laø Dieäu Phaùp. Dieäu Phaùp ôû trong buøn maø khoâng dính muøi buøn neân goïi laø Dieäu Phaùp töùc laø phaùp maàu. Ai ñöôïc caùi Phaùp maàu xuaát hieän thì an laønh, neân goïi laø Dieäu Phaùp .

Taát caû giaùo lyù Phaät töø ñaàu ñeán cuoái ñeàu laáy Hoa Sen laøm bieåu töôïng, cho neân ñaïo Phaät cuõng goïi laø ñaïo Hoa Sen:

- Khi Ñöùc Phaät giaùng sanh cuõng böôùc ñi treân hoa sen.

- Khi Ñöùc Phaät saép thuyeát phaùp cuõng nhìn thaáy hoa sen.

- Khi Ñöùc Phaät truyeàn phaùp cho Ngaøi Ma Ha Ca Dieáp

ôû treân hoäi Linh Sôn cuõng baèng caùi hoa sen.

Trong lòch söû Phaät coù noùi “Taâm truyeàn Taâm”. Khi Ngaøi truyeàn “chaùnh phaùp nhaõn taïng” cho Toân Giaû Ma Ha Ca Dieáp ôû hoäi Linh Sôn, hoâm ñoù, Ñöùc Thích Ca khoâng thuyeát gì heát. Chuùng hoäi taäp hôïp roài, Ngaøi nhìn Hoäi chuùng moät löôït roài töø töø caàm moät caùi Hoa Sen ñöa leân tröôùc maët moïi ngöôøi. Caû chuùng hoäi khi ñoù ñeàu im laëng khoâng ai hieåu gì caû, duy chæ coù Toân Giaû Ma Ha Ca Dieáp chuùm chím cöôøi (nieâm hoa vi tieáu). Phaät bieát Ca Dieáp ñaõ ngoä ñöôïc caùi Hoa Sen maø Phaät ñöa leân. Ñoù chính laø Taâm aán (laáy taâm aán taâm).

Toân Giaû Ma Ha Ca Dieáp maëc daàu khoâng nghe Phaät noùi gì heát nhöng maø ñöôïc caùi Taâm cuûa Phaät cho neân mæm cöôøi. Ñöùc Phaät cuõng thaáy caùi choã Ca Dieáp ñaõ ngoä ñöôïc cho neân môùi noùi raèng: “Ngoâ höõu Chaùnh phaùp nhaõn taïng, Nieát baøn Dieäu taâm, thaät töôùng voâ töôùng, vi dieäu phaùp moân, Kim phoù nhöõ Ma Ha Ca Dieáp” (Ta coù kho taøng maét Taïng, con maét Chaùnh phaùp laø Nieát baøn Dieäu taâm, thaät töôùng voâ töôùng. Nay phoù chuùc cho Ma Ha Ca Dieáp).

Töø ñoù Ma Ha Ca Dieáp laõnh caùi giaùo chæ cuûa Phaät ñeå sau naøy khi Ñöùc Phaät vöøa nhaäp Nieát Baøn thì Ngaøi coù Keát Taäp Kinh ñieån laàn ñaàu tieân ñeå truyeàn baù cho ñeán ngaøy nay.

Kinh Hoa Nghieâm noùi veà Hoa Taïng theá giôùi nhö sau: “Coù nhöõng bieån höông thuyû nhieàu nhö buïi traàn cuûa möôøi baát Khaû thuyeát coõi Phaät. Töø bieån aáy noåi leân Hoa Sen lôùn teân Nhaát Thieát Ma Ni Vöông Trang Nghieâm… Ñaây laø theá giôùi Hoa Sen”.

Nhöõng ai ñaõ töøng ñoïc truyeän Taây Du Kyù thì chaéc bieát raèng: Ñöôøng Tam Taïng ñi thænh Kinh ôû Taây Truùc. Traûi qua bao nhieâu söï khoù khaên, gian nan nguy hieåm, maø sau naøy ngöôøi ta tieåu thuyeát hoaù thaønh ñoäng ma, ñoäng quyû treân böôùc ñöôøng ñi caàu Phaùp cuûa Ngaøi.

Khi trieàu nhaø Ñöôøng beân Trung Hoa môùi thoáng nhaát ñaát nöôùc, caám ngaët söï ra vaøo Trung Hoa. Ngaøi Huyeàn Trang cuøng vôùi vaøi vò Hoaø Thöôïng nöõa daâng bieåu leân nhaø vua xin pheùp qua AÁn Ñoä du hoïc.

Ñôïi maõi khoâng ñöôïc pheùp, caùc vò Hoaø Thöôïng cuøng daâng bieåu vôùi Ngaøi ngaõ loøng boû ñi. Ngaøi kieân nhaãn ñeâm ngaøy caàu nguyeän caùc vò Boà Taùt gia hoä.

Moät ñeâm naêm 629, Ngaøi naèm moäng thaáy moät ngoïn Linh Sôn ôû giöõa bieån, beøn nhaûy xuoáng nöôùc ñeå loäi qua, thì vöøa luùc ñoù, moät boâng Sen xuaát hieän, ñöa tôùi chaân nuùi. Thích quaù, tænh daäy.

Töø ñoù Ngaøi caøng quyeát tin raèng theá naøo cuõng thaønh coâng, vaø chính nhôø ñoù maø Ngaøi ñaõ thaéng moïi gian nan sau naøy.

Möôøi saùu naêm ñi thænh Kinh, möôøi chín naêm aâm thaàm chuyeân dòch Kinh, khi tuoåi saép maõn Ngaøi gaùt buùt, daën doø ñeä töû: “Ñôøi Thaày saép heát, Thaày naèm xuoáng thì ñöøng baày veõ gì caû! Quaán Thaày trong moät chieác chieáu roài choân trong moät thung luõng, choã naøo vaéng veû, tòch mòch!” Tröôùc khi tòch, Ngaøi nhö böøng tænh, noùi: “Ta thaáy moät boâng Sen ôû tröôùc maét, töôi ñeïp laï luøng!”

Ba möôi laêm naêm tröôùc Ngaøi thaáy moät Hoa Sen, ñöa Ngaøi qua bieån caû ñeán ngoïn nuùi Phaät, boâng Sen laàn naøy laïi ñöa Ngaøi ñeán coõi Phaät. Ñoù cuõng laø Hoa Sen.

Ngaøy nay chuùng ta nieäm Phaät caàu vaõng sanh cuõng laø Hoa Sen (chín phaåm sen vaøng). Thaønh thöû Hoa Sen beân trong noù öùng vôùi beân ngoaøi. Beân ngoaøi phuø hôïp vôùi beân trong. Neáu Taâm cuûa chuùng ta thanh tònh ñeán chöøng naøo thì Hoa Sen cuûa chuùng ta khi caàu nguyeän vaõnh sanh cuõng lôùn chöøng ñoù (thöôïng phaåm thöôïng sanh). Ngöôïc laïi, neáu Hoa Sen cuûa chuùng ta nhoû beù chæ lu luù döôùi nöôùc thì duø coù ngoài leân Hoa Sen ñeå vaõng sanh Tònh Ñoä cuõng chæ ngoài ñöôïc Hoa Sen haï phaåm maø thoâi, chöù khoâng laøm sao leân ñöôïc Hoa Sen trung phaåm vaø thöôïng phaåm. Theá cho bieát Hoa Sen trong Taâm nhö theá naøo thì öùng hieän ra Hoa Sen beân ngoaøi nhö theá ñoù. Ñôøi naøy noù hieän ra nhö theá naøo, thì ngaøy mai ôû coõi Tònh Ñoä cuõng hieän nhö theá aáy.

Vaäy tuïng trì, sao cheùp, dieãn noùi… Phaùp Hoa cuõng chæ ñeå laøm sao cho caùi Hoa Sen ôû trong chính töï Taâm chuùng ta ngaøy caøng moïc leân töôi toát, thoaùt khoûi buøn, xuaát hieän phoâ baøy toaû höông ngaùt thôm cho ñôøi.

Nhö naøng Tieåu Thaùnh töøng nguyeän tröôùc Phaät ñaøi:

“Kheå thuû töø bi ñaïo só tieàn,

Maïc sanh Taây Thoå maïc sanh thieân,

Nguyeän vi nhaát trích döông chi thuyû,

Saùi taùc nhaân gian tònh ñeá lieân.”

+ Nghóa laø:

“Tröôùc ñaáng töø bi nguyeän maáy lôøi,

Chaúng sanh ñaát Phaät chaúng leân trôøi,

Xin laøm gioït nöôùc caønh döông nhoû,

Saùi röïc ñaøi sen saïch buïi ñôøi.”

E. KINH

Kinh chöõ Phaïn laø Sutra. Trung Hoa dòch laø Tu Ña La. Nguyeân nghóa laø moät sôïi daây hay sôïi chæ doïc trong khung deät. Ngöôøi AÁn coå coù thoùi quen trang ñieåm toùc mình baèng nhöõng boâng hoa ñeïp xaâu baèng moät sôïi daây. Ñaây cuõng laø giaùo lyù Thaùnh dieäu cuûa Ñöùc Phaät ñöôïc goùp nhaët laïi thaønh nhöõng taùc phaåm goïi laø KINH.

Nhö vaäy khi aùp duïng lôøi daïy trong Kinh thì phaûi KHEÁ LYÙ vaø KHEÁ CÔ hay coøn goïi laø KHEÁ KINH. Kheá Kinh laø nhöõng lôøi Ñöùc Phaät noùi ra phaûi phuø hôïp vôùi hai maët. Moät maët kheá hôïp vôùi CHAÂN LYÙ vaø maët thöù hai laø kheá hôïp CAÊN CÔ cuûa chuùng sanh.

Lôøi Phaät noùi ra ñuùng vôùi chaân lyù vì Ngaøi ñaõ ngoä chaân lyù ñoù, chöù khoâng phaûi laø ñoaùn moø nhö chuùng ta öùc ñoaùn. Vì öùc ñoaùn thì coù theå noùi traät, noùi sai. Ví duï thaáy sôïi daây noùi laø con raén, ban ñeâm thaáy buïi caây cho laø ma quæ, nhö vaäy laø sai.

Caùi THAÁY cuûa Phaät laø thaáy nhö THAÄT (giaùc ngoä). Ngaøi thaáy con ma thì noùi laø con ma, daây laø daây, raén laø raén. Vì Ngaøi ñaõ giaùc ngoä ñöôïc caùi TAÙNH TÖÔÙNG cuûa taát caû söï vaät, neân lôøi daïy cuûa Ngaøi luoân luoân ñuùng vôùi chaân lyù. Ñoù laø KHEÁ LYÙ. Nhöng daàu cho coù kheá lyù, nhöng khi ñem ra daïy cho chuùng sanh, Ngaøi cuõng luoân luoân nghó tôùi caên cô cuûa chuùng sanh maø daïy cho phuø hôïp ñeå ñem laïi lôïi ích cho hoï thì goïi laø KHEÁ CÔ. Neáu kheá lyù maø khoâng kheá cô thì khoâng phaûi Kinh Phaät.

Coù moät laàn Ñöùc Phaät tieáp hai ngöôøi cö só, moät ngöôøi laøm ngheà thôï giaët, moät ngöôøi thôï reøn. Sau khi hoï chaøo hoûi Ñöùc Phaät xong, Ngaøi hoûi veà söï tu haønh taïi nhaø cuûa hoï. Caû hai traû lôøi ñeàu coù tu vaø coù haønh, nhöng tu maõi haønh maõi maø khoâng coù keát quaû gì caû.

- Phaät hoûi: Vaäy hai oâng tu vaø haønh nhöõng phaùp moân gì

vaø do ai daïy?

- Hoï thöa: Baïch Phaät, coù moät vò Tyø Kheo daïy chuùng con tu.

- Phaät hoûi oâng thôï reøn raèng: Vaäy thaày Tyø Kheo daïy oâng

tu phaùp moân gì?

- Daï, baïch Phaät, thaày Tyø Kheo aáy daïy con tu phaùp Quaùn baát tònh – (Quaùn baát tònh nghóa laø quaùn caùi thaân theå con ngöôøi toaøn laø xaùc thaân oâ ueá, khoâng thanh tònh gì caû.) -

- Theá coøn baùc thôï giaët, thaày Tyø Kheo daïy tu phaùp gì?

- Daï, baïch Phaät, thaày daïy con tu phaùp Quaùn soå töùc. –(Quaùn soå töùc laø quaùn nieäm hôi thôû voâ hôi thôû ra … ñeå taâm mình theo hôi thôû voâ hôi thôû ra … cho chuyeân nhaát, khoâng taùn loaïn.) -

- Phaät hoûi: Vaäy hai oâng tu nhö vaäy coù keát quaû gì khoâng?

- Daï, chuùng cho tu nhö thaày ñaõ daïy nhöng khoâng thaáy keát quaû gì caû.

- Phaät daïy: Thoâi, ñöôïc roài, ñeå Ta thay ñoåi phaùp tu cho caùc oâng moät chuùt thì caùc oâng seõ thaáy coù hieäu quaû ngay. – Theá laø Phaät ñem phaùp Quaùn soå töùc daïy cho oânh thôï reøn. Phaùp quaùn naøy maø daïy cho oâng thôï reøn thì hôïp cô quaù. Vì oâng haèng ngaøy thoåi beä, thoåi oáng beä coù gioù ra vaøo thì hôïp vôùi hôi thôû voâ ra neân chaéc tu coù keát quaû. Coøn oâng thôï giaët thì Ngaøi daïy tu phaùp Quaùn baát tònh, vì haèng ngaøy oâng tieáp xuùc vôùi ñoà baát tònh neân deã sanh taâm nhaøm chaùn.

Moät thôøi gian sau caû hai ngöôøi ñeàu tôùi haàu Phaät vaø baïch raèng: Nhôø Ngaøi daïy cho chuùng con hai phaùp moân ñoù, veà tu maáy tuaàn maø nay tinh thaàn trôû neân khoeû khoaén nheï nhaøng an vui, chuùng con thaáy tu hai phaùp naøy coù keát quaû.

Vì sao? Vì tröôùc ñaây vò Tyø Kheo tuy daïy caùi phaùp tu thì ñuùng, nhöng ñuùng phaùp maø khoâng ñuùng cô neân khoâng ích lôïi. Kheá lyù vaø kheá cô laø nhöõng lôøi daïy cuûa Ñöùc Phaät, neân sau naøy khi Phaät nhaäp Nieát baøn, caùc vò ñeä töû Phaät keát taäp laïi thaønh Kinh, noùi cho ñuû laø KHEÁ KINH.

Nhö vaäy, Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh laø Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa trong giaùo lyù Ñaïi Thöøa cuûa Phaät. Ñaây laø giaùo lyù toái thöôïng daïy con ngöôøi coù theå soáng moät cuoäc soáng ñöùng ñaén khoâng bò ñieân ñaûo vì aûo töôûng trong khi soáng trong theá giôùi caáu ueá naøy. Neáu ai haønh trì Kinh naøy thì seõ ñem laïi lôïi ích cho mình, cho ngöôøi vaø cho xaõ hoäi nhaân quaàn vaäy.

PHÂN TÁCH DANH NGHĨA

A. ĐẠI THỪA

Chöõ Mahaõ cuûa Sanskrit ngöôøi Trung Hoa dòch laø Ñaïi (lôùn).

Ñaïi bao haøm 3 nghóa:

* Nghóa theo söï so saùnh Ñaïi ñoái vôùi Tieåu,

* Xöùng phaùp taùnh phi Ñaïi phi Tieåu,

* Vaø laø söï tuyeät ñoái tuyeät ñaûi neân noùi laø Ñaïi.

Chöõ Thöøa (Yaõna) coù nghóa laø ñöôïc chuyeân chôû baèng… (riding), ñöa ñeán (leading), phaùp Phaät daïy neáu coù ngöôøi theo ñoù tu taäp seõ ñöôïc ñöa qua bieån sanh töû ñeán bôø Nieát baøn (nirvana) neân noùi laø Thöøa .

Caùc Ñöùc Phaät ñeàu bình ñaúng daïy cho chuùng sanh phöông phaùp thaønh Phaät, chæ vì trình ñoä khaû naêng cuûa chuùng sanh cao thaáp khoâng ñoàng, khoâng thoaû maõn ñöôïc yù Phaät, cho neân söï chuyeân chôû coù giôùi haïn, neáu thaáu hieåu ñöôïc thaâm yù cuûa Phaät, coâng duïng chuyeân chôû kia khoâng coù möùc giôùi haïn vôùi baát cöù moät con soá vó ñaïi naøo, neân goïi laø Ñaïi Thöøa (Mahaõyaõna).

Caùc Kinh (Sutra) Luaän (Sastra) giaûi veà nghóa Ñaïi Thöøa thöôøng sai khaùc nhau nhö Luaän Ñaïi Thöøa Khôûi Tín (Mahaõyaõna – sraddhot paõdasastra) cuûa Ngaøi Maõ Minh (Asvaghosha) cho raèng vì Theå, Töôùng, Duïng ñaïi chuyeân chôû chuùng sanh phaøm phu ñeán ñòa vò Nhö Lai laø coå xe lôùn maø haøng Boà Taùt thöôøng ñi.

Theo Thieân Thai Toâng: Theå Ñaïi töùc laø Ñöùc Duïng cuûa Phaùp Thaân (Dharmakaya); Töôùng Ñaïi töùc laø Ñöùc Duïng cuûa Baùt Nhaõ (Prajnaõ); Duïng Ñaïi töùc laø Ñöùc Duïng cuûa Giaûi Thoaùt (Vimutti). Kho taøng 3 ñöùc bao goàm taát caû, khoâng gì loït ra ngoaøi neân goïi laø Ñaïi Thöøa.

Theo 7 nghóa trình baøy veà Ñaïi Thöøa cuûa Du Giaø Sö Ñòa Luaän (Yogaøcaøra bhumisastra) thì laø: (1) Phaùp ñaïi (2) Taâm ñaïi (3) Giaûi ñaïi (4) Tònh taâm ñaïi (5) Chuùng cuï ñaïi (6) Thôøi ñaïi (7) Ñaéc ñaïi.

Coøn Toâng Thieân Thai thôøi duøng 10 phaùp sau ñeå giaûi nghóa cho Thöøa:  (1) Quaùn caûnh (2) Khôûi taâm (3) Thieän xaûo chæ quaùn (4) Phaù phaùp thieân (5) Thöùc thoâng taéc (6) Ñoái trò trôï (7) Tri thöù vò (8) Naêng an nhaãn (9) Tu ñaïo phaåm (10) Voâ phaùp aùi.

Nhö treân laø caùc söï giaûi thích veà nghóa Ñaïi Thöøa cuûa Coå Ñöùc, giôø ñaây toâi laáy thaúng ví duï “Xe traâu traéng lôùn” trong phaåm “Thí Duï” cuûa Kinh Phaùp Hoa ñöa ra ñeå trình baøy baûn chaát cuûa Ñaïi Thöøa.

Kinh naøy duøng Phaùp ñaët Teân neân goïi Ñaïi Thöøa Kinh, neáu theo ví duï ñeå daët Teân cuõng coù theå laø “Ñaïi Baïch Ngöu Xa Kinh”.

(a) ÑAÏI BAÏCH NGÖU (Traâu traéng lôùn, Traâu coå)

Duï cho Caên Baûn Trí töùc laø Trí Baùt Nhaõ Voâ Phaân Bieät. Caùc Ñöùc Phaät duøng ñuû moïi phöông phaùp ñeå giaùo hoaù coù sai khaùc, nhöng Trí Voâ Phaân Bieät Töôùng chöùng chôn lyù cuõng voâ phaân bieät, töùc ñoàng vôùi lyù Chö Phaùp Thaät Töôùng trong Kinh Phaùp Hoa.

Kinh trình baøy nghóa 5 ñieåm ñoäc ñaùo cuûa Traâu traéng lôùn:

1) Maäp maïp, thuaàn saéc traéng saïch seõ.

2) Voùc daùng caân ñoái ñeïp ñeõ.

3) Söùc löïc maïnh meõ, gan daï (can ñaûm).

4) Ñi thong thaû ngay ngaén.

5) Chaïy nhö gioù thoåi.

* Do thuaàn saéc traéng saïch seõ tieâu bieåu cho Trí Baùt Nhaõ tinh thuaàn khoâng coù gì xen taïp laãn loän, khoâng bò nhô nhôùp bôûi phieàn naõo.

* Hình voùc caân ñoái ñeïp cuõng nhö Trí Baùt Nhaõ vöôït khoûi kieán thöùc meùo moù thieân leäch.

* Coù söùc maïnh can ñaûm:

* Moät laø duï cho Trí Baùt Nhaõ saùng soi taát caû, nhaän chôn ñöôïc moïi vaán ñeà nhö Traâu maïnh meõ xoâng xaùo khaép nôi.

* Hai laø coù Trí Baùt Nhaõ, daàu ôû trong sanh töû nguy hieåm vaãn ñöôïc töï taïi nhö Traâu maïnh can ñaûm kia xung phong vaøo traän ñòch, ra sanh vaøo töû khoâng chuùt chi sôï haûi.

* Ba laø duï cho Trí Baùt Nhaõ coù söùc ñaäp tan caùc thöù Ma: Phieàn naõo, Nguõ aám, Cheát vaø Thieân ma Ba tuaàn nhö Traâu coù söùc maïnh haøng phuïc heát caùc ñòch thuû.

* Ñi thong thaû ngay ngaén duï chi Trí chöùng chôn lyù khoâng thieân veà sanh töû (Samsara), khoâng ngaõ qua Nieát baøn (Nirvana), vöøa tòch dieät vöøa soi saùng nhö Traâu traéng lôùn ñi ñeán ngaõ tö böôùc böôùc ñeàu ñaën khoâng loaïn khoâng nghieâng veïo, khoâng loaïng choaïng.

* Chaïy mau nhö gioù tieâu bieåu Trí Baùt Nhaõ trong moät saùt na ñaõ ñi saâu vaøo caûnh giôùi chôn thaät cuûa caùc Phaùp lieàn truï ngay nôi Phaät quaû Boà Ñeà.

(b) XE LÔÙN

Duï cho Haäu Ñaéc Trí töø Trí Caên Baûn Voâ Phaân Bieät Khôûi leân caùc Dieäu Trí nhaän chôn caùc phaùp ñeå ñoä chuùng sanh.

Trong Kinh coù ñeán 10 ví duï:

01) Xe cao roäng lôùn tieâu bieåu cho Theå Phaät Trí Haäu Ñaéc chieàu cao vöôït qua ba ñôøi, chieàu roäng truøm khaép 10 phöông.

02) Trang ñieåm caùc chaâu baùu duï cho Haäu Ñaéc Trí do luùc tu nhôn taïi ñòa vò Boà Taùt ñaõ thieân sai vaïn bieät neân khi ñaéc Phaät quaû ñöôïc caùc Ñöùc duïng nhieàu voâ löôïng voâ bieân.

03) Xung quanh coù lan can bao boïc duï cho Phaät ñaéc caùc moùn Ñaø La Ni (Dharani) coù coâng naêng gìn giöõ heát thaûy moïi Phaùp khoâng cho taûn maùc.

04) Boán phía treo linh (chuoâng rung) bieåu töôïng cho Phaät coù 4 thöù Trí Voâ Ngaïi noùi ra caùc lôøi leõ hay kheùo khieán cho taát caû ngöôøi nghe ñeàu sanh loøng kính tin.

05) Phía treân giaêng maøn ruû xuoáng tieâu bieåu cho 4 Voâ Löôïng Taâm: Töø, Bi, Hyû, Xaû khaép ñeán taát caû muoân loaøi.

06) Caùc vaät baùu laï hieám coù ñeå laãn loän nhau duøng toâ ñieåm cho nhau duï cho taát caû Thieän Phaùp theá gian hay xuaát theá gian ñeàu trôû thaønh caùc phöông tieän roäng lôùn cuûa Ñöùc Phaät.

07) Duøng daây baùu keát laïi cho xe theâm vöõng chaéc duï cho Phaät nôi nhôn tu 4 thöù nguyeän roäng lôùn neân nôi quaû do söùc cuûa nguyeän chuyeån ñoäng, Ngaøi tuyø yù thöïc haønh phaùp Töù Hoaèng Theä.

08) Treo caùc thöù chuoåi hoa duï Phaät duøng phaùp Töù Nhieáp thaâu hoaù chuùng sanh, caùc moùn Thaàn Thoâng kinh ñoäng chuùng sanh, cho ñeán 18 phaùp Baát Coäng v.v…, taát caû ñeàu laø phöông phaùp ñeå thaâu hoaù chuùng sanh.

09) Treân xe traûi neäm daøy duï cho Phaät Haäu Ñaéc Trí thöôøng töông öng vôùi Thieàn cuûa theá gian cho ñeán Thieàn Ñaïi Thöøa voâ thöôïng thaâm dieäu.

10) Treân xe baøy ñeå goái keâ ñaàu cho Phaät Trí Haäu Ñaéc coù nhieàu phöông tieän töï taïi.

(c) HAØNG TOÂI TÔÙ THEO HAÀU HAÏ

Duï cho 2 Trí CAÊN BAÛN vaø HAÄU ÑAÉC treân Phaät quaû töï theå cuûa Ñaïi Thöøa hoaøn toaøn soi roõ Taùnh Töôùng caùc phaùp, nôi trong Taùnh Töôùng Bình Ñaúng aáy duøng nhieàu phöông phaùp giaùo hoaù kheùo leùo ñeå daãn daét chuùng sanh thuoäc Nguõ Thöøa hay Tam Thöøa, caùc chuùng sanh naøy ñeàu laø nhöõng keû haàu haï ñoái vôùi Phaät quaû, cuõng nhö luùc xe Traâu Traéng lôùn ñi ra coù nhieàu toâi tôù theo haàu haï.

Toùm laïi, xe Traâu Traéng lôùn laø bieåu töôïng TÖÏ THEÅ cuûa Ñaïi Thöøa, toâi tôù theo haàu haï laø töø Töï Theå Ñaïi Thöøa sanh xuaát ra caùc phöông phaùp giaùo hoaù haøng Nguõ Thöøa, Tam Thöøa, caùc Thöøa naøy tuyø theo Ñaïi Thöøa, thuoäc veà Ñaïi Thöøa.

Treân ñaây laø theo vaên Kinh giaûi thích sô löôïc veà nghóa cuûa Ñaïi Thöøa xong.

B. DIỆU PHÁP (Saddharma)

Hoaøn toaøn thieän myõ maàu nhieäm goïi ñoù laø DIEÄU, Dieäu ñaây laïi ñi ñeán möùc tuyeät ñoái khoâng theå dieãn ñaït suy löôøng ñöôïc.

Phaùp coù 2 nghóa:

(1) Gìn giöõ töï taùnh.

(2) Laøm thaønh hình daùng hay khuoân thöùc

ñeå khi coù ngöôøi nhìn ñeán bieát noù laø vaät gì.

* Giöõ gìn Töï Taùnh Töôùng cuûa caùc Phaùp laø SANH, TRUÏ, DÒ, DIEÄT, nhöng Baûn Taùnh cuûa noù khoâng thieân bieán, Kinh noùi: “Phaùp truï Phaùp vò, Töôùng cuûa theá gian laø thöôøng truï”. Caùc Phaùp ôû theá gian laáy con maét cuûa chuùng sanh nhìn thaáy chuùng bieán hoaù ñoåi dôøi, neáu duøng maét Phaät maø nhìn thì caùc phaùp hoaëc LAÄU hoaëc VOÂ LAÄU taùnh töôùng cuûa noù ñöôïc töï giöõ gìn töø xöa ñeán nay khoâng heà thay ñoåi.

* Laøm thaønh hình daùng hay khuoân thöùc ñeå khi coù ngöôøi nhìn tôùi bieát noù laø vaät gì. Caùc Phaùp nhö vaäy (phaùp nhæ nhö thò) do nôi trí hueäâ cuaû ngöôøi thaáy caïn saâu, hoïc thöùc nhieàu ít, nghieäp löïc naëng nheï neân sanh ra caùc loaïi hieåu bieát sai khaùc nhau.

Nhö döôùi maét Phaät, 9 phaùp giôùi döôùi ñeàu trôû thaønh Phaät Phaùp giôùi, coøn nhö ôû vò trí 9 phaùp giôùi maø nhìn ñeàu theo söï thaáy cuûa mình sanh ra nhieàu hieåu bieát rieâng bieät.

Dieäu phaùp noùi ôû ñaây laø caên cöù treân phaùp ñeå noùi DIEÄU goàm coù khi noùi toång quaùt vaø noùi rieâng bieät.

Boä Huyeàn Nghóa cuûa Ngaøi Trí Giaû trình baøy toång quaùt Dieäu phaùp coù TÖÔNG ÑOÁI DIEÄU vaø TUYEÄT ÑOÁI DIEÄU. Tröôùc thôøi Phaùp Hoa, Dieäu naèm trong voøng Töông ñoái, ñoái vôùi nhöõng phaùp thoâ nôi choán ñoaï ñaøy cuûa 3 ñöôøng AÙC noùi Phaùp Nhôn Thieân Dieäu. Cho ñeán ñoái vôùi Phaùp thoâ cuûa Boà Taùt noùi Phaùp veà Phaät quaû laø Dieäu. Ñeán thôøi Phaùp Hoa chæ roõ 3 Thöøa ñoàng veà nôi Nhöùt Thöøa (Ekayana), 9 phaùp giôùi cuõng ñöa ñeán Phaät giôùi, ngoaøi Dieäu khoâng coù Thoâ, thuaàn thuïc hoaøn toaøn Dieäu, ñaëc bieät ñaây chính laø DIEÄU TUYEÄT ÑOÁI.

Theo söï phaùn giaùo cuûa Toâng Hoa Nghieâm (Avatamsaka-vaøda) chia laøm 5 thôøi, thôøi thöù 5 laø Vieân Giaùo coù 2 phaàn laø Ñoàng Vieân vaø Bieät Vieân. Ñöa leân choã thuø thaéng vöôït böïc cuûa Kinh Ñaïi Phöông Quaûng Phaät Hoa Nghieâm (Mahaø vaipalya Buddha avatamsaka sutra) hôn taát caû Kinh khaùc neân lieät vaøo thôøi Bieät Vieân, roài cho Phaùp Hoa laø Ñoàng Vieân neân khoâng baèng Hoa Nghieâm, thieät khoâng hieåu cho Ñoàng Vieân Ñoàng Dieäu töùc laø Tuyeát Ñoâi Dieäu cuûa Kinh Phaùp Hoa, nhö noùi: “Thoâ ngoân caäp Teá ngöõ giai quy Ñeä nhöùt nghóa: “Taát caû ngoân ngöõ hoaëc Thoâ hoaëc Teá ñeàu laø bieåu töôïng cho Ñeä Nhöùt Nghóa” hay laø chính ngöõ ngoân laø Ñeä Nhöùt Nghóa.

Phaàn sau ñaây trình baøy rieâng bieät cuûa Dieäu phaùp töùc laø 10 moùn Dieäu cuûa TÍCH MOÂN vaø BOÅN MOÂN trong Phaùp Hoa:

* 10 moùn DIEÄU cuûa TÍCH MOÂN

01) Caûnh dieäu. 06) Caûm öùng dieäu.

02) Trí dieäu.           07) Thaàn thoâng dieäu.

03) Haïnh dieäu. 08) Thuyeát phaùp dieäu.

04) Vò dieäu. 09) Quyeán thuoäc dieäu.

05) Tam phaùp dieäu. 10) Lôïi ích dieäu.

10 moùn Dieäu laàn löôït sanh xuaát töông quan vôùi nhau lyù raát vi dieäu. Theo söï giaûi thích cuûa Ngaøi Ngaåu Ích Ñaïi Sö trong boä Phaùp Hoa Luaän Quaùn: “Caûnh thaät töôùng khoâng phaûi do Phaät hay Trôøi hoaëc Ngöôøi laøm ra, voán töï saún coù khoâng phaûi môùi coù baây giôø. Vì meâ nôi chôn lyù cho neân khôûi leân phieàn naõo (klesa), nhaän thöïc ñöôïc chôn lyù sanh xuaát trí tueä. Trí tueä laø goác cuûa Haïnh, do con maét trí môùi caát böôùc chaân Haïnh.

Maét, chaân vaø caûnh, 3 phaùp laøm xe, ñi nôi xe naøy ñöa ñeán choán thanh löông böôùc leân caùc ngoâi vò. Caùc ngoâi vò aáy truï nôi naøo? – Truï nôi kho taøng 3 ñöùc. Truï nôi phaùp naøy roài tòch tònh maø thöôøng saùng soi, soi thaáu caên cô khaép 10 phöông thích öùng vôùi nhöõng cô ñeán. Theo cô öùng hieän, tröôùc duøng Thaân luaân vôùi caùc moùn Thaàn thoâng laøm kinh ñoäng. Sau ñoù duøng Khaåu luaân noùi phaùp daïy doã. Ñaõ röôùi möa phaùp chuùng sanh ñeàu thoï giaùo trôû thaønh keû thaân quyeán. Nhôø tu taäp Chaùnh Phaùp döùt tröø goác sanh töû khai phaùt ñöôïc Phaät Tri Kieán höôûng söï lôïi ích lôùn”.

Treân ñoù laø 10 moùn dieäu thuoäc veà TÍCH MOÂN.

* 10 moùn DIEÄU thuoäc veà BOÅN MOÂN

01) BOÅN NHAÂN DIEÄU

Ñöùc Phaät thuôû ban sô Phaùt Taâm Boà Ñeà thöïc haønh ñaïo Boà Taùt, ñaáy laø Nhôn ñòa cuûa Ngaøi.

02) BOÅN QUAÛ DIEÄU

Voán luùc ban sô nôi Nhôn ñòa thöïc haønh nhöõng haïnh sieâu vieät toaøn thieän toaøn myõ chöùng nhaäp boån Phaät quaû roát raùo Thöôøng, Laïc, Ngaõ, Tònh.

03) BOÅN QUOÁC ÑOÄ DIEÄU

Boån ñòa ñaõ thaønh quaû töùc nhieân coù quoác ñoä ñeå y cöù töùc laø theá giôùi Ta baø voán laø nôi thaønh Phaät giaùo hoaù chuùng sanh.

04) BOÅN CAÛM ÖÙNG DIEÄU

Chöùng choã chöùng quaû thuôû xöa coù nhöõng moùn Töø, Bi theä nguyeän töông caûm töông quan giaùo hoaù chuùng sanh.

05) BOÅN THAÀN THOÂNG DIEÄU

Töø boån quaû khôûi leân caùc loaïi Thaàn thoâng Dieäu duïng ñeå ñoä caùc loaïi chuùng sanh ñaùng neân ñoä.

06) BOÅN THUYEÁT PHAÙP DIEÄU

Thuôû laâu xa veà tröôùc luùc thaønh Phaät duøng Töù Voâ Ngaïi Bieän thuyeát phaùp.

07) BOÅN QUYEÁN THUOÄC DIEÄU

Luùc xa xöa thaønh Phaät giaùo hoaù voâ soá chuùng sanh, khi Hoäi Phaùp Hoa, hoï töø döôùi quaû ñaát voït leân, ñeán Ngaøi Di Laëc cuõng khoâng bieát ñöôïc neân goïi laø haøng Quyeán thuoäc dieäu.

08) BOÅN NIEÁT BAØN DIEÄU

Thuôû xa xöa luùc chöùng ñoaïn ñöùc Nieát Baøn, duyeân giaùo hoaù ôû ñôøi ñaõ heát, vaøo Nieát Baøn laø Boån Nieát Baøn dieäu.

09) BOÅN THOÏ MAÏNG DIEÄU

Thoï maïng ôû thuôû quaù khöù.

10) BOÅN LÔÏI ÍCH DIEÄU

Töùc laø quyeán thuoäc cuûa Phaät thuôû xöa thaâu hoaïch lôïi ích veà coâng ñöùc.

10 moùn Dieäu cuûa Boån Moân vaø Tích Moân nhö treân nghóa raát saâu roäng, baây giôø xin duøng 3 nghóa ñeå giaûi thích moät caùch ñaïi khaùi:

(1) Nhöùt Thieát Phaùp Dieäu

Trong 40 naêm trôû veà tröôùc luùc chöa noùi Kinh Phaùp Hoa, daàu Phaät coù noùi caùc Phaùp Höõu Laäu, Voâ Laäu, Höõu Vi, Voâ Vi, Ñaïi Tieåu Thöøa, Saéc Taâm, Giaû Doái hay Chôn Thaät, hoaëc Thoâ Bæ hay Vi Dieäu, muoân vaøn sai khaùc bieät vôùi nhau, daàu noùi laø kyø dieäu thaät khoâng dieäu.

Ñeán luùc trình baøy Phaùp Hoa vieân dung giöõa Ñaïi Thöøa vaø Tieåu Thöøa, caùc Phaùp Thoâ ñeàu laø Dieäu, moät Saéc moät Höông chính laø Trung Ñaïo Dieäu Phaùp. Nhö theo vaên kinh: “Taát caû söï nghieäp möu sanh ôû ñôøi ñoái vôùi Thaät töôùng khoâng coù chi ñoái choïi”, - “Phaùp truï phaùp vò Töôùng theá gian laø thöôøng truï”, - “Phaät chuûng theo duyeân khôûi cho neân noùi Nhöùt Thöøa”, - “Trong coõi Phaät ôû khaép 10 phöông chæ coù moät Phaùp Nhöùt Thöøa khoâng Hai cuõng khoâng Ba”. Phaøm heã taát caû lôøi gì cuûa Phaät noùi ñeàu laø Dieäu Phaùp.

Ngaøy xöa noùi caùc Phaùp 3 Thöøa, nhaân quaû cuûa Nhôn Thieân, ñeán nay luùc Phaùp Hoa khaùm phaù ra taát caû thöù ñoù ñeàu laø Dieäu Phaùp Voâ Thöôïng Boà Ñeà. Caùc Ñöùc Phaät ra ñôøi chæ vì moät ñaïi söï nhaân duyeân laø laøm sao cho chuùng sanh KHAI, THÒ, NGOÄ NHAÄP Phaät Tri Kieán, trong Phöông Tieän phaåm (Upaøyakausaùlyaparivartah) ñeà caäp ñeán vieäc treû con chôi giôûn ñaép thaùp ñaát, veõ hình Phaät ñeàu seõ thaønh Phaät ñaïo, hoaëc coù ngöôøi dô tay hay cuùi ñaàu cuõng seõ thaønh Phaät trong töông lai.

Neân Phaùp cuûa Phaùp Hoa laø Thuaàn Vieân Ñoäc Dieäu, neáu ñaït ñöôïc khoâng caàn phaân BOÅN (nhôn ñòa thuôû xöa) TÍCH (Hình boùng thò hieän) hay neâu leân caùc chöông caùc ñoaïn maø chæ caàn noùi moät caâu moät chöõ cuõng ñaõ laø Dieäu Phaùp.

2) Giaùo Chöùng Phaùp Dieäu

Phaät Phaùp khoâng ngoaøi Phaùp chöùng vaø Phaùp daïy maø Phaùp Hoa Phaùp chöùng vaø Phaùp daïy ñeàu Dieäu.

* PHAÙP CHÖÙNG DIEÄU

Nhö trong Phöông Tieän phaåm: “Trí hueä caùc Ñöùc Phaät roäng saâu khoân löôøng, cöûa trí hueä ñoù raát khoù hieåu khoù vaøo, taát caû haøng Thanh Vaên (Sraøvaka), Bích Chi Phaät (Pratyekabuddha) khoù coù theå hieåu thaáu.

Neâu leân Phaùp Phaät chöùng roäng saâu vi dieäu chæ coù Phaät cuøng Phaät môùi coù theå hieåu thaáu, taát caû haøng Thanh Vaên, Boà Taùt khoâng theå suy löôøng ñöôïc.

* PHAÙP DAÏY DIEÄU

Cuõng trong phaåm Phöông Tieän coù ghi: “Taïi sao? Vì Ñöùc Phaät ñaõ töøng thaân caän traêm ngaøn muoân öùc voâ soá caùc Ñöùc Phaät, thöïc haønh caùc ñaïo phaùp nhieàu voâ löôïng, haêng haùi sieâng naêng ñöôïc tieáng ñoàn vang xa do vaäy thaønh töïu ñöôïc phaùp saâu xa hieám hoi ít coù, roài tuyø theo thôøi tieát nhaân duyeân noùi phaùp yù thuù raát khoù thaáu hieåu”.

“Naøy Xaù Lôïi Phaát (Sariputra) ! Ta töø khi thaønh Phaät cho ñeán nay, töøng duøng nhieàu nhaân duyeân thí duï, ñeå giaûng roäng giaùo phaùp, duøng voâ soá phöông phaùp kheùo leùo daãn daét chuùng sanh traùnh xa caùc thöù ñam meâ. Taïi sao? Vì Nhö Lai ñaõ coù ñaày ñuû phöông tieän, Tri Kieán, Ba la maät (paramita). Naøy Xaù Lôïi Phaát ! Tri Kieán cuûa Ñöùc Nhö Lai roäng saâu ñi saâu vaøo Voâ löôïng, Voâ ngaïi, Löïc (Bala), Voâ sôû uyù, Thieàn ñònh (Dhyaøna), Giaûi thoaùt (Vimoksa), Tam muoäi (Samaødhi) khoâng bò giôùi haïn bôûi bieân giôùi naøo neân thaønh töïu ñöôïc caùc phaùp hieám hoi chöa töøng coù”.

Taát caû lôøi daïy treân ñuû chöùng toû PHAÙP CHÖÙNG vaø PHAÙP DAÏY cuûa Nhö Lai ñeàu Dieäu caû.

3) Caûnh, Haïnh, Quaû Dieäu

Phaùp Hoa trình baøy Phaät töï chöùng Thaät Töôùng, ñeà caäp ñeán hoaøi baûo saâu kín cuûa Ñöùc Phaät khi hieän ra ñôøi thuyeát Phaùp giaùo hoaù, thuyeát minh 3 Thöøa ñeàu veà 1 Thöøa cuøng vôùi vieäc Thoï Kyù taát caû ñeàu thaønh Phaät laø CAÛNH dieäu.

Nöông nôi Dieäu caûnh khôûi leân Dieäu haïnh nhö phaåm An Laïc Haïnh (Sukhavihaøra parivartah) ñöa leân phöông phaùp tu taäp An Laïc Haïnh töùc laø HAÏNH dieäu.

Do Dieäu haïnh chaéc chöùng Dieäu quaû, nhö phaåm Thoï Löôïng coù noùi roõ töùc thaønh dieäu QUAÛ.

C. LIÊN HOA (Hoa Sen)

Kinh naøy laáy Hoa Sen laøm bieåu töôïng cho Dieäu Phaùp, xöa nay caùc nhaø giaûi thích veà Hoa Sen coù theå toùm laïi laøm 3:

1) Vì ñeå keát thaønh “göông hoät” cho neân coù “hoa”. Luùc hoa vöøa troå ñaõ saún coù “göông hoät” beân trong.

2) Hoa nôû “göông hoät” hieän ra. Töùc laø “hoa quaû ñoàng thôøi” vi dieäu hieám coù khoâng nhö caùc loaïi hoa Mai, Lan, Ñaøo, Lyù: “hoa quaû khoâng ñoàng thôøi”, hoaëc coù loaïi coù hoa roài môùi keát quaû, hay quaû tröôùc roài hoa sau, hoaëc coù hoa khoâng quaû, coù quaû khoâng hoa.

3) Caùnh hoa ruïng coøn trô laïi “göông hoät”. Töùc laø khi hoa taøn caùnh rôi ruïng heát chæ coøn laïi “göông hoät”.

Vì Hoa Sen coù 3 ñaëc chaát nhö treân, vöôït böïc hôn caùc loaøi hoa khaùc ñoù laø ñieåm ñoäc ñaùo cuûa noù cho neân duøng laøm moät bieåu töôïng ñeå Duï cho Dieäu Phaùp.

Hoa Sen duï veà Dieäu Phaùp coù theå chia laøm 2 laø:

* Quyeàn Thaät Moân coù 3 nghóa:

1) Vì Thaät Giaùo Neân Giaû Laäp Ra Quyeàn Giaùo

Thaät töùc laø Dieäu Phaùp veà Phaät quaû Phaät töï chöùng.

Quyeàn laø quyeàn nghi coù taùnh caùch taïm thôøi, giaû thi thieát, chæ vì ñeå thích öùng vôùi thôøi ñaïi vaø trình ñoä cuûa chuùng sanh ñöông thôøi neân Ñöùc Phaät töø choã ñang an truï trong Ñaïi Thöøa Phöông Tieän giaû thi thieát ra voâ löôïng quyeàn giaùo.

Daàu laäp ra quyeàn nhöng thaät ra ñoù chæ laø vaán ñeà tuyø nghi khoâng phaûi laø choã mong muoán töø trong thaâm yù cuûa Phaät, maø thaâm yù cuûa Ngaøi laø laøm theá naøo taát caû chuùng sanh ngöôøi ngöôøi ñeàu KHAI NGOÄ CHÖÙNG NHAÄP Phaät quaû, vì Thaät giaùo nhö theá neân buoäc loøng phaûi taïm giaû laäp ra Quyeàn giaùo.

2) Vaïch Roõ Taùnh Caùch Tuyø Nghi Cuûa Quyeàn Giaùo

Ñeå Trình Baøy Ñieåm Chôn Thaät Cuûa Thaät Giaùo.

Nhôn vì haøng Thanh Vaên khoâng hieåu vieäc vì Thaät giaû laäp ra Quyeàn baùm chaët Quyeàn giaùo cho laø cöùu caùnh, ñeán kyø Phaät noùi Kinh Phaùp Hoa môùi ñöa leân ñieåm giaû thi thieát cuûa 40 naêm tröôùc vaø trình baøy Thaät cuûa Nhöùt Thöøa Dieäu Phaùp  (Ekayaøna Saddharma) ñöa taát caû chuùng sanh vaøo con soâng xuoâi veà beán Phaät, Thaät ñaây töùc laø Thaät cuûa Quyeàn.

3) Boû Quyeàn Giöõ Laïi Thaät

Trong Phaùp hoäi Phaùp Hoa, Phaät thöøa nhaän raèng trong töông lai taát caû chuùng sanh ñeàu laàn löôït thaønh Phaät, nhö noùi: “Söï haønh ñoäng cuûa caùc oâng ñeàu laø con ñöôøng Boà Taùt… höôùng veà Phaät baèng thaùi ñoä dô tay kheû cuùi ñaàu ñeàu seõ thaønh Phaät”.

Nhoài Quyeàn phaùp cuûa 3 Thöøa laïi vôùi nhau thaønh moät khoái thaät thuaàn nhaát roäng lôùn, ñaáy goïi laø Quyeàn töï maát.

Neáu phoái hôïp Hoa Sen vôùi Dieäu Phaùp, taùnh chaát thöù nhöùt cuûa Hoa Sen aên khôùp vôùi moân Quyeàn Thaät thöù nhöùt, hoa nôû göông hoät hieän ra töùc laø moân Quyeàn Thaät thöù hai, hoa taøn caùnh rôi trô laïi göông hoät töùc laø boû Quyeàn giöõ laïi Thaät.

* Boån Tích moân cuõng coù 3 yù nghóa:

(Boån nghóa ñen laø coäi goác, goác gaùc, caên do, coøn Tích töùc laø daáu veát löu laïi. Boån ví nhö baøn chaân vaø Tích laø veát chaân)

1) Từ Bổn Hiện Ra Tích

Tích laø Thaân ÖÙng Hoaù Thích Ca töø Trôøi Ñaâu Suaát giaùng sanh trong Hoaøng cung traûi qua 8 giai ñoaïn ñeå Thaønh thoï dieãn ra caùc söï tích nhö theá.

Nhöng khaûo kyû Tích töø ñaâu? Ñöùc Phaät “Tích” Thích Ca voán laø vò Phaät ñaõ Thaønh ñaïo laâu xa veà thuôû quaù khöù, nhö treân tuyeát coù daáu chaân chaéc chaén coù baøn chaân do ñaây neân noùi töø Boån hieän leân TÍCH.

2) Vạch Rõ Tích Để Trình Bày Bổn

Trong phaåm Nhö Lai Thoï Löôïng (Tathaøgataøyus pramaøna- parivartah) vaïch roõ TÍCH gaàn laø vieäc Phaät vöôït khoûi gia ñình hoï Thích (Saøkya) ngoài nôi ñaïo traøng caùch thaønh Giaø da khoâng bao xa thaønh Ñaúng Chaùnh Giaùc nhöng Boån Phaät thaät ñaõ Thaønh ñaïo töø voâ soá traêm ngaøn muoân öùc na do tha kieáp. Neáu khoâng vaïch baøy TÍCH laøm sao bieát ñöôïc BOÅN? Cho neân vaïch baøy TÍCH ñeå neâu leân BOÅN.

3) Bỏ Tích Lập Lại Bổn

Luùc chöa noùi Kinh Phaùp Hoa khoâng laøm sao bieát ñöôïc BOÅN TÍCH laø gì, ñeán luùc Kinh Phaùp Hoa ñöôïc noùi ra, baáy giôø môùi roõ Ñöùc Thích Ca ngoài giaûng Kinh Phaùp Hoa laø TÍCH, BOÅN laø Ñöùc Phaät Thaønh ñaïo töø laâu xa. ÖÙng Thaân töùc ñoàng Baùo Thaân (Sambhogakaøya), Phaùp Thaân (Dharmakaøya). Baùo Thaân, Phaùp Thaân töùc laø ÖÙng Hoaù Thaân (Nirmaønakaøya), 3 Thaân töùc laø 1 Thaân.

Ñaõ hieåu roõ BOÅN nhö theá, TÍCH töï nhieân boû. Toùm laïi, töø BOÅN hieän ra TÍCH laø söï thaät veà Phaät öùng cô giaùo hoaù nhö Sen vöøa troå trong ñaõ coù Göông, vaïch TÍCH trình baøy BOÅN laø Phaät thuyeát minh veà Phaät chôn thaät nhö Hoa Sen nôû Göông hieän ra, boû TÍCH laäp laïi BOÅN laø chuùng sanh hieåu roõ raøng caën keû veà Phaät chôn thaät nhö caùnh Hoa Sen rôi ruïng heát chæ coøn laïi Göông.

Treân ñaây laø thuaät theo söï giaûi thích veà Hoa Sen cuûa Coå Ñöùc vaø nhö chuùng ta nhaän thaáy caùc Ngaøiø chuù troïng nhieàu veà Quaû (Göông hoät”. Ngöôïc laïi khaûo thaúng theo vaên Kinh neáu noùi veà Hoa Sen chuùng ta bieát laø khoâng phaûi hoa Mai hay hoa Ñaøo laø yù nôi HOA chôù khoâng phaûi taïi GÖÔNG, cuõng nhö noùi hoa Mai, hoa Ñaøo laø ñeàu chuù troïng nôi CAÙNH HOA, cho neân veà Hoa Sen cuõng neân laáy HOA ñeå tieâu bieåu cho Dieäu Phaùp ôû ñieåm noù ñeïp ñeõ, ñeïp moät caùch thanh cao huyeàn dieäu.

Trong boä Phaùp Hoa Luaän cuûa Ngaøi Theá Thaân (Vasubandhu) cuõng coù ñöa ra 2 yù nghóa ñeå giaûi thích veà Hoa Sen:

1) NGHÓA VÖÔÏT KHOÛI MAËT NÖÔÙC

Hoa Sen sanh töø nôi buøn laày nhöng khoâng nhieãm muøi buøn, Hoa Sen luoân nôû treân maët nöôùc, trong khi coïng coøn ôû trong buøn duï cho Phaät trình baøy Dieäu Phaùp Nhaát Thöøa töø nôi Thoâ Phaùp Nhò Thöøa vaø Dieäu Phaùp Nhaát Thöøa khoâng rôøi Nhò Thöøa buøn laày nöôùc ñoïng nhöng khoâng bò nhieãm.

Kinh Phaùp Hoa ñöôïc noùi ra thoaû maõn yù mong muoán töø laâu cuûa Ñöùc Phaät, ñöa haøng Nhò Thöøa ra khoûi buøn nhô ñoàng ngoài vôùi haøng Boà Taùt treân caùnh Hoa Sen.

2) LUÙC HOA NÔÛ

Luùc Hoa nôû veû ñeïp thanh thoaùt huyeàn dieäu trang nhaõ muøi höông thôm thoang thoaûng nheï nhaøng cao khieát ngöôøi thaáy lieàn caûm thaáy loøng vui veû laâng laâng.

Chính nhö trong Phaùp Hoa THOÏ KYÙ caùc haøng Ñeä töû ñeàu seõ thaønh Phaät vôùi Baùo Thaân vaø Quoác ñoä trong töông lai nhö theá naøo, ñeïp ra sao, neân ngöôøi nghe töï bieát seõ thaønh Phaät, quyeát ñònh TIN loøng caûm thaáy vui möøng hôùn hôû khôûi taâm sieâng naêng duõng maõnh cuõng nhö luùc Hoa nôû moïi ngöôøi ñeàu sanh loøng vui thích.

Phaàn sau ñaây laïi duøng 3 nghóa ñeå phuï thuyeát minh veà Hoa Sen:

1) NGHÓA VEÀ ÖU ÑAØM BAÙT LA HOA (Udrumbara).

(The blossom of the glomerous fig-tree: Hoa Linh Thuî) hy höõu hieám hoi, nhö phaåm Phöông Tieän : “Naøy Xaù Lôïi Phaát ! Dieäu Phaùp nhö theá, caùc Ñöùc Nhö Lai ñeán ñuùng thôøi môùi noùi ra nhö Hoa Öu Ñaøm Baùt La Hoa ñeán thôøi kyø môùi hieän ra moät laàn.

Öu Ñaøm Baùt La luùc hieän ra laø ñieàu coù Kim Luaân Vöông ra ñôøi neân goïi laø Hoa Linh Thuî. Chính laø neâu leân söï xuaát hieän cuûa Ñöùc Phaät raát laø hy höõu hieám coù, khi Ngaøi noùi Dieäu Phaùp naøy laïi coøn hieám hôn cuõng nhö Hoa Öu Ñaøm ñuùng thôøi kyø môùi hieän ra moät laàn.

2) NGHÓA VEÀ HOA PHAÁN ÑAØ LÒ  (Pundari)

Traéng toaùt nôû toeù ra. Neâu leân söï Thuaàn Vieân Ñoäc Dieäu cuûa Phaùp Hoa trình baøy Dieäu Phaùp Nhaát Thöøa Thaät Töôùng, thoaû maõn loøng mong muoán cuûa Ñöùc Phaät, hieån loä ra heát khoâng coøn gì bí maät cuõng nhö ñoaù Hoa Phaán Ñaø Lò traéng tinh nôû toeù ra.

3) NGHÓA VEÀ KHI HOA SEN NÔÛ

HÖÔNG THÔM THANH KHIEÁT NHEÏ NHAØNG.

Luùc Hoa Sen nôû toaùt ra höông thôm vi dieäu, ñeïp trang nhaõ thanh thoaùt duï cho Ñöùc Phaät thaønh töïu ñöôïc caùc coâng ñöùc trí tueä nhieàu voâ löôïng, taøi saûn Chaùnh Phaùp traøn treà.

“Phaät an truï nôi Ñaïi Thöøa, duøng Thieàn Ñònh vaø Trí Hueä laøm vaät trang söùc”.

Hôïp laïi caùc nghóa nhö treân toâi thaáy neân duøng taùnh caùch cao quyù khoù ñöôïc ñeå Duï cho Dieäu Phaùp voâ thöôïng hieám coù.

D. KINH

Theo Phaïn ngöõ Sanskrit tieáng Suøtra (Tu Ña La) coù nghóa laø sôïi chæ coù coâng duïng hay xaâu xoû nhieàu vaät laïi vôùi nhau khoâng ñeå cho taûn maùc, nhö duøng chæ xoû caùc ñoaù hoa, hoät chaâu laïi laøm thaønh töøng chuoåi ñeå chuùng khoûi rôi rôùt.

Chöõ Suøtra duøng ôû ñaây cuõng vôùi yù nghóa xaâu keát nhö KEÁT TAÄP caùc lôøi daïy cuûa Phaät laïi thaønh KINH, nghóa laø XAÂU KEÁT caùc giaùo lyù laïi thaønh moät heä thoáng khoâng ñeå linh loaïn taûn maùc vaø truyeàn baù cho ñôøi sau.

Suøtra neáu theo nghóa heïp chæ laø moät boä phaän trong 12 phaàn giaùo (Anga), neáu theo nghóa roäng heã nhöõng lôøi cuûa Phaät noùi ra hoaëc nhöõng lôøi cuûa haøng Boà Taùt, Thanh Vaên, Trôøi, Ngöôøi noùi ra ñöôïc Phaät xaùc nhaän laø ñuùng chôn lyù ñeàu coù theå goïi laø KINH.

Nhöõng lôøi daïy cuûa Phaät ñöôïc keát taäp laïi khoâng ngoaøi Tu Ña La (Suøtra) vaø Tyø Naïi Da (Vinaya: Luaät) maø KINH laø chí giaùo löôïng (söï hieåu bieát theo lôøi dieãn ñaït kheá hôïp vôùi chaân lyù do caùc böïc ñaõ Giaùc ngoä noùi ra) ñöôïc Phaät noùi ra hay Ngaøi ñaõ xaùc nhaän raát neân tin theo, töông ñöông chöõ Huaán kinh laø thöôøng phaùp cuûa Nho Giaùo beân Trung Hoa neân ngöôøi Taøu dòch Suøtra laø KINH.

Coù choã theâm chöõ KHEÁ ñaàu chöõ KINH, KHEÁ töùc laø kheá hôïp yù noùi KINH kheá hôïp vôùi chôn lyù vaø caên cô, Phaät noùi ra lôøi gì ñeàu thuaän vôùi LYÙ thaät töôùng Phaät töï chöùng, laïi kheá hôïp vôùi chaùnh lyù – KHEÁ LYÙ.

Ñoàng thôøi tröôùc khi Phaät noùi Phaùp. Ngaøi quan saùt roõ CAÊN cô cuûa chuùng sanh neân noùi ra lôøi chi ñeàu thích hôïp. Nhö tröôùc khi noùi Kinh naøy, Phaät ñaõ noùi Phaùp 3 Thöøa nhieàu loaïi khaùc bieät vôùi nhau cho ñeán luùc trình ñoä hieåu bieát cuûa haøng Ñeä töû ñaõ leân cao môùi trình baøy LYÙ Phaät Thöøa, trong ñoù ñeàu coù taùc duïng thích hôïp vôùi CAÊN CÔ.

Taát caû saùch vôû Phaät giaùo goàm coù KINH, LUAÄT, LUAÄN, neáu theâm TAÏP TAÏNG thôøi laø TÖÙ TAÏNG (thoâng thöôøng TAM TAÏNG), KINH naøy thuoäc veà KINH boä trong TÖÙ TAÏNG.

5. GIAÛI THÍCH 5 CHÖÕ

DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA KINH

Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh laø laáy PHAÙP vaø DUÏ maø laäp ÑEÀ KINH Phaät  coù 7 thöù laäp ÑEÀ goïi laø:

* Ñôn : coù 3 thöù.

* Keùp : coù 3 thöù.

* Ñaày ñuû      : chæ coù 1.

* ÑÔN coù 3 laø:

1) Ñôn Nhôn nhö Phaät thuyeát A Di Ñaø Kinh.

2) Ñôn Phaùp nhö Nieát Baøn Kinh, Baùt Nhaõ Kinh.

3) Ñôn Duï nhö Phaïm Voõng Kinh, An Laïc Kinh.

* KEÙP coù 3 laø:

1) Nhôn vaø Phaùp nhö Ñòa Taïng Boà Taùt Boån Nguyeän Kinh.

(Ñòa Taïng laø Nhôn, Boån Nguyeän laø Phaùp)

2) Nhôn vaø Duï nhö Nhö Lai Sö Töû Haåu Kinh.

(Nhö Lai laø Nhôn, Sö Töû Haåu laø Duï.

YÙ noùi Nhö Lai thuyeát phaùp nhö con Sö Töû roáng).

3) Phaùp vaø Duï nhö Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh.

* ÑAÀY ÑUÛ (Caû 3)

Chæ coù moät laø nhö Ñaïi Phöông Quaûng Phaät Hoa Nghieâm Kinh (Ñaïi Phöông Quaûng laø Phaùp, Phaät laø Nhôn, maø Hoa Nghieâm laø Duï), Kinh naøy thuoäc loaïi Phaùp vaø Duï maø laäp Ñeà.

A. DIEÄU PHAÙP

Dieäu Phaùp laø Phaùp maø Lieân Hoa laø Duï. Bôûi vì Dieäu Phaùp khoù hieåu neân môùi möôïn caùi Hoa Sen ñeå laøm ví duï cho deã hieåu vaäy. Dieäu Phaùp laø Phaùp aáy maàu nhieäm chaúng theå duøng lôøi noùi maø noùi ñöôïc.

Phaùp aáy laø Phaùp gì?

Töùc laø Sôn Haø Ñaïi Ñòa, Theá Giôùi Quoác Ñoä, Y Baùo Chaùnh Baùo, Theá Gian Phaùp, Xuaát Theá Gian Phaùp, Saéc Phaùp, Taâm Phaùp, tuy laø muoân töôïng giaêng baøy ñaày nhaåy nhöng noùi toùm laïi thôøi chaúng ngoaøi 3 moùn laø PHAÄT PHAÙP, TAÂM PHAÙP, CHUÙNG SANH PHAÙP. Ba Phaùp naøy voán khoâng sai khaùc neân goïi laø Dieäu Phaùp.

Taïi sao khoâng sai khaùc ö?

Tröôùc xin giaûng roõ: Taâm cuûa ngöôøi ta ôû ñaâu?

Thoâng thöôøng ngöôøi ta chaúng roõ, haèng ñem traùi TIM naèm trong loàng ngöïc baûo laø caùi Taâm cuûa ngöôøi ta ñoù. Kyø thaät laø caùi Taâm cuûa Nguõ Taïng chöù chaúng phaûi CHÔN TAÂM vaäy.

Vì caùi Taâm aáy laø caùi Taâm cuïc thòt. Vaø laïi laø caùi Taâm Taäp Khôûi, Taâm Phaân Bieät, Taâm Voïng Töôûng, moät mai cheát roài thôøi noù huû hoaù tieâu tan chaúng coøn tö löôøng phaân bieät ñöôïc nöõa, vì ñaáy laø caùi Taâm Duyeân Löï chöù chaúng phaûi Chôn Taâm cuûa chuùng ta vaäy.

Neân bieát raèng Chôn Taâm chuùng ta laø khaép caû Hö Khoâng bao truøm Phaùp Giôùi, trong Kinh Laêng Nghieâm goïi Hö Khoâng 10 phöông ôû trong Taâm chuùng ta gioáng nhö mieáng maây ñieåm giöõa thaùi thanh. Ta thöû xem taát caû muoân Phaùp ñeàu do Taâm sanh, thöôøng goïi “Taâm sanh thôøi caùc Phaùp sanh; Taâm dieät thôøi caùc Phaùp cuõng dieät theo”.

Treân ñeán 4 böïc Thaùnh, döôùi taän Thieân Ñöôøng Ñòa Nguïc ñeàu do Taâm maø coù. Neân bieát raèng “ngoaøi Taâm khoâng coù caùc Phaùp, Taâm töùc laø Baûn Theå cuûa muoân Phaùp”. Nhö ai thaáu roõ ñöôïc ñaïo lyù naøy thôøi keû aáy NGOÄ ñöôïc Dieäu Lyù Hö Khoâng nhoû xíu vaäy. Cho neân Taâm phaùp goïi laø Dieäu Phaùp.

Laïi nöõa, phaûi bieát AÙC NIEÄM trong Taâm Sanh Khôûi töùc chæ “Moät Nieäm Sanh Dieät” maø ñaõ bieán thaønh Nhaân cuûa 3 AÙc ñaïo: Ñòa Nguïc, Ngaï Quyû vaø Suùc Sanh. Maø “Moät Thieän Nieäm” SANH laø lieàn sanh vaøo 3 Thieän ñaïo laø Trôøi, Ngöôøi vaø A Tu La.

Nieäm KHOÂNG beøn thaønh Nhò Thöøa.

Nieäm TÖØ BI, BÌNH ÑAÚNG lieàn thaønh Phaät, Boà Taùt.

Neân goïi 10 phöông theá giôùi ñeàu do Taâm maø coù, vì Taâm ñuû 10 phaùp giôùi SÖÏ LYÙ chaúng HAI vaäy. Lyù ñuû môùi taïo thaønh Söï ñeàu ôû nôi Nhöùt Taâm vaäy.

Sôû dó Phaät giôùi, Chuùng sanh giôùi thaûy ñeàu ôû trong Taâm bao la muoân töôïng, môùi coù maàu nhieäm baát khaû tö nghì.

Neáu duøng Taâm Phaân Bieät töùc laø QUAÁY, neân goïi laø MOÙNG Taâm töùc SAI, ÑOÄNG Nieäm töùc TRAÙI; Nghó chaúng ñeán, tìm chaúng gaëp. Neáu nhö ai bieát ñöôïc Taâm naøy töùc laø choán Ñaïi Ñòa khoâng moät taác ñaát.

Nhö ngaøy hoâm nay laø Phaùp hoäi Giaûng Kinh thaïnh ñaïi nhö theá naøy, ñaàu tieân laø Nhaân Thieän Taâm vò Chuû Trì Boån Laâm maùy ñoäng nghóa laø “MUOÁN”, theá laø Phaùp Hoäi thaïnh ñaïi, töùc thì thöïc hieän ñöôïc ngay.

Laïi nöõa, nhö caùc cô giôùi hieän nay: naøo laø Phi cô, Taøu thuyû, Xe löûa v.v… taát caû muoân vaät ñaâu töøng chaúng phaûi ñeàu do Taâm sanh maø coù ö?

Nhöõng ñieàu vöøa sô löôïc keå treân coù theå chöùng minh raèng Taâm löïc baát khaû tö nghì, Taâm bao caû Thaùi Hö, löôïng khaép caû sa giôùi. Cho neân Thích Ca, A Di Ñaø ñeàu do Taâm ta taïo thaønh, Tam Thöøa Thaùnh Nhaân cuõng laø Taâm ta gaây neân; vaø Luïc ñaïo chuùng sanh ñaâu chaúng phaûi nhö theá ö?

Sôû dó chuùng sanh laø chuùng sanh trong Taâm caùc Ñöùc Phaät 10 phöông; maø 10 phöông caùc Ñöùc Phaät laø caùc Phaät trong Taâm chuùng sanh. Quaùn AÂm laø Quaùn AÂm trong Taâm chuùng sanh, maø chuùng sanh laø chuùng sanh trong Taâm Ñöùc Quaùn AÂm.

Neân goïi laø:

* Taâm naøy laø Phaät, Taâm naøy phaûi laøm Phaät.

* Taâm naøy laø Boà Taùt, Taâm naøy phaûi laøm Boà Taùt.

Chæ caàn phaûi coù TU vaø HAØNH môùi ñeàu coù theå thaønh Phaät thaønh Boà Taùt ñöôïc. Cho neân môùi goïi raèng Taâm laø “DIEÄU”.

Neáu ai MEÂ muoäi Boån Taâm beøn thaønh Luïc ñaïo chuùng sanh laø Trôøi, Ngöôøi, A Tu La, Ñòa Nguïc, Ngaï Quyû vaø Suùc Sanh. Neân goïi laø Taâm ñuû Ñòa Nguïc, Taâm taïo Ñòa Nguïc, Taâm ñuû Thieân Ñöôøng, Taâm taïo Thieân Ñöôøng; vaø Ngaï Quyû, Suùc Sanh cuõng ñeàu nhö theá caû. Thieân Ñöôøng, Ñòa Nguïc ñaõ ñeàu do Töï Taâm Taïo Taùc cho neân goïi Taâm Phaùp laø “DIEÄU”.

Ba nghieäp Thaân, Khaåu vaø YÙ chuùng sanh ñeàu do Phieàn naõo Taùc Nghieäp gaây neân roài chòu Quaû baùo Sanh töû Luaân hoài.

Nhöng phieàn naõo voán laø “Troáng khoâng?, töùc laø Lieãu nhôn Phaät taùnh. Phieàn Naõo nguyeân laø Trí Hueä, bôûi laàm duïng Taâm maø ñem Trí Hueä laøm thaønh Phieàn Naõo.

Trí Hueä töø ñaâu maø coù?

Theå cuûa Phieàn Naõo töùc laø Trí Hueä, chaúng neân ngoaïi caàu.

Thaân, Khaåu, YÙ coù theå taïo neân Thaäp AÙc, maø cuõng coù theå taïo thaønh Thaäp Thieän. Kinh Laêng Nghieâm ñaõ noùi: “Sanh töû luaân hoài hay laø an laïc dieäu thöôøng, chaúng bôûi ai khaùc, duy 6 caên naøy maø thoâi”.

Baûn Taùnh cuûa chuùng ta voán laø Baát Sanh Baát Dieät. Nhöng vì hö voïng nhaân duyeân hoaø hieäp maø sanh, nhaân duyeân taùch rôøi hö voïng maø dieät.

Nhö vaäy laø bieát töø DUYEÂN maø sanh töùc laø chaúng sanh, do DUYEÂN maø dieät töùc laø chaúng dieät. Cho neân:

* Taùc nghieäp nguyeân laø Giaûi Thoaùt;

* Sanh Dieät töùc laø Phaùp Thaân.

Vì vaäy neân Phaät Thích Ca Maâu Ni, khi môùi Thaønh ñaïo, Ngaøi lieàn than raèng: Laï thay, laï thay! Taát caû chuùng sanh ñeàu coù Nhö Lai Trí Hueä Ñöùc Töôùng, nhöng bôûi Voïng Töôûng CHAÁP ÑAÉM neân chaúng chöùng ñöôïc ñaáy thoâi!

Vaäy laø bieát trong Taâm chuùng sanh ñuû Phaät 3 Ñöùc, cho neân goïi Chuùng Sanh Phaùp laø “DIEÄU”.

Taâm Phaùp, Chuùng Sanh Phaùp ñaõ “Dieäu”, thôøi oâng Phaät ñaõ döùt roát raùo 5 choã phieàn naõo ôû vaø döùt haún 2 moùn Sanh töû laïi caøng “Dieäu” bieát bao.

Chuùng sanh laø chuùng sanh trong Taâm Phaät, sôn haø ñaïi ñòa muoân tröôïng giaêng baøy, khoâng moät vaät naøo chaúng phaûi ôû trong Taâm Phaät, khoâng coù sai khaùc, vaäy neân môùi goïi Phaät Phaùp laø “DIEÄU”.

Taâm, Phaät vaø Chuùng sanh laø 3 ñieàu khoâng sai khaùc. Phaùp maø khoâng sai khaùc aáy laø “Dieäu Phaùp” vaäy.

Dieäu Phaùp naøy ngöôøi ngöôøi voán saún coù ñuû, khoâng ai chaúng coù. Phaåm Phoå Moân trong boä Kinh naøy töùc laø Dieäu Phaùp khoâng sai khaùc. Phaùp naøy chaúng phaûi ñem tö löôøng phaân bieät maø coù theå hieåu ñöôïc.

Sanh khôûi phaân bieät voïng töôûng laø chaúng phaûi “Dieäu”, töùc Dieäu maø thaønh Thoâ. Nhö nieäm Phaät, nieäm Quaùn AÂm, nieäm ñöôïc “nhöùt taâm baát loaïn”. Khoâng tö löôøng phaân bieät, töùc laø “Dieäu”.

Ai coù theå vöôït khoûi KIEÁN CHAÁP cuûa phaøm phu, chaúng CHAÁP COÙ; coù theå thoaùt khoûi KIEÁN GIAÛI cuûa böïc Thaùnh, chaúng CHAÁP KHOÂNG. Vöôït tình thöùc, lìa kieán chaáp töùc laø “Dieäu Phaùp”.

Neáu maø CHAÁP COÙ, CHAÁP KHOÂNG laø rôi vaøo Phaøm tình voïng duyeân töùc Dieäu maø thaønh Thoâ.

Neáu Voâ Sôû Truï maø SANH khôûi Taâm, lìa quaù, tuyeät phi aáy laø “Dieäu Phaùp”. Maø Höõu Sôû Truï, SANH khôûi Taâm, töùc laø Dieäu Phaùp maø thaønh Thoâ Phaùp.

Taát caû chuùng sanh ñeàu coù Phaät Taùnh. Phaät Taùnh töùc laø Dieäu Phaùp. Vaäy neân moïi ngöôøi ñeàu coù Dieäu Phaùp, moïi ngöôøi ñeàu coù theå Thaønh Phaät.

Söï tu chöùng cuûa 10 phöông 3 ñôøi caùc Ñöùc Phaät laø chöùng “Dieäu Phaùp” khoâng sai khaùc naøy maø thaønh Phaät. Chuùng sanh meâ muoäi laàm duøng Dieäu Phaùp khoâng sai khaùc naøy roài quaáy khôûi phaân bieät tö löôøng taát Dieäu maø thaønh Thoâ, thaønh KHOÅ naõo chuùng sanh.

Bôûi HOAËC neân gaây NGHIEÄP. Do nghieäp sanh töû; nhö Taâm cuûa Phaøm Phu ñeàu cho taát caû laø “COÙ”; roài chaáp coù Töôùng Nhaân Ngaõ. Bôûi ñoù maø khieán Phaùp Dieäu naøy thaønh baát Dieäu.

La Haùn tuy lieãu ñöôïc sanh töû, nhöng ñaém nôi KHOÂNG, roài oâm laáy thaùi ñoä tieâu cöïc maø chaúng ñoä sanh. Tuy laø ñaõ chöùng quaû La Haùn, laïi laø Thoâ maø chaúng Dieäu chuùt naøo caû.

Quyeàn Thöøa Boà Taùt chaáp ñaém NHÒ BIEÂN hoaëc ñaûn TRUNG, nhöng cuõng chöa phaûi laø roát raùo, laïi laø Thoâ caùch nôi Dieäu vaäy.

Duy Phaät chaúng chaáp KHOÂNG, COÙ, NHÒ BIEÂN vaø ñaûn TRUNG, lìa quaù tuyeät PHI sieâu HÌNH ly KIEÁN, chöùng “Dieäu Phaùp” hoaøn toaøn, ñaáy laø CHÔN DIEÄU.

Nay duøng moät VÍ DUÏ ñeå noùi roõ nghóa treân: Chuùng sanh saün ñuû Dieäu Phaùp nhöng chaúng töông öùng nhö VAØNG coøn ôû trong moû. Caùc Ñöùc Phaät chöùng Dieäu Phaùp neân ñaõ töông öng nhö VAØNG ñaõ ñöôïc ñem ra khoûi moû.

Vaøng tuy coù taïi moû vaø ra moû khaùc nhau, nhöng Baûn Theå noù chaúng HAI, neân Kinh ñaõ noùi: Caàn heát VOÏNG DUYEÂN, töùc Nhö Nhö Phaät; moät NIEÄM xoay Taâm quang, lieàn ñoàng Baûn-Giaùc coù saún.

Chuùng sanh chæ caàn buoâng thaû Phaøm tình, rieâng khoâng Thaùnh giaûi. Nôi caùc Phaät chaúng THEÂM, nôi phaøm phu chaúng BÔÙT, ôû chuùng sanh chaúng DÔ, ôû caùc Phaät chaúng SAÏCH, taïi caùc Phaät chaúng SANH, taïi chuùng sanh chaúng DIEÄT. Chæ caàn moät NIEÄM “quay” aùnh saùng “trôû laïi “thôøi “ñöông theå” beøn laø…

Nhöng hieän tieàn VOÏNG TÖÔÛNG CHAÁP ÑAÉM neân chöa chöùng ñöôïc, chæ coù Dieäu Phaùp Phaät Taùnh ñuû saún maø thoâi, neân goïi laø LYÙ töùc Phaät.

Quyù vò ñeán ñaây nghe giaûng Kinh, hieåu roõ ñöôïc Taâm Töùc Phaät troïn ñuû Dieäu Phaùp thôøi goïi laø DANH töï töùc Phaät.

Nhöng tuy bieát mình saún ñuû Dieäu Phaùp, neáu chaúng “Chôn thaät Tu haønh” thôøi chaúng coù theå thaønh Phaät ñöôïc, nhö VAØNG chaúng gaïn loïc töùc chöa thaønh VAØNG roøng thuaàn tuyù ñöôïc. Vaäy chuùng ta ngay töø baây giôø buoâng thaû muoân duyeân, moät maûy tô chaúng dính nôi loøng, giaø daën nieäm Phaät, yeân laëng nghe Kinh – laõnh hoäi roõ raøng – Taâm caûnh ñeàu tieâu vong – Nhöùt Taâm duïng coâng tu haønh nhö theá, thôøi tuy chöa chöùng ñeán Dieäu Phaùp maø ñaõ coù theå haøng phuïc ñöôïc phieàn naõo, goïi laø QUAÙN HAÏNH töùc Phaät.

Neáu laø nieäm Phaät, nieäm Quaùn AÂm, 6 CAÊN ñeàu nhieáp, tònh nieäm noái luoân – beân trong vong caû 6 CAÊN, beân ngoaøi vong heát 6 TRAÀN; trong queân caû Thaân Taâm, ngoaøi queân heát Theá giôùi – xa thoaùt CAÊN TRAÀN, chæ coøn moät ñieåm LINH QUANG saùng röïc rôõ.

Ñaây töùc laø Töï Taùnh Quaùn AÂm töôïng töï xuaát hieän.

Ñaây töùc thöôøng goïi laø Dieäu Phaùp.

Ñeán luùc naøy xem maø chaúng THAÁY, ngoùng maø chaúng NGHE; ñeán noãi AÊN vaãn baát tri kyø vò nöõa! Vì ñaõ ñöôïc Voâ Nhôn Töôùng, Voâ ngaõ Töôùng, Taâm vaø Caûnh ñeàu tieâu vong.

Duïng coâng tu haønh ñeán böïc naøy, 6 CAÊN môùi Thanh Tònh. Nhöõng phieàn naõo bôûi THAÁY vaø NGHÓ maø coù ñeàu bò rôi ruïng heát, goïi laø TÖÔNG TÖÏ töùc Phaät.

Tieán leân nöõa, phaù vôõ Caên Baûn Voâ Minh, ñích thaân chöùng Dieäu Phaùp:

* Beân Thieàn Toâng goïi laø ñích thaân THAÁY ñöôïc

BOÄ MAËT THAÄT bò boû queân töø xöa nay.

* Beân Thieân Thai Toâng thì baûo VIEÂN CHÖÙNG ñöôïc

TAM ÑEÁ QUAÙN.

* Maø Tònh Ñoä Toâng cho laø LYÙ NHAÁT TAÂM BAÁT LOAÏN,

BAÁT ÑOÄNG TÖÏ TAÙNH, chuyeån THÖÙC thaønh TRÍ.

Trí töùc laø Dieäu Phaùp. Chuùng sanh chuyeån Trí thaønh Thöùc, chö Phaät chuyeån Thöùc thaønh Trí, neân Thaân Kieán ñöôïc BOÅN LAI DIEÄN MUÏC.

Chaúng Dieäu maø Dieäu. Ñích thaân THAÁY ñöôïc Töï Taùnh Quaùn AÂm vaø coøn THAÁY ñeán CHA MEÏ ñôøi tröôùc nöõa laø khaùc, töùc ñaõ chöùng ñöôïc Dieäu Phaùp vaäy.

Ñeán tôùi ñòa vò naøy laø coù theå PHAÂN THAÂN ra traêm coõi ñeå thaønh Phaät ñoä chuùng sanh, neân goïi laø PHAÀN CHÖÙNG töùc Phaät.

Tuy ñaõ xaùc chöùng ñeán Dieäu Phaùp Phaät Taùnh, nhöng chöa roát raùo, coøn quyeát phaûi döùt roát raùo 5 choã Phieàn naõo An truï vaø döùt haún 2 moùn Sanh Töû.

Kieán Tö, Traàn Sa vaø Voâ Minh, 3 thöù Phieàn naõo naøy thaûy ñeàu döùt roát raùo thanh tònh.

Phaân ñoaïn vaø Bieán dòch, 2 moùn Sanh töû cuõng ñeàu giaûi thoaùt roát raùo.

Taùc NGHIEÄP ñaõ heát, Tình THÖÙC troáng KHOÂNG môùi thaät chöùng ñöôïc Chôn Giaûi Thoaùt. Nhö Ñöùc Thích Ca ñaõ chöùng roát raùo Dieäu Phaùp naøy, neân môùi goïi laø CÖÙU CAÙNH töùc Phaät.

Ñaây laø duøng Dieäu Phaùp ñeå hieån hieän nghóa LUÏC töùc PHAÄT. Nghóa naøy do Toå Thieân Thai saùng laäp. Duïng yù cho ngöôøi tu haønh, töï bieát mình ñaõ ñeán böïc Phaät naøo moät trong saùu.

Chöõ TÖÙC laø nghóa chaúng rôøi nhau vaäy.

Chuùng ta ñoái vôùi taát caû söï VAÄT ñeàu duøng suy löôøng phaân bieät. Maø SUY LÖÔØNG laø TAÙC DUÏNG cuûa THÖÙC thöù 7, PHAÂN BIEÄT laø taùc duïng cuûa THÖÙC thöù saùu.

Moät khi SANH KHÔÛI Suy löôøng Phaân bieät laø lieàn rôi vaøo trong hoá thaúm cuûa YÙ THÖÙC, che khuaát Taâm Taùnh Dieäu Baûo. Ñaây töùc laø CAÊN BAÛN cuûa SANH TÖÛ vaäy.

Nhö chuùng ta coù theå chaúng sanh khôûi haèng thaåm suy löôøng, chaúng khôûi theo nieäm so ñoï phaân bieät, thôøi Voâ Sôû Truï

– Nghóa laø:

* Chaúng truï beân “Höõu” maø Phaân bieät;

* Chaúng truï beân “Khoâng” maø so ñoï.

* Nhò Bieân chaúng “Truï”, Trung Ñaïo chaúng “ÔÛ”,

töùc thì Dieäu Phaùp hieån hieän.

Ñeán ñaây töùc laø Voâ Truï Sanh Taâm, duø coù phaân bieät cuõng chaúng phaûi laø YÙ THÖÙC vaäy. Nay ñem vieäc AÊn vaø Nguõ maø noùi, tuy vieäc raát taàm thöôøng nhoû nhen, nhöng cuõng vaãn laø Dieäu Phaùp.

Töùc thöôøng goïi laø: “Ñaàu ñaàu thò ñaïo, taû höõu phuøng nguyeân” – Nghóa laø gaëp gì cuõng laø Ñaïo, vaø hai beân thaønh gieáng cuõng gaëp ñöôïc maïch nöôùc, chôù chaúng caàn ñaøo thaúng ñeán ñaùy saâu môùi coù maïch.

Ngaøy tröôùc coù OÂng Cö Só teân BAØNG UAÅN, nhaø oâng raát giaøu coù.

Sau khi ñaõ hieåu Ñaïo vaø vì muoán tu Ñaïo, neân oâng ñem caû gia taøi giaøu sang aáy maø ñoå heát xuoáng soâng Haùn Döông, roài nguyeän cam phaàn ngheøo khoå. Vaø oâng khieán ngöôøi con gaùi ñan ñoà tre ñeå baùn, ngöôøi con trai caøy ruoäng ñeå laøm keá sanh soáng cho caû gia ñình.

Moät hoâm caû gia ñình hoäi nghò ñeå ñaøm Ñaïo –coá nhieân oâng laø vò Chuû trì. Sau khi khai maïc, oâng môùi baét ñaàu vaøo noäi dung raèng: Duïng coâng tu haønh chaúng phaûi deå. Chöùng ñöôïc Dieäu Phaùp khoù, khoù, khoù, khoù. Möôøi hoäc hoät meø raûi ngoïn caây. (yù noùi khoù coøn moät hoät dính ñaàu caây).

Bôûi vì coøn tham lam aên ngon, maëc ñeïp vaø thoùi quen cuûa aân aùi, noù hay phaân bieät nghó baäy baï – töø hoài naøo ñeán ñaây noù ñaõ thaønh thoùi quen naëng neà.

Ngaøy nay tuy ñaõ hieåu roõ ñeàu laø “KHOÂNG”. Nhöng treân söï thaät muoân vieäc Noù chaúng chòu “KHOÂNG” ñöôïc, vì phieàn naõo voïng hoaëc thaû buoâng noù chaúng rôi xuoáng vaø cuõng vì con ñöôøng voïng hoaëc noù ñaõ quaù quen thuoäc laém roài, neân chaúng deã sanh loøng nieäm Phaät, Tham Thieàn vaø Tu Quaùn.

Nay muoán chöùng Dieäu Phaùp laø con ñöôøng sanh loä maø chaúng deã quen. Vaäy bieát tu haønh laø thaät khoù, thaät khoù.

Vôï oâng laø BAØNG BAØ, naûy giôø chaêm nghe vaø öùng raèng: “Deã – deã – deã – Traêm ñaàu ngoïn coû YÙ Toå Sö, ngaét moät coïng maø neâu leân ñeàu laø… Ñaïo. Luyõ tre xanh, hoa Mai vaøng thaûy ñeàu Baùt Nhaõ. Haït söông mai ñoïng ñaàu coû maø caûnh vaät maøu xanh maøu vaøng… ñaõ coù ngöôøi nhaân ñaáy maø Ngoä Ñaïo – thì vieäc gì maø mình than KHOÙ”. YÙ Baø, Toâ Ñoâng Pha ñaõ baûo: Tieáng khe roùc raùch löôõi roäng daøi, saéc nuùi xanh bieác thaân thanh tònh.

Ñòa - Thuyû - Hoaû - Phong - Caên - Traàn - Thöùc - Giôùi ñeàu laø Dieäu Phaùp. Phaøm tình voïng duyeân, taùnh ñoù voán khoâng, töùc nôi Thoâ laø Dieäu. Khoâng moät quyeàn möu naøo maø chaúng phaûi Chôn Thieät. Dieäu Taùnh Thieân Nhieân xöa nay vaãn nhö vaäy – cho neân Baø ta môùi noùi “DEÃ”.

Ñeán coâ con teân LINH CHIEÁU – thoâng minh dò thöôøng, coâ thöa: “Cuõng chaúng KHOÙ, cuõng chaúng DEÃ. Heã ñoùi thì aên, moõi ñi nguõ”.

Ñi – Ñöùng – Ngoài – Naèm ñeàu laø Dieäu Phaùp. Baát quaù chuùng ta AÊn vôùi Nguõ ñeàu chaúng thaønh quan troïng. Thöû nghó khi ta AÊn côm, thöôøng khôûi voïng töôûng sanh phaân bieät rau toát, rau xaáu, vò ngon vò dôû. Roài vôùi ngon THAM maø AÊN nhieàu, vôùi dôû CHAÙN maø AÊN ít. Ñaáy töùc laø Dieäu Phaùp maø thaønh Thoâ phaùp.

Neáu nhö coù theå “nhöùt taâm baát loaïn” bình thaûn ñeán maâm AÊn, tröïc nhieân maø AÊn, chaúng khôûi tö löôøng phaân bieät. Thöôøng goïi laø “Troïn ngaøy AÊn côm maø chaúng coù nhai truùng hoät gaïo naøo heát”, vì Voâ YÙ Thöùc taùc duïng vaäy. Cho neân AÊn côm nhö vaäy goïi laø ÖÙng Cuùng, goïi ñoù laø Dieäu Phaùp Phaät Söï. AÊn côm ñaõ nhö theá, thôøi Nguû Thöùc cuõng theá.

Khi Nguû “ñieân ñaûo moäng töôûng” laø chaúng phaûi Nguû thaät. Nguû thaät phaûi nhö ngöôøi thaät Nguû nghóa laø khoâng moäng môùi phaûi. Khoâng ñieân ñaûo moäng töôûng Thöùc hay Nguû nhöùt nhö töùc laø Dieäu Phaùp.

Ngaøy xöa coù ngöôøi Sö Huynh cuûa Ngaøi Ngoïc Laâm Quoác Sö, caû ngaøy chæ coù Nguû vôùi Thöùc maø thoâi. Ngöôøi ta cho laø löôøi bieáng. Nhöng caùi Nguû cuûa Ngaøi chaúng ñoàng vôùi caùi Nguû cuûa ngöôøi khaùc. Trong giaác nguû mô mô tænh tænh, tænh tænh mô mô, loái duïng coâng tu haønh aáy cuûa Ngaøi thaät hôn Quoác Sö Ngoïc Laâm raát nhieàu. Sôû dó môùi noùi Nguû vôùi Thöùc nhö vaäy cuõng töùc laø Dieäu Phaùp.

Nguõ vaø AÊn ñaõ nhö vaäy, thôøi taát caû caùc Phaùp ñeàu ñaâu chaúng phaûi nhö theá ö ?

Noùi toùm laïi laø Phaùp naøy chaúng phaûi duøng “Suy löôøng Phaân bieät” maø coù theå hieåu thaáu. Neân goïi ñoù laø Dieäu Phaùp.

Sôû dó chaúng caàn boû “Phaân bieät vaø Suy löôøng, Nhöùt Taâm laëng leõ thoaït vaäy khoâng gheù vaøo ñaâu.

* Toâng Thieân Thai goïi laø Nhaát Taâm Tam Quaùn;

* Toâng Tònh Ñoä cho laø Nhaát Taâm Baát Loaïn.

Chæ caàn chöøng naáy ñuû cuøng vôùi Dieäu Phaùp thaáy maët nhau ñöôïc roài. Cho neân ngaøy xöa Ñöùc Phaät Thích Ca phaûi maát thôøi gian laâu 8 naêm môùi giaûng xong 2 chöõ Dieäu Phaùp. Toå Thieân Thai Trí Giaû cuõng phaûi 3 thaùng troøn ñaøm luaän môùi xong Dieäu ñaïo. Neáu môû roäng ra ñeå luaän ñaøm thôøi thuyeát ngang chieát doïc, thuyeát cho ñeán cuøng kieáp cuõng khoù maø heát ñöôïc vaäy. Chæ caàn moät ñieàu laø do quyù vò ñích thaân chöùng kieán ñeán may ra môùi xong vieäc.

Trôû laïi gia ñình hoï BAØNG: Moät hoâm oâng hoûi coâ con ñaõ ñeán giôø Ngoï chöa, Ta saép Nhaäp Dieät? Daï chöa – Coâ thöa. Roài coâ lieàn THÖÔÏNG LEÂN PHAÙP TOAØ do oâng thieát saún maø Nhaäp – Dieät. Sau khi toáng taùng coâ con xong oâng sai ngöôøi ra ñoàng ruoäng baùo tin cho caäu con bieát oâng saép Nhaäp Dieät. Caäu con ñöôïc tin, caäu lieàn Nhaäp Dieät, thaân vaãn ñöùng, tay coøn naém caùi chui caøy. Theá laø oâng bò 2 laàn chaäm treã môùi ñeán mình. Sau khi choân caát 2 con vaø choàng xong baø BAØNG nghó raèng coøn ai nöõa maø choân laáp mình, neân Baø töï vaøo trong moät hang ñaù maø Nhaäp Dieät. Neân coù caâu: Baøng Baø aån thaïch gian.

Coøn noùi veà Taøi Saûn: Töø øhoài naøo ñeán giôø, bò troâi laên quanh quaån maõi trong Tam Giôùi Luïc Ñaïo, nguyeân do ñeàu bôûi Tieàn Taøi Danh Voïng neân ñaõ gaây nhieàu Nghieäp Chöôùng tham lam, chaáp ñaém, saân si moãi khi ñaéc thaát.

Nay muoán ra khoûi Luaân Hoài ñöôïc töï taïi giaûi thoaùt, taát nhieân phaûi nôùi boû nhöõng thöù daây raøng buoäc aáy môùi ñöôïc thaønh coâng chaéc chaén.

Vaäy thì sao chaúng ñem Boá thí, coù phaûi toát laønh hôn khoâng?

Mình ñaõ nhaän bieát sanh ra toäi loãi bôûi noù maø ñem cho keû khaùc thôøi hoï taøi gì nhaän cuûa caûi ñoù maø taïo thaønh haïnh phuùc. Cho neân cho noù xuoáng soâng khoûi gaây luî cho ai laø toát hôn.

B. HOA SEN

Hoa Sen naøy chaúng ñoàng vôùi Hoa Sen cuûa Phaøm thöôøng, nhöng möôïn ñaáy laøm ví duï ñeå Duï Dieäu Phaùp vaäy thoâi.

- Hoa Sen trong hoät, ngoaøi coù hoa.

- Hoät laø Quaû, Hoa laø Nhaân.

- Hoa vôùi Quaû cuøng sanh, ví duï Nhaân Quaû ñoàng moät luùc nghóa laø chaúng lìa Baûn Giaùc Dieäu Taâm.

- Caùi goác Sen naèm kín trong buøn nöôùc, maø Hoa Sen vöôït haún leân treân nöôùc buøn.

* BUØN, ví cho Luïc Ñaïo chaáp “Höõu”.

* NÖÔÙC, duï cho Nhò Thöøa ñaém “Khoâng”.

* Hoa Sen vöôït leân treân buøn nöôùc töùc ví duï Dieäu Phaùp vöôït haún leân treân “HÖÕU, KHOÂNG” maø hieån loä Chôn Lyù Trung Ñaïo, nghóa chaúng phaûi KHOÂNG, chaúng phaûi HÖÕU.

* Caùi goác Sen chaúng rôøi nôi buøn nöôùc töùc Duï Dieäu Phaùp song chieáu töùc KHOÂNG töùc HÖÕU hieån loä Ñaïo Lyù Vieân Trung Dieäu Ñeá chieáu caû CHÔN laãn TUÏC; ngaên caû hai, chieáu caû hai, ngaên vaø chieáu chaúng HAI, vì Taâm truøm caùi HÖÕU cuûa Luïc Ñaïo vaø caùi KHOÂNG cuûa Nhò Thöøa. Cho neân môùi coù theå roäng ñoä Luïc Ñaïo vaø Tam Thöøa. Sôû dó ñaáy laø maàu nhieäm cuûa DUÏ, PHAÙP trong Kinh naøy vaäy.

* Laïi nöõa Hoa Sen vaø Hoät Sen hai vaät aáy chaúng rôøi nhau: coù Hoa taát coù Hoät, töùc chöùng Nhaân Quaû Baát Nhò.

Ñöùc Thích Ca khi môùi Thaønh Phaät, vì cô duyeân Thaønh Phaät cuûa chuùng sanh chöa thuaàn thuïc. Neân chaúng theå noùi ngay Dieäu Phaùp cuûa Phaùp Hoa ñöôïc. Maø chæ neân giaûng Phaùp Quyeàn Moân Phöông Tieän maø thoâi: nhö Hoa Nghieâm, A Haøm, Phöông Ñaúng, Baùt Nhaõ caùc Kinh. Tröôùc laø ñeå kheùo leùo, daãn duï, khuyeán khích, daét dìu.

Neân tröôùc tieân giaûng Tam Quy Nguû Giôùi, sau môùi noùi 12 Nhaân Duyeân vaø caùc Phaùp Tam Thöøa. Nhöng, tuy daïy caùc Ñaïo Phaùp aáy, maø kyø thaät vì Phaät Thöøa neân goïi laø vì Thaät maø phaûi thi thieát Quyeàn, töùc nhö vì Hoät maø coù Hoa.

Sau 40 naêm lieàn lieân tuïc ngaøy ñeâm thuyeát giaùo. Baây giôø thôøi ñaõ ñeán, vaø caên cô cuûa chuùng sanh ñaõ thuaàn thuïc, Phaät môùi môû Hoäi Phaùp Hoa, môùi Khai Quyeàn hieån Thieät, ñem Tam Thöøa ñoàng qui veà Nhöùt Phaät Thöøa khoâng Thoâ maø chaúng Dieäu töùc nhö Hoa nôû laø Hoät hieän.

Kinh noùi: “Neáu coù keû naøo nghe Phaùp naøy, khoâng moät ai chaúng thaønh Phaät”. Laïi noùi: “Moät xöng Nam moâ Phaät, ñeàu coäng thaønh Phaät ñaïo”.

Laïi nhö Hoa rôi Hoät thaønh, duï cho boû Quyeàn laäp Thieät. Ngoaøi Thieät khoâng coù Quyeàn, ngoaøi Dieäu khoâng coù Thoâ. Khi maø Dieäu Phaùp ñaõ hoaøn toaøn hieån loä khoâng moät chuùng sanh naøo chaúng phaûi laø Phaät.

Ñaáy laø 14 phaåm tröôùc cuûa Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa naøy vaäy.

Nhöng ngöôøi ñôøi chæ bieát Ñöùc Thích Ca tröôùc laø Taát Ñaït Ña Thaùi Töû, leân 19 tuoåi xuaát gia, tu khoå haïnh 6 naêm, ñeán naêm 30 tuoåi môùi thaønh Phaät.

Hoï ñaâu bieát raèng söï thaät Thích Ca vôùi voâ löôïng traàn sa kieáp veà tröôùc ñaõ sôùm Thaønh Phaät vaø ñaõ chöùng thaáu Dieäu Phaùp naøy roài.

Theá thì taïi sao phaûi taùi lai maø Thaønh Phaät nöõa ö?

Vì thöông xoùt chuùng sanh coøn ñang chòu khoå Sanh Töû Luaân Hoài, cho neân chaúng SANH maø hieän coù SANH, chaúng phaûi DIEÄT maø hieän ra DIEÄT, qua qua laïi laïi trong coõi theá giôùi Ta Baø naøy chaúng bieát bao laàn maø keå.

Nhö Kinh Phaïm Voõng noùi: Ta nay ñeán coõi Ta Baø Theá Giôùi laàn naøy nöõa, keå caû tröôùc sau coäng laø 8.000 laàn roài! Ñaáy cuõng laø öôùc veà Hoaù Tích maø noùi, chöù Chôn Dieän Muïc cuûa Ñöùc Phaät naøy laø KHAI Hoaù Tích ñeå HIEÄN Boån Moân, HIEÄN Thaân Ñoä Sanh gioáng nhö: “Ngaøn soâng nöôùc trong ngaøn traêng hieän”.

- Traêng döôùi nöôùc laø Hoaù Tích.

- Traêng treân trôøi laø Boån Moân.

- Do Boån maø giaùng Tích, nhö vì Hoät neân môùi coù Hoa.

- Khai Tích ñeå hieån Boån, nhö Hoa nôû laø Hoät hieän ra.

- Boû Tích laäp Boån thôøi nhö Hoa ruïng Hoät ñöôïc thaønh töïu vaäy.

- Tích Moân 3 Duï, Boån Moân 3 Duï, khoâng moät Duï naøo chaúng phaûi ví duï cho Dieäu Phaùp. Dieäu Phaùp maàu nhieäm saâu saéc e quí vò chaúng deã hieåu roõ raøng, nhaân duøng Hoa Sen laøm ví duï, nhöõng keû Trí giaû neân laáy Duï Hoa Sen ñeå maø laõnh hoäi giaùc ngoä Dieäu Phaùp vaäy.

C. KINH

Tieáng Phaïn goïi TU ÑA LA, Taøu dòch laø KHEÁ KINH.

* Treân laø kheá hieäp vôùi Phaät ñaïo.

* Döôùi laø kheá hieäp vôùi Quaàn Cô, neân goïi laø KINH.

* Laïi KINH laø Thöôøng vaäy: ngaøn neûo ñeàu qui veà moät goác, thöôøng truï chaúng bieán ñoåi vaäy.

* Laïi nöõa KINH laø Phaùp: sôû dó chæ daïy cho ngöôøi ta phaûi duøng Phaùp ñoä pheùp taéc vaäy.

* Laïi theâm nöõa KINH laø ñöôøng taét: nghóa laø con ñöôøng cho chuùng ta tu haønh ñi thaúng vaäy.

* Laïi coøn moät nghóa naøy KINH laø khuoân khoå: nghóa laø laøm khuoân khoå ñeå hoaèng döông Phaät Phaùp maø giaùo hoaù chuùng sanh vaäy.

Ñaáy laø giaûi thích nghóa cuûa chöõ KINH coù taát caû 4 nghóa khaùc nhau vaäy.

Töø tröôùc ñeán ñaây giaûi thích 5 chöõ Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh laø TOÅNG ÑEÀ ñaõ xong.

6. TEÂN BOÄ KINH

Ñeàø teân Kinh Phaùp Hoa, neáu tính theo soá chöõ ñeå trì nieäm thì coù 9 chöõ: “Nam Moâ Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh”.

Neáu tính ñuùng theo teân ñeà boä Kinh thì coù 15 chöõ: “Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa Giaùo Boà Taùt Phaùp, Chö Phaät Sôû Hoä Nieäm”.

Giaûi nghóa ñaïi cöông 9 chöõ:

1/ NAM MOÂ

Nam moâ coøn ñoïc laø naüng moà, na ma, naüng maïc… dòch nghóa: quy y, quy maïng, leã baùi, cuùng döôøng, cöùu ngaõ, ñoä ngaõ…

- Quy y        : Trôû veà nöông töïa.

- Quy maïng  : Ñem caû thaân maïng trôû veà.

- Leã baùi        : Laïy xaù.

- Cuùng döôøng        : Thaønh taâm daâng cuùng.

- Cöùu ngaõ    : Xin cöùu con thoaùt khoûi phieàn naõo nghieäp chöôùng.

- Ñoä ngaõ      : Ñoä laø chôû, ngaõ laø con. Xin ñoä con qua khoûi bieån Sanh töû Luaân hoài.

2/ ÑAÏI THÖØA

Thöøa nguyeân ñoïc laø Thaëng, Thaëng dòch laø xe, ñaïi thaëng chieác xe lôùn. YÙ noùi Phaùp moân Tieåu Thöøa chæ do ñoä mình, coøn Phaùp moân Ñaïi Thöøa cuõng ví nhö chieác xe lôùn töï chôû mình vaø chôû nhieàu ngöôøi khaùc, loaøi khaùc. Kinh Ñaïi Thöøa laø nhöõng boä Kinh roäng ñoä cho caùc phaùp giôùi chuùng sanh ñeán ñích Thaønh Phaät.

Ví nhö chöông trình Ñaïi hoïc vaø Tieåu hoïc ôû theá gian vaäy. Trong nhöõng boä Kinh Ñaïi Thöøa chia laøm hai loaïi: Quyeàn (taïm) Ñaïi Thöøa vaø Thaät Ñaïi Thöøa. Kinh Phaùp Hoa laø boä Kinh thuoäc veà Thaät Ñaïi Thöøa.

Tu theo kinh ñieån Ñaïi Thöøa ñuùng nghóa, laø khoâng chæ ñoïc tuïng suoâng. Duø ñoïc tuïng roõ raøng, keå caû thuoäc raønh reõ töøng caâu, töøng chöõ cuõng chöa phaûi tu theo Ñaïi Thöøa.

* Phaûi hieåu nghóa Kinh.

* Phaûi thöïc haønh ñuùng phöông phaùp Kinh höôùng daãn.

* Phaûi aùp duïng lôøi Kinh vaøo ñôøi soáng haèng ngaøy cuûa chính mình vaø nhieàu ngöôøi, nhieàu loaøi chung quanh mình.

3/ DIEÄU PHAÙP

Theá naøo laø Phaùp Dieäu? Toaøn boä Kinh, quyeån naøo, phaåm naøo, caâu naøo, chöõ naøo cuõng ñeàu laø Phaùp Dieäu caû. Naøng Roàng (Long nöõ) taùm tuoåi nghe Kinh Phaùp Hoa lieàn ñaéc quaû thaønh Phaät trong nhaùy maét. Naêm ngaøn ngöôøi boû phaùp hoäi ra ñi. Naêm traêm ngöôøi ngoài laïi nghe. Thaùp baùu Phaät Ña Böûu Nhö Lai töø ñaát voït leân… Moãi moãi ñeàu laø Phaùp Dieäu.

Töø phaùp Thoâ, tu luyeän chuyeån sang phaùp Teá. Töø phaùp Teá tu luyeän chuyeån sang phaùp Vi thì ai ai cuõng coù theå tu luyeän ñöôïc. Nhöng töø phaùp Vi, tu luyeän ñeå chuyeån sang Phaùp Dieäu thì raát ít ngöôøi chöùng ñaéc. Nhöng cuõng coøn coù ngöôøi ñaéc. Töø Dieäu nhaäp vaøo Dieäu Höõu thì trong giôùi Tu Hoïc Phaät chöa ñöôïc bao nhieâu.

Gom Taïp Nieäm veà Chaùnh Nieäm vaãn chöa laø Dieäu.

Töø Chaùnh nieäm tung traûi ra Vaïn Nieäm vaãn chöa laø Dieäu.

Töø Vaïn Nieäm quay veà Tam Nieäm (phaùp moân Tònh Ñoä) vaãn chöa laø Phaùp Dieäu.

Töø Tam Nieäm quay veà Nhò Nieäm (phaùp moân Thieàn Quaùn, keå caû Trung Quaùn song chieáu) cuõng chöa laø Phaùp Dieäu.

Töø Nhò Nieäm böøng Khai Nhöùt Nieäm (töùc laø Voâ ngoân voâ töï) cuõng chöa laø Phaùp Dieäu.

Khi naøo chöùng ñaéc Voâ Sanh Phaùp Nhaãn, khi naøo Öng Voâ Sôû Truï, khi naøo Trí Ñaït Voâ Sanh, khi naøo Dieäu AÂm, Quaùn Theá AÂm, Phaïm AÂm, Haûi Trieàu AÂm khoâng coøn ôû YÙ Quaùn, maø ñaõ chuyeån sang Trí Quaùn, quaùn saâu 5 phaùp Quaùn; “Chôn Quaùn, Thanh Tònh Quaùn, Trí Tueä Quaùn roäng lôùn, Bi Quaùn vaø Töø Quaùn”, khi naøo ñaéc Toång Trì, khi naøo Taâm ñaéc Dieäu Trang Nghieâm, khi naøo traûi haïnh nguyeän Phoå Hieàn… luùc aáy môùi goïi laø Dieäu Phaùp, môùi goïi laø Dieäu höõu.

4/ LIEÂN HOA

Giaûi nghóa Lieân Hoa laø boâng Sen thì ai maø khoâng bieát!

Ñoàng yù laø trong caùc loaøi hoa thì Hoa Sen laø loaøi hoa coù nhieàu ñaëc ñieåm. Nhöng taïi sao Ñöùc Phaät laïi möôïn teân loaøi Hoa naøy ñeå ñaët TEÂN boä KINH quan troïng?

Chuùng ta seõ ñöôïc giaûi thích raèng: Kinh Dieäu Phaùp laø Kinh neâu roõ phöông phaùp tu chöùng Dieäu Höõu, daønh cho nhöõng ai NHAÄP Traàn maø khoâng NHIEÃM Traàn. Boâng Sen laø loaøi Hoa vaøo buøn khoâng nhieãm buøn, laïi Hoa Quaû cuøng luùc, chæ cho Quyeàn Thaät Nhöùt Trí, cho neân Ñöùc Phaät môùi möôïn teân loaøi Hoa naøy ñeå ñaët TEÂN cho boä KINH.

Thöù nhì, ai chòu traàm tö ñeå ñaït caû LYÙ laãn SÖÏ thuoäc veà söùc soáng cuûa loaøi Hoa naøy thì ngöôøi aáy Ngoä ñöôïc LYÙ ña chieàu cuûa Baùt Nhaõ. Ñoàng yù! Baùt Nhaõ khoâng ñôn thuaàn ôû LYÙ ña chieàu, nhöng neáu khoâng môû cöûa nguyeân lyù ña chieàu thì hoûi ñeán bao giôø NHAÄP vaøo nhaø Baùt Nhaõ?

Kinh Phaùp Hoa khoâng ñôn thuaàn ôû nguyeân lyù Nhaát Thöøa, maø noù haøm chöùa taát caû nguyeân lyù Baùt Nhaõ. Caàu moät caây laø LYÙ Nhaát Thöøa Phaùp Hoa vaø thuyeàn thuûng ñaùy laø LYÙ Baùt Nhaõ. Caû hai naèm song song vôùi nhau vaø cuøng chung nhau moät Maät nghóa, ñoù laø giuùp ngöôøi sang soâng. Khi ñaõ sang bôø roài thì ai coøn caàn thuyeàn thuûng ñaùy, hoaëc caàu moät caây ñeå laøm gì nöõa. Khi ñaõ Giaûi thoaùt, ñaõ chöùng ñaéc quaû vò Chaùnh Giaùc roài thì coøn caàn nöông töïa Phaùp Hoa. Baùt Nhaõ laøm gì nöõa? Nhöng khi chöa Giaùc ngoä maø khoâng y theo phöông phaùp Dieäu Höõu cuûa Phaùp Hoa maø tu thì laøm sao chöùng ñaéc “Chôn Khoâng” cuûa Baùt Nhaõ. Chôn Khoâng vaø Dieäu Höõu caû hai ñeàu thaâm thieát. Neáu thieáu thì ngöôøi tu luyeän raát khoù chöùng ñaéc. Phaûi traûi qua Trung Quaùn song chieáu, nghóa laø phaûi Quaùn GIAÛ vaø Quaùn CHÔN. Moät mình Teà Thieân ñeán thôøi kyø ñoù phaûi coù hai teân: Toân Haønh Giaû vaø Toân Ngoä Khoâng, töùc laø phaûi Trung Quaùn song chieáu, töùc laø QUAÙN vaø CHIEÁU, chieáu caû Phaùp TU vaø Phaùp NGOÄ.

Coøn nhieàu nguyeân do ñeå Hoa Sen ñöôïc ghi TEÂN vaøo töïa Boä Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa. Nhöng neáu coù giaûi theâm haøng traêm nguyeân do nöõa thì cuõng laø phuï maø thoâi. Ñieàu ñaùng hieåu maø chuùng ta chaúng chòu hieåu vaø ñaây laø ñieåm chính yeáu cuûa danh töø Hoa Sen ñöôïc gheùp vôùi boä Kinh Phaùp Dieäu, ñeå thaønh ÑEÀ Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa: Ñoù laø caùi Hoa Sen nôû treân ñaàu cuûa moãi con ngöôøi, cuõng nhö Hoa Sen ngaøn caùnh nôû nôi nhuïc keá cuûa Ñöùc Phaät, taïi Hoäi thuyeát Kinh Thuû Laêng Nghieâm vaäy.

Kinh Thuû Laêng Nghieâm khoâng phaûi khôûi töø mieäng cuûa Ñöùc Phaät Thích Ca Maâu Ni, maø laø do moät Ñöùc Hoaù Phaät, töùc laø Ñöùc Phaät Thích Ca hoaù theâm moät Ñöùc Phaät Thích Ca thöù hai. Luùc aáy treân ñænh ñaàu Ñöùc Phaät Thích Ca coù Ñöùc Phaät thöù hai, ngoài treân Hoa Sen ngaøn caùnh, tuyeân thuyeát Thaàn chuù Thuû Laêng Nghieâm:

BAØI KEÄ TÖÏA KINH LAÊNG NGHIEÂM

Baáy giôø Ñöùc Phaät

Töø giöõa nhuïc keá

Phoùng traêm haøo quang

Saùng giöõa voït maïnh

Ngaøn caùnh sen baùu

Hoaù thaân Ñöùc Phaät

Ngoài giöõa hoa sen

Ñaûnh phoùng möôøi saùng

Traêm baùu quang minh

Moãi moãi saùng chieáu

Ñeàu hieän thaáy roõ

Thaàn Kim Cöông Maät Tích

Ñoâng möôøi caùt soâng Haèng

Caàm chaøy choáng nuùi

Ñaày khaép hö khoâng

Ñaïi chuùng nhìn thaáy

Haõi sôï thöa raèng

Caàu Phaät thöông cöùu

Moät loøng vaâng Phaät

Thaáy nôi treân ñaûnh

Moät Phaät phoùng quang

Tuyeân thuyeát thaàn chuù

Kinh Thuû Laêng Nghieâm laø thôøi kyø Hoa Sen ngaøn caønh nôû nôi ñænh ñaàu cuûa Ñöùc Theá Toân. Kinh Phaùp Hoa thì Hoa Sen hôïp vôùi Kinh Ñaïi Thöøa Phaùp Dieäu thaønh TEÂN boä Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa.

Vaäy trình ñoä thoï trì Kinh Phaùp Hoa laø trình ñoä ñoïc tuïng ñeå hieåu bieát vaø haønh trì theo phöông phaùp Vi Dieäu, haàu giuùp cho traêm daây thaàn kinh nôi Baùch Hoäi cuûa moãi haønh giaû, moãi daây thaàn kinh toaû möôøi tia saùng. Ngaøn tia saùng treân ñænh ñaàu thaønh moät Hoa Sen baèng aùnh saùng. Ngaøn caùnh Sen baèng töø tröôøng nôû nôi haønh giaû Phaùp Hoa Kinh, ñieàu kieän sô khôûi baét buoäc phaûi hôïp ñuû boán chöõ: Dieäu Phaùp vaø Lieân Hoa.

Coù Phaùp Dieäu maø khoâng daùm NHAÄP Traàn thì chæ môùi ñaït coù moät nöûa. Traùi laïi, neáu nhaäp traàn maø thieáu Phaùp Dieäu thì laïi caøng thieáu soùt hôn. Nhaäp traàn khoâng nhieãm traàn, ñoù laø Lieân Hoa. Khoâng nhieãm traàn vaãn chöa ñuû, caàn phaûi nôû hoa gioáng nhö Sen.

Nôû hoa vaãn chöa ñuû, caàn phaûi toaû höông, phôi nhuî, hieán ñôøi. Toaû höông phôi nhuî vaãn chöa ñuû, caàn phaûi coù haït quaû hieän tieàn (Hoa quaû ñoàng thôøi).

Noùi chung laø chaúng nhöõng baét chöôùc hoa sen, soáng ñuùng nhö caùch soáng cuûa hoa sen, maø chính baûn thaân mình nôi ñænh ñaàu phaûi nôû moät hoa sen haøo quang ngaøn tia saùng, nhö Ñöùc Phaät ôû Hoäi Thuû Laêng Nghieâm. Ñöôïc nhö vaäy môùi goïi laø Lieân Hoa, nhö theá môùi goïi laø Dieäu Phaùp.

5/ KINH

Kinh vaø saùch, hai yù nghóa khaùc nhau. Saùch thuoäc dieän vaên hoaù doøng ñôøi, Kinh thuoäc dieän lôøi giaùo huaán cuûa Toân giaùo. Saùch naëng veà phaàn vaät theå, Kinh naëng veà taâm linh vaø laïi coøn bao goàm vaät theå.

Kinh naèm rieâng ñòa haït Toân giaùo. Moãi Toân giaùo coù moät soá quy öôùc veà Kinh cuûa Toân giaùo ñoù: Kinh Veä Ñaø cuûa ñaïo Baø La Moân, Thaùnh Kinh Cöïu Öôùc, Thaùnh Kinh Taân Öôùc cuûa ñaïo Thieân Chuùa, Kinh Coran cuûa ñaïo Hoài…

Rieâng Ñaïo Phaät thì laø lôøi daïy cuûa Ñöùc Phaät Thích Ca, trong ñoù coù moät soá lôøi ñoái thoaïi cuûa haøng Boà Taùt, haøng Trôøi, Thaàn, Quyû, Roàng, Ngöôøi. Suoát 49 naêm, treân lòch trình truyeàn baù cuûa Ñöùc Phaät Thích Ca Maâu Ni, giaùo phaùp cuûa Ngaøi ñöôïc chia laøm 3 phaàn: “KINH LUAÄT LUAÄN”.

Kinh cuõng coù nghóa laø xaâu keát töøng lôøi daïy thaønh moät heä coù sau tröôùc. Baøi hoïc naøy chæ neâu khaùi nieäm veà chöõ KINH, neáu giaûng giaûi chöõ Kinh thì coøn nhieàu chi tieát. Xin quyù vò tham khaûo saâu veà chöõ Kinh nôi caùc taøi lieäu lieân quan.

KINH PHAÙP HOA.

Chöõ KINH naøy thuoäc veà Kinh chöù khoâng phaûi Luaät, Luaän.

Kinh Phaùp Hoa do Ñöùc Phaät Thích Ca Maâu Ni, chö vò Boà Taùt vaø Quyû Thaàn tuyeân thuyeát taïi Hoäi Phaùp Hoa, nuùi Linh Thöùu (AÁn Ñoä). Ngoaøi nhöõng lôøi daïy cuûa Ñöùc Phaät vaø Boà Taùt thì laïi coøn moät soá caâu ñoái thoaïi cuûa thính chuùng taïi Hoäi Thöôïng Phaùp Hoa. Sau khi Ñöùc Phaät nhaäp Nieát baøn. Tröôûng laõo Ma Ha Ca Dieáp taäp hôïp 1.000 vò Thaùnh Taêng ñeå Keát taäp giaùo phaùp cuûa Ñöùc Phaät laïi thaønh heä thoáng. Cuõng ví nhö moät sôïi chæ keát nhöõng haït chaâu laïi, thaønh moät xaâu chuoãi vaäy!

Ñaïi hoäi Keát taäp naøy, do Ngaøi Toân Giaû A Nan töôøng thuaät, chín traêm chín möôi chín vò Thaùnh taêng nghe vaø ñoàng yù thì Ban Keát taäp môùi ghi cheùp vaøo laù boái. Sau naøy môùi coù aán baûn löu haønh phoå bieán saâu roäng. Ñaïi hoäi Keát taäp naøy tuy Keát taäp nhieàu boä Kinh nhöng quan troïng nhaát, coù taùnh caùch xieån döông Chaùnh phaùp laø boä Kinh Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa (xin xem theâm phaàn dòch giaûi baøi Töïa Hoaèng Truyeàn Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa cuûa Luaät sö Ñaïo Tuyeân ôû phaàn phuï luïc).

7. HOA SEN VAØ CAÙC TOÂNG PHAÙI TRONG ÑAÏO BUÏT

ÔÛ Nhaät coù moät Toâng phaùi do Thaày Nhaät Lieân (Nichiren) thaønh laäp, goïi laø Nhaät Lieân Toâng. Toâng phaùi naøy laáy Kinh Phaùp Hoa laøm caên baûn cho tö töôûng vaø söï thöïc haønh. Ñaây laø moät Toâng phaùi naëng veà thöïc haønh, vaø phöông phaùp thöïc haønh cuûa hoï laø thay vì nieäm BUÏT, hoï nieäm PHAÙP. Ta bieát raèng trong ñaïo BUÏT coù raát nhieàu phöông phaùp tu hoïc. Phöông phaùp NIEÄM coù coâng naêng thoa dòu nhöõng ñau khoå, nhöõng nhoïc nhaèn, nhöõng voïng töôûng cuûa mình. AÂm thanh cuûa BUÏT veà ñöôïc vôùi Thaân Taâm ta thì seõ thaáy eâm dòu nheï nhaøng, thanh thoaùt. Neáu nhöõng naêng löôïng cuûa BUÏT nhö thöùc tænh vaø thöông yeâu veà an truù trong ta vaø neáu ta tieáp nhaän ñöôïc chuùng töø ñaùy tim, thì ta seõ ñöôïc khoeû khoaén voâ vaøn.

Nieäm BUÏT coù theå duøng aâm thanh, goïi laø Trì danh, maø cuõng coù theå duøng hình aûnh, goïi laø Quaùn töôûng. Nieäm BUÏT cuõng coù theå duøng hôi thôû, goïi laø Soå töùc.

Ñöa taát caû nhöõng taùnh chaát cuûa BUÏT veà trong taâm thöùc mình, hoaëc baèng hình aûnh, aâm thanh, hoaëc baèng ñöùc taùnh hay giaùo phaùp thì goïi laø Buddhaønussati, recollections of the Buddha.

Tuy vaäy, phaùi Nhaät Lieân Toâng khoâng chuû tröông nieäm Buït, maø laïi chuû tröông nieäm PHAÙP. Taïi vì PHAÙP nieäm laø moät trong nhieàu phöông phaùp aønussati. PHAÙP cuûa hoï nieäm laø Phaùp Hoa, vaø caâu nieäm cuûa Toâng phaùi Nhaät Lieân laø NAM MOÂ DIEÄU PHAÙP LIEÂN HOA KINH.

Nhö ta ñaõ bieát, Kinh Phaùp Hoa ñaõ ñeán moät ñòa vò raát lôùn trong kho taøng Kinh ñieån ñaïo Buït, vaø thöôøng ñöôïc xem laø Vua cuûa caùc Kinh, cho neân nieäm Kinh naøy laø nieäm taát caû caùc Kinh. Kinh thì coù chöùa Buït, vì vaäy maø nieäm PHAÙP cuõng laø nieäm BUÏT vaø ñoàng thôøi cuõng laø nieäm TAÊNG. Nieäm nhö vaäy thì trong Taâm seõ coù nieàm Tin.

Caâu nieäm tieáng Nhaät laø Namu Myoõhoõ Reng-Kyoõ. Kyoõ laø Kinh, Reng laø Lieân Hoa, vaø Myoõhoõ laø Dieäu Phaùp. Vì vaäy maø ta thöôøng thaáy caùc Thaày thuoäc Toâng phaùi naøy tay caàm troáng ñaùnh nhòp, mieäng Namu Myoõhoõ Reng-Kyoõ theo töøng böôùc chaân. Ñoù laø phöông caùch thöïc taäp cuûa hoï, cuõng gioáng nhö nhöõng ngöôøi tu trong caùc ñaïo traøng Tònh Ñoä cuûa ta, tay laàn traøng haït, mieäng Nam Moâ A Di Ñaø Phaät. Toâi thích laàn chuoãi haït hôn vì noù im laëng, deã thöông, coøn ñaùnh troáng thì coù theå laøm baän taâm ngöôøi nghe. Tuy vaäy tieáng troáng cuõng coù theå giuùp ngöôøi khaùc thöùc tænh vaø quay veà vôùi vieäc thöïc taäp nieäm Buït.

Hoài sang AÁn Ñoä hoaèng phaùp, luùc vieáng thaêm thaønh phoá Vaisaøli, moãi buoåi saùng toâi ñeàu ñöôïc nghe tieáng troáng cuûa moät vò sö thuoäc Nhaät Lieân Toâng töø chuøa Nhaät Baûn ñi sang Thaùp Buït, naèm beân hoâng cuûa cö xaù nôi chuùng toâi ôû.

Saùng naøo ñuùng vaøo giôø ñoù, chuùng toâi cuõng ñöôïc nghe tieáng troáng tung, tung, tung, hoaø theo tieáng nieäm Namu Myoõhoõ Reng-Kyoõ cuûa vò Taêng ngöôøi Nhaät, raát thanh thoaùt trong buoåi saùng tinh söông.

Nhö vaäy coù nhöõng Toâng phaùi chuyeân nieäm BUÏT, coù nhöõng Toâng phaùi chuyeân nieäm PHAÙP, vaø chuùng ta caàn theâm moät Toâng phaùi chuyeân nieäm TAÊNG, taïi vì Taêng Baûo raát quan troïng maø mình thöôøng coi nheï. Sôû dó vaäy laø vì ñoâi khi mình thaáy Taêng Baûo laøm cho mình buoàn phieàn. Thaùnh taêng thì mình ít coù dòp ñöôïc tieáp xuùc, coøn trong Phaøm Taêng thì theá naøo cuõng coøn coù nhöõng buoàn, giaän, ganh, gheùt, cho neân mình khoâng tin töôûng maáy. Tuy nhieân neáu khoâng coù Taêng thì BUÏT vaø PHAÙP cuõng khoâng coù, vaø chính nhôø nhöõng Phaøm taêng maø mình môùi coù cô hoäi nhìn vaøo ñeå töï tu söûa, maø chuyeån hoaù chính mình. Vì vaäy caùc Thaày, caùc Sö Coâ, Sö Chuù sau naøy neân saùng laäp neân moät Toâng phaùi, goïi laø Toâng phaùi nieäm Taêng, Sanghanussati.

Phaùi Nhaät Lieân Toâng, tieáng Nhaät laø Nichiren-shuõ, sau naøy ñöôïc caûi caùch, vaø moät Toâng phaùi môùi ra ñôøi goïi laø Nhaät Lieân Chaân Toâng (Nichiren-shoõ-shuõ). Töø ñaây ñaõ phaùt xuaát ra nhöõng giaùo phaùi hieän ñang hoaït ñoäng raát maïnh taïi Nhaät Baûn, ví duï nhö Saùng Giaù Hoïc Hoäi (Soõkagakkai), moät giaùo phaùi raát maïnh, ñaõ laøm nôi nöông töïa cho moät ñaûng chính trò raát beà theá ôû Nhaät. Moät Toâng phaùi lôùn maïnh khaùc ñaõ töøng môøi toâi sang giaûng dieãn laø Toâng phaùi Laäp Chính Giaûi Chính (Risshoõ koseikai), hoï coù ñaïi bieåu trong quoác hoäi.

Ñôøi Haäu Leâ, mieàn Baéc Vieät nam coù moät Toâng phaùi goïi laø Lieân Toâng, do moät vò trong Hoaøng phaùi laø Laân Giaùc Ñaïi Só thaønh laäp. Tuïc truyeàn raèng luùc ñaøo ñaát ñeå laøm hoà vaø xaây nhaø, ñaïi só tìm thaáy moät coïng sen ôû trong ñaát. Ngaøi nghó raèng ñaây laø yù cuûa BUÏT, PHAÙP vaø TAÊNG muoán mình laäp moät ngoâi chuøa ôû ñaây, cho neân ñaõ cho xaây Chuøa vaø thaønh laäp moät Thieàn phaùi ñeå tu hoïc, goïi laø Lieân Toâng. Neáu coù thì giôø, quyù vò neân söu taàm, nghieân cöùu theâm veà Toâng phaùi Phaät Giaùo naøy. Trong Vieät nam Phaät Giaùo Söû Luaän, quyeån III coù moät ít taøi lieäu veà Phaùi Lieân Toâng.

Tö töôûng veà Hoa Sen cuõng ñaõ coù töø ñôøi nhaø Lyù. Moät hoâm vua Lyù Thaùi Toâng naèm mô thaáy Ñöùc Quaùn Theá AÂm Boà Taùt ñöa cho moät caønh sen, thöùc daäy, vua baøn vôùi caùc quan trong trieàu vaø caùc quan ñeà nghò neân xaây moät ngoâi chuøa coù hình thaùi Hoa Sen ñeå thôø Ñöùc Quaùn Theá AÂm Boà Taùt. Vì vaäy naêm 1049 vua ñaõ cho xaây Chuøa Dieân Höïu, töùc laø Chuøa MOÄT COÄT ngaøy nay.

Hoa Sen traéng töôïng tröng cho Baûn Taâm Thanh Tònh, cho caùi Phaät taùnh maø ai cuõng coù trong ngöôøi cuûa mình. Vì vaäy cho neân thoâng ñieäp chính cuûa Kinh Phaùp Hoa laø taát caû moïi ngöôøi ñeàu coù haït gioáng giaùc ngoä, haït gioáng Buït trong loøng: “Nhaát thieát chuùng sanh giai höõu Phaät taùnh” ai cuõng coù theå trôû neân moät vò toaøn giaùc, moät vò Buït. Tö töôûng naøy tieàm taøng trong caùc Kinh Nguyeân Thuyû vaø caùc Kinh Ñaïi Thöøa xuaát hieän tröôùc ñoù. Maõi cho ñeán khi Kinh Phaùp Hoa ra ñôøi thì tö töôûng ñoù môùi thaät söï bieåu hieän moät caùch tuyeät ñoái ./.

CHƯƠNG V

I. NỘI DUNG KINH PHÁP HOA

1. Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa (Saddharma Pundarika Sutra) do Ngaøi La Thaäp dòch, trong 5 chöõ “Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh”, duy moät chöõ “Phaùp” laø Thöïc Theå, coøn chöõ Dieäu, chöõ Lieân Hoa ñeàu laø hình dung töø hay lôøi tu söùc cuûa chöõ Phaùp.

Trong chöõ “Phaùp” coù raát nhieàu yù nghóa, nhöng toùm laïi coù 4 nghóa chính:

1) Chaân lyù    3) Giaùo phaùp

2) Phaùp taéc, Phaùp ñoä      4) Toàn taïi

Trong Phaät Giaùo, lôøi daïy cuûa Ñöùc Phaät khoâng coù nghóa ñoäc ñoaùn hay giaû thuyeát, vì Ñöùc Phaät laø moät ñaáng ñaõ giaùc ngoä ñöôïc Chaân Lyù, caùi Chaân Lyù thöôøng toàn taïi trong theá gian laø “nhöùt nhö”, neân lôøi daïy cuûa Ñöùc Phaät laø Chaân Lyù.

Chaân Lyù naøy laø “Phaùp Taéc” chi phoái giöõa vaät vaø vaät, vaät vaø ngöôøi, ngöôøi vaø ngöôøi, hôïp vôùi “Phaùp Ñoä” cuûa theá gian. Ñöùc Phaät nöông vaøo nhöõng taùnh chaát Boån Lai cuûa caùc Phaùp maø noùi ra, neân goïi laø “Giaùo Phaùp”.

Vì chöõ Phaùp coù nhieàu yù nghóa xaâu xa huyeàn dieäu khoâng theå nghó baøn ñöôïc, neân ñöôïc hình dung baèng chöõ Dieäu, goïi laø “Dieäu Phaùp”.

ÔÛ AÁn ñoä, Hoa Sen ñöôïc taùn thöôûng laø thöù hoa ñeïp, hoa ôû trong buøn maø khoâng nhieãm muøi buøn. Hoa Sen coøn coù caùi ñaëc tröng laø hoa quaû ñoàng thôøi ñeå bieåu hieän cho yù nghóa “Nhaân Quaû Baát Nhò”, “Söï Lyù Nhöùt Theå” trong moät hieän töôïng nhoû tröôùc maét maø bao haøm Chaân Lyù cuûa vuõ truï, hieän töôïng lôùn cuûa vuõ truï cuõng bieåu hieän ôû trong moät hieän töôïng nhoû ngay tröôùc maét.

Cuoái cuøng laø chöõ “Kinh”. Kinh coù nghóa laø xuyeân suoát, nhieáp hoaù heát thaûy nghóa lyù cuûa vuõ truï. Lôøi daïy cuûa Ñöùc Phaät ñaõ noùi ra ñöôïc bieåu hieän ôû ngoân ngöõ vaên töï ñeå chæ daïy cho heát thaûy chuùng sanh, cuõng nhö sôïi chæ xaâu hoa thaønh traøng hoa ñeå trang söùc.

Kinh coøn goïi laø “Kheá Kinh”, töùc laø nghóa kheá lyù hôïp cô. Kinh laø danh töø goïi chung cho kinh ñieån, coù chöùa yù nghóa noäi dung cuûa kinh aáy. Cuõng nhö yù nghóa noäi dung cuûa “Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa”.

2. Ngoân ngöõ cuûa Kinh Phaùp Hoa vaø phöông thöùc ñoùn nhaän Dieäu nghóa cuûa Phaùp Hoa.

* Kinh Phaùp Hoa trình baøy Phaät Tri Kieán, ñoái töôïng maø khoâng bao giôø laø ñoái töôïng cuûa nhaän thöùc, cuûa tö duy hay dieãn ñaït. Tri Kieán thaáy “thaät töôùng voâ töôùng” laø “ñoàng theå” vôùi voâ töôùng, neân ngoân ngöõ “höõu töôùng” khoâng theå trình baøy Tri Kieán aáy. Do vì khoâng theå trình baøy tröïc tieáp Phaät Tri Kieán, Phaùp Hoa ñaõ choïn phöông thöùc dieãn ñaït baèng hình aûnh bieåu töôïng vaø ngoân ngöõ bieåu töôïng. Bieåu töôïng thì luoân luoân bieåu töôïng hoaù moät caùi gì khaùc noù, khaùc vôùi caùc töôùng traïng khaùi nieäm.

* Vôùi phöông thöùc trình baøy baèng bieåu töôïng, chöôùng ngaïi lôùn nhaát ngaên thính chuùng Ngoä Phaät Tri Kieán naèm veà phía thính chuùng. Chöôùng ngaïi ñoù laø “chính tö duy höõu ngaõ”. Ñeå giuùp thính chuùng laøm suïp ñoå chöôùng ngaïi aáy, Phaùp Hoa vöøa trình baøy bieåu töôïng vöøa vaän duïng kyõ thuaät ñaùnh thöùc “giaùc taùnh”.

Chính giaùc taùnh ñöôïc khôi daäy nôi thính chuùng Ngoä Phaät Tri Kieán ôû ngoaøi caùc doøng kinh dieãn ñaït. Phaùp Hoa vì theá xuaát hieän nhö nhöõng hoài chuoâng ñaùnh thöùc thính chuùng ra khoûi côn meâ cuûa THAM AÙI vaø CHAÁP THUÛ.

* Cho ñeán khi moät soá thính chuùng böøng Ngoä Phaät Tri Kieán, thì caùc ngaên che “trí tueä voâ ngaõ” vaãn coøn, ñoù laø Taäp Khí ñöôïc goïi laø caùc Kieát Söû, teá nhò, nhö 5 Thöôïng phaàn Kieát Söû (höõu aùi, voâ höõu aùi, maïn, traïo cöû vaø voâ minh). Taïi ñaây, soá thính chuùng aáy caàn con ñöôøng haønh ñaïo ñeå loaïi tröø chöôùng ngaïi cho ñeán khi moïi Kieát Söû ñeàu bò tieâu dieät. Phaàn naøy cuõng ñöôïc Phaùp Hoa loàng vaøo trong caùc hình aûnh vaø ngoân ngöõ bieåu töôïng treân.

* Moät ñieåm caàn chuù yù khaùc, beân caïnh ngoân ngöõ vaø hình aûnh bieåu töôïng, Phaùp Hoa söû duïng phöông phaùp trình baøy dieãn dòch. Thôøi Phaùp dieãn tieán nhö moät doøng suoái chaûy. Söï thaät vaø söùc maïnh cuûa noù naèm ôû ñaàu nguoàn suoái vaø chaûy daøi ñeán cuoái nguoàn suoái.

3. Veà quan ñieåm cuûa Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa.

Töï thaân cuûa giaùo lyù Phaät Giaùo voán laø tích cöïc, bôûi vì Phaät Giaùo giuùp ngöôøi ñôøi daäp taét moïi nhaân toá cuûa khoå ñau ngay giöõa cuoäc ñôøi naøy.

YÙ nghóa ñi ra khoûi ngoâi nhaø löûa Tam giôùi cuûa Phaùp Hoa khoâng phaûi töø boû cuoäc ñôøi ñeå ñi ñeán moät theá giôùi xa laï naøo khaùc, maø laø töø boû Tham, Saân, Si, Saàu, Bi, Khoå, Öu, Naõo. Con ñöôøng ñi ra khoûi Tam giôùi thöïc söï laø con ñöôøng ñi vaøo cuoäc ñôøi vôùi taâm lyù voâ Tham, voâ Saân, voâ Si, voâ Chaáp, vôùi loøng ñaïi Töø ñaïi Bi.

Ñoù laø nghóa tích cöïc cuûa Phaùp Hoa

Nhöng yù nghóa tích cöïc vöøa ñeà caäp laø yù nghóa thoâng thöôøng. Cöù moät neáp soáng caùch ly quaàn chuùng, laùnh xa khoå ñau thì ngöôøi ñôøi cho laø yeám theá, tieâu cöïc, moät neáp soáng ñi vaøo giöõa choán xoân xao, gaàn guõi vôùi khoå ñau traàn theá thì ñöôïc goïi laø nhaäp theá, tích cöïc. Söï ñaùnh giaù ñoù ñaày taùnh hình thöùc.

Thöïc söï, hình thaùi tu taäp naøo ñuùng nghóa Giôùi, Ñònh, Tueä ñeàu mang yù nghóa tích cöïc caû, bao goàm caû neáp soáng ñoäc cö, thieàn ñònh.

Phaùp Hoa khoâng döøng laïi ôû yù nghóa tích cöïc vaø tieâu cöïc coù  tính hình thöùc treân, maø xaây döïng moät maãu Phaät töû lyù töôûng (Tu só vaø Cö só) goïi laø Boà taùt, keát hôïp chaët cheõ vaø ñieàu hoaø giöõa töï ñoä vaø ñoä tha ñeå vöøa ñaùp öùng vôùi yeâu caàu cuûa giaûi thoaùt vaø yeâu caàu cuûa xaõ hoäi. Ñaáy laø vieäc thöïc haønh Töù Thaùnh Ñeá cho ñeán roát raùo song song vôùi vieäc theå hieän Taâm ñaïi Bi.

Qua ñoù, Phaùp Hoa ñaõ ñònh nghóa roõ raøng raèng: Ñaïo chính laø Ñôøi ñöôïc xoaù boû phieàn naõo, khoå ñau, chaáp thuû.

Phaùp Hoa cuõng khoâng ñaùnh giaù cao hay thaáp giaùo lyù cuûa baát cöù boä phaùi Phaät Giaùo naøo, maø chæ giôùi thieäu con ñöôøng giaûi thoaùt Giôùi, Ñònh, Tueä vaø loøng Ñaïi Bi nhö laø con ñöôøng truyeàn thoáng ñöa ñeán giaûi thoaùt toái haäu. Phaûi chaêng ñaây laø caùi nhìn giaùo lyù coù theå ñaët neàn taûng cho vieäc thoáng nhaát caùc giaùo lyù boä phaùi Phaät Giaùo?

Phaùp Hoa chaáp nhaän coù caûnh giôùi Tònh Ñoä cuûa Ñöùc Phaät A Di Ñaø, nhöng xaùc ñònh ñoù laø caûnh giôùi cuûa söï thaønh töïu coâng phu tu taäp Giôùi, Ñònh, Tueä, Giaûi thoaùt vaø Tri Kieán Giaûi Thoaùt.

Phaùp Hoa vaãn ca ngôïi vieäc toân thôø Xaù Lôïi Phaät hay vieäc thöïc haønh tín ngöôõng giaûi thoaùt, nhöng xem vieäc töï tu taäp phaùt trieån trí tueä toaøn giaùc do söï töï noã löïc laø cao quyù nhaát.

Phaùp Hoa raát quan taâm ñeán haïnh Boà Taùt cöùu khoå chuùng sanh, nhöng xem troïng ñieåm cuûa vieäc ñoä sanh vaãn laø giaûng daïy Dieäu Phaùp “Nhaát Thöøa”

Phaùp Hoa chæ roõ Tam giôùi hay Naêm Thuû Uaån laø khoå ñau, nhöng vaãn khuyeán khích haøng Boà Taùt ôû laïi cuoäc ñôøi ñeå giaùo hoaù. Ñaây laø thöïc chaát cuûa Trung Ñaïo Ñeá cuûa Phaùp Hoa (Bao haøm caû Chaân Ñeá vaø Tuïc Ñeá), laø Dieäu Höõu cuûa giaùo lyù Baéc truyeàn vaø laø Hieän Töôïng Luaän cuûa Phaät Giaùo.

Phaùp Hoa quan nieäm taát caû chuùng sanh ñeàu coù Phaät taùnh, vaø caùc Phaùp voán laø “Khoâng töôùng” (nhö Phaùp), nhöng vaãn daïy tu taäp ñeå phaù ñoå caùc ngaên che Trí Tueä Toaøn Giaùc.

Taát caû caùc ñieåm toùm taét vöøa neâu laø saéc thaùi giaùo lyù tích cöïc cuûa Phaùp Hoa.

Toång luaän: Tieáng noùi ñích thöïc cuûa Phaät Giaùo bao giôø cuõng “tích cöïc”, Nhaân AÙi, Trí Tueä vaø thích öùng vôùi moïi caên cô, ñem laïi lôïi ích cho taát caû. Phaùp moân tu taäp vì theá cuõng coù nhieàu nhö soá löôïng caên cô sai bieät cuûa con ngöôøi.

Nhöng duø tu taäp theo baát cöù Phaùp moân naøo, Taâm Thöùc vaãn phaûi vaän duïng Giôùi, Ñònh, Tueä vaø Taâm Ñaïi Töø Bi ñeå loaïi tröø hoaøn toaøn CHAÁP THUÛ, THAM AÙI, ñeå nhoå baät leân taän goác reã cuûa khoå ñau, vaø ñi vaøo Thaät Trí. Giaùo lyù aáy ñaët chuùng ta tröôùc moät choïn löïa cöïc kyø quan yeáu, ñoù laø:

* Hoaëc laø “Chaáp thuû ngaõ töôùng” ñeå tieáp tuïc thieâu chaùy Taâm Thöùc mình trong ngoïn löûa döõ doäi cuûa Tam Giôùi.

* Hoaëc chaáp nhaän con ñöôøng vaøo “thöïc taïi voâ ngaõ” ñeå chaám döùt khoå ñau.

Phaùp Hoa cuõng noùi leân tieáng noùi truyeàn thoáng aáy cuûa Phaät Giaùo vaø cuõng ñaët chuùng ta tröôùc moät choïn löïa aáy; hoaëc tieáp nhaän caùi chìa khoaù cuûa moät saûn nghieäp giaù trò voâ löôïng, hoaëc laø tieáp tuïc noåi troâi vôùi “töï ngaõ” nhoû nhen.

Phaùp Hoa luoân luoân khích leä chuùng ta leân ñöôøng vôùi haønh trang voâ ngaõ vaø ñi vaøo ñôøi ñeå thaép saùng “trí tueä voâ ngaõ” aáy cho mình vaø ngöôøi.

Vieäc ñoïc, tuïng, bieân cheùp, aán haønh, dieãn noùi vaø tu taäp Phaùp Hoa khoâng phaûi chæ laø ñoái vôùi cuoán Kinh Phaùp Hoa, maø coøn ñoái vôùi cuoán Kinh loøng vaø cuoán Kinh cuoäc ñôøi laø ñích thöïc ñi vaøo yù nghóa cuûa Phaùp Hoa vaäy.

4. Toång quan veà Phaùp Hoa.

Sôû dó trong khi hoïc Kinh Phaùp Hoa chuùng ta ñaõ coù ñöôïc nhöõng giôø phuùt an laïc, vui möøng, moät phaàn ñoù cuõng laø nhôø chuùng ta ñaõ hoïc qua nhöõng kinh khaùc. Neáu chæ ñoïc rieâng Kinh Phaùp Hoa, chöa chaéc chuùng ta ñaõ thaáy ñöôïc caùi giaù trò cuûa Kinh Phaùp Hoa. Vì vaäy vò naøo chöa ñöôïc hoïc nhöõng kinh ñi tröôùc Kinh Phaùp Hoa, thì haõy neân hoïc nhöõng kinh ñoù. Sau khi hoïc nhöõng kinh nhö Baûo Tích, Baùt Nhaõ, Hoa Nghieâm vaø Duy Ma, thì quyù vò seõ thaáy ñöôïc caùi ñòa vò cuûa Kinh Phaùp Hoa trong khu vöôøn loäng laãy cuûa caùc taùc phaåm Ñaïi Thöøa.

Chuùng ta ñaõ nghe vaø hieåu taïi sao Kinh Phaùp Hoa ñöôïc goïi laø Vua cuûa taát caû caùc Kinh.

Ñöùng veà phöông dieän luaän lyù thì Kinh Phaùp Hoa khoâng coù nhöõng neùt ñanh theùp vaø huøng bieän nhö Kinh Duy Ma. Nhöng ñöùng veà phöông dieän ngheä thuaät thì Kinh Phaùp Hoa vöôït haún Kinh Duy Ma. Nhöõng ngheä thuaät saép ñaët caùc maøn, caùc caûnh cuûa Kinh Duy Ma, Kinh Phaùp Hoa thöøa höôûng ñöôïc heát, vaø coøn ñi xa hôn vaäy nöõa. Nhöõng hình aûnh ñöôïc trình baøy trong Kinh Phaùp Hoa raát giaøu coù, vaø “taát caû nhöõng tö töôûng uyeân aùo, ñaëc thuø cuûa Kinh Phaùp Hoa ñeàu ñöôïc trình baøy qua hình aûnh, qua caùc böùc tranh”. Ñoù laø moät ñieåm raát ñaëc thuø.

Kinh Phaùp Hoa coøn coù taùnh caùch thöïc tieån, thoaû maõn ñöôïc nhu caàu cuûa quaûng ñaïi quaàn chuùng, vì vaäy maø giôùi naøo cuõng coù theå haønh trì, khoâng phaûi chæ daønh cho giôùi trí thöùc. Chæ moät Phaåm Phoå Moân laø ñuû cho chuùng ta thaáy ñöôïc ñieàu ñoù. Giôùi bình daân cuõng coù theå haønh trì ñöôïc Kinh Phoå Moân. Ñoù laø moät ñieàu ñaëc saéc khaùc cuûa Kinh Phaùp Hoa.

Kinh Phaùp Hoa laïi coù moät ngoân töø raát hoaø nhaõ. Kinh coù tö caùch cuûa moät ngöôøi cha hieàn, cuûa moät baø meï töø bi, môû hai voøng tay lôùn ñeå oâm taát caû caùc con vaøo loøng, khoâng phaân bieät ñöùa naøy laø con ruoät, ñöùa kia laø con nuoâi, ñöùa naøy laø thoâng minh, vaø ñöùa kia ít thoâng minh hôn. Tôùi vôùi Kinh Phaùp Hoa cuõng nhö trôû veà ngoâi nhaø cuûa cha meï, tuy khoâng nhieàu lôøi nhöng ta thaáy heát ñöôïc taát caû nhöõng aám cuùng, nhöõng caùnh cöûa roäng môû, vaø hai caùnh tay töø hoaø, tieáp ñoùn noàng haäu cuûa moät baø meï, cuûa moät oâng cha.

Kinh Phaùp Hoa phaûi ñôïi ñeán maáy traêm naêm môùi xuaát hieän, vaø laø moät boâng hoa tuyeät vôøi trong vöôøn kinh ñieån cuûa ñaïo Buït Ñaïi Thöøa.

Ñaõ coù nhöõng Toâng phaùi ñaïo Buït chòu aûnh höôûng saâu ñaäm cuûa Kinh Phaùp Hoa, vaø thay vì thöïc taäp phöông phaùp nieäm Buït, hoï ñaõ can ñaûm cheá taùc ra phöông phaùp nieäm Phaùp, Nam moâ Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh, thay vì Nam moâ Boà Taùt Quaùn Theá AÂm hay Nam moâ Buït Thích Ca Maâu Ni. Ñieàu ñoù cho chuùng ta thaáy ngöôøi khôûi xöôùng laø moät ngöôøi can ñaûm. Ngöôøi aáy chæ roõ cho ta thaáy raèng Phaùp do Buït maø coù, trong Phaùp coù Buït, vì vaäy maø nieäm Phaùp cuõng coù coâng ñöùc vaø hieäu naêng gioáng nhö nieäm Buït.

Khi tuïng ñoïc Phaåm Phoå Moân chuùng ta thaáy raèng phöông phaùp nieäm Buït trong Kinh Phaùp Hoa laø moät phöông phaùp raát maàu nhieäm vaø quan troïng. Cuùng döôøng Phaùp töùc laø cuùng döôøng Buït, vaø cuùng döôøng Buït töùc laø cuùng döôøng Phaùp. Con ngöôøi coù theå thieát laäp ñöôïc söï thoâng caûm vôùi moät con ngöôøi khaùc deã daøng hôn, cho neân lieân heä cuûa mình ñoái vôùi Phaùp khoâng theå naøo deã daøng nhö lieân heä cuûa mình ñoái vôùi Buït. Vì vaäy maø phöông phaùp nieäm Buït daàu sao cuõng deã thaønh coâng hôn phöông phaùp nieäm Phaùp. Nam moâ Ñöùc Boà Taùt Ñaïi Töø Ñaïi Bi Quaùn Theá AÂm, Nam moâ Ñöùc Boà Taùt Ñaïi Haïnh Phoå Hieàn, Nam moâ Ñöùc Boà Taùt Dieäu AÂm, Nam moâ Ñöùc Boà Taùt Döôïc Vöông, Nam moâ Ñöùc Boà Taùt Thöôøng Baát Khinh v…v… nieäm nhö theá thaáy quen thuoäc vôùi chuùng ta hôn. Ñoù laø nhöõng hình töôïng cuûa caùc vò Boà Taùt xuaát hieän trong Haïnh moân, vaø khi nieäm danh hieäu caùc Ngaøi, chuùng ta thaáy mình thaâu nhieáp deã daøng ñöôïc tinh löïc cuûa caùc Ngaøi.

Chuùng ta cuõng thaáy raèng Kinh Phaùp Hoa tuyeân thuyeát hai thoâng ñieäp chính:

*  Taát caû chuùng sanh ñeàu coù theå thaønh Buït.

*  Chæ coù moät con ñöôøng tu hoïc duy nhaát laø Phaät Thöøa.

Tam Thöøa chæ laø phöông tieän daãn daét chuùng sanh buoåi ban ñaàu.

“Caùi chuû ñích quan troïng nhaát cuûa chö Buït laø höôùng daãn chuùng sanh ñi vaøo con ñöôøng Phaät Thöøa, töùc laø con ñöôøng Khai, Thò, Ngoä, Nhaäp caùi Tri Kieán cuûa Buït”.

Vì vaäy maø trieát lyù naøy ñöôïc goïi laø “Khai tam hieån nhaát”, hay laø “Hoäi tam quy nhaát”, nghóa laø gom caû ba caùi laïi ñeå ñöa veà moät caùi. Ñieàu ñoù laøm cho Kinh Phaùp Hoa trôû thaønh Dieäu Phaùp.

Chuùng ta hoïc Kinh Phaùp Hoa baèng con maét cuûa nhöõng nhaø nghieân cöùu. Chuùng ta ñaõ nhìn thaáy bình dieän “Haïnh moân” trong Kinh Phaùp Hoa. Chuùng ta ñöôïc tieáp xuùc vôùi caùc vò Boà Taùt nhö Thöôøng Baát Khinh, Döôïc Vöông, Döôïc Thöôïng, Dieäu AÂm vaø Quaùn Theá AÂm. Caùc vò Boà taùt naøy ñích thöïc laø nhöõng vò Buït, nhöng hoï ñang ñoùng vai Boà Taùt, nghóa laø hoï xuaát hieän töø “Boån Moân”, haønh ñaïo trong “Tích Moân”, vaø môû ra moät caùnh cöûa goïi laø “Haïnh moân” ñeå noái Phaùp giôùi Boån moân vôùi theá giôùi Tích moân, haàu höôùng daãn chuùng sanh phöông caùch tu taäp con ñöôøng Phaät Thöøa.

Trong khi hoïc Phaùp Hoa, chuùng ta ñaõ thaáy raèng mình coù theå saép ñaët laïi ñoâi chuùt ñeå cho Kinh Phaùp Hoa trôû neân moät vieân ngoïc toaøn bích. Sau naøy caùc theá heä hoïc giaû töông lai seõ tieáp tuïc nghieân cöùu Kinh Phaùp Hoa baèng con maét cuûa nhaø nghieân cöùu lòch söû, vì vaäy vieäc laøm cuûa chuùng ta seõ khoâng laøm cho ai ngaïc nhieân, taïi vì chuùng ta cuõng ñaõ baét ñaàu hoïc Kinh Phaùp Hoa vôùi con maét cuûa nhaø söû hoïc.

Treân bình dieän phaân phoái caùc phaåm trong kinh, ta bieát raèng Toâng Thieân Thai ôû Nhaät Baûn ñaõ nghieân cöùu vaø phaân Kinh Phaùp Hoa ra laøm hai Moân: Tích Moân vaø Boån Moân. Hoï cho raèng 14 phaåm ñaàu thuoäc veà Tích moân, vaø 14 phaåm sau thuoäc veà Boån moân.

Khi ñoïc Kinh Phaùp Hoa, chuùng ta thaáy tuy caùi yù veà Tích Moân vaø Boån Moân raát hay, nhöng caùch phaân chia nhö vaäy chöa ñöôïc oån laém. “Lyù do laø ñang ñoïc nhöõng phaåm thuoäc veà Boån Moân, chuùng ta boãng ñi sang nhöõng phaåm thaáy nhö khoâng coù gì laø Boån moân , maø nhö laø Tích Moân”.

Ví duï: Nhö phaåm thöù 21, phaåm Nhö Lai Thaàn Löïc, ñang thuoäc veà Boån moân, thì tieáp ñoù, sang phaåm thöù 22 laø phaåm Chuùc Luî. Chuùng ta laïi trôû veà Tích moân. Vì vaäy tuy yù hay, nhöng söï phaân chia nhö vaäy laøm cho ngöôøi ñoïc luùng tuùng. Vì vaäy, chuùng ta neân ñeà nghò xeáp ñaët laïi thöù vò caùc phaåm ñeå Kinh ñöôïc toaøn haûo.

Theo toâi, chuùng ta “vaãn giöõ nguyeân vaên” Kinh Phaùp Hoa nhö ñaõ ñöôïc truyeàn thöøa, nhöng “neân xeáp ñaët laïi vò trí caùc phaåm”, ñöa moät soá phaåm ra tröôùc vaø moät soá phaåm veà sau ñeå cho hôïp vôùi yù nieäm veà Boån moân vaø Tích moân hôn. Khi laøm vaäy, chuùng ta “phaûi ghi roõ söï xeáp ñaët laïi naøy”, ñeå neáu coù ngöôøi muoán bieát caùch xeáp ñaët thöù töï caùc phaåm theo truyeàn thoáng, thì hoï vaãn coù theå bieát ñöôïc.

Nhìn saâu hôn, toâi thaáy chia thaønh hai moân nhö vaäy laø coøn coù khuyeát ñieåm:

* Lyù do thöù nhaát nhö ñaõ noùi ôû treân, khoâng phaûi 14 phaåm ñeàu hoaøn toaøn dieãn baøy veà Tích moân, vaø 14 phaåm sau hoaøn toaøn noùi veà Boån moân.

* Lyù do thöù hai laø mình coù theå thieát laäp theâm moät moân thöù ba nöõa goïi laø “Haïnh moân” thì söï phaân chia môùi ñöôïc hoaøn myõ.

“Haïnh töùc laø haønh ñoäng”. Sau khi ñaõ thaáy Tích moân nhö vaäy vaø Boån moân nhö vaäy roài, chuùng ta phaûi caàn ñöôïc thaáy caùi phöông phaùp thöïc hieän.

“Caùi dieäu duïng cuûa Boån moân khi ñöôïc dieãn taû trong Tích moân, laø söï hieän höõu cuûa moät soá chö vò Boà Taùt, vaø hoï ñaõ laøm nhö theá naøo ñeå dieãn dòch caùi Boån moân ra Tích moân vaø ñöa ngöôøi ta töø Tích moân veà Boån moân”.

Nhöõng phaåm thuoäc veà lónh vöïc naøy, ta ñeàu coù theå lieät vaøo moân thöù ba maø ta goïi laø Haïnh moân. Ñoù laø nhöõng phaåm noùi veà caùc vò Boà Taùt lôùn, nhö Boà Taùt Thöôøng Baát Khinh. Boà Taùt Döôïc Vöông, Boà Taùt Dieäu AÂm, Boà Taùt Quaùn Theá AÂm, vaø Boà Taùt Phoå Hieàn.

Boà Taùt Ñòa Taïng cuõng phaûi ñöôïc ñöa vaøo trong Haïnh moân cuûa Kinh Phaùp Hoa, vì Ngaøi laø ngöôøi coù ñaïi nguyeän tìm ñeán nhöõng nôi ñen toái nhaát, u aùm nhaát, khoå ñau nhaát cuûa cuoäc ñôøi, nhöõng nôi goïi laø Ñòa nguïc. Vì vaäy, muoán cho Kinh Phaùp Hoa ñöôïc hoaøn myõ, chuùng ta neân theâm vaøo moät phaåm noùi veà Boà Taùt Ñòa Taïng. Ñoàng thôøi cuõng neân theâm vaøo moät phaåm ñeå trình baøy veà haïnh nguyeän cuûa Boà Taùt Trì Ñòa, chöù khoâng ñeå chung trong phaåm Phoå moân nhö hieän nay.

Toùm laïi, neáu coù ñuû cô duyeân ñeå ñöôïc cheùp laïi Kinh Phaùp Hoa, chuùng ta seõ theâm vaøo vaø saép xeáp laïi thöù töï caùc phaåm nhö sau:

* Khai trieån theâm Phaåm thöù 28, vaø ñöa 10 haïnh nguyeän cuûa Boà Taùt Phoå Hieàn vaøo.

* Ñöa Boà Taùt Trì Ñòa vaøo rieâng moät phaåm nhö moät nhaø hoaït ñoäng baûo hoä sinh moâi, baûo toàn traùi ñaát.

* Theâm vaøo moät phaåm ñeå noùi veà Boà Taùt Ñòa Taïng nhö moät con ngöôøi nguyeän daán thaân ñi saâu vaøo nhöõng nôi nguïc tuø ñau khoå, nhöõng ñòa nguïc traàn gian, trong ñoù coù nhieàu aùp böùc, boùc loät, baát coâng.

* Xeáp ñaët laïi thöù töï caùc phaåm ñeå Kinh ñöôïc chia laøm 3 moân: Tích moân, Boån moân vaø Haïnh moân.

Ñeà nghò nhö vaäy laø vì toâi nghó raèng “Kinh Phaùp Hoa ñaõ traûi qua moät gian ñoaïn hình thaønh keùo daøi maáy traêm naêm, trong ñoù coù nhöõng phaåm môùi ñaõ ñöôïc ñöa vaøo”.

Kinh laø moät vieân ngoïc raát quyù, vaø mình coù boån phaän goït giuõa cho Kinh trôû thaønh toaøn bích. Ñoù laø moät phaàn thöïc taäp Phaùp Hoa cuûa chuùng ta.

II. BỐ CỤC KINH PHÁP HOA

A. THỨ TỰ CÁC PHẨM TRONG KINH

1. Trình Bày Thứ Lớp Của Phẩm

Kinh phaåm thöù lôùp, töùc laø maïch laïc cuûa moät boä kinh. Ngaøi La Thaäp dòch caùc Phaåm kinh naøy vaø Ngaøi Chaân Ñeá Phaùp Sö dòch theâm Phaåm Ñeà Baø Ñaït Ña, coäng laø 28 phaåm taát caû; giaùo nghóa phaåm thöù thay nhau maø tieáp noái.

Chæ coù moät Phaåm Chuùc Luïy ôû trong phaàn Löu thoâng, ñaët sau Phaåm Thaàn Löïc, tröôùc Phaåm Döôïc Vöông, ñaây cuøng vôùi thoâng leä caùc kinh khaùc coù chuùt baát ñoàng.

Chaùnh Phaùp Hoa Kinh vaø Thieâm Phaåm Phaùp Hoa Kinh ñeàu ñem lieät Phaåm Chuùc Luïy naøy ra cuoái cuøng Kinh caû.

Chính Ngaøi La Thaäp dòch Kinh Duy Ma Caät cuõng ñem phaåm Chuùc Luî lieät ra sau, maø Ngaøi dòch Kinh naøy laïi rieâng ñaët chaëng giöõa phaàn Löu thoâng. Hay hoaëc Ngaøi voán khoâng duïng yù nhöng nhöõng ñieàu kieän khen ngôïi vaø khuyeán khích ñaõ chu toaøn, vieäc hoaù duyeân ñaõ hoaøn taát, aân caàn phoù thaùc vaø laõnh laáy ñaõ roài, ñeå khieán söï löu thoâng cho tröôøng vieãn, neân môùi coù phaåm naøy, nhöng caàn phaûi ñeå ôû sau cuõng môùi laø hôïp leõ vaäy.

2. Chia Khoa Phán Mục

Toaøn kinh coù chia khoa phaùn muïc nguyeân lieät ra laøm Töï phaàn, Chaùnh Toâng phaàn vaø Löu Thoâng laø 3 phaàn, chia ra nhieáp laïi coù 28 phaåm.

Nay töùc ñem moät caâu Toång nghóa cuûa toaøn Kinh Dieäu Phaùp laø “Khai Thò Ngoä Nhaäp Phaät Chi Tri Kieán” maø chia ra ñeå chæ roõ 4 nghóa laø Giaùo, Lyù, Haønh, Quaû thôøi chæ moät Phaåm Töï töùc cuõng ñaõ bao truøm xuoáng toaøn kinh roài.

Coøn nhö phaåm Phöông Tieän trôû xuoáng caùc phaåm, thôøi ñaõ nhö ñoaïn “Phaät phoùng quang” ñaõ hieån hieän caùc caûnh sai bieät roài, vaäy cho neân töø phaåm Phöông Tieän ñeán phaåm Khuyeán Phaùt coäng laø 27 phaåm vaãn coù theå ñeàu goïi ñoù laø Phaàn Chaùnh Toâng cuûa Kinh naøy chöù khoâng rieâng coù phaàn Löu Thoâng neân noùi nöõa, vì xem moät ñoaïn cuoái Kinh “Thuyeát Thò Kinh Thôøi” töùc goïi ñoù chæ vaøi haøng naøy laø phaàn Löu Thoâng vaãn ñöôïc vaäy.

Thöû xem caên baûn 4 nghóa Khai Thò Ngoä Nhaäp vaø 4 Phaùp Giaùo, Lyù, Haønh, Quaû ñeå öôùc löôïc chia caùc phaåm nhö sau:

* Töø Phaåm Phöông Tieän trôû xuoáng ñeán caùc phaåm Phaùp Sö coäng 9 phaåm töùc laø “Khai Phaät Tri Kieán” ñeå hoäi veà Nhöùt Thöøa Giaùo, vì duy chæ coù Nhöùt Phaät Thöøa maø phöông tieän neân noùi laø Tam Thöøa, Nguõ thöøa ñeå khai Quyeàn hieån Thieät, veà sau môùi hoäi quy veà Nhöùt Thöøa ñeàu ñöôïc Thoï kyù seõ thaønh Phaät.

Cho neân caùc phaåm naøy töùc laø “Khai Phaät Tri Kieán” ñeå phaù tröø hoaëc Nhò Thöøa hay Tam Thöøa, vì ñoù laø tuyø cô giaùo hoaù chuùng sanh neân khai xuaát ra Phaät Tri Kieán Baát Nhò nhö vaäy. Phaåm Phaùp Sö goàm Löu Thoâng phaàn naøy.

* Töø phaåm Kieán Baûo Thaùp ñeán Phaåm An Laïc Haïnh coäng 4 Phaåm laø “Thò Phaät Tri Kieán” ñeå chæ roõ lyù Nhöùt Thöøa, nhö trong phaåm Kieán Baûo Thaùp ñaõ chæ roõ Phaùp Thaân Bình Ñaúng caùc Ñöùc Phaät chuû, baïn ñôøi quaù khöù vaø hieän taïi; Phaåm Ñeà Baø Ñaït Ña ñaõ chæ roõ Phaùp Thaân Bình Ñaúng cuûa chuùng sanh Nghòch, Thuaän, Toäi, Phöôùc. Chuyeân chæ roõ Phaùp Taùnh Phaät Tri Kieán, cho neân caùc phaåm naøy töùc laø “Thò Phaät Tri Kieán”. Phaåm Trì laø thuyeát minh ngöôøi Trì Kinh; Phaåm An Laïc Haïnh laø thuyeát minh haïnh Trì Kinh vaø Löu Thoâng phaàn naøy.

* Töø phaåm Tuøng Ñòa Duõng Xuaát ñeán Chuùc Luî laø “Ngoä Phaät Tri Kieán” ñeå Phaùt  khôûi haïnh Nhöùt Thöøa. Vì caùc phaåm naøy laø chæ roõ Phaät ñaõ do Thuyû Giaùc maø ñeán Cöùu Caùnh Giaùc neân môùi thaønh töïu Töï Thoï Duïng Vieân Maõn Baùo Thaân: Trí tueä voâ taän, Phöôùc ñöùc voâ taän, Töø bi voâ taän, Nguyeän löïc phöông tieän voâ taän, ÖÙng hoaù voâ taän, heä thò laø do caùc vò Boà Taùt töø döôùi ñaát voït leân roài nöông nhôø Cöùu Caùnh Giaùc cuûa Phaät maø laøm Nhaân Ñòa Taâm vaäy, môùi tieán leân thuyeát minh Vieân Maõn Quaû Giaùc Chaân Thaân Thoï Maïng cuûa Phaät raát laâu xa maø Giaùc ngoä maø khôûi haïnh Ñaïi Thöøa vaäy. Hai Phaåm Thaàn löïc vaø Chuùc Luî laø Löu Thoâng phaàn vaäy.

* Töø phaåm Döôïc Vöông trôû xuoáng ñeán phaåm Khuyeán Phaùt coäng 6 phaåm laø “Nhaäp Phaät Tri Kieán” ñeå chöùng quaû Nhöùt Thöøa.

- Phaåm Döôïc Vöông chöùng quaû ñöùc töï lôïi.

- Dieäu AÂm maät hoaù,

- Quaùn AÂm cöùu khoå

- Phaåm Ñaø La Ni Chuù phaït aùc hoä thieän

- Dieäu Trang Vöông boû taø quy chaùnh

laø chöùng quaû ñöùc lôïi tha.

- Phaåm Phoå Hieàn Khuyeán Phaùt ñeå toùm taét laïi cuoái cuøng

cuûa 2 moùn lôïi kia

Cho neân caùc phaåm naøy laø “Nhaäp Phaät tri Kieán”

Nhaäp töùc laø tu taäp chöùng nhaäp quaû vò Nhöùt Thöøa Thieät Töôùng. Maø Phoå Hieàn Haïnh laø thoâng suoát Phaät quaû, tieàn haäu. Quaû tieàn laø Ñaúng Giaùc Boà Taùt, ñòa vò ñaõ raát gaàn Phaät quaû; quaû haäu laø lôïi THA voâ taän, cuõng laø thuyeát minh chung keát cuûa Kinh naøy maø laø khoâng chung keát vaäy.

Tieâu chuaån nhö treân laø 4 nghóa Khai Thò Ngoä Nhaäp vaø 4 phaùp laø Giaùo Lyù Haønh Quaû ñeå öôùc löôïc chia ra töø Phöông Tieän trôû xuoáng 27 phaåm ñeàu laø Chaùnh Toâng ñeå neâu roõ Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh laø voâ taän, cho neân khoâng coù rieâng bieät phaân soá phaåm laø taát yeáu Löu Thoâng phaàn.

Bôûi vì do nghóa Khai Thò Ngoä Nhaäp Phaät Chi Tri Kieán naøy laø phaàn hieån Giaùo Lyù Haønh Quaû cuûa Nhöùt Thöøa, töùc laø ñaõ Löu Thoâng giaùo nghóa voâ taän roài maø coâng löïc löu thoâng töùc cuõng laø voâ taän. Nhöng cuõng nhôø ñaáy neân caøng thaáy ñoái vôùi keû haønh giaû Kinh naøy caàn phaûi thoï trì, ñoïc tuïng, giaûng giaûi, thô taû, coù theå nôi danh ngoân cuûa moät baøi KEÄ hay moät CAÂU maø thaáy ñöôïc voâ taän nghóa cuûa Nhöùt Thöøa Thieät Töôùng, roài nhö noùi maø hieåu, nhö hieåu maø tu, do tu maø chöùng.

Theá laø ñeàu ñaày ñuû ñaïo Phoå Hieàn, ñoàng chöùng ñöôïc Phaùp Taùnh Thaân, töùc môùi laø löu boá Kinh naøy khaép caû theá gian chaúng ñoaïn tuyeät vaäy.

(Chu Thanh Bình cheùp – Baéc Kinh ñôn haønh baûn)

3. Thứ Tự Các Phẩm Trong Kinh

Kinh Phaùp Hoa trong soá 3 baûn dòch veà thöù töï cuõng nhö soá löôïng coù chuùt ít sai khaùc.

* Baûn dòch cuûa Ngaøi Kumaørajiva vaø Ngaøi Jnaønagupta ñeàu chæ 27 phaåm.

* Baûn dòch cuûa Ngaøi Kumaørajiva khoâng coù Phaåm Ñeà Baø Ñaït Ña, coøn Ngaøi Jnaønagupta laïi nhaäp phaåm Ñeà Baø Ñaït Ña chung vôùi phaåm Hieän Baûo Thaùp ôû phía sau.

* Baûn dòch cuûa Ngaøi Jnaønagupta so vôùi baûn Ngaøi Kumaørajiva laïi coù theâm baøi KEÄ ôû döôùi phaåm Phoå Moân, vì theá baûn dòch naøy cuõng goïi laø Thieâm Phaåm Phaùp Hoa.

* Nhöng phaåm Ñeà Baø Ñaït Ña trong baûn cuûa Ngaøi Kumaørajiva coù leõ do caùc Ngaøi ñôøi sau theâm vaøo cho ñuû.

* Theo Ngaøi Trí Giaû, Ngaøi Kumaørajiva dòch voán ñuû caû 28 phaåm, chaúng qua phaåm Ñeà Baø Ñaït Ña ñöôïc dòch roài löu laïi trong cung vua, chöa kòp ñem vaøo trong luùc aán baûn.

* Ñoù laø nhöõng choã vaên phaåm cuûa 3 baûn dòch khoâng gioáng nhau. Laïi nöõa baûn dòch cuûa Ngaøi La Thaäp (Kumaørajiva) ñeå phaåm Chuùc Luïy vaøo phaåm thöù 22, trong khi ñoù 2 baûn kia ñeàu ñeå sau cuoái Kinh vaøo phaåm thöù 27 hoaëc 28, ñaây laø baát ñoàng theo thöù töï.

* Nhöõng loaïi baát ñoàng nhö treân, ñöôïc nhieàu Phaùp Sö thuôû xöa ñeà caäp ñeán raát nhieàu, trong khuoân khoå chaät heïp nhö theá naøy toâi khoâng laøm sao ñöa ra heát, chæ ñöa moät baøi töông ñoái laø ñaõ coù khaûo saùt ñaày ñuû nhöùt, ñoù laø baøi Töïa trong baûn “Thieâm Phaåm Phaùp Hoa” (maát teân taùc giaû) ghi laïi nhö sau:

“Thuôû xöa Ngaøi Ñoân Hoaøng töùc Sa moân Truùc Phaùp Hoä, ñôøi Vua Taán Vuõ Ñeá dòch Kinh Chaùnh Phaùp Hoa. Ñôøi Haäu Taàn laïi coù Ngaøi Cöu Ma La Thaäp dòch ñeà teân laø Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh. So saùnh 2 baûn dòch naøy toâi ñònh cho laø khoâng phaûi ñoàng dòch moät baûn, cuûa Ngaøi Phaùp Hoä hình nhö vaên AÁn, cuûa Ngaøi La Thaäp hình nhö vaên xöù Quy Tö. Toâi kieåm laïi trong taïng, xeùt laïi 2 baûn, baûn Ngaøi Phaùp Hoä ñuùng vôùi Chaùnh Phaùp, baûn Ngaøi La Thaäp laïi kheá hôïp vôùi Dieäu Phaùp, trong baûn Ngaøi Phaùp Hoä coøn coù thieáu soùt, baûn La Thaäp laøm sao traùnh ñöôïc loãi kia, baûn cuûa Phaùp Hoä dòch soùt laø Phaåm Phoå Moân, baûn Ngaøi La Thaäp thieáu phaân nöûa phaåm “Döôïc Thaûo Duï”, phaàn ñaàu 2 phaåm “Nguõ Baù Ñeä Töû Thoï Kyù” vaø “Phaùp Sö” vaø caùc baøi keä phaåm “Phoå Moân” vaø “Ñeà Baø Ñaït Ña”.

Ngaøi La Thaäp laïi ñeå phaåm “Chuùc Luî”  tröôùc phaåm “Döôïc Vöông”, 2 baûn laïi ñeå phaåm “Ñaø La Ni” sau phaåm “Phoå Moân”, ngoaøi ra trong ñoù coøn nhieàu choã ñoàng dò noùi ra khoâng xieát.

Caùc baøi KEÄ cuûa phaåm “Ñeà Baø Ñaït Ña” vaø phaåm “Phoå Moân” cuûa Ngaøi La Thaäp truyeàn tuïng ngaøy nay toâi nghó coù leõ baäc Tieân Hieàn thaáy thieáu ñaõ boå khuyeát vaøo cho ñuû ñeå tieän vieäc löu haønh.

Toâi heát söùc kính meán ñöùc ñoä hoaøn myõ aùng dòch vaên naøy ñeå laøm möïc thöôùc cho ñôøi.

Ñôøi Vua Ñaïi Tuyø, Nhôn Thoï nguyeân nieân nhaèm naêm Taân Daäu nhôn coù Sa Moân Thöôïng Haïnh ôû chuøa Phoå Dieäu thöa hoûi, toâi lieàn cuøng 2 vò Phaùp Sö laø Tam Taïng Khuaát Ña vaø Phaùp Sö Caáp Ña (Gupta) luïc baûn kinh Phaïn baèng boái dieäp taøng tröõ taïi chuøa Thieän Höng thaáy raèng phaàn ñaàu phaåm “Nguõ Baù Ñeä Töû Thoï Kyù” vaø phaåm “Phaùp Sö” cuûa baûn naøy haõy coøn thieáu soùt,

phaåm “Döôïc Thaûo” laïi coøn nhieàu hôn gaáp boäi, phaåm “Ñeà Baø” chung vôùi phaåm “Nhaäp Baûo Thaùp”, phaåm “Ñaø La Ni” sau phaåm “Thaàn Löïc”, phaåm “Chuùc Luïy” laïi ôû vaøo sau cuoái, chöõ caâu sai khaùc raát nhieàu khoù maø söûa ñoåi.

Gaàn ñaây moät vò hoïc giaû ngöôøi Nhaät Baûn teân Caûnh Daõ Hoaøng Döông Thò vieát quyeån “Chi Na Phaät Giaùo Söû Giaûng Thoaïi” veà chöông thöù nhöùt thieân thöù 2 trong quyeån ñaàu coù laøm moät bieåu ñoà so saùnh thöù töï cuõng nhö teân caùc phaåm cuûa 3 nhaø dòch nhö sau:

(Theo nguyeân bieåu ñoà khoâng coù phaåm “Phaïm Chí” trong Kinh “Chaùnh Phaùp Hoa” chæ coù 27 phaåm, nay theo baûn trong taïng thôøi nhaø Thanh theâm vaøo ñuû 28. Laïi nhö trong bieåu ñoà coøn noùi veà quyeån boä Ngaøi La Thaäp dòch coù 8 quyeån, so laïi boä Phaùp Hoa ngaøy nay khoâng phuø hôïp cho phaàn soá quyeån boû ñi khoâng keøm theo bieåu ñoà)

(1) CHAÙNH PHAÙP HOA

Quang Thuî Phaåm thöù     01

Thieän Quyeàn          “        02

ÖÙng Thôøi     “        03

Tín Laïc        “        04

Döôïc Thaûo   “        05

Thoï Thanh Vaên Quyeát     “        06

Vaõng Coå      “        07

Thoï Nguõ Baù Ñeä Töû Quyeát         “        08

Thoï A Nan   “        09

Döôïc Vöông Nhö Lai        “        10

Thaát Baûo Thaùp      “        11

Phaïm Chí    “        12

Khuyeán Thuyeát      “        13

An Haïnh      “        14

Boà Taùt Tuøng Ñòa Duõng Xuaát      “        15

Nhö Lai Hieän Thoï   “        16

Ngöï Phöôùc Söï       “        17

Khuyeán Trôï  “        18

Thaùn Phaùp Sö       “        19

Thöôøng Bò Khinh Maïn      “        20

Nhö Lai Thaàn Tuùc  “        21

Döôïc Vöông Boà Taùt         “        22

Dieäu Haåu Boàø Taùt   “        23

Quaùn Theá AÂm Phoå Moân   “        24

Toång Trì       “        25

Tònh Phuïc Tònh Ñoä “        26

Laïc Phoå Hieàn        “        27

Chuùc Luî     Phaåm thöù     28

(2) DIEÄU PHAÙP HOA

Töï      Phaåm thöù     01

Phöông Tieän “        02

Thí Duï         “        03

Tín Giaûi       “        04

Döôïc Thaûo Duï       “        05

Thoï Kyù        “        06

Hoaù Thaønh Duï       “        07

Nguõ Baù Ñeä Töû Thoï Kyù     “        08

Thoï Hoïc Voâ Hoïc Nhôn Kyù         “        09

Phaùp Sö      “        10

Kieán Baûo Thaùp      “        11

Ñeà Baø Ñaït Ña        “        12

Trì      “        13

An Laïc Haïnh         “        14

Tuøng Ñòa Duõng Xuaát        “        15

Nhö Lai Thoï Löôïng “        16

Phaân Bieät Coâng Ñöùc        “        17

Tuyø Hyû Coâng Ñöùc  “        18

Phaùp Sö Coâng Ñöùc          “        19

Thöôøng Baát Khinh Boà Taùt “        20

Nhö lai Thaàn Löïc   “        21

Chuùc Luî     “        22

Döôïc Vöông Boà Taùt Boån Söï      “        23

Dieäu AÂm Boà Taùt    “        24

Quaùn Theá AÂm Boà Taùt Phoå Moân “        25

Ñaø La Ni      “        26

Dieäu Trang Nghieâm Vöông        “        27

Phoå Hieàn Boà Taùt Khuyeán Phaùt   Phaåm thöù     28

(3) THIEÂM PHAÅM PHAÙP HOA

Töï      Phaåm thöù     01

Phöông Tieän “        02

Thí Duï         “        03

Tín Giaûi       “        04

Döôïc Thaûo Duï       ‘         05

Thoï Kyù        “        06

Hoaù Thaønh Duï       “        07

Nguõ Baù Ñeä Töû Thoï Kyù     ‘         08

Thoï Hoïc Voâ Hoïc Nhôn Kyù         “        09

Phaùp Sö      “        10

Kieán Baûo Thaùp      “        11

Khuyeán Trì   “        12

An Laïc Haïnh         “        13

Tuøng Ñòa Duõng Xuaát        “        14

Nhö Lai Thoï Löôïng “        15

Phaân Bieät Coâng Ñöùc        “        16

Tuyø Hyû Coâng Ñöùc  “        17

Phaùp Sö Coâng Ñöùc          “        18

Thöôøng Baát Khinh Boà Taùt “        19

Nhö Lai Thaàn Löïc  “        20

Ñaø La Ni      “        21

Döôïc Vöông Boà Taùt Boån Söï      “        22

Dieäu AÂm Boà Taùt    “        23

Quaùn Theá AÂm Boà Taùt Phoå Moân “        24

Dieäu Trang Nghieâm Vöông        “        25

Phoå Hieàn Boà Taùt Khuyeán Phaùt   “        26

Chuùc Luî     Phaåm thöù     27

4. Tổng Phán Phẩm Mục

Nhö ôû trong chöông Toång Töï ñaõ löôïc chæ noäi dung cuûa toaøn Kinh Phaùp Hoa khoâng ngoaøi lyù thuù “Khai baøy, chæ Thò, toû Ngoä, chöùng Nhaäp Phaät Tri Kieán”.

Toaøn Kinh laø 28 phaåm, noäi dung cuûa toaøn Kinh töùc laø noäi dung cuûa 28 phaåm, nhö theá 28 phaåm lieät baøy ñeå cuøng hieån loä lyù thuù “KHAI, THÒ, NGOÄ, NHAÄP” vaäy.

Ngaøi Haûi AÁn Ñaïi Sö y theo yù naøy maø phaùn thuoäc caùc phaåm:

* Phaåm “Töï” laø toång hieän söï töôùng cuûa Phaùp Giôùi.

* Phöông Tieän, Thí Duï, Tín Giaûi, Döôïc Thaûo, Thoï Kyù, Hoaù Thaønh, Nguõ Baù Ñeä Töû, Hoïc Voâ Hoïc Nhôn, Phaùp Sö”, caû thaûy 9 phaåm laø KHAI Phaät Tri Kieán.

* Keá ñeán phaåm “Hieän Baûo Thaùp” laø THÒ Phaät Tri Kieán .

* Phaåm Ñeà Baø Ñaït Ña, Trì Phaåm, An Laïc Haïnh, Duõng Xuaát, Thoï Löôïng”, 5 phaåm laø NGOÄ Phaät Tri Kieán, cuøng 6 phaåm keá “Phaân Bieät, Tuyø Hyû, Phaùp Sö Coâng Ñöùc, Thöôøng Baát Khinh, Thaàn Löïc, Chuùc Luî”, laø Dieäu Ngoä cuøng cöïc, hieäp chung laïi thôøi veà phaàn Ngoä Phaät Tri Kieán coù 11 phaåm.

* Keá ñeán 6 phaåm “Döông Vöông, Dieäu AÂm, Quaùn AÂm, Ñaø La Ni, Dieäu Trang Nghieâm, Phoå Hieàn”, laø NHAÄP Phaät Tri Kieán.

* Cuoái phaåm Phoå Hieàn töø caâu “Phaät thuyeát thò kinh thôøi” ñeán caâu “taùc leã nhi khöù” laø phaàn Löu Thoâng.

Ñaõ toång phaùn toaøn kinh tröôùc sau tuaàn thöù xaâu suoát 4 moân “Khai, Thò, Ngoä, Nhaäp Phaät Tri Kieán”, ngöôøi thoï trì Kinh nhôn ñaây döï roõ baûn yù cuûa Ñöùc Phaät vì moät Ñaïi Söï Nhaân Duyeân maø hieän ra nôi ñôøi nhôn ñaây maø khi Trì Kinh caûnh giôùi Nhöùt Chôn Phaùp Giôùi hieän baøy tröôùc maét, neáu ngöôøi Trì Kinh chuyeân chuù tö duy ñeá quaùn.

(Bieåu ñoà Toång Phaùn Phaåm Muïc nhö sau:)

A. PHAÀN TOÅNG HIEÅN

01. Töï phaàn

B. PHAÀN KHAI PHAÄT TRI KIEÁN

02. Phöông Tieän    Phaåm

03. Thí Duï    “

04. Tín Giaûi  “

05. Döôïc Thaûo Duï “

06. Thoï Kyù   “

07. Hoaù Thaønh Duï “

08. Nguõ Baù Ñeä Töû Thoï Kyù         “

09. Thoï Hoïc Voâ Hoïc Nhôn Kyù    “

10. Phaùp Sö Phaåm

C. PHAÀN THÒ PHAÄT TRI KIEÁN

11. Hieän Baûo Thaùp Phaåm

D. PHAÀN NGOÄ PHAÄT TRI KIEÁN

12. Ñeà Baø Ñaït Ña  Phaåm

13. Trì          “

14. An Laïc Haïnh    “

15. Tuøng Ñòa Duõng Xuaát  “

16. Nhö Lai Thoï Löôïng    “

17. Phaân Bieät Coâng Ñöùc “

18. Tuyø Hyû Coâng Ñöùc      “

19. Phaùp Sö Coâng Ñöùc    “

20. Thöôøng Baát Khinh Boà Taùt    “

21. Nhö Lai Thaàn Löïc      “

22. Chuùc Luî         Phaåm

E. PHAÀN NHAÄP PHAÄT TRI KIEÁN

23. Döôïc Vöông Boà Taùt Boån Söï Phaåm

24. Dieäu AÂm Boà Taùt        “

25. Quaùn Theá AÂm Boà Taùt Phoå Moân     “

26. Ñaø La Ni “

27. Dieäu Trang Nghieâm Vöông Boån Söï          “

28. Phoå Hieàn Boà Taùt Khuyeán Phaùt       Phaåm

5. Tổng Khoa Kinh Pháp Hoa

Teân goïi Khoa vaên, Phaân khoa, Khoa ñoaïn ñeàu laø danh töø khaùc lôøi nhöng cuøng nghóa .

Khoa vaên laø moät phöông phaùp nghieân cöùu veà baûn vaên cuûa Phaät ñieån. Caùch phaân khoa Kinh Phaùp Hoa, moãi nhaø moät thuyeát, roäng, löôïc, khaùc nhau, nhöng nay chæ nöông vaøo caùch chia Khoa vaên cuûa Thieân Thai Ñaïi Sö, ñeå ngöôøi môùi hoïc hieåu bieát ñöôïc deã daøng. Ngöôøi hoïc, neáu hieåu roõ ñöôïc Khoa vaên toång quaùt cuûa moät kinh, lieàn theå ñaéc ñöôïc yeáu chæ cuûa kinh ñoù .

Theo bieåu ñoà Toång Khoa Kinh Phaùp Hoa, Kinh naøy goàm coù 28 phaåm laø nhöõng taùc phaåm vaên hoïc. Nhìn vaøo bieåu ñoà, ta coù theå bieát ñöôïc noäi dung raát deã daøng.

Neáu kyù öùc ñöôïc ñaïi theå cuûa Kinh, thoâng hieåu ñöôïc phaàn lieân heä giöõa caùc phaåm, noù giuùp ích cho ta lyù giaûi ñöôïc roõ raøng khi ñoïc tôùi Kinh vaên .

Tröôùc heát, trong 28 phaåm cuûa kinh, boä phaän chuû yeáu laø phaàn Chaùnh Toâng, boä phaän phuï laø phaàn Töï Phaän vaø Löu Thoâng .

Theo nhö bieåu ñoà, coù 2 thöù 3 phaàn: Töï phaàn, Chaùnh Toâng vaø Löu Thoâng .

* Tröôùc heát, phaåm Töïa laø Töï phaän.

* 11 phaåm röôûi ôû sau laø phaàn Löu Thoâng.

* 15 phaåm röôûi ôû trung gian laø phaàn Chaùnh Toâng. Boä phaän chuû yeáu cuûa Kinh naøy

* Thöù nöõa trong phaàn Chaùnh Toâng thuoäc 15 phaåm röôûi keå töø phaåm Phaùp Sö trôû xuoáng, ñeán phaåm An Laïc Haïnh, tröø 5 phaåm naøy thuoäc phaàn Löu Thoâng cuûa Tích Moân, ôû phaàn giöõa; coøn 8 phaåm ôû phaàn tröôùc, 1 phaåm vaø 2 nöûa phaåm ôû phaàn sau (1 phaåm Nhö Lai Thoï Löôïng, nöûa phaàn cuoái phaåm Duõng Xuaát, nöûa phaàn ñaàu phaåm Phaân Bieät Coâng Ñöùc) thì phaàn tröôùc thuoäc phaàn Chaùnh Toâng cuûa Tích Moân, phaàn sau thuoäc phaàn Chaùnh Toâng cuûa Boån Moân.

Hai moân naøy töïa nhö caëp maét cuûa moät boä kinh

* Trong 8 phaåm thuoäc phaàn Chaùnh Toâng cuûa Tích Moân, coù 2 ñoaïn laø löôïc “Khai 3 hieån 1” vaø roäng “Khai 3 hieån 1”. Ñoaïn noùi löôïc laø vaên “Thaäp Nhö Thaät Töôùng”, ñoaïn noùi roäng laø “Tam Chu Thuyeát Phaùp”.

Tam Chu laø: Phaùp Thuyeát Chu, Thí Thuyeát Chu vaø Nhaân Duyeân Chu. Tröôùc heát, Phaät vì haøng Thöôïng caên maø noùi thaúng giaùo phaùp goïi laø” Phaùp Thuyeát Chu”; thöù nöõa vì haøng Trung caên maø noùi Giaùo phaùp phaûi nhôø thí duï, goïi laø “Thí Thuyeát Chu”; thí duï vaãn chöa hieåu, laïi vì haøng Haï caên maø noùi giaùo phaùp phaûi nhôø nhöõng nhaân duyeân xa xöa, goïi laø “Nhaân Duyeân Chu”.

Do ñoù ñaïi chuùng trong moät Phaùp Hoäi chöùng nhaäp ñöôïc Dieäu Ñeá cuûa Chö Phaùp Thaät Töôùng, neân goïi laø “Tam Chu Thuyeát Phaùp”

Moãi Chu Thuyeát Phaùp ñeàu coù 4 ñoaïn: Chaùnh Thuyeát, Lónh Giaûi, Thuaät Thaønh vaø Thoï Kyù. Chaùnh Thuyeát laø Ñöùc Phaät Tröïc Thuyeát; Lónh Giaûi laø caùc caùo baïch cuûa con ngöôøi nghe vaøo ñöôïc Ñaïo; Thuaät Thaønh laø lôøi chöùng nhaän cuûa Phaät ñoái vôùi phaàn Lænh Giaûi; Thoï Kyù laø lôøi döï ñoaùn cuûa Phaät lieân quan ñeán phaàn “Keát quaû”.

Thöù nöõa, trong phaàn 1 vaø 2 nöõa phaåm phaàn Chaùnh Toâng thuoäc Boån Moân, cuõng coù 2 ñoaïn laø noùi löôïc vaø noùi roäng. Ñoaïn noùi löôïc, töùc löôïc môû gaàn hieån xa, noùi roäng töùc roäng môû gaàn hieån xa. Ñoaïn noùi löôïc ôû phaàn sau Phaåm Tuøng Ñòa Duõng Xuaát; ñoaïn noùi roäng ôû trong Phaåm Nhö Lai Thoï Löôïng.

ÔÛ chöông naøy muïc ñích chaùnh laø PHAÙ CHAÁP gaàn nôi Daø Daø caän thaønh ñeå khai hieån Chôn Phaät nôi cöûu vieãn coå thaønh.

BIỂU ĐỒ TỔNG KHOA PHÁP MÔN 2 MÔN 6 ĐOẠN (1)

BIỂU ĐỒ TỔNG KHOA PHÁP HOA 2 MÔN 6 ĐOẠN (2)

6. Nội Dung Kinh Pháp Hoa

Coù theå trình baøy noäi dung Kinh döôùi nhieàu hình thöùc:

1) Hình thöùc thöôøng ñöôïc giôùi thieäu laø “Môû baøy cho chuùng sanh thaáy roõ Phaät Tri Kieán vaø con ñöôøng theå nhaäp Phaät Tri Kieán (Khai Thò chuùng sanh Ngoä Nhaäp Chi Tri Kieán).

Haûi AÁn Thieàn Sö trình baøy noäi dung aáy nhö sau:

a) Phaåm Töïa: Hieån baøy toång quaùt veà söï Töôùng cuûa Phaùp Giôùi.

b) Töø phaåm 2 ñeán phaåm 10: Môû ra caùi Thaáy  Bieát cuûa Phaät.

c) Töø phaåm 11 ñeán phaåm 22: Chæ cho thaáy roõ choã thaâm aùo cuûa Phaät Tri Kieán.

d) Töø phaåm 23 ñeán phaåm 28: Noùi veà theå nhaäp Phaät Tri Kieán.

2) Toâng Thieân Thai trình baøy noäi dung Phaùp Hoa, chia laøm hai phaàn:

a) Phaàn Tích Moân (Tích moân tích hoaù):

Ñaây laø phaàn hoaù ñoä cuûa Ñöùc Phaät Thích Ca bieåu hieän qua lòch söû: Tu taäp, Thaønh ñaïo vaø Giaùo hoaù, goàm 14 phaåm kinh ñaàu. Phaàn naøy laïi ñöôïc phaân ñoaïn:

* Phaåm töïa: Giôùi thieäu toång quaùt veà Phaät Tri Kieán

* Phaåm 2: Goïi laø “ Phaùp Thuyeát Chaâu”, cuõng chæ baøy Tri Kieán Phaät, nhöng chæ coù baäc Ñeä töû Thöôïng trí nhö Toân Giaû Xaù Lôïi Phaát môùi laõnh hoäi ñöôïc.

* Phaåm 3 – 6: Goïi laø “Duï Thuyeát Chaâu”, ôû ñaây Theá Toân phaûi duøng Nhaân Duyeân Thí Duï ñeå chæ baøy Phaät Tri Kieán, nhôø theá, caùc baäc Ñeä töû Caên trí sau Toân Giaû Xaù Lôïi Phaát moät baäc môùi laõnh hoäi ñöôïc.

* Phaåm 7 – 9: Goïi laø “Nhaân Duyeân Thuyeát Chaâu”, taïi ñaây Theá Toân môû taâm cho caùc Ñeä töû Caên trí thaáp hôn thaáy roõ Nhaân tu haønh quaù khöù cuûa töï thaân ñeå phaùt khôûi taâm Ñaïi Thöøa, haàu thaáy roõ Phaät Tri Kieán. Phaàn naøy daïy caùc baäc Thanh Vaên Höõu Hoïc (Tu Ñaø Hoaøn, Tö Ñaø Haøm vaø A Na Haøm).

* Phaåm 10 – 14: Töø phaåm 2 ñeán phaåm 9 laø phaàn chính cuûa Tích Moân; töø Phaåm 10 ñeán 14 laø phaàn trình baøy boå sung vaøo phaàn chính cuûa Tích Moân vöøa noùi, noùi leân khaû naêng thaønh Phaät cuûa moïi chuùng sanh, noùi leân Phaät Taùnh vaø ñieàu kieän ñeå hieåu vaø thuyeát giaûng Phaùp Hoa. Thöïc söï phaåm naøy chæ tieáp tuïc phôi baøy Phaät Tri Kieán.

b) Phaàn Boån Moân (Boån moân tích hoaù)

* Phaåm 15 – 16: Laø phaàn chính cuûa Boån Moân, noùi leân Phaät Taùnh thöôøng coù, khoâng sanh dieät. Theá Toân voán ñaõ thaønh Phaät töø voâ löôïng kieáp ôû Ta Baø, khoâng phaûi môùi ra ñôøi vaø thaønh ñaïo trong hieän kieáp. Ñaây laø phaàn giaùo lyù ñaëc bieät cuûa Phaùp Hoa giaûi thích lyù do taïi sao coù theå thaønh Phaät.

* Phaåm 17 – 22: Tieáp tuïc giôùi thieäu tö töôûng cuûa Boån Moân, vöøa khích leä caùc Ñeä töû hoïc hieåu, tu taäp vaø phoå bieán Kinh.

* Phaåm  23 – 28: Trình baøy con ñöôøng ñi vaøo Phaät Tri Kieán cuûa haøng Boà Taùt.

3) Hai hình thöùc trình baøy noäi dung cuûa Kinh Phaùp Hoa treân ñeàu coù giaù trò ñaùng ghi nhaän. Tuy nhieân, chuùng ta coù theå trình baøy Phaùp Hoa döôùi hình thöùc giôùi thieäu thaúng giaùo lyù tu taäp ñöa ñeán chöùng ngoä Phaät Tri Kieán.

Giôùi thieäu giaùo lyù aáy trong töông heä vôùi giaùo lyù Truyeàn Thoáng, vöøa cuøng luùc trình baøy yù nghóa cuûa “Khai, Thò, Ngoä, Nhaäp Phaät Chi Tri Kieán”, maø khoâng phaân ñoaïn taùch rôøi yù nghóa cuûa caùc Phaåm Kinh.

Bôûi vì, Thaáy Phaät Tri Kieán cuõng laø thaáy roõ con ñöôøng theå nhaäp Phaät Tri Kieán. Khoâng thaáy roõ con ñöôøng Phaät Tri Kieán thì khoâng theå goïi laø Ngoä Phaät Tri Kieán ñöôïc. ÔÛ ñaây, “muïc ñích” coù maët treân con ñöôøng”.

Vì theá caùc phaàn Khai, Thò, Ngoä, Nhaäp ñeàu coù maët khaép caùc Phaåm Kinh, keå töø phaåm Töïa – Tuyø theo khaû naêng trí tueä maø thính chuùng coù theå giaùc ngoä Phaät Tri Kieán ngay taïi choã töø phaåm kinh maø moãi vò coù theå giaùc ngoä – Ví nhö Toân Giaû Xaù Lôïi Phaát giaùc ngoä töø phaåm 2, Toân Giaû Tu Boà Ñeà, Muïc Kieàn Lieân, Ca Dieáp, Ca Chieân Dieân giaùc ngoä töø cuoái phaåm 3, qua phaåm 4 thì 4 Toân giaû trình baøy leân Theá Toân söï kieän giaùc ngoä ñoù. Roài laàn löôït ñeán caùc baäc A La Haùn khaùc, chö Taêng höõu hoïc vaø chö Toân Ni.

Trí tueä saéc beùn thì giaùc ngoä töø ñaàu thôøi Phaùp, trí tueä baäc trung thì giaùc ngoä töø caùc phaåm tieáp theo, trí tueä baäc thaáp thì giaùc ngoä chaäm hôn cho ñeán cuoái phaåm 22. Caùc phaåm töø 23 ñeán 28 noùi roõ veà con ñöôøng NHAÄP Phaät Tri Kieán vôùi ñaày ñuû GIÔÙI, ÑÒNH, TUEÄ daønh cho nhöõng ai chöa giaùc ngoä Phaät trí cho ñeán phaåm 22, vaø daønh cho chö Thieân, loaøi ngöôøi ñöông thôøi trong hoäi chuùng nghe Phaùp Hoa vaø cho töông lai. Phaàn naøy vaãn bao goàm ñuû Khai, Thò, Ngoä, Nhaäp.

Chuùng toâi nghó 10 phaåm Kinh ñaàu Theá Toân daïy Khai, Thò, Ngoä, Nhaäp Phaät Tri Kieán thieân naëng veà LYÙ, veà NGOÂN NGÖÕ dieãn ñaït. Vôùi nhöõng vò ñeä töû ñaõ thaønh töïu caên baûn Giôùi, Ñònh, Tueä thì coù theå Giaùc ngoä Phaät trí lieàn töø 10 phaåm kinh naøy. Möôøi hai phaåm kinh tieáp theo (töø phaåm 11 ñeán phaåm 22), Theá Toân daïy Khai, Thò, Ngoä, Nhaäp Phaät Tri Kieán thieân naëng veà SÖÏ ñeå cho söï noùi; phaàn ngoân ngöõ con ngöôøi chæ hoå trôï soi saùng (Khai môû) theâm. Saùu phaåm Kinh cuoái (töø phaåm 23 ñeán 28) môû roäng Khai, Thò, Ngoä, Nhaäp ñeán taän nhöõng taâm thöùc ôû ngoaøi ñaïo giaûi thoaùt (taø Kieán) vôùi söï chæ daãn roõ raøng nhöõng böôùc ñi Giôùi. Ñònh, Tueä.

4) Sau ñaây laø moät soá neùt giaùo lyù cuûa Phaùp Hoa maø chuùng ta caàn naém vöõng tröôùc khi ñi vaøo tìm hieåu noäi dung töøng phaåm Kinh.

(a) Heät nhö Nikaøya vaø A Haøm, giaùo lyù neàn taûng nhaát cuûa Phaùp Hoa laø Duyeân Khôûi vaø Töù Ñeá.

Töông Öng Boä Kinh II vaø Kinh Phaät Thuyeát Nhö Vaäy (Tieåu Boä Kinh) ghi Ñöùc Phaät chöùng ngoä Voâ Thöôïng Chaùnh Ñaúng Chaùnh Giaùc töø Duyeân Khôûi. Phaåm Phöông Tieän (phaåm 2) cuûa Phaùp Hoa cuõng xaùc nhaän quaû Phaät töø Duyeân Khôûi:

“Chö Phaät Löôõng Tuùc Toân

Tri phaùp thöôøng voâ taùnh

Phaät chuûng tuøng duyeân Khôûi

Thò coá thuyeát Nhaát Thöøa”

+ Anh vaên

“The Buddhas, The Most Honorable Bipeds,

Expound the One – Vehicle because they know;

All things are devoid of supstantiality.

The seed of Buddhahood comes from

Dependent origination”

+ Vieät vaên:

“Chö Phaät, caùc ñaáng vieân maõn ñöùc vaø trí

Hieåu bieát caùc Phaùp laø roãng khoâng töï ngaõ,

Quaû Phaät ñeán töø Duyeân khôûi

Neân chæ noùi moät thöøa phaùp”.

Do ñoù khoâng neân ngoä nhaän cho raèng Duyeân Khôûi laø giaùo lyù cuûa Bích Chi. Töù Ñeá laø giaùo lyù cuûa Thanh Vaên quaû nhoû.

Cuõng coù vaøi doøng Kinh Phaùp Hoa laïi ghi Töù Ñeá laø phaùp Thanh Vaên, Duyeân Khôûi laø phaùp Duyeân Giaùc. Caùc doøng kinh naøy caàn ñöôïc soaùt laïi. Thöïc söï, veà maët giaùo lyù thì khoâng coù taùnh chaát cuûa caùc thöøa cao thaáp; chæ coù CAÊN CÔ TRÍ TUEÄ cuûa haønh giaû môùi bieåu hieän ra trình ñoä NGOÄ NHAÄP cao thaáp cuûa caùc “Thöøa”.

Haàu nhö danh töø Tieåu Thöøa, Ñaïi Thöøa chæ xuaát hieän laàn ñaàu trong Kinh Phaùp Hoa cuûa thôøi kyø Phaät giaùo boä phaùi. Coù leõ coù moät söï ngoä nhaän trong vieäc phoå bieán giaùo lyù Duyeân Khôûi vaø Töù Ñeá ñöông thôøi. Cuõng coù theå coù söï cheùp theâm leäch laïc veà sau. Treân thöïc teá, nhieàu phaåm Kinh Phaùp Hoa vaãn xaùc nhaän Duyeân Khôûi vaø Töù Ñeá laø giaùo lyù chuû yeáu nhaát, chuû yeáu ñeán ñoä neáu khoâng lieãu hoäi Duyeân Khôûi vaø Töù Ñeá thì khoâng theå lieãu hoäi Phaùp Hoa .

(b) Phaùp Hoa xem Nieát Baøn cuûa Phaät laø Nieát Baøn toái haäu, vaø môùi thaät söï laø Nieát Baøn, coøn Nieát Baøn cuûa Thanh Vaên, Duyeân Giaùc thì khoâng phaûi thaät. Ñieåm naøy caàn ñöôïc hieåu raát teá nhò.

Coù leõ coù söï ñònh nghóa Nieát Baøn khaùc nhau giöõa caùc boä phaùi ñöông thôøi, khi maø taïng Nikaøya vaéng maët ôû AÁn, coøn naèm nguyeân ôû Tích Lan. Neáu Nieát Baøn ñöôïc ñònh nghóa nhö laø AÙi dieät, THUÛ dieät, THÖÙC dieät, VOÂ MINH dieät hay LAÄU HOAËC dieät, thì A La Haùn, Bích Chi Phaät, Boà Taùt vaø Phaät ñeàu chöùng ñaéc Nieát baøn moät caùch ñoàng ñaúng. Chæ coù söï khaùc bieät giöõa Phaät Chaùnh Ñaúng Giaùc vôùi ba quaû giaùc ngoä kia laø, Phaät Chaùnh Ñaúng Giaùc hoaøn toaøn chöùng ñaéc Phaùp Thaân (Dharma kaøya) vaø Giaûi Thoaùt Thaân (Vimukti – Kaøya), trong khi ba quaû vò kia chæ chöùng ñaéc Giaûi Thoaùt Thaân maø chöa chöùng ñaéc Phaùp Thaân. Nhö theá, coù moät söï quan nieäm, ñònh nghóa ba quaû vò giaùc ngoä sau khaùc bieät giöõa Phaùp Hoa vaø Nikaøya, A Haøm.

(c) Phaùp Hoa ñeà cao lyù töôûng Boà Taùt vaø xaây döïng thaønh lyù töôûng ñoä sanh, xem con ñöôøng ñoä sanh cuûa Boà Taùt nhö laø moät chaëng ñöôøng sau cuøng cuûa giaûi thoaùt, chuaån bò ñi vaøo Phaät trí.

7. Sự Hình Thành Và Phận Định Các Phẩm

a. Văn Thể Và Các Giai Đoạn Hình Thành Trong Kinh Pháp Hoa

* Kinh Phaùp Hoa coù nhieàu truøng tuïng hôn Kinh Duy Ma.

Truøng Tuïng töùc laø Phaàn Keä Tuïng ôû trong Kinh, tieáng Phaïn laø GEYA, mình phieân aâm laø Giaø Ñaø. Kinh Duy Ma chæ coù hai ñoaïn truøng tuïng maø thoâi.

* Ñoaïn thöù nhaát laø ca ngôïi Buït, noùi veà Phaät Thaân Quang.

* Ñoaïn thöù hai laø noùi veà gia ñình cuûa Nhö Lai.

Neáu ñoïc kinh Phaùp Hoa quyù vò seõ thaáy truøng tuïng laø nhöõng ñoaïn Thi Keä laäp laïi nhöõng yù ñaõ ñöôïc noùi trong Phaàn Tröôøng Haøng (Sutra). Tröôøng haøng töùc laø vaên xuoâi, Khi ñoïc caùc kinh Ñaïi Thöøa, ta thöôøng coù caûm töôûng phaàn Keä Tuïng laø ñeå toùm thaâu laïi phaàn Tröôøng Haøng,

Coù raát nhieàu theå taøi cuûa Kinh ñieån, nhö Tröôøng Haøng, Truøng Tuïng, Coâ Khôûi, Thí Duï, Nhaân Duyeân, Voâ Vaán, Boån Sanh, Boån Söï v…v… ôû ñaây ta môùi noùi ñeán hai theå taøi ñaàu cuûa Kinh ñieån Ñaïo Buït laø Tröôøng Haøng vaø Truøng Tuïng.

Ta coù theå nghó raèng hai theå taøi ñoù xuaát hieän ñoàng thôøi. Khi coøn treû toâi thöôøng nghó raèng sôû dó kinh coù phaàn Truøng Tuïng vì phaàn naøy deã nhôù hôn, lyù do laø Thi ca thì deã ñoïc vaø deã thuoäc hôn vaên xuoâi. Ñieàu ñoù cuõng ñuùng nhöng khoâng ñuùng trong tröôøng hôïp naøy cho laém.

Lyù do laø luùc môùi xuaát hieän, kinh ñieån thöôøng ñöôïc vieát baèng Thi keä maø khoâng vieát baèng vaên xuoâi. Töông töï nhö kho taøng ca dao tuïc ngöõ cuûa Vieät Nam, ñöôïc truyeàn laïi baèng mieäng, goïi laø vaên chöông truyeàn khaåu.

Kinh ñieån Ñaïi Thöøa cuõng vaäy, Ban ñaàu kinh xuaát hieän döôùi hình thöùc nhöõng baøi Keä Tuïng truyeàn mieäng. Do ñoù vôùi Kinh Phaùp Hoa, nhöõng phaàn Truøng Tuïng xuaát hieän tröôùc vaø “ñoù laø giai ñoaïn ñaàu Kinh Phaùp Hoa xuaát hieän”. Ngoân ngöõ maø nhöõng nhaø tö töôûng naøy söû duïng ñeå dieãn baøy Kinh Phaùp Hoa ñöôïc goïi laø tieáng Prakrit, moät ngoân ngöõ thoâng duïng trong xaõ hoäi AÁn Ñoä thôøi ñoù, cho neân deã hieåu vaø deã ñoïc thuoäc hôn. Ngoân ngöõ naøy coù luaät leä rieâng cuûa noù, cuõng nhö thô luïc baùt cuûa Vieät Nam:

“Chieàu chieàu ra ñöùng ngoõ sau,

Ngoù veà queâ meï ruoät ñau chín chieàu”

Raát deã nhôù, raát deã hieåu. Tuy nhieân, vì laø moät vaên theå coù nhöõng hình thöùc vaø luaät leä rieâng, cho neân chöõa laïi baøi vaên vaàn thì hôi khoù.

* Trong giai thoaïi thöù hai cuûa söï hình thaønh Kinh Phaùp Hoa, ngöôøi ta theâm vaøo phaàn vaên xuoâi, töùc laø phaàn Tröôøng Haøng, “vôùi muïc ñích laøm cho nhöõng ñoaïn Truøng Tuïng roõ nghóa hôn leân”.

Ví duï nhö hai caâu ca dao keå treân, trong ñoù coù nhieàu chöõ CHIEÀU, nhöng khoâng phaûi moïi chöõ chieàu ñeàu coù cuøng moät nghóa, vì vaäy maø ta phaûi dong daøi hôn ñeå giaûi thích nhöõng ñoaïn Thi Keä. Do ñoù tuy raèng anh chaøng vaên xuoâi, anh chaøng Tröôøng Haøng xuaát hieän sau anh chaøng Truøng Tuïng maø mình cöù töôûng laø anh ta xuaát hieän tröôùc, roài ta môùi toùm taét laïi thaønh thô cho deã nhôù.

Nhö vaäy, Tröôøng Haøng, tröôùc tieân laø ñöôïc duøng ñeå giaûi thích lôøi kinh. Trong kinh ta thöôøng gaëp nhöõng caâu nhö:

“Buït noùi ñeán ñaây vaø muoán toùm taét laïi nhöõng nghóa lyù ñaõ noùi, neân lieàn ñoïc baøi keä sau ñaây…” Ñoù laø ñieàu ñaõ ñöôïc ngöôøi ta theâm vaøo sau, vaø khoâng ñuùng vôùi söï hình thaønh cuûa Kinh. Ta phaûi ñoåi laïi raèng: “Sau khi ñaõ noùi baøi keä roài, Buït thaáy nghóa lyù hôi coâ ñoïng neân Ngaøi theâm nhöõng lôøi giaûi thích sau ñaây…” thì ñuùng hôn.

Ñöùng veà phöông tieän khoa hoïc ñeå nghieân cöùu thì ta môùi thaáy ñöôïc nhöõng ñieàu ñoù. Quyù vò laø nhöõng ngöôøi  ñöôïc soáng trong theá kyû thöù hai möôi, ñaõ ñöôïc thuï höôûng phöông phaùp vaên hoïc söû môùi, quyù vò coù theå khaùm phaù vaø chaáp nhaän ñöôïc nhöõng ñieàu naøy.

* Giai ñoaïn thöù ba cuûa söï hình thaønh Phaùp Hoa laø söï phaùt trieån theâm phaàn Tröôøng Haøng, töùc laø phaàn vaên xuoâi. Taïi vì khi so caùc baûn tieáng Phaïn vôùi nhau, ta thaáy coù nhöõng baûn trong ñoù phaàn Tröôøng Haøng ngaén hôn phaàn Tröôøng Haøng cuûa nhöõng baûn khaùc, nghóa laø Kinh Phaùp Hoa cuõng ñaõ moïc leân nhö moät caây ñaïi thoï, naåy choài, ñaâm nhaùnh. Giöõa theá kyû thöù hai noù coøn thaáp nhoû, nhöng ñeán cuoái theá kyû thöù hai thì noù cao lôùn hôn nhieàu.

* Giai ñoaïn thöù tö laø giai ñoaïn kinh ñöôïc theâm vaøo nhöõng phaåm môùi. Trong baûn chöõ Haùn, Kinh Phaùp Hoa coù 28 phaåm vaø trong baûn tieáng Phaïn ta ñang coù, chæ coù 27 phaåm thoâi.

Söï tìm toøi nghieân cöùu tröôùc ñaây ñaõ phaùt hieän ra raèng, keå töø phaåm thöù 23 trôû veà sau, coù nhöõng phaåm môùi ñaõ ñöôïc theâm vaøo. Coù theå laø khi söû duïng, caùc Thaày thaáy coù nhöõng khuyeát ñieåm, neân hoï ñaõ theâm vaøo nhöõng phaåm sau.

Trong nhöõng phaåm ñaàu, chuùng ta thaáy coù tö töôûng “taát caû chuùng sanh ñeàu coù khaû naêng thaønh Buït”, coù nghóa laø moïi giôùi keå caû caùc vò Thanh Vaên (Sraøvaka) Duyeân Giaùc (Pratyekabuddha), vaø Boà Taùt (Bodhisattva), ai cuõng coù khaû naêng taùnh thaønh Buït. Ñaây laø lyù thuyeát chuû yeáu cuûa Kinh Phaùp Hoa. Nhöng cho ñeán phaåm 22 ta vaãn chöa thaáy Nöõ giôùi thaønh Buït, cho neân caùc Toå ñaõ phaûi theâm vaøo moät phaåm, ñoù laø phaåm thöù 13, trong naøy baø Dì cuûa Buït töùc laø Baø Mahaøprajaøpati Gautami (Ma Ha Baø Xa Baø Ñeá Kieàu Ñaøm Di) vaø meï cuûa La Haàu La (Raøhula), töùc laø ngöôøi baïn ñöôøng cuûa Buït tröôùc khi Ngaøi ñi tu, baø Yasodharaø (Da Du Ñaø La), cuõng ñöôïc Thoï Kyù ñeå thaønh Buït. Tuy vaäy phaûi ñôïi cho tôùi khi thaáy ñöôïc söï thieáu soùt hay bò chæ trích thì caùc Thaày môùi theâm vaøo phaåm aáy.

Moät phaåm khaùc, phaåm thöù 12, trong ñoù coù nhaân vaät Ñeà Baø Ñaït Ña (Devadatta), cuõng ñaõ ñöôïc theâm vaøo sau naøy. Ñeà Baø Ñaït Ña laø moät ngöôøi quaáy phaù Buït töø luùc Ngaøi baét ñaàu ñi tu cho ñeán khi Ngaøi thaønh laäp Giaùo ñoaøn, cho neân theo nguyeân taéc thì oâng naøy khoâng thaønh Buït ñöôïc. Tuy vaäy, tö töôûng Phaùp Hoa laø tö töôûng “Nhaát thieát chuùng sanh giai höõu Phaät taùnh”, nghóa laø moãi chuùng sanh ñeàu coù khaû naêng trôû thaønh moät ngöôøi giaùc ngoä hoaøn toaøn.

Vì vaäy maø coù moät phaåm môùi, noùi veà Ñeà Baø Ñaït Ña, trong ñoù Ñeà Baø Ñaït Ña cuõng ñöôcThoï Kyù vaø thaønh Buït sau naøy. Coù nhö vaäy môùi ñi tôùi ñöôïc söï hoaøn thaønh tö töôûng chính yeáu cuûa Kinh Phaùp Hoa, Ñaây laø lyù do cuûa söï hình thaønh giai ñoaïn thöù tö cuûa Kinh Phaùp Hoa, trong ñoù moät soá phaåm môùi ñaõ ñöôïc theâm vaøo.

* Trong hoïc giôùi AÁn Ñoä thôøi ñoù ñaõ coù moät söï höng thònh lôùn, ñaõ coù nhöõng lyù thuyeát môùi, nhöõng tö traøo vaên minh môùi, do ñoù neàn vaên hoïc Phaät Giaùo cuõng phaûi coù moät hình thaùi môùi. Phaät Phaùp phaûi ñöôïc trình baøy döôùi nhöõng hình thaùi vaên chöông, ngheä thuaät thích hôïp vôùi ñöông thôøi thì môùi ñöôïc tuoåi treû vaø giôùi trí thöùc chaáp nhaän, vì vaäy maø ñaõ coù moät soá hoïc giaû nhuaän Kinh Phaùp Hoa  töø tieáng Prakrit, moät ngoân ngöõ bình daân, khoâng coù taùnh caùch thoâng thaùi, thaønh moät ngoân ngöõ thöôøng duøng trong giôùi baùc hoïc, vaên chöông, do ñoù tieáng Sanskrit töùc laø tieáng Phaïn. Nhöõng taùc phaåm trieát hoïc vaø vaên hoïc ñöông thôøi ñeàu vieát baèng tieáng Phaïn. Töông töï nhö luùc ngöôøi Phaùp môùi sang Vieät Nam, chöõ Nho vaø chöõ Noâm bò maát vò theá, trong khi ñoù ngöôøi noùi ñöôïc tieáng Taây môùi ñöôïc xem nhö laø vaên minh, môùi ñöôïc troïng voïng. Vì vaäy maø coù nhöõng baøi thô chaâm bieám:

“Naøo coù hay gì caùi chöõ Nho,

OÂng Ngheø oâng Coáng cuõng naèm co,

Chi baèng ñi hoïc laøm oâng Phaùn,

Toái röôïu saâm banh, saùng söõa boø”.

* Prakrit vaø Sanskrit laø hai thöù tieáng gaàn gioáng nhau, nhöng hình thaùi vaên phaùp vaø chöõ nghóa cuûa Sanskrit raát khaùc vôùi Prakrit . Cho neân, ñöùng veà phöông dieän Tröôøng Haøng töùc laø vaên xuoâi, thì vieäc nhuaän vaên raát deã daøng, nhöng ñöùng veà phöông dieän Truøng Tuïng thì raát khoù dòch. Vì vaäy maø coù nhieàu ñoaïn Truøng Tuïng ñaõ khoâng söûa laïi ñöôïc thaønh Sanskrit, neân vaãn phaûi ñeå nguyeân chöõ Prakrit. Thaønh ra tieáng Phaïn trong Kinh Phaùp Hoa cuõng nhö trong moät soá Kinh ñieån khaùc laø tieáng Phaïn lai, nghóa laø moät ngoân ngöõ troän laãn giöõa Sanskrit vaø Prakrit.

Caùc hoïc giaû vaøo theá kyû 19 vaø 20 thöôøng goïi tieáng Phaïn trong Kinh ñieån ñaïo Buït laø Buddhist Hybrid Sanskrit, töùc laø “tieáng Phaïn lai cuûa Ñaïo Buït”. Moät ñoaïn Truøng Tuïng baèng tieáng Phaïn lai, ñoù laø baøi Keä Tuïng toùm taét laïi nghóa lyù cuûa phaåm thöù hai goïi laø Phaåm Phöông Tieän. Phaåm naøy coù theå xem nhö laø CÖÔNG LÓNH cuûa Kinh Phaùp Hoa. Trong taát caû caùc phaåm, phaåm maø chuùng ta phaûi hoïc kyõ nhaát laø phaåm Phöông Tieän.

* Ñieàu toâi vöøa noùi veà hai chöõ Dieäu Phaùp raát laø quan troïng, noù cho chuùng ta thaáy Kinh Duy Ma vaø Kinh Phaùp Hoa khaùc nhau. Moät kinh ñöùng veà phöông dieän chuyeân moân vaø trieát hoïc, moät kinh ñöùng veà phöông dieän ñaïi chuùng vaø thöïc tieãn, vaø nhôø vaøo öu ñieåm aáy maø Kinh Phaùp Hoa ñaõ thöïc hieän ñöôïc söï nghieäp raát lôùn lao cuûa mình.

B. SỰ PHÂN ĐỊNH CÁC PHẨM TRONG KINH

Ngöôøi xöa phaân Kinh Phaùp Hoa ra laøm hai phaàn.

Phaàn ñaàu goàm 14 phaåm, goïi laø Tích Moân. Phaàn thöù hai goïi laø Boån Moân. Phaàn Tích Moân noùi veà nhöõng gì ñaõ xaûy ra trong thôøi Buït Thích Ca coøn taïi theá, moät Ñöùc Buït cuûa lòch söû, nhìn qua con maét thoâng tuïc cuûa con ngöôøi, töùc laø con maét cuûa ngöôøi traàn maét thòt. Hoï thaáy Buït coù sanh ra, coù lôùn leân, coù tu hoïc, coù hoaèng Phaùp, coù thoï kyù cho moät soá ngöôøi thaønh Buït sau naøy, trong ñoù coù anh chaøng raát khoù taùnh Ñeà Baø Ñaït Ña, vaø coù nhaäp dieät.

Phaàn thöù hai laø phaàn Boån Moân, môû cho ta thaáy Buït treân moät bình dieän khaùc, vöôït thôøi gian vaø khoâng gian, Buït cuûa thöïc theå, Buït cuûa Phaùp Thaân, töông ñöông vôùi The Living Christ trong Kitoâ Giaùo.

Coù ngöôøi nghó raèng neáu Buït coøn ôû taïi ñôøi naøy, thì Buït seõ chöùng minh raèng sau naøy toâi seõ thaønh Buït, Buït coù theå thoï kyù cho toâi, nhöng neáu Buït nhaäp dieät roài thì ai coù khaû naêng laøm ñieàu ñoù cho toâi? Caùc Ngaøi Xaù Lôïi Phaát, Muïc Kieàn Lieân ñeàu ñaõ ñöôïc thoï kyù, coøn toâi sanh ra hôn 2500 naêm veà sau, thì ai chöùng nhaän ñöôïc cho toâi? Vì vaäy maø “Kinh phaûi khai môû Boån Moân”, nghóa laø phaûi chæ cho ta thaáy raèng Buït Thích Ca vaãn coøn ngoài ñoù, vaø Ngaøi noùi vôùi mình raèng: “Con ôi, con cuõng coù theå thaønh Buït ñöôïc nhö taát caû moïi ngöôøi, nghóa laø mình khoâng caàn phaûi trôû veà 2500 naêm tröôùc môùi ñöôïc nghe Buït Thích Ca noùi caâu ñoù. Ngoài ñaây vaø mình chæ caàn laéng loøng laø mình nghe ñöôïc caâu noùi ñoù cuûa Buït. Nhö vaäy trong Phaàn Boån Moân cuûa Kinh, chuùng ta khoâng thaáy Buït trong “Khung thôøi gian vaø khoâng gian” nöõa, maø thaáy Buït vöôït thoaùt thôøi gian vaø khoâng gian.

Tuy vaäy, ñoù laø nhöõng caùi thaáy cuûa ngöôøi xöa Ñoïc Kinh, chuùng ta coù theå thaáy khaùc, vì vaäy toâi muoán quyù vò töï ñoïc Kinh Phaùp Hoa tröôùc khi nghe giaûng. Baûn Kinh Phaùp Hoa maø quyù vò seõ ñoïc laø do thaày Thích Trí Tònh dòch töø nguyeân baûn chöõ Haùn cuûa Thaày Cöu Ma La Thaäp. Khi ñoïc tröôùc nhö vaäy, mình coù theå coù nhöõng khaùm phaù ñoäc laäp vaø töï do cuûa mình, khoâng bò noâ leä vaøo caùi thaáy hoaëc söï giaûi thích cuûa caùc vò Toå Sö.

Trong khoaù hoïc naøy, toâi seõ khoâng giaûng töøng ñoaïn Kinh Phaùp Hoa nhö nhieàu ngöôøi khaùc ñaõ laøm, maø chæ ñi vaøo töøng phaåm, toùm löôïc nghóa chính cuûa töøng Phaåm, khai trieån, vaø dieãn dòch nhöõng ñieàu caên baûn trong moãi phaåm, ñeå quyù vò coù ñöôïc moät caùi thaáy tuy khaùi quaùt nhöng roõ raøng veà yù Kinh. Rieâng Phaåm Quaùn Theá AÂm Boà Taùt töùc laø Phaåm Phoå Moân, Phaåm thöù 25, vì laø Phaåm ñöôïc nhieàu ngöôøi tuïng ñoïc nhaát trong toaøn boä Kinh Phaùp Hoa, neân toâi seõ giaûng vôùi nhieàu chi tieát hôn.

8. BỐ CỤC KINH PHÁP HOA

(A). PHÂN CHIA ĐỀ MỤC

* Kinh naøy laø moät Kinh dòch ra Hoa Vaên raát sôùm, vaøo naêm 286TL do Ngaøi Truùc Phaùp Hoä dòch ñeà laø Chaùnh Phaùp Hoa Kinh 10 quyeån.

* Tröôùc ñoù khoâng laâu vaøo naêm 256 TL taïi Giao Chaâu coù Ngaøi Chi Cöông Löông cuõng dòch laáy teân laø Phaùp Hoa Tam Muoäi 6 quyeån, nhöng hieän trong Taïng chæ coù 1 quyeån Phaùp Hoa Tam Muoäi do Trí Nghieâm ñôøi Löu Toáng dòch.

* Ñôøi Dao Taàn, Ngaøi La Thaäp dòch vaøo naêm 404 laáy teân Dieäu Phaùp Lieân Hoa 7 quyeån.

* Ñôøi Tuyø naêm 601 TL hai Ngaøi Xaø Na vaø Caáp Ña cuõng dòch laáy teân laø Thieâm Phaåm Dieäu Phaùp Lieân Hoa 7 quyeån.

* Boä Phaùp Hoa thöôøng ñöôïc nghieân cöùu hoïc hoûi laø boä do Ngaøi La Thaäp dòch 7 quyeån 28 phaåm.

* Thieân Thai Toâng choïn kinh naøy laøm baûn kinh chính yeáu ñeå laäp Toâng, vaø chia 28 phaåm ra laøm 2 phaàn:

* Phaàn ñaàu goàm 14 phaåm tröôùc. Goïi laø Tích Moân Tích Hoaù, goïi taét laø TÍCH MOÂN.

* Phaàn sau goàm 14 phaåm sau, goïi laø Boån Moân Boån Hoaù, goïi taét laø BOÅN MOÂN (Moân khoâng phaûi laø cöûa maø laø phöông tieän)

Söï hoaù ñoä cuûa Ñöùc Phaät coù daáu tích, bieåu hieän ra giöõa traàn gian cho chuùng ta nghe ñöôïc thaáy ñöôïc roõ raøng, thì goïi laø Tích Moân. Tích phaûi coù goác töø ñoù noù phaùt sanh, caùi goác ñoù laø Boån Moân.

Ñöùc Phaät Thích Ca hieän ra nôi ñôøi taát phaûi töø moät Ñöùc Phaät Voâ Löôïng Thoï, vaø giaùo phaùp Ngaøi giaûng noùi cuõng laø phaùp Ngaøi ñaõ chöùng töø voâ löôïng kieáp, goïi laø Boån Moân.

Nhö aùnh traêng chieáu treân soâng hoà, khi coù khi khoâng, khi coøn khi maát, do nöôùc coù ñaày vôi trong ñuïc maø ra, nhöng Traêng treân Trôøi thì luoân luoân coù.

Boån Moân töùc Thoï maïng cuûa Phaät vaø giaùo phaùp cuûa Ngaøi, söï giaùo hoaù cuûa Ngaøi laø vónh cöûu, song Tích Moân thôøi Phaät tuyø giai ñoaïn, caên cô, nghieäp löïc chuùng sanh maø coù nôi hieän nôi khoâng .

Noùi theá ñeå bieát söï nhaäp Nieát Baøn cuûa Phaät taïi röøng Sa La laø söï Nieát Baøn cuûa Tích Moân, khoâng phaûi cuûa Boån Moân, ñoù laø söï vaéng boùng cuûa traêng trong nöôùc.

Söï hieän sanh cuûa Phaät ôû vöôøn Laâm Tyø Ni cuõng theá, chæ laø söï hieän dieän cuûa Tích Moân. Coøn Ñöùc Phaät cuûa Boån Moân thì khoâng sanh khoâng dieät, nhö traêng treân trôøi.

Chuùng hoäi trong Tích Moân laø chuùng hoäi ôû theá giôùi Ta Baø ueá ñoä naøy, taïi Kyø Vieân Tònh Xaù; coøn chuùng hoäi ôû trong Boån Moân, ngay töø phaåm 11 trôû ñi, laø chuùng hoäi Sieâu thôøi gian khoâng gian, khoâng phaûi nhö ôû trong Tích Moân coù ngöôøi ôû Ta Baø nghe kinh vaø Kyø Vieân laø nôi choán.

Nay chuùng ta haõy ñi vaøo chi tieát caùc ñeà muïc cuûa kinh:

* TÍCH MOÂN TÍCH HOAÙ: 14 phaåm tröôùc.

* Trong phaàn Tích Moân, thì phaåm Töïa ñaàu tieân bao goàm nhieàu yù nghóa toång quaùt.

* Töø phaåm thöù hai laø Phaåm Phöông Tieän ñeán phaåm thöù 9 Thoï Kyù, ñaëc bieät laø noùi veà Tích Moân, maø phaåm Phöông Tieän laø chuû yeáu, coøn 7 phaåm keá tieáp kia chæ laø dieãn roäng ñaïo lyù ôû phaåm naøy cho haøng caên cô chaäm hieåu.

* Thieân Thai chia phaàn Tích Moân ra Tam Chaâu Thuyeát Phaùp (chaâu coù nghóa laø toaøn veïn)

* Trong vieäc Khai Quyeàn hieån Thaät, thì phaåm Phöông Tieän laø Phaùp Thuyeát Chaâu  chæ coù haøng Thanh Vaên thöôïng caên môùi hieåu, nhö Ngaøi Xaù Lôïi Phaát ñöôïc Phaät Thoï Kyù ngay.

* Laàn thöù hai, Phaät phaûi giaûi thích baèng 3 thí duï, goïi laø Duï Thuyeát Chaâu, nghóa laø thay vì noùi thaúng ñieàu caàn noùi nhö ôû phaåm Phöông Tieän, ôû ñaây Ngaøi duøng 3 thí duï laø thí duï 3 coõi nhaø löûa, ñöùa con khoán cuøng vaø caây thuoác, ñeå cho haøng trung caên tín giaûi vaø ñöôïc thoï kyù trong laàn naøy nhö 4 vò: Tu Boà Ñeà, Muïc Kieàn Lieân, Ca Dieáp vaø Phuù Laâu Na. ÔÛ phaàn ñaàu Duï Thuyeát Chaâu naøy goàm 4 phaåm laø phaåm Thí duï, Tín Giaûi, Döôïc Thaûo, Thoï Kyù.

* Laàn thöù ba goïi laø Nhaân Duyeân Thuyeát Chaâu goàm phaåm Hoaù Thaønh Duï, Nguõ Baùch Ñeä Töû, Thoï Hoïc Voâ Hoïc Kyù. ÔÛ ñaây Phaät nhaéc laïi cho caùc Ñeä Töû Thanh vaên nhôù laïi nhaân tu cuûa hoï trong quaù khöù. Hoï ñaõ töøng gaëp Phaät, phaùt taâm Ñaïi Thöøa maø nay bò queân ñi, neân Phaät nhaéc cho hoï nhôù boån nguyeän ñeå phuïc hoài caùi Taâm höôùng Ñaïi Thöøa cuûa hoï.

Laàn naøy raát ñoâng ngöôøi Ngoä Giaûi vaø ñöôïc Thoï Kyù. Tuy ñeà phaåm laø “Nguõ Baùch Thoï Kyù”, kyø thöïc laø 1250 vò, nhöng 500 vò naøy danh tieáng maø thoâi. Laàn naøy, chaúng nhöõng haøng La Haùn Voâ hoïc ñöôïc Thoï Kyù, maø caû haøng Höõu hoïc cuõng ñöôïc. Ñaây laø haøng haï caên ñaéc kyù.

Veà ñoái töôïng thuyeát phaùp Phaät nhaém ñeán haøng Thanh Vaên hoài Tieåu höôùng Ñaïi, khieán hoï ñi vaøo Nhöùt Thöøa. Noùi roäng ra, laø Thoï Kyù cho taát caû chuùng sanh.

Coù hai loái Thoï Kyù: Bieät Thoï Kyù vaø Thoâng Thoï Kyù. Bieät Thoï Kyù laø Thoï kyù töøng ngöôøi, töøng nhoùm ngöôøi, seõ thaønh Phaät ôû Theá giôùi teân gì? Phaät hieäu gì? v…v… Haøng Thanh Vaên ñöôïc Thoï Kyù trong hoäi Phaùp Hoa laø Bieät Thoï Kyù.

Nhöng veà sau, coù nhöõng Thoï Kyù chung cho nhöõng ngöôøi sau khi Phaät ñaõ Nieát Baøn. Bôûi vì trong moät hoäi chuùng nghe phaùp, bao giôø cuõng coù 4 haïng ngöôøi laø:

1/ CHUÙNG KHAÛI THÆNH

Nhöõng Ngaøi thöa thænh ñeå Phaät noùi phaùp cho moïi ngöôøi khaùc nghe. Ñoù laø nhöõng vò Boà Taùt ñaõ NGOÄ, nhöng phöông tieän thöa hoûi vì chuùng sanh. Hoaëc laø nhöõng ngöôøi “ñöông cô” maø coù lôïi caên bieát ñaët caâu hoûi.

2/ CHUÙNG ÑÖÔNG CÔ

Ñoái töôïng chính cuûa buoåi thuyeát phaùp.

Phaät nhaèm ngay haïng naøy maø noùi, vì haïng naøy coù theå laõnh hoäi lôøi Phaät daïy. Trong hoäi Phaùp Hoa, chuùng ñöông cô laø haøng Thanh Vaên hoài Tieåu höôùng Ñaïi, ñöôïc Phaät duøng phöông tieän daét daãn leân Nhöùt Thöøa.

3/ CHUÙNG TAÙN DÖÔNG

Laø nhöõng Boà Taùt ñaõ ñöôïc thoï kyù, ñaõ nghe kinh naøy roài, nhöng vaãn ngoài ñoù ñeå taùn döông Phaät, Phaùp; taùn döông söï noùi Phaùp vaø ngöôøi nghe Phaùp.

4/ CHUÙNG KEÁT DUYEÂN

Laïi coù haïng ngöôøi nghe 10 caâu maø chæ hieåu 1, nghe sau queân tröôùc, nhöng ñoù vaãn laø moät caùch keát duyeân ñeå sau naøy ñöôïc hieåu Phaät vaø laøm Phaät vaäy.

Noùi theá hieåu raèng “Chuùng Ñöông Cô” trong Kinh Phaùp Hoa laø haïng ngöôøi naøo, ñeå hieåu ñöôïc tinh thaàn Kinh.

Treân ñaây laø toùm taét yù nghóa 9 phaåm tröôùc.

* Töø phaåm 10 (Phaùp Sö) ñeán phaåm 14 (An Laïc Haïnh) laø boå tuùc cho 8 phaåm tröôùc laø nhöõng phaåm chính cuûa Tích Moân Tích Hoaù.

Trong 10 phaåm naøy Phaät thoï kyù chung taát caû nhöõng ai coù nghe Kinh nieäm Phaät. Vì vaäy ñaïo lyù Phaùp Hoa laø moät ñaïo lyù caàn ñöôïc tuyeân döông hoaèng hoaù, vaø ngöôøi noùi Kinh naøy caàn thaønh töïu 3 vieäc ñeå söï noùi Kinh ñöôïc vieân maõn, ñoù laø “Nhaäp Nhö Lai Thaát, Tröôùc Nhö Lai Y, Toaï Nhö Lai Toaø”.

* Phaåm Hieän Baûo Thaùp thöù 11, moät baûo thaùp cuûa Phaät Ña Baûo töø döôùi ñaát voït leân khen ngôïi. YÙ nghóa ôû ñaây laø: Phaät voán baát dieät, Ñöùc Phaät Ña Baûo dieät maø baát dieät, ñeå hieän thò Ñöùc Thích Ca sanh maø khoâng sanh. Hai Ngaøi ngoài chung moät toaø, bôûi vì cuøng baát sanh baát dieät nhö nhau. Laïi nöõa, Ña Baûo coøn laø bieåu thò Phaät taùnh saún coù trong ñaát phieàn naõo khi gaëp ñöôïc kinh Phaùp Hoa thì hieån loä.

* Phaåm Ñeà Baø Ñaït Ña thöù 12, trong nhöõng kinh khaùc, Ñeà Baø Ñaït Ña laø moät ngöôøi taïo ñuû caùc toäi loãi, nghieäp chöôùng naëng neà. Nhöng ñeán kinh naøy, thì Phaät cho bieát voâ löôïng kieáp veà tröôùc, Ñeà Baø ñaõ laø Thieän Tri Thöùc giuùp Ngaøi thaønh Phaät qua vieäc oâng ñaõ noùi laïi Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa, chöùng toû naêng löïc kinh naøy ñaõ laøm cho Phaät thaønh Phaät vaø cuõng laøm cho moät ngöôøi aùc nhö Ñeà Baø maø cuõng thaønh Thieän Tri Thöùc ñöôïc nhôø noùi laïi Kinh Phaùp Hoa.

* Laïi coøn coù chuyeän Long Nöõ thaønh Phaät laøm cho Ngaøi Xaù Lôïi Phaát phaûi ngaïc nhieân; ñaõ laøm suùc sanh, laïi mang thaân nöõ, ôû ñôøi coi nhö vaäy laø heát choã ñöùng, vaäy maø vaãn thaønh Phaät ñöôïc, chöùng toû nhöõng chuùng sanh naøo tin ñöôïc Kinh naøy thì ñeàu thaønh Phaät, vaø chöùng ñaéc ñaïo lyù Phaät Taùnh Bình Ñaúng cuûa Phaùp Hoa laø khoâng phaân bieät Nam Nöõ Trôøi Roàng, Ngöôøi hay Suùc Sanh. Thaät laø moät söï bình ñaúng tuyeät ñoái.

* Phaåm An Laïc Haïnh thöù 14, muoán noùi Kinh Phaùp Hoa ôû ñôøi Nguõ Tröôïc khoûi bò chöôùng ngaïi, phaûi an truù 4 haïnh laø:

(1) Khoâng tòch haïnh         (3) Ly Taät Ñoá Haïnh

(2) Ly Kieâu Maïn Haïnh     (4) Töø Bi Haïnh

(Hay Thaân An Laïc Haïnh, Khaåu An Laïc Haïnh,

YÙ An Laïc Haïnh vaø An Laïc Theä Nguyeän)

* BOÅN MOÂN BOÅN HOAÙ : Töø phaåm 15 cho ñeán heát.

- Phaåm Tuøng Ñòa Duõng Xuaát thöù 15, töø caûnh naøy trôû ñi toaøn noùi ñeán nhöõng caûnh giôùi vöôït ngoaøi taâm hieåu bieát thoâng thöôøng cuûa ngöôøi phaøm.

Töø döôùi ñaát troài leân voâ soá Boà Taùt, nhö ôû phaåm 11 Thaùp Ñöùc Ña Baûo cuõng töø ñaát voït leân, phaåm naøy cuøng vôùi phaåm 16 laø: Phaåm Nhö Lai Thoï Löôïng : caû hai phaåm 15, 16 naøy laø phaàn chính cuûa Boån Moân. Phaät noùi: “Ta voán ôû trong Ta Baø Theá giôùi naøy töø voâ löôïng kieáp chöù khoâng phaûi môùi sanh”.

Boån Moân naøy laø goác, töø ñoù maø coù ra Tích Moân, laø söï Ñaûn sanh cuûa Phaät taïi Laâm Tyø Ni vaäy.

- Tieáp ñeán, Phaät phaân bieät coâng ñöùc cuûa ngöôøi Trì Kinh ôû phaåm Phaân Bieät Coâng Ñöùc.

- Phaåm Tuyø Hyû Coâng Ñöùc laø tuyø hyû vôùi ngöôøi nghe kinh, khuyeán khích ngöôøi khaùc nghe Phaùp Hoa (maëc duø mình khoâng nghe) cuõng coù ñöôïc coâng ñöùc thuoäc haï phaåm.

- Phaåm Phaùp Sö Coâng Ñöùc thöù 19 laø chæ cho trung phaåm coâng ñöùc nhôø nghe, ñoïc tuïng dieån noùi Kinh naøy.

- Phaåm Thöôøng Baát khinh thöù 20, laø noùi ñeán thöôïng phaåm coâng ñöùc cuûa Ngaøi Thöôøng Baát Khinh, töùc coâng ñöùc thöïc haønh haïnh Phaùp Hoa, nhö ñaõ noùi treân.

- Noùi xong phaåm naøy, Phaät hieän Thaàn Löïc (phaåm 21) ñeå chöùng minh theâm coâng ñöùc ñoù.

- Vaø Chuùc Luî (phaåm 22) raèng Kinh naøy neân ñöôïc löu truyeàn roäng raõi.

-Töø phaåm 23 ñeán cuoái coù theå goïi laø Phaàn Löu Thoâng:

* Söï hoaèng Kinh Phaùp Hoa do nhöõng vò Boà Taùt hoaèng kinh baèng nhöõng khoå haïnh cuûa mình nhö phaåm Döôïc Vöông, Dieäu AÂm.

* Hoaèng kinh do söï cöùu khoå naïn cho chuùng sanh nhö phaåm Quaùn Theá AÂm (Phoå Moân)

* Hay baèng thaàn chuù löïc hoä trì cho ngöôøi ñoïc tuïng dieån noùi Phaùp Hoa nhö phaåm Ñaø La Ni 26.

Phaåm Dieäu Trang Nghieâm Vöông (phaåm 27) keå moät oâng vua Taø Kieán, nhöng coù baø vôï vaø hai con trì kinh Phaùp Hoa ñaõ tìm ñuû caùch ñeå caûi hoaù cha, cuoái cuøng Vua chòu ñi nghe Kinh Phaùp Hoa maø trôû thaønh Boà Taùt. Ñaây laø noäi löïc hoä trì cuûa Kinh, coù naêng löïc caûi Taø quy Chaùnh.

* Phaåm 28 laø phaåm Phoå Hieàn, khuyeán khích hoaèng Kinh.

Ngaøi Trí Khaûi cho 14 phaåm sau naøy laø Boån Moân Boån Hoaù, nhöng chuû yeáu Boån Moân chính thöïc laø chæ coù 2 phaåm 15 vaø 16.

(B). BỐ CỤC

Theo Ñaïi Sö Trí Giaû, Phaùp Hoa coù 7 quyeån, 28 phaåm, chia laøm 2 moân: Tích Moân goàm 14 phaàn ñaàu; Boån Moân goàm 14 phaåm sau.

I. Tích Môn

Chöõ “Moân” ôû ñaây laø noùi ñòa baøn hoaït ñoäng.

Tích Moân laø ñòa baøn hoaït ñoäng cuûa Ñöùc Phaät coù daáu tích maø ngöôøi ta thaáy ñöôïc, nghe ñöôïc.

Töùc chæ cho Ñöùc Phaät Thích Ca coù sanh ra döôùi caây Voâ Öu, coù chöùng ñaïo döôùi coäi Boà Ñeà, coù thuyeát phaùp taïi Loäc Uyeån vaø coù nhaäp Nieát Baøn ôû röøng Sa La.

Noùi toùm laø, taát caû nhöõng hieän thaân cuûa Phaät ôû coõi Ta Baø trong moät thôøi gian nhö vaäy, coù daáu veát (tích) hieän leân maø ai cuõng thaáy ñöôïc, nghe ñöôïc, thì goïi laø Tích Moân.

Phaàn naøy coøn goïi laø Khai QUYEÀN hieånTHAÄT, Khai TAM hieån NHAÁT, Hoäi TAM quy NHAÁT, Thöøa QUYEÀN thöøa THAÄT vaø THOÏ KYÙ thaønh PHAÄT.

* KHAI QUYEÀN HIEÅN THAÄT

Quyeàn laø môû cöûa phöông tieän.

Ví duï: Muoán daïy toaùn ñaïi soá cho moät ngöôøi môùi hoïc thì tröôùc heát phaûi daïy pheùp coäng, tröø, nhaân, chia, roài sau môùi daïy ñaïi soá cho hoï. Cuõng vaäy, coù Khai QUYEÀN môùi hieån THAÄT ñöôïc.

* KHAI TAM HIEÅN NHAÁT

Coù noùi Tam Thöøa môùi hieån Nhaát Thöøa ñöôïc

* HOÄI TAM QUY NHAÁT

Khi noùi Tam Thöøa maø chuùng sanh hieåu roài thì Phaät môùi noùi Nhaát Thöøa. Noùi cho bieát Tam Thöøa chæ laø phöông tieän ñeå hieåu Nhaát Thöøa, laø HOÄI QUY TAM NHAÁT.

Trong giaùo lyù cuûa Phaät chæ coù noùi Nhaát Thöøa, Nhò Thöøa, Tam Thöøa chöù khoâng noùi Tieåu Thöøa hay Ñaïi Thöøa gì caû. Nhö tröôùc toâi ñaõ noùi, chöõ “Tieåu Thöøa”, “Ñaïi Thöøa sau naøy caùc Ngaøi nhö Long Thoï, Maõ Minh môùi ñaët ra, nhöng vôùi duïng yù laø ñeå pheâ phaùn caùc boä phaùi, chöù khoâng noùi giaùo lyù cuûa Phaät coù Ñaïi coù Tieåu.

ÔÛ ñaây toâi caàn noùi theâm. Nguyeân nhaân laø, töø luùc Ñöùc Phaät dieät ñoä cho ñeán khoaûng 100 naêm sau, luùc naøy Giaùo Hoäi Taêng Giaø ñang coøn thuaàn tuyù. Nhöng töø ñoù caøng trôû veà sau nöõa thì Phaät Giaùo ñaõ coù söï phaân chia. Ñaàu tieân chia laøm hai boä phaùi: Thöôïng Toaï Boä vaø Ñaïi Chuùng boä. Töø hai boä phaùi naøy hoï chia ra thaønh 20 boä phaùi vaø ñaõ phaùt sanh ra nhieàu vò Luaän Sö cho caùc boä phaùi aáy. Caùc vò Luaän Sö naøy dieãn dòch giaùo lyù cuûa Phaät theo quan ñieåm vaø möùc ñoä tu chöùng cuûa mình, neân phaàn nhieàu ñaõ khoâng loät taû heát ñöôïc caùc lyù leõ cao sieâu, thaâm dieäu cuûa Ñöùc Phaät, coù nhöõng boä phaùi ñaõ rôi vaøo thieân chaáp: Chaáp PHAÙP hoaëc chaáp KHOÂNG, cuõng nhö khoâng noùi troïn heát caùc haïnh Boà Taùt nhö Töø Bi, Lôïi Tha cuûa Ñöùc Phaät. Do vaäy maø veà sau Ngaøi Long Thoï cho raèng nhö theá laø thu heïp loøng töø bi, ñöùc ñoä sanh cuûa Ñöùc Phaät. Giaùo lyù aáy chæ giuùp cho ngöôøi ta giaùc ngoä, giaûi thoaùt sanh töû, chöùng ñöôïc Nieát Baøn cho chính töï thaân nhieàu hôn laø ñaët naëng ñöùc töø bi, ñoä sanh cuûa Phaät, neân Ngaøi cho ñoù laø Tieåu Thöøa. Vì ñaõ coù chöõ “Tieåu Thöøa” thì ngöôïc laïi laø leõ taát nhieân phaûi coù chöõ “Ñaïi Thöøa”.

Nhö vaäy, chuùng ta thaáy hai chöõ “Tieåu Thöøa” vaø “Ñaïi Thöøa” môùi coù sau naøy, chöù trong thôøi Ñöùc Phaät khoâng coù. Trong thôøi Phaät chæ duøng ba töø Thanh Vaên, Duyeân giaùc vaø Boà Taùt.

Kinh Phaùp Hoa cuõng chæ duøng ba töø naøy. Ñöùc Phaät khoâng muoán phaân bieät coù Thanh Vaên, Duyeân Giaùc hay Boà Taùt, maø laø Phaät muoán noùi Nhaát Phaät Thöøa.

Nghóa laø Phaät muoán taát caû chuùng sanh ñeàu thaønh Phaät, chöù khoâng muoán chuùng sanh thaønh A La Haùn hay Bích Chi Phaät.

Tröôùc kia, töø HIEÅN NHAÁT KHAI TAM, nghóa laø töø trong Nhaát Thöøa maø khai ra Ba Thöøa ñaïo. Khi chuùng sanh coù trình ñoä hieåu bieát Tam Thöøa roài thì Phaät môùi noùi cho Nhaát Thöøa. Ñoù laø Phaät phöông tieän noùi ra chöù Tam Thöøa khoâng phaûi laø thaät, chæ coù Nhaát Thöøa môùi laø ñích thaät. Vì theá neân goïi laø HOÄI TAM QUY NHAÁT hay KHAI TAM HIEÅN NHAÁT hoaëc KHAI QUYEÀN HIEÅN THAÄT. Töø tuy khaùc nhau nhöng caû ba ñeàu chæ moät nghóa gioáng nhau.

Chuùng sanh naøo ngoä ñöôïc lyù Hoäi Tam Quy Nhaát roài, ñöôïc Phaät thoï kyù thì chuùng sanh ñoù töông lai môùi thaønh Phaät ñöôïc. YÙ cuûa Kinh Phaùp Hoa ñoaïn ñaàu laø Hoäi Tam Quy Nhaát, chính trong Phaàn Tích Moân vaø cuõng laø phaàn toång quaùt cuûa 14 phaåm ñaàu trong Kinh Phaùp Hoa.

ÔÛ treân coù ba cuïm töø “Thöøa Quyeàn”, “Quyeàn Thöøa”, “Thöøa Thaät”, caû ba ñeàu coù duøng chöõ “Thöøa”, laø nghóa theá naøo? Nay toâi chæ caàn giaûi thích chöõ “Thöøa Quyeàn” laø ñuû.

Sao goïi laø “Thöøa Quyeàn”? Laø nöông giaùo lyù cuûa Phaät maø tu haønh, seõ ñöôïc töø ñòa vò naøy qua ñòa vò khaùc, nhö ngöôøi ta nöông chieác xe maø ñi ñöôïc ñi töø choã naøy sang choã khaùc, neân goïi laø Thöøa Quyeàn.

Nhö vaäy, chöõ “Thöøa” coù nghóa laø nöông, côõi, chôû … (ñoäng töø); xe, chieác xe (danh töø). Nhöng ñuùng nghóa theo chöõ Haùn thì ñoù phaûi laø chöõ “Thaëng”, chöù chöõ “Thöøa” chæ coù nghóa laø “côõi”, chöõ “Thaëng”, môùi coù nghóa laø xe. (Chöõ “Thöøa” trong hai chöõ “Ñaïi Thöøa”, “Tieåu Thöøa” cuõng ñeàu coù nghóa nhö vaäy).

II. Bố Cục Phần Tích Môn

Noäi dung toång quaùt veà Tích Moân (14 phaåm ñaàu) cuûa Kinh Phaùp Hoa :

1. Phaàn Töïa: Phaàn môû ñaàu goàm phaåm Töïa

2. Phaàn Chaùnh Toâng: Goàm 9 phaåm thöù 2 ñeán phaåm thöù 10, chia ra:

a) Löôïc Khai Tam Hieån Nhaát: Moät nöõa ñaàu cuûa phaåm Phöông Tieän thöù 2.

b) Quaûng Khai Tam Hieån Nhaát: Moät nöõa sau phaåm Phöông Tieän ñeán phaåm Phaùp Sö thöù 10, phaân ra ba loaïi:

- Phaùp Thuyeát Chaâu: Phaät noùi phaùp Khai Tam Hieån Nhaát, moät nöûa phaåm Phöông Tieän thöù 2 vaø phaåm Thí Duï thöù 3.

- Duï Thuyeát Chaâu: Goàm caùc phaåm Tín Giaûi thöù 4; Döôïc Thaûo Duï thöù 5; Thoï Kyù thöù 6.

- Nhaân Duyeân Thuyeát Chaâu: Goàm caùc phaåm Hoaù Thaønh Duï thöù 7; Nguõ baùch Ñeä Töû Thoï Kyù thöù 8; Thoï Hoïc Voâ Hoïc Nhôn Kyù thöù 9; Phaùp Sö thöù 10.

Löôïc Khai Tam Hieån Nhaát laø noùi sô löôïc Khai Tam Hieån Nhaát. Quaûng Khai Tam Hieån Nhaát laø noùi moät caùch roäng raõi veà Khai Tam Hieån Nhaát. Phaàn naøy chia ra ba loaïi goïi laø Tam Chaâu Thuyeát Phaùp, laø thuyeát Phaùp troïn veïn theo 3 phaàn:

* Phaùp Thuyeát Chaâu: Phaät noùi ngay caùc phaùp Khai Tam Hieån Nhaát.

* Duï Thuyeát Chaâu: Khi Phaät noùi phaùp aáy ra roài, moät soá thöôïng caên hieåu vaø ngoä ñöôïc neân Phaät thoï kyù cho hoï. Coøn soá trung caên chöa ngoä ñöôïc neân Phaät phaûi theâm ví duï nöõa, haøng trung caên môùi ngoä ñöôïc.

* Nhaân Duyeân Thuyeát Chaâu: Haïng trung caên ñaõ ngoä roài nhöng haïng haï caên vaãn chöa hieåu ñöôïc, neân Phaät keå laïi nhaân duyeân quaù khöù cuûa caùc vò ñoù ñeå hoï thaáy raèng hoï ñaõ töøng coù nhaân duyeân gaëp Phaät, ngaøy tröôùc hoï ñaõ töøng gaëp Phaùp Hoa, nhöng vì hoï khoâng tu neân baây giôø hoï chöa ñaït ñöôïc Phaät tueä ñeå hoï phaán chöùng, phaùt khôûi ñaïo taâm tu haønh. Vì vaäy neân goïi laø Nhaân Duyeân Thuyeát Chaâu.

3. Phaàn Löu Thoâng: Coâng thaâm baùo troïng maïng mích löu thoâng; noùi veà ngöôøi coù coâng tu haønh thaâm saâu thì seõ ñöôïc quaû baùo quyù troïng. Phaàn naøy goàm coù:

a) Xaùc chöùng lôøi Ñöùc Thích Ca noùi veà Kinh Phaùp Hoa:

Moät nöõa cuûa phaåm Phaùp Sö thöù 10

vaø phaåm Kieán Baûo Thaùp thöù 11.

b) Daãn vaõng Kieâm ích dó chöùng löu thoâng:

Phaåm Ñeà Baø Ñaït Ña thöù 12.

c) Tha phöông thöû ñoä khuyeán taán löu thoâng: Phaåm Trì thöù 13.

d) Sô taâm hoaèng Kinh baát löï nguy khoå:

Phaåm An Laïc Haïnh thöù 14.

III. Bổn Môn

Phaàn Boån Moân coøn goïi laø Khai CAÄN hieån VIEÃN, Khai TÍCH hieån BOÅN, Thaân QUYEÀN Thaân THAÄT.

Boån. Nghóa laø chæ cho phaàn Phaùp Thaân cuûa Ñöùc Phaät Thích Ca.

Khai Caän Hieån Vieãn: Môû caùi gaàn ñeå trình baøy caùi xa.

Khai Tích Hieån Boån: Tích laø daáu veát; Boån laø caùi goác. Kinh Phaùp Hoa noùi Tích, Boån laø ñeå chæ cho Ñöùc Phaät Thích Ca trong giaùo phaùp cuûa Ngaøi veà Boån vò quaù khöù, Boån vò voâ löôïng thoï vaø söï hieän thaân vôùi neàn giaùo lyù coõi Ta Baø naøy.

Ñaëc bieät cuûa Kinh Phaùp Hoa laø “Khai Quyeàn Hieån Thaät”, “Khai Caän Hieån Vieãn”. Quyeàn naøy laø Tam Thöøa. Thaät laø Nhaát Thöøa. Caän laø ÖÙng Thaân; Vieãn laø Phaùp Thaân. Vì Thöøa coù Quyeàn coù Thaät nhö vaäy cho neân cuõng goïi laø “Quyeàn Thöøa Thaät Thöøa, Quyeàn Thaân Thaät Thaân”. Ñaây laø nhöõng töø ñaëc bieät cuûa Kinh Phaùp Hoa.

Coù Khai Quyeàn môùi hieån Thaät ñöôïc. Neân khi Phaät môùi Thaønh Ñaïo, Ngaøi noùi Kinh Hoa Nghieâm ñaàu cuoái 21 ngaøy. Trong söû khoâng coù ñeà caäp Phaät noùi Kinh Hoa Nghieâm, moät soá ngöôøi nghieân cöùu laáy caùi lyù Phaät noùi lyù Duyeân Khôûi, truøng truøng Duyeân Khôûi laø yù nghóa trong Kinh Hoa Nghieâm maø noùi nhö vaäy.

Trong ñoù, Phaät noùi: “Phaùp naøy do Ta chöùng ñöôïc thaät laø saâu kín, khoù thaáy, khoù chöùng, tòch tòch, cao thöôïng, sieâu lyù luaän, vi dieäu, chæ coù baäc trí môùi thaáu hieåu; coøn quaàn chuùng naøy tham aùi duïc, khoaùi aùi duïc, ñam meâ aùi duïc, khoù coù theå hieåu thaáu ñöôïc Y Taùnh Duyeân Khôûi phaùp, khoù thaáy ñònh lyù taát caû caùc haønh laø tòch tònh, taát caû sanh y ñöôïc tröø boû, aùi ñöôïc ñoaïn taän, ly duïc, aùi dieät, Nieát Baøn. Neáu Ta thuyeát phaùp maø caùc ngöôøi khaùc khoâng hieåu Ta thì nhö vaäy thaät laø khoå naõo cho Ta”. Neân caùc phaùp moân khaùc cuûa Phaät sau naøy chæ trieån khai lyù Duyeân Khôûi vaø lyù Nieát Baøn maø thoâi.

* VEÀ NHAÂN DUYEÂN

Nhaân Duyeân noùi cho cuøng thì ñoù chính laø nhaân duyeân trong Kinh Hoa Nghieâm. Hoa Nghieâm noùi noù truøng truøng Duyeân Khôûi. Nhöng khi Phaät noùi Kinh Hoa Nghieâm thì khoâng ai tu ñöôïc. Muoán cho chuùng sanh hieåu ñöôïc yù nghóa saâu xa ñoù thì phaûi trieån khai ra, neân Phaät ñaõ phöông tieän noùi ba Thöøa. Noùi ba Thöøa laø ñeå daét daãn chuùng sanh ñeán Nhaát Thöøa. Khi chuùng sanh saép hieåu ñöôïc Nhaát Thöøa thì Phaät môùi hieån caùi Nhaát Thöøa ñoù ra. Nhôø khai Quyeàn tröôùc maø caùi Thaät môùi ñöôïc hieån ra.

Trong khi Khai Quyeàn Hieån Thaät nhö vaäy thì phaûi bieát “Nhieáp Thaät Nhi Quyeàn”, Khai Quyeàn nhöng khoâng boû Thaät. Trong khi noùi Tam Thöøa nhöng Phaät vaãn khoâng boû lyù Nhaân Duyeân maø aån lyù Nhaân Duyeân trong ñoù.

Nhieáp Thaät Nhi Quyeàn: Thaät aáy ôû trong Quyeàn, chöù khoâng phaûi Thaät aáy hoaøn toaøn khaùc bieät vôùi Quyeàn, maø chính Thaät laø Quyeàn, Quyeàn laø Thaät. Caùi Thaät aån ñi cho caùi Quyeàn hieän ra; nhôø coù Quyeàn ñoù môùi hieån ñöôïc Thaät. Phaät Khai Tam Thöøa laø ñeå daãn daét chuùng sanh ngoä ñöôïc Nhaát Thöøa. Ñoù laø yù nghóa 14 phaåm ñaàu cuûa Kinh Phaùp Hoa.

*  QUYEÀN THÖØA QUYEÀN THAÄT

Giaùo lyù cuûa Phaät noùi ra, chuùng sanh nöông theo giaùo lyù ñoù maø ñi töø caûnh giôùi phaøm phu ñeán caûnh giôùi Thaùnh. Ñi nhö vaäy cuõng khoâng khaùc naøo cöôõi leân moät chieác xe maø ñi, neân giaùo lyù aáy goïi laø Thöøa: Nhaân Thöøa, Thieân Thöøa, Thanh Vaên Thöøa, Duyeân Giaùc Thöøa, Boà Taùt Thöøa vaø Phaät Thöøa.

Nhö vaäy, Tam Thöøa laø chieác xe Quyeàn bieán, chöù thaät khoâng phaûi Phaät muoán ñem chieác xe aáy cho chuùng sanh ñi. Phaät muoán laáy chieác xe Nhaát Thöøa cho chuùng sanh ñi, nhöng vì chuùng sanh  chöa theå ñi chieác xe ñoù ñöôïc, neân Phaät phaûi ñöa ra chieác xe Tam Thöøa. Nhö vaäy, Tam Thöøa laø chieác xe Quyeàn Thöøa; ñoù cuõng goïi laø Quyeàn Giaùo, Thaät Giaùo.

Kinh Phaùp Hoa khai trieån nhöõng töø naøy cuûa Ngaøi Thieân Thai Trí Giaû, phaùt huy ñöôïc yù nghóa saâu saéc nhaát, roäng raõi nhaát. Caùc Phaùp Sö khaùc phaàn nhieàu döïa vaøo Ngaøi Thieân Thai ñeå trieån khai theâm maø thoâi, laø noùi Quyeàn Thöøa Thaät Thöøa hay Quyeàn Giaùo Thaät Giaùo.

Laïi noùi 14 phaåm tröôùc laø noùi veà Tích Moân, Tích laø noùi söï hieän thaân coù hình daùng, daáu veát maø moïi ngöôøi ñeàu thaáy ñöôïc, nghe ñöôïc. 14 phaåm sau noùi veà Boån Moân, laø noùi phaùp thaân baát sanh baát dieät cuûa Phaät. Phaùp Thaân baát sanh baát dieät aáy ñoái laïi vôùi thaân Phaät thì hieän ra trong coõi Ta Baø naøy, coù sanh coù dieät. Hai thaân aáy töông quan vôùi nhau nhöng cuõng töông phaûn nhau, vì thaân Phaät hieän ra trong ñôøi naøy ñeå ñoä chuùng sanh, ñoù chæ laø Quyeàn Thaân. Coøn Thaät Thaân cuûa Phaät laø Phaùp Thaân thì baát sanh baát dieät nhö noùi ôû phaåm Nhö Lai Thoï Löôïng. Cho neân, 14 phaåm sau noùi veà Boån Moân töùc laø noùi veà phöông dieän goác tích.

* KHAI CAÄN HIEÅN VIEÃN

Caän laø chæ thaân cuûa Ñöùc Phaät Thích Ca trong ñôøi naøy maø ngöôøi ta thaáy ñöôïc, gaàn guõi ñöôïc, goïi laø caän.

Vieãn laø Phaùp Thaân laâu xa voâ löôïng kieáp veà tröôùc.

Nhö vaäy, thaân aáy coù Quyeàn coù Thaät neân cuõng coù Quyeàn Thaân vaø Thaät Thaân. ÖÙng Thaân cuûa Phaät trong coõi Ta Baø laø Quyeàn Thaân; Phaùp Thaân baát sanh baát dieät laø Thaät Thaân.

Treân ñaây laø noùi toùm taét nhöõng ñieåm ñaëc bieät cuûa Kinh Phaùp Hoa, coøn Thaät Taùnh Thaät Töôùng thì caùc kinh khaùc ñeàu coù noùi, nhöng duøng danh töø khaùc, thí duï nhö “Phaät Tri Kieán” chaúng haïn.

Söï hieän thaân cuûa Ñöùc Phaät Thích Ca vaø giaùo phaùp cuûa Ngaøi noùi ra trong thôøi hieän taïi, ñoù laø Tích . Maø söï hieän thaân cuøng giaùo phaùp aáy cuûa Ngaøi ñaõ coù töø voâ löôïng kieáp quaù khöù, Phaùp Thaân voâ löôïng thoï vaø Giaùo Phaùp voâ löôïng thoï, ñoù laø Boån. Söï hieän thaân cuøng neàn giaùo phaùp cuûa Ñöùc Phaät trong ñôøi hieän taïi maø chuùng ta coù theå thaáy, nghe hoaëc coù theå khoâng thaáy khoâng nghe, vì Ngaøi coù hieän thaân thì phaûi coù Nhaäp dieät. Coøn Phaùp Thaân voâ löôïng thoï vaø Giaùo Phaùp voâ löôïng thoï trong baûn vò quaù khöù cuûa Ngaøi thì baát sanh baát dieät.

Ta coù theå laáy ví duï: Nhö maët Traêng treân trôøi cao, boùng Traêng döôùi nöôùc. Traêng treân cao laø Boån (goác), laø Vieãn; boùng traêng döôùi nöôùc laø Tích (daáu veát), laø Caän. Traêng döôùi nöôùc laø daáu veát cuûa traêng treân cao; noù tuyø theo caùi thaáy cuûa con ngöôøi, tuyø theo nöôùc trong, ñuïc maø coù khi aån khi hieän, khi coù khi khoâng, chöù traêng treân cao luoân luoân coù, khoâng aån khoâng hieän.

Nhö vaäy, khoâng khai Tích laøm sao hieån Boån ñöôïc, khoâng khai Caän laøm sao hieån Vieãn ñöôïc? Theá neân, coù khai Tích môùi hieån ñöôïc Boån. Vì vaäy, noùi coù Ñöùc Phaät Thích ca thò hieän ôû coõi Ta Baø naøy thì môùi hieån hieän ñöôïc Ñöùc Phaät Thích ca voâ löôïng kieáp trong baûn vò.

Khai Thò daáu veát vaø giaùo phaùp gaàn guõi ñaây Ñöùc Phaät Thích Ca môùi hieåu roõ baûn vò, giaùo phaùp cuûa Ñöùc Phaät Thích Ca trong nhieàu kieáp laâu xa veà tröôùc.

* THAÂN QUYEÀN THAÂN THAÄT

Treân noùi Quyeàn Thöøa Quyeàn Thaät laø coát ñeå chæ cho giaùo phaùp; nay noùi Thaân Quyeàn Thaân Thaät laø coát ñeå chæ cho Thaân Phaät, Phaùp Thaân Phaät. Phaàn Boån Moân nhaèm noùi veà Phaùp Thaân Phaät. Ñoù laø yù nghóa toång quaùt cuûa phaàn Boån Moân.

IV. Bố Cục Nội Dung Phần Bổn Môn

Döôùi ñaây laø noäi dung toång quaùt (14 phaåm sau) vaø cuõng coù 3 phaàn: phaàn Töïa, phaàn Chaùnh Toâng vaø phaàn Löu Thoâng.

1. Phaàn töïa: Moät nöõa phaàn ñaàu cuûa Phaåm Tuøng Ñòa Duõng Xuaát thöù 15.

2. Phaàn Chaùnh Toâng: Goàm coù 2 phaàn:

a) Löôïc Khai Caän Hieån Vieãn: Moät nöõa sau Phaåm Tuøng Ñòa Duõng Xuaát thöù 15.

b) Quaûng Khai Caän Hieån Vieãn: Phaåm Nhö Lai Thoï Löôïng thöù 16 vaø phaàn ñaàu cuûa phaåm Phaân Bieät Coâng Ñöùc thöù 17.

Trong Boån Moân, phaåm Nhö Lai Thoï löôïng thöù 16 laø phaåm chính yeáu, cuõng nhö trong Tích Moân, phaåm Phöông Tieän laø phaåm chính yeáu.

3. Phaàn Löu Thoâng: Coù 2 phaàn:

a) Coâng Ñöùc Phaùp Löu Thoâng: Moät nöõa sau cuûa phaåm Phaân Bieät Coâng Ñöùc thöù 17; Tuyø Hyû Coâng Ñöùc thöù 18; Phaùp Sö Coâng Ñöùc thöù 19 vaø phaåm Thöôøng Baát Khinh Boà Taùt thöù 20.

b) Phoù Chuùc Löu Thoâng: Goàm coù:

* Chuùc Luïy Phaùp Löu Thoâng: Phaåm Nhö Lai Thaàn Löïc thöù 21; phaåm Chuùc Luïy thöù 22.

* Hoaù Tha Löu Thoâng: Coù 5 phaåm:

* Khoå Haïnh Hoaù Tha: Phaåm Döôïc Vöông Boà Taùt Boån Söï thöù 23

* Tam Muoäi Hoaù Tha: Phaåm Dieäu AÂm Boà Taùt thöù 24 vaø phaåm Quaùn Theá AÂm Boà Taùt Phoå Moân thöù 25.

* Toång Trì Hoaù Tha: Phaåm Ñaø La Ni thöù 26

* Theä Nguyeän Hoaù Tha: Phaåm Dieäu Trang Nghieâm Vöông thöù 27.

* Töï Haønh Löu Thoâng: Phaåm Phoå Hieàn Boà Taùt Khuyeán Phaùt thöù 28.

Nhö vaäy chuùng ta ñaõ coù nhìn toång quaùt toaøn boä Kinh Phaùp Hoa.

(C). KHOA CHÚ

Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa laø taïng thaâm aùo noùi veà baûn ñòa, laø coäi nguoàn cuûa moät ñôøi giaùo hoaù cuûa Phaät, laø cuøng toät cuûa 5 thôøi giaùo ( theo phaùn giaùo cuûa Ngaøi Thieân Thai Trí Giaû).

Ñöùc Nhö Lai xuaát hieän ôû ñôøi, yù muoán thuyeát ngay Kinh naøy ñeå Khai Thò cho chuùng sanh veà baûn nguyeân giaùc taïng, roát raùo chæ thaúng Kieán taùnh thaønh Phaät.

Cho neân trong Kinh naøy noùi: “Chö Phaät chæ vì lyù do duy nhaát vaø troïng ñaïi maø xuaát hieän ôû ñôøi, ñoù laø: Khai,Thò, Ngoä, Nhaäp Phaät Tri Kieán”. Ngaët vì haøng tieåu cô khoâng kham nghe noãi, heå nghe thôøi sanh taâm phæ baùng maø ñoaï vaøo choã khoå, neân trong Kinh naøy noùi: “Neáu chæ taùn thaùn Phaät Thöøa, thì chuùng sanh seõ bò chìm vaøo beå khoå, vì phaù phaùp, khoâng tin, maø phaûi ñoaï vaøo ba ñöôøng aùc”.

Do theá, Ñöùc Nhö Lai baát  ñaéc dó phaûi vì Thaät maø thi thieát Quyeàn. Tröôùc heát ñem Hoa Nghieâm ñaïi giaùo ñeå thaåm ñònh, haïng ngöôøi Tieåu Thöøa ñaõ khoâng theå tín thoï, cho neân Phaät môùi töø Baát Ñoäng Tòch Dieät Ñaïo Traøng ñi ñeán Loäc Uyeån thuyeát ba Thöøa, laïi baûo ñaûm cho chuùng nhaäp Chôn Khoâng, cho neân caàn phaûi coù thôøi giaùo Phöông Ñaúng ñeå ñaøn haïch giaûi kieán, khieán haøng Tam Thöøa kia hoå theïn Tieåu Thöøa maø haâm moä Ñaïi Thöøa. Tuy haâm moä Ñaïi Thöøa, nhöng maø tình chaáp vaøo Chôn Thöøa chöa döùt, neân môùi kyù thaùc Xaù Lôïi Phaát ñeå daïy laïi, noùi roäng Phaùp Khoâng Tueä ñeå ñaøo thaûi. Chaáp tình ñaõ phaù xong, nhöng coøn vì Thaät che laáp Quyeàn, Quyeàn bò che nôi Thaät chöa khai môû cho haøng Nhò Thöøa caên baûn ñöôïc thaønh Phaät, chöa hieån baøy vieäc Nhö Lai thaønh Phaät voán töø kieáp laâu xa, vì theá neân taäp hoäi treân nuùi Linh Thöùu cao, giaûng phaùp bí yeáu, môû caùc moân Phöông tieän, chæ baøy dieäu lyù chôn thaät, phaùt huy choã quyeàn xaûo cuûa chuùng sanh, hieån baøy choã u vi cuûa baûn ñòa.

Nhö trong kinh naøy noùi: “Chính laø luùc boû ngay phöông tieän, maø chæ noùi ñaïo Voâ Thöôïng”, Ñaïo Voâ Thöôïng naøy laø ba Thöøa ñeàu hoäi veà Nhaát Thöøa, chín coõi ñeàu quy veà coõi Phaät. Soá löôïng thoï maïng daøi laâu, ñeán ñaây môùi toû roõ. Baûn hoaøi xuaát theá ñoä sanh, ñeán ñaây môùi thoaû maõn. Theá aáy goïi laø Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh.

Kinh naøy coù 28 phaåm noùi veà Dieäu Phaùp, khoâng ngoaøi Quyeàn, Thaät, Boån, Tích. Quyeàn laø 9 coõi vaø 3 Thöøa. Thaät laø coõi Phaät vaø Nhaát Thöøa. Boån laø Phaät ñaõ thaønh Phaät töø laâu voâ löôïng kieáp. Tích laø vieäc giaùo hoaù sau khi chöùng ñaïo döôùi coäi Boà Ñeà.

14 phaåm ñaàu laø Tích Moân, khai Quyeàn hieån Thaät.

14 phaåm sau laø Boån Moân, khai Tích hieån Boån.

Nhöng hai moân Tích, Boån, Khai vaø Hieån laïi tuyø theo caên cô coù lôïi ñoän maø coù ra 3 chaâu 7 duï khoâng ñoàng. Ba chaâu laø:

1. Phaùp Thuyeát Chaâu: Vì haïng ngöôøi thöôïng caên, noùi veà Nhaát Thöøa, Tam Thöøa, chæ coù moät ngöôøi laø Xaù Lôïi Phaát ñaéc ngoä, maø chính trong phaåm Phöông Tieän noùi roõ.

2. Duï Thuyeát Chaâu: Vì haøng ngöôøi trung caên, noùi veà ba xe, moät xe. Coù 4 Ñaïi ñeä töû laø Ca Dieáp v…v… laõnh hoäi, maø chính trong phaåm Thí Duï noùi roõ.

3. Nhaân Duyeân Thuyeát Chaâu: Vì haïng ngöôøi haï caên, noùi veà nhaân duyeân ñôøi tröôùc. Coù moät ngaøn hai traêm Thanh Vaên ñöôïc thoï kyù, maø chính trong phaåm Hoaù Thaønh Duï noùi roõ.

Vieäc giaùo hoaù theo Tích Moân nhö vaäy roát cuøng ôû taïi ba chaâu. Chaâu coù nghóa laø roát cuøng. Roát cuøng ñoái laïi vôùi baét ñaàu.

Haïng thöôïng caên baét ñaàu ôû taïi Loäc Uyeån, baåm thuï tieåu phaùp, roát cuøng ôû taïi hoäi Phaùp Hoa ñöôïc Thoï Kyù.

Haïng trung caên chieáu theo ñoù maø bieát.

Haïng haï caên baét ñaàu gieo gioáng laønh ôû taïi choã Phaät Ñaïi Thoâng ñôøi quaù khöù, roát cuøng nhôø taïi hoäi Phaùp Hoa nhaéc laïi nhaân duyeân maø ñöôïc môû toû.

Vì theá goïi laø ba chaâu.

Baûy duï laø:

1. Duï Nhaø Löûa: Ví duï ba coõi khoâng an oån ví nhö nhaø löûa, nhö trong phaåm Thí Duï noùi roõ.

2. Duï Cuøng Töû: Ví duï Tieåu Thöøa khoâng coù coâng ñöùc phaùp vaø taøi cuûa Ñaïi Thöøa, nhö trong phaåm Tín Giaûi noùi roõ.

3. Duï Coû Thuoác: Ví duï caùc ñieàu thieän höõu laäu ñeàu coù theå tröø aùc, nhöng ñieàu thieän voâ laäu laø hôn caû, nhö trong Phaåm Döôïc Thaûo Duï noùi roõ.

4. Duï Hoaù Thaønh: Ví duï Chôn Khoâng Nieát Baøn cuûa Nhò Thöøa, coù theå ñeà phoøng caùi sai quaáy cuûa Kieán Tö Hoaëc, ngaên ngöøa keû ñòch Sanh töû, nhö trong phaåm Hoaù Thaønh Duï noùi roõ.

5. Duï Ngoïc Trong AÙo: Ví duï Vöông töû keát duyeân gieo gioáng trí baûo Nhaát Thöøa, töùc gioáng lieãu nhaân, nhö trong Phaåm Naêm Traêm Ñeä Töû Thoï Kyù noùi roõ.

6. Duï Vieân Ngoïc Treân Ñænh: Ví duï Trung Ñaïo Thaät Töôùng, laø nôi quaû vò cuøng cöïc toâng höôùng, nhö trong phaåm An Laïc Haïnh noùi roõ.

Saùu duï treân ñaây ñeàu laø ví duï vieäc Khai Quyeàn Hieån Thaät veà Tích Moân.

7. Duï Thaày Thuoác: Ví duï Phaät nhö Ñaïi Y Vöông, trò beänh khaép taát caû chuùng sanh, nhö trong phaåm Thoï löôïng noùi roõ. Moät duï naøy ví duï cho vieäc Khai Tích Hieån Boån thuoäc trong Boån Moân.

Baûy ví duï naøy laø Bieät Duï, coøn Lieân Hoa laø Toång Duï.

(D) PHÂN TÍCH

Ñi vaøo kinh vaên, tröôùc heát phaûi bieát toång quaùt töùc bieát ñöôïc daøn baøi maø caùc vò giaûi Kinh thöôøng goïi laø phaân khoa, ñeå sau toaøn Kinh coù maáy quyeån, maáy phaåm vaø yù moãi phaåm.

Kinh Phaùp Hoa maø Ngaøi Thieân Thai chuù giaûi chia ra laøm hai phaàn. Phaàn Tích Moân vaø phaàn Boån Moân. Tích laø daáu tích; Boån laø goác; Moân laø ñòa baøn hoaït ñoäng.

Ñòa baøn hoaït ñoäng cuûa Ñöùc Phaät ôû trong baûn theå, trong Phaùp Thaân thì goïi laø Boån Moân.

Ñòa baøn hoaït ñoäng cuûa Ñöùc Phaät trong Hoaù Thaân, trong hình thaùi coù daáu tích, coù nghe thaáy vaø coøn maát aån hieän cuûa phaùp höõu vi thì goïi laø Tích Moân.

Boån ví nhö maët Traêng treân trôøi; Tích ví nhö aùnh Traêng döôùi nöôùc laø moät daáu tích chuùng ta thaáy ñöôïc. Nhöng aùnh traêng döôùi nöôùc khoâng haún luoân luoân ñeàu coù, maø coù luùc aån ñi. Tuyø theo, heã nöôùc trong thì hieän maø nöôùc ñuïc thì aån, coù nöôùc thì traêng hieän, khoâng nöôùc thì traêng aån. Hoaù Thaân Phaät cuõng vaäy. Cho neân coù söï sanh dieät ôû coõi Ta Baø naøy laø ñöùng treân maët Tích Moân hay noùi caùch khaùc laø “Thuyø Tích”, (Thuyø laø töø treân ñöa xuoáng).

Vaäy, Hoaù Thaân cuûa Phaät ôû coõi Ta Baø naøy cuõng nhö maët traêng döôùi nöôùc laø maët traêng Thuyø Tích do töø maët traêng Boån Moân Boån Ñòa treân trôøi hieän ra. Maët traêng döôùi nöôùc khi coù khi khoâng. Maët traêng treân trôøi khoâng bao giôø maát. Boån nguyeän töï theå vónh cöûu.

Sôû dó coù boùng traêng Tích Moân döôùi nöôùc laø nhôø coù maët traêng Boån Moân treân trôøi. Do Boån Moân maø coù Tích Moân, nhöng cuõng do Tích Moân maø hieån ñöôïc Boån Moân. Neáu khoâng nhôø Tích Moân thì khoâng laøm sao hieån toû ñöôïc Boån Moân, Khoâng nhôø boùng Traêng döôùi nöôùc thì khoâng laøm sao thaáy ñöôïc maët Traêng treân trôøi vaäy.

Phaàn Tích Moân coøn goïi laø phaàn Khai Quyeàn Hieån Thaät, Khai Tam Hieån Nhaát, Thöøa Quyeàn Thaät. Tích cuõng chæ cho Hoaù Thaân.

Daøn baøi toång quaùt veà Tích Moân goàm:

A/. Phaàn Töï: Phaåm Töïa

B/. Phaàn Chaùnh Toâng:

1) Löôïc Khai Tam Hieån Nhaát: Phaåm Phöông Tieän

2) Quaûng Khai Tam Hieån Nhaát:

(a) Phaùp Thuyeát Chaâu: (Thoâng leân Phaåm Phöông Tieän) phaåm Thí Duï.

(b) Duï Thuyeát Chaâu: Phaåm Tín Giaûi, Döôïc Thaûo Duï,

Thoï Kyù.

(c) Nhaân Duyeân Thuyeát Chaâu: Phaåm Hoaù Thaønh, Nguõ Baùch Ñeä Töû Thoï Kyù, Thoï Hoïc Voâ Hoïc Kyù, Phaùp Sö.

C/. Phaàn Löu Thoâng:

1) Coâng Thaân Baùo Troïng Maïng Mích Thoâng Kinh: (Thoâng leân Phaåm Phaùp Sö) Phaåm Kieán Baûo Thaùp.

2) Daãn Vaõng Kieâm Tích Dó Chöùng Thoâng Kinh: Phaåm Ñeà Baø Ñaït Ña.

3) Tha Phöông Thöû Ñoä Khuyeán Taán Thoâng Kinh: Phaåm Khuyeán Trì.

4) Sô Taâm Hoaèng Kinh Baát Löï Nguy Khoå: Phaåm An Laïc Haïnh.

Phaàn Boån Moân coøn goïi laø phaàn Khai Caän Hieån Vieãn, Khai Tích Hieån Boån, Thaân Quyeàn Thaät. Boån cuõng chæ cho Phaùp Thaân.

Daøn baøi toång quaùt veà Boån Moân goàm:

A/. Phaàn Töï: Phaåm Tuøng Ñòa Duõng Xuaát.

B/. Phaàn Chaùnh Toâng:

1) Löôïc Khai Caän Hieån Vieãn: (Thoâng qua phaåm Tuøng Ñòa Duõng Xuaát).

2) Quaûng Khai Caän Hieån Vieãn: Phaåm Nhö Lai Thoï Löôïng:, nöõa phaåm Phaân Bieät Coâng Ñöùc (phaàn ñaàu).

C/. Phaàn Löu Thoâng:

1) Coâng Ñöùc Phaùp Thoâng: Nöõa Phaåm Phaân Bieät Coâng Ñöùc (phaàn sau), phaåm Tuyø Hyû Coâng Ñöùc, phaåm Phaùp Sö Coâng Ñöùc, phaåm Thöôøng Baát Khinh Boà Taùt,

2) Phoù Chuùc Löu Thoâng:

(a) Chuùc Luïy Phaùp Thoâng: Phaåm Nhö Lai Thaàn Löïc,

phaåm Chuùc Luïy.

(b) Hoaù Tha Löu Thoâng:

* Khoå Haïnh Hoaù Tha: Phaåm Döôïc Vöông Boà Taùt Boån Söï.

* Tam Muoäi Hoaù Tha: Phaåm Dieäu AÂm Boà Taùt,

phaåm Quaùn Theá AÂm Boà Taùt.

* Toång Trì Hoaù Tha: Phaåm Ñaø La Ni.

* Theä Nguyeän Hoaù Tha: Phaåm Dieäu Trang Nghieâm.

(c) Töï Haønh Löu Thoâng:

* Thaàn Thoâng: Phaåm Phoå Hieàn.

Ngaøi Thieân Thai chia Tích Moân goàm 14 phaåm ñaàu vaø Boån Moân goàm 14 phaåm cuoái.

Noùi veà Ñöùc Phaät coù hai laø Giaùo Phaùp Phaät vaø Baûn Thaân Phaät, Trong kinh Phaùp Hoa phaàn ñaàu noùi veà giaùo phaùp, giaùo ñoù goïi laø Thöøa, nöông theo giaùo phaùp ñoù maø chöùng quaû noï quaû kia goïi laø Thöøa (xe); “Quyeàn” chæ cho Tam Thöøa; “Thaät” chæ cho Nhaát Thöøa. Do coù khai Quyeàn môùi hieån Thaät. Nhôø Tích Moân maø hieån ñöôïc Boån Moân, neáu khoâng Khai Quyeàn thì khoâng laøm sao hieån ñöôïc Thaät, khoâng khai Tam thì khoâng laøm sao hieån ñöôïc Nhaát

Nhö trong Kinh noùi thí duï “Moân ngoaïi thuyeát tam xa” ñeå cöùu maáy ñöùa con ham chôi trong nhaø löûa, ñoù laø phöông tieän thuyeát Tam Xa, nhöng maáy ñöùa con khoâng bieát ñoù laø phöông tieän neân vöøa ra khoûi nhaø thì ñoøi cho ñöôïc ba xe. Vôùi Ñöùc Phaät, cöùu caùnh cuûa Ngaøi laø ñöa chuùng sanh ra khoûi nhaø löûa, ñoù laø “Nhaát Thöøa Xa”. Neáu Phaät khoâng phöông tieän noùi Tam Xa thì chuùng sanh cöù dong ruoãi maõi trong nhaø löûa maø khoâng chòu ra neân Ñöùc Phaät môùi khai Quyeàn hieån Thaät. Thaønh ra, giaùo lyù cuûa Phaät phaàn tröôùc goïi laø Thöøa, Quyeàn Thöøa Thaät, phaàn sau goïi laø Thaân Caän, Thaân Vieãn hay Thaân Quyeàn, Thaân Thaät.

Caän töùc Hoaù Thaân Phaät, Ñöùc Phaät gaàn guõi thaáy ñöôïc goïi laø caän. Vieãn laø vónh cöõu, thaân voâ löôïng kieáp.

Trong 14 phaåm ñaàu – Tích Moân – khoâng ñoàng nhaát, moãi phaåm ñeàu coù tö theá rieâng, cho neân trong 14 phaåm ñaàu cuõng chia ra: Phaàn Töï, phaàn Chaùnh Toâng vaø phaàn Löu Thoâng.

A/. Phaàn Töï: Goàm coù phaåm Töï.

B/. Phaàn Chaùnh Toâng: Goàm coù 8 phaåm, moãi phaåm ñeàu coù taùnh caùch sai khaùc neân ñöôïc chia ra:

Phaåm Phöông Tieän: Ñaây laø phaåm chuû yeáu trong 14 phaåm Tích Moân. Bao nhieâu lyù leõ “Khai Tam Hieån Nhaát” cuõng naèm trong phaåm naøy. Phaåm naøy noùi thaúng baûn hoaøi cuûa Phaät ra ñôøi, noùi thaúng chaân lyù cöùu caùnh. Chæ haøng thöôïng caên nhö Toân Giaû Xaù Lôïi Phaát, laø baäc Ñaïi trí tueä ñöùng ñaàu trong haøng Thanh Vaên, ñöôïc laõnh ngoä vaø thoï kyù. Coøn haøng trung caên, haï caên chöa laõnh ngoä ñöôïc phaûi qua phaåm sau.

Phaàn sau chia laøm ba chaâu:

* Phaùp Thuyeát Chaâu: Phaàn naøy troïn caû phaåm Phöông Tieän vaø thoâng qua phaåm Thí Duï.

* Duï Thuyeát Chaâu: Goàm phaåm Tín Giaûi, Döôïc Thaûo, Thoï Kyù.

* Nhaân Duyeân Thuyeát Chaâu: Goàm phaåm Hoaù Thaønh, Nguõ Baùch Ñeä Töû, Thoï Hoïc Voâ Hoïc Kyù.

Toùm laïi 8 phaåm naøy thuoäc phaàn Chaùnh Thuyeát trong Tích Moân. Nhöng 8 phaåm goàm thaâu vaøo hai phaàn chính Löôïc Khai Tam Hieån Nhaát – phaåm Phöông Tieän - vaø Quaûng Khai Tam Hieån Nhaát goàm 7 phaåm coøn laïi. Haøng thöôïng caên nhö Toân Giaû Xaù Lôïi Phaát chæ nghe phaùp Phöông Tieän laø ñöôïc laõnh hoäi vaø ñöôïc Phaät thoï kyù, nhöng haøng trung haï caên thì coøn môø mòt phaûi qua phaàn Duï Thuyeát Chaâu – Phaät noùi Thí Duï – ñeå boå tuùc cho lôøi daïy treân, haïng trung caên coù 4 vò ñöôïc thoï kyù, haøng haï caên vaãn chöa laõnh ngoä ñöôïc, Phaät phaûi nhaéc ñeán tuùc theá nhaân duyeân (Nhaân Duyeân Thuyeát Chaâu) ñeå boå tuùc cho phaàn Duï Thuyeát vaø haøng haï caên ñöôïc thoï kyù.

C/ Phaàn Löu Thoâng: (Cuûa Tích Moân – ñaây laø ñieåm ñaëc bieät cuûa Kinh Phaùp Hoa, caùc kinh khaùc phaàn Löu Thoâng laø cuoái kinh) goàm coù 4 muïc:

1)       Coâng Thaâm Baùo Troïng Maïng Mích Thoâng Kinh:

Goàm phaåm: - Phaùp Sö vaø Kieán Baûo Thaùp.

Hai phaåm naøy neâu leân coâng ñöùc saâu xa cuûa Kinh Phaùp Hoa, vì theá maø ngöôøi naøo hoaèng truyeàn Kinh seõ ñöôïc coâng ñöùc voâ löôïng, vaø ñaây cuõng laø ñieåm Phaät khuyeán khích ngöôøi truyeàn baù Kinh Phaùp Hoa.

Phaät cuõng noùi deán phöông phaùp hoaèng Kinh nhö vaøo nhaø Nhö Lai, maëc aùo Nhö Lai, ngoài toaø Nhö Lai …

Phaåm Phaùp Sö coøn quaûng dieãn söï thoï kyù cuûa Phaät, khoâng chæ cuoäc haïn vaøo 3 haïng caên cô hieän ñoái tröôùc Phaät nhö ôû caùc phaåm tröôùc, maø coøn bao truøm taát caû chuùng sanh trong töông lai, baát luaän ôû ñaâu, duø khoâng ñöôïc gaëp Phaät, nhöng gaëp Kinh Phaùp Hoa maø phaùt taâm tuyø hyû ñoïc tuïng thoï trì … thì cuõng ñeàu ñöôïc thoï kyù thaønh Phaät. Vaø loái thoï kyù naøy goïi laø Thoâng Thoï Kyù, khaùc vôùi tröôùc goïi laø Bieät Thoï Kyù. Phaåm Kieán Baûo Thaùp, thaùp Phaät Ña Baûo töø loøng ñaát voït leân, coù hai yù: (1) Chöùng minh raèng Kinh Phaùp Hoa maø Ñöùc Phaät Thích Ca noùi, laø Kinh caùc Ñöùc Phaät quaù khöù ñeàu noùi. (2) Hoå trôï cho ngöôøi hoaèng truyeàn Kinh Phaùp Hoa, laïi cuõng coù yù raèng chuùng sanh töông lai khoâng gaëp Phaät nhöng nghe Kinh Phaùp Hoa, gaëp Kinh Phaùp Hoa thì cuõng ñöôïc thoï kyù.

2) Daãn Vaõng Kieâm Ích Dó Chöùng Thoâng Kinh:

Phaåm Ñeà Baø Ñaït Ña. Thöôøng caùc Kinh noùi Ñeà Baø Ñaït Ña mang toäi nghòch, phaù hoaø hôïp Taêng, nhöng trong Phaùp Hoa, Ñeà Baø laïi ñöôïc Phaät thoï kyù. Vaø Ñöùc Phaät cuõng daïy raèng trong kieáp quaù khöù Ñeà Baø ñaõ töøng giaûng Kinh Phaùp Hoa, nhôø ñoù Phaät ñöôïc thaønh Phaät. Laïi cuõng cho thaáy vôùi Phaät, oaùn thaân bình ñaúng, duø Ñeà Baø luoân luoân tìm caùch haïi Phaät.

3) Tha Phöông Thöû Ñoä Khuyeán Taán Thoâng Kinh:

Phaåm Khuyeán Trì. Nghe söï lôïi ích cuûa vieäc Trì Kinh, caùc vò Boà Taùt khaép nôi nguyeän hoaèng truyeàn Kinh Phaùp Hoa.

4) Sô Taâm Hoaèng Kinh Baát Löï Nguy Khoå:

Phaåm An Laïc Haïnh. Phaät daïy 4 ñieàu, ai an truù trong 4 ñieàu ñoù thì ñöôïc an laïc, hoaèng Kinh seõ khoâng bò trôû ngaïi, nguy khoán.

Phaàn Boån Moân goàm 14 phaåm sau, cuõng chia ra phaàn Töï, phaàn Chaùnh Toâng vaø phaàn Löu Thoâng.

A/. Phaàn Töï: Phaåm Tuøng Ñòa Duõng Xuaát. Caùc vò Boà Taùt töø döôùi loøng ñaát voït leân. Ñaây laø phaàn môû ñaàu Boån Moân. Caùc vò Boà Taùt ñoù ai laø Thaày, nöông vaøo ñaâu ñeå Thaønh Ñaïo …? YÙ raèng Ñöùc Phaät ñaõ Thaønh Ñaïo thì voâ löôïng kieáp vaø ñaõ töøng giaùo hoaù caùc Boà Taùt ñoù, chöù chaúng phaûi Phaät chæ môùi Thaønh Ñaïo döôùi caây Boà Ñeà beân bôø soâng Ni Lieân Thuyeàn.

B/. Chaùnh Toâng:

* Löôïc Khai Caän Hieån Vieãn:

Thoâng qua phaåm Tuøng Ñòa Duõng Xuaát.

* Quaûng Khai Caän Hieån Vieãn:

(Caän: Hoaù Thaân; Vieãn: Phaùp Thaân).

Phaåm Nhö Lai Thoï Löôïng vaø nöõa phaåm Phaân Bieät Coâng Ñöùc.

C/. Löu Thoâng: Ñaây cuõng laø phaàn Löu Thoâng chung toaøn Kinh.

1) Coâng Ñöùc Löu Thoâng: Phaåm Tuyø Hyû Coâng Ñöùc, Phaùp Sö Coâng Ñöùc, phaåm Thöôøng Baát Khinh Boà Taùt,

Phaàn naøy chia laøm 3 phaåm:

* Phaåm Haï: Tuyø Hyû Coâng Ñöùc: Nghe Kinh tuyø hyû.

* Phaåm Trung: Phaùp Sö Coâng Ñöùc: Vieát cheùp, dieãn giaûng, thoï trì, ñoïc tuïng

* Phaåm Thöôïng: Thöôøng Baát Khinh, Xaû thaân thaät haønh.

2) Phoù Chuùc Löu Thoâng:

* Chuùc Luïy Löu Thoâng: Phaåm Nhö Lai Thaàn Löïc vaø phaåm Chuùc Luïy; Phaät hieän thaàn thoâng taùn trôï, khích leä, ñaët tin töôûng, coâng ñöùc hoaèng Kinh, roài Phaät tröïc tieáp noùi lôøi phoù chuùc.

* Hoaù Tha Löu Thoâng:

* Khoå Haønh Hoaù Tha: Phaåm Döôïc Vöông, laáy söï khoå haïnh ñeå giaùo hoaù ngöôøi khaùc nhö ñoát tay, thieâu thaân cuùng döôøng.

* Tam Muoäi Hoaù Tha: Phaåm Dieäu AÂm vaø Quaùn Theá AÂm Boà-Taùt, duøng söùc Tam Muoäi, duøng “Nhaân” ñeå hoaèng truyeàn Kinh Phaùp Hoa.

* Toång Trì Hoaù Tha: Phaåm Ñaø La Ni, duøng “Phaùp” ñeå hoaèng Kinh.

* Theä Nguyeàn Hoaù Tha: Phaåm Dieäu Trang Nghieâm Vöông. Moät oâng vua taø kieán nhôø hai con trì Phaùp Hoa maø chuyeån ngoä.

3) Töï Haønh Löu Thoâng: Phaåm Phoå Hieàn

B. HIEÅN KINH PHAÅM LAÁY BOÛ

Kinh naøy tính coù 3 nhaø dòch:

* Baûn cuûa Ngaøi Cöu Ma La Thaäp dòch vaøo thôøi nhaø Dao Taàn laø phoå thoâng löu haønh; nhöng Ngaøi La Thaäp dòch nguyeân chæ coù 27 phaåm, maø khoâng coù phaåm Ñeà Baø Ñaït Ña.

* Ñeán cuoái ñôøi nhaø Löông Ngaøi Chaân Ñeá Phaùp Sö do nguyeân baûn Phaïn vaên maø dòch ra vaø taêng theâm ñem ñaët sau phaåm Kieán Baûo Thaùp.

* Ñang khi Ngaøi La Thaäp tuoåi coøn treû, maø coù ñuû ñöùc nhö nhöõng vò Kyø tuùc Tröôûng Laõo, neân nhöõng phieân dòch tröôùc taùc cuûa Ngaøi phaàn nhieàu höôùng veà ñieàu maø ñöôïc giôùi Hoïc giaû ñöông thôøi ca tuïng.

Nhaân vì Ngaøi La Thaäp dòch ñaõ khoâng coù phaåm aáy, veà sau môùi theâm phaåm aáy vaøo, neân ngöôøi ta laáy côù naøy laøm ñieàu nghi ngôø vaäy. Chæ vì caùc baûn dòch kinh naøy, ñeàu coù phaåm Ñeà Baø Ñaït Ña vaø ñeàu ñem ñeå taïi sau phaåm Kieán Baûo Thaùp.

Xeùt nôi vaên nghóa thôøi ñaët ñeå tröôùc hay sau cuõng khoâng choáng traùi gì. Ngaøi La Thaäp dòch baát thình lình bò thieáu soùt, hoaëc vì do baûn laù Boái rôi rôùt maát moät phaåm naøy. Khieán cho khi dòch phaûi bò loït, cuõng chöa bieát chöøng coù leõ!

Vaû laïi teân cuûa Kinh tuy Phaät ñaõ ñaët cho ngay luùc ñaàu, maø phaåm cuûa Kinh, phaàn nhieàu do ngöôøi Keát taäp kinh ñieån phaân phoái ra, hoaëc laø qua ñôøi sau nhöõng ngöôøi thoï trì ñoïc tuïng maø phaân phoái ra, nhö ñôøi nhaø Löông coù Chieâu Minh Thaùi Töû phaân phoái Kinh Kim Cang ra laøm 32 phaàn loaïi, trong ñoù ñaõ deã gì traùnh khoûi vieäc chaúng sai laàm, tuy vaäy chaúng ñuû laøm nghi nan cho toaøn kinh.

III. ĐẠI Ý MỖI PHẦN

1. THÍCH KINH VĂN

Kinh naøy 28 phaåm, tính chia ra 3 phaàn:

* Ñaàu, phaåm Töï laø phaàn Töïa.

* Keá, töø phaåm Phöông Tieän ñeán phaåm Thöôøng Baát Khinh, coäng 19 phaåm laø phaàn Chaùnh Toâng.

* Keá nöõa, töø phaåm Thaàn Löïc ñeán phaåm Chuùc Luïy, coäng 8 phaåm laø phaàn Löu Thoâng.

Trong phaàn Chaùnh Toâng coù caùc nhaø giaûi thích baát ñoàng, thöû chia thuyeát nhö sau:

+ Nhaø Ñöôøng, Ngaøi Khuy Cô Ñaïi Sö ñem phaàn Chaùnh Toâng öôùc löôïc laïi laøm 3 moân laø Caûnh – Haønh – Quaû 3 moân:

* Töø phaåm Phöông Tieän ñeán phaåm Trì, coäng 12 phaåm, laø hieån CAÛNH Nhöùt Thöøa.

* An laïc Haïnh vaø Tuøng Ñòa Duõng Xuaát, 2 phaåm, laø hieån HAØNH Nhöùt Thöøa.

* Töø phaåm Nhö Lai Thoï Löôïng ñeán phaåm Thöôøng Baát Khinh, coäng 5 phaåm, laø hieån QUAÛ Nhöùt Thöøa.

+ Laïi coù moät Ngaøi nöõa laø Gia Töôøng Caùt Taïng Ñaïi Sö, thôøi ñem phaàn Chaùnh Toâng öôùc laøm Thöøa Quyeàn Thieät vaø Thaân Quyeàn Thieät, chia ra 2 ñaïi phaàn:

* Ñem töø phaåm Phöông Tieän ñeán phaåm An Laïc Haïnh, coäng 13 phaåm, laø thuyeát minh Thöøa Quyeàn Thieät.

* Ñem töø Tuøng Ñòa Duõng Xuaát ñeán phaåm Phaùp Sö Coâng Ñöùc, coäng 5 phaåm, laø thuyeát minh Thaân Quyeàn Thieät.

+ Ngaøi Thieân Thai Trí Giaû Ñaïi sö coù chia ra 2 moân laø Boån Moân vaø Tích Moân, cuõng töông töï nhö Ngaøi Gia Töôøng. Vaø ñem khoa phaùn cuûa Ngaøi Khuy Cô Ñaïi Sö ñeå so saùnh vôùi caùc nhaø thôøi Ngaøi Khuy Cô coù phaàn ñaëc saéc hôn, bôûi vì nhôø hieåu roõ Dieäu Caûnh môùi coù theå phaùt khôûi Nhaân Haønh, töùc daàn ñeán vaøo Phaät Quaû vaäy.

2. BỐN TRÙNG, BA PHẦN

Nghieân cöùu Thaùnh ñieån Phaät giaùo, tröôùc heát phaûi bieát 3 phaàn: Töï phaän, Chaùnh Toâng vaø Löu Thoâng cuûa moãi boä Kinh. Khoâng nhöõng caùc Kinh maø caùc boä Luaän cuõng ñeàu ñaày ñuû caû 3 boä phaän naøy:

* Phaàn Töïa, boä phaän noùi veà Töïa, phaàn môû ñaàu cuûa Kinh.

* Phaàn Chaùnh Toâng, boä phaän baøn luaän veà ñaïi theå cuûa Kinh, cuõng goïi laø Boån luaän.

* Phaàn Löu Thoâng, boä phaän cuoái cuøng cuûa Kinh, baøn yù hoaèng truyeàn cho saâu roäng, cuõng goïi laø phaàn Keát luaän.

Ba phaàn naøy, noùi veà yù nghieâm ngaët, chæ duøng ñeå phaân phaùn cho moät boä Kinh nhöng neáu giaûi thích veà nghóa roäng, ngoaøi moät boä Kinh ra, ñoái vôùi caùc boä Kinh khaùc cuõng coù theå chia ra laøm 3 phaàn: Kinh Töï Phaän, Kinh Chaùnh Toâng, Kinh Löu Thoâng.

Nay 3 phaàn cuûa Kinh Phaùp Hoa naøy, nöông vaøo yù nghóa roäng chia laøm 2 thöù ba phaàn; nöông vaøo yù nghóa nghieâm ngaët cuõng chia laøm 2 thöù 3 phaàn, coäng laïi thaønh 4 truøng 3 phaàn, theo nhö bieåu ñoà sau:

BIỂU ĐỒ BỐN TRÙNG BA PHẦN

3. DIÊU TẦN TAM TẠNG PHÁP SƯ CƯU MA LA THẬP DỊCH

Môû Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa naøy, tröôùc heát ta thaáy ghi “Dieâu Taàn, Tam Taïng Phaùp Sö, Cöu Ma La Thaäp, phuïng chieáu dòch”, coù yù nghóa: Ngaøi Cöu Ma La Thaäp, baäc Tam Taïng Phaùp Sö ôû thôøi ñaïi Dieâu Taàn, vaâng chieáu cuûa nhaø vua ñöông thôøi ñaõ dòch kinh ñieån naøy.

Trong Ñaïi Taïng Kinh, goàm coù Kinh Taïng, Luaät Taïng vaø Luaän Taïng, 3 Taïng taïo thaønh Kinh laø lôøi daïy cuûa Ñöùc Phaät, Luaät laø giôùi luaät, Luaän laø lôøi giaûi thích Kinh vaø Luaät.

- Ngöôøi thoâng suoát taïng Kinh     goïi laø “Kinh Sö”

- Ngöôøi thoâng suoát taïng Luaät     goïi laø “Luaät Sö”

- Ngöôøi thoâng suoát taïng Luaän    goïi laø “Luaän Sö”

- Moät ngöôøi thoâng suoát caû 3 Taïng, goïi laø “Tam Taïng Phaùp Sö”.

Thaân phuï Ngaøi Cöu Ma La Thaäp (Kumaøraøjiva – 344 – 413AD) goïi laø Cöu Ma La Vieâm (Kumaørajana) doøng doõi danh moân AÁn Ñoä. Vì chí höôùng truyeàn ñaïo, neân Cöu Ma La Vieâm, rôøi AÁn Ñoä ñeán cö truù taïi nöôùc Qui Tö (Kucha) thuoäc phía Ñoâng AÁn Ñoä, phía taây Trung Quoác, hieän nay ôû Ñoâng baéc tænh Taân Cöông. Nöôùc naøy tín ngöôõng Phaät giaùo raát thònh haønh. Cöu Ma La Vieâm sau keát hoân vôùi em gaùi Quoác Vöông Qui Tö sanh ra Ngaøi La Thaäp.

La Thaäp tôùi 7 tuoåi, ñaõ cuøng vôùi meï xuaát gia, du hoïc khaép 4 phöông, tôùi caùc vò Ñaïi Ñöùc tìm hoïc Phaät giaùo. Ñaëc bieät, Ngaøi ñaõ hoïc Ñaïi Thöøa Phaät Giaùo ôû Ngaøi Tu Leâ Da Toâ Ma (Saryasoma). Ngaøi thaáy La Thaäp laø ngöôøi taøi naêng öu tuù phi thöôøng, neân Ngaøi ñaõ ñem choå hieåu bieát cuûa mình truyeàn laïi cho La Thaäp, ñaëc bieät khi La Thaäp trôû veà nöôùc, Ngaøi ñaõ truyeàn laïi Kinh Phaùp Hoa vaø khuyeân truyeàn baù Kinh naøy ôû caùc nöôùc phía Ñoâng, ñoù laø nguyeân baûn Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa ôû ngaøy nay.

Vì La Thaäp coù ñaïi quyeát taâm hoaèng truyeàn Phaät phaùp phía Ñoâng Baéc AÁn laø Trung Quoác neân chæ ñôïi cô hoäi khôûi haønh. Trung Quoác luùc ñöông thôøi laø thôøi ñaïi Ñoâng Taán, nhöng chaúng bao laâu ñaõ trôû thaønh thôøi ñaïi chieán quoác cuûa 16 nöôùc Nguõ Hoà.

Trong ñoù Phuø Hoàng laø ngöôøi saùng laäp nhaø Taàn, ñeán Phuø Kieân laø ñôøi thöù 3, nöôùc Taàn trôû thaønh lôùn maïnh, aûnh höôûng ñoù lan tôùi caùc nöôùc ôû ñòa phöông Taây Vöïc, tôùi nôi ôû cuûa La Thaäp.

Thanh danh cuûa Ngaøi luùc aáy ñaõ vang tôùi trung öông.

Phuø Kieân lieàn sai töôùng quaân Laõ Quang caát quaân môøi La Thaäp veà kinh ñoâ, La Thaäp raát möøng vaø nhaän lôøi, nhöng ñi tôùi giöõa ñöôøng, Phuø Kieân bò töôùng boä haï laø Dieâu Chaønh gieát, Vöông trieàu Phuø Taàn ñöôïc thay theá baèng vöông trieàu Dieâu Taàn.

Ngaøi La Thaäp tôùi Tröôøng An kinh ñoâ cuûa Dieâu Taàn, giöõa nieân hieäu Hoaèng Thuyû naêm thöù 3 (401) ñôøi Haäu Taàn. La Thaäp ñöôïc nhaø vua ñaõi ngoä, toân laøm Quoác Sö, Ngaøi maát naêm nieân hieäu Hoaèng Thuyû thöù 13 (413), thoï 70 tuoåi.

Caùc kinh ñieån Ngaøi dòch goàm 384 boä, caùc kinh chính nhö: Kinh Phaùp Hoa, Kinh Ñaïi Baùt Nhaõ, Kinh Nhaân Vöông, Kinh Duy Ma, Thaäp Truï Tyø Baø Sa Luaän, Thaønh Thöùc Luaän, Ñaïi Trí Ñoä Luaän v…v…

Kinh Phaùp Hoa do La Thaäp dòch goïi laø “Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh” (Saddharma Pundarika Sutra), goàm 8 quyeån, 28 phaåm:

01. Phaåm Töï

02. Phaåm Phöông Tieän

03. Phaåm Thí Duï

04. Phaåm Tín Giaûi

05. Phaåm Döôïc Thaûo Duï

06. Phaåm Thoï Kyù

07. Phaåm Hoaù Thaønh Duï

08. Phaåm Nguõ Baùch Ñeä Töû Thoï Kyù

09. Phaåm Thoï Hoïc Voâ Hoïc Nhôn Kyù

10. Phaåm Phaùp Sö

11. Phaåm Hieän Baûo Thaùp

12. Phaåm Ñeà Baø Ñaït Ña

13. Phaåm Khuyeán Trì

14. Phaåm An Laïc Haïnh

15. Phaåm Tuøng Ñòa Duõng Xuaát

16. Phaåm Nhö Lai Thoï Löôïng

17. Phaåm Phaân Bieät Coâng Ñöùc

18. Phaåm Tuyø Hyû Coâng Ñöùc

19. Phaåm Phaùp Sö Coâng Ñöùc

20. Phaåm Thöôøng Baát Khinh Boà Taùt

21. Phaåm Nhö Lai Thaàn Löïc

22. Phaåm Chuùc Luî

23. Phaåm Döôïc Vöông Boà Taùt Boån Söï

24. Phaåm Dieäu AÂm Boà Taùt

25. Phaåm Quaùn Theá AÂm Boà Taùt Phoå Moân

26. Phaåm Ñaø La Ni

27. Phaåm Dieäu Trang Nghieâm Vöông Boån Söï

28. Phaåm Phoå Hieàn Boà Taùt Khuyeán Phaùt.

Giaûi thích Kinh Phaùp Hoa , coå lai thöôøng chia ra töøng khoa, ñoaïn ñeå phaân loaïi. Trong 28 phaåm, 14 phaåm ñaàu laø boä phaän Tích Moân, 14 phaåm cuoái laø boä phaän Boån Moân.

Thöù nöõa, laïi chia ra 3 phaàn: Phaàn Töïa, phaàn Chaùnh Toâng vaø phaàn Löu Thoâng. Phaåm Töïa laø phaàn Töïa; töø phaåm Phöông Tieän ñeán nöõa phaàn ñaàu phaåm Phaân Bieät Coâng Ñöùc laø phaàn Chaùnh Toâng; töø nöõa phaàn sau phaåm Phaân Bieät Coâng Ñöùc ñeán phaåm Phoå Hieàn Boà Taùt Khuyeán Phaùt ôû cuoái laø phaàn Löu Thoâng. Ñoù laø 1 kinh 3 ñoaïn.

Thöù nöõa phaàn Tích Moân cuûa kinh naøy, phaåm Töïa laø phaàn Töïa; töø phaåm Phöông Tieän ñeán phaåm Thoï Hoïc Voâ Hoïc Nhôn Kyù, 8 phaåm naøy laø phaàn Chaùnh Toâng, töø phaåm Phaùp Sö ñeán phaåm An Laïc Haïnh, 5 phaåm naøy laø phaàn Löu Thoâng

Laïi nöõa, phaàn Boån Moân cuûa kinh naøy, töø nöõa ñaàu cuûa phaåm Tuøng Ñòa Duõng Xuaát laø phaàn töï Phaän, thì nöõa phaàn cuoái phaåm Tuøng Ñòa Duõng Xuaát, phaåm Nhö Lai Thoï Löôïng ñeán nöõa ñaàu phaåm Phaân Bieät Coâng Ñöùc laø phaàn Chaùnh Toâng, töø nöõa cuoái phaåm Phaân Bieät Coâng Ñöùc ñeán phaåm Phoå Hieàn Boà Taùt Khuyeán Phaùt ôû cuoái cuøng laø phaàn Löu Thoâng. Ñoù laø 2 kinh 6 ñoaïn

Phaàn Tích Moân cuûa Kinh Phaùp Hoa, coù yù nghóa giaùo moân cuûa Tích Phaät, Boån Moân laø giaùo moân cuûa Boån Phaät.

Tích Phaät laø Ñöùc Phaät theo lòch söû, Giaùo chuû cuûa Phaät Giaùo, ñaõ giaùng sanh caùch ñaây hôn 2500 naêm, do keát quaû cuûa tu haønh maø thaønh Phaät. Ñoù goïi laø “Thuyû Giaùc Phaät”. Söï kieän coù thaät cuûa lòch söû.

Nhöng veà söï thaät cuûa tín ngöôõng thì söï Thaønh Ñaïo cuûa Ñöùc Phaät ñaõ töø ôû voâ thuyû kieáp xa xöa. Ñoù goïi laø “Boån Giaùc Phaät”.

Choã quan heä giöõa Thuyû Giaùc Phaät vaø Boån Giaùc Phaät cuõng nhö maët Traêng treân trôøi vaø boùng Traêng döôùi nöôùc.

Boån Giaùc Phaät, Ñöùc Phaät ñaõ thaønh Phaät töø xa xöa, töùc Ñöùc Phaät cuûa “Cöûu Vieãn Thöïc Thaønh” neân goïi laø “Boån Phaät”.

Ñoái vôùi Boån Phaät laø Thuyû Giaùc Phaät. Boån Phaät coù khi, coù luùc xuaát hieän ra ñôøi, ñoù goïi laø Tích Phaät.

Boån Phaät laø theá giôùi tín ngöôõng sieâu vieät cuûa caû thôøi gian vaø khoâng gian, nhöng Tích Phaät laø theá giôùi töông ñoái chòu aûnh höôûng quy ñònh cuûa thôøi gian vaø khoâng gian. Con ngöôøi nhaân gian khoâng theå lìa boû theá gian maø sanh ra.

Bôûi theá, tuy Boån Phaät laø thaät taïi, nhöng neáu khoâng coù söï moâi giôùi cuûa Ñöùc Phaät laø Tích Phaät, ta khoâng theå bieát ñöôïc Boån Phaät thaät taïi. Neân nôi quan heä giöõa Boån vaø Tích thaät khoâng theå nghó löôøng ñöôïc.

Theo choã thuyeát giaùo cuûa Tích Moân vaø Boån Moân, töï noù coù 2 ñaëc tröng:

* Khoaù ñeà trung taâm cuûa Tích Moân laø noùi veà quan heä nhaân gian vaø nhaân gian, noùi roõ veà trí tueä cuûa Phaät, thuoäc laõnh vöïc Trieát hoïc.

* Khoaù ñeà trung taâm cuûa Boån Moân, noùi veà choã quan heä Phaät vaø nhaân gian, noùi roõ veà töø bi cuûa Phaät theo laäp tröôøng Toân Giaùo.

4. ĐẠI Ý MỖI PHẨM – PHÂN TÍCH CỦA HT THÍCH TRÍ TỊNH VÀ TT THÍCH CHƠN THIỆN

H.T Thích Trí Tịnh

(Pháp Hoa Cương Yếu)

A. Phần Tổng Hiển

1. Tự Phẩm

Trong phaåm naøy toång hieån nhöùt-chôn, bình-ñaúng, phaùp-giôùi, nhöùt-chôn phaùp-giôùi chính laø boån–giaùc dieäu–taâm bình–ñaúng cuûa Thaùnh-phaøm, cuûa taát caû, Toång hieån nhöùt–chôn phaùp–giôùi ñeå chæ roõ ñöùc Phaät hieän ra nôi ñôøi töø tröôùc ñeán sau vaãn khoâng ngoaøi “Phoå quang-minh trí saùt-na-teá tam-muoäi” Tröôùc chính laø hoäi Hoa Nghieâm nôi Boà-Ñeà ñaïo-traøng, sau laø hoäi Phaùp Hoa nôi Linh Thöùu sôn naøy. Tröôùc sau ñöùc Phaät vaãn truï Tam-muoäi ñoù maø chuyeån phaùp ñoä sanh, “Phoå-quang-minh trí” töùc laø “Phaät-Tri-Kieán” vaäy. Chaúng nhöõng ñöùc Phaät töï truï maø cuõng muoán cho chuùng-sanh lieãu-ngoä chôn-caûnh thaät töôùng naøy, neân trong kinh noùi: “Vì muoán cho chuùng-sanh khai thò ngoä nhaäp Phaät-Tri-Kieán maø ñöùc Phaät hieän ra trong ñôøi”, lieãu-ngoä chôn-caûnh thaät-töôùng naøy ñeå laøm chaùnh-nhôn chôn-thaät thaønh-töïu Phaät-quaû.

Tröôùc khi chæ baøy Phaät-Tri-Kieán, ñöùc Phaät noùi kinh “Voâ-löôïng-nghóa”, roài töï nhaäp “Voâ-löôïng-nghóa-xöù tam-muoäi” ñoù laø yù gì? Chính ñeå chæ roõ raèng taát caû nhöõng söï ñi ñöùng noùi nín v…v… cuûa ñöùc Phaät khoâng phaûi caûnh-giôùi taâm-thöùc tö-löông cuûa phaøm tình. Khoâng theå duøng taâm-thöùc tö-löông maø suy baøn ñeán ñöôïc.

Ñöùc Phaät töï truï trong tam-muoäi maø trôøi röôùi boán thöù hoa, ñaát lay saùu ñieäu, ñoù laø chæ roõ söùc “voâ-taùc-dieäu-löïc” cuûa ñöùc Phaät chaán ñoäng hang saâu voâ-minh meâ toái cuûa chuùng-sanh, suoát tröø taát caû söï chöôùng-ngaïi cuûa boán ñaïi saùu caên vaäy.

Töôùng loâng traéng phoùng haøo-quang chieáu thaáu moät vaïn taùm nghìn theá-giôùi ôû phöông ñoâng ñoù, chính chæ raèng: Caên, traàn, thöùc ñoäng loaïn cuûa chuùng-sanh khoâng rôøi Phoå-quang-minh-trí, Phöông ñoâng laø nguoàn ñoäng-hoaù, 18 nghìn theá-giôùi laø leä 6 caên,6 traàn, 6 thöùc: 18 giôùi, 18 giôùi khoâng ngoaøi Phoå-quang-minh-trí, cuõng nhö 18 nghìn theá-giôùi loä ra trong baïch-haøo-töôùng-quang cuûa ñöùc Phaät. Trong quang-minh hieän ra söï töôùng cuûa phaùp-giôùi, döôùi thaáu ñòa-nguïc A-tyø, treân suoát coõi trôøi Höõu-Ñaûnh; naøo Phaät ra ñôøi, thuyeát-phaùp, Nieát-baøn, naøo Boà-Taùt tu taäp ñaïo haïnh; y-baùo chaùnh-baùo ñoàng hieän, caû Thaùnh laãn phaøm chung baøy, ñoù laø gì? Laø Phaät cuøng chuùng-sanh, taát caû ñoàng moät taùnh-theå, khoâng hai khoâng khaùc. Chæ khaùc laø ñöùc Phaät chöùng ngoä nôi ñoù, an truï nôi ñoù, töï taïi giaûi thoaùt thuyeát phaùp ñoä sanh, coøn chuùng-sanh, meâ nôi ñoù, daàu raèng khoâng bao giôø rôøi ñöôïc ñoù, nhöng khoâng töï nhaän maø phaûi löu-chuyeån. Daàu löu chuyeån nhöng vaãn khoâng moät phuùt xa rôøi, neân chính caûnh-giôùi thöôøng ngaøy tröôùc maét chuùng-sanh laø thaät töôùng chôn-caûnh, neáu coù theå phaûn tænh xoay veà, lieãu ngoä taùnh-theå thaät-töôùng naøy thôøi ñoù laø chaùnh-nhôn thaønh Phaät maø Phaät quaû khoâng xa vaäy. Ñöùc Nhö lai hieän ra ñôøi chính laø vì vieäc naøy ñoù laø ñaïi-söï nhôn-duyeân, ñoù laø nhöùt-thöøa chôn-thaät. Treân 40 naêm thuyeát phaùp vaãn noùi khoâng heát nhöõng vieäc nhöùt thôøi hieän ra trong baïch-haøo-quang-minh. Treân 40 naêm qua, ñöùc Phaät chöa töøng hieån phaùt caûnh-giôùi naøy laø vì caên-cô cuûa chuùng-sanh chöa thuïc coøn phaûi ñôïi thôøi tieát, ñeán nay ñaõ phaûi luùc neân ñöùc Phaät hieån phaùt.

Ngaøi Di-Laëc Boà-taùt sanh loøng nghi khoâng quyeát, phaûi hoûi ngaøi Vaên-Thuø Boà-Taùt, ñoù laø yù nghó raèng caûnh-giôùi thaät-töôùng naøy khoâng phaûi taâm-thöùc coù theå bieát thaáu ñaùo ñöôïc, phaûi duøng chôn-trí môùi töông-öng, Ñaïi-Trí Vaên-Thuø daãn vieäc sau tröôùc cuûa Coå-Phaät Nhöït-Ngyeät Ñaêng-Minh, chöùng thoaïi-töôùng hoâm nay cuõng theá, ñeå roõ raèng Phaät Phaät ñaïo ñoàng, xöa cuøng nay vaãn moät lyù thoâi.

Do nhöõng nghóa treân neân phaåm “töï” naøy laø toång hieån caûnh töôïng moät ñaïi-sö nhôn-duyeân vì ñoù maø ñöùc Phaät hieän ra trong ñôøi vaäy.

TT Thích Chơn Thiện

(Tư Tưởng Kinh Pháp Hoa)

* Phẩm Tựa (Phẩm Thứ Nhất)

1. Trong phaàn trình baøy cuûa taäp saùch naøy chæ nhaán maïnh phaàn tö töôûng maø khoâng ñaøo saâu caùc chi tieát. Söï phaân tích moät soá chi tieát, neáu coù, laø ñeå hoã trôï vaøo vieäc soi saùng dieäu nghóa. Dieäu nghóa aáy laø thöïc töôùng voâ töôùng, hay goïi laø nghóa Nhaát thöøa, thoáng nhaát caùc quan ñieåm giaùo lyù dò bieät. YÙ nghóa naøy coøn ñöôïc goïi laø “khai quyeàn hieån thöïc” hay “hoäi tam quy nhaát”.

2. Haàu nhö moät vaøi nguyeân baûn khoâng coù phaåm Töïa. Ñieàu naøy cho pheùp nghó raèng, coù theå phaåm Töïa ñöôïc caùc Toå Sö ngöôøi Hoa theâm veà sau, do vì lôøi vaên Haùn ngöõ cuûa phaåm Kinh naøy hoa myõ vaø nhuyeãn hôn caùc phaåm sau, vaø ñuùc keát ñöôïc toaøn kinh.

3. Tö töôûng:

- Hình thöùc cu hoäi cuûa thính chuùng ñaõ ñöôïc kinh xeáp ñaët theo thöù töï Thanh Vaên, Boà-Taùt, chö Thieân vaø loaøi Ngöôøi, maø khoâng theo thöù töï thoâng thöôøng khaùc. Thöù töï naøy ñaõ noùi leân troïng ñieåm giaùo lyù cuûa Phaùp Hoa laø Boà-Taùt ñaïo höôùng ñeán Phaät trí (Boà-Taùt ngoài ôû giöõa thính chuùng).

Haøng Thanh Vaên laø ñoái töôïng chính cuûa kinh naøy, goïi laø chuùng “ñöông cô” vaân taäp tröôùc; haøng Boà-Taùt laø chuùng “hoä trì” vaân taäp giöõa; chö Thieân, loaøi Ngöôøi laø chuùng “keát duyeân” vaân taäp sau cuøng.

Nhö theá, giaùo nghóa troïng taâm cuûa Phaùp Hoa laø giaùo nghóa Luïc ñoä Ba-la-maät cuûa Boà-Taùt hay goïi laø giaùo nghóa cuûa Duyeân khôûi vaø Töù ñeá ñöôïc haønh ôû caáp ñoä roát raùo vôùi ñaïi nguyeân ñoä sanh. Taïi ñaây yù nghóa khai, thò, ngoä, nhaäp ñaõ baét ñaàu hieån loä.

* Phaät Tri Kieán laø tri kieán giaûi thoaùt ôû cuoái ñöôøng Luïc ñoä Ba-la-maät (khai thò).

* Töï mình thaáy roõ ñieàu ñoù laø ngoä Phaät Tri Kieán.

* Haønh vieân maõn Luïc ñoä ñeå thaønh töïu trí tueä voâ ngaõ, vieân maõn vôùi taâm ñaïi töø ñaïi bi laø nhaäp Phaät Tri Kieán.

- YÙ nghóa cuûa Voâ Löôïng Nghóa?

Phaùp Hoa ñeà caäp ñeán kinh “Voâ Löôïng Nghóa” maø khoâng laäp laïi noäi dung kinh “Voâ Löôïng Nghóa”. Töôûng cuõng neân nhaéc laïi moät vaøi neùt chính cuûa kinh Voâ Löôïng Nghóa, moät taäp kinh moûng.

* Voâ Löôïng Nghóa giôùi thieäu thöïc töôùng cuûa caùc phaùp. Thöïc töôùng ñoù laø voâ töôùng. Do vì duïc voïng cuûa chuùng sanh laø voâ löôïng vaø baát ñoàng, do vì caên trí cuûa chuùng sanh baát ñoàng neân Theá-Toân noùi voâ löôïng phaùp ñeå ñoä. Do vì coù voâ löôïng phaùp neân coù voâ löôïng nghóa. Vì theá, voâ löôïng nghóa phaùt xuaát töø moät phaùp, phaùp ñoù laø thöïc töôùng voâ töôùng.

* Theá-Toân noùi phaùp luùc ñaàu, luùc giöõa vaø luùc cuoái ñeàu ñaày ñuû sô thieän, trung thieän vaø haäu thieän, suoát boán möôi laêm naêm hoaù ñoä.

* Do vì coù voâ löôïng nghóa neân cuøng moät danh töø maø daïy trong nhieàu luùc khaùc nhau cho caùc caên cô khaùc nhau thì coù yù nghóa khaùc nhau.

* Thieàn ñònh laø phaùp truù cuûa Boà-Taùt vaø laø söùc maïnh cuûa Boà-Taùt. Trí tueä laø linh hoàn cuûa Boà-Taùt v.v…

Voâ löôïng nghóa noùi leân thöïc nghóa thì thoaùt ly yù nghóa. Thoaùt ly nghóa laø thoaùt ly nieäm, thoaùt ly heát thaûy ngaõ töôûng. Thoaùt ly heát thaûy ngaõ töôûng thì thaät töôùng voâ töôùng hieån baøy. Thöïc taïi voâ ngaõ töôùng ñoù laø nôi chö Thanh Vaên vaø Boà-Taùt caàn theå nhaäp. Theå nhaäp thöïc taïi aáy laø nhaäp Phaät Tri Kieán. Ñaây laø yù nghóa cuûa “nhaäp voâ löôïng nghóa xöù ñònh”. Tröôùc vaø sau khi noùi Phaùp Hoa Theá-Toân ñeàu nhaäp Voâ löôïng nghóa xöù ñònh. Xuaát khoûi ñònh naøy Theá-Toân môùi tuyeân thuyeát Phaùp Hoa. Ñaây laø yù nghóa Phaùp Hoa laø tieáng noùi cuûa thöïc taïi voâ ngaõ. Noùi khaùc hôn, hình aûnh nhaäp Voâ löôïng nghóa xöù ñònh laø hình aûnh ñích thöïc noùi leân thöïc töôùng voâ töôùng hay thöïc nghóa cuûa Phaùp Hoa; nhöng vì chuùng thieáu ñieàu kieän veà ñònh, tueä ñeå nghe vaø hieåu tieáng noùi voâ ngoân aáy, neân Theá-Toân phaûi phöông tieän chuyeån dòch sang ngoân ngöõ khaùi nieäm cuûa loaøi Ngöôøi.

- YÙ nghóa haøo quang phoùng ra töø loâng traéng giöõa chaën maøy: Nikaøya coù ñeà caäp ñeán töôùng haøo quang naøy. Moät laàn Toân giaû A-Nan baïch: “Theá-Toân laøm theá naøo ñeå chuyeån aâm thanh cuûa Theá-Toân ñi ra xa ngoaøi möôøi nghìn theá giôùi?” – Theá-Toân daïy: tröôùc tieân phoùng ra moät luoàng haøo quang töø giöõa chaën maøy chieáu saùng khaép voâ löôïng theá giôùi, sau ñoù aâm thanh seõ ñöôïc chuyeån ñi xa nhö yù muoán theo luoàng haøo quang.

Nhö theá bieåu hieän cuûa haøo quang aáy laø bieåu hieän cuûa trí tueä Nhö Lai, trí tueä thaáy roõ nhö thöïc töôùng khaép möôøi phöông theá giôùi, thaáy roõ nhö thaät toaøn theå phaùp giôùi nhö Möôøi Nhö Lai Löïc dieãn ñaït.

- Vaên Thuø Sö Lôïi Boà-Taùt:

Boà-Taùt laø bieåu töôïng cuûa trí tueä Phaät, nguoàn giaùc. Do ñoù, Phaùp Hoa giôùi thieäu nhö laø moät chöùng nhaân cuûa lòch söû, tuyeân thuyeát dieäu phaùp trong quaù khöù, hieän taïi vaø trong caû töông lai.

- Phaät Nhaät Nguyeät Ñaêng Minh:

Kinh cheùp coù ñeán 20.000 ñöùc Phaät  hieäu Nhaät Nguyeät Ñaêng Minh. Danh hieäu aáy laø bieåu töôïng cuûa nguoàn giaùc taùnh cuûa chuùng sanh. Nguoàn giaùc taùnh aáy ñöôïc dieãn ñaït töôïng tröng baèng nguoàn aùnh saùng cuûa ñeøn, maët traêng vaø maët trôøi vôùi cöôøng ñoä saùng vaø phaïm vi toaû saùng khaùc nhau.

AÙnh saùng cuûa ñeøn bieåu töôïng cho trí tueä giaûi thoaùt vaø khaû naêng ñoä sanh cuûa haøng Thanh Vaên. Vöøng saùng cuûa traêng bieåu töôïng cho trí tueä giaûi thoaùt vaø khaû naêng ñoä sanh cuûa Bích-Chi. Nguoàn saùng cuûa maët trôøi bieåu töôïng cho nguoàn giaùc vaø khaû naêng cuûa chö Ñaïi Boà-Taùt ñi vaøo Phaät trí. Caû ba nguoàn saùng aáy ñeàu cuøng moät theå ñi vaøo nguoàn taâm hay Phaät trí.

- Caùc coõi nöôùc cuûa chö Phaät ñeàu cuøng luùc noùi Phaùp Hoa: Ñaây laø yù nghóa xaùc ñònh Phaùp Hoa laø dieäu phaùp, chæ baøy thaät töôùng voâ töôùng cuûa taát caû phaùp trong ba coõi, laø chaân lyù. Vì thaät töôùng laø voâ ngaõ töôùng, neân “moät laø taát caû, taát caû laø moät; kia chính laø ñaây, ñaây chính laø kia”. Chính vì theá khi giaûng Phaùp Hoa thì toaøn boä theá giôùi ngaõ töôùng ñeàu chaán ñoäng (caû söï vaø lyù).

- Hình aûnh chö Phaät vaø Boà-Taùt trong voâ löôïng kieáp tu haønh vaø dieãn phaùp ñöôïc thu veà trong khoaûnh khaéc hieän taïi taïi nuùi Linh Thöùu; vaø hình aûnh voâ löôïng thính chuùng töø caùc theá giôùi vaân taäp trong khoaûng khoâng gian chaät heïp cuûa nuùi Linh Thöùu noùi leân yù nghóa voâ ngaõ taùnh cuûa caùc phaùp: thôøi gian voâ ngaõ vaø khoâng gian voâ ngaõ. Vì thôøi gian thöïc taùnh laø voâ ngaõ neân quaù khöù vaø hieän taïi laø moät, thôøi gian voâ löôïng vaø khoaûnh khaéc laø moät. Vì khoâng gian thöïc töôùng laø voâ ngaõ neân xa gaàn laø moät, roäng heïp laø moät, kia ñaây laø moät. Vì khoâng gian vaø thôøi gian laø voâ ngaõ neân chuùng cuõng dung nhieáp nhau. Taát caû phaùp ñeàu dung nhieáp nhau voâ ngaïi.

Ñaây laø dieäu nghóa cuûa thöïc töôùng ñöôïc giôùi thieäu baèng hình aûnh (söï) maø khoâng baèng ngoân ngöõ (lyù).

- Chö Phaät vaø chö Boà-Taùt ñeàu nhaäp chaùnh ñònh tröôùc vaø sau khi noùi dieäu phaùp laø yù nghóa dieäu phaùp chæ ñöôïc môû ra qua caùnh cöûa lôùn thieàn ñònh (Thieàn ñònh Ba-la-maät).

- Boà-Taùt Ñöùc Taïng ñöôïc thoï kyù thaønh Phaät:

Trong giaùo lyù truyeàn thoáng Phaät giaùo, “taïng ñöùc” thöôøng chæ cho taïng giôùi. Boà-Taùt Ñöùc Taïng ñöôïc thoï kyù laø bieåu töôïng xaùc nhaän trí tueä giaûi thoaùt caàn ñöôïc tu taäp treân caên baûn giôùi uaån. Do giôùi thanh tònh maø ñöôïc ñònh. Treân cô sôû thaønh töïu ñònh maø trí tueä phaùt chieáu.

- Dieäu Quang Boà-Taùt (Wonderful Light)

Laø bieåu töôïng cho trí tueä giaûi thoaùt (Tueä Ba-la-maät). Nöông vaøo Tueä (Boà-Taùt Dieäu Quang) maø taùm ngöôøi con Nhaät Nguyeät Ñaêng Minh xuaát gia vaø thaønh töïu Phaät trí.

+ Taùm ngöôøi con aáy laø:

* Höõu YÙ (Having – Intention): bieåu tröng cho yù nieäm veà höõu.

* Thieän YÙ (Good – Intention): bieåu tröng cho yù nieäm veà thieän.

* Voâ Löôïng YÙ (Infinite – Intention): yù nieäm veà voâ löôïng.

* Baûo YÙ (Treasure – Intention): yù nieäm veà traân quyù (giaù trò).

* Taêng YÙ (Increasing – Intention): yù nieäm veà taêng tieán hay veà söï (toaøn veïn).

* Tröø Nghi YÙ (Doubts – Removing - Intention): yù nieäm veà tröø nghi (veà giaùc).

* Höôûng YÙ (Resounding – Intention): yù nieäm veà aâm vang.

* Phaùp YÙ (Law – Intention): yù nieäm veà caùc phaùp, veà thöïc töôùng.

Taùm ngöôøi con treân laø bieåu töôïng cho taâm khi chöa giaùc ngoä thöïc töôùng cuûa Phaät Nhaät Nguyeät Ñaêng Minh, tröôùc luùc xuaát gia, khi laø vò vua. Taâm aáy ñang coøn vöôùng maéc vaøo yù nieäm veà höõu töôùng (ngaõ töôùng cuûa caùc phaùp), vöôùng maéc vaøo ngaõ töôûng. Do vöôùng maéc vaøo ngaõ töôûng maø caùi nhìn cuûa taâm chuyeån taát caû phaùp giôùi thaønh ngaõ töôùng, duø caùi nhìn aáy nhìn veà giaûi thoaùt (thieän yù), veà caûnh giôùi chaân thaät (voâ löôïng yù, baûo yù vaø taêng yù) nhìn veà taâm giaûi thoaùt (tröø nghi yù, höôûng yù) hay nhìn veà thöïc töôùng (phaùp yù). Nhôø trí tueä voâ ngaõ (Boà-Taùt Dieäu Quang) maø taâm aáy thoaùt ly ngaõ töôûng, ñi vaøo ñöôïc trí tueä voâ ngaõ, theå nhaäp thöïc töôùng.

Ñoaïn kinh thuaät moái lieân heä giöõa Boà-Taùt Ñöùc Taïng vaø Boà-Taùt Dieäu Quang trong phaåm naøy ñaõ giôùi thieäu ñuû con ñöôøng giaûi thoaùt raát laø truyeàn thoáng cuûa Phaät giaùo: Giôùi, Ñònh vaø Tueä ñeå ñi vaøo giaûi thoaùt vaø tri kieán giaûi thoaùt, Phaät trí.

- Boà-Taùt Di laëc:

Laø vò Boà-Taùt caàu danh. Caàu danh ôû ñaây laø yù nghóa vöôùng maéc danh töôùng, vöôùng maéc vaøo ngaõ töôûng, do ñoù maø Boà-Taùt khoâng hieåu roõ dieäu nghóa cuûa kinh. Nhôø noã löïc höôùng veà Phaät trí, höôùng veà thöïc töôùng (haàu haï chö Phaät) maø Boà-Taùt ñöôïc thoï kyù töông lai seõ thaønh Phaät hieäu laø Di Laëc (sau thôøi Phaät Thích Ca).

Theá laø, Phaåm Töïa vôùi khung caûnh thò hieän cuûa Theá-Toân ñaõ bieåu hieän baèng hình aûnh – ñöôïc phuï dieãn vôùi maåu chuyeän giöõa Boà-Taùt Vaên-Thuø vaø Boà-Taùt Di Laëc – Phaät Tri Kieán vaø con ñöôøng nhaäp Phaät Tri Kieán, hay goïi laø hieån baøy thöïc töôùng voâ töôùng vaø con ñöôøng theå nhaäp thöïc töôùng voâ töôùng aáy.

HT Thích Trí Tịnh

(Pháp Hoa kInh Cương yếu)

B. PHẦN KHAI PHẬT TRI KIẾN

2. Phương Tiện Phẩm

Vöøa roài, ñöùc Phaät nhaäp Voâ-löôïng-nghóa-xöù-tam-muoäi, phoùng baïch-haøo-quang-minh hieän chôn-caûnh dieäu-minh yù muoán chuùng-hoäi ñöông-cô, hieän tieàn muïc-kích, kheá-ngoä bieåu-töôïng chôn-thuyeân, khoûi caàn phaûi noùi phoâ baøy veõ.

Nhöng ngaët vì cô-lieät, maét chaäm, trí môø, khoâng thaáu ñöôïc ñaïo tòch-dieät ly-ngoân, chaúng ñaït ñöôïc theå-taùnh chôn voâ-nieäm, neân ñöùc Phaät töø tam-muoäi daäy, laïi phaûi duøng lôøi noùi phoâ töï taùn töï döông, tröôùc khích ñoäng sau chæ baøy, môû moái tri-kieán, goïi ñoù laø phöông-tieän, vì phaøm heå xen vaøo voøng noùi-naêng töùc laø phöông-tieän vaäy.

Cöù theo trong lôøi sôù kinh Hoa Nghieâm veà phöông-tieän coù 2:

1 – Vieãn phöông-tieän.

2 – Caän phöông-tieän

Suy cuøng veà tröôùc, caùc kinh cuûa Ñöùc Phaät tuyeân noùi trong hôn 40 naêm, ñeàu laø phöông-tieän cuûa kinh Phaùp Hoa, Kinh noùi: “Daàu laø chæ baøy caùc ñaïo-haïnh, nhöng chính thaät vì moät Phaät-thöøa”, ñoù laø Vieãn-phöông-tieän. Coøn luaän veà hieän taïi, thôøi taát caû caùc vieäc, nhö nhaäp ñònh, phoùng quang, ñoâïng-ñòa, khai-phaùt v…v… ñeàu laø phöông-tieän cuûa ñöông-hoäi. Kinh noùi: “Nay ñöùc Phaät phoùng quang-minh ñeå trôï phaùt nghóa thaät-töôùng”, ñoù laø Caän-phöông-tieän.

Bôûi töø tröôùc, caên cô cuûa chuùng chöa thuaàn, neân muïc-ñích hieän ra nôi ñôøi, ñöùc Phaät chöa töøng thoå loä.

Hieän nay khí-taùnh cuûa chuùng ñaõ thuïc, ñaõ phaûi luùc phaûi thôøi, ñöùc Phaät cuøng taän phoâ baøy chuû yù ra ñôøi, pheá ba-thöøa quyeàn-giaùo ñeå hieån nhöùt-thöøa chôn-thaät. Do ñoù maø sau khi xuaát ñònh, ñöùc Phaät cuøng cöïc khen ngôïi trí hueä roäng saâu cuûa Phaät, ngoaøi Phaät cuøng Phaät ra, khoâng moät ai coù theå suy löôøng thaáu ñaùo ñöôïc, ñeå laøm cho chuùng-hoäi sanh loøng haâm-moä. Kinh noùi: “Trí-hueä cuûa Phaät raát saâu voâ-löôïng, moân trí-hueä ñoù khoù hieåu khoù vaøo.

Laïi noùi: “Tri-kieán cuûa Nhö Lai raát roäng lôùn saâu xa, voâ-löôïng cuõng voâ-ngaïi, thaäp löïc töù voâ-uyù, thieàn ñònh, giaûi-thoaùt, tam-muoäi ñeàu saâu xa khoâng ngaèn meù, troïn neân taát caû phaùp vò-taèng-höõu”. Laïi noùi: Phaùp ít coù thöù nhöùt raát khoù hieåu cuûa ñöùc Phaät troïn thaønh. Chæ coù Phaät cuøng Phaät môùi coù theå roõ thaáu cuøng taän thieät-töôùng cuûa caùc phaùp”.

Sau khi taùn-thaùn coâng-ñöùc trí-hueä cuûa Phaät, ñöùc Phaät coøn chöa voäi chæ thò thaät baøy, vì e raèng trong chuùng boång nhieân nghe phaùp chôn-thöøa cao saâu, khoù noãi khoûi sanh loøng kinh haõi. Ñöùc Phaät ñôïi Ngaøi Xaù-Lôïi-Phaát thay maët chuùng-hoäi ba phen thöa thænh, loøng caàu khaån ñaõ thieát, yù-khí ñaõ thuaän tuøng, roài sau môùi noùi. Ñöùc Phaät noùi nhöõng gì? Ñöùc Phaät thaän troïng daïy raèng: “Moïi ngöôøi roài seõ thaønh Phaät caû”. Kinh noùi: “Neáu coù loaøi chuùng-sanh, gaëp caùc Phaät quaù-khöù, hoaëc nghe phaùp, boá-thí, hoaëc trì-giôùi, nhaãn-nhuïc, tinh-taán, thieàn-trí thaûy, tu caùc moùn phöôùc-hueä, taát caû haïng ngöôøi ñoù ñeàu ñaõ thaønh Phaät-ñaïo. Nhöõng ngöôøi xaây thaùp Phaät, ngöôøi ñaép töôïng, döïng chuøa, cho ñeán ñoàng töû chôi, vun caùt laøm thaùp Phaät, caùc haïng ngöôøi nhö theá ñeàu ñaõ thaønh Phaät-ñaïo … Hoaëc ngöôøi loøng vui möøng ca ngaâm khen ñöùc Phaät … cho ñeán ñem moät boâng cuùng döôøng nôi töôïng veõ … Hoaëc coù ngöôøi leã baùi, hoaëc laïi chæ chaép tay, dô tay cuøng cuùi ñaàu, ñeå cuùng döôøng töôïng Phaät, laàn thaáy voâ-löôïng Phaät töï thaønh ñaïo voâ-thöôïng … Neáu coù ngöôøi nghe phaùp khoâng moät ai chaúng thaønh Phaät …”

Ñöùc Phaät thuaät laïi ngaøy tröôùc, khi ñöùc Phaät môùi thaønh ñaïo, trong 21 ngaøy suy nghó phöông theá ñoä ñôøi ñoä moïi loaøi trong ñôøi ñeàu thaønh Phaät nhö Phaät. Daàu boån nguyeän cuûa ñöùc Phaät muoán khaép caû chuùng-sanh thaúng vaøo Phaät-hueä, song vì caên-khí chuùng-sanh aùm ñoän, neân ñöùc Phaät phaûi chìu theo, duøng phöông-tieän quyeàn-xaûo daãn daét duï doã laàn laàn. Kinh noùi: “Luùc ta ngoài ñaïo-traøng, xem caây cuõng kinh haønh, trong khoaûng hai moát ngaøy suy nghó vieäc nhö vaày: “Trí-hueä cuûa ta ñaëng, vi dieäu toät thöù nhöùt, chuùng-sanh caùc caên ñoän, bò tham si laøm muø, caùc haïng ngöôøi theá naøy, laøm sao ñoä ñaëng ñoù … ngaøy nay ta ñaëng ñaïo, cuõng neân noùi ba thöøa”. Möôøi phöông chö Phaät cuõng noùi: “..: Chuùng ta cuõng ñeàu ñaëng phaùp thöù nhöùt raát maàu, vì caùc haïng chuùng-sanh, phaân bieät noùi ba thöøa. Trí heøn öa phaùp nhoû, chaúng tin mình laøm Phaät, neân Phaät duøng phöông-tieän, ñeå phaân-bieät noùi caùc quaû, daàu laïi noùi ba thöøa chæ ñeå daïy Boà-Taùt”. Kinh laïi noùi: “Ta laïi nghó nhö vaày: Ta hieän ra nôi ñôøi aùc tröôïc, cuõng neân tuyø thuaän laøm theo nhö lôøi cuûa caùc ñöùc Phaät ôû möôøi phöông vöøa noùi.”

Nhö theá ba thöøa laø quyeàn giaû, goác töø nhöùt-thöøa maø ra, nhö kinh noùi: “Chö Phaät duøng söùc phöông-tieän nôi moät Phaät-thöøa, phaân bieät noùi thaønh ba.”

Maëc daàu laø phöông-tieän daãn duï, nhöng kyø thaät laø ñöa ñeán con ñöôøng chôn-thaät-ñaïo, con ñöôøng thaúng ñeán quaû voâ-thöôïng. trong kinh noùi: “Sôû dó Phaät ra ñôøi vì ñeå noùi Phaät-hueä, nay chính ñaõ ñeán giôø … Nay Ta vui möøng khoâng lo sôï, ôû trong chuùng-hoäi Boà-Taùt, boû phöông-tieän tröôùc, chaùnh-tröïc tuyeân baøy, chæ noùi ñaïo giaùo nhöùt-thöøa voâ thöôïng ………, nghìn hai traêm La-Haùn, cuõng ñeàu seõ laøm Phaät, sanh loøng raát vui möøng töï bieát seõ laøm Phaät”

Baét ñaàu töø phaåm “phöông-tieän thöù 2” naøy ñeán phaåm “phaùp-sö thöù 10”, chính laø khai trieån chôn-tri-kieán cuûa Nhö-Lai, neân thuoäc veà phaàn Khai Phaät-Tri-Kieán”.

TT THÍCH CHƠN THIỆN

( Tư Tưởng Kinh Pháp Hoa)

II. Phẩm Phương Tiện Thứ Hai ( Expedient)

1. YÙ nghóa cuûa töø Phöông tieän:

- Nghóa phöông tieän thöù nhaát khoâng phaûi chæ daønh rieâng cho kinh Phaùp Hoa, maø cho toaøn theå caùc boä phaùi Phaät giaùo, nhö ñöôïc dieãn ñaït raèng: heát thaûy kinh ñieån ñeàu nhö ngoùn tay chæ maët traêng (“nhaát thieát tu-ña-la giaùo nhö tieâu nguyeät chæ”), hay giaùo phaùp nhö chieác beø ) (“giaùo lyù nhö phieät duï giaû”).

Ngoân ngöõ voán khoâng noùi leân ñöôïc thöïc ñaïo. Nhöng phaûi duøng noù nhö moät phöông tieän thieän xaûo ñeå truyeàn ñaït con ñöôøng ñeán thöïc ñaïo.

YÙ nghóa phöông tieän naøy ñaõ ñöôïc noùi ñeán trong A-haøm, kinh A-leâ-xaù (Ñaïi i, 763b), vaø trong kinh Ví duï Con Raén                    (Trung Boä Kinh I, Nikaøya), neâu ra moät soá yù nghóa nhö sau:

* Phaùp noùi ra laø ñeå chæ ñöôøng cho haønh giaû nöông theo maø thöïc hieän giaûi thoaùt, chöù khoâng phaûi ñeå naém giöõ, ñeå hyù luaän.

* Phaùp chæ cho haønh giaû con ñöôøng töï mình ñoaïn aùi, thuû, maø khoâng phaûi noùi ra thöïc töôùng, Nieát baøn laø gì.

* Phaùp caàn ñöôïc söû duïng nhö chieác beø v.v …

- YÙ Nghóa phöông tieän thöù hai:

* Caùc hình aûnh bieåu hieän cuûa khung caûnh noùi phaùp cuõng laø moät hình thöùc dieãn baøy dieäu phaùp maø haøng thöôïng trí coù theå lieãu hoäi.

* Caû phaùp giôùi ñang noùi dieäu phaùp, vì caû phaùp giôùi voán laø dieäu phaùp, nhöng keû thieáu trí tueä thì thieáu khaû naêng thaáy, nghe vaø hieåu. Chính xaùc phaùp ñang töï phôi baøy taùnh duyeân sanh cuûa chuùng qua nhieàu daïng thöùc bieåu hieän.

* Söï kieän thaønh ñaïo cuûa Theá-Toân ñaõ noùi leân dieäu phaùp, nhöng haøng ñeä töû höõu hoïc khoâng nghe, khoâng thaáy, neân Theá-Toân phaûi phöông tieän chuyeån baùnh xe Phaùp.

- YÙ nghóa phöông tieän thöù ba:

* Do vì caên taùnh chuùng sanh baát ñoàng, neân Theá-Toân ñaõ chæ daïy dieäu phaùp vaø con ñöôøng vaøo dieäu phaùp döôùi nhieàu daïng khaùc nhau.

* Do vì yù chí vaø khaû naêng trí tueä cuûa chuùng sanh coù giôùi haïn vaø khoâng ñoàng, neân Theá-Toân thieát laäp nhieàu phaùp tu ñeå daãn daét daàn töø aùc ñeán thieän, töø höõu hoïc ñeán voâ hoïc, töø töï ñoä ñeán ñoä tha, töø sanh töû ñeán giaûi thoaùt, roài ñeán theå nhaäp phaùp thaân.

* Ngay caû caùc lôøi noùi chæ thaät töôùng, Nieát baøn, Voâ töôùng v.v … cuõng chæ ñöôïc söû duïng nhö phöông tieän, bôûi chuùng chæ laø caùc xaùc cheát cuûa khaùi nieäm, nhaát laø chuùng ñang ñöôïc ñoùn nhaän bôûi nhöõng taâm thöùc ñaày ngaõ töôûng.

2. Tö töôûng:

a) Hình thöùc Theá-Toân chæ roõ caùc nghóa “Phöông tieän” aáy laø giaùn tieáp noùi leân thöïc töôùng Voâ töôùng, hay Phaät Tri Kieán, ñoàng thôøi heù môû cho thaáy con ñöôøng ñeán Phaät Tri Kieán laø theå nhaäp qua ñònh vaø tueä, maø khoâng baèng hoïc hieåu cuûa tö duy ngaõ töôùng.

b) Ñoaïn ñaàu cuûa phaåm kinh naøy ghi “Muïc ñích thuyeát phaùp laø nhaèm giuùp chuùng sanh lìa xa loøng chaáp ngaõ” …: vöøa ñònh nghóa theá naøo laø noùi Phaùp? Theá naøo laø giaùo lyù? Theá naøo laø nghe Phaùp? Theá naøo laø hieåu Phaùp? Theá naøo laø haønh Phaùp? Vöøa noùi leân nghóa phöông tieän thieän xaûo maø Theá-Toân vaän duïng trong vieäc giaûng daïy giuùp chuùng sanh ñoaïn tröø aùi, thuû ñeå nhaäp Phaät trí (raát phuø hôïp vôùi giaùo lyù Nikaøya vaø A-Haøm).

c) Phaàn tieáp theo, kinh giôùi thieäu giaùn tieáp Phaät trí qua Töù voâ ngaïi giaûi, Cöûu thöù ñeä ñònh, Töù voâ sôû uyù vaø Thaäp Nhö Lai löïc.

d) Tri Kieán Phaät laø tri kieán thoâng suoát thöïc töôùng cuûa vaïn phaùp.

Thöïc töôùng aáy ñöôïc Phaùp Hoa giôùi thieäu qua Thaäp nhö thò (nhö thò töôùng – taùnh – theå – löïc – taùc – nhôn – duyeân – quaû – baùo – boån maït cöùu caùnh).

Veà Thaäp nhö thò, sö Trí Khaûi, saùng laäp Toâng Thieân Thai, caét nghóa döôùi hình thöùc “Tam quaùn” raèng:

* Theá giôùi hieän töôïng cuûa caùc ngaõ töôùng laø do duyeân sanh neân khoâng thaät, goïi laø “giaû quaùn” (giaû ñeá).

* Vì do duyeân sanh neân caùc phaùp voâ töï taùnh, goïi laø “khoâng quaùn” (hay khoâng ñeá).

* “Giaû quaùn” vaø “khoâng quaùn” khoâng rôøi nhau, chæ laø moät, nhöng do caùi nhìn maø hieän ra hai, ñaây goïi laø “trung quaùn” (hay trung ñaïo ñeá).

Thaäp nhö thò ñöôïc caùc loaøi höõu tình, Thaùnh phaøm nhìn thaáy khaùc nhau, neân trôû thaønh “baùch nhö thò”.

* Baùch nhö thò = thaäp nhö thò x 10 loaøi höõu tình.

* Thieân nhö thò = baùch nhö thò x 10 caên taùnh (moãi loaøi coù ñuû 10 caên taùnh cuûa 10 loaøi)

* Tam thieân nhö thò = thieân nhö thò x 3 loaøi hieän höõu (höõu tình theá gian, voâ tình theá gian, khí theá gian).

Neáu ñi vaøo saùt maïch yù cuûa kinh, phaåm Phöông tieän, Thaäp nhö thò coù theå ñöôïc hieåu giaûn dò hôn raèng:

- Thaäp nhö thò laø 10 phöông dieän bieåu hieän cuûa caùc phaùp. Möôøi phöông dieän bieåu hieän aáy ñeàu do nhaân duyeân sanh, chuùng laø voâ töï taùnh. Coù theå goïi chuùng laø duyeân khôûi taùnh. Nhìn chuùng döôùi caùi nhìn duyeân sanh goïi laø caùi nhìn trung ñaïo. Thaät söï chæ coù duyeân khôûi maø khoâng coù thaät coù caùc ngaõ töôùng. Taát caû phaùp laø duyeân khôûi nhö theá, ñaáy laø nghóa thaäp nhö thò, baùch nhö thò hay thieân nhö thò; vaø ñaáy laø söï thaät. Do thaáy roõ söï thaät ñoù maø lìa xa tham aùi, chaáp thuû, ñi ñeán chöùng ngoä Phaät trí. Töø Phaät trí, thaät töôùng hieån loä: baáy giôø thaäp nhö thò laø thaät töôùng.

Khi haønh giaû coøn keït aùi, thuû thì voâ ngaõ, voâ thöôøng laø voâ ngaõ, voâ thöôøng cuûa ngaõ töôûng. Khi haønh giaû ñaõ ñoaïn dieät aùi, thuû, thì voâ ngaõ, voâ thöôøng laø cuûa thaät phaùp; duyeân sanh laø duyeân sanh cuûa thaät phaùp, maø khoâng phaûi laø phaùp cuûa sanh dieät.

e) Tö töôûng noåi baät cuûa phaåm Phöông Tieän coù theå ñöôïc xem laø nhöõng gì chöùa ñöïng trong taùm doøng keä sau:

“ Chö Phaät löôõng tuùc toân

Tri phaùp thöôøng voâ taùnh

Phaät chuûng tuøng duyeân khôûi

Thò coá thuyeát nhöùt thöøa.

Thò phaùp truï, phaùp vò

Theá gian töôùng thöôøng truù

Ö ñaïo traøng tri nhó

Ñaïo sö phöông tieän thuyeát”.

+ Anh vaên:

“The Buddhas, The Most Honorable Bipeds,

Expound the One Vehicle because they know:

“All things are devoid of substantiality.

The seed of Buddhahood comes from dependent origination”.

The Leading Teachers expound this Law with expedients

After realizing at the place of enlightenment:

“This is the abode of the Law, the position of the Law.

The reality of the world is permanently as it is”

(Senchu Murano, Tokyo, 1974, p.39)

+ Vieät vaên:

Chö Phaät, caùc baäc troøn ñöùc vaø tueä

Tuyeân daïy Nhaát thöøa vì caùc Ngaøi bieát raèng:

Taát caû phaùp laø voâ töï taùnh

Quaû Phaät laø töø Duyeân khôûi.

Baäc Ñaïo sö tuyeân daïy Phaùp vôùi caùc phöông tieän

Sau khi chöùng ngoä nôi ñaïo traøng raèng:

“Ñaây laø choã truù cuûa Phaùp, laø vò trí cuûa Phaùp.

Thöïc taïi cuûa cuoäc ñôøi laø thöôøng nhö vaäy”.

Taùm caâu keä treân xaùc ñònh roõ giaùo lyù neàn taûng cuûa Phaùp Hoa laø Duyeân khôûi. Do vì vaïn phaùp ñeàu do nhaân duyeân sanh, vaø do vì nhaân duyeân sanh laø söï thaät, neân Theá-Toân chæ noùi leân moät söï thaät ñoù, chæ giôùi thieäu moät thöøa phaùp laø thaät töôùng voâ ngaõ töôùng. Taát caû laø moät, moät laø taát caû, vaø taát caû laø duyeân sanh voâ ngaõ. Thaáy roõ söï thaät ñoù thì minh khôûi, voâ minh dieät. Voâ minh dieät thì heát thaûy saàu, bi, öu, naõo dieät.

g) Ñoaïn kinh keá tieáp coù noùi leân moät öu ñieåm raát teá nhò maø cuõng raát truyeàn thoáng:

“ … Moät soá Tyû-kheo soáng vaøo thôøi khoâng coù Phaät hieän tieàn, sau khi Ta nhaäp dieät coù theå khoâng tin kinh naøy sau khi hoï ñaéc A-la-haùn, bôûi vì vaøo thôøi ñoù khoù gaëp ñöôïc ngöôøi giöõ gìn, ñoïc, tuïng vaø hieåu nghóa kinh naøy. Hoï seõ coù theå hieåu ñöôïc khi hoï gaëp moät vò Phaät khaùc”.

Anh vaên:

“ … Some Bhikshus who live in a period in which no Buddha lives after my extinction may not believe this Law after they attain Arhaships because in that period it is difficult to meet a person who keeps, reads, and recites this Suøtra, and understand the meaning of it. They will be able to understand this Law when they meet another Buddha”.

(ibid. p.30)

Moät baäc A-la-haùn duø ñaéc quaû vaøo thôøi naøy thì vò aáy cuõng ñaõ ñoaïn tröø heát thaûy laäu hoaëc, ñaéc ñöôïc giaûi thoaùt thaân (Vimukti-kaøya) hay Nieát baøn lìa sanh töû khoå ñau. Vò aáy coù theå khoâng tin dieäu phaùp chöùa trong kinh Phaùp Hoa, nghóa lyù nhieäm maàu cuûa Phaùp Hoa, do vì khoâng coù Phaät vaø khoâng coù kinh Phaùp Hoa. Theá laø Phaùp Hoa giôùi thieäu Phaùp thaân (Dharma-kaøya) vaø con ñöôøng theå nhaäp Phaùp thaân laø phaàn maø caùc A-la-haùn Thanh Vaên vaø Bích Chi chöa roõ bieát. Tröôøng hôïp coù kinh Phaùp Hoa nhaéc nhôû ñeán Nieát baøn toái haäu (Phaùp thaân) thì caùc vò A-la-haùn aáy seõ tin nhaän. Hoaëc coù Phaät taïi theá, thì söï caùch bieät giöõa Nhö Lai trí vaø A-la-haùn trí (cuûa chính caùc A-la-haùn vöøa thoaùt khoå) theå hieän roõ khieán caùc A-la-haùn nhaän ra coøn coù vieäc phaûi laøm ñeå ñaéc Phaät trí, noùi caùch khaùc, quaû vò A-la-haùn Thanh vaên vöøa thoaùt khoå chöa phaûi laø giaûi thoaùt toái haäu (chöùng nhaäp Phaùp thaân).

Theá-Toân neâu leân ñieåm ñaëc bieät treân ñeå thính chuùng nhaän ra caùi höõu haïnh cuûa töï thaân ñöôïc gaëp Phaät vaø nghe chính Phaät noùi Phaùp Hoa maø khôûi haân hoan mong caàu Phaät trí. Chính Phaät trí môùi laø giaûi thoaùt toái haäu, söï thaät toái haäu.

h. Ñoaïn kinh cuoái, phaàn chænh cuù, Theá-Toân thuaät laïi caùc nhaân duyeân thaønh Phaät cuûa nhieàu chuùng sanh trong quaù khöù: coù ngöôøi vaøo thaùp mieáu chæ coù moät laàn xöng danh hieäu Phaät moät caùch lô ñaõng, hoaëc treû chôi troø xaây thaùp Phaät v.v … taát caû seõ nhôø töø nhaân duyeân nhoû beù aáy maø veà sau taát caû seõ thaønh Phaät vaø seõ giaùo hoaù voâ löôïng chuùng sanh.

Theá laø, haàu nhö moïi chuùng sanh laàn löôït seõ thaønh Phaät : töø choã xa laï vôùi giaùc trí ñi ñeán keát moät duyeân nhoû beù vôùi giaùc trí, roài tu taäp Giôùi, Ñònh, Tueä, Boà-Taùt ñaïo maø thaønh töïu. Ñieàu naøy coù nghóa laø taát caû ñeàu coù trong mình Phaät taùnh, Phaùp giôùi taùnh hay Voâ ngaõ taùnh. Cuõng coù nghóa taát caû ñang thaønh Phaät vaø saép thaønh Phaät; taát caû ñang ñöôïc Theá-Toân thoï kyù thaønh Phaät.

Caùc caâu chuyeän trong phaàn chænh cuù coøn coù taùc duïng khích leä thính chuùng khôûi taâm töï tín, tin mình deã daøng (hay khoâng khoù laém) thaønh Phaät ñeå taâm haân hoan sanh khôûi. Taâm haân hoan khôûi thì tín khôûi, khinh an, ñònh khôûi. Nhôø ñoù dieäu phaùp deã ñöôïc tieáp thu, lieãu hoäi.

- Theá-Toân daïy:

“Nhöõng ai khoâng hoïc hoûi dieäu phaùp

Khoâng theå hieåu ñöôïc dieäu phaùp.

Caùc vò ñaõ hieåu raèng

Chö Phaät, caùc baäc ñaïo sö cuûa ñôøi, söû duïng caùc phöông tieän.

Tuyø theo khaû naêng cuûa chuùng sanh.

Haõy bieát raèng, khi caùc vò loaïi boû caùc nghi ngôø,

Vaø khi caùc vò coù nieàm vui hoan hyû lôùn,

Caùc vò seõ trôû thaønh chö Phaät”.

+ Anh vaên:

“Those who do not study this Law

Cannot understand it.

You have already realized

The fact the Buddhas, the World – Teachers, employ expedients,

According to the capacities of all living beings.

Know that, when you remove your doubts,

And when you have a great joy,

You will become Buddhas!”

(Senchu Murano, Tokyo, 1974, p.45)

Taïi ñaây, nhöõng lôøi daïy sau cuøng cuûa phaåm kinh Phöông Tieän, heù môû hai ñieåm chính cuûa giaùo lyù ñöùc Phaät:

- Thaùi ñoä giaûng daïy cuûa Theá-Toân laø thöôøng khích leä caùc ñeä töû ñi ñeán töï tín, töï tri;

- Söï böøng ngoä ñeán vôùi taâm lyù hyû laïc, maø khoâng phaûi ñeán vôùi taâm lyù saàu öu. Taâm lyù hyû laïc laø taâm lyù cuûa thieàn ñònh, cuûa söï chöùng ñaéc thieàn ñònh. Ñieàu naøy noùi leân roõ taâm lyù cuûa nhöõng Phaät töû (taïi gia vaø xuaát gia), haønh giaûi thoaùt thöôøng laïc quan, thanh thaûn tröôùc cuoäc ñôøi, ít nhaát laø vì chính söï nghieäp giaûi thoaùt cuûa töï thaân.

Thaùi ñoä giaûng daïy naøy in heät vôùi thaùi ñoä giaûng daïy, vaø caû chuû tröông cuûa Theá-Toân trong Nikaøya vaø A-haøm, töø baøi Töù ñeá giaûng laàn ñaàu tieân taïi vöôøn Loäc Uyeån raèng:

“… Ta khoâng tuyeân boá raèng giaûi thoaùt ñeán töø khoå, maø giaûi thoaùt ñeán töø hyû, laïc”. (Xem Phaät Hoïc Khaùi Luaän, cuøng soaïn giaû, veà baøi Töù ñeá)

HT Thích Trí Tịnh

(Pháp Hoa Kinh Cương yếu)

3. Phẩm Thí Dụ

Nhaân vì trong phaåm phöông-tieän tröôùc, ñöùc Theá-Toân thaúng moät möïc thoå loä chôn-thöøa, muïc-ñích duy nhöùt cuûa ñöùc Phaät hieän ra nôi ñôøi, Ngaøi Xaù-Lôïi-Phaát, böïc trí-hueä thöôïng-thuû trong chuùng-hoäi Thanh-vaên, nghe phaùp chôn-thöøa lieàn laõnh hoäi toû ngoä tröôùc nhöùt, nghó nhôù laïi töø tröôùc meâ laàm khoâng töï nhaän, neân töï traùch töï hôøn, ñeán nay môùi tin chaéc raèng seõ ñaëng laøm Phaät khoâng coøn nghi ngôø. Kinh noùi: “Nhöng vì chuùng con khoâng hieåu raèng Phaät phöông-tieän tuyø cô-nghi noùi phaùp, vöøa nghe Phaät noùi phaùp lieàn tin nhaän nghó suy chöùng quaû. Theá-Toân ! Con töø tröôùc ñeán nay troïn ngaøy maõn ñeâm thöôøng töï khaéc traùch ……… Ngaøy nay môùi bieát mình thaät laø Phaät-töû, töø mieäng Phaät noùi maø sanh ra, töø phaùp hoaù-sanh, ñaëng phaàn Phaät-phaùp …… Loøng con raát vui möøng, nghi hoái ñaõ tröø haún, an truï trong Phaät-trí. Con quyeát seõ laøm Phaät, ñöôïc trôøi Ngöôøi cung kính, chuyeån phaùp-luaân voâ-thöôïng, giaùo-hoaù caùc Boà-Taùt”. Vì Ngaøi Xaù-Lôïi-Phaát ñaõ töï tin nhaän laøm Phaät, ñaõ laõnh-hoäi chôn-thöøa, neân lieàn ñaëng ñöùc Theá-Toân thoï kyù, seõ thaønh Phaät hieäu Hoa-Quang ôû coõi nöôùc Ly-caáu roäng ñoä voâ-löôïng chuùng. Haøng Thanh-Vaên töø laâu traàm treä nôi quyeàn-thöøa, nay moät phen nghe thaät-giaùo sanh tín taâm lieàn ñaëng thoï-kyù, ñoù chính laø “Roõ taát caû phaùp töùc taâm töï-taùnh, thaønh töïu hueä-thaân, toû ngoä chaúng phaûi do ngöôøi khaùc”. Daàu vaäy, song coøn phaûi traûi qua nhieàu kieáp soá tu haønh môùi ñaëng thaønh, vì voâ-minh chöa heát, phaûi caàn laâu daøi theo Phaät, tu taäp döùt tröø, ñeán khi voâ-minh heát haún, môùi thieät chöùng phaät-quaû. Thoï-Kyù, yù nghóa ñaïi khaùi nhö theá.

Trong chuùng-hoäi tieåu-thöøa, töø tröôùc tình chaáp saâu naëng nghi ngôø khoâng tin, moãi ngöôøi ñeàu töï cho raèng: mình quyeát khoâng ñaëng döï phaàn laøm Phaät, cuõng khoâng coù chí mong caàu. Nay chính tai nghe, taän maét thaáy Ngaøi Xaù-Lôïi-Phaát ñöôïc ñöùc Theá-Toân Thoï-Kyù seõ laøm Phaät, Ngaøi Xaù-Lôïi-Phaát ñaõ vaäy, chaéc mình cuõng theá, neân caû thaûy ñeàu sanh loøng raát vui möøng, ñeàu coåi y tung leân cuùng döôøng ÑöùcTheá-Toân, ñeå tieâu bieåu yù höôùng-thöôïng giaûi-thoaùt. Kinh noùi: “Theá-Toân noùi phaùp ñoù, chuùng con ñeàu tuyø-hæ, ñaïi-trí Xaù-Lôïi-Phaát, nay ñaëng Phaät thoï-kyù, chuùng con nhö theá, quyeát seõ ñaëng laøm Phaät, trong taát caû theá-gian, raát toân-quí voâ-thöôïng”. Daàu töï mình ñaõ quyeát ñònh tin chaéc, nhöng coøn lo trong chuùng hoäi choã tin nhaän chöa hoaøn-toaøn thaáu-ñaùo, neân Ngaøi Xaù-Lôïi-Phaát, laïi aân caàn caàu thænh ñöùc Theá-Toân vì töù chuùng maø noùi roõ: sôû nhôn vì sao thuôû tröôùc Phaät laïi noùi quyeàn, nay laïi boû quyeàn noùi thaät, ñeå döùt haún loøng nghi cuûa chuùng-hoäi.

Ñöùc Theá-Toân noùi nhaø löûa ñeå tyû-duï.

Taû caûnh nhaø cöûa hö suïp nguy hieåm, ñaày nhöõng aùc quyû, truøng ñoäc, thuù döõ, laïi theâm löûa daäy töù beà, ñeå leä voøng sanh-töû khoán khoå trong tam-giôùi.

Caùc con ngu daïi, töï thaân ôû trong choã hieåm-nguy hoaï dieät vong aäp ñeán, maø vaãn meâ say vui ñuøa khoâng hay khoâng bieát, ñeå leä söï meâ laàm tham chaáp cuûa chuùng sanh.

Tröôûng-giaû vì cöùu caùc con maø phaûi töï mình vaøo nhaø löûa, ñoâi ba phen kieät taâm-tö tìm phöông duï daãn ñeå ñem caùc con ra khoûi naïn cheát: tröôùc noùi thaät traïng hieåm-nguy, maø caùc con khoâng hieåu, khoâng nghe theo, sau cöïc chaúng ñaõ phaûi quyeàn noùi höùa cho ba thöù xe ñeå ôû ngoaøi cöûa. Truùng taâm bònh, caùc con ham xe maø ra khoûi nhaø löûa. Ñeå leä Ñöùc Theá-Toân loøng töø tha-thieát vì ñoä quaàn-sanh maø phaûi vaøo trong ñôøi aùc tröôïc khoán nguy, phaûi kieät taâm-tö suy taàm phöông theá cöùu vôùt, noùi thaät khoâng hieåu, khoâng tin, baát ñaéc dó phaûi noùi quyeàn-giaùo ba-thöøa ñeå duï daãn.

Tröôùc höùa ba xe, maø luùc sau, khi caùc con ñaõ ra khoûi choán khoå nguy, ñoàng ban cho moät thöù xe traân baùu cao roäng ñeïp nhöùt trong ñôøi. Chính chæ roõ yù nghóa ngaøy nay ñöùc Phaät laäp thaät-giaùo pheá quyeàn-thöøa, moïi ngöôøi seõ ñaëng cöùu-caùnh Phaät-quaû.

Kinh noùi: “Xaù-Lôïi-Phaát! Nhö oâng Tröôûng-giaû ñoù, ban ñaàu duøng ba thöù xe ñeå duï daãn caùc con, nhöng veà sau chæ cho ñoàng moät thöù xe lôùn vaät baùu trang-nghieâm an oån haïng-nhöùt, maø oâng Tröôûng-giaû ñoù khoâng coù loãi hö-voïng. Ñöùc Nhö Lai cuõng laïi nhö theá, khoâng coù hö-voïng ban ñaàu noùi ba thöøa daãn daét chuùng-sanh, veà sau chæ duøng ñaïi-thöøa maø ñoä thoaùt ñoù. Bôûi vì sao? Vì Ñöùc Nhö lai coù voâ-löôïng trí-hueä, thaäp-löïc, töù voâ-sôû uyù taïng caùc phaùp maøu, coù theå ban cho taát caû chuùng-sanh phaùp ñaïi thöøa, chæ vì chuùng-sanh khoâng theå laõnh thoï ñöôïc heát.

Xaù-Lôïi-Phaát! Do vì nhôn-duyeân ñoù, neân phaûi bieát raèng caùc ñöùc Phaät, duøng söùc phöông-tieän nôi moät Phaät-thöøa phaân bieät noùi ba”.

TT Thích Chơn Thiện

(Tư Tưởng Kinh Pháp Hoa)

III. Phẩm Thí Dụ (Phẩm Thứ Ba)

(A Parable)

1. Phaåm kinh naøy khôûi söï trieån khai yù nghóa Nhaát thöøa ñaõ daïy töø hai phaåm ñaàu.

Khi Theá-Toân môû baøy dieäu phaùp ñeán cuoái phaåm Phöông Tieän thì chæ coù Toân giaû Xaù Lôïi Phaát, baäc trí tueä baäc nhaát trong haøng A-la-haùn, tin hieåu vaø ñöôïc Theá-Toân thoï kyù ôû ñaàu phaåm Thí Duï naøy.

2. Theá-Toân tieáp tuïc khai môû nghóa “Phöông Tieän” ñeå ñaùnh thöùc caùc Toân giaû ñang ngöng söï giaûi thoaùt taïi vò trí “giaûi thoaùt thaân” baèng ví duï “Ngoâi nhaø löûa” hay “ba xe” (xe deâ, xe nai, vaø xe traâu). Taïi ñaây boán Toân giaû Ñaïi Muïc-kieàn-lieân, Ñaïi Ca-dieáp, Ñaïi Ca-chieân-dieân vaø Tu-boà-ñeà giaùc ngoä vaø ñöôïc Theá-Toân xaùc nhaän söï kieän giaùc ngoä naøy ôû ñaàu phaåm Tín Giaûi (phaåm thöù tö).

3. Tö töôûng:

a) Sau khi lieãu hoäi nghóa Nhaát Thöøa, Toân giaû Xaù-lôïi-phaát baïch Theá-Toân: “Hoâm nay con môùi nhaän roõ raèng con laø con cuûa Phaät, ñaõ ñöôïc sanh ra töø mieäng cuûa Phaät, trong theá giôùi cuûa Dieäu phaùp, vaø ñaõ ñöôïc Dieäu phaùp cuûa Phaät”.

Anh vaên: “Today, I have realized that I am your son, that I was born from your mouth, that I was born in (the world of) Law, and that I have obtained the Law of the Buddha”!

(Ibid, p.46)

Toân giaû Xaù-lôïi-phaát ñaõ noùi leân yù nghóa giaùc ngoä dieäu phaùp laø böøng toû ra raèng mình ñaõ vaø ñang truù trong phaùp taùnh, trong giaùc taùnh. Thaáy roõ ñieàu ñoù laø thaáy Phaät tri kieán. Taát caû chuùng sanh ñeàu nhö theá, duy chæ coù moät ñieåm khaùc bieät laø Toân giaû Xaù lôïi phaát ñaõ töï mình, do vieân maõn ñònh, tueä thaáy ñieàu ñoù, coøn chuùng sanh thì chöa, do vì taâm coøn chöùa ñaày caû nghi ngôø (vì thieáu ñònh, tueä).

Duø chöa nhaän roõ ñöôïc dieäu phaùp, chuùng sanh cuõng ñang truù trong dieäu phaùp. Lôøi boäc baïch treân cuûa Toân giaû Xaù-lôïi-phaát coøn cho thaáy voâ minh vaø khoå ñau cuûa chuùng sanh hieän dieän raát laø moäng mò (hö höõu), coù maët trong caùc ngaõ töôûng, maø khoâng coù maët trong thöïc taïi. Khi ñaõ nhaän roõ, thaät roõ, khoâng töôùng cuûa heát thaûy phaùp thì voâ minh vaø vaïn noãi khoå ñau tan bieán nhö chính noãi sôï haõi veà con raén töôûng töôïng do nhaän laàm töø sôïi daây. Lôøi boäc baïch cuûa Toân giaû Xaù-lôïi-phaát ñuû ñeå hieån loä dieäu phaùp vaø con ñöôøng vaøo dieäu phaùp.

Taïi ñaây, caùc caâu hoûi veà nguoàn goác cuûa caùc phaùp höõu vi, cuûa caùc ngaõ töôùng ñeàu khoâng coù chaân ñöùng. Raèng, caùi gì khoâng thaät (nhö caùc ngaõ töôùng) thì khoâng coù goác.

b) Toân giaû Xaù-lôïi-phaát baïch tieáp: “Khi con thaønh Phaät trong töông lai, seõ ñöôïc trang nghieâm vôùi 32 töôùng quyù, vaø seõ ñöôïc chö Thieân, loaøi Ngöôøi v.v … toân kính”

Anh vaên: “… When I become a Buddha in the future, I shall be adorned with the thirty-two marks, and respected by Gods, Men, Yarkka, etc …!

(Ibid, p.48)

Vaø:

“Con nghe tieáng noùi hieàn dòu cuûa Theá-Toân ,

Tieáng noùi saâu xa vaø kyø dieäu,

Theá-Toân noùi Dieäu phaùp thanh tònh,

Taâm con raát vui möøng,

Taát caû nghi ñeàu maát.

Taâm con ñöôïc ñaïi tueä (thaät tueä)”.

+ Anh vaên:

“I hear your gentle voice

Your voice is deep and wonderful.

You expound the pure Law

My heart is filled with great joy.

All my doubts are gone.

I have obtained true wisdom”.

(Ibid. p.49)

Toân giaû baáy giôø ñaõ ñaéc thaät tueä (true wisdom), nghóa laø ñaõ vaøo Phaät Tri Kieán, nhöng chöa thaät söï laø moät Phaät Chaùnh Ñaúng Giaùc coù ñuû 32 töôùng ñaïi nhaân.

Theo Nikaøya vaø Kim Cöông Baùt-nhaõ, moät vò vua Chuyeån luaân Phaùp vöông cuõng coù 32 töôùng ñaïi nhaân, nhöng laïi chöa chöùng thaät trí. Taïi ñaây giuùp ta nhaän ra moät söï thaät (goïi laø phaùp nhó nhö thò) raèng: Phaùp Hoa vaãn ghi nhaän nhö Nikaya vaø A-haøm raèng trong hieän kieáp taïi theá chæ coù moät baäc Chaùnh Ñaúng Giaùc ra ñôøi. Caùc ñeä töû coù theå ñaéc thaät trí, nhöng chöa laø Phaät. Ñoái vôùi vò ñaõ ñaéc thaät tueä thì hieän taïi vaø töông lai laø moät, ñang laø Phaät roài. Thôøi ñieåm  trôû thaønh vò Phaät lòch söû chæ coù giaù trò vaø aûnh höôûng ñoái vôùi chuùng sanh, ñoái vôùi söï lieân heä vôùi chuùng sanh.

c) AÛnh duï caên nhaø löûa tam giôùi:

- Caên nhaø löûa chæ cho ba coõi (duïc giôùi, saéc giôùi vaø voâ saéc giôùi), chæ cho thaân nguõ uaån naøy, vöøa chæ caûnh giôùi sanh töû. Caên nhaø aáy ñang boác chaùy vì löûa tham, löûa saân, löûa si, löûa saàu, bi, khoå, öu, naõo, sôï haõi. Thaân nguõ uaån cuûa chuùng ta cuõng ñang boác chaùy ôû maét, tai, muõi, löôõi, thaân vaø yù bôûi cuøng caùc thöù löûa aáy”.

(Töông Öng IV, phaåm Boác Chaùy)

- Caên nhaø löûa chæ coù moät cöûa ñeå thoaùt ra (vaøo ra): Noùi chæ coù moät cöûa ñeå thoaùt ra cuõng cuøng nghóa vôùi caâu noùi chæ coù moät cöûa ñeå vaøo. Cöûa ñoù laø gì?

- Neáu do vì ngaõ töôûng (voâ minh) maø chuùng sanh daáy khôûi tham, saân, si, saàu, bi … thì cuõng do caùnh cöûa aáy, chuùng sanh daäp taét ngaõ töôûng laø ñi ra khoûi tam giôùi cuûa löûa tham, saân, si… ñang boác chaùy vaäy.

Cuõng coù theå phaùt bieåu caùch khaùc raèng: Neáu Taäp ñeá laø söï thöïc ñöa chuùng sanh vaøo nhaø löûa Tam giôùi, thì Ñaïo ñeá laø caùnh cöûa môû loái ra khoûi caên nhaø löûa aáy. ñaây chæ roõ giaùo lyù Töù ñeá laø söï thaät, vaø laø duy nhaát cuûa giaùo lyù Phaät giaùo. Caùc giaùo lyù khaùc chæ laø trieån khai chi tieát vaø môû roäng giaùo lyù naøy (hay noùi khaùc ñi, laø chi tieát cuûa Töù ñeá hay laø Töù ñeá môû roäng).

- Xe deâ laø aûnh duï chæ haøng ñeä töû Phaät chæ caàu töï thaân thoaùt ly tham, saân, si, khoå ñau cuûa sanh töû, nhôø söï chæ ñaïo cuûa Ñaïo Sö.

- Xe nai laø aûnh duï chæ haøng ñeä töû töï giaûi thoaùt khoûi Tam giôùi do noã löïc cuûa töï thaân, coù trí tueä giaûi thoaùt maïnh hôn haøng Thanh Vaên.

- Xe traâu laø aûnh duï chæ haøng Boà-Taùt, haøng ñeä töû coù khaû naêng töï ñi ra khoûi Tam giôùi, ngoaøi ra coøn coù khaû naêng vaø haïnh nguyeän giuùp caùc chuùng sanh khaùc ñi ra khoûi Tam giôùi khoâng meät moûi. Haøng ñeä töû naøy ñang treân ñöôøng vaøo Phaät trí.

d) Giaùo lyù chung cho ba thöøa noùi treân:

Giaùo lyù aáy laø gì?

Phaåm “Thí duï” ghi: “Giaùo lyù chung cho ba thöøa ñöôïc caùc baäc Thaùnh khen ngôïi. Phaùp aáy cöùu chuùng sanh thoaùt khoûi chaáp thuû, troùi buoäc, thoaùt khoûi ham muoán. Phaùp haønh cuûa thöøa aáy ñeå loaïi tröø caùc laäu hoaëc laø tu taäp naêm caên, naêm löïc, baûy giaùc chi vaø taùm thaùnh ñaïo, vaø tu taäp thieàn, giaûi thoaùt, ñònh, ñöôïc voâ löôïng tònh laïc”.

Anh vaên: “This teaching of the three Vehicles is estolled by the Saints. This teaching saves you from any attachment or bond or desire. Ride in these three Vehicles, eliminate aøsravas, obtain the Five faculties, the Five powers, the seven ways. To enlightenment, and the Eight right ways, and practise dhyaøna – concentrations, emancipations, and samaødhis so that you may be able to enjoy immeaurable peace and pleasure !”

(Ibid. p.58)

Theo Phaùp Hoa, noäi dung cuûa giaùo lyù chung cho Thanh Vaên, Bích-chi vaø Boà-Taùt  laø Töù ñeá ñeå loaïi tröø tham aùi vaø chaáp thuû. Phaùp haønh chung cho ba thöøa laø Ñaïo ñeá, nhö ñaõ ñöôïc kieát taäp ôû Nikaøya vaø A-haøm. Phaùp Hoa cuõng nhö kinh Di Ñaø (caûnh giôùi Di Ñaø) chæ ñeà caäp ñeán naêm caên, naêm löïc, baûy giaùc chi vaø taùm thaùnh ñaïo, maø khoâng ñeà caäp ñeán Boán nieäm xöù vaø Boán chaùnh caàn. Ñieàu naøy giuùp cho chuùng ta thaáy roõ raèng:

- Ñieàu kieän cuûa moät haønh giaû ñöôïc sanh veà Cöïc Laïc ít nhaát laø ôû taïi cuoäc ñôøi naày, ñaõ chuyeân caàn thöïc haønh Boán nieäm xöù (thieàn chæ vaø thieàn quaùn) ñeå coù moät caên baûn Giôùi, Ñònh Tueä ñeå loaïi tröø ñöôïc naêm caên haï phaàn kieát söû (thaân kieán, nghi, giôùi caám thuû, duïc vaø saân). Coù nghóa laø ñaõ tu taäp Boán nieäm xöù vaø Boán chaùnh caàn.

- Cuõng theá, khaû naêng ñeå vaøo töø Sô quaû Thaùnh (chöa noùi ñeán Bích-chi vaø Boà-Taùt) laø taâm lyù truù ôû Töù saéc ñònh vaø haønh thieàn quaùn voâ ngaõ. Nghóa laø ñaõ traûi qua moät coâng phu ñaùng keå haønh Töù nieäm xöù vaø Töù chaùnh caàn.

Taïi ñaây, ta coù theå xaùc ñònh raèng ñoái töôïng goïi laø ñöông cô nghe kinh Phaùp Hoa coù theå ñi saâu vaøo trí tueä giaûi thoaùt phaûi ôû caáp ñoä tu taäp ngang Töù thieàn vaø coù Chaùnh kieán voâ ngaõ. Vôùi caên cô ít nhaát nhö theá naøy môùi ñoùn nhaän ñöôïc nhieàu taùc duïng, nhieàu rung ñoäng giaûi thoaùt khi ñoïc, tuïng, nghieân cöùu, giaûng noùi vaø thöïc haønh giaùo lyù Phaùp Hoa.

e) Phaùp Hoa ñònh nghóa veà Thanh Vaên, Duyeân giaùc,

Boà-Taùt, vaø  Ñaïi Boà-Taùt:

“Nhöõng ai coù trí sau khi nghe Phaùp töø Theá-Toân, roài tin nhaän, nhöõng vò aáy noã löïc caàu Nieát baøn ñeå thoaùt ly Tam giôùi thì goïi laø Thanh Vaên… Nhöõng ai sau khi nghe Phaùp töø Theá-Toân roài tin nhaän, noã löïc caàu trí tueä töï nhieân, öa thích Thieàn ñònh, ñoäc cö, hoaøn toaøn hieåu roõ nguyeân nhaân cuûa taát caû phaùp, thì goïi laø Bích–chi… Nhöõng ai sau khi nghe phaùp töø Theá-Toân, roài tin nhaän, noã löïc caàu Nhaát thieát trí, caàu Phaät trí, Töï nhieân trí, Voâ sö trí, caàu caùc Tueä, Löïc vaø caùc Voâ uyù cuûa Nhö Lai, vôùi loøng töø bi ñem laïi an laïc cho voâ löôïng chuùng sanh, laøm lôïi ích cho chö Thieân vaø loaøi Ngöôøi, cöùu ñoä taát caû chuùng sanh, thì goïi laø vò thuoäc caên cô Ñaïi thöøa. Chö Boà-Taùt do vì caàu ñaéc thöøa naøy neân goïi laø Ñaïi Boà-Taùt…”

Anh Vaên:

“Saøriputta! Those who have intelligence. Who receive the Law by faith after hearing it from the Buddha, from the World-Honoured One, and who seek Nirvaøna with strenous efforts in order to get out of the triple world, are called Sraøvaka… Those who receive the Law by faith after hearing it from the Buddha, from the World-Honoured One, who seek self-originating wisdom with stronuous efforts, who wish to have good tranquility in selusion, and who perfectly understand the cause of all things, are called Pratyekabuddhas… Those receive the Law by faith after hearing it from the Buddha, from the World-Honoured One, who seek the knowledge of all things, the wisdom of Buddha, the self-originating wisdom, the wisdom to be obtained without teachers, and the insight and powers and fearlessness of the Tathaøgata with strenuous efforts, who give peace to innumerable living beings out of their compassion towards them, and who benefit Gods and Men, that is to say, who save all living beings, are called Men of the Great Vehicle, Men of the Great Vehicle. Bodhisattvas are called Mahaøsattvas because they seek this Vehicle”.

(Ibid.p58)

Ñoaïn kinh treân ñaõ ñònh nghóa veà Thanh Vaên, Bích-chi vaø Boà-Taùt, chuùng ta haõy xem ñaây laø ñònh nghóa raát maãu möïc cuûa Phaùp Hoa, vöøa raát phuø hôïp vôùi kinh taïng Nikaøya vaø A-haøm. Chuû tröông xaây döïng maãu Boà-Taùt cuûa Phaùp Hoa laø theå hieän ñuùng con ñöôøng chính Baäc Ñaïo Sö Thích-Ca Maâu-ni ñaõ ñi qua.

Cuoán sôù  giaûi Jaøtaka (Boån Sanh) thuoäc Nikaøya do Ñaïi Tinh xaù Anuradhapura (xöù Tích Lan) ñöa ra, vaø Kinh Ñaïi Boån, Vò Taèng Höõu Thuyeát (Tröôøng Boä, Nikaøya) ñeà caäp ñeán tieàn thaân cuûa ñöùc Thích-Ca Maâu-Ni khi Ngaøi laø moät Boà-Taùt teân laø Thieän Tueä (Sumedha) raèng, chính döôùi chaân Phaät Nhieân Ñaêng (Dìpankara)  Boà-Taùt chöùng thaät tueä, nhöng Boà-Taùt töø boû Nieát baøn trôû laïi sanh töû cöùu ñoä chuùng sanh ñeá vieân maõn Phaät trí nhö ñöùc Nhieân Ñaêng.

Theá laø Phaùp Hoa ñaõ chuû tröông lyù töôûng Boà-Taùt raát phuø hôïp vôùi truyeàn thoáng, raát cao thöôïng, vaø raát trung thaønh vôùi ñaïo loä giaûi thoaùt maø Theá-Toân ñaõ ñi qua.

Qua ñònh nghóa ba quaû giaùc treân, yù nghóa ñaõ môû roäng ra roõ raøng laø chæ do loøng mong öôùc cuûa haønh giaû veà quaû giaûi thoaùt khaùc nhau maø phaùp haønh coù khaùc nhau, vaø caáp ñoä haønh moãi phaùp khaùc nhau. Thaät ra giaùo lyù Töù ñeá vaø Duyeân Khôûi, hieåu thaät ñuùng chaân nghóa chæ laø moät. Vaø Luïc ñoä Ba-la-maät cuõng laø Töù ñeá (Giôùi, Ñònh, Tueä, Giaûi thoaùt vaø Tri kieán giaûi thoaùt) nhöng haønh saâu vaø roäng lôùn vôùi taâm nguyeän ñaïi töø bi cöùu ñoä chuùng sanh (cuõng bao haøm trong Töù voâ löôïng taâm ñöôïc kieát taäp ôû Nikaøya vaø A-haøm). Chæ moät giaùo lyù Töù ñeá laø coù theå ñöa haønh giaû ñeán Thanh Vaên, Bích-chi, Boà-Taùt hay Phaät (nhö chính ñöùc Phaät ñaõ thaønh).

Do vaäy, vaøi doøng kinh ôû Phaåm Töïa (maø coù yù kieán, vaø caû yù kieán cuûa ngöôøi bieân soaïn taäp tö töôûng naày, cho raèng do caùc Phaùp sö ngöôøi Hoa theâm vaøo sau) phaân bieät Töù ñeá laø giaùo lyù Thanh Vaên, Thaäp nhò nhaân duyeân laø giaùo lyù cuûa Bích-chi vaø Luïc ñoä Ba-la-maät laø giaùo lyù Boà-Taùt laø loái phaân bieät coù veû voäi vaøng. Tinh thaàn phaân bieät ñoù ñaõ ñi leäch höôùng cuûa “Hoäi tam quy nhaát” ñeå thoáng nhaát giaùo lyù vaø thoáng nhaát toå chöùc Giaùo hoäi Phaät giaùo cuûa kinh Phaùp Hoa voán raát cao thöôïng vaø raát truyeàn thoáng.

Phaùp Hoa xieån döông heát thaûy caùc phaùp laø voâ ngaõ, voâ töï taùnh. Neáu Töù ñeá chæ laø phaùp daønh rieâng cho Thanh Vaên thì Töù ñeá coù ngaõ taùnh laø Thanh Vaên (huoáng nöõa Thanh Vaên cuõng voâ ngaõ taùnh!). Töông töï, ñoái vôùi Duyeân Khôûi vaø Luïc ñoä. Nhö theá, maáy doøng kinh aáy ñaõ coù neùt khaùc maøu tö töôûng Phaùp Hoa roài, giöõa khi taát caû doøng kinh coøn laïi cuûa Phaùp Hoa ñeàu nhaát quaùn xieån döông Nhaát thöøa. Nhaát thöøa hay Phaät thöøa ôû ñaây, phaûi ñöôïc xaùc ñònh laïi moät laàn nöõa raèng laø “Nhaát thöøa” cuûa taát caû caùc phaùp (vì taát caû chæ coù moät thöïc töôùng voâ töôùng), vaø ba thöøa khaùc bieät laø do caên cô cuûa ngöôøi hieåu vaø haønh, chöù khoâng phaûi taùnh chaát “thöøa” cuûa phaùp, cuûa giaùo lyù.

(Chaúng haïn, ngay phaùp boá thí taøi vaät cuõng chuyeån thaønh boá thí Ba-la-maät cuûa Boà-Taùt, neáu haønh giaû haønh boá thí vôùi taâm rôøi chaáp thuû taát caû ngaõ töôùng).

g) Nhöõng caên cô nghe ñöôïc Dieäu phaùp:

Kinh Phaùp Hoa phaân bieät nhöõng taâm hoàn naøo ñaùng ñöôïc nghe Dieäu phaùp, vaø nhöõng taâm hoàn khoâng phaûi laø ñoái töôïng nghe Dieäu phaùp:

- Caên cô khoâng ñaùng ñöôïc nghe Phaùp Hoa:

* Taâm lyù kieâu maïn, taø kieán.

* Höôûng thuï caùc duïc laïc.

* Si taùnh, ít hoïc.

* Chaáp töï ngaõ.

* Khoâng tin Phaùp Hoa.

- Caên cô ñaùng ñöôïc nghe Phaùp Hoa:

* Trí saùng, minh maãn

* Hoïc roäng, nhôù nhieàu.

* Mong caàu Phaùp Hoa, mong caàu giaûi thoaùt.

* Ñaõ gaëp Phaät, ñaõ gieo coâng ñöùc (coù chaùnh kieán).

* Tu taäp loøng töø vì haïnh phuùc cuûa tha nhaân.

* Thích tòch tónh vaéng laëng.

* Giöõ giôùi nghieâm tuùc.

* Caàu giaùc ngoä, caàu Ñaïi thöøa.

* Toân kính Tam Baûo.

* Thöôøng giôùi thieäu Phaät giaùo ñeán ngöôøi khaùc.

* Caùc Tyû-kheo caàu Ñaïi thöøa.

* Tin Phaät, tin Phaùp vaø toân kính Xaù-lôïi.

Noùi moät caùch giaûn dò, caùc tu só vaø cö só Phaät giaùo coù chaùnh kieán vaø chaùnh tín (haønh Baùt Thaùnh Ñaïo) laø caên cô ñaùng ñöôïc nghe kinh Phaùp Hoa. Kinh Phaùp Hoa seõ giuùp caùc caên cô aáy nuoâi döôõng vaø phaùt trieån loøng ñaïi bi vaø trí tueä giaûi thoaùt.

Theá thì, naêm Toân giaû Kieàu-traàn-nhö sau thôøi phaùp Töù ñeá ñuùng laø ñoái töôïng nghe Phaùp Hoa. Khoâng theå ngoä nhaän cho raèng caùc Toân giaû aáy thieáu khaû naêng tieáp thu Dieäu phaùp, nhaát laø boán ngaøy sau ñoù caû naêm Toân giaû ñeàu ñaéc quaû A-la-haùn.

Thôøi phaùp thöù hai ñöôïc Theá-Toân giaûng cho naêm Toân giaû cuõng taïi Loäc Uyeån, boán ngaøy lieân tieáp sau thôøi Töù ñeá, laø Nguõ uaån vaø Voâ ngaõ (xem Phaät Hoïc Khaùi Luaän, cuøng soaïn giaû). Nhôø nghe thöïc töôùng, khoâng töôùng maø naêm Toân giaû chöùng ñaéc voâ laäu taâm giaûi thoaùt, voâ laäu tueä giaûi thoaùt.

Chaëng ñöôøng coøn laïi naêm Toân giaû haønh hoaù cho ñeán giôø phuùt cuoái cuøng ôû ñôøi nhö moät Boà-Taùt, maø khoâng nhaäp Nieát baøn. Nhö theá, töï baûn taâm, naêm Toân giaû ñaõ laø Boà-Taùt theo quan ñieåm cuûa Phaùp Hoa.

Nhöõng luaän cöù khaùc ñaùnh giaù thaáp veà quaû A-la-haùn trong Nikaøya vaø A-haøm, ñaùnh giaù thaáp giaùo lyù Töù ñeá vaø Duyeân khôûi ñöôïc kieát taäp trong Nikaøya vaø A-haøm laø nhöõng luaän cöù hoaøn toaøn ngoä nhaän maø chuùng ta caàn traùnh.

Chæ coù hai ñieåm noåi baät cuûa Phaùp Hoa maø thôøi ñaïi caàn traàm tö laø:

- Giaùo lyù Töù ñeá, Duyeân khôûi vaø Nguõ uaån vaãn laø giaùo lyù neàn taûng cuûa Phaùp Hoa, nhöng ñaõ ñöôïc Phaùp Hoa giôùi thieäu ñeán choã uyeân aùo, vöôït khoûi caùc quan ñieåm nhaän thöùc cuûa caùc boä phaùi.

- Lyù töôûng Boà-Taùt ñöôïc xaây döïng raát cao thöôïng, döïa vaøo caùc haïnh Boà-Taùt ñaõ ñöôïc kieát taäp raûi raùc trong Nikaøya vaø A-haøm.

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

4. TÍN GIAÛI PHAÅM

Ngaøi Ma-Ha Ca-Dieáp v…v… boán vò ñaïi ñeä töû, nhôn thaáy Ngaøi Xaù-Lôïi-Phaát ñaõ laõnh hoäi toû ngoä, ñöôïc thoï-kyù thaønh Phaät, laïi nhôn nghe lôøi thí-duï vöøa roài cuûa ñöùc Theá-Toân: “Phöông-tieän noùi ba-thöøa, hoäi quy veà moät Phaät-thöøa”, cho neân sanh loøng vui möøng voâ-löôïng, hieåu roõ quaû-vò cuûa mình ñaõ chöùng tröôùc kia laø quyeàn, tin chaéc Phaät-thöøa ñöôïc nghe hoâm nay laø chôn; hoái haän ngaøy xöa si meâ, vöøa ñöôïc tieåu-quaû Thanh Vaên thoaùt ly tam giôùi ñaõ töï laáy laøm ñuû, khoâng laäp chí höôùng-thöôïng, khoâng mong caàu ñaïi-quaû, nhö kinh noùi: “Chuùng con ôû ñaàu haøng chuùng Taêng, tuoåi ñeàu giaø suy töï cho raèng ñaõ ñaëng Nieát-baøn, khoâng coøn kham nhieäm tu phaùp ñaïi-thöøa, neân chaúng taán caàu ñaïo voâ-thöôïng chaùnh-ñaúng chaùnh-giaùc.” Hoâm nay nghe ñöùc Phaät thoï-kyù cho Thanh-vaên thaønh Phaät, töø laâu töôûng raèng: ñoái vôùi Phaät-thöøa mình ñaõ tuyeät phaàn, nay boång nhieân laïi ñaëng, möøng naøy coøn möøng naøo hôn, nhö kinh noùi: “Nay chuùng con ôû  tröôùc Phaät nghe thoï-kyù ñaïo voâ-thöôïng cho Thanh-Vaên, loøng chuùng con raát vui möøng, ñaëng ñieàu töø naøo chöa töøng coù, chaúng ngôø hoâm nay boång nhieân ñaëng nghe phaùp maàu hy-höõu, möøng rôû chaúng xieát, ñaëng lôïi laønh lôùn, voâ-löôïng traân-böûu chaúng caàu maø ñaëng”.

Roài boán Ngaøi ôû tröôùc  ñöùc Phaät töï noùi duï “cuøng-töû” naøo boû cha troán ñi, naøo gaëp cha khoâng nhaän maø trôû laïi sôï, naøo chæ ham-hoát röûa phaân nhô ñeå ñöôïc tieàn coâng töøng ngaøy, cho ñeán treân maáy möôi naêm sau, moät ngaøy kia boång nhieân ñöôïc höôûng caû gia-taøi to lôùn cuûa cha. Boán Ngaøi möôïn vieäc cuûa cuøng-töû ñeå leä caûnh huoáng cuûa mình, maø cuõng laø cuûa moïi ngöôøi, thô ngaây xa Phaät löu laïc trong luaân-hoài, noåi troâi trong sanh töû; ñeán ngaøy gaëp ñaëng Phaät laïi khoâng bieát laø chính cha laønh maø trôû laïi sôï, nhôø Phaät phöông-tieän cho ôû quaû vò tieåu-thöøa, töï an phaàn nôi ñoù, khoâng tin mình laø con cuûa Phaät, coù phaàn ôû Phaät ñaïo, sôï haõi phaùp chôn-thöøa, maõi ñeán ngaøy nay môùi töï hieåu töï tin, kinh noùi: “Theá-Toân ! chuùng con vì ba moùn khoå ôû trong sanh-töû bò caùc nhieät-naõo, meâ laàm khoâng bieát, ham öa phaùp nhoû, ngaøy nay Theá-Toân baûo chuùng con suy nghó döùt tröø phaán nhô hí-luaän cuûa caùc phaùp. Chuùng con ôû trong phaùp ñoù sieâng naêng tinh-taán, ñaëng ñeán Nieát-baøn tieàn coâng moät ngaøy. Ñaõ ñaëng ñoù roài loøng raát vui möøng töï cho ñaõ ñuû.

Chuùng con töø xöa nhaãn laïi chính thaät laø Phaät-töû, maø chæ öa phaùp tieåu thöøa, neáu chuùng con coù loøng öa meán phaùp ñaïi thöøa, thôøi ñöùc Phaät vì chuùng con noùi phaùp ñaïi thöøa, ôû nôi hoäi noùi kinh Phaùp Hoa naøy ñöùc Phaät chæ noùi phaùp nhöùt thöøa …… Cho neân chuùng con noùi töø tröôùc khoâng loøng mong caàu, hoâm nay Phaùp-Vöông ñaïi-baûo töï nhieân maø ñeán ……”

Hieåu tröôùc quyeàn, tin nay thaät neân goïi phaåm naøy laø “Tín giaûi”

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

IV. PHAÅM TÍN GIAÛI  (phaåm thöù tö)

(Understanding by Faith)

1. Veà töïa ñeà phaåm kinh naøy:

Baûn dòch ra Haùn vaên cuûa Phaùp sö Cöu-ma-la-thaäp laáy nhan ñeà laø Tín Giaûi (tin hieåu). Vôùi baûn dòch ra Anh vaên töø Haùn vaên cuûa Phaùp sö Cöu-ma-la-thaäp thì dòch giaû Senchu Murano ñeà “Understanding by Faith” (hieåu qua loøng tin). Baûn dòch töø Phaïn vaên sang Anh vaên cuûa H. Kern ñeà “Disposition” (thuù höôùng, thieân höôùng hay söï phôi baøy tröôøng hôïp tin hieåu Dieäu phaùp). Baûn dòch töø Phaïn vaên sang Phaùp vaên cuûa Burnouf ñeà “Inclination”. Khuynh höôùng, thuù höôùng).

Theo noäi dung cuûa phaåm thöù tö naøy thì Thanh Vaên vaø Duyeân giaùc chöa nhaäp ñöôïc Phaät tri kieán, neân chæ coù theå bieát ñöôïc Phaät trí qua loøng tin Theá-Toân. Do ñoù, nhan ñeà cuûa phaåm kinh coù theå ñöôïc hieåu laø “Hieåu do loøng tin”. Tin hieåu Dieäu phaùp laø tin hieåu söï thaät chæ coù “Nhaát thöøa”, ñoù laø “khoâng töôùng” ñöôïc ñoùn nhaän vôùi trí tueä rôøi heát thaûy ngaõ töôûng. Tin raèng, Thanh Vaên, Duyeân giaùc vaø moïi chuùng sanh ñeàu coù ñieàu kieän ñaéc Phaät trí.

Qua boán phaåm kinh ñaàu, Phaùp Hoa ñaõ phaân bieät coù moät soá A-la-haùn giaùc ngoä qua tueä caên, coù moät soá caùc vò giaùc ngoä qua tín caên v.v… töông töï nhö Nikaøya vaø A-haøm cho raèng duø tu tín caên, nieäm caên hay tueä caên, ñònh caên ñeàu coù theå ñaéc trí tueä giaûi thoaùt sau cuøng.

2. Tin hieåu “Nhaát thöøa” cuûa caùc Toân giaû coù ñôøi soáng trí tueä:

Sau khi nghe Theá-Toân xaùc nhaän Toân giaû Xaù-lôïi-phaát seõ thaønh Phaät (ñieàu naøy coù nghóa laø Toân giaû ñang ñi treân con ñöôøng Boà-Taùt daãn ñeán ñích ñieåm Phaät trí cuoái cuøng) vaø noùi leân ví duï ngoâi nhaø löûa cuûa ba coõi (Duïc, Saéc vaø Voâ Saéc), caùc Toân giaû trí tueä nhö Ñaïi Muïc-kieàn-lieân, Ñaïi Ca-dieáp, Tu-boà-ñeà vaø Ca-chieân-dieân khaáp khôûi vui möøng, phaùt khôûi loøng thaáy tin “Nhaát thöøa” vaø trình baïch Theá-Toân khuùc töï tình tin hieåu Phaät thöøa cuûa quyù Toân giaû. Ñoù laø khuùc töï tình cuûa moät keû cuøng töû noùi leân nhöõng maëc caûm veà thaân phaän heøn moïn cuûa ngöôøi Thanh Vaên ñeä töû (cuûa toaøn theå thính chuùng ñöông thôøi vaø cuûa chuùng ta ngaøy nay), vaø noùi leân giôùi haïn trí tueä giaûi thoaùt cuûa Thanh Vaên khoâng nhaän ra töï taâm voán “Nhaát thöøa”, vaø trí tueä nhaát thöøa ñoù ñang ôû trong taàm tay cuûa mình.

Caùc Toân giaû trí tueä treân noùi leân söï thaät raèng töø thôøi phaùp “Sô chuyeån phaùp luaân” taïi Loäc Uyeån cho ñeán thôøi Phaùp Hoa cuoái cuøng ñeàu haøm ñuû nghóa “Nhaát thöøa”, chæ vì caùc Toân giaû an phaän chæ tìm kieám ôû caùc phaùp ñoù keát quaû ñi ra khoûi khoå ñau cuûa Tam giôùi maø thoâi. Heät nhö taâm lyù cuûa thôøi ñaïi chuùng ta chæ tìm kieám ôû giaùo lyù voâ thöôïng cuûa Phaät caùc keát quaû cuûa Ngöôøi, Trôøi hay xa laém laø Tu-ñaø-hoaøn quaû (nhaäp Thaùnh löu ñeå nghæ meät trong sanh töû). Vì theá Phaät thöøa trôû thaønh khoù ngoä vaø khoù nhaäp.

YÙ nghóa söï khaùc bieät giöõa ba thöøa, do ñoù, döïa vaøo söï khaùc bieät cuûa trí tueä, yù chí, loøng khaùt voïng ñaïo quaû voâ thöôïng maø khoâng phaûi ñeán töø giaùo lyù.

3. Tö töôûng:

a) Caâu môû ñaàu phaåm kinh naøy laø: “Luùc baáy giôø caùc Toân giaû trí tueä nhö Tu-boà-ñeà, Ñaïi Ca- chieân-dieân, Ñaïi Ca-dieáp, vaø Muïc-kieàn lieân…”.

Anh vaên:

There upon the men living the life of wisdom” Subhuti, Mahaø-Kaøtyaøyana, Mahaø-Kaøsyapa, and Mahaø-Maudgalyaøyana…

(Ibid. p.80)

Coù moät soá dòch phaåm Vieät vaên laïi gheùp thaønh moät töø ngöõ “hueä maïng Tu-boà-ñeà” (theo Haùn baûn) vaø laàm teân cuûa Toân giaû Tu-boà-ñeà laø Hueä maïng Tu-boà-ñeà. Ñaây laø moät laàm laãn.

Trong haøng ñeä töû trí tueä cuûa Theá-Toân, Toân giaû Xaù-lôïi-phaát laø trí tueä baäc nhaát, roài ñeán boán Toân giaû keå treân.

Taïi ñaây, chuùng ta coù theå ñaët ra moät nghi vaán raèng: taïi sao phaåm kinh naøy khoâng ñeà töïa laø Understanding by Wisdom? Maø baèng Understanding by Faith?

Nhö chính boán Toân giaû ñaõ boäc baïch, boán Toân giaû ñaõ khoâng töï tin mình coù theå vaøo Phaät trí duø coù nghe Theá-Toân ñeà caäp Phaät trí, vieän leõ laø ñaõ giaø luï khuï v.v…

Khoâng tin mình vaøo ñöôïc vì lyù do söùc khoeû, tuoåi taùc v.v… laø taâm bò vöôùng maéc caùc ngaõ töôûng teá nhò, xem Phaät quaû nhö laø keát quaû cuûa moät noã löïc naøo ñoù bò raøng buoäc vôùi thôøi gian, khoâng gian, tuoåi taùc. Chính ngaõ töôûng aáy ngaên che caùc Toân giaû, khieán khoâng thaáy roõ Phaät trí. Cho ñeán khi do nhôø loøng tin ñaët vaøo Theá-Toân raát maïnh neân luùc nghe Theá-Toân vaø thaáy Theá-Toân thoï kyù Toân giaû Xaù-lôïi-phaát (cuõng giaø luï khuï nhö caùc Toân giaû) thì taâm nghi ngôø do ngaõ töôûng kia döïng leân suïp ñoå. Ngaên che Phaät trí ñaõ suïp ñoå thì Phaät trí xuaát hieän.

Boán Toân giaû ñaõ nhôø nhieàu vaøo loøng tin Phaät saâu xa cuûa töï thaân maø lieãu hoäi ñöôïc Phaät trí, neân goïi laø Hieåu bieát loøng tin.

Tröôøng hôïp cuûa Toân giaû Xaù-lôïi-phaát thì khaùc, chæ laéng nghe lôøi daïy cuûa Theá-Toân maø trí tueä giaûi thoaùt sau cuøng töï thöùc daäy. Khoâng phaûi keâu goïi, níu keùo gì ñeán loøng tin caû. Tröôøng hôïp naøy ñaùng goïi laø Hieåu bieát qua trí tueä, lieãu hoäi nghóa phöông tieän giaùo hoaù cuûa chö Phaät.

Hieåu nhö vaäy, taâm chuùng ta seõ loeù saùng leân raèng: chö Toân giaû ñöôïc thoï kyù trong caùc phaåm kinh ñaàu, coù theå ñeán caû haøng voâ hoïc, ñeàu thaáy roõ Phaät trí, thaáy roõ thaät töôùng moät caùch trong saùng khi ñöôïc Theá-Toân tröïc tieáp thoï kyù.

b) Caâu chuyeän gaõ cuøng töû maø Toân giaû Ca-dieáp trình baïch Theá-Toân soi saùng cho chuùng ta theâm moät neùt daëc bieät cuûa töï tình khuùc noùi treân.

Chæ coù maëc caûm khoán cuøng ngaên caùch ngöôøi con khoán cuøng vôùi ngöôøi cha ñích thöïc vaø giaøu sang. Chæ coù theá thoâi! Cho ñeán khi tình caûm cuûa neáp soáng môùi taïo nhaân duyeân thuaän lôïi cho ngöôøi con khoán cuøng khoâng hoát hoaûng, maø haân hoan voâ cuøng nhaän ra ngöôøi cha ñích thöïc (vò tröôûng laõo aáy) cuûa mình vaø thöøa höôûng gia taøi cuûa caûi voâ löôïng.

Cuõng theá, chæ coù moät maëc caûm duy nhaát, moät daáu aán duy nhaát, laø daáu aán ngaõ töôûng ñaõ haèn saâu vaøo tö duy con ngöôøi choái boû Phaät trí, trí tueä voâ ngaõ, hay thöïc töôùng khoâng töôùng ñang traøn ngaäp, bao boïc chung quanh mình (trong taâm, ngoaøi thaân vaø caû theá giôùi). Choái boû thöïc töôùng aáy laø choái boû Phaät trí, choái boû ngöôøi cha thöông quyù vôùi moät gia taøi giaûi thoaùt voâ löôïng saün saøng trao lieàn cho chuùng ta.

Chæ theá thoâi! Chæ vì moät ngaõ töôûng aáy thoâi!

Khi naøo ngaõ töôûng ruïng ñoå trong taâm mình thì lieàn khi ñoù toaøn boä thöïc taïi giaûi thoaùt trao veà mình.

Ngay khi gaõ cuøng töû töø choái ngöôøi cha thaân cuûa mình thì gaõ vaãn ñích thöïc laø con ruoät cuûa ngöôøi, khoâng thöøa khoâng thieáu gì caû. Cuõng theá! Ngay caû khi chuùng ta ñang ngaäm nguøi vôùi sanh töû giöõa cuoäc traàm luaân, thì ta vaãn coù tröôùc maét mình, trong taâm mình, Phaät tri kieán vaø toaøn boä thöïc taïi “khoâng töôùng” giaûi thoaùt.

Chö ñeä töû coøn ñoøi hoûi Theá-Toân phaûi daïy gì khaùc?! Haù chuùng ta chöa traûi qua voâ löôïng kieáp tu taäp, theå nghieäm khoå ñau, theå nghieäm giaûi thoaùt roài ñoù sao?! Coøn ngaàn ngaïi chôø ñôïi thôøi gian naøo nöõa môùi ñuû can ñaûm, hay haân hoan nhaän laõnh caùi chìa khoaù cuûa gia taøi Phaät tri kieán.

ÔÛ töï tình khuùc naøy, Toân giaû Tu-boà-ñeà vaø Ñaïi Ca-chieân-dieân, Ñaïi Ca-dieáp, Ñaïi Muïc-kieàn-lieân khoâng caûm ñoäng ñeán rôi nöôùc maét vaø khoùc thinh thích nhö Toân giaû Tu-boà-ñeà trong kinh Kim Cöông (ôû thôøi ñieåm Theá-Toân ñaët teân kinh), nhöng ñoïc töï tình khuùc naøy chuùng ta voâ cuøng caûm ñoäng, ngaäm nguøi rôøi khoûi trang kinh vôùi taâm traïng. “Giaät mình mình laïi thöông mình xoùt xa. Khi sao phong gaám ruõ laø. Giôø sao tan taùc nhö hoa giöõa ñöôøng!” (Truyeän Kieàu – Nguyeãn Du).

Quaû laø Dieäu Phaùp!

Giôø chuùng ta haõy trang troïng tuïng ñoïc nhieàu laàn töï tình khuùc thieát tha aáy cuûa boán ñaïi Toân giaû trí tueä:

“Luùc aáy chuùng con nghó raèng Theá-Toân ñaõ chæ daïy cho chuùng con Thanh Vaên vaø Duyeân giaùc thöøa, nhöng nay chuùng con bieát raèng Theá-Toân ñaõ daïy chuùng con Phaät thöøa töø ban ñaàu cho ñeán nay. Cho neân nay chuùng con noùi raèng caùc kho taøng vó ñaïi cuûa ñaáng Phaùp vöông ñaõ ñeán vôùi chuùng con duø chuùng con khoâng caàu tìm, vaø raèng chuùng con ñaõ coù ñöôïc taát caû nhöõng gì maø nhöõng ngöôøi con cuûa ñöùc Phaät ñaùng coù”.

Anh vaên:

“At that time we thought that you had taught us only the Lesser Vehicle, but now we know that you have teaching us the Great Vehicle from the outset. Therefore, we say that the great treasures of the King of the Law have come to us althought we did not seek them, and that we have already obtained all that the sons of the Buddha should obtain”.

(Ibid. p.84-85)

Nhöõng doøng kinh treân thanh löông nhö nhöõng doøng suoái ngoïc. Tuyeät vôøi bieát bao! Vôùi ai giaùc tænh goác cuûa khoå ñau maø buoâng boû duïc aùi, höõu aùi vaø voâ höõu aùi thì seõ deã daøng baét gaëp nhöõng giaây phuùt ñöôïc Phaät thoï kyù xaûy ñeán vôùi quyù Toân giaû keå treân.

c. Chö vò Thanh Vaên vaøo nhöõng giôø phuùt chöa ngoä ñöôïc nghóa “Nhaát thöøa”, hay trí tueä Phaät, laø chæ vì taâm bò ngaên che bôûi caùc taäp khí sanh töû thoâ hoaëc teá. Taäp khí ñoù laø duïc voïng dong ruoãi theo traàn caûnh nhö Theá-Toân khai môû phaåm ví duï ngoâi nhaø löûa Tam giôùi (phaåm 3). Taäp khí ñoù laø nhöõng ngaõ töôûng raát teá nhò nhö ñöôïc chæ baøy ôû phaåm Tín Giaûi (phaåm 4). Taäp khí ñoù laø khaû naêng ñoùn nhaän Dieäu phaùp vaø yù chí thöïc haønh Dieäu phaùp, nhö ñöôïc daïy ôû phaåm Döôïc Thaûo Duï (phaåm 5) tieáp theo.

Theá-Toân laàn löôït chæ roõ nhöõng nguyeân nhaân ngaên che Phaät trí, giuùp thính chuùng laøm ruïng ñoå daàn caùc ngaên che aáy ñeå laøm hieån loä thöïc töôùng khoâng töôùng trong caùc phaåm kinh keá tieáp.

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

5. DÖÔÏC – THAÛO DUÏ PHAÅM

Nhaân vì vöøa roài boán vò ñaïi ñeä töû ñaõ tín-giaûi, laäp duï ñeå töï traàn ñaõ hieåu nôi quyeàn tin nôi thaät cuûa mình, ñöùc Theá-Toân lieàn aán chöùng cho. Song do vì coøn chöa coù theå bieát thaáu söùc tri-kieán bình-ñaúng thaâm-dieäu cuûa ñöùc Nhö-Lai, hoaëc giaû nhöõng haøng chaáp töôùng laïi cho raèng: ñöùc Nhö-Lai thieät coù taùc yù tuyø cô, do ñöùc Nhö-Lai taùc yù tuyø cô noùi ba thöøa sai khaùc, vaø thieät coù quaû vò ba-thöøa neân chöùng vaø ñaùng ñöôïc. Neáu chaáp cho nhö theá thôøi thaønh coù thieät Nieát-baøn cuøng thieät phaùp. Nieäm Nieát-baøn cuøng chaáp phaùp khoâng tieâu thôøi coù theå naøo trieät suoát nguoàn ñaùy cuûa caùc phaùp, ñaùy nguoàn cuûa caùc phaùp khoâng trieät suoát thôøi taát laø Phaät-Tri-Kieán khoù khai hieån ñöôïc. Daàu ñöùc Nhö-Lai noùi phaùp ba-thöøa, noùi quaû-vò, noùi Nieát-baøn, nhöng kyø thaät ñöùc Nhö-Lai bao giôø cuõng vaãn voâ taâm-haønh bình-ñaúng thuyeát-phaùp, vieân-aâm nhöùt vò vang khaép, chæ vì chuùng-sanh chuûng-taùnh khoâng ñoàng, neân tuyø theo caên, tuyø theo taùnh, tuyø theo loaïi maø töï thaønh laõnh thoï sai khaùc thoâi.

Vì muoán giaûi-quyeát nghóa bình-ñaúng thuyeát phaùp ñeå ngöøa söï nhaän laàm, neân ñöùc Nhö-Lai noùi duï “Döôïc-thaûo”: maây ñaày khaép trôøi che truøm muoân vaät, ñoàng moät loaït möa xuoáng, chæ röôùi moät thöù nöôùc, cuõng khoâng choã ít choã nhieàu. Maëc daàu moät traän möa khoâng maûy muùn rieâng tö, nhöng ba thöù coû cuøng hai loaïi caây tuyø phaän ñöôïc ñöôïm nhuaàn moãi moãi rieâng khaùc. Cöù xem nôi coû caây thôøi thaáy söï haáp thuï khoâng ñoàng, nhöng khoâng ñoàng laø töï nôi coû caây gioáng loaïi sai khaùc, chôù nöôùc möa chæ moät vò thoâi.

Ñöùc Nhö-Lai thuyeát-phaùp cuõng theá, loøng töø roäng lôùn bao boïc caû quaàn-sanh, duøng vieân-aâm ban cho pheùp nhöùt-vò bình-ñaúng. Phaùp cuûa Nhö-Lai voán khoâng sai khaùc, maø coù sai khaùc laø töï ôû nôi cô cuûa chuùng khoâng ñoàng. Do vaäy maø thaáy roõ yù thuù “chæ coù moät Phaät-thöøa, khoâng hai cuõng khoâng ba”. Laøm cho ngöôøi nghe xong duï “Döôïc-thaûo”, lieàn tröø chaáp kieán, coù theå saâu vaøo phaùp-hueä bình-ñaúng cuûa Nhö-Lai, chính laø Khai hieån Phaät-Tri-Kieán vaäy.

Kinh noùi: “Ñöùc Nhö-Lai laøm vua trong caùc phaùp, nôi taát caû phaùp duøng trí phöông-tieän maø dieãn ra ñoù, phaùp noùi ra ñoù thaûy ñeàu ñeán böïc nhöùt-thieát-trí”.

Kinh laïi noùi: “Maây kia tuoâng ra nöôùc thuaàn moät vò, coû caây luøm röøng tuyø phaän thoï nhuaàn. Taát caû caùc caây haïng lôùn, vöøa, nhoû, xöùng theo lôùn nhoû ñeàu ñaëng sanh tröôûng, goác, thaân, nhaùnh, laù, boâng, traùi töôi saùng, moät traän möa röôùi ñeán ñeàu ñaëng toát töôi. Xöùng nhö theå töôùng cuûa coû caây kia, taùnh loaïi chia ra lôùn nhoû, möa nhuaàn vaãn moät vò maø moãi thöù ñeàu sum-seâ. Ñöùc Phaät cuõng theá, hieän ra nôi ñôøi ví nhö maây lôùn khaép che caû … Ta laø ñaáng toân troïng nhaát trong ñôøi khoâng ai coù theå saùnh baèng, vì muoán laøm cho chuùng-sanh ñöôïc an oån maø hieän ra ñôøi, vì haøng ñaïi-chuùng noùi phaùp cam-loà thanh-tònh, phaùp ñoù thuaàn moät vò giaûi-thoaùt nieát-baøn. Duøng moät thöù dieäu-aâm dieãn thoâng nghóa ñoù, thöôøng vì ñaïi thöøa maø laøm nhôn-duyeân. Ta ñeàu bình–ñaúng khaép xem chuùng-sanh khoâng coù loøng bæ thöû öa gheùt, ta khoâng tham chaáp, cuõng khoâng haïn cuoäc treä-ngaïi, haèng vì taát caû chuùng-sanh maø bình-ñaúng noùi phaùp… Taát caû chuùng-sanh nghe ta noùi phaùp, tuyø theo söùc mình maø laõnh thoï, an truï nôi caùc ñòa vò, hoaëc ôû nôi nhôn, thieân, vua Chuyeån-Luaân Thaùnh-Vöông, Ñeá-Thích, Phaïm-Vöông, nhö gioáng coû thuoác nhoû. Hoaëc ñaëng nieát-baøn, chöùng quaû Duyeân-giaùc nhö coû thuoác böïc trung. Hoaëc haïng caàu quaû Phaät, ta seõ laøm Phaät, laø coû thuoác lôùn. Laïi coù caùc Phaät-töû chuyeân loøng caàu Phaät-ñaïo, thöôøng haønh ñaïo töø-bi, töï bieát mình laøm Phaät quyeát ñònh khoâng nghi, ñoù goïi laø haïng caây nhoû. Böïc an truï thaàn-thoâng chuyeån phaùp-luaân baát thoái ñoä voâ-löôïng öùc traêm nghìn chuùng-sanh, Boà-Taùt nhö theá goïi laø ñaïi thoï. Ñöùc Phaät bình-ñaúng noùi phaùp nhö möa moät vò, tuyø nôi taùnh chuùng-sanh maø töï baåm thoï khoâng ñoàng …… Ñaïo haïnh cuûa caùc oâng tu chính laø ñaïo ñaïi-thöøa  Boà-Taùt, laàn laàn tu hoïc ñeàu seõ thaønh Phaät.

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

V. PHAÅM DÖÔÏC THAÛO DUÏ  (phaåm thöù naêm)

(The Simile of Herbs)

1. Sau phaàn trình baøy choã thaáy bieát Phaät tri kieán cuûa mình, Toân giaû Ñaïi Ca-dieáp (ñaïi dieän cho boán Toân giaû trí tueä) ñöôïc Theá-Toân khen ngôïi ñaõ noùi hay vaø noùi ñuùng veà caùc ñöùc cuûa Nhö Lai trong vai troø daãn daét caùc Toân giaû ñeán “Nhaát thöøa”.

Baáy giôø caùc ñeä töû Thanh Vaên caên trí thaáp keùm vaãn chöa roõ “Nhaát thöøa”, Theá-Toân beøn noùi ñeán khaû naêng giaùo duïc phöông tieän thieän xaûo vaø höõu hieäu voâ cuøng cuûa Nhö Lai ñeå xaây döïng vöõng loøng tin cuûa thính chuùng. Roài daïy tieáp aûnh duï veà caây coû ñeå tieáp tuïc soi saùng caùc nhaân toá ngaên che nghóa “Nhaát thöøa”.

2. Tö töôûng:

a) Ñöùc Theá-Toân ñöa ra aûnh duï moät ñaùm maây lôùn cho möa khaép loaøi hoa coû ñeå noùi leân thaùi ñoä giaûng daïy cuøng caùc ñieàu kieän tieáp thu giaùo lyù cuûa chuùng sanh, laàn löôït chæ roõ nghóa “Nhaát thöøa”.

- Nhö ñaùm maây lôùn phuû khaép baàu trôøi cho möa xuoáng khaép muoân loaøi hoa coû moät caùch bình ñaúng vaø sung maõn. Cuõng theá, Theá-Toân ñaõ bình ñaúng giaûng daïy cho moïi caên cô chuùng sanh vôùi cuøng moät heä giaùo lyù giaûi thoaùt.

- Nhö nöôùc möa röôùi xuoáng chæ coù cuøng moät vò, duø caùc loaøi hoa coû ñoùn nhaän khaùc nhau. Cuõng vaäy, phaùp maø Theá-Toân thuyeát giaûng chæ coù thuaàn moät vò giaûi thoaùt “Nhaát thöøa”.

- Nhö cuøng nhaän nöôùc nhieàu voâ löôïng thuaàn moät vò töø cuøng moät ñaùm maây aáy, nhöng moãi loaøi hoa coû tieáp thu khaùc nhau tuyø theo khaû naêng cuûa moãi loaøi. Cuõng vaäy, giaùo lyù Theá-Toân daïy cuøng moät vò “Nhaát thöøa” vaø cho ñoàng ñeàu taát caû, nhöng vì moãi chuùng sanh coù caùc ñieàu kieän trí tueä, yù chí, tình caûm v.v… khaùc nhau, neân söï ñoùn nhaän töø moät côn möa phaùp bình ñaúng aáy laïi khaùc nhau, do ñoù maø thaønh ra coù yù nghóa caùc thöøa khaùc nhau nhö Thanh Vaên, Duyeân giaùc vaø Boà-Taùt.

Taïi ñaây, kinh chæ roõ taäp khí (hay nhaân toá) ngaên che nghóa “Nhaát thöøa”, maø hieän ra ba thöøa laø do khaû naêng hoïc, hieåu vaø haønh khaùc nhau cuûa haøng ñeä töû. Thöïc söï phaùp chæ coù moät söï thaät cuûa nghóa “Nhaát thöøa”, vaø Theá-Toân cuõng chæ noùi ra nghóa “Nhaát thöøa”.

b) Ñoaïn cuoái cuûa aûnh duï, Theá-Toân caét nghóa lyù do khieán cho caùc ñeä töû khoù thaáy nghóa “Nhaát thöøa” nhö laø: do vì chuùng sanh coù caên taùnh khaùc nhau, trí tueä khaùc nhau, tình caûm, yù chí, kieán thöùc vaø duïc voïng khaùc nhau, neân Theá-Toân phaûi noùi phaùp cho thích öùng nhöõng caên cô aáy baèng lôøi leõ khaùc nhau, dieãn ñaït khaùc nhau v.v…, do ñoù thính chuùng khoù thaáy troïng ñieåm cuûa giaùo lyù.

Tuy theá, Theá-Toân ñaõ xaùc ñònh veà taùnh chaát cuûa giaùo lyù. Ngaøi giaûng daïy laø giuùp chuùng sanh rôøi chaáp thuû ngaõ töôùng, huyû dieät loøng tham aùi caùc phaùp. Qua ñoù, nghóa “Nhaát thöøa” loù daïng ñaèng sau söï daäp taét aùi, thuû. Chaáp thuû dieät thì caùc ngaõ töôûng dieät, vaø thöïc taïi “ khoâng töôùng” hieån hieän. Thöïc taïi hoaøn toaøn “khoâng töôùng” aáy laø thöïc töôùng, laø nghóa “Nhaát thöøa”. Chöùng ngoä thöïc taïi ñoù laø chöùng ngoä Phaät trí.

c) Khi thính chuùng roõ theâm lyù do ñöùc Phaät daïy phaùp phaân ra ba thöøa thì ñoàng thôøi roõ ñöôïc söï thaät “Nhaát thöøa” cuûa phaùp. Roõ ñöôïc söï thaät naøy thì nghi taâm, nhaân toá ngaên che Phaät trí ñoå. Taïi ñaây coù theå theâm moät soá vò Thanh Vaên giaùc ngoä Phaät trí.

Nhöõng aûnh duï cuûa Theá-Toân coù taùc duïng ñaùnh tan caùc ngaên che trí giaùc, aûnh höôûng coøn maïnh hôn nhöõng tieáng heùt, nhöõng con roi quaát cuûa caùc vò Thieàn sö Trung Hoa duøng khi khai ngoä caùc ñeä töû.

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

6. THOÏ KYÙ PHAÅM

Do ngaøi Ma-Ha-Ca-dieáp v,v… boán vò ñeä töû trong phaåm tröôùc laõnh ngoä yù-chæ bình-ñaúng nhöùt vò, ñaõ hieåu ba thöøa voán khoâng thieät. Phaät-Tri-Kieán boån höõu khai-hieån, thôøi chaùnh-nhôn chôn-thaät thaønh Phaät ñaõ ñuû, neân ñöùc Theá-Toân tuaàn töï thoï kyù cho boán Ngaøi.

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

VI. PHAÅM XAÙC NHAÄN THAØNH PHAÄT (phaåm thöù 6)

(Assurance of Future Buddhahood)

1. Theá-Toân daïy theâm aûnh duï veà caây coû tröôùc khi xaùc nhaän söï kieän seõ thaønh Phaät cuûa boán Toân giaû trí tueä ñeà caäp ôû phaåm Tín Giaûi (phaåm 4).

2. Tö töôûng:

a) YÙ nghóa cuûa söï kieän ghi nhaän thaønh Phaät:

Caùc vò Thanh Vaên ñöôïc ghi nhaän thaønh Phaät vaøo thôøi ñieåm maø trí tueä caùc Toân giaû thaáy roõ nghóa “Nhaát thöøa”, khoâng coøn chuùt maây ngôø vöïc naøo vôøn che baàu trôøi taâm thöùc. Nhöng baáy giôø quyù Toân giaû chöa nghieãm nhieân laø ñöùc Phaät vôùi ñuû 10 danh hieäu Nhö Lai, bôûi vì coøn traûi qua moät thôøi kyø ñoä sanh cho ñeán khi troøn ñaày taát caû caùc haïnh, ñuû nhaân duyeân ñeå vaän chuyeån baùnh xe Phaùp.

b) YÙ nghóa danh hieäu Phaät ñöôïc thoï kyù:

Qua caùc danh hieäu ñöôïc thoï kyù, chuùng ta phaùt hieän ra moái lieân heä giöõa danh hieäu vaø haïnh nguyeän cuûa töøng vò:

- Toân giaû Ñaïi Ca-dieáp trong töông lai seõ noùi phaùp saâu roäng, neân thaønh Phaät coù hieäu laø Quang Minh (Light). Quang Minh laø bieåu töôïng cho aùnh saùng chaân lyù soi saùng sanh töû.

- Haïnh Boà-Taùt trong töông lai cuûa Toân giaû Tu-boà-ñeà laø Phaïm haïnh neân thaønh Phaät coù hieäu laø Danh Töôùng (Beautiful Form), bieåu hieän moät thaân töôùng trang nghieâm, ñeïp ñeõ, laø keát quaû cuûa haïnh Tyû-kheo.

- Haïnh Boà-Taùt trong töông lai cuûa Toân giaû Ca-chieân-dieân laø daâng cuùng chö Phaät, döïng thaùp Phaät vaø cuùng döôøng thaùp Phaät vôùi caùc thöù höông hoa quyù, neân thaønh Phaät coù hieäu laø Dieâm-phuø-na-ñeà Kim Quang (Jaømbuønada-Gold-Light) – Jambu: xöù AÁn, xöù coù nhieàu maän ñoû; onada: bao boïc, bieåu töôïng cho aùnh saùng vaøng röïc khaép xöù AÁn

- Haïnh Boà-Taùt trong töông lai cuûa Toân giaû Muïc-kieàn-lieân töông töï vôùi haïnh cuûa Toân giaû Ca-chieân-dieân, coù Phaät hieäu laø Ña-ma-la-baït chieân ñaøn höông (Tamaølapatracandana – Fragrance), bieåu töôïng cho höông traàm thôm cuûa caây Tamaøla.

Theo ñoù, haïnh nguyeän vaø danh hieäu cuûa chö vò coù moái lieân heä nhaân quaû (cuøng loaïi), cho duø caùc haïnh treân khoâng coøn bò troùi buoäc bôûi nghieäp.

c) Coõi nöôùc cuûa chö vò Phaät trong töông lai:

Coõi nöôùc cuûa chö Phaät trong töông lai, theo lôøi kinh, thì thanh tònh nhö coõi nöôùc cuûa ñöùc A-di-ñaø. Ñoù laø caùch dieãn ñaït bieåu töôïng moät caûnh giôùi toát ñeïp, an laønh, thanh tònh theo lieân heä giöõa chaùnh baùo (giaûi thoaùt hoaøn toaøn) vaø y baùo (coõi nöôùc). Töø y baùo laø coõi nöôùc coù theå hình dung ra chaùnh baùo cuûa chuùng sanh trong coõi nöôùc ñoù: haún laø chuùng sanh thì haïnh phuùc, bình an, thanh thaûn vaø trí tueä.

Loái dieãn ñaït aáy taïo neân moät khích leä taâm lyù ñaùng keå ñoái vôùi thính chuùng ñöông thôøi, nhöõng vò chöa giaùc ngoä Phaät trí, khieán quyù vò khôûi taâm haân hoan, hyû laïc. Trong ñieàu kieän taâm lyù hyû laïc ñoù thì deã böøng saùng taâm thöùc.

Veà maët tö töôûng, hình aûnh coõi Tònh ñoä cuûa chö Phaät töông lai, khoâng coù saïch dô, khoâng coù cao thaáp v.v… laø noùi leân thöïc taïi (coõi nöôùc) voâ ngaõ töôùng. Vì voâ ngaõ töôùng neân vaéng maët töôùng saïch, töôùng dô, töôùng cao, töôùng thaáp v.v…

Töø khi ñöôïc thoï kyù giaùc ngoä Phaät trí cho ñeán khi thöïc theå nhaäp hoaøn toaøn Phaät trí ñeå khai môû con ñöôøng giaûi thoaùt voâ thöôïng cho chuùng sanh laø moät khoaûng thôøi gian daøi laém maø (thöïc ra laø voâ ngaõ roài) chö ñeä töû caàn tieáp tuïc haønh haïnh Luïc ñoä Ba-la-maät. Ñaây laø chaëng ñöôøng ñeå theå nhaäp Phaät trí.

d) Thoï kyù 500 ñeä töû A-la-haùn:

Tieáp ñeán, Theá-Toân thoï kyù söï kieän thaønh Phaät trong töông lai cuûa 500 vò ñeä töû A-la-haùn. Thoï kyù nhö theá laø xaùc ñònh raèng heát thaûy nhöõng ai ñaõ loaïi boû heát laäu hoaëc ra khoûi taâm thì nhaát ñònh seõ thaønh Phaät.

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

7. HOAÙ THAØNH DUÏ PHAÅM

Nghe “phaùp thuyeát” khai quyeàn hieån thaät, ngaøi Xaù-Lôïi-Phaát ñaõ sôùm laõnh ngoä chôn-thöøa. “Duï-thuyeát” vöøa tuyeân baøy, boán vò ñaïi ñeä-töû tin saâu hieåu chaéc, maø ñeàu ñöôïc thoï kyù.

Trong phaùp hoäi coøn coù moät loaïi Thanh-Vaên caên chaäm luït, töø laâu cho raèng quaû vò ñaïi-giaùc cuûa Phaät, khoâng phaûi trí-phaàn cuûa mình, khoâng theå ñeán, khoâng theå chöùng. Ñeán nay thoùi quen keùm heøn vaãn chöa döùt, hoaëc giaû toan cho raèng: Naêm Ngaøi laø böïc ñaïi ñeä-töû cuûa Phaät, laø böïc ñaïo-thuû trong chuùng, neân ñaùng ñaëng thoï-kyù, coøn chuùng ta chaéc khoù ñaëng döï phaàn. Nhôn theá neân vaãn coøn oâm loøng tuyeät phaän.

Ñöùc Theá-Toân döï bieát loøng chuùng, beøn daãn vieäc möôøi saùu vò Vöông-töû giaùo-hoaù voâ-löôïng chuùng, trong thôøi kyø Phaät Ñaïi-Thoâng Trí-Thaéng, traûi qua vi traàn soá kieáp veà tröôùc, ñeå cho chuùng-hoäi bieát raèng: ñöùc Phaät vôùi ñaïi chuùng ñaõ cuøng keát thieän duyeân vôùi nhau töø laâu xa, Vì traàn soá kieáp tröôùc, ñöùc Phaät, vò Vöông-töû thöù möôøi saùu, ñaõ töøng gieo duyeân-chuûng Phaùp Hoa nhöùt-thöøa vaøo taâm ñieàn cuûa ñaïi-chuùng roài. Töø ñoù veà sau, ñôøi ñôøi vaãn khoâng rôøi Phaät, ñeàu ñöôïc ñöùc Phaät tieáp tuïc giaùo-hoaù. Nay cô-duyeân ñaõ thuaàn-thuïc, chính ñaõ ñeán luùc aán höùa laøm Phaät ñeå phaù nghi tình chaáp tröôùc cuûa ñaïi-chuùng, laøm cho chuùng phaùp khôûi loøng haâm moä ñaïi thöøa, quyeát ñònh Phaät-Tri-Kieán. Ñöùc Phaät nhaéc vieäc Ñaïi- Thoâng Trí-Thaéng thuôû xöa, daãn vieäc möôøi saùu vò Vöông-Töû giaûng Phaùp Hoa kinh ngaøy tröôùc, ñeå hieån roõ duyeân-nhôn Phaät-taùnh laïi ñaõ ñuû, thôøi lieãu-nhôn töï thaønh.

Boån yù cuûa ñöùc Phaät bao giôø cuõng muoán ñöa toaøn chuùng thaúng moät ñöôøng ñeán quaû vò giaùc-maõn cuûa Phaät, ngaët vì chuùng söùc keùm, chí chuùng luït, taùnh chuùng chaäm, nguyeän chuùng yeáu, ngoù quaû cao xa sanh loøng chaùn naûn sôï seät, baát ñaéc dó ñöùc Phaät phaûi quyeàn laäp tam-thöøa nieát-baøn ñeå cho chuùng taïm thôøi an nghæ, ñeå cho loøng chuùng heát sôï heát nhaøm. Loøng sôï nhaøm ñaõ heát, ñöùc Phaät lieàn daéc chuùng thaúng böôùc ñeán muïc-ñích chaùnh cuûa Phaät ñaõ ñònh.

Muoán hieåu roõ nghóa tam-thöøa nieát-baøn roát raùo laø quyeàn, taïm laäp ra chæ ñeå tröø loøng chaùn naûn sôï seät cuûa chuùng maø thoâi, neân ñöùc Phaät noùi duï “Hoaù-Thaønh” Ñöùc Phaät laø vò Ñaïo-sö taøi-trí daãn ñöôøng, ñöa chuùng vöôït qua con ñöôøng hieåm trôû daøi xa voâ-minh hoaëc chöôùng, ñeå ñeán baûo-sôû chôn-thöôøng. Nöõa ñöôøng chuùng meät, chuùng sôï, chuùng muoán trôû laïi. Ñaïo-Sö phaûi duøng thaàn-löïc hoaù ra thaønh-trì ñeå cho chuùng coù choã taïm nghó khoûi phaûi trôû lui. Thaønh-trì do thaàn-löïc bieán-hoaù ra chôù naøo phaûi thaät. Chuùng heát meät heát sôï. Ñaïo-sö lieàn nhieáp thaàn-löïc dieät hoaù-thaønh, laïi ñöa chuùng tieán leân con ñöôøng thaúng ñeán baûo-sôû, tröôùc sau cuõng chæ laø moät con ñöôøng phaûi noi theo ñeå ñeán baûo sôû thoâi.

Tam-thöøa nieát-baøn naøo khaùc hoaù-thaønh, taïm thôøi truï nôi naøo ñoù roài laïi phaûi rôøi ra maø thaúng ñeán tröôùc, vì naøo phaûi laø cô-sôû chôn-thaät, maø ôû maõi ñöôïc, thæ chung roài cuõng chæ moät Phaät-thöøa laø chôn-thaät, moät con ñöôøng duy nhöùt ñeán quaû voâ-thöôïng chaùnh-giaùc.

Kinh noùi: “Caùc vò Sa-Di ñoù …… moãi vò ngoài phaùp-toaø noùi kinh ñaïi thöøa naøy …… moãi vò Sa-Di ñoù ñoä caùc haøng chuùng-sanh coù saùu traêm muoân öùc haèng-haø-sa caùc chuùng … Chuùng ñöôïc nghe phaùp ñoù, nôi trong caùc coõi Phaät thöôøng cuøng Thaày sanh-chung … Ta trong soá möôøi saùu, cuõng töøng vì caùc oâng noùi kinh Phaùp Hoa cho neân duøng phöông-tieän daãn caùc oâng ñeán Phaät-hueä, do nhôn-duyeân tröôùc ñoù neân nay laïi noùi kinh Phaùp Hoa ñöa caùc oâng vaøo Phaät-ñaïo, caån thaän chôù sanh loøng kính sôï …

Moïi ngöôøi ñeàu moûi meät, maø thöa cuøng Ñaïo-Sö raèng: Nay chuùng toâi moõi meät, nôi ñaây muoán trôû laïi. Ñaïo-Sö nghó nhö vaày: boïn naøy raát ñaùng thöông, laøm sao muoán trôû laïi maø ñaønh maát traân baûo lôùn. Lieàn nghó chöôùc phöông-tieän, neân duøng söùc thaàn-thoâng hoaù laøm thaønh quaùch lôùn caùc nhaø cöûa trang-nghieâm … Hoaù xong roài baûo chuùng: chôù sôï, caùc ngöôi vaøo thaønh naøy ñeàu ñaëng tuyø yù öa muoán… Vò Ñaïo-Sö bieát chuùng nghó ngôi xong beøn nhoùm chuùng maø baûo raèng: ñaây laø thaønh-quaùch bieán-hoaù thoâi, caùc ngöôøi neân ñi ñeán tröôùc, ñoàng nhau ñeán baûo-sôû.

Ta cuõng laïi nhö theá, laø Ñaïo-Sö cuûa taát caû, thaáy nhöõng ngöôøi caàu ñaïo giöõa ñöôøng maø treå boû, chaúng coù theå vöôït qua caùc ñöôøng hieåm sanh-töû phieàn-naõo, ta duøng söùc phöông-tieän noùi nieát-baøn ñeå chuùng nghæ ngôi: Bieát ñaõ ñeán nieát-baøn ñeàu ñaëng A-La-Haùn, beøn nhoùm ñaïi chuùng laïi vì ñoù noùi phaùp chôn thaät. Caùc ñöùc Phaät coù söùc phöông-tieän phaân-bieät noùi ba-thöøa, vì ñeå nghæ, neân noùi hai, kyø thaät chæ coù moät Phaät- thöøa …”

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

VII. PHAÅM HOAÙ THAØNH DUÏ  (phaåm thöù baûy)

(The Parable of a magic city)

1. Ñeán ñaây, caùc baäc Thanh Vaên höõu hoïc vaø Nhôn, Thieân coøn chöa tin hieåu Phaät trí vaø nghóa “Nhaát thöøa” roát raùo, ñöùc Theá-Toân daïy tieáp phaåm 7 vaø 8 môû baøy nhaân duyeân tu haønh cuûa caùc vò naøy, vaø tieáp tuïc môû baøy thöïc taïi voâ ngaõ. Nhaéc laïi coâng phu tu haønh cuûa moät soá vò höõu hoïc ñeå taïo neân moät söùc maïnh khích leä lôùn hôn haàu coù theå giuùp quyù vò xeù tan löôùi nghi ñang boïc chaët taâm tö mình nhôø tín khôûi vaø hyû khôûi.

Phaåm Hoaù Thaønh trình baøy theâm moät lyù do, nhaân toá khieán giaùo phaùp “Nhaát thöøa” bieåu hieän ra “Tam thöøa”, ñoù laø khaû naêng veà yù chí giôùi haïn cuûa haønh giaû, quyeát taâm giaûi thoaùt giôùi haïn cuûa haønh giaû.

2. Tö töôûng:

a) Chöõ kieáp (kalpa): coù nhieàu taøi lieäu caét nghóa khoaûng thôøi gian cuûa moät kieáp khaùc nhau. Theo töï ñieån Phaïn ngöõ – Anh ngöõ (cuûa Monier – Williams), kieáp laø thôøi gian baèng tuoåi thoï cuûa moät vuõ truï heä, baèng moät ngaøy vaø ñeâm cuûa Trôøi Phaïm Thieân, baèng 4.320 trieäu naêm.

Khoaûng thôøi gian voâ löôïng  A-taêng-kyø (assamkhya) kieáp – A-taêng-kyø ñöôïc xem laø con soá voâ löôïng roài, laø thôøi gian ôû ngoaøi öôùc ñònh cuûa tö duy con ngöôøi, yù chæ thôøi gian voâ ngaõ cuûa thöïc taïi (phi thôøi gian). ÔÛ ñoù thoaùt ly yù nieäm thôøi gian vaø khoâng gian: voâ löôïng quaù khöù vaø thôøi ñieåm hieän taïi laø moät; voâ löôïng vuõ truï heä vaø taïi ñaây laø moät.

b) Phaät Ñaïi Thoâng Trí Thaéng (Great Universal – Wisdom – Excellence) laø ñöùc Phaät cuûa bieåu töôïng (maø khoâng phaûi laø ñöùc Phaät lòch söû), bieåu töôïng cho Phaät tri kieán, hay tueä giaùc hoaøn toaøn thaáy suoát toaøn theå phaùp giôùi (great universe).

c) Nöôùc Haûo Thaønh (Well – Composed): bieåu töôïng cho söï thaät duyeân sanh, nhöng laø duyeân sanh töï theå (töï noù); noù laø voâ vi.

d) Theá-Toân thaáy kieáp laâu xa voâ löôïng nhö laø thaáy ôû hieän tieàn: noùi leân roõ raøng Theá-Toân ñang dieãn baøy thöïc taïi voâ ngaõ (quaù khöù vaø hieän taïi laø moät). Do vì thôøi gian laø voâ ngaõ neân khoâng coù söï caùch bieät, vöôùng ngaïi naøo veà thôøi gian caû. Maët khaùc, Theá-Toân ñang thò hieän khaû naêng cuûa trí tueä voâ ngaõ (Phaät trí) ñeå gôïi leân trong taâm thính chuùng nieàm tin veà Phaät trí vaø “Nhaát thöøa” (ñaây laø khaê naêng Thieân nhaõn minh) ñeå haát ngaõ nhöõng nghi ngôø coøn laïi trong taâm.

e) Taát caû khoaûng thôøi gian laâu xa veà thoï maïng, veà nhaäp ñònh, veà thaønh ñaïo vaø veà “chuyeån baùnh xe Phaùp” ñeàu ñöôïc thu nhieáp vaøo trong khoaûng thôøi gian maø ñöùc Thích-ca ñang thuyeát phaùp, trong saùt-na hieän taïi, noùi leân taùnh voâ ngaõ cuûa thöïc taïi. Do vì voâ ngaõ taùnh neân chuùng nhieáp nhau voâ ngaïi. Taïi ñaây, Theá-Toân ñang hieån baøy lyù “Nhaát thöøa” vaø trí tueä voâ ngaõ.

g) Veà 16 ngöôøi con trai cuûa ñöùc Ñaïi Thoâng Trí Thaéng tröôùc khi xuaát gia laø bieåu töôïng cho loä trình giaûi thoaùt cuûa Theá-Toân töø xuaát gia cho ñeán khi ñaéc Phaät trí:

1: Ngöôøi con tröôûng teân Trí Tích (Accumulated Wisdom): coù nghóa laø trí tueä thaønh töïu nhôø coâng ñöùc tu taäp laâu daøi. Khi thaønh Phaät coù danh hieäu laø A-suùc (Aksobhya), nghóa laø Baát Ñoäng.

2: Vò thöù hai thaønh Phaät hieäu laø Tu-di Ñaûnh (Sumeru – Peak): ñieåm cao nhaát cuûa Phaùp giôùi.

Hai vò naøy laø bieåu töôïng cuûa trí tueä (hay tueä uaån). Treân loä trình giaûi thoaùt, haønh giaû caàn coù trí tueä voâ ngaõ (Chaùnh kieán) daãn ñaàu. Chaùnh kieán laø giaù trò cao nhaát, laø daãn ñaàu vaø laø linh hoàn cuûa moïi coâng phu giaûi thoaùt (ví nhö ñænh Tu-di).

3-4: Hai vò ôû phöông Ñoâng Nam laø Sö Töû AÂm vaø Sö Töû Töôùng, bieåu tröng cho Chaùnh tö duy, tieáng noùi cuûa Chaùnh kieán, tieáng noùi cuûa thöïc töôùng, tieáng noùi laøm run sôï, rung ñoå heát thaûy taø kieán, nhö tieáng gaàm cuûa Sö töû, hay boùng daùng Sö töû, laøm khieáp ñaûm muoân thuù.

5-6: Hai vò Phaät ôû phöông Nam laø Hö Khoâng Truù (Sky – Dwelling) Thöôøng Dieät (Eternal Extinction) bieåu töôïng cho Thaùnh Ñònh uaån (Chaùnh tinh taán, Chaùnh nieäm vaø Chaùnh ñònh). Chæ coù ñaïi ñònh taâm môùi vöõng  truù nhö hö khoâng, nhieáp phuïc ñöôïc caùc voïng töôûng, nhö hö khoâng khoâng dao ñoäng. Vôùi ñònh aáy, taâm voâ ngaõ ñoát chaùy caùc ngaõ töôûng, dieät heát caùc ngaõ töôûng goïi laø Thöôøng dieät.

7-8: Hai vò Phaät ôû phöông Taây Nam (Ñeá töôùng: Emperor – Form; Phaïm Töôùng: Brahma – Form): laø bieåu töôïng cho Thaùnh Giôùi uaån (Chaùnh ngöõ, Chaùnh maïng, Chaùnh nghieäp). Töôùng laø bieåu tröng cho giôùi.

9-10: Hai vò Phaät ôû phöông Taây laø A-di-ñaø (Amitaøyus) vaø Ñoä Nhaát Theá Theá Giôùi Khoå AÙch (Saving – All – Worlds – Form – Sufferings). Ñöùc Di Ñaø laø bieåu tröng cho toaøn boä Giôùi (voâ löôïng coâng ñöùc), Ñònh (voâ löôïng thoï) vaø Tueä (voâ löôïng quang). Giôùi, Ñònh vaø Tueä uaån cuõng ñöôïc tu taäp nhuaàn nhuyeãn, troïn veïn, thì seõ daãn ñeán quaû loaïi boû heát thaûy khoå aùch cho chuùng sanh cuûa voâ löôïng theá giôùi.

11-12: Hai vò Phaät ôû phöông Taây Baéc (Ña-ma-la Baït Chieân Ñaøn Höông vaø Tu-di Töôùng: Sumeru – Form): laø bieåu töôïng cho Thaùnh giaûi thoaùt uaån, toaû ngaùt höông ly tham, ly thuû nhö höông goã Chieân Ñaøn cuûa caây Tamaøla. Baáy giôø haønh giaû ñöùng vöõng trong caûnh giôùi giaûi thoaùt nhö nuùi Tu-di vöõng chaéc.

13-14: Hai vò Phaät ôû phöông Baéc (Vaân Töï Taïi: Cloud Liberty; Vaân Töï Taïi Vöông: Cloud Liberty – King): laø bieåu töôïng cho Thaùnh Tri kieán Giaûi thoaùt uaån (tri kieán giaûi thoaùt).

Töï taïi nhö maây trôøi vaø coù ñuû khaû naêng thuyeát phaùp ñoä voâ löôïng caên cô chuùng sanh nhö ñaùm maây lôùn phuû khaép trôøi cho möa.

15-16: Ñöùc Phaät thöù 15 ôû phöông Ñoâng Baéc coù hieäu laø Hoaïi Nhaát Theá Theá Giôùi Boá Uyù laø bieåu töôïng cho Töù voâ sôû uyù cuûa Nhö Lai , Chaùnh Ñaúng Giaùc (Eliminating – Fear – Of – All – World). Cho ñeán caáp ñoä giaûi thoaùt cuûa moät ñöùc Phaät boå xöù.

Ñöùc phaät thöù 16 laø ñöùc Thích-ca.

Möôøi laêm vò Phaät ñaàu laø bieåu töôïng cho taâm giaûi thoaùt cuûa ñöùc Thích toân thaønh töïu treân quaù trình giaûi thoaùt ñi ñeán Phaät trí. Ñoù laø Baùt Thaùnh Ñaïo ñöôïc tu taäp qua ba caáp ñoä giaûi thoaùt cuûa Thanh Vaên, Duyeân giaùc vaø Boà-Taùt ñaõ ñöôïc kinh daïy töôïng tröng raèng: phaûi ngoài ñaïo traøng qua 24 tieåu kieáp, dieät heát chuùng ma maø vaãn chöa chöùng quaû Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc. Ñaây laø loái dieãn ñaït töôïng tröng.

Kinh daïy tieáp: Caàn ngoài toaø Sö töû theâm 8 tieåu kieáp môùi thaønh Voâ thöôïng Chaùnh Ñaúng Giaùc Phaät. Ñieàu naøy coù nghóa laø vò Ñaïi Boà-Taùt vaãn an truù treân Giôùi, Ñònh,Tueä hay Baùt Thaùnh Ñaïo, ôû caáp ñoä toaøn giaùc môùi chöùng nhaäp hoaøn toaøn Phaùp thaân (Dharma – kaøya).

3. Veà Töù Ñeá – Thaäp nhò chuyeån:

Luùc noùi Töù ñeá laàn ñaàu taïi Loäc Uyeån, Theá-Toân chuyeån ba laàn veà Khoå, Taäp, Dieät. Ñaïo thaønh 12 chuyeån.

a) Thò chuyeån: Löôït ñaàu Theá-Toân chæ cho thaáy caùc haønh töôùng cuûa khoå, nguyeân nhaân cuûa khoå, khoå dieät vaø con ñöôøng ñöa ñeán khoå dieät.

b) Khuyeán chuyeån: Theá-Toân khuyeân daïy caàn phaûi hieåu roõ Khoå, caàn phaûi ñoaïn tröø Taäp, caàn phaûi chöùng ngoä Dieät, vaø caàn tu taäp Ñaïo ñeá.

c) Chöùng chuyeån: Theá-Toân xaùc nhaän töï Ngaøi ñaõ chöùng ngoä Töù ñeá, coù tri kieán nhö thaät veà Töù ñeá.

Phaàn trình baøy Töù ñeá ôû ñaây gioáng heät Töù ñeá ñöôïc kieát taäp ôû Nikaøya vaø A-Haøm.

Ngang ñaây, chuùng ta ñaõ thaáy roõ giaùo lyù neàn taûng cuûa Phaùp Hoa vaãn laø Töù ñeá hay Töù ñeá vaø Duyeân khôûi. Thöïc söï thì Töù ñeá ñaõ bao haøm caû Duyeân khôûi vaø taát caû giaùo lyù khaùc cuûa Phaät giaùo. Khoâng neân laàm laãn xem nheï Töù ñeá.

Treân thöïc teá, Töù ñeá ñöôïc nhaän thöùc vaø tu taäp qua nhieàu caáp ñoä khaùc nhau nhö laø Töù ñeá cuûa nhaän thöùc vaø tu taäp cuûa phaøm phu, cuûa Thaùnh höõu hoïc, cuûa Thaùnh voâ hoïc, cuûa Boà-Taùt, vaø sau cuøng laø Chaân nghóa Töù ñeá cuûa Phaät.

Veà Luïc ñoä Ba-la-maät, noäi dung ñích thaät laø Ñaïo ñeá cuûa Töù ñeá, laø Thaùnh giôùi uaån, Thaùnh ñònh uaån, vaø Thaùnh tueä uaån (Giôùi Ba-la-maät, Ñònh ba-la-maät vaø Tueä Ba-la-maät) ba chi coøn laïi cuõng ñöôïc bao goàm trong ñoù) ñöôïc caùc Boà-Taùt an truù ñeå haønh phaùp ñoä sanh.

Theo Phaùp Hoa, sau khi haønh giaû ñaéc ñöôïc giaûi thoaùt thaân (Nieát-baøn ly sanh töû) thì leân ñöôøng haønh phaùp cöùu ñoä chuùng sanh cho ñeán ngaøy vieân maõn Phaät trí. Sau ñoù, theo nhaân duyeân maø ra ñôøi chuyeån vaän baùnh xe phaùp. Moãi ñöùc Phaät thöôøng xuaát hieän qua nhieàu caûnh giôùi khaùc nhau ñeå hoaù ñoä, sau moãi laàn nhaäp Voâ dö y Nieát-baøn. Ñöùc Thích Toân seõ laø giaùo chuû ôû moät coõi nöôùc khaùc vôùi danh hieäu khaùc nhö ñoaïn kinh döôùi ñaây dieãn ñaït:

“Naøy caùc Tyø-kheo, khi chuùng ta coøn laøm Sa-di, moãi chuùng ta ñaõ daïy nhieàu traêm nghìn tyû chuùng sanh nhieàu nhö soá caùt soâng Haèng. Nhöõng chuùng sanh aáy ñaõ theo ta ñeå nghe Dieäu phaùp ñeå chöùng ñaéc Voâ thöôïng Chaùnh Ñaúng Chaùnh giaùc. Moät soá trong nhöõng chuùng sanh aáy hieän coøn laø Thanh Vaên. Baây giôø ta chæ daïy hoï con ñöôøng vaøo Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc… Vaøo luùc aáy seõ laø moät vò Phaät coù moät danh hieäu khaùc ôû moät theá giôùi khaùc. Nhöõng ai töôûng laø mình ñaõ vaøo Nieát-baøn seõ coù theå taùi sanh vaøo theá giôùi maø Ta seõ ra ñôøi, ñeå caàu tueä Phaät”.

Anh vaên:

“Bhikshus! When we were sramaneras, we each taught many hundreds of thousands of billions of living beings, that is as many living beings are there as sands in the River Ganges. Those living beings who followed me, heard the Law from me in order to attain Anuttara – Samyak – Sambodhi. Some of them are still in Sraøvakahood. I now teach them the way to Anuttara – Samyak – Sambodhi… At that time I shall be a Buddha of another name in another world. Those who will enter into the Nirvaøna as they conceive will be able (to be reborn) in the world I shall live in, to seek the wisdom of the Buddha”. (Ibid. p.130 – 131)

Noùi toùm, Töù ñeá laø giaùo lyù neàn taûng cuûa Phaùp Hoa vaø cuûa toaøn theå caùc boä phaùi Phaät giaùo.

Phaùp Hoa trieån khai Töù ñeá truyeàn thoáng vaø ñöa vaøo Boà-taùt ñaïo. Ñieàu naøy coù nghóa laø Luïc ñoä ba-la-maät laø Töù ñeá ñöôïc thöïc haønh cuøng vôùi loøng ñaïi bi, ñaïi töø (ñoä tha). Söù meänh cuûa Boà-taùt laø cöùu ñoä chuùng sanh, maø cöùu ñoä tích cöïc laø haïnh boá thí; vaø boá thí cao caû nhaát laø boá thí phaùp giuùp chuùng sanh ra khoûi khoå ñau sanh töû. Noäi dung cuûa phaùp naøy laïi laø Töù ñeá ñöôïc hieåu vaø haønh töø caáp ñoä phaøm phu leân ñeán Boà-Taùt.

4. Ví duï veà Hoaù Thaønh (Magic City)

Hoaù thaønh laø yù nghóa kinh thaønh do thaàn thoâng cuûa Phaät thò hieän; cuõng coù nghóa laø caùc thaønh taïm bôï, khoâng thaät, chæ laø boùng daùng aûnh hieän cuûa thöïc taïi nhö thöïc.

Theá-Toân duøng aûnh duï hoaù thaønh ñeå chæ roõ moät ñoäng cô khaùc, moät nhaân toá khaùc khieán “Nhaát thöøa” hieän ra “Tam thöøa”, ñoù laø do yù chí caàu giaûi thoaùt yeáu keùm cuûa chuùng sanh. Theá Toân phaûi nöông vaøo yù chí giôùi haïnh ñoù maø daãn daét daàn vaøo giaûi thoaùt sau cuøng. Theá Toân beøn phöông tieän chæ baøy giaùo lyù Töù ñeá (giaûi thoaùt) qua töøng chaëng ñeå traùnh caùc phaûn öùng khoâng thuaän lôïi cuûa taâm lyù meät moûi cuûa haøng ñeä töû vôùi nhieàu caên cô baát ñoàng. Vì theá, Theá Toân thoaït ñaàu môû ra loä trình ñaàu tieân ñi ra khoûi tham, saân, si – ñi ra khoûi sanh töû luaân hoài – vôùi boán Thaùnhquaû. Veà sau, vôùi caùc caên trí nhaïy beùn cuûa ñeä töû, Theá Toân daïy chaëng ñöôøng ñeán Phaät trí.

Phaùp cuûa Boà-Taùt luoân ñeà caäp ñeán khoaûng thôøi gian voâ löôïng kieáp vaø theá giôùi voâ löôïng coõi, vôùi chuùng sanh voâ löôïng voâ bieân a-taêng-kyø haèng haø sa. Ñieàu naøy ñoái vôùi taâm lyù chaáp naëng ngaõ töôùng seõ voâ cuøng ngao ngaùn, coù theå quay löng laïi vôùi ñaïo giaûi thoaùt. Do ñoù, Theá Toân ñaõ kheùo daïy Duyeân khôûi vaø Voâ ngaõ maø traùnh ñeà caäp ñeán nghóa thaâm dieäu nhaát cuûa noù, chæ trieån khai vöøa ñuû theo töøng ñoái töôïng haàu xoaù tan daàn caùc ngaõ töôûng (goác cuûa tham, saân, si) cuûa hoï. Cho ñeán khi naøo ngaõ töôûng ñaõ vôi nheï hay bò tieâu dieät hoaøn toaøn thì Theá Toân môùi chæ thaúng nghóa “Nhaát thöøa”, Phaät trí hay thöïc taïi nhö thaät.

Taïi ñaây, Phaùp Hoa noåi baät hôn moät soá kinh khaùc ôû hai ñieåm:

a) Coù lyù töôûng xaõ hoäi, vì theá ñaët naëng vieäc xaây döïng lyù töôûng Boà-Taùt roõ raøng.

b) Phaùp Hoa xieån döông giaùo lyù Töù ñeá, Duyeân khôûi vaø Voâ ngaõ ñeán choã tinh yeáu nhaát, thaâm thuyù nhaát.

5. Nhöng ñoái vôùi chuùng ta ngaøy nay thì vieäc noùi thaúng haïnh Boà-Taùt ñaày khoù khaên traûi qua voâ löôïng kieáp thì kinh Phaùp Hoa seõ coù taùc duïng nhö theá naøo? Coù taïo ra taâm lyù meät moûi, chaùn chöôøng khoâng?

Caùc caâu traû lôøi cho caâu hoûi treân vaø caùc bieän phaùp giaùo duïc taâm lyù daønh cho chuùng sanh vaøo thôøi Chaùnh phaùp suy ñoài ñaõ ñöôïc Theá Toân tieân lieäu ñeå laïi trong caùc phaåm kinh cuoái.

Taïi ñaây, chuùng toâi thieát nghó moät Phaät töû haønh giaûi thoaùt vôùi haïnh nguyeän lôïi tha, theo tinh thaàn Phaùp Hoa, chæ caàn naém giöõ vaø thöïc hieän moät soá ñieåm caên baûn nhö sau:

- Tænh giaùc voâ ngaõ vaø nuoâi döôõng tænh giaùc aáy.

- Töø tænh giaùc aáy, phaùt trieån taâm rôøi khoûi duïc voïng

(hay chaáp thuû ngaõ).

- Giôùi thieäu con ñöôøng giaûi thoaùt cho tha nhaân

trong ñieàu kieän coù theå.

- Hieåu raèng thôøi gian voâ ngaõ neân voâ löôïng kieáp

cuõng chaúng khaùc moät kieáp. Lieân tuïc tö duy veà voâ ngaõ

thì taâm lyù lo aâu, meät moûi seõ laën maát.

- Tin vaø hieåu raèng giaûi thoaùt saâu xa

coù theå thöïc hieän ngay trong hieän kieáp.

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

8. NGUÕ BAÙ ÑEÄ – TÖÛ THOÏ – KYÙ PHAÅM

Naêm traêm vò ñeä-töû tröôùc kia nghe naêm vò thöôïng- thuû ñöôïc thoï-kyù, vöøa roài laïi ñöôïc nghe vieäc nhôn-duyeân ñôøi tröôùc, ñoán ngoä tích-nhôn, môùi bieát raèng ñöùc Phaät duøng voâ-löôïng thaàn-thoâng phöông-tieän daãn daéc chuùng-sanh, töï tin chaéc mình quyeát ñònh thaønh Phaät. Loøng nghi ngôø ñaõ döùt, moái lo laéng ñaõ tan cho neân noùi raèng: “taâm-tònh”, chí haâm moä ñöôïc ñöùc Phaät thoï-kyù cho neân noùi raèng: “duõng-döôùc”, töï bieát ñaõ kham ñaûm-ñöông gia-nghieäp Phaät-thöøa, cho neân noùi raèng: “chæ coù ñöùc Phaät Theá-Toân bieát roõ ñöôïc thaâm taâm boån-nguyeän chuùng ta”. Phaät-hueä ñaõ hieån, tri-kieán ñaõ khai, neân ñöùc Theá-Toân tuaàn töï thoï-kyù cho caû.

Ñöôïc thoï-kyù xong, naêm traêm vò noùi duï “heä-chaâu”, ñeå toû choã meâ laàm cuûa mình ngaøy tröôùc, baøy yù ngoä tuùc nhôn ngaøy nay, töø laâu khoâng heà rôøi Phaät-thöøa nöõa böôùc maø tröôùc khoâng töï nhaän, ñeán nay môùi tin chaéc.

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

VIII. PHAÅM 500 ÑEÄ TÖÛ ÑÖÔÏC THOÏ KYÙ  (phaåm thöù taùm)

(The Assurance of future Buddhahood of the five hundred Disciples)

1. Taïi ñaây, Theá Toân chính thöùc ghi nhaän söï kieän seõ thaønh Phaät trong töông lai cuûa 500 vò A-la-haùn.

Söï kieän thoï kyù naøy, thoaït ñaàu, Theá Toân chæ xaùc nhaän söï giaùc ngoä Phaät trí ngay hieän tieàn trong hoäi chuùng cuûa Ngaøi qua moät soá Toân giaû ñaïi trí tueä. Daàn daàn Theá Toân thoï kyù roäng raõi ra ñeán chuùng sanh. Ñieàu maø Theá Toân ñaõ thöïc söï ñeà caäp ñeán moät caùch teá nhò töø phaåm thöù hai: Taát caû seõ thaønh Phaät, bôûi vì taát caû voán coù Phaät taùnh. Ñaây laø moät noäi dung lôùn maø Phaùp Hoa xieån döông vaø thieát laäp loøng tin cho chuùng sanh (chuùng ta haõy ñoïc laïi kyõ töøng doøng kinh, beân ngoaøi caâu chuyeän nhö laø thuaät laïi nhöõng maãu chuyeän quaù khöù, nhöng thöïc söï, Theá Toân ñaõ giôùi thieäu cho thaáy moïi chuùng sanh seõ thaønh Phaät, nhö tröôøng hôïp moät em beù veõ hình Phaät treân caùt ñaõ thaønh Phaät v.v…)

2. Tö töôûng:

a) Lôøi Toân giaû Phuù-laâu-na taùn thaùn Theá Toân:

“Theá Toân thaät khaùc thöôøng. Nhöõng gì Ngaøi daïy thaät hieám coù. Vôùi tueä giaùc, Ngaøi tuyeân thuyeát Dieäu phaùp tuyø theo caên taùnh khaùc nhau cuûa chuùng sanh, vaø cöùu chuùng sanh rôøi khoûi tham tröôùc. Caùc coâng ñöùc cuûa Theá Toân vöôït ngoaøi caùc ngoân ngöõ dieãn ñaït. Chæ coù Theá Toân bieát ñöôïc öôùc mong trong thaâm taâm chuùng con”.

Anh vaên:

“The World-Honoured-One is extraordinary. What he does is rare. He expounds the Law with expedients by His insight according the various natures of all living beings of the world, and save them from various attachments. The merits of the Buddha are beyond the expression of our words. Only the Buddha, only the World-Honoured-One, knows the wishes we have deep in our minds”.

(Ibid. p.140)

Daâng lôøi taùn thaùn Theá Toân laø Toân giaû ñaõ giaùn tieáp trình baøy sôû ngoä Phaät trí cuûa toân giaû. Toân giaû  ñaõ thöïc söï ngoä nhöõng gì?.

- Lieãu ngoä raèng Theá Toân noùi phaùp tuyø caên cô ngöôøi nghe: ñaây laø söï sôû ngoä veà lyù do coù “Tam thöøa”, coù nghóa laø Toân giaû ñaõ lieãu hoäi “Nhaát thöøa”.

- Theá Toân tuy noùi phaùp tuyø duyeân, nhöng muïc ñích giaûi thoaùt thì luoân luoân coù maët trong moïi lôøi daïy, moïi thôøi phaùp. Muïc ñích giaûi thoaùt vöøa coù nghóa laø baûn chaát cuûa giaùo lyù Theá Toân daïy, laø ly tham aùi, chaáp thuû. Tuyø theo caáp ñoä thaønh töïu cuûa coâng phu rôøi xa tham tröôùc aáy maø coù teân caùc thöøa nhö Thanh Vaên, Duyeân giaùc hay Boà-Taùt. Neáu ly chaáp thuû trieät ñeå thì seõ giaùc ngoä Phaät trí, vaø neáu haønh Boà-Taùt ñaïo thì seõ nhaäp Phaät trí.

- Lôøi baïch “Chæ coù Theá Toân bieát ñöôïc caùc öôùc mong trong thaâm taâm cuûa chuùng con” vöøa noùi leân söï lieãu hoäi Phaät trí cuûa Toân giaû, vöøa mong ñöôïc Theá Toân thoï kyù (bôûi vì söï thaønh töïu trí tueä cuûa Toân giaû ñaõ ñeán Toaøn giaùc), vöøa heù môû cho thính chuùng bieát raèng: yeáu toá quyeát ñònh taùnh chaát Thanh Vaên, Duyeân giaùc hay Boà-Taùt laø naèm ngay trong taâm, trong trí tueä giaûi thoaùt, maø khoâng phaûi ôû ngoaøi caùc töôùng traïng ngoân ngöõ, giaùo lyù, thôøi gian, khoâng gian, hình töôùng (Thanh Vaên, Boà-Taùt…), maø trí tueä giaûi thoaùt hoaøn toaøn thì chæ coù moät vaø laø Voâ ngaõ (khoâng coù ngaõ Thanh Vaên, ngaõ Duyeân giaùc hay ngaõ Boà-Taùt).

Söï heù môû ñoù ñöôïc Theá Toân hieån loä raèng:

“Caùc Thaày coù bieát Toân giaû Phuù-laâu-na ñaây chaêng? Ta luoân luoân khen ngôïi Toân giaû laø ngöôøi noùi phaùp tuyeät gioûi trong haøng nhöõng ngöôøi noùi Dieäu phaùp. Ta cuõng thöôøng taùn thaùn coâng ñöùc cuûa Toân giaû. Toân giaû ñaõ taän tuî hoä trì Chaùnh phaùp cuûa Ta, giuùp Ta tuyeân baøy Chaùnh phaùp. Toân giaû chæ roõ con ñöôøng cho boán chuùng ñeä töû, giaûng daïy, laøm lôïi ích cho hoï, vaø khieán hoï vui möøng. Toân giaû giaûi thích Chaùnh phaùp moät caùch toaøn myõ, vaø ñem laïi lôïi ích lôùn cho nhöõng ngöôøi cuøng Phaïm haïnh. Khoâng coù ai khaùc ngoaøi Nhö Lai coù theå ca ngôïi taøi bieän luaän cuûa Toân giaû. Khoâng phaûi chæ hoä trì giaùo phaùp cuûa Ta, giuùp Ta tuyeân baøy giaùo phaùp! Trong quaù khöù, Toân giaû ñaõ töøng hoä trì Chaùnh phaùp vaø ñaõ giuùp chín nghìn trieäu ñöùc Phaät tuyeân baøy Chaùnh phaùp. Döôùi thôøi chö Phaät aáy, Toân giaû ñaõ laø ngöôøi noùi Phaùp tuyeät haûo nhaát trong haøng nhöõng ngöôøi noùi Phaùp. Toân giaû hieåu moät caùch roõ raøng söï thaät cuûa khoâng taùnh ñaõ ñöôïc chö Phaät daïy, vaø ñaõ ñöôïc Boán voâ ngaïi bieän taøi. Toân giaû luoân luoân giaûng noùi Dieäu phaùp moät caùch roõ raøng trong saùng vaø quyeát chaéc. Duø Toân giaû ñaõ ñaéc ñaïi thaàn thoâng cuûa chö Boà-Taùt, Toân giaû vaãn haønh Phaïm haïnh trong suoát thôøi gian quaù khöù…”

Anh vaên:

“Do you see this Puøma, the son of Maitrayani ? I always praise him, saying that he is the most excellent expounder of the law. I also praise him for his various merits. He protects my teachings strenu-ously, and helps Me propagate them, benefits them, and causes them to rejoyce. He explains my right teachings perfectly, and gives great benefits to those who are performing Brahma practices with him. No one except the Thathaøgata excels him in eloquence. Do not say that he protects only my teachings and help Me propagate them ! In his previous existence he also protected the right teachings of nine thousand million Buddhas and helped them propagate their teachings. Under those Buddhas also he was the most excellent expounder of the Law. He clearly understand the truth of the void expounded by those Buddhas, and obtained the four kinds of unhindered eloquence. He always expounded the Law clearly and purely, with no doubt–fulness. Although he had the supernatural powers of Bodhisattvas, he performed Brahma practices throughout his previous existence…”

(Ibid. p.140-141)

Caùc ñieåm giaùo lyù ñeà caäp trong phaåm kinh naøy, ñaëc bieät töø hai ñoaïn trích daãn treân, haàu nhö coù noäi dung gioáng heät vôùi giaùo lyù kieát taäp ôû Nikaøya. Chaúng haïn nhö caùc ñieåm:

- Chaùnh phaùp daïy lìa tham tröôùc.

- Giaùo lyù voâ ngaõ (höõu vi vaø voâ vi ñeàu voâ ngaõ).

- Nhöõng lôøi Theá Toân khen vai troø dieãn giaûng cuûa Toân giaû    Phuù-laâu-na heät vôùi lôøi khen Toân giaû keát taäp ôû Nikaøya.

- Khoâng taùnh ôû ñaây khoâng khaùc moät li naøo vôùi yù nghóa khoâng taùnh cuûa Nikaøya (khaép Töông Öng II, IV; Tieåu Boä I; kinh Tieåu Khoâng vaø Ñaïi Khoâng, Trung III).

Lôøi taùn thaùn treân cuûa Theá Toân vöøa xaùc nhaän söï chöùng ngoä Phaät trí cuûa Toân giaû, vöøa chæ roõ yù nghóa coù taùnh caùch taïm thôøi cuûa caùc thöøa (Thanh Vaên, Duyeân Giaùc vaø Boà-Taùt), vöøa giaùn tieáp khích leä thính chuùng phaù tan maëc caûm trí tueä yeáu keùm cuûa mình, thôøi gian tu taäp ngaén nguûi cuûa mình, hình thöùc Thanh Vaên cuûa mình. Nhôø ñoù maø tín taâm sanh, hyû taâm sanh ñeå theâm duyeân laønh môû bung trí tueä giaûi thoaùt cuûa töï thaân.

b) Naêm traêm vò Phaät töông lai coù cuøng danh hieäu Phoå Minh:

- Phoå Minh (Universal Brightness) laø söï saùng phoå quaùt. Naêm traêm vò Phaät coù cuøng moät danh hieäu noùi leân raèng danh hieäu cuûa Nhö Lai khoâng nhaát thieát döïa vaøo haïnh tu tröôùc khi chöùng ngoä, vaø quaû Phaät laø quaû vò troøn taát caû ñöùc vaø tueä, do ñoù maø chö Phaät ñeàu ñoàng ñaúng vaø ñoàng ñaúng vôùi thaät taùnh cuûa taát caû phaùp.

- Naêm traêm vò A-la-haùn ñöôïc thoï kyù vaøo giôø phuùt naøy laïi daâng lôøi boäc baïch leân Theá Toân. Chuùng ta coù theå goïi laø töï tình khuùc soá hai cuûa caùc baäc giaùc ngoä “Nhaát thöøa” cuûa Phaùp Hoa.

Khuùc töï tình naøy cuõng ñeå laïi ñaèng sau ngoân ngöõ, vaø ñaèng sau söï giaùc ngoä, moät caùi gì quaù ngaäm nguøi, ngaäm nguøi nhaát traàn gian!

Ñeán hai laàn ngaäm nguøi thay cho nhöõng ai chöa giaùc ngoä:

* Phaät taùnh coù saün trong mình maø chuùng ta vaãn chaïy ñoân chaïy ñaùo tìm caàu giaùc taùnh, tìm caàu Chaùnh phaùp ñeå keùo daøi nhöõng ngaøy thaùng khoå luî!

* Söï khaùm phaù lôùn nhaát, quan troïng nhaát vaø laø ñoái töôïng mong chôø cuûa haønh giaû trong voâ löôïng kieáp kieám tìm laïi naèm ngay ôû chính ta, nôi gaàn guõi nhaát cuûa cuoäc soáng. Quaû haïnh phuùc chaân thaät khoâng phaûi laø moät söï tìm kieám! Ñoù laø vieân ngoïc ôû trong gaáu aùo! Ñoù laø thöïc taïi taùnh voâ ngaõ naèm ôû khaép nôi! Ñoù laø moät söï hoaøn toaøn khoâng mong öôùc, khoâng chôø ñôïi vaø khoâng chieám ñaéc!

Nhöõng aûnh duï trong kinh Phaùp Hoa, hoaëc do Theá Toân daïy, hoaëc do caùc Toân giaû boäc baïch, thaät laø kyø tuyeät! AÛnh duï ñeán vôùi chuùng ta nhö nhöõng tieáng gaàm cuûa sö töû, moät traêm laàn maïnh hôn tieáng heùt cuûa caùc Thieàn sö, ñaõ laøm khích ñoäng taâm thöùc chuùng ta khieán taâm thöùc böøng tænh.

c) Lôøi traàn baïch cuûa naêm traêm Toân giaû giaùc ngoä “Nhaát thöøa” vöøa laäp laïi moät chuû tröông xieån döông cuûa Phaùp Hoa laø: Moïi chuùng sanh ñeàu coù Phaät taùnh, do ñoù moïi chuùng sanh ñeàu coù theå giaùc ngoä ngay trong hieän taïi, taïi ñaây, treân cuoäc ñôøi naøy; vöøa chæ höôùng tu taäp cho haønh giaû quay trôû veà chính mình ñeå nöông töïa mình vaø nöông töïa chaùnh kieán veà giaûi thoaùt, con ñöôøng rôøi khoûi moïi tham aùi, chaáp thuû.

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

9. THOÏ HOÏC VOÂ HOÏC NHÔN KYÙ PHAÅM

Do vì töø tröôùc, ñöùc Theá-Toân nhieàu laàn khai thò, naøo “phaùp”, naøo “duï”, naøo “nhôn-duyeân”, ba phen noùi baøy ñaõ cuøng, ñaõ khaép, moïi ngöôøi trong phaùp-hoäi ñeàu tin, ôû nôi lôøi Phaät daïy, chaúng coøn nghi ngôø ñeàu ñaõ nhaän thieät, cho neân caùc vò ñaïi ñeä-töû, töø böïc thöôïng-thuû, naêm traêm ñeä-töû nhaãn ñeán caû moät nghìn hai traêm A-La-Haùn ñeàu ñöôïc thoï-kyù. Nhö theá laø ñaõ an uûi loøng ñaïi chuùng roài. Nhöng coøn haøng taân hoïc Thanh-Vaên, nhö caùc Ngaøi A-Nan, La-Haàu-La v..v … ñeàu muoán ñöôïc thoï-kyù ñeå toaïi loøng troâng mong cuûa chuùng, maø cuõng laø chuû yù ñeå thaáy raèng Phaät-phaùp khoâng heà thöøa soùt. Nhôn ñoù maø ñöùc Phaät ñeàu thoï-kyù cho.

Luaän veà Phaät-taùnh coù ba thöù nhôn, töùc laø: “chaùnh-nhôn”, “duyeân-nhôn” vaø “lieãu-nhôn”. Ba nhôn neáu ñaày ñuû thôøi quyeát ñònh thaønh Phaät khoâng nghi vaäy. Töï-taùnh Phaät moïi ngöôøi ñeàu saún ñuû ñoù laø “chaùnh-nhôn Phaät-taùnh”. Caàn phaûi nhôø giaùo-phaùp cuûa Phaät, caùc Thieän-tri-thöùc v. v … trôï giuùp cho khai phaùt, ñoù laø “duyeân-nhôn Phaät-taùnh”. Coøn töï tin lieãu-ngoä ñoù laø “lieãu-nhôn Phaät-taùnh”, caùc Ngaøi Xaù-Lôïi-Phaát v,v … mau toû-ngoä, ñoù laø chính vì chaùnh-nhôn Phaät-taùnh thaâm haäu vaäy.

Vôùi naêm traêm vò A-La-Haùn, ñöùc Phaät roäng daãn duyeân xöa ñeå thaáy raèng caùc vò ñaõ ñöôïc ñöùc Phaät giaùo-hoaù töø laâu xa, ñoù laø duyeân-nhôn Phaät-taùnh ñaëng thuaàn-thuïc vaäy. Trong duyeân-nhôn laïi coù hai phaàn, töùc laø thaân-duyeân cuøng sô-duyeân. Caùc böïc hoïc voâ-hoïc gaàn keà beân ñöùc Phaät, döï phaùp-hoäi cuûa Phaät ñoù laø thaân-duyeân, vaû laïi A-Nan laø em, La-Haàu-La laø con, thôøi laïi laø toái thaân trong thaân-duyeân, coù lyù naøo khoâng ñaëng ñoä, neân ñeàu ñöôïc thoï-kyù caû. Môùi thaáy roõ raèng loøng töø-bi cuûa ñöùc Phaät thaät laø roát raùo bình-ñaúng vaäy.

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

IX. PHAÅM THOÏ KYÙ CAÙC VÒ HÖÕU HOÏC VAØ VOÂ HOÏC  (phaåm thöù chín)

(The Assurance of future Buddhahood of the Sraøvakas who have something more to learn and of the Sraøvakas who have nothing to learn)

1. Tieáp tuïc thoï kyù haøng Thaùnh höõu hoïc laø Theá Toân tieáp tuïc môû ra cho thính chuùng thaáy roõ raøng raèng khoâng phaûi chæ caùc vò ñoaïn heát laäu hoaëc môùi ñöôïc thoï kyù, maø haøng Höõu hoïc coøn vöôùng naêm thöôïng phaàn kieát söû (höõu aùi, voâ höõu aùi, maïn, traïo cöû vaø voâ minh) cuõng ñöôïc ghi nhaän seõ thaønh Phaät trong töông lai. YÙ nghóa ghi nhaän naøy ñaõ ñöôïc ghi laïi trong haàu heát kinh ñieån caùc boä phaùi, qua ñònh nghóa quaû Tu-ñaø-hoaøn (quaû Thaùnh thaáp nhaát) laø nhaäp Thaùnh löu (baát thoái) ñi thaúng veà Nieát-baøn. Baát thoái, coù nghóa laø nhaát ñònh seõ thaønh Phaät trong töông lai.

Töù thaùnh quaû Tu-ñaø-hoaøn ñaõ böøng ngoä voâ ngaõ roài, neân ñoái vôùi vò naøy, thôøi gian laâu xa voâ löôïng kieáp khoâng coøn gaây dao ñoäng taâm lyù nhieàu (bôûi thôøi gian laø voâ ngaõ, con soá chæ coù yù nghóa taïm thôøi), caùc chöôùng ngaïi ngaên che giaùc taùnh cuõng theá, chuùng laø voâ ngaõ neân coù theå bò huyû dieät baát cöù khi naøo haønh giaû giaùc tænh maïnh.

2.Tö töôûng:

a) Haøng Boà-Taùt môùi phaùt taâm, vì chöa roõ truyeàn thoáng cuûa giaûi thoaùt, baên khoaên chöa thaáy Theá Toân thoï kyù cho moät vò Boà-Taùt naøo. Theá Toân keå laïi haïnh nguyeän Boà-Taùt cuûa Toân giaû A-nan nhö laø giaùn tieáp thoï kyù haøng Boà-Taùt trong söï kieän thoï kyù Toân giaû. Theá Toân thöïc söï khoâng tröïc tieáp thoï kyù moät Boà-Taùt naøo. Coù leõ do vì haïnh Boà-Taùt laø voâ töôùng, maø thoï kyù laø hình thöùc höõu töôùng neân khoâng phuø hôïp vôùi haïnh nguyeän aáy chaêng? Huoáng nöõa, Theá Toân ñaõ nhieàu laàn daïy: Boà-Taùt ñaïo quyeát ñònh daãn ñeán Phaät trí.

b) Qua vieäc thoï kyù Toân giaû A-nan vaø Toân giaû La-haàu-la. Phaùp Hoa theâm moät laàn xaùc ñònh trí tueä giaûi thoaùt vaø khaû naêng giaûi thoaùt noùi leân baûn chaát caùc Thöøa, chöù khoâng phaûi laø caùc hình töôùng cuûa haønh giaû, hay hình töôùng cuûa giaùo lyù. Thí nhö cuøng moät giaùo lyù Theá Toân daïy maø thính chuùng giaùc ngoä quaû vò khaùc nhau: coù vò chæ chöùng Sô quaû Thaùnh, coù vò ñaéc A-la-haùn, coù vò tu ñaéc Bích-chi, cuõng coù vò vaøo Boà-Taùt vò.

c) Thoï kyù haøng höõu hoïc, Theá Toân ñaõ theâm moät laàn khích leä tröïc tieáp haøng ñeä töû naøy khôûi hyû, tín ñeå choùng giaùc ngoä Phaät trí.

Phaàn môû baøy khai, thò, ngoä, nhaäp Phaät tri kieán baèng ngoân ngöõ laäp neân caûnh thuyeát giaûng thöù nhaát ñeán heát phaàn thoï kyù laø keát thuùc. Chuùng ta haõy ñi vaøo khaûo saùt phaåm cuoái cuûa caûnh thöù nhaát naøy: phaåm Phaùp Sö.

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

10. PHAÙP – SÖ PHAÅM

Do vì veà tröôùc ñöùc Theá-Toân cuøng cöïc roäng khen phaùp nhöùt thöøa nhieäm-maàu raát saâu, ngöôøi naøo coù theå tin ñöôïc lieàn ñaëng thaønh Phaät, caùc ñaïi ñeä-töû ñaõ tin, ñaõ nhaän, neân ñeàu ñaõ ñaëng thoï-kyù laøm Phaät ôû töông-lai.

Phaùp nhöùt thöøa naøy chính laø chaùnh-nhôn Phaät-taùnh boån lai saün ñuû cuûa taát caû chuùng-sanh. Nay nhôø ñöùc Nhö-Lai loøng töø bình-ñaúng khai thò phöông-tieän noùi Dieäu-Phaùp Lieân-Hoa naøy, ñeå laøm duyeân nhôn trôï giuùp cho chaùnh-nhôn hieån phaùt, ñöùc Phaät laø duyeân thaân nhöùt, Dieäu-Phaùp laø duyeân thaúng nhöùt, ñöôïc gaëp duyeân-nhôn thaân thaúng, khoâng moät ai laø khoâng lieãu-ngoä troïn thaønh lieãu-nhôn Phaät-taùnh, ba nhôn ñaõ ñuû beøn coù theå kham ñaûm-ñöông söï nghieäp nhaø Phaät.

Xem keát quaû cuûa chuùng-hoäi hieän nay, chöùng roõ vieäc gieo maàm trong vi-traàn soá kieáp tröôùc, daàu laâu xa, thay ñoåi nhieàu thaân, traûi qua nhieàu ñôøi nhöng chæ caøng taêng tröôûng naåy-nôû, vaãn khoâng moät maõy bôùt hao.

Ñaõ bieát roõ boån-nhôn cuûa ñöùc Phaät thuôû ñöùc Ñaïi-Thoâng Trí-Thaéng Nhö-Lai, trong taâm-ñieàn moät phen ñaõ huaân naïp thaéng-phaùp, thôøi roát-raùo thuaàn-thuïc ôû phaùp-hoäi ngaøy nay.

Suy quaù khöù, chöùng hieän-taïi. Xöa ñaõ theá thôøi nay cuõng theá. Moät hoäi phaùp-duyeân hieän taïi laïi laø chuûng-töû thaéng-dieäu voâ-taän maõi maõi, ñeå roài seõ roát-raùo thuaàn-thuïc ôû töông-lai, ñoù chính laø “neáu coù ngöôøi naøo nghe phaùp khoâng moät ai chaúng thaønh Phaät”: nhaãn ñeán “chæ moät nieäm vui theo thôøi cuõng ñeàu neân Phaät quaû”: vì theá neân duøng hai chöõ “Phaùp-sö” neâu teân phaåm naøy. Ñaây laø chuù yù raèng chaùnh-nhôn Phaùp-Hoa  ngaøy nay, caàn nhôø caùc vò Phaùp-sö ñeå khai hieån, ñeå truyeàn ñaêng laøm thaéng-duyeân voâ-taän cuøng kieáp vò-lai. Daàu raèng taát caû chuùng-sanh, ñeàu coù chaùnh-nhôn Phaät-taùnh, nhöng neáu khoâng coù “dieäu-phaùp” ñeå laøm thaéng-duyeân giuùp cho phaùt loä, thôøi taát khoù mong choùng thaønh giaùc-quaû. Vì coù “nhôn” maø khoâng coù duyeân thôøi taát khoâng sanh “lieãu”, lieãu-nhôn ñaõ khoâng, laøm theá naøo ñaëng cöùu caùnh. Do caùc nghóa nhö theá, neân chuûng-töû Phaät-taùnh caàn phaûi nhôø duyeân huaân khôûi. “Duyeân” huaân coù hai phaàn: “taân-huaân” vaø “cöïu- huaân”. Thuôû Phaät Ñaïi-Thoâng Trí-Thaéng, möôøi saùu vò Vöông-Töû khai hoaù ñoù laø “cöïu-huaân”. Hieän phaùp-hoäi hoâm nay laø “taân-huaân” vaäy.

Phaùp-sö coù 5 haïng:

1. Tuyø-hæ Phaùp-sö

2. Ñoïc-tuïng Phaùp-sö

3. Thoï-trì Phaùp-sö

4. Thô-taû Phaùp-sö

5. Giaûng-thuyeát Phaùp-sö

Trong 5 haïng treân ñaây, neáu coù theå hoaøn-toaøn moät töùc laø vò Phaùp Hoa Phaùp-sö.

Kinh Phaùp Hoa naøy laø toaøn thaân cuûa Nhö-Lai, gaùnh vaùc kinh naøy chính laø gaùnh vaùc ñöùc Nhö-Lai, vì theá neân phaûi kính troïng Phaùp-sö, xem nhö ñöùc Phaät, ñeå hieåu roõ phaùp-maàu thuø thaéng, caàn phaûi nhôø nôi ngöôøi hoaèng truyeàn, coù hoaèng truyeàn thôøi gioáng Phaät khoâng döùt maát, ñoù laø “Phaùp thaâm dieäu nhö theá, neáu khoâng ngöôøi tuyeân noùi, daàu coù trí cuõng khoâng hieåu bieát”. Kính troïng thôøi phöôùc ñöùc voâ-löôïng, coøn neáu huyû-baùng maéc toäi baùo raát naëng, vì kính troïng laø noái gioáng Phaät, coøn huyû baùng laø döùt gioáng Phaät vaäy.

Ñeán ñaây thaáy raèng boån-taâm hieän ra nôi ñôøi cuûa ñöùc Phaät cuõng coù theå goïi raèng laø ñaõ vöøa khaép ñuû.

Kinh noùi: “Ñöùc Phaät baûo ngaøi Döôïc-Vöông Boà-Taùt : Taát caû ñaïi-chuùng trong phaùp-hoäi naøy, töø haøng töù-chuùng ñeán Thieân, Long, Baùt Boä v.v … ñeàu ôû tröôùc ñöùc Phaät nghe kinh “Dieäu-Phaùp Lieân-Hoa”, moät baøi keä moät caâu, nhaãn ñeán moät nieäm tuyø-hyû ñoù, ta ñeàu thoï-kyù cho nhöõng ngöôøi aáy seõ ñaëng ñaïo voâ-thöôïng boà-ñeà … Sau khi ta dieät ñoä cuõng theá, neáu coù ngöôøi nghe kinh Dieäu-Phaùp Lieân-Hoa, nhaãn ñeán moät baøi keä moät caâu, moät nieäm hyû naøo ñoù, ta cuõng thoï-kyù ñaïo voâ-thöôïng boà-ñeà cho nhöõng ngöôøi aáy … Neáu laïi coù ngöôøi thoï trì, ñoïc-tuïng, giaûi-noùi, bieân-cheùp kinh Dieäu-Phaùp Lieân-Hoa, nhaãn ñeán moät baøi keä, ñoái kinh quyeån naøy kính xem nhö Phaät, caùc thöù cuùng döôøng … Phaûi bieát nhöõng haïng ngöôøi nhö treân ñoù ñaõ töøng cuùng-döôøng möôøi muoân öùc ñöùc Phaät, nôi caùc ñöùc Phaät ñaõ thaønh töïu nguyeän lôùn, vì thöông chuùng-sanh maø sanh troïng nhôn-gian naøy. Döôïc-Vöông ! neáu coù ngöôøi hoûi, chuùng-sanh naøo seõ laøm Phaät ôû töông-lai? Thôøi neân chæ nhöõng haïng ngöôøi treân ñoù, ôû ñôøi vò-lai chaéc ñaëng laøm Phaät … neáu coù trai laønh gaùi tín naøo, sau khi ta dieät-ñoä coù theå rieâng vì moät ngöôøi giaûng noùi kinh Phaùp Hoa naøy nhaãn ñeán moät caâu, phaûi bieát ngöôøi ñoù laø söù thaàn cuûa ñöùc Nhö-Lai, ñöùc Nhö-Lai sai laøm vieäc Phaät, huoáng laïi laø ngöôøi ôû trong ñaïi-chuùng roäng vì ngöôøi maø noùi.

Döôïc-Vöông ! neáu coù ngöôøi aùc duøng taâm chaüng laønh, nôi moät kieáp, hieän ôû tröôùc Phaät thöôøng maéng nhieác Phaät, toäi ñoù coøn nheï. Neáu coù ngöôøi duøng moät lôøi aùc cheâ maéng ngöôøi taïi-gia hay xuaát-gia ñoïc tuïng kinh Phaùp Hoa naøy, toäi ñaây raát naëng …

Döôïc-Vöông neân bieát ! Sau khi Nhö-Lai dieät ñoä, ngöôøi maø coù theå bieân cheùp, thoï-trì, ñoïc-tuïng, cuùng-döôøng kinh naøy vì ngöôøi khaùc dieãn noùi, thôøi laø ñöùc Nhö-Lai laáy y truøm ngöôøi ñoù, laïi ñöôïc caùc ñöùc Phaät hieän-taïi ôû möôøi phöông hoä-nieäm … Thôøi ñöôïc ñöùc Nhö-Lai tay xoa nôi ñaàu … Neáu sau khi ta dieät-ñoä, ngöôøi coù theå giaûng thuyeât kinh naøy, ta lieàn sai hoaù töù-chuùng cuùng-döôøng vò Phaùp-Sö ñoù daãn daéc caùc chuùng-sanh nhoùm laïi nôi ñoù khieán nghe phaùp …

Töø phaåm Phaùp-Sö naøy trôû veà tröôùc phaùn thuoäc veà phaàn “Khai Phaät-Tri-Kieán”.

Khai coù hai yù-nghóa:

1. ÔÛ nôi ñöùc Phaät, thôøi ñöùc Phaät vì chuùng khai-thò, khai-hieån, khai-phaùt, coát yeáu laøm cho ngöôøi nghe phaùp töï hieåu töï tin Phaät-Tri-Kieán,

2. ÔÛ nôi ngöôøi nghe phaùp thôøi laø khai-ngoä Phaät-Tri-Kieán, bôûi chuùng töø laâu meâ laàm khoâng tin nay nghe ñöùc Phaät giaûng noùi thôøi boãng nhieân lieãu-ngoä. Chính laø lieãu-ngoä töï-taâm, ví nhö hoa sen nôû”.

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

X. PHAÅM PHAÙP SÖ  (phaåm thöù möôøi)

(The Teacher of the Law)

1. Theá Toân khoâng döøng laïi phaàn thoï kyù thaønh Phaät ôû haøng Thanh Vaên, maø môû roäng thoï kyù ñeán haøng Boà-Taùt vaø ñeán caû nhöõng ngöôøi chæ bieát tuyø hyû moät laàn veà vieäc nghe, noùi, ñoïc, tuïng, bieân cheùp, aán haønh Phaùp Hoa, nhö Theá Toân ñaõ heù môû töø phaåm Töïa vaø phaåm Phöông Tieän. Theá coù nghóa laø Phaùp Hoa chuû tröông moïi chuùng sanh ñeàu coù trong mình khaû naêng thaønh Phaät. Phaàn naøy Theá Toân ñaëc bieät khích leä, coå vuõ, laøm cho phaán chaán haøng Nhôn, Thieân… phaùt khôûi Boà-ñeà taâm caàu quaû Phaät.

Tinh thaàn thoï kyù naøy toaû ngaùt höông laïc quan cuûa Phaät giaùo tröôùc cuoäc dieän sanh töû voâ löôïng thôøi gian. Thaùi ñoä soáng laïc quan aáy caøng hieän roõ neùt hôn tröôùc moät ñôøi soáng 100 naêm ngaén nguûi cuûa con ngöôøi.

Nhö laø vieân ngoïc quyù trong gaáu aùo cuûa mình, chính kieán veà voâ ngaõ laø vieân ngoïc quyù cuûa taâm thöùc giuùp con ngöôøi thanh thaûn ñöùng vöõng tröôùc moïi soùng gioù voâ thöôøng, khoå ñau cuûa cuoäc ñôøi. Phöông chi Phaät giaùo môùi phaùt sanh ra nhöõng taâm hoàn “Nhaäm vaän thònh suy voâ boá uyù, thònh suy nhö loä thaûo ñaàu phoâ” (Vaïn Haïnh Thieàn sö).

2. Tö töôûng:

a) Bieåu töôïng cuûa Boà-Taùt Döôïc Vöông (Medecine King): Döôïc Vöông coù nghóa laø phöông thuoác chuùa, phöông thuoác thaàn hieäu nhaát ñeå trò taâm beänh.

Phaåm kinh naøy Theá Toân daïy chuyeän tröïc tieáp vôùi Boà-Taùt Döôïc Vöông coù nghóa laø noäi dung phaåm kinh seõ laø phöông thuoác thaàn dieäu nhaát ñeå chöõa laønh taâm beänh tham, saân, si, chaáp thuû caùc ngaõ töôùng cuûa chuùng sanh.

Phöông thuoác aáy laø gì?

Ñoù laø Dieäu Phaùp Lieân Hoa. Hay goïi ñoù laø phaùp “Nhaát thöøa”, ñoù laø phaùp Duyeân khôûi, Voâ ngaõ ñöôïc dieãn giaûng trong kinh Phaùp Hoa naøy.

Hôn nôi naøo khaùc, vaø hôn phaåm kinh naøo khaùc trong 28 phaåm, phaåm “Ngöôøi giaûng daïy Phaùp Hoa” (Phaùp Sö) naøy trình baøy chi li veà söï vieäc heát lôøi ca ngôïi Phaùp Hoa ñi song song vôùi kyõ thuaät giaùo duïc, khích leä ngöôøi ñôøi hoïc hoûi vaø tu taäp theo Phaùp Hoa.

Löôïc yù ñaïi ñeå raèng:

- Nhöõng ai duø chæ tuyø hyû Phaùp Hoa, hoaëc ñoïc, nghe, cheùp, giaûng Phaùp Hoa duø chæ moät doøng kinh.

- Nhöõng ai cung kính, ñaûnh leã kinh Phaùp Hoa, cuùng döôøng kinh nhö laø cung kính ñaûnh leã chö Phaät.

- Nhöõng ai giôùi thieäu ngöôøi khaùc nghe Phaùp Hoa, nhöôøng choã cho ngöôøi khaùc ngoài nghe, hoaëc giaûng noùi moät doøng Phaùp Hoa, hoaëc aán loaùt, sao cheùp Phaùp Hoa v.v…

- Nhöõng ai giaûng daïy toaøn kinh cho coâng chuùng nghe.

Taát caû nhöõng ngöôøi ñoù, kinh ghi nhaän, laø ñaõ gieo troàng nhieàu coâng ñöùc ôû haøng vaïn öùc chö Phaät, quyeát ñònh vò lai seõ thaønh Phaät. Taát caû nhöõng ngöôøi ñoù ñaùng ñöôïc cung kính, toân troïng, cuùng döôøng… Taát caû nhöõng ngöôøi ñoù ñöôïc xem laø caùc Boà-Taùt xuaát hieän ôû ñôøi ñeå giôùi thieäu Phaùp Hoa, taát caû laø söù giaû cuûa Nhö Lai.

Huoáng chi laø nhöõng ngöôøi hoïc hieåu, giaûng noùi vaø thöïc haønh Phaùp Hoa ! Quyeát ñònh hoï ñang tieán gaàn tueä giaùc voâ thöôïng !

Ñeà cao coâng ñöùc cuûa nhöõng thieän nam tín nöõ bieân cheùp, ñoïc, tuïng, giaûng noùi, toân kính cuùng döôøng vaø tu taäp Phaùp Hoa nhö treân laø Theá Toân gaây moät söï chuù yù raát maïnh vaøo giaùo lyù “Nhaát thöøa” vaø nhöõng quan ñieåm khaùc chöùa ñöïng trong kinh Phaùp Hoa naøy. Ñaáy laø Theá Toân nhaán maïnh taùnh thoáng nhaát cuûa giaùo lyù Phaät giaùo, nhaán maïnh chuû tröông thoáng nhaát giaùo lyù caùc phaùi boä Phaät giaùo, nhaán maïnh giaùo lyù Töù ñeá, Duyeân khôûi ñöôïc tu taäp theo tinh thaàn Boà-Taùt, nhaán maïnh söï tu taäp lìa boû tham aùi, chaáp thuû vaø phaùt ñaïi töø bi taâm cöùu ñoä chuùng sanh.

Lôøi ca ngôïi aáy cuûa kinh coù yù nghóa khoa ñaïi khoâng? Chuùng ta thaáy raèng nhöõng doøng kinh ca ngôïi, khích leä aáy laø ñuùng möïc vaø caàn thieát.

Taát caû vieäc laøm höôùng veà Dieäu phaùp keå treân ñeàu theå hieän vieäc nuoâi döôõng vaø phaùt trieån trí tueä Voâ ngaõ, maø trí tueä naày laïi coù coâng naêng tröø dieät heát thaûy khoå vaø giuùp voâ soá chuùng sanh tröø taát caû khoå, neân ñaùng ñöôïc ñaùnh giaù cao nhaát. Söï thaät bao giôø cuõng quyù hôn moäng, hôn moät nghìn vuõ truï traân baûo cuûa ngaõ töôùng, cuûa ngaõ töôûng, cuûa moäng mò.

b) Chuùng ta haõy chieâm nghieäm moät lôøi daïy tieâu bieåu cuûa phaåm kinh naøy:

“Baát cöù ai mong caàu tueä giaùc cuûa Phaät maø nghe hay thaáy kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa naøy, vaø sau khi nghe ngöôøi aáy tin hieåu, gìn giöõ, phaûi bieát raèng ngöôøi aáy ñang ñeán gaàn Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc”.

Anh vaên:

“Anyone who, while he is seeking the enlightenment of the Buddha, sees or hears this Sutra of the Lotus flower of the Wonderful law, and after hearing it, understands it, by faith and keeps it, know this, will come near Anuttara – Samyak – sambodhi”.

(Ibid. p.161)

Lôøi daïy treân daïy thaúng vaøo phaùp giaûi thoaùt daønh cho chö Boà-Taùt goïi laø “Voâ löôïng nghóa”. Voâ löôïng nghóa laïi phaùt xuaát töø moät phaùp goïi laø “khoâng töôùng” (thöïc töôùng). Nghe, hieåu, gìn giöõ kinh Phaùp Hoa nhö vaäy laø nghe, hieåu vaø gìn giöõ chính nieäm veà “khoâng töôùng” (voâ ngaõ) vaø con ñöôøng theå nhaäp “khoâng töôùng”, con ñöôøng theå nhaäp “khoâng töôùng” laø con ñöôøng haønh phaùp lôïi sanh rôøi xa heát thaûy ngaõ töôûng (goïi laø Luïc ñoä Ba-la-maät). Do vì taùnh caàn daäp taét caùc ngaõ töôûng hay daäp taét chaáp thuû caùc ngaõ töôûng, maø haønh giaû ñeán gaàn thöïc töôùng aáy, quaû laø trí tueä ñeán gaàn quaû vò Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc. Nhö kinh Phaùp Hoa daïy. Ñaây laø söï thaät:

c) Tinh thaàn trí tueä vaø thieát thöïc cuûa Phaùp Hoa:

Theá Toân daïy: “Naøy Döôïc Vöông ! haõy döïng thaùp baûy baùu nôi naøo dieãn noùi, ñoïc, tuïng, bieân cheùp kinh Phaùp Hoa naøy, ôû baát cöù nôi naøo coù maët kinh Phaùp Hoa naøy! Haõy xaây thaùp cao, roäng vaø ñeïp ñeõ, Ngöôi khoâng caàn ñeå xaù lôïi cuûa Ta trong thaùp aáy.

Anh vaên:

“Medecine King ! Erect a stuøpa of the seven treasures in any place where this suøtra is expounded or read, recited or copied or in any place where a copy of this sutra exists ! The stuøpa should be tall, spacious, and adorned. You need not enshrine my sarìras in the stuøpa”.

(Ibid. p.160)

Raát nhieàu ñoaïn kinh Phaùp Hoa noùi leân tinh thaàn giaùo lyù raát thieát thöïc vaø trí tueä, theo ñuùng truyeàn thoáng kinh taïng Phaät giaùo.

Ñoaïn kinh naøy nghe coù veû laø daïy xaây thaùp quyù ñeå toû loøng toân kính, cuùng döôøng kinh Phaùp Hoa, nhöng kyø thöïc Phaùp Hoa teá nhò khuyeân daïy ngöôøi ñôøi neân hoïc hoûi, traàm tö vaø tu taäp Chaùnh phaùp hôn laø toân troïng kinh moät caùch hình thöùc (duø söï toân quyù kinh laø nhaân duyeân khôûi ñaàu ñeå hoïc hieåu vaø thöïc haønh kinh), hoaëc laø toân kính, ñaûnh leã Xaù-lôïi Phaät. Noùi caùch khaùc, hình thöùc bieåu hieän loøng toân kính Phaät, Xaù-lôïi Phaät, vaø loøng toân kính Phaùp coù yù nghóa nhaát laø hoïc hieåu vaø tu taäp giaûi thoaùt, haønh Boà-Taùt haïnh.

Ñaây ñích thò laø vieäc laøm thieát thöïc vaø söï nghieäp trí tueä giaûi thoaùt cuûa con ngöôøi.

d) Ñieàu kieän dieãn noùi kinh Phaùp Hoa:

Kinh ghi ngöôøi dieãn noùi kinh Phaùp Hoa cho caùc hoäi chuùng caàn hoäi ñuû ba ñieàu kieän:

- Vaøo thaát cuûa Nhö Lai     : Ngoâi nhaø ñaïi töø bi.

- Khoaùc y Nhö Lai  : Nhu hoaø, nhaãn nhuïc.

- Ngoài choã ngoài cuûa Nhö Lai: Thaáy roõ “khoâng taùnh” (hay khoâng töôùng) cuûa taát caû phaùp.

Loøng ñaïi töø bi laø loøng cuûa moät Boà-Taùt khôûi taâm cöùu ñoä chuùng sanh. Taùnh nhu hoaø, nhaãn nhuïc laø haïnh cuûa Boà-Taùt. Nhöng linh hoàn cuûa Boà-Taùt ñích thöïc vaãn laø söï lieãu hoäi khoâng taùnh.

Thieáu taâm ñaïi töø bi thì Boà-Taùt haïnh khoâng coøn. Thieáu nhu hoaø nhaãn nhuïc thì Boà-Taùt haïnh khoù thöïc hieän. Thieáu söï lieãu hoäi thöïc töôùng, thì Boà-Taùt ñaùnh maát baûn chaát cuûa mình vaø ñaùnh maát söù meänh dieãn noùi Dieäu phaùp.

Qua ba ñieàu kieän treân maø moät giaûng sö Phaùp Hoa caàn coù, theo lôøi daïy cuûa Theá Toân, kinh Phaùp Hoa ñaõ xaùc ñònh roõ raøng Dieäu Phaùp ñuùng laø khoâng taùnh cuûa caùc phaùp, laø söï lieãu tri khoâng taùnh ñoù.

Ñaây laø ñieåm giaùo lyù tinh yeáu nhaát cuûa caùc boä phaùi Phaät giaùo, mang taùnh chaát raát truyeàn thoáng cuûa ñaïo Phaät. Vaø ñaây cuõng ñuùng laø phöông thuoác thaàn hieäu trò laønh vónh vieãn caên beänh sanh töû, voâ minh. Phöông thuoác naøy kinh Phaùp Hoa goïi laø Boà-Taùt Döôïc Vöông.

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

C. PHAÀN THÒ PHAÄT TRI KIEÁN

11. HIEÄN BAÛO – THAÙP PHAÅM

Trong phaåm ñaây hieån-thò phaùp-thaân thöôøng-truù cuûa Nhö-Lai, cuøng caûnh tòch-tòch thaät-töôùng chôn-thaät muoán laøm cho chuùng-sanh bieát vaø thaáy. Phaùp-thaân cuøng chôn-caûnh ñoàng hieän baøy tröôùc maét ñaïi chuùng ñoù laø nghóa “THÒ” vaäy.

Trong phaùp-hoäi Phaùp Hoa ñaây tröôùc nhöùt ñöùc Phaät phoùng quang soi thaáu phöông ñoâng, hieän ñuû söï-töôùng trong phaùp-giôùi, chuùng-sanh cuøng Phaät v.v… tröôùc sau ñeàu khaép, ñoù chính laø chung hieån-thò taâm caûnh Phaät-Tri-Kieán thaâm dieäu cuûa chuùng-sanh. Do vì chuùng hoäi ñöông-cô chöa ngoä ñöôïc dieäu-taâm laïi duøng tình thöùc suy nghó so löôøng; phaøm heå tình-thöùc sanh, thôøi trí-hueä bò caùch ngaïi, chính tröôùc maét maø khoâng töï ñaït ñöôïc, laïi cho laø khoâng phaûi trí-phaàn cuûa mình. Sau ñoù ñöùc Nhö-Lai duøng ñuû caùch khai-thò, naøo tuyeân “phaùp thuyeát”, naøo daãn “duï thuyeát”, naøo thuaät “nhôn-duyeân” nhôø theá maø chuùng-hoäi ñöông cô ñaõ tin lôøi cuûa ñöùc Phaät, töï nhaän mình seõ laøm Phaät neân ñeàu ñöôïc ñöùc Phaät thoï-kyù.

Maëc daàu ñöôïc thoï-kyù, nhöng ñoù chæ môùi tin töï taâm thoâi, coøn chöa nhaän roõ phaùp-thaân chôn-caûnh. Ñaây thôøi laø nieäm chaáp chaëc nghóa sanh dieät chöa tröø, loøng cho coù tònh-ueá chöa döùt. Vì theá neân ñöùc Nhö-Lai toan hieån phaùp-thaân thöôøng-truù maø thaùp ñeïp baûy baùu töø döôùi ñaát voït leân, ñöùc Ña-Baûo Nhö-Lai ñaõ dieät ñoä töø laâu toaøn thaân hieän coøn nguyeân veïn, ñeå laøm tieâu tan nieäm chaáp sanh-dieät cuûa chuùng. Roài chính coõi Ta-Baø ueá ñoä naøy, ba phen bieán thaønh Tònh-Ñoä cöïc kyø trang-nghieâm, ñeå döùt tröø loøng laàm cho thaät ueá thaät tònh cuûa ñöông hoäi.

Vaõ laïi voâ-löôïng chö Phaät ôû möôøi phöông ñoàng cu-hoäi nôi theá-giôùi naøy, ñeå chæ baøy trong phaùp-giôùi, khoâng luaän moät traàn hay moät coõi, phaøm chaïm maét ñeán ñeàu laø chôn-caûnh thaät-töôùng caû, ñaây chính laø tri-kieán chôn-thaät cuûa Phaät vaäy.

Thaùp cao naêm traêm do-tuaàn, trong thaùp toaøn thaân cuûa ñöùc Ña-Baûo Nhö-Lai y-nhieân chaúng raõ, ñeå chæ roõ cho chuùng-sanh bieát raèng, chính thaân nguõ-uaån sanh dieät cuûa moïi ngöôøi laø nhaø ôû cuûa phaùp-thaân thöôøng truù. Ñeán nhö coõi Ta-baø ba laàn bieán thaønh Tònh-ñoä, ñeå chæ roõ raèng: Hoa-Taïng chôn-caûnh thaät-baùo trang-nghieâm chaúng rôøi ngoaøi nghieäp-duïng nguõ-tröôïc vaäy.

Nôi ñaây ñöùc Theá-Toân chæ baøy phaùp-thaân thöôøng-truù y-chaùnh trang-nghieâm, laø chuû yù muoán cho chuùng hoäi ñöông-cô bieát nghóa vi-dieäu cuûa töï-taâm-caûnh, ngoõ haàu lieàn nôi tröôùc maët maø hieän chöùng, chaúng sanh loøng lo sôï raèng Phaät-ñaïo daøi xa, nhö boïn ngöôøi ñeán baûo-sôû sôï ñöôøng hieåm trôû, nhaøm moûi neûo daøi xa trong phaåm tröôùc.

Thaâm yù daãn quyeàn-thöøa cuûa Phaät roõ thaáy nôi phaåm naøy. Do ñaâu maø roõ thaáy ö?

Nhö trong kinh thöôøng noùi: “khai moân phöông-tieän hieån-thò töôùng chôn-thaät” chôn thaät töôùng laø gì? Chính laø phaùp-thaân chôn-thaät ñöùc Tyø-Loâ-Giaù-Na do nhieàu kieáp tu-nhôn chöùng ñaëng, cuøng coõi Thöôøng-tòch-quang chôn ñoä cuûa Phaät truï. Roài töø phaùp-thaân hieän baùo thaân Loâ-Xaù-Na ôû nôi Tònh-Ñoä Thaát-baùo trang-nghieâm; nhöõng thaân cuõng ñoä treân ñaây ñeàu chôn-thaät, cho neân laø chôn-thaät-töôùng.

Coøn ñöùc Thích-Ca-Maâu-Ni Theá-Toân laø töø baùo-thaân maø hieän öùng-thaân, vì tuyø cô-duyeân neân coõi cuûa ñöùc Phaät ôû cuøng ñoàng vôùi chuùng-sanh, töùc laø coõi ueá-ñoä Ta-Baø nguõ tröôïc naøy, thaân cuøng ñoä naøy ñeàu laø giaû, vì giaû neân phaøm giaùo-phaùp cuûa ñöùc öùng-thaân Phaät thi-thieát ra ñeàu thuoäc veà quyeàn, bôûi tuyø theo quyeàn-cô cuûa ueá-chuùng, quyeàn laø danh-töø khaùc cuûa phöông-tieän vaäy.

Nhaân vì ñöùc Tyø-Loâ-Giaù-Na khi thaønh chaùnh-giaùc, hieän thaân Loâ-Xaù-Na ngoài toaø kim-cöông nôi Boà-Ñeà ñaïo-traøng cuøng vi-traàn phaùp-taùnh, Ñaïi-Só noùi kinh Hoa-Nghieâm, ñaây laø caû thaân cuøng ñoä ñeàu chôn maø giaùo-phaùp cuõng thaät . Ngaët vì trong hoäi Hoa-Nghieâm chæ lôïi cho böïc vieân-caên ñaïi-thöøa thoâi, coøn haøng caên khí tieåu-thöøa cuõng böïc tích-haïnh Boà-taùt tuyeät phaàn, neân coù caâu: “Haøng nhò-thöøa ñích thaân ngoài taïi toaø trong hoäi maø nhö ñui nhö ñieác”.

Vì theá neân ñöông luùc ñöùc Loâ-Xaù-Na thuyeát Hoa-Nghieâm, chaúng ngaïi gì hieän thaân öùng-hoaù Thích-Ca-Maâu-Ni taùm töôùng thaønh ñaïo, baét ñaàu töø phaùp-hoäi nôi vöôøn Loäc, ñem ñaïo nhöùt-thöøa maø phaân bieät noùi thaønh ba-thöøa, ñeå tieáp daãn cô haïng trung vaø tieåu. Duøng söùc phöông-tieän noùi phaùp töù-chôn-ñeá, phaùp thaäp nhò nhaân-duyeân, söï luïc-ñoä v.v … ñoàng hoaù-ñoä ba caên. Maëc daàu cuõng coù noùi phaùp giaùo-hoaù Boà-Taùt nhöng ñeàu thuoäc veà quyeàn-giaùo. Nhö oâng Tröôûng-giaû trong phaåm thí-duï höùa ba thöù xe ñeå quyeàn cöùu caùc con, chaúng phaûi laø coù thaät. Ngaøy naøo trong toaøn chuùng hoäi, haøng ñeä-töû cuûa Phaät, coøn chöa chöùng thaáy phaùp-thaân chôn-caûnh, thôøi laø ngaøy ñöùc Theá-Toân, ñaáng ñaïi-bi bình-ñaúng chöa toaïi loøng. Nhö noùi: “Ta voán laäp theä-nguyeän raèng: muoán laøm cho taát caû chuùng-sanh ñoàng nhö Ta khoâng khaùc”. YÙ cuûa ñöùc Theá-Toân vaãn muoán cho chuùng-sanh, mau chöùng chôn-caûnh phaùp-thaân cuûa Nhö-Lai ñeå thaúng ñeán thieät-quaû Hoa-Taïng trang-nghieâm. Ngaët vì chuùng-hoäi haï-lieät, moät möïc chaáp quyeàn laø thaät maø chaúng chòu thaúng ñeán tröôùc, vaû laïi ñoái vôùi chôn-thuyeân cuûa ñöùc Theá-Toân ñuùng thaät tuyeân baøy laïi nghi ngôø khoâng tin khoâng nhaän. Laøm cho ñöùc Theá-Toân phaûi hao söùc nhoïc loøng, hôn boán möôi naêm duøng ñuû phöông-tieän uoán naén ñaøo thaûi.

Ñeán nay caên-taùnh cuûa chuùng-hoäi ñaõ thuaàn-thuïc, maø cô-duyeân giaùo-hoaù cuûa Theá-Toân cuõng saép xong, cho neân trong hoäi Phaùp Hoa naøy, ñöùc Theá-Toân thoå loä baûn-hoaøi khai tröø caû ba-thöøa quyeàn-giaùo ngaøy tröôùc, ñeå hieån nhöùt-thöøa chôn-thaät. Tröôûng-giaû gia nghieäp giaøu lôùn, chính laø duï phaùp nhöùt-thöøa vieân-dieäu cuûa hoäi Hoa-Nghieâm. Haøng Thanh-vaên chæ nhaän öùng thaân Thích-Ca-Maâu-Ni Phaät laø chôn maø chaúng bieát chính coøn coù chôn Phaät. Chæ thaáy coõi ueá-ñoä Ta-Baø ñaùng nhaøm maø khoâng theå ñaït ñöôïc chôn-caûnh thaät-töôùng. Vì thieân-nhaän thieân-kieán nhö theá neân khö khö moät möïc naém chaëc choã chaáp sanh-dieät, cuõng nieäm cho tònh-ueá khoâng chòu rôøi boû, bôûi do khoâng ñaït lyù “duy-taâm sôû hieän” neân ñeán ñoåi theá ñoù.

Saép söûa noùi kinh naøy, ñöùc Theá-Toân tröôùc phoùng quang-minh soi suoát möôøi taùm nghìn theá-giôùi phöông ñoâng, chæ toaøn chôn-caûnh cuûa phaùp giôùi chính laø trong haèng ngaøy cuûa chuùng-sanh chôù khoâng ñaâu khaùc. Caûnh trí naøy khoâng phaûi duøng taâm-tö maø coù theå ñeán ñöôïc, neân lieàn sau ñoù, ñöùc Theá-Toân töø tam-muoäi daäy, laïi duøng ngoân-thuyeát phöông-tieän, nhieàu caùch chæ baøy.

Trong ñaïi-chuùng ñeàu tin töï boån-taâm, ñöùc Theá-Toân lieàn thoï-kyù laøm Phaät cho caû. Ñuùng nhö trong kinh Hoa-Nghieâm noùi: “Luùc môùi phaùt taâm bieát taát caû phaùp chính laø Taâm-Töï-Taùnh, Thaønh-töïu Hueä-thaân toû ngoä chaúng do ngöôøi khaùc”. Ñaây chæ môùi roõ töï-taâm chôn, coøn chöa ñaït ñöôïc töï-caûnh thaät. Taâm cuøng caûnh chöa dung-thoâng thôøi chöa phaûi chôn-nhôn thaønh Phaät, coøn thuoäc veà tri-kieán cuûa chuùng-sanh chôù chöa phaûi laø tri-kieán cuûa Phaät. Caùc phaåm tröôùc ñöùc Phaät thoï-kyù cho chuùng-hoäi, ñaõ khai hieån taâm-chôn, neân noùi phaåm naøy ñeå chæ caûnh thaät, ñeå Thò Phaät-Tri-Kieán.

Trong phaåm naøy yù nghóa raát saâu-xa, neáu khoâng chính chaén tham cöùu thôøi raát khoù laõnh hoäi dieäu-chæ. Ñem dung-hoäi vôùi Hoa-Nghieâm laïi caøng roõ quy-thuù trong phaåm naøy thaät laø thaâm-huyeàn vaäy.

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

XI. PHAÅM HIEÄN BAÛO THAÙP  (phaåm thöù möôøi moät)

(The appearance of a stuøpa of treasures)

1. Töø phaåm 11 ñeán phaåm 22 laø caûnh thuyeát giaûng thöù hai cuûa thôøi kinh Phaùp Hoa. Caûnh thuyeát giaûng naøy, ngoaøi hoäi chuùng coù maët trong caûnh thuyeát giaûng ñaàu, coøn coù söï tham thính cuûa chö Phaät vaø chö Boà-Taùt töø möôøi phöông, vaø söï chöùng kieán cuûa ñöùc Phaät Ña Baûo nhö moät chöùng nhaân cuûa lòch söû thuyeát giaûng Phaùp Hoa töø voâ löôïng kieáp tröôùc cho ñeán nay.

Phaåm “Hieän Baûo Thaùp” dieãn baøy ñaày hình aûnh vaø ngoân ngöõ bieåu töôïng. Noäi dung giaùo lyù cuûa phaåm kinh chæ ñöôïc nhaän bieát roõ raøng qua caùc bieåu töôïng aáy. Nay vôùi khung caûnh môùi, Theá Toân ñaõ tieáp tuïc chæ baøy khai, thò, ngoä, nhaäp qua moät phöông thöùc khaùc: Ñöùc Theá Toân ñeå thöïc taïi töï noùi leân söï thaät hôn laø caùc lôøi leõ cuûa Theá Toân.

2. Tö töôûng:

a) Thaùp Ña Baûo vaø Theá Toân Ña Baûo: (Many Treasures)

Ñöùc Ña Baûo, theo haïnh nguyeän, ñaõ cuøng thaùp Ña Baûo xuaát hieän tröôùc hoäi chuùng cuûa Ñöùc Thích Toân ñeå taùn döông Dieäu phaùp vaø Ñöùc Thích toân.

Thaùp Ña Baûo: laø bieåu töôïng cho nguoàn taâm giaûi thoaùt. Nguoàn taâm chöùa voâ löôïng giaûi thoaùt cuûa Giôùi, Ñònh, Tueä vaø Töù voâ löôïng taâm (Ñaïi töø, bi, hyû, xaû) goïi laø Ña Baûo. Ñöùc Phaät Ña Baûo, vò Phaät töø voâ löôïng voâ bieân kieáp xa xöa, laøm chöùng nhaân cuûa chaân lyù, giöõ gìn Dieäu phaùp trong phaùp giôùi naøy, laø bieåu töôïng cuûa Phaät taùnh, Phaùp giôùi taùnh cuûa chuùng sanh.

Thaùp baùu töø loøng ñaát voït ra vaø truù giöõa hö khoâng: Chö Toå sö thöôøng ví taâm nhö ñaát vaø goïi laø ñaát taâm, (taâm ñòa), bôûi nhö ñaát nuoâi döôõng vaïn vaät, taâm tröôûng döôõng voâ löôïng ñöùc; nhö ñaát chöùa voâ löôïng cuûa caûi trong loøng noù, taâm chöùa taát caû taâm vaø tueä giaûi thoaùt, nhö ñaát, taùnh voán beàn, baát ñoäng nhaãn chòu moïi ngaõ töôùng (caùc thöù saïch, dô, löûa, nöôùc v.v…). cuõng theá, taâm beàn bæ, baát ñoäng nhaãn chòu moïi voâ thöôøng, sanh dieät, nhö ñaát bình ñaúng tröôùc moïi töôùng, taâm cuõng coù taùnh bình ñaúng aáy v.v…

Thaùp Ña Baûo töø loøng ñaát voït ra noùi leân raèng Phaät trí coù maët trong taâm chuùng sanh, töø taâm maø hieän. Ngöôøi tìm caàu Phaät trí phaûi quay  veà chính mình, chính taâm mình, maø khoâng tìm caàu ôû beân ngoaøi.

Thaùp baùu truù giöõa hö khoâng xaùc ñònh theâm raèng: taâm ngöôøi, chuùng sanh ñaày caû ngaõ töôûng, nhöng cuõng coù maët thöôøng xuyeân thaät töôùng khoâng töôùng. Thaùp baùu coù ñöùc Ña Baûo truù laø yù nghóa truù ôû khoâng töôùng cuûa taâm, truù ôû chính nieäm voâ ngaõ, ôû ngoaøi caùc ngaõ töôûng.

Ñöùc Thích Toân vaø ñöùc Ña Baûo tuy thò hieän ra hai, nhöng thaät söï chæ laø moät, laø nguoàn giaùc trí duy nhaát cuûa taâm. Ñöùc Ña Baûo laø baûn giaùc, chaân thaät töôùng, ñöùc Thích Toân laø Thæ giaùc laø vò chöùng ngoä chaân thaät töôùng, chöùng nhaäp chaân thaät töôùng.

Theá Toân Ña Baûo xuaát hieän tröôùc hoäi chuùng cuûa Theá Toân, vôùi voâ löôïng chö Phaät vaø chö Boà-Taùt, ñeå taùn döông ñöùc Thích Toân vaø Dieäu phaùp maø ñöùc Thích Toân vöøa giaûng daïy, ñang giaûng daïy, nhö laø moät söï xaùc chöùng cao vôøi ñeå thieát laäp nieàm tin vöõng chaéc vaøo Dieäu phaùp cho nhöõng vò trong hoäi chuùng yeáu keùm trí tueä vaø cho chuùng sanh veà sau.

Ñieåm taâm lyù quan troïng naøy ñöôïc Theá Toân vaän duïng trong suoát thôøi kinh Phaùp Hoa. Nhôø loøng tin khôûi maø haân hoan khôûi, nhôø haân hoan khôûi maø hyû laïc khôûi, hyû laïc khôûi thì caùc nghi taâm dieät, nhôø ñoù maø thính chuùng deã lieãu hoäi Dieäu phaùp. Ñaây laø moät loái vaän duïng kyõ thuaät taâm lyù giaùo duïc tuyeät vôøi.

Nhö chuùng ta vöøa thaáy, thôøi kinh troâi chaûy ñeán phaåm thöù möôøi nhö laø dieäu phaùp chaûy qua möôøi phaåm kinh ñaõ chôû ñi chö vò Thanh Vaên trí tueä ñaày ñuû Giôùi, Ñònh, Tueä tôùi Phaät trí. Giôø ñaây (töø phaåm 11) phaàn thính chuùng coøn laïi trí tueä yeáu keùm hôn caàn ñöôïc ñöùc Thích Toân tieáp tuïc môû baøy “Nhaát thöøa” vôùi moät kyõ thuaät môû baøy khaùc hôn: Ngaøi vaän duïng “söï”, hình aûnh, söï thöïc cuûa chính caùc phaùp nhieàu hôn laø ngoân ngöõ. Hình thöùc môû baøy naøy seõ ñaùnh maïnh vaø saâu hôn vaøo taâm thöùc cuûa thính chuùng coøn laïi ñeå coù theå khôi daäy söï tin hieåu nghóa “Nhaát thöøa”. Caûnh thuyeát giaûng thöù hai naøy tieáp dieãn ñeán phaåm kinh 22.

b) AÂm thanh vang doäi cuûa cöûa thaùp Ña Baûo:

Ñeå môû cöûa thaùp Ña Baûo, ñöùc Thích Toân thu hoài veà taát caû hoaù thaân Phaät: ñaây laø bieåu töôïng soáng ñoäng, raèng phaûi baèng thieàn ñònh saâu nhaát môùi coù ñuû nhaân duyeân (hay söùc maïnh cuûa taâm thöùc) ñeå môû ra khoûi taâm thöùc nguoàn ñaïi tueä (Phaät trí).

AÂm thanh lôùn vang doäi khi cöûa thaùp môû laø bieåu töôïng cuûa söï buøng vôõ cuûa taâm thöùc, chieáu roïi trí tueä voâ ngaõ, laøm suïp ñoå taát caû voïng töôûng.

c) Ñöùc Ña Baûo toaøn thaân khoâng raõ vaø phaân hai toaø ngoài…

Hình aûnh thaân Theá Toân Ña Baûo khoâng raõ laø bieåu töôïng cho Phaät trí (chaân taâm) laø voâ minh dieät, laø chaân thöôøng.

Baáy giôø ñöùc Ña Baûo xuaát hieän vôùi thaân töôùng trang nghieâm cuûa Nhö Lai, phaân hai toaø ngoài vaø thænh môøi ñöùc Thích Toân cuøng ngoài. Hình aûnh naøy noùi leân yù nghóa baûn giaùc (ñöôïc töôïng tröng ñöùc Ña Baûo) vaø Thæ giaùc (ñöùc Thích Toân) laø moät, ñoàng ñaúng; quaù khöù vaø hieän taïi laø moät, ñoàng ñaúng.

Ñöùc Ña Baûo coøn ñöôïc hieåu nhö laø ñoái töôïng toân thôø cuûa haøng tu taäp theo Tín caên, toân thôø Xaù lôïi Phaät; ñöùc Thích Toân thì bieåu thò cho ñoái töôïng quy höôùng cuûa haøng tu taäp Tueä caên. Vaø nhö theá, taïi ñaây Phaùp Hoa dieãn baøy söï thaät haøng Tín caên vaø Tueä caên ñeàu vaøo Phaät trí ñoàng ñaúng – Hình aûnh bieåu töôïng naøy raát ñaùng ñöôïc chuù yù, bôûi vì trong khoaûng thôøi gian phaùt trieån boä phaùi Phaät giaùo coù xaûy ra nhieàu tranh chaáp lôùn giöõa phaùi chuû tröông tín ngöôõng toân thôø Xaù lôïi Phaät vaø phaùi chuû tröông toân thôø kinh Kim Cöông (trí baùt-nhaõ).

Hình aûnh hai ñaáng Nhö Lai ngoài chung toaø trong baûo thaùp ôû giöõa hö khoâng ñaõ xieån döông roõ raøng giaùo nghóa “Nhaát thöøa”, ñoù laø söï thaät “khoâng töôùng” vaø trí tueä theå nhaäp “khoâng töôùng” cuûa Phaùp Hoa.

d) Toaøn boä thính chuùng ñöôïc ñöa leân truï giöõa hö khoâng:

Sau khi hai Ñaáng Nhö Lai vöøa ngoài chung toaø, thì lieàn coù moät söï kieän khaùc thöôøng xaåy ra: toaøn boä thính chuùng ñöôïc ñöa leân truï giöõa hö khoâng. Ñaây laø yù nghóa khi söï thaät “Nhaát thöøa” bieåu hieän, thì thaät töôùng “khoâng töôùng” hieån baøy (hö khoâng bieåu tröng cho “khoâng töôùng”) khaép taát caû phaùp, do ñoù toaøn theå hoäi chuùng töï taïi truù giöõa hö khoâng.

Söï kieän ñöùc Thích Toân ñöa toaøn theå thính chuùng leân truï giöõa hö khoâng nhö theá coøn hieån baøy moät khía caïnh khaùc cuûa thaät nghóa: söï vaø lyù ñeàu voâ ngaõ neân söï vaø lyù vieân thoâng. ÔÛ maët lyù, vaø laø “khoâng töôùng” neân khoâng vöôùng ngaïi, thì ôû maët söï cuõng theá, khi haønh giaû ñaéc ñöôïc trí tueä voâ ngaõ thì söï kieän “söï voâ ngaïi” seõ xaûy ñeán vôùi haønh giaû nhö thính chuùng ngoài lô löûng giöõa hö khoâng vaäy, bôûi vì töï baûn chaát cuûa “söï” laø nhö theá.

e) Möôøi phöông hieän veà Linh Thöùu:

Söï kieän möôøi phöông chö Phaät ñang cuøng giaûng daïy Dieäu phaùp cho haøng Boà-Taùt maø kinh goïi laø caùc hoaù Phaät ñöôïc ñöùc Thích Toân thu nhieáp veà tröôùc khi môû cöûa thaùp Ña Baûo laø söï kieän dieãn baøy thaät taùnh, thaät töôùng cuûa caùc phaùp: “moät” laø möôøi phöông vaø möôøi phöông laø “moät” vaø laø voâ ngaõ (khoâng töôùng).

Söï dieãn baøy naøy raát “söï” vaø raát thöïc, giuùp chính chuùng thaáy thaúng söï vaät, coù ñieàu kieän ñeå böôùc ra khoûi vuøng troùi buoäc cuûa caùc ngaõ töôûng teá nhò.

g) Hieän töôïng coõi ñôøi chuyeån thaønh Tònh ñoä:

Khi maø möôøi phöông hoaù Phaät vaø chö Boà-Taùt quyeát ñònh tuï veà Linh Thöùu ra maét ñöùc Thích Toân thì lieàn khi aáy coõi theá gian boãng chuyeån thaønh Cöïc laïc, vôùi theá ñaát, theá nöôùc, ñòa hình heät cuûa coõi nöôùc ñöùc Di Ñaø. Ñaây laø söï dieãn baøy thaät töôùng hay thaät trí voâ ngaõ xuaát hieän thì taát caû phaùp giôùi trôû thaønh coõi nöôùc Cöïc laïc. Nieát-baøn.

Hình aûnh naøy cuûa Phaùp Hoa thaät laø tuyeät thuù ! Vöøa noùi leân söï thaät taâm tònh (coù maët trí tueä voâ ngaõ) thì tònh ñoä. Vaán ñeà laø chuyeån hoaù taâm thöùc töø caùc voïng töôûng thaønh chính töôûng voâ ngaõ, khi taâm thöùc saïch boùng ngaõ töôûng thì Ta baø chính laø Cöïc laïc, bôûi vì khi aáy caùc khaùi nieäm saïch, dô v.v… khoâng coøn. Thoaùt ly khoûi heát thaûy ngaõ töôûng saïch, dô v.v… thì goïi laø chaân tònh; thoaùt ly khoûi caùc töôûng ñoái ñaõi sanh, dieät thì goïi laø chôn thöôøng; thoaùt ly khoûi caùc töôûng veà ngaõ vaø voâ ngaõ thì goïi laø chôn ngaõ; vaø thoaùt ly khoûi caùc töôûng veà khoå, laïc, thì goïi laø chôn laïc. Vaø ñaây chính laø Nieát-baøn.

Tinh thaàn giaùo lyù ñoù raát laø ngöôøi, raát laø thieát thöïc, raát laø dieäu höõu vaø raát laø trí tueä!

Hình aûnh ñoù vöøa teá nhò chuyeån kieán thuû cuûa nhöõng ngöôøi theo Toâng Tònh Ñoä (hay Toâng toân thôø Xaù lôïi) vaø cuûa nhöõng ngöôøi toân thôø kinh Kim Cöông Baùt-nhaõ ñöông thôøi (ñang tranh chaáp) thaønh chính kieán veà “Nhaát thöøa”, raèng: chính kieán ôû ñaây laø khoâng baøi baùc, khoâng tranh chaáp, thò phi; Tònh ñoä ôû ñaây chính laø Ta baø cuûa taâm rôøi khoûi chaáp thuû caùc ngaõ töôùng.

Troïn phaåm kinh naøy laø tieáng noùi cuûa “Nhaát thöøa” vaø laø tieáng noùi thoáng nhaát caùc quan ñieåm dò bieät veà giaùo lyù Phaät giaùo cuûa ñöông thôøi.

Chuùng toâi thieát nghó neùt giaùo lyù “Nhaát thöøa” naøy vaø thaùi ñoä nhaän thöùc tu taäp naøy cuûa Phaùp Hoa ñaõ ñaët Phaùp Hoa vaøo vò trí “vua cuûa caùc phaùp” (vua cuûa caùc kinh). Chæ coù nhöõng neùt giaùo lyù naøy noåi baät leân haún giöõa nhöõng neùt giaùo lyù khaùc ñöông thôøi, laø thích ñaùng vôùi danh nghóa “Phaùp vöông”.

h) Lôøi thaêm vieáng: “Ít beänh, ít naõo, chuùng sanh deã ñoä…?”

Ñaây laø lôøi thaêm hoûi coù taùnh truyeàn thoáng cuûa chö Phaät, ñaõ ñöôïc keát taäp trong nhieàu kinh Nikaøya vaø A-haøm.

i) Lôøi hoûi cuûa ñöùc Thích Toân höôùng vaøo thính chuùng voïng töø baûo thaùp:

“Ai seõ tuyeân thuyeát Dieäu Phaùp Lieân Hoa ôû coõi Ta baø naøy?” Nay ñuùng laø luùc dieãn noùi!

Anh vaên: Who will expound the Suøtra of the Lotus flower of the Wonderful Law in this Sahaø world? Now is the time to do this ! (Ibid. p.170)

Sau caâu hoûi naøy laø Theá Toân cho bieát Theá Toân saép nhaäp Nieát-baøn. Caâu hoûi noùi leân roõ raøng thôøi kinh Phaùp Hoa coù theå keát thuùc ngang ñaây, ñaõ trình baøy ñuû khai, thò, ngoä, nhaäp Phaät tri chi kieán. Söï kieän thaùp Ña Baûo xuaát hieän vaøo thôøi ñieåm naøy cuõng theá: Theá Toân Ña Baûo ñeán vaøo cuoái phaåm kinh thöù möôøi ñeå xaùc nhaän nhöõng gì ñöùc Thích Toân daïy veà Dieäu phaùp laø chaân thaät, laø söï thaät cuûa ba ñôøi (quaù khöù, hieän taïi vaø vò lai). Nhöng cuõng töïa nhö kinh Kim Cöông, sau khi ñaët teân kinh, Theá Toân coøn daïy tieáp theâm moät phaàn nöõa vì thính chuùng coøn nhieàu ngöôøi chöa giaùc ngoä, taïi ñaây Theá Toân vaãn coøn dieãn baøy veà khai, thò, ngoä, nhaäp tri kieán Phaät cho ñeán phaåm 28.

Caâu hoûi treân vöøa noùi theâm raèng: Nhöõng gì caàn giôùi thieäu veà Dieäu phaùp, Theá Toân ñaõ daïy ñuû. Chaân lyù laø theá! Söï thaät toái haäu, “Nhaát thöøa” laø theá! Caûnh giôùi chaân thaät laø “khoâng taùnh” hay “khoâng töôùng”! Giôø ñaây chö Toân giaû ñaõ saün saøng leân ñöôøng haønh Boà-Taùt ñaïo ñi ñeán theå nhaäp Phaät trí chöa? Nhöõng ai? – Theá Toân ñaõ roõ bieát taát caû.

k) Boà-Taùt Ñaïi Nhaïo Thuyeát (Bodhivattva of Great Eloquence):

Theá Toân seõ nhaäp Nieát-baøn sau thôøi giaûng kinh Phaùp Hoa naøy, vì vaäy sau khi Theá Toân nhaäp dieät, Theá Toân muoán coù nhieàu söù giaû Nhö Lai tieáp tuïc dieãn giaûng Dieäu phaùp ôû giöõa ñôøi naøy, trong coõi Ta baø naøy, hieän Ngaøi ñang chuaån bò theâm moät soá haønh trang cho ñoaøn Nhö Lai söù giaû leân ñöôøng ñoä sanh, neân taïi ñaây Ngaøi daïy chuyeän vôùi Boà-Taùt Ñaïi Nhaïo Thuyeát.

Ñaïi Nhaïo Thuyeát, coøn goïi laø Ñaïi Laïc Thuyeát, laø teân cuûa moät khaû naêng bieän taøi trong “Boán bieän taøi voâ ngaïi giaûi” (töø voâ ngaïi, nghóa voâ ngaïi, phaùp voâ ngaïi, vaø bieän taøi voâ ngaïi giaûi – coøn goïi laø nhaïo thuyeát bieän taøi -).

Khaû naêng ñaïi ngaïo thuyeát laø khaû naêng trình baøy giaùo lyù roõ raøng, minh baïch vôùi kyõ thuaät trình baøy thieän xaûo khieán ngöôøi nghe vui nghe vaø haân hoan nghe.

Töø phaåm Töïa ñeán phaåm 11 naøy, neáu döïa vaøo noäi dung giaùo lyù ñöôïc chuyeân chôû qua nhöõng doøng kinh maø xeùt, thaät söï ñaõ bao goàm ñuû phaàn Tích moân vaø Boån moân (theo phaân ñoaïn kinh cuûa Phaùp sö Trí Khaûi), ñuû lyù vaø söï, vaø ñuû boán phaàn khai, thò, ngoä, nhaäp Phaät chi tri kieán roài.

Tuy theá qua caûnh thöù hai, vaø thöù ba cuûa thôøi kinh, Theá Toân vaãn coøn nhieàu ñieàu kieän ñeå daïy tröôùc khi töø bieät traàn gian. Chuùng ta haõy ñi vaøo tìm hieåu caûnh thuyeát giaûng thöù hai

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

D. PHAÀN NGOÄ  PHAÄT – TRI – KIEÁN

12. ÑEÀ - BAØ – ÑAÏT – ÑA  PHAÅM

Trong phaåm naøy chæ baøy Ngoä Phaät-Tri-Kieán coù khoù coù deå, khoù ñeå chuùng-hoäi sanh loøng traân-troïng hi-höõu, deå ñeå chuùng khoûi sôï seät daøi xa, nhaéc tuùc-nhôn cuûa ñöùc Phaät cuøng Ñaït-Ña, nhôn ñaây maø ñaët teân phaåm.

Do vì tröôùc kia caùc haøng Thanh-Vaên töø xöa oâm loøng sôï-seät Phaät-ñaïo daøi xa cho neân khoâng loøng öa muoán. Ñeán nay daàu ñaõ nhôø ñöùc Phaät thoï-kyù, nhöng coøn phaûi traûi qua nhieàu kieáp, môùi ñaëng Phaät-quaû, sôï raèng trong thôøi-gian ñoù tuùc-taäp phaùt khôûi, nöûa chöøng ngöng treä khoâng khöùng sieâng caàu, neáu rôøi dieäu-phaùp nhöùt-thöøa naøy thôøi Phaät-ñaïo khoâng do ñaâu thaønh töïu.

Ñöùc Theá-Toân töï daãn vieäc ñôøi tröôùc cuûa mình, daãn vieäc moät ñôøi ñeå leä voâ-löôïng ñôøi khaùc, caàn caàu kính Dieäu-Phaùp nhöùt-thöøa, khoâng maøng giaøu-sang, khoâng sôï nhoïc nhaèn, khoâng tieác thaân-maïng, daàu laøm vua maø cuõng phuûi boû, xaû thaân ñeå caàu Tieân-Nhôn, tieàn thaân cuûa Ñeà Baø Ñaït Ña, truyeàn cho Dieäu-Phaùp, nhôø ñoù maø nay môùi ñaëng vieân thaønh quaû-vò Boà-ñeà, laïi ñem Dieäu-Phaùp ñoù tuyeân daïy cho chuùng-hoäi hieän-taïi. Ñöùc Phaät laõnh thoï Phaùp Hoa, Ñeà Baø Ñaït Ña tuyeân truyeàn Phaùp Hoa, moät hieän thaønh Phaät, moät seõ thaønh Phaät, ñeå hieån roõ thaønh Phaät chung quy khoâng ngoaøi Dieäu-Phaùp Lieân-Hoa. Nhö theá haù laïi khoâng neân coá-gaéng caàn caàu tu taäp ö ! Haù laïi khoâng neân phaùt taâm kính-troïng hi-höõu ö !

Ñöùc Phaät töø laâu khoå nhoïc caàu Dieäu-Phaùp môùi ñaëng thaønh Phaät, ñoù laø bieåu nghóa “Ngoä Phaät-Tri-Kieán” raát khoù vaäy. Vaû sôï raèng haøng ñeä-töû haï-lieät vì thaáy khoù maø khoâng gaéng-taán, cho neân keá ñoù hieån baøy vieäc giaùo-hoaù cuûa ngaøi Vaên-Thuø Sö-Lôïi ôû Long-cung, chöa bao laâu maø ñaõ coù voâ-löôïng chuùng thaønh Boà-Taùt vò, cuõng coù ngöôøi tröôùc kia laø Thanh-Vaên maø nay tu-taäp haïnh Boà-taùt, laïi theâm Long-Nöõ môùi taùm tuoåi ñaàu maø trong khoaûng hieán böûu-chaâu, boång nhieân bieán thaønh nam-töû, qua theá-giôùi Voâ-Caáu ôû phöông nam thaønh böïc Ñaúng-Chaùnh-Giaùc giaùo-hoaù chuùng-sanh. Taát caû nhöõng keát quaû vó-ñaïi mau choùng nhö treân ñeàu nhôø söùc cuûa “Dieäu-Phaùp Lieân-Hoa”.

Vaû laïi bieån laø choán sanh-töû traàm-tòch, roàng laø ñaàu doïc tam-ñoäc, ngöôøi nöõ laø caên-khí aâm-nhu caáu tröôïc, Long-Nöõ ñuû caû ba ñieàu ty-teä naøy maø trong moät thôøi-gian ngaén, lieàn coù theå hieän chöùng Boà-ñeà. Sao laïi quaù deå theá ! Nhôn vì gaàn-guõi böïc ñaïi-trí ñeå laøm choã y-quy vaäy. Cuõng laø chuû yù baûo chuùng-hoäi ñöông-cô sau khi Phaät dieät ñoä neân gaàn-guõi böïc toái thaéng tri-thöùc, coù theå chaéc-chaén ñöôïc roát-raùo dieäu-ngoä, troïn khoâng coøn phaûi lui vaøo haïng nhò-thöøa nuõa.

Kinh noùi: “Luùc baáy giôø ñöùc Phaät baûo caùc vò Boà-taùt cuøng thieân, nhôn, töù chuùng raèng: Ta trong voâ-löôïng kieáp veà quaù khöù caàu kinh Phaùp Hoa khoâng coù treå naûi moûi-meät, ôû trong nhieàu kieáp thöôøng laøm Quoác-Vöông phaùt nguyeän caàu ñaïo Voâ-thöôïng Boà-ñeà taâm khoâng lui suït, vì muoán troïn ñuû saùu phaùp ba-la-maät neân sieâng naêng thaät haønh haïnh boá-thí trong loøng khoâng chuùt laãn tieác, töø cuûa caûi vôï con ñeán ñaàu maét tay chôn khoâng tieác thaân maïng …

Khaép vì caùc chuùng-sanh, caàn caàu phaùp ñaïi-thöøa, cuõng chaúng vì thaân mình … Do ñoù beøn ñaëng thaønh Phaät, neân nay vì caùc oâng maø dieãn noùi …

Ngaøi Trí-Tích Boà-taùt hoûi Ngaøi Vaên-Thuø Sö-Lôïi Boà-taùt raèng: “Kinh Phaùp Hoa naøy raát saâu vi-dieäu, laø baùu nhöùt trong caùc kinh, trong ñôøi raát ít coù, vaû coù chuùng-sanh naøo sieâng-naêng tinh-taán tu haønh kinh naøy mau ñaëng thaønh Phaät chaêng?”

Ngaøi Vaên-Thuø Sö-Lôïi ñaùp: “Coù con gaùi cuûa Ta-Kieät-La Long-Vöông môùi taùm tuoåi maø lôïi-caên trí-hueä, hay bieát caùc caên-taùnh haønh-nghieäp cuûa chuùng-sanh, ñaëng ñaø-la-ni … trong khoaûng saùt-na phaùt taâm Boà-ñeà ñaëng truï böïc baát thoái-chuyeån, bieän taøi voâ-ngaïi, thöông nhôù chuùng-sanh döôøng nhö con ñoû, coâng ñöùc ñaày ñuû … coù theå ñeán böïc Boà-ñeà” … Ñöông luùc ñoù caû chuùng-hoäi ñeàu thaáy Long-Nöõ boång nhieân bieán thaønh nam-töû, ñuû ñaïo-haïnh Boà-taùt, lieàn qua theá-giôùi Voâ-Caáu phöông Nam, ngoài toaø sen baùu thaønh böïc ñaûng chaùnh-giaùc, ñuû 32 töôùng ñeïp, 80 hình toát, khaép vì möôøi phöông taát caû chuùng sanh dieãn noùi Dieäu-phaùp …”

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

XII. PHAÅM ÑEÀ- BAØ – ÑAÏT - ÑA  ( phaåm thöù möôøi hai)

(Devadatta)

1. Trong phaåm kinh naøy, Theá Toân thuaät laïi moät maåu ñôøi cuûa tieàn thaân Theá Toân trong quaù khöù xa xaêm ñaõ caàu Dieäu Phaùp Lieân Hoa nhö theá naøo, nhö laø moät maãu möïc ñeå chuùng sanh sau ngaøy Theá Toân nhaäp dieät hoïc taäp. Ñoàng thôøi Theá Toân nheï nhaøng giôùi thieäu Luïc ñoä Ba-la-maät.

Theo taøi lieäu Nikaya, Toân giaû Ñeà Baø Ñaït Ña (Devadatta) laø moät hoaøng thaân, anh em hoï vôùi Theá Toân.

Toân giaû xuaát gia sau ngaøy Theá Toân trôû laïi thaêm hoaøng cung laàn ñaàu, döôùi söï höôùng daãn tu taäp cuûa Theá Toân. Sau laàn ñaàu nghe Theá Toân noùi Phaùp taïi hoaøng cung, Toân giaû ñaéc Töù saéc ñònh, veà sau Toân giaû phaùt trieån theâm thaàn thoâng.

Do vì Toân giaû coù tham voïng laõnh ñaïo Giaùo hoäi Phaät giaùo, nhieàu laàn baïch xin Theá Toân nhöôøng ngoâi vò giaùo chuû cho Toân giaû, Theá Toân töø choái. Sau ñoù Toân giaû thuyeát phuïc ñöôïc vaø quy y Thaùi töû A-xaø-theá (Ajatasattu), vaø loâi keùo ñöôïc naêm traêm Tyû-khoe ly khai Giaùo hoäi cuûa Theá Toân vaø vaøo moät ngoïn nuùi Keân Keân (nuùi naøy ñöôïc vöùt nhieàu xaùc cheát neân chim keân keân coù maët) laäp Giaùo hoäi rieâng. Sau ñoù, Toân giaû Xaù-lôïi-phaát vaø Toân giaû Muïc-kieàn-lieân ñeán taïi nuùi Keân Keân thuyeát phaùp, naêm traêm vò Tyû-kheo kia nghe vaø ñaéc Tu-ñaø-hoaøn. Thaáy roõ Phaùp vaø giôùi luaät, beøn trôû veà haàu Theá Toân.

Coøn laïi moät mình, Toân giaû Ñeà Baø Ñaït Ña caûm thaáy aân haän voâ cuøng, quyeát ñònh ñeán caàu saùm hoái vôùi Theá Toân, nhöng chöa kòp thöïc hieän yù ñònh, Theá Toân ñaõ thình lình qua ñôøi.

Söï kieän chia reõ Giaùo hoäi keå treân ñaõ taïo ra moät soá khoù khaên, tai tieáng. Noù laø moät nieàm ñau cuûa Giaùo hoäi – Chính moät lôøi daïy cuûa Theá Toân veà söï kieän ñoù ñaõ trôû thaønh thaønh ngöõ cho ngaøn sau: "Sö töû truøng thöïc sö töû nhuïc”! – Noù coøn laø nieàm ñau cho ñeán ngaøy nay, moãi laàn chuùng ta nhôù ñeán.

Nhöng, döôùi caùi nhìn cuûa Phaùp Hoa – caùi nhìn mong ñöa ñeán thoáng nhaát caùc boä phaùi Phaät giaùo ñöông thôøi ñang maõi tranh chaáp nhau veà aûnh höôûng vaø quan ñieåm giaùo lyù, caùi nhìn laøm troøn ñeïp giaùo lyù rôøi khoûi caùc khía caïnh thò, phò, thieän, aùc, toaøn, baát toaøn v.v… - Moïi chuyeän ñeàu coù theå trôû neân toát ñeïp, xua tan ñaùm maây ñen kia, caùi ñaùm maây cöù vaàn vuõ trong kyù öùc cuûa Giaùo hoäi, coøn hôn theá nöõa ñaõ thi hoaù vaø ñaïo hoaù moät taâm söï ngaäm nguøi.

Phaåm Ñeà Baø Ñaït Ña trôû thaønh moät phaåm kinh cuûa Phaùp Hoa, quaû ñaõ noùi leân thaät roõ raøng raèng taâm höôùng giaûi thoaùt, thao thöùc xaây döïng höng thònh Giaùo hoäi, vaø tích cöïc truyeàn saâu vaøo xaõ hoäi loaøi ngöôøi thoâng ñieäp cöùu khoå cuûa Theá Toân.

2. Tö töôûng:

a) Baøi hoïc Phaùp Hoa naøo maø tieàn thaân Theá Toân ñaõ hoïc töø Toân giaû Ñeà-baø?

Theá Toân, trong phaåm 12, ñaõ thuaät laïi moät quaõng ñôøi quaù khöù tu taäp Dieäu phaùp, maø haàu nhö Theá Toân chæ thuaät laïi nhö moät caâu chuyeän ñôøi xöa.

Baøi hoïc ñaïi thöøa treân laø gì, qua söï vieäc haàu haï tieân nhaân 1000 naêm?

Nhaø vua töø boû ngoâi baùu ñeå haàu haï Tieân nhaân suoát 1.000 naêm chæ vì moät muïc tieâu caàu Dieäu phaùp laø moät yù nghóa boá thí, (cung kính, cuùng döôøng Tieân nhaân). Phaùp thí naøy haønh cho ñeán möùc thuaàn thuïc, tieâu tan heát tham aùi, chaáp ngaõ (ñoát luoân caùi ngaõ vua chuùa, cao sang) thì phaùp thí aáy laø Ba-la-maät.

Nhaø vua nhaãn chòu nhöõng khoù khaên bò haønh haï, nhôø caäy, sai khieán 1.000 naêm, vôùi loøng ly tham vaø phaù chaáp treân laø yù nghóa Nhaãn nhuïc Ba-la-maät.

Kieân coá theå hieän ñuùng nhu caàu cuûa moät ngöôøi haàu haï, khoâng than thôû, khoâng traùi yù Tieân nhaân vôùi cuøng moät tinh thaàn haønh treân goïi laø Trì giôùi Ba-la-maät.

Suoát 1.000 naêm giöõ chaët loøng treân muïc ñích caàu Dieäu phaùp, taâm khoâng dao ñoäng, vôùi tinh thaàn phaù ngaõ chaáp treân yù nghóa Thieàn ñònh Ba-la-maät.

Tinh thaàn haàu haï suoát 1.000 naêm, khoâng meät moûi laø Tinh taán Ba-la-maät.

Suoát 1.000 naêm thöïc haønh 5 ñoä treân chæ ñeå caàu Dieäu phaùp maø vaãn khoâng nghe Tieân nhaân noùi gì, nhöng loøng mong caàu vaø söï chuyeân chuù cuûa nhaø vua vaøo coâng vieäc haàu haï seõ giuùp nhaø vua töï thaáy roõ caùc töôùng voâ thöôøng, khoå ñau, vaø caùi ngaõ giaû taïm cuûa mình vaø cuûa Tieân nhaân maø böøng saùng söï thaät cuûa caùc phaùp (do nhôø phaù ngaõ chaáp). Ñaây laø môû ñaàu cuûa Trí tueä Ba-la-maät.

Thaät söï, qua 1.000 naêm kia Tieân nhaân ñaõ giuùp nhaø vua, keùo nhaø vua ra khoûi theá giôùi ngaõ chaáp raát nhieàu, vaø taïo cô hoäi ñeå vua thöïc haønh Luïc ñoä cuûa Boà-Taùt.

b) Veà Toân giaû Ñeà-baø:

Trong thôøi gian keå treân Toân giaû Ñeà-baø cuõng haønh luïc ñoä:

Tieân nhaân daïy phaùp cho vua laø nghóa Boá thí ñoä.

Vieäc theo doõi ñeå giuùp nhaø vua kieân nhaãn ñi tôùi ñeàu ñaën laø Trì giôùi ñoä.

Nhaãn chòu tieáng aùc, tieáng xaáu haønh haï vua laø Nhaãn nhuïc ñoä.

Tinh caàn trong vai troø daãn ñaïo laø Tinh taán ñoä.

Baùm saùt muïc tieâu Dieäu phaùp giuùp nhaø vua vaø cho töï thaân laø Thieàn ñònh ñoä.

Sau 1.000 naêm haønh nhö theá, caùc tham töôûng, saân töôûng, ngaõ töôûng chìm laën, Tieân nhaân coù ñieàu kieän ñeå thaáy roõ thaät töôùng voâ ngaõ cuûa caùc phaùp. Ñaây laø Trí tueä Ba-la-maät.

Duø hình thöùc beân ngoaøi cuûa Tieân nhaân vaø nhaø vua laøm hai coâng vieäc khaùc nhau, nhöng caû hai vò ñeàu thöïc haønh Luïc ñoä caû.

Moät nghìn naêm sau, hai vò toû ngoä, nhôø caùc voïng taâm bò dieät. Luùc baáy giôø trí tueä voâ ngaõ böøng chaùy trong taâm thöùc hai vò: thaønh töïu ñaïo Boà-Taùt.

Maãu chuyeän treân nhìn qua caëp kính “vaên-hoïc-saân-khaáu” cuõng tuyeät. Hình aûnh cuûa nhaø vua thì luoân luoân röïc rôõ, trung chính, deã ñöôïc quyù meán, ca ngôïi. Hình aûnh Tieân nhaân thì “taø taø”, u aùm, haéc aùm deã bò oaùn gheùt, bò leân aùn. Nhöng ñeán hoài keát thuùc thì thaät laø bi huøng! Vaø thaät laø caûm ñoäng!…

c) YÙ nghóa “Nhaát thöøa”:

Nhaø vua ñaõ boû ngai vaøng, xaû boû danh döï baûn thaân, baûn ngaõ, xaû boû taát caû nhöõng gì thuoäc veà thieän ñeå ñöôïc ñaïo giaùc ngoä: ly tham hoaøn toaøn, ly thuû hoaøn toaøn vaø daãn ñeán thôøi ñieåm “trí-tueä-nhö-thaät” xuaát hieän, vöôït khoûi caùc ngaõ töôûng. Ñaây laø yù nghóa Nhaát thöøa: “khoâng töôùng”.

Tieân nhaân xaû boû danh döï Tieân nhaân cuûa mình vöôït qua caùc tö duy thò phi, so ño trong loøng, voâ uyù, can ñaûm ñeå töï mình vaø giuùp nhaø vua xaû saïch caùc ngaõ töôùng, caùc chaáp thuû. Cuoái ñöôøng taâm lyù aáy laø trí tueä voâ ngaõ, vöôït qua caùc khaùi nieäm thieän, aùc, thò phi, toát xaáu, ñöôïc, maát v.v…

Ñaây laø nghóa “Nhaát thöøa”.

d) Veà Boà-Taùt Trí Tích vaø Boà-Taùt Vaên Thuø:

Trí Tích (Accumulated wisdom): Trí tueä thaønh töïu do coâng ñöùc tu taäp giaûi thoaùt.

Vaên Thuø laø vò coå Phaät, bieåu töôïng cuûa Trí tueä Ba-la-maät.

Hình aûnh Boà-Taùt töø loøng bieån voït ra:

Nhö bieån dung chöùa moïi loaøi thuyû toäc, ueá, tònh v.v… maø vaãn nhö nhö baát ñoäng (bao giôø cuõng laø bieån nhö theá), cuõng theá, nguoàn taâm dung chöùa moïi coâng ñöùc giaûi thoaùt. Chö Toå thöôøng goïi nguoàn taâm laø taâm ñòa hay taâm haûi (bieån taâm).

Taát caû caùc Ba-la-maät cuûa chö Boà-Taùt ñöôïc thaønh töïu ñeàu phaùt xuaát töø chính nguoàn taâm cuûa mình. Ba-la-maät laø ôû taâm vaø do taâm: ñoù laø taâm rôøi xa khoûi heát thaûy ngaõ töôûng. Ba-la-maät khoâng thaät söï dính gì vôùi caùc haønh ñoäng, vôùi caùc ngaõ töôûng caû. Nguoàn taâm aáy moïi chuùng sanh ñeàu coù: traàn gian coù, vaø thuyû cung cuõng coù . Caâu chuyeän cuûa nhò vò Boà-Taùt treân chuyeån qua söï kieän Long nöõ thaønh Phaät nhö döôùi ñaây:

e) Söï kieän Long Nöõ thaønh Phaät:

Toân giaû Xaù-lôïi-phaát, ñaïi dieän cho thính chuùng chöa giaùc ngoä, neâu leân nghi vaán raèng: thaân nöõ laø caáu ueá, khoâng phaûi laø phaùp khí, coù naêm chöôùng ngaïi (Nikaøya vaø A Haøm cuõng coù ñeà caäp ñeán naêm chöôùng ngaïi cuûa thaân nöõ: khoâng theå laø Chaùnh Ñaúng Giaùc, khoâng theå laø Ñeá Thích, Phaïm Vöông, Ma Vöông, Chuyeån Luaân Vöông) thì laøm sao coù theå ñaéc Phaät trí, thaønh Phaät ñöôïc?

Boà-Taùt Trí Tích thì phaân vaân: vieäc tu taäp ñeå thaønh Phaät phaûi traûi qua voâ löôïng kieáp, nay chæ thôøi gian khoâng bao laâu laøm sao Long nöõ thaønh Phaät ñöôïc?

Hai Boà-Taùt ñaõ thay maët thính chuùng coøn vöôùng chaáp thuû maø neâu ra hai thaéc maéc ñoù. Vaán ñeà nam, nöõ, caáu tònh, nhanh, chaäm, treû, giaø, v.v… ñeàu laø caùc vaán ñeà cuûa khaùi nieäm mang ñaày ngaõ töôûng. Do vì bò vöôùng maéc vaøo caùc ngaõ töôûng neân vöôùng maéc vaøo caùc ngaõ töôùng maø haønh giaû khoâng theå thaáy ñöôïc “khoâng töôùng” cuûa heát thaûy phaùp. Heát thaûy phaùp ñaõ, ñang vaø seõ laø “khoâng töôùng”. Taát caû phaùp giôùi laø “khoâng töôùng”.

Thò hieän söï kieän Long Nöõ thaønh Phaät moät caùch raát laø soáng ñoäng nhö theá laø Theá Toân muoán phaù ñoå caùc ngaõ töôûng ñang ngöï trò trong taâm thöùc thính chuùng chöa giaùc ngoä Phaät trí. Hình aûnh Long Nöõ laø moät beù gaùi choùng giaùc ngoä Phaät trí ñaõ kích ñoäng voâ cuøng taâm thöùc cuûa thính chuùng, lay tænh, lay tænh maïnh taâm tö quyù vò nhö thuùc duïc haõy thöùc daäy! Haõy choùng giaùc tænh!!

Ñaây laø moät kyõ thuaät giaùo duïc taâm lyù thieän xaûo maø Theá Toân ñaõ vaän duïng.

Vieân ngoïc muoân vaøn quyù giaù cuûa Long Nöõ kính daâng leân Theá Toân ñeå Theá Toân laøm chöùng cho söï kieän thaønh töïu Phaät trí cuûa Long Nöõ (ôû ñaây töôûng cuõng caàn phaân bieät roõ: Long Nöõ ñaéc Phaät trí maø chöa laø ñöùc Phaät chuyeån phaùp luaân, vì theá tröôùc khi ngoài toaø Boà ñeà, theo truyeàn thoáng cuûa caùc phaùp, Long Nöõ phaûi chuyeån nöõ thaân thaønh nam thaân). Söï kieän thaønh töïu Phaät trí sôû dó khoâng khoù maø nhanh choùng nöõa, nhö Long Nöõ noùi, laø vì moãi ngöôøi coù saün khaû naêng ñoù ngay trong mình, taïi ñaây vaø baây giôø. Coù ñieàu kieän thaáy thì lieàn coù.

Hình aûnh Long Nöõ  thaønh Phaät chæ sau khoaûng khaéc ñöôïc giaùo hoaù coù taùc ñoäng ñeán thính chuùng maïnh baèng trieäu tieáng heùt cuûa Thieàn sö ñôøi sau, giuùp thính chuùng deã böøng ngoä.

Taát caû söï kieän Long Nöõ ñoù laø hình thöùc tuyeân thuyeát Dieäu phaùp “Nhaát thöøa”, hieån baøy thaät töôùng “khoâng töôùng” (nam töôùng vaø nöõ töôùng laø moät vaø laø “khoâng töôùng”).

g) Trong thôøi gian raát ngaén ñoä ñöôïc voâ soá Boà-Taùt ngoä Phaät trí:

Boà-Taùt Trí Tích ngaïc nhieân vì sao trong moät thôøi gian raát ngaén ôû Long cung maø Boà-Taùt Vaên Thuø laïi coù theå giaùo hoaù ñöôïc Boà-Taùt ñoâng voâ soá, taát caû ñeàu ngoä ñöôïc Phaät trí?

Söï xuaát hieän cuûa chö Boà-Taùt töø Long cung, vaø caû Long Nöõ , laø caâu traû lôøi huøng hoàn nhaát cuûa Boà-Taùt Vaên Thuø veà Dieäu phaùp.

Taát caû caùc thaéc maéc veà con ngöôøi, veà caûnh giôùi, veà soá löôïng vaø veà thôøi gian ñeàu vöôùng keït vaøo ngaõ töôùng heát thaûy. Chính nhöõng thaéc maéc aáy laø vaät caûn, ngaên che Dieäu phaùp. Nhöõng nieäm töôûng aáy töôûng raèng thaät töôùng, thaät trí laø moät ngaõ töôùng cao caû vaø phi thöôøng laém, laï luøng laém ñoøi hoûi moät coâng phu khoù khaên naøo ñoù. Nhöng thaät trí, thaät töôùng voán khoâng phaûi laø caùi gì ñöôïc laøm ra, maø laø caùi gì ñaõ coù saün. Vaán ñeà giaùo hoaù cuûa Boà-Taùt Vaên Thuø laø giuùp chæ cho caùc Boà-Taùt thaáy roõ vaät caûn ñeå xoâ ngaõ noù xuoáng, thaáy roõ caùi ngaên che ñeå loaïi boû noù ñi. Caùi vaät caûn, caùi ngaên che thaät töôùng vaø thaät trí chính laø aùi, thuû (caùc ngaõ töôùng). Nhaän thöùc roõ nhö theá thì chæ coù moät vieäc ñôn giaûn laø Boà-Taùt buoâng boû noù nhö laø ñaët moät gaùnh naëng xuoáng. Theá laø xong. Nhanh choùng nhö chuyeän Long Nöõ daâng vieân ngoïc leân Theá Toân. Chæ do vì khoâng bieát buoâng boû aùi, thuû, hay khoâng muoán buoâng boû aùi, thuû neân haønh giaû môùi maøi mieät coâng phu giaûi thoaùt maõi maø vaãn khoâng thaønh töïu. Coâng phu nhö theá thì chæ nuoâi döôõng caùc ngaõ töôûng ñi vaøo saâu sanh töû. Ñeo ñaúng coâng phu aáy maø mong caàu thaät trí thì haønh giaû seõ ñi vaøo tình traïng “maøi ngoùi gaïch maø mong thaønh göông”.

Nhöõng hình aûnh bieåu töôïng cuûa nhöõng trang kinh phaåm 12 naøy taïo neân böùc tranh voâ giaù, vöøa coù neùt ñeïp myõ thuaät nheï nhaøng, vöøa coù moät söùc baät voâ cuøng maïnh meõ laøm nghieâng ñoå theá giôùi khaùi nieäm öôùc leä, caùi theá giôùi khaùi nieäm ñaõ taïo ra nhöõng giaù trò ngaõ taùnh cuûa cuoäc ñôøi. Nhôø theá, cöù qua moãi caûnh dieãn noùi baèng “söï” hay baèng “lyù”, Theá Toân ñaõ khai môû Phaät trí cho raát nhieàu vò trong haøng thính chuùng.

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

13. TRÌ PHAÅM

Do veà tröôùc chuùng-hoäi ñöông-cô ñaõ khai-ngoä, daàu ñöôïc thoï-kyù, nhöng coøn phaûi traûi qua nhieàu kieáp môùi thaønh Phaät, ñöùc Theá-Toân sôï raèng taäp-quaùn heïp hoøi, heøn-yeáu, sôï khoù, ngaïi xa, hoaëc giaû giöõa ñöôøng laïi sanh loøng lo sôï Phaät-ñaïo daøi xa, neân ñöùc Theá-Toân töï thuaät tieàn-thaân caàu phaùp daàu khoù nhoïc ñuû ñieàu nhöng vaãn khoâng moät nieäm nhaøm moûi, ñeå laøm göông cho chuùng-hoäi phaán-khôûi, ñeå cho taäp-quaùn yeáu heøn tieâu tan. Roài laïi vieäc Long- Nöõ  thaønh Phaät trong khoaûnh khaéc, ñeå thaáy löïc duïng thuø-thaéng cuûa Phaùp Hoa, laøm chuùng döùt kieán chaáp xa gaàn mau chaäm. Loøng phaán khôûi khoâng yeáu heøn, queân baët gaàn xa, thôøi coù theå an-truï nôi Phaät-ñaïo.

Chuùng-hoäi ñöông-cô ñaõ ñöôïc ñuû nhôn ñuû duyeân nhö theá, coøn chuùng-sanh sau khi ñöùc Phaät dieät-ñoä thôøi theá naøo maø ñöôïc truï nhöùt-thöøa, do vaán ñeà sau ñaây neân coù phaåm “Trì” naøy.

Kinh Dieäu-Phaùp Lieân-Hoa naøy laø hueä-maïng cuûa chö Phaät, laø chaùnh-nhôn Phaät-taùnh cuûa chuùng-sanh. Trong thôøi kyø sau khi ñöùc Phaät dieät-ñoä, ngöôøi nhieàu teä aùc, toäi naëng, phöôùc moûng, chöôùng saâu, hueä keùm, khoù coù theå phuïng-trì ñöôïc. Neáu khoâng ngöôøi phuïng-trì thôøi gioáng Phaät phaûi döùt maát, ñaây laø choã cuûa ñöùc Phaät Theá-Toân thaàm lo vaäy. Caùc vò Boà-Taùt cuõng thaàm hieåu yù cuûa ñöùc Theá-Toân, môùi cung kính an uûi xin ñöùc Theá-Toân chôù lo, caùc Ngaøi ñeàu nguyeän phuïng-trì kinh naøy ôû ñôøi vò-lai roäng baøy dieãn noùi chaúng quaûn khoå nhoïc, chaúng tieác thaân maïng.

Naêm traêm vò ñeä-töû cuøng haøng hoïc voâ-hoïc, taát caû chuùng-hoäi vöøa ñöôïc thoï-kyù, cuõng laõnh hoäi yù ñöùc Theá-Toân, neân ñeàu nguyeän roäng tuyeân-dieãn ôû töông-lai, song laïi nguyeän truyeàn phaùp ôû caùc theá-giôùi phöông khaùc, vì ngöôøi coõi nöôùc Ta-Baø naøy phaàn nhieàu teä aùc thöôïng-maïn, caùc Ngaøi töï löôïng söùc mình chaúng kham hoaù-ñoä ñöôïc.

Caùc vò ñaïi Tyø-kheo-ni nhö Ñaïi-AÙi-Ñaïo, Lieân-Hoa-Saéc v.v … töø giôø vaãn töï cho thaân phuï-nöõ nhieàu caáu chöôùng khoâng daùm voïng caàu Phaät quaû, nhôn vöøa roài taän maét thaáy Long-Nöõ thaønh Phaät, neân cuõng töï tin raèng mình cuõng coù phaàn ñöôïc laøm Phaät, môùi khao khaùt troâng mong döùc Theá-Toân thoï-kyù, sau khi ñaõ ñöôïc thoï-kyù, lieàn phaùt nguyeän tuyeân truyeàn kinh Phaùp Hoa ôû tha phöông theá-giôùi, ñeå töï toû baøy taâm chí, khoâng lui suït treå naûi.

Baáy giôø ñöùc Theá-Toân beøn ngoù taùm möôi öùc na-do-tha chuùng Boà-Taùt maø vaãn chaúng thoát lôøi. Chính yù ñöùc Theá-Toân sôï raèng: chuùng Thanh-Vaên daàu nguyeän trì kinh maø chöa quen nhöõng coâng-haïnh thieäp-tuïc lôïi-sanh, phaùp-löïc khoâng ñuû, e laïi bò chöôùng naïn maø laøm cho phaùp-duyeân khoù roäng, neân muoán nhôø caùc vò Boà-Taùt hoä-trôï, caùc vò Boà-Taùt hoäi yù cuûa ñöùc Theá-Toân ñoàng phaùt nguyeän trong thôøi kyø Phaät ñaõ dieät ñoä, caùc Ngaøi seõ qua laïi cuøng khaép möôøi phöông theá-giôùi, duøng söùc nhaãn-naïi giuùp cho chuùng-sanh thoï-trì kinh naøy, song khoâng daùm töï phuï söùc mình, neân noùi hoä-trì ñöôïc ñoù laø nhôø thaàn löïc cuûa Nhö-Lai.

Kinh noùi: “Baáy giôø Döôïc-Vöông Boà-Taùt vaø Ñaïi-Nhaïo-Thuyeát Boà-Taùt cuøng hai vaïn Boà-Taùt ñeàu ôû tröôùc ñöùc Phaät theää raèng: “Cuùi xin ñöùc Theá-Toân chôù laáy theá laøm lo, sau khi ñöùc Phaät dieät-ñoä, chuùng con seõ phuïng-trì ñoïc tuïng dieãn noùi kinh naøy. Chuùng-sanh trong ñôøi aùc sau naøy caên laønh caøng ít, nhieàu taêng-thöôïng-maïn, tham lôïi cuùng-döôøng, theâm caên chaúng laønh, xa lìa giaûi-thoaùt, daàu khoù giaùo-hoaù ñöôïc, chuùng con seõ khôûi söùc ñaïi nhaãn ñoïc tuïng kinh naøy, phuïng-trì, bieân cheùp, caùc thöù cuùng-döôøng chaúng tieác thaân maïng …

Laïi coù haøng hoïc voâ-hoïc taùm nghìn ngöôøi ñöôïc thoï-kyù cuõng phaùt theä raèng: “Theá-Toân ! Chuùng con cuõng seõ ôû coõi nöôùc khaùc roäng dieãn thuyeát kinh naøy. Vì trong quoác-ñoä Ta-Baø naøy ngöôøi nhieàu taùnh teä-aùc, oâm loøng taêng-thöôïng-maïn, coâng-ñöùc caïn moûng, saân tröôïc dua doái, taâm khoâng thieät vaäy …

Na-do-tha chuùng Boà-Taùt baïch Phaät … Chuùng con chaúng meán thaân maïng chæ tieác ñaïo voâ-thöôïng. Chuùng con nôi ñôøi sau hoä-trì dieäu-phaùp cuûa ñöùc Phaät phoù-chuùc … Trong caùc tuï-laïc, thaønh, aáp, coù ngöôøi caàu ñaïi phaùp, chuùng con laø söù thaàn cuûa ñöùc Phaät, ôû trong chuùng khoâng sôï-seät. Chuùng con seõ kheùo noùi phaùp, mong ñöùc Phaät an loøng.

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

XIII. PHAÅM TRÌ  (phaåm thöù 13)

(The encouragement of keeping this Suøtra)

1. Phaùp sö Cöu-ma-la-thaäp ñeå nhan ñeà phaåm kinh thöù möôøi ba laø Trì (giöõ gìn Kinh). Murano ñeå teân Anh ngöõ laø “Khích leä vieäc giöõ gìn kinh naøy”. Phaùp baûn cuûa Bournouf dòch laø “Noã löïc” (giöõ gìn kinh).

Chö Boà-Taùt, hieåu ñöôïc yù Phaät, laàn löôït phaùt nguyeän laøm ngöôøi dieãn giaûng Phaùp Hoa trong töông lai. Phaåm kinh naøy coù troïng ñieåm xieån döông Dieäu Phaùp Lieân Hoa ôû ñôøi, xieån döông Chính giaùo.

2. Tö töôûng:

a) Danh hieäu Döôïc Vöông vaø Ñaïi Ngaïo Thuyeát ñaõ ñöôïc ñeà caäp ñeán ôû caùc phaåm kinh tröôùc. Teân hai vò Boà-Taùt môû ñaàu phaåm kinh naøy phaùt nguyeän giöõ gìn Phaùp Hoa laø hai bieåu töôïng noùi leân hai yeâu caàu cho vieäc giöõ gìn vaø truyeàn baù Phaùp Hoa ôû ñôøi. Hai yeâu caàu chính ñoù laø:

+ Khaû naêng dieãn giaûng cuûa phaùp sö (Ñaïi Nhaïo Thuyeát).

+ Phöông thuoác thaàn dieäu tieâu dieät tham, saân, si (ñaõ ñöôïc ñeà caäp) nhö laø noäi dung truyeàn ñaït.

Veà khaû naêng dieãn giaûng cuûa ngöôøi dieãn giaûng, phaåm kinh thöù 10 ñaõ aán ñònh: loøng ñaïi töø bi; taùnh oân hoaø nhaãn nhuïc vaø trí tueä thaáy roõ “khoâng taùnh” cuûa caùc phaùp.

Veà phöông thuoác trò taâm beänh, laø voâ ngaõ vaø con ñöôøng vaøo voâ ngaõ (Töù Thaùnh Ñeá). Nhö ñaõ ñöôïc baøn ôû caùc phaàn tröôùc, Töù ñeá ôû ñaây ñöôïc hieåu vaø haønh theo nghóa “Nhaát thöøa” (xem laïi phaàn baøn ôû phaåm thöù ba, Ví duï ngoâi Nhaø löûa).

b) Naêm traêm vò A-la-haùn ñaõ ñöôïc thoï kyù phaùt nguyeän leân ñöôøng haønh Boà-Taùt haïnh, hoä trì Phaùp Hoa ôû caùc caûnh giôùi khaùc (caûnh giôùi khaùc ôû ñaây haøm nghóa ñoä tha).

c) Ñeán löôït chö toân Ni ñöôïc Theá Toân thoï kyù, taát caû ñeàu phaùt nguyeän haønh Boà-Taùt haïnh ôû caùc caûnh giôùi khaùc (ñoä tha).

Taát caû caùc vò ngoä Phaät trí ñeàu seõ ñi vaøo con ñöôøng cuûa Boà-Taùt. Ñaây ñaõ laø söï kieän giöõ gìn kinh Phaùp Hoa ôû ñôøi. Coù maët haøng Boà-Taùt ôû ñôøi laø coù maët kinh Phaùp Hoa vaäy. Huoáng nöõa, chö Boà-Taùt ôû ñaây phaùt nguyeän ñaëc traùch duy trì kinh Phaùp Hoa qua caùc hình thöùc ñoïc, tuïng, bieân cheùp, aán haønh, dieãn noùi kinh. Nhaát laø phaàn ngöôøi dieãn giaûng noùi: phaàn giöõ gìn kinh Phaùp Hoa ôû ñôøi laø roïi saùng nghóa “Nhaát thöøa” thoáng nhaát veà moät moái caùc quan ñieåm giaùo lyù, thoáng nhaát ôû maët toå chöùc xaõ hoäi, vaø thoáng nhaát töø trong nhaän thöùc moãi ngöôøi veà giaùo lyù neàn taûng.

Taïi phaåm kinh naøy, ñöùc Theá Toân (hay laø quan ñieåm kinh Phaùp Hoa) ñaët vaán ñeà vôùi Hoäi chuùng vieäc ñem Phaùp Hoa vaøo ñôøi, ñem tinh thaàn Phaùp Hoa, noäi dung Phaùp Hoa vaøo ñôøi. Ñaây laø vaán ñeà cuûa cuoäc soáng xaõ hoäi, vaø vaán ñeà giaûi thoaùt cho cuoäc soáng trong chính cuoäc soáng vôùi tinh thaàn phöông tieän thieän xaûo nhaèm ñem laïi an laïc lôïi ích vaø chaùnh kieán cho ñôøi.

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

14. AN – LAÏC – HAÏNH PHAÅM

Nhôn vì vöøa roài haøng Thanh-Vaên cuøng chuùng Boà-Taùt phaùt nguyeän trì kinh, Thanh-Vaên thôøi nguyeän ôû tha-phöông, Boà-Taùt thôøi noùi duøng söùc nhaãn-naïi ñeå ñöông laïi vôùi nhöõng ñieàu hoaïn-naïn khoù-khaên ôû thôøi maït-theá, yù cuûa Ngaøi Vaên-Thuø cho raèng: daàu duøng nhaãn löïc ñeå trì kinh cuõng ñaõ hay, song khoâng baèng laøm theá naøo cho khoûi xaåy ra nhöõng ñeàu hoaïn-naïn khoù khaên thôøi-oån thoaû hôn, neân Ngaøi beøn thöa thænh cuøng ñöùc Theá-Toân, Ñöùc Theá-Toân lieàn noùi boán haïnh an-laïc, caùc vò Phaùp-sö trì kinh Phaùp Hoa ôû ñôøi aùc sau, neáu coù ñuû boán haïnh naøy thôøi coù theå vì chuùng-sanh noùi kinh Phaùp Hoa khoûi caùc chöôùng naïn, thöôøng ñöôïc an-vui.

+ Boán haïnh an-laïc laø:

1. Haønh-xöù vaø thaân-caän-xöù. Choã sôû-haønh vaø choã thaân caän cuûa Boà-Taùt phaûi thöôøng töông öng vôùi taùnh giôùi, beà trong thôøi an truï nôi ñeä-nhaát-nghóa thaät-töôùng, beà ngoaøi thôøi xa nhöõng maàm naïn nhöõng aùc-haïnh, traùnh taát caû nhöõng ñieàu cô-hieàm.

Töông-öng taùnh-giôùi; an truï thaät-töôùng thôøi taâm an, xa traùnh aùc-haïnh, cô-hieàm, maàm-naïn thôøi thaân an, thaân vaø taâm an thôøi vì chuùng-sanh noùi kinh Phaùp Hoa taát khoûi bò chöôùng-ngaïi.

Cuõng coù vò Coå-ñöùc cho raèng haønh-xöù cuøng thaân-caän-xöù laø Thaân-nghieäp an-laïc-haïnh. Laáy yù maø suy thôøi cuøng vôùi nghóa treân vaãn cuõng töông-ñoàng.

2. Ngöøa loãi nôi khaãu-nghieäp vaø kheùo noùi phaùp, laøm cho moïi ngöôøi ñeàu hoan-hæ thôøi chöôùng naïn maø ñöôïc an vui, chính laø Khaåu-nghieäp an-laïc-haïnh vaäy.

3. Döùt tröø nhöõng taùnh ñeâ heøn, nhö dua doái, gheùt ganh v.v … tuùc laø nôi taâm xa rôøi taát caû phieàn naõo caáu tröôïc, kính troïng ngöôøi treân, khoâng khinh keû döôùi, ñöôïc nhö theá thôøi khoâng xuùc ngoå taâm moïi ngöôøi, khoûi nhöõng ñieàu oaùn haän maø töï mình ñöôïc an-vui. Ñaây thuoäc veà YÙ-nghieäp an-laïc-haïnh.

4. Boà-Taùt ôû ñôøi sau phaûi sanh loøng töø-bi theä-ñoä taát caû, nhö theá thôøi khoâng xa boû chuùng-sanh thöôøng nguyeän giaùo-hoaù khoâng sanh nieäm moûi meät nhaøm chaùn. Ñaây töùc laø Theä-Nguyeän an-laïc-haïnh vaäy.

Ñuû boán haïnh treân ñaây thôøi laø coù ñuû söùc thuû-hoä giaûng thuyeát kinh Phaùp Hoa ôû ñôøi aùc tröôïc vò-lai, khoûi chöôùng-naïn, ñöôïc an-oån vui-veû.

Boán haïnh naøy laø pheùp taéc cuûa ñöùc Theá-Toân truyeàn daïy ñeå giöõ-gìn gia-nghieäp vó-ñaïi cuûa ñaáng cöùu theá, taát caû luaät haïnh oai nghi ñeàu goàm nhieáp trong 4 haïnh naøy, ngöôøi xuaát-gia trong ñôøi maït-phaùp, neáu coù theå giöõ haïnh naøy hoaøn-toaøn, thôøi coù theå goïi laø chaúng phuï aân saâu cuûa ñöùc Theá-Toân vaäy.

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

XIV. PHAÅM AN LAÏC HAÏNH   (phaåm thöù 14)

(Peaceful Practices)

1. Tieáp tuïc phaåm “Trì” laø phaåm “An Laïc Haïnh” naøy.

Neáu ôû phaåm “Trì” Theá Toân chæ söûa soaïn toå chöùc ñoaøn “söù giaû Nhö Lai”, thì ôû ñaây Theá Toân söûa soaïn caùc haønh trang cuï theå cho ñoaøn söù giaû aáy theá naøo ñeå caùc söù giaû an oån, an laïc, vaø ñem laïi cho ngöôøi nghe, tu taäp Phaùp Hoa an oån, an laïc.

Ñoù laø nhöõng vieäc neân laøm vaø khoâng neân laøm.

2. Coù boán vieäc maø moät söù giaû Phaùp Hoa neân laøm:

a) Vieäc caàn laøm (proper practices – haønh söù):

Vò söù giaû bieát nhaãn naïi, nhu hoaø, thuaän thaûo, khoâng noùng naûy, khoâng sôï haõi, khoâng tham tröôùc baát cöù gì, caàn thaáy roõ nhö thaät caùc phaùp, khoâng dính maéc vaøo caû loøng khoâng tham lam cuûa mình, cuõng khoâng dính maéc vaøo caùi thaáy nhö thaät caùc phaùp cuûa mình.

b) Nôi tieáp xuùc, gaàn guõi (the proper things Bodhisattva should approach)

Vò söù giaû caàn bieát roõ nôi naøo ñaët chaân ñeán vaø nôi naøo khoâng ñaët chaân ñeán.

- Nôi khoâng neân töï yù ñaët chaân ñeán, tröø ra hoï ñeán vôùi mình: nhö vöông töû, ñaïi thaàn, ngoaïi ñaïo, keû vieát saùch theá tuïc, ca ngaâm, keû soáng taø maïng, keû soáng ích kyû, caùc sa-di treû tuoåi, keû muùa haùt, ñaáu voõ, caùc nöõ nhaân (gaùi nhoû, gaùi chöa choàng, gaùi goaù), caùc phi nam phi nöõ v.v…

- Nôi caàn ñaët chaân ñeán (ôû ñaây laø hieåu roõ):

Hieåu roõ heát thaûy caùc phaùp laø voâ ngaõ, voâ töôùng, voâ löôïng, voâ haïnh, voâ sanh; neân ham ngoài thieàn vaø soáng ñoäc cö.

c) Caùch soáng an laïc (peaceful practices):

Khoâng chæ trích loãi ngöôøi, khoâng khinh maïn ñoái vôùi ngöôøi tu haønh, khoâng hieàm haän, khoâng ganh gheùt, khoâng dua nònh doái traù, khoâng ñeå ngöôøi tu hoaøi nghi.

Khôûi loøng thöông ñoái vôùi ngöôøi ñôøi, toân kính chö Phaät laø baäc töø phuï, kính troïng chö Boà-Taùt nhö baäc ñaïo sö.

d) Khôûi taâm ñaïi bi:

Khôûi loøng thöông taát caû nhöõng ai chöa tin hieåu Phaùp Hoa. Tìm caùch thuyeát giaûng cho hoï tin. Daãn daét hoï vaøo Dieäu phaùp.

3. Tö töôûng:

Thaät söï noäi dung nhöõng ñieàu daïy treân cuûa Theá Toân vaãn quy vaøo:

- Giôùi           (nhöõng ñieàu neân vaø khoâng neân laøm)

- Ñònh          (ñoäc cö vaø haønh thieàn)

- Tueä (hieåu roõ khoâng töôùng, nhö thaät phaùp)ø

- Loøng ñaïi töø bi.

Ñoù laø noäi dung cuûa giaùo lyù caên baûn cuûa Phaät giaùo truyeàn thoáng kieát taäp ôû Nikaøya vaø A-haøm.

Vò söù giaû caàn kieåm soaùt thaân, yù, khaåu, giöõ gìn tö caùch theá naøo ñeå taïo döïng nieàm tin cho ñôøi caû hai maët ñaïo haïnh vaø trí tueä cuûa mình.

Ñaây laø moâ hình cuûa moät tu só haønh ñaïo vaø truyeàn ñaïo tích cöïc ñeå laïi nhieàu giaù trò cho ñôøi sau.

Noäi dung cuûa “An Laïc Haïnh” (soáng an vui haïnh phuùc) voán laø noäi dung cuûa Ñaïo ñeá trong Töù thaùnh ñeá nhaèm loaïi boû khoå ñau, phieàn naõo cuûa mình vaø ngöôøi töø möùc ñoä töông ñoái ñeán trieät ñeå.

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

15. TUØNG ÑÒA DUÕNG XUAÁT

Trong phaåm naøy ñaïi-yù laø ñeå hieåu roõ töï-taâm khi phaùt-ngoä, thôøi haèng-sa taùnh ñöùc hieän tieàn, môùi cuøng toät ñeán choã cöïc dieäu trì kinh Phaùp Hoa vaäy.

Daàu raèng ñaõ coù raát nhieàu Thanh-Vaên cuõng Boà-Taùt phaùt nguyeän trì-kinh, nhöng Thanh-Vaên töï löôïng söùc khoâng ñuû, chaúng kham ôû Ta-baø maø nguyeän truyeàn dieäu-phaùp ôû tha-phöông, caùc vò Boà-Taùt daàu ñoâng nhöng vaãn höõu haïn. Theá-giôùi voâ-bieân, chuùng-sanh voâ taän, kinh Phaùp Hoa laïi khoù trì thöù nhöùt, nhö trong phaåm Hieän Böûu Thaùp noùi: “Neáu coù ngöôøi ñeå coõi ñaïi ñòa treân moùng chôn maø bay leân coõi trôøi Phaïm-Thieân cuõng chöa laáy laøm khoù, sau khi ñöùc Phaät dieät-ñoä trong ñôøi aùc, ngöôøi ñoïc tuïng kinh naøy, ñaây laø raát khoù … neáu coù ngöôøi trì taùm muoân boán nghìn phaùp taïng, möôøi hai boä kinh vì ngöôøi dieãn noùi, laøm cho nhöõng ngöôøi nghe phaùp ñeàu ñaëng saùu moùn thaàn-thoâng nhaãn ñeán chöùng A-La-Haùn cuõng chöa laáy laøm khoù, sau khi Phaät dieät-ñoä, neáu coù ngöôøi phuïng-trì kinh ñieån nhö theá naøy thôøi laø raátkhoù…”

Xöù roäng voâ-bieân ngöôøi ñoâng voâ-löôïng, phaùp laïi khoù trì thöù nhöùt, maø ngöôøi hoaèng-phaùp coù soá haïn thôøi thaät laø khoù noåi hoaøn toaøn, taát phaûi coù moät soá ñaïi Boà-Taùt voâ-löôïng voâ-haïn, coâng vieäc trì kinh môùi ñöôïc troïn veïn, maø ñöùc Theá-Toân môùi thaät an loøng. Vì côù naøy neân caùc vò Boà-Taùt ôû haï phöông ñuùng thôøi duõng-xuaát ñeå öùng taâm cuûa ñöùc Theá-Toân.

Ñöùc Phaät tröôùc khöôùc töø lôøi nguyeän hoä trì kinh nôi coõi Ta-baø cuûa taùm haèng-haø-sa Boà-Taùt ôû tha-phöông, chính ñeå hieän roõ yù töø ngoaøi ñeán khoâng quyù baèng töï nhaø coù saün. Cho neân ñöùc Phaät noùi: “Coõi Ta-baø cuûa ta töï coù saùu vaïn haèng-haø-sa chuùng ñaïi Boà-Taùt, moãi vò Boà-Taùt ñoù ñeàu coù saùu vaïn haèng-haø-sa quyeán thuoäc, nhöõng ngöôøi ñoù coù theå luùc sau khi ta dieät ñoä, kham hoä trì ñoïc tuïng giaûng noùi kinh naøy …” ÖÙng theo lôøi ñöùc Phaät ñaïi-ñòa ruùng nöùc, voâ-löôïng nghìn muoân öùc Boà-Taùt töø döôùi ñaát voït leân, ñeán thaùp baùu leã Phaät …

Ñeán ñaây thôøi kieán chaáp sanh-dieät döùt, laâu mau ñoàng thôøi, cho neân naêm möôi tieåu kieáp maø cho nhö trong khoaûng böõa aên. Do vì xöùng taùnh ñöùc maø thaønh haïnh, neân boán vò thöôïng-thuû trong voâ-löôïng Boà-Taùt ñeàu duøng chöõ “Haïnh” ñaët teân.

Chính laø yù duøng taùnh ñöùc thaønh haïnh naøy trì kinh, môùi ñuùng vôùi baûn-hoaøi cuûa Phaät.

Taùnh-ñöùc hieän tieàn troïn chaúng phaûi laø taâm-thöùc coù theå löôøng bieát ñöôïc, cho neân Ngaøi Di-Laëc Boà-Taùt cuøng taùm haèng-haø-sa Boà-Taùt ñeàu sanh loøng nghi, nhaãn ñeán khoâng bieát ñaëng moät ngöôøi; caùc vò Thò-Giaû cuûa möôøi phöông chö Phaät cuõng ñoàng thöa hoûi.

Ñaây khoâng phaûi duyeân söï nhoû, khoâng phaûi laø ñeå tin cho neân ñöùc Phaät traân troïng raên gaéng, baûo tröôùc khi nghe lôøi ñöùc Phaät tuyeân baøy, phaûi maëc giaùp tinh-taán, phaùt yù kieân-coá, môùi khoûi sanh loøng nghi sôï.

Ñöùc Nhö-Lai noùi: “Nay ñöùc Nhö-Lai muoán hieån phaùt tuyeân thò trí-hueä cuûa chö Phaät, söùc thaàn-thoâng töï-taïi cuûa chö Phaät, söùc Sö-Töû phaán-taán cuûa chö Phaät, söùc oai-maûnh ñaïi-theá cuûa chö Phaät”. Taát caû coâng-ñöùc quang-ñaïi thaâm dieäu cuûa chö Phaät ñeàu goàm ñuû trong nhöõng lôøi seõ noùi cuûa ñöùc Nhö-Lai haù laïi laø vieäc nhoû thay ! Xeùt ñaây thì thaáy raèng yù-chæ trong ñoaïn vaên cuûa ñöùc Phaät saép tuyeân baøy raát saâu, khoâng theå duøng tri-kieán thoâng thöôøng maø ñeán ñöôïc, maø ñuùng thaät nhö theá, neân luùc ñöùc Phaät noùi caùc ñaïi-chuùng Boà-Taùt töø ñaát voït leân ñoù, ñeàu laø töø khi ñöùc Nhö-Lai thaønh ñaïo giaùo-hoaù khieán cho ñoù phaùt taâm, thôøi Ngaøi Di-Laëc vaø chuùng-hoäi ñeàu sanh loøng nghi. Bôûi vì chính maét caùc Ngaøi thaáy ñöùc Nhö-Lai töø khi thaønh ñaïo ñeán nay môùi traûi qua hôn 40 naêm. Nhöõng ngöôøi ñöôïc ñöùc Phaät giaùo-hoaù ñeàu ñuû maët taïi hoäi Linh-Sôn.

Coøn ñaïi-chuùng Boà-Taùt ñoù, chuùng-hoäi khoâng bieát maët ñöôïc moät ngöôøi, huoáng nöõa laø ñaïi-chuùng Boà-Taùt ñoù ñeàu ñaõ nhieàu ñôøi nhieàu kieáp vun troàng coäi ñöùc caên laønh môùi ñaëng ñaày ñuû thaàn–thoâng ñaïo-haïnh nhö theá, ñöùc Nhö-Lai môùi thaønh ñaïo ñaây, sao laïi noùi caùc vò ñoù ban ñaàu do ñöùc Phaät giaùo-hoaù maø phaùt taâm. Vì vaäy neân caùc Ngaøi noùi duï “cha treû con giaø” thuaät loøng nghi ngôø cuûa mình, ñeå caàu ñöùc Nhö-Lai giaûi quyeát, chaúng nhöõng ñeå quyeát nghi cho ñöông hoäi, maø cuõng ñeå quyeát nghi cho chuùng-sanh ôû ñôøi vò-lai. Phaåm keá ñöùc Nhö-Lai töï noùi thoï-löôïng ñeå quyeát nghi vaäy.

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

XV. PHAÅM TUØNG ÑÒA DOÕNG XUAÁT  (phaåm thöù 15)

(The appearance of Bodhisattvas from underground)

1. Khi chö toân Taêng vaø toân Ni phaùt nguyeän qua caùc caûnh giôùi khaùc ñeå xieån döông Phaùp Hoa thì Theá Toân yeân laëng nhaän lôøi, nhöng khi ñeán löôït chö Boà-Taùt ôû caùc phöông trôøi khaùc phaùt nguyeän ñeán hoä trì kinh Phaùp Hoa ôû coõi Ta baø thì Theá Toân khoâng chaáp thuaän. Ngaøi daïy ôû coõi Ta baø ñaõ coù voâ löôïng Boà-Taùt roài. Theá laø voâ soá Boà-Taùt töø loøng ñaát vuït hieän ra laøm kinh ngaïc Hoäi chuùng. Taïi ñaây laø moät caûnh khaùc Theá Toân vaän duïng dieãn baøy Dieäu phaùp cho nhöõng ai coøn chöa giaùc ngoä Phaät trí.

2. Tö töôûng:

a) Chaáp nhaän cho chö Boà-Taùt ôû coõi naày haønh Phaät söï taïi coõi khaùc maø khoâng chaáp nhaän ñaïo taâm cuûa chö Boà-Taùt trong caùc phöông khaùc ñeán haønh Phaät söï taïi Ta baø naày laø yù nghóa Theá Toân daïy cho chuùng sanh yù thöùc veà töï löïc giaûi thoaùt, ñoù laø nhaân toá quyeát ñònh giaûi thoaùt, nhaân toá ñoù moïi ngöôøi ñeàu coù ñuû trong taâm mình, keå caû nhaân toá Boà-Taùt cuõng phaûi töï mình phaùt trieån döïa vaøo trí tueä nhö thaät.

b) Hình aûnh chö Boà-Taùt töø loøng ñaát vuït ra laø bieåu töôïng cho moät söï thaät raèng: tueä giaùc giaûi thoaùt, hay tueä giaùc toái thöôïng laø phaùt xuaát töø nguoàn taâm cuûa moãi chuùng sanh, coù maët trong taâm thöùc moãi chuùng sanh. Caùc coâng phu ñoïc, tuïng, bieân cheùp, aán haønh, dieãn noùi vaø tu taäp Phaùp Hoa ñeàu laø coâng phu laøm bung vôõ tueä giaùc aáy töø nguoàn taâm. Tueä giaùc aáy seõ bung daäy nhö hình aûnh chö Boà-Taùt töø loøng ñaát voït ra.

c) Coù boán ñaïi Boà-Taùt daãn ñaàu haøng Boà-Taùt cuûa taâm thöùc laø:

- Thöôïng Haïnh (Superior Practice): bieåu töôïng cho vieäc haønh giaûi thoaùt ôû caáp ñoä trí tueä thaät saâu.

- Voâ Bieân Haïnh (Limitless Practice): Chæ caùc haïnh Ba-la-maät tu taäp döôùi nhieàu hình thöùc khaùc nhau.

- Tònh Haïnh (Pure Practice): Chæ Phaïm haïnh, haïnh Thanh vaên; ñoù laø haïnh ly duïc, ly chaáp thuû.

- An Laäp Haïnh (Steadily-Established-Practice): Chæ ngöôøi ñaõ haøng phuïc voïng töôûng, daäp taét taát caû ngaõ töôûng.

d) Vieäc giaùo hoaù chö Boà-Taùt töø loøng ñaát:

Boà-Taùt Di Laëc voán ñaõ giaùc ngoä Phaät trí, ñaõ roõ coâng vieäc giaùo hoaù cuûa Theá Toân, nhöng bieåu loä söï kinh ngaïc tröôùc söï kieän “voït maïnh ra töø loøng ñaát” cuûa chö ñaïi Boà-Taùt chæ laø ñeå gaây söï chuù yù cho haøng thính chuùng höôùng taâm veà söï kieän naày.

Boà-Taùt thaéc maéc taïi sao trong khoaûng thôøi gian raát ngaén töø ngaøy thaønh ñaïo ñeán nay (chæ hôn 40 naêm traàn theá) maø Theá Toân laïi coù theå giaùo duïc thaønh töïu ñeán voâ soá ñaïi Boà-Taùt nhö vaäy, trong khi caùc Boà-Taùt phaûi caàn ñeán moät khoaûng thôøi gian daøi nhieàu tieåu kieáp môùi coù theå tu taäp thaønh töïu tueä giaùc toái thöôïng?

- Hình aûnh “toøng ñòa doõng xuaát” kia voán töï noù laø moät baøi phaùp veà thöïc töôùng, veà dieäu duïng cuûa thöïc töôùng roài. Ñoù laø caâu traû lôøi !

Baát cöù thaéc maéc naøo veà thöïc töôùng, töông töï nhö thaéc maéc maø Boà-Taùt Di Laëc vöøa neâu, ñeàu laø saûn phaåm cuûa ngaõ töôûng. Vöôùng vaøo ngaõ töôûng aáy thì thính chuùng khoâng thaáy thöïc töôùng hieån baøy nhö chính noù ñang laø. Neáu soáng naém giöõ caùi khaùi nieäm veà thöïc töôùng trong taâm töôûng mình, thì taâm seõ khôûi leân nghi vaán veà söï khaùc bieät giöõa thöïc töôùng vaø khaùi nieäm veà thöïc töôùng.

Theá Toân chæ xaùc nhaän ñoù laø söï vieäc nhö thaät. Lôøi xaùc nhaän aáy tröôùc hình aûnh thöïc töôùng: “tuøng ñòa doõng xuaát” nhö laø söùc maïnh coù theå daäp taét heát thaûy ngaõ töôûng veà ngaõ töôùng (töôûng thuû uaån). Neáu ai giöït mình buoâng boû ngaõ töôûng maø nhìn söï kieän kia thì böøng ngoä ngay. Neáu coøn naém chaët ngaõ töôûng ñeå nhìn söï kieän thì thaéc maéc coøn troãi daäy.

Phaûi chaêng do vì töï taùnh cuûa ñaát, Boà-Taùt… vaø heát thaûy phaùp laø voâ töï taùnh neân chuùng töï taïi dung nhieáp nhau? Phaûi chaêng thôøi gian laø voâ töï taùnh neân 40 naêm traàn theá khoâng ngaén hôn voâ löôïng kieáp cuûa Boà-Taùt? Phaûi chaêng caùc voïng taâm laø voâ töï taùnh neân töï chuùng ñaõ laø phaùp taùnh, neáu taâm ngöôøi nhìn khoâng vöôùng vaøo ngaõ töôûng?

Thaáy ñöôïc leõ ñoù thì lieàn ngoä thöïc töôùng vaø bieát roõ con ñöôøng theå nhaäp thöïc töôùng, vaø coù theå töùc thì theå nhaäp thöïc töôùng.

Vì theá maø ñöùc Theá Toân daïy Boà-Taùt Di Laëc raèng:

- Thôøi gian chö vò Boà-Taùt kia ñaûnh leã vaø xöng taùn chö Phaät non nöõa ngaøy traàn gian, nhöng thöïc söï ñaõ traûi qua hôn 40 tieåu kieáp.

- Vieäc giôùi thieäu thaønh quaû hoaù ñoä voâ soá ñaïi Boà-Taùt ôû treân töø sau ngaøy Theá Toân thaønh ñaïo laø söï bieåu hieän uy löïc, thaàn thoâng vaø trí tueä cuûa Nhö Lai ñoù vaäy.

Chæ coù moät laèn ranh raát moûng manh giöõa ngaõ töôûng vaø chaùnh töôûng voâ ngaõ (hay giaùc töôûng voâ ngaõ) maø ñaõ taïo ra khoaûng caùch xa voâ cuøng giöõa chaùnh vaø taø, giöõa sanh töû vaø Nieát-baøn, giöõa thaùnh vaø phaøm, giöõa voïng vaø chaân!

Laèn ranh ñoù cuõng chæ do khaùi nieäm laäp ra. Ñoù laø khoaûng caùch giöõa nhöõng ngöôøi chöa giaùc ngoä vôùi Dieäu phaùp.

Ñöùc Theá Toân thuyeát giaûng ñeå giuùp thính chuùng moãi ngöôøi töï thaáy laèn ranh aáy vaø töï xoaù laèn ranh aáy. Ñaáy cuõng laø Dieäu phaùp!

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

16. NHÖ – LAI THOÏ – LÖÔÏNG PHAÅM

Do vì vöøa roài ngaøi Di-Laëc cuøng chuùng-hoäi nghi vieäc ñöùc Theá-Toân môùi thaønh Phaät trong thôøi-gian ngaén maø theá naøo giaùo-hoaù thaønh töïu ñöôïc voâ- löôïng ñaïi Boà-Taùt töø nhieàu kieáp huaân-tu coâng-ñöùc, cho neân ñöùc Theá-Toân töï noùi thoï-löôïng cuûa Phaät. Vì tuyø cô-duyeân giaùo-hoaù, ñöùc Nhö-Lai duøng söùc bí-maät thaàn-thoâng hieän thaân ra nôi ñôøi, taát caû chuùng-sanh ñeàu cho raèng: nay ñöùc Theá-Toân Thích-Ca-Maâu-Ni giaùng sanh nôi cung vua gioøng hoï Thích, ngoài nôi ñaïo-traøng thaønh voâ-thöôïng chaùnh-ñaúng chaùnh-giaùc. Ñaây laø chuùng-sanh chæ bieát moät phaàn tích-moân quyeàn-hieän cuûa ñöùc Theá-Toân. Nhöng kyø thaät veà boån-moân chôn-thaät, thôøi töø khi ñöùc Theá-Toân thaønh Phaät ñeán nay traûi qua voâ-löôïng voâ-bieân traêm ngaøn muoân öùc na-do-tha kieáp.

Ñöùc Theá-Toân hieån-baøy töï boån vaø tích ñeå phaù kieán chaáp sanh-dieät cuûa haøng nhò thöøa, ñeå hieån phaùp-thaân thöôøng-truù, tuyø cô-duyeân khaép öùng ñeå giaùo-hoaù, hoaëc aån hoaëc hieän ñeàu voâ ngaïi. Ñuû thaáy trí-hueä cuûa Nhö-Lai phöông-tieän, ñoä sanh raát saâu voâ-löôïng, khoù hieåu, khoù vaøo.

Ngöôøi ngoä ñaïo tu haønh, neáu chaúng ñaït phaùp-thaân thôøi troïn chaúng phaûi laø chôn-ngoä, ñeàu coøn thuoäc veà tri-kieán chuùng-sanh, chôù chöa phaûi Phaät-Tri-Kieán.

Phaåm “Hieän-Baûo-Thaùp” ôû tröôùc, möôïn ñöùc Ña-Baûo Nhö-Lai ñeå hieån baøy phaùp-thaân chôn-caûnh, maø trong haøng chuùng-hoäi chæ tin Ña-Baûo maø chöa tin Thích-Ca ñoàng laø moät thaân moät söùc trí-hueä maëc daàu töø khi thaùp baùu hieän ra ñeán ñaây, hai ñöùc Nhö-Lai ñoàng ngoài chung moät toaø sö-töû trong thaùp. Bôûi haøng Thanh-Vaên coá-chaáp sanh dieät phaùp, taäp quaùn quaù saâu, chæ nhaän ñöùc Phaät, noùi phaùp baét ñaàu töø vöôøn Loäc nôi thaønh Ba-La-Naïi ñoù laø chôn-thaät Thích-Ca-Maâu-Ni Nhö-Lai thoâi, chaúng coøn laïi bieát Chôn-Phaät boån-thaät. Laïi nghe ñöùc Nhö-Lai noùi saép seõ dieät-ñoä, thôøi caøng taêng-tröôûng kieán giaûi sanh-dieät. Daàu ñaõ ñöôïc thoï-kyù, nhöng chæ môùi tin lôøi cuûa ñöùc Nhö-Lai, chôù chöa thaáy  ñöôïc taâm cuûa ñöùc Nhö-Lai , chöa thaáy Phaät-taâm thôøi thaät khoù thaønh-töïu Phaät-quaû vaäy, vì coøn chöa phaûi chôn-ngoä thôøi choã tu haønh cuõng chaúng phaûi chôn-tu, ngoä cuøng tu khoâng phaûi chôn laøm theá naøo keát chôn-quaû ñöôïc. Cöù ñaây maø suy, thôøi thaáy raèng töø tröôùc, nhöõng phöông-phaùp khai-thò cuûa ñöùc Theá-Toân thi-thieát ñoù ñeàu thuoäc veà tuyø-cô phöông-tieän, daàu cuõng coù luùc aùm-chæ chôn thöôøng cuøng thaùc söï hieån thaät-töôùng, song chöa baøy roõ reät, ñeán phaåm Thoï-Löôïng naøy thôøi thaät laø ñöùc Theá-Toân traûi heát baûn-taâm baøy heát thaàn-löïc, chæ roõ toaøn theå phaùp-thaân maø noùi thoï-löôïng voâ-löôïng.

Phaùp-thaân chôn thöôøng laø choã maø taát caû chuùng-sanh khoù hieåu khoù vaøo, maëc daàu Phaät coù heát caùch traûi baøy, neân tröôùc khi tuyeân noùi, ñöùc Nhö-Lai ba phen ñinh-ninh daën baûo ñaïi-chuùng neân gaéng tin lôøi noùi chaéc thaät cuûa ñöùc Nhö-Lai, roài laïi chôø chuùng-hoäi ba phen caàn caàu thöa thænh, loøng khaùt ngöôõng ñaõ thieát, roài sau ñöùc Nhö-Lai môùi noùi. Vì neáu trong loøng chöa quyeát chaéc lôøi Phaät thôøi tình-thöùc phaân-bieät deå sanh, maø tình-thöùc phaân-bieät laø böùc tröôøng-thaønh ngaên caùch Phaùp-thaân, laø con ñöôøng ñi ngöôïc höôùng cuûa thaät-töôùng. Vaû cuõng vì Phaùp-thaân cuûa Nhö-Lai thöôøng-truù, hieän dieät-ñoä maø khoâng phaûi thieät dieät-ñoä khoù hieåu khoù vaøo, neân tieáp ñoù ñöùc Nhö-Lai noùi duï “Thaày-thuoác” vì chöõa bònh cho caùc con maø phöông-tieän noùi cheát, kyø thaät thôøi vaãn coøn.

Ngoä ñöôïc phaùp-thaân chôn-thöôøng naøy thôøi môùi laø chôn-ngoä, chôn-ngoä maø tu thôøi tu laø chôn-tu, chôn-ngoä chôn-tu laø chôn-nhôn, duøng chôn-nhôn môùi keát thaønh chôn-quaû ñöôïc.

Ñeán phaåm ñaây thôøi ñöùc Nhö-Lai hieån lyù ñaõ vieân-maõn, maø cuõng laø ñaõ thoå-loä heát caû baûn-hoaøi vaäy.

Kinh noùi: “Taát caû Ngöôøi, Trôøi, A-tu-la trong ñôøi ñeàu noùi ñöùc Thích-Ca-Maâu-Ni Phaät, sanh trong cung vua gioøng hoï Thích, ngoài nôi ñaïo-traøng caùch thaønh Giaø-Da khoâng bao xa maø chöùng thaønh ñaïo voâ-thöôïng chaùnh-ñaúng chaùnh-giaùc.

Nhöng thieät thôøi töø Ta thaønh Phaät ñeán nay, ñaõ voâ-löôïng voâ-bieân traêm nghìn muoân öùc na-do-tha kieáp … Ta tuy theo chuùng-sanh, neân duøng pheùp gì ñeå ñöôïc ñoä, nôi nôi noùi danh-töï khoâng ñoàng, nieân kyû lôùn nhoû, cuõng laïi hieän noùi seõ vaøo Nieát-baøn … Vì muoán cho chuùng-sanh sanh caùc caên laønh neân duøng ngaàn aáy nhaân-duyeân thí-duï ngoân-töø nhieàu caùch noùi phaùp, choã laøm Phaät-söï chöa töøng taïm boû. Ta thaønh Phaät ñeán nay raát laø laâu xa nhö theá, thoï-maïng voâ-löôïng voâ-soá kieáp thöôøng–truù baát-dieät …Nhöng nay chaúng phaûi thieät dieät-ñoä maø beøn xöôùng raèng seõ dieät-ñoä, ñöùc Nhö-Lai duøng phöông-tieän ñoù ñeå giaùo-hoaù chuùng-sanh … Vì neáu ñöùc Phaät ôû laâu trong ñôøi, nhöõng chuùng-sanh haï tieän thaáy ñöùc Nhö-Lai thöôøng coøn khoâng dieät beøn sanh loøng kieâu-töù bieáng treå … Nay nghe ñöùc Phaät nhaäp dieät, taát caû seõ sanh yù töôûng khoù gaëp gôõ, oâm loøng luyeán-moä khaùt-ngöôõng nôi Phaät beøn vun troàng caên laønh, cho neân ñöùc Nhö-Lai daàu thieät chaúng dieät-ñoä maø noùi dieät-ñoä … Nhö thaày thuoác chöôùc kheùo vì ñeå trò cuoàng-töû, thieät coøn maø noùi cheát … Ta thöôøng töï nghó raèng: laáy gì cho chuùng-sanh ñaëng vaøo ñaïo Voâ-thöôïng mau thaønh töïu thaân Phaät”.

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

XVI. PHAÅM NHÖ LAI THOÏ LÖÔÏNG  (phaåm thöù 16)

(The Duration of the life of the Thataøgata)

1. Nhö Lai coù ñeán ba laàn xaùc nhaän lieân tuïc raèng caùc söï kieän xaûy ra vaø caùc lôøi daïy cuûa Nhö Lai veà caùc söï kieän ñoù laø söï thaät. Boà-Taùt Di Laëc, ñaïi dieän cho toaøn theå chö Boà-Taùt, baïch xin Nhö Lai daïy tieáp veà söï thaät ñoù. Taát caû ñeàu ñaët heát loøng tin vaøo Nhö Lai.

Theá Toân tieáp tuïc tuyeân boá veà bí maät cuûa Nhö Lai trong nhöõng doøng kinh keá tieáp (phaåm 16).

2. Söï kieän lòch söû ghi nhaän Nhö Lai coù ra ñôøi, xuaát gia, thaønh ñaïo vaø nhaäp dieät chæ laø thò hieän. Thöïc söï, Theá Toân thaønh Phaät ñaõ töø laâu xa voâ löôïng voâ bieân haèng haø sa a-taêng-kyø kieáp, chöù khoâng phaûi môùi thaønh Phaät ôû Boà-ñeà ñaïo traøng ôû Öu-laâu-taàn-loa, AÁn ñoä. Do vì Nhö Lai laø nhö taùnh, hay thaät taùnh khoâng taùnh, neân Nhö Lai voán ñaõ laø Nhö Lai töø voâ löôïng xa xöa. Khoâng theå coù söï kieän Nhö Lai thaønh Phaät, neân cuõng khoâng theå coù söï kieän Nhö Lai nhaäp dieät, thaønh ñaïo. Nhö theá aáy rôøi khoûi heát thaûy ngaõ töôùng, neân khoâng phaûi ñeán, khoâng phaûi ñi, khoâng phaûi sanh, khoâng phaûi dieät. Vì leõ ñoù, Nhö Lai daïy: “Ta töø voâ löôïng kieáp tröôùc ñeán nay vaãn thöôøng coù maët ôû Ta baø noùi phaùp giaùo hoaù, cuõng nhö thöôøng giaùo hoaù voâ löôïng coõi nöôùc khaùc”.

Do vì taát caû phaùp ñeàu do Duyeân khôûi sanh, neân cuõng laø Duyeân khôûi taùnh voâ taùnh. Vì laø Duyeân khôûi taùnh voâ taùnh neân moät laø taát caû, taát caû laø moät, vaø laø voâ taùnh. Voâ taùnh ñoù laø thaät taùnh hay Nhö taùnh cuûa caùc phaùp goïi laø Nhö Lai. Vì theá, duø ôû ñaâu trong phaùp giôùi cuõng heät nhö ôû ñaây; duø môùi thaønh ñaïo thì cuõng heät nhö ñaõ thaønh töø voâ löôïng voâ bieân voâ soá kieáp tröôùc. Neáu coù ai thaáy khaùc nhö theá, thì caùi thaáy cuûa ngöôøi aáy lieàn bò rôi vaøo ngaõ taùnh, ngaõ töôùng. Chính do caùi nhìn ngaõ taùnh, ngaõ töôùng maø Dieäu phaùp bò che khuaát; vaø cuõng chính do caùi nhìn ngaõ töôùng, ngaõ taùnh aáy maø khôûi leân tham, saân, si, saàu, bi, khoå, öu, naõo.

Noùi toùm, Nhö Lai laø voâ ngaõ, voâ sanh. Coøn caùc chuyeän sanh, dieät, thaønh ñaïo, ñeán, ñi, laâu xa, hieän taïi, kia, ñaây laø thuoäc veà caùc ngaõ töôùng cuûa sanh dieät.

Voâ ngaõ, voâ sanh laø thöïc taïi. Coøn caùc töôùng kia laø cuûa khaùi nieäm. Thöïc taïi thì khoâng phaûi laø khaùi nieäm. Ñôn giaûn laø vaäy, vaø ñoù laø yù nghóa lôøi daïy vöøa trích daãn treân cuûa Nhö Lai ñöôïc Nhö Lai baûo ñoù laø ñieàu bí maät cuûa Nhö Lai, vaø ñaõ ñöôïc Nhö Lai dieãn giaûng nhö ñoaïn kinh döôùi ñaây:

“Ta thaáy nhö thöïc Tam giôùi. Ta thaáy Tam giôùi laø theá giôùi maø chuùng sanh voán khoâng sanh, khoâng dieät, nghóa laø khoâng coù xuaát hieän, khoâng coù nhaäp dieät, khoâng phaûi thaät, khoâng phaûi khoâng thaät, khoâng phaûi nhö “noù laø”, cuõng khoâng phaûi nhö “noù khoâng laø”. Ta khoâng thaáy Tam giôùi nhö chuùng sanh trong Tam giôùi thaáy. Ta thaáy moät caùch roõ raøng vaø khoâng coù sai laàm”.

Anh vaên:

“I see the Triple world as it really is. I see that the Triple world is the world of which the living beings have not birth or death, that is to say, do not appear or disappear, that it is the world in which I do not appear,or from which I do not disappear, that is not real or unreal, and that it is as it seems or as it does not seem. I do not see the Triple world in the same way as the (living beings of) the Triple world do. I see all this clearly and infallibly”.

(Ibid. p.220)

Cuõng nhö caûnh Boà-Taùt Vaên Thuø trong moät thôøi gian ngaén giaùo hoaù ôû Long cung ñaõ ñoä voâ soá Boà-Taùt ñaéc tueä giaùc voâ thöôïng, Theá Toân trong thôøi gian chöøng hôn 40 naêm traàn theá, nhö laø chæ baèng thôøi gian “moät caùi haét hôi” ôû coõi trôøi Phaïm Thieân, Theá Toân ñaõ giaùo hoaù voâ löôïng ñaïi Boà-Taùt ñaéc tueä giaùc voâ thöôïng. Caûnh aáy laø bieåu hieän cuûa thöïc taïi coù taùc duïng ñaùnh tan caùc ngaõ töôûng trong taâm thính chuùng. Khi ngaõ töôûng tan, thì lieàn ngoä Phaät trí.

Neáu chuùng ta khoâng ñeå cho caùi töôûng dong ruoåi theo caùc lôøi leõ, ngoân töø khaùi nieäm kia, khoâng ñeå cho caùc ngaõ töôûng chuïp baét caùc doøng kinh aáy vaø khaùi nieäm hoaù chuùng, thì chuùng ta aét laõnh hoäi ñöôïc nghóa “Nhaát thöøa” (hay thaät nghóa).

Caùc phaåm kinh töø phaåm 11 ñeán phaåm 22, ñaõ ñöôïc Theá Toân vaän duïng “theá giôùi cuûa söï” maø dieãn baøy haàu ñeå ñaùnh thöùc thính chuùng ñi nhanh ra khoûi ngaõ töôûng.

Taïi ñaây hieän roõ ra söï khaùc bieät giöõa caùi nhìn cuûa Nhö Lai vaø caùi nhìn cuûa chuùng sanh trong ba coõi: moät caùi nhìn nhö thöïc rôøi khoûi ngaõ töôûng, moät caùi nhìn khaùc vöôùng maéc töôùng khaùi nieäm cuûa ngaõ töôûng. Neáu thính chuùng bieát giaät mình thay ñoåi lieàn caùi nhìn cuûa chính mình thì lieàn böøng ngoä Phaät trí, thaáy raèng:

Nhö Lai laø thöïc taïi nhö thöïc, khoâng-taùnh, vì theá vöôït khoûi taùnh thôøi gian maø ñi vaøo vónh cöûu vaø goïi laø thoï meänh laâu daøi cuûa Nhö Lai nhö töïa ñeà cuûa phaåm kinh naøy ñaõ ghi.

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

17. PHAÂN – BIEÄT COÂNG – ÑÖÙC PHAÅM

Do nghe ñöùc Phaät noùi thoï-maïng daøi xa, ñaõ ngoä Phaùp-thaân thöôøng-truù, cuøng tröôùc thaáy ba-phen bieán caûnh tònh-ñoä, ñaõ roõ ba coõi duy-taâm sôû-hieän, ñaây beøn laø duøng chôn tín-giaûi ñeå laøm chôn-nhôn coù theå kheá-hieäp chôn-quaû thöôøng-truù cuûa Nhö-Lai, duøng ñaây trì kinh môùi ñaëng dieäu lôïi. Bôûi Phaùp-thaân vaãn thöôøng-truù ôû theá-gian, caûnh Tònh ñoä khoâng rôøi coõi tröôïc neân ñöùc Theá-Toân khuyeân gaéng trong chuùng-hoäi; neáu coù ngöôøi quaùn ñöôïc nhö theá, phaûi bieát ñoù laø töôùng thaâm tín-giaûi. Thaâm tín-giaûi laø tin vaø hieåu Phaùp-thaân Thöôøng-truù duy-taâm chôn-caûnh. Thaân vaø caûnh ñaây raát saâu raát dieäu, tin hieåu ñöôïc thôøi coâng-ñöùc voâ-löôïng voâ-bieân neân sau khi ñöùc Phaät noùi thoï-löôïng roài, tuyeân noùi coù ñeán vi-traàn soá Boà-Taùt ñaéc phaùp-lôïi, ñeå chöùng thaønh coâng-ñöùc dieäu-ngoä Phaùp-thaân thöôøng-truù. Dieäu-ngoä ñaõ cuøng toät, thôøi môùi thaät laø chôn trì kinh.

Do ñaây neân bieát raèng: chôn trì-kinh chính taïi dieäu ngoä, chaúng phaûi chæ moät maët theá-gian vaên-töï, cho neân ñöùc Nhö-Lai phaân bieät coâng-ñöùc trì-kinh baát-khaû tö-nghì sieâu-vieät taát caû höõu-vi coâng-ñöùc vaäy.

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

XVII. PHAÅM PHAÂN BIEÄT COÂNG ÑÖÙC  (phaåm thöù 17)

(The Variety of Merits)

1. a) Caùc caûnh dieån noùi Dieäu phaùp trong phaåm “Nhö Lai Thoï Löôïng” (phaåm 16) laø caùc caûnh maø thính chuùng caàn laéng loøng, taäp trung maõnh lieät söï chuù yù vaøo ñaáy thì seõ gaët ñöôïc lôïi ích giaûi thoaùt lôùn coù theå daãn ñeán böøng ngoä thaät nghóa. Vì theá, Theá Toân daïy tieáp phaåm kinh thöù 17 ñeà caäp ñeán nhieàu laàn coâng ñöùc lôùn cuûa nghe, hieåu vaø tin söï thaät dieãn baøy veà “Nhö Lai Thoï Löôïng”. Nhôø nghó ñeán coâng ñöùc lôùn aáy maø thính chuùng haân hoan taäp chuù trôû laïi caûnh dieãn baøy thöïc töôùng kia ngoõ haàu coù theå höng khôûi tueä giaùc giaûi thoaùt.

b) YÙ nghóa cuûa moät soá thuaät ngöõ cuûa kinh:

Vaên trieàn ñaø-la-ni (obtained the dhaøranìs which they could memorize all that they had heard): coù ñöôïc söùc taäp trung (ñònh) nhôù heát nhöõng gì ñaõ nghe.

Voâ sanh phaùp nhaãn (obtained the truth of birthlessness) ñaéc ñöôïc quaû vò an truù vaøo “khoâng taùnh” cuûa caùc phaùp.

Trieàn ñaø-la-ni (obtained the dhaøranìs by which they could memorize many hundreds of thousands of billions of repititions of teachings): ñöôïc ñònh nhôù ñöôïc voâ löôïng lôøi daïy cuûa Phaät.

Phaùp luaân baát thoái (obtained the faculty of turning the wheel of the pure Law): coù khaû naêng vaän chuyeån baùnh xe Phaùp ñi thaúng vaøo bieån Thaùnh.

Phaùp luaân thanh tònh (obtained the faculty of turning the wheel of the pure Law): coù khaû naêng vaän chuyeån baùnh xe Phaùp ñi ñeán choã giaûi thoaùt roát raùo.

2. Tö töôûng:

a) Tuyø theo möùc ñoä lieãu hoäi caûnh ñöôïc dieãn baøy trong phaåm “Nhö Lai Thoï Löôïng” maø thính chuùng coù theå phaùt trieån trí tueä chöùng ñöôïc moät trong caùc keát quaû: Voâ sanh phaùp nhaãn, Nhaïo thuyeát bieän taøi, Vaên trieàn ñaø-la-ni, Trieàn ñaø-la-ni, Phaùp luaân baát thoái hay Phaùp luaân thanh tònh.

- Kinh khích leä: “Khôûi loøng tin hieåu duø chæ moät nieäm veà Nhö Lai Thoï Löôïng seõ ñöôïc phöôùc ñöùc voâ haïn löôïng”

Anh vaên:

“Ajita ! Anyone who hears that my life is so long, and understands it by faith even at a moment’s thought, will be able to obtain innumerable merits”

(Ibid. p.230)

Ñaáy laø do tin vaøo thaät töôùng “khoâng töôùng” maø rôøi ra khoûi chaáp töôùng vaø nuoâi döôõng ñöôïc trí tueä voâ ngaõ. Trí tueä aáy laø ñaàu moái cuûa nguoàn phöôùc ñöùc kia; ñoù laø phöôùc ñöùc giaûi thoaùt neân goïi laø phöôùc ñöùc voâ haïn löôïng.

- Kinh daïy tieáp: phöôùc ñöùc treân coøn lôùn hôn caû phöôùc ñöùc tu taäp boá thí, trì giôùi, tinh taán, nhaãn nhuïc vaø thieàn ñònh traûi qua voâ soá kieáp. (ñoaïn kinh tieáp theo phaàn daãn treân)

Theá laø, tin hieåu thöïc töôùng “khoâng töôùng” laø thuoäc Trí tueä ñoä neân duø laø coâng phu ít maø laø thöïc, voâ laäu, neân phöôùc ñöùc hôn coâng phu tu taäp höõu vi veà 5 ñoä kia. Ñaây laø ñieåm dieãn ñaït nhaán maïnh giaù trò cuûa trí tueä voâ ngaõ, caùi trí tueä nhôø ñoù maø haønh giaû coù theå nhaäp vaøo thöïc töôùng.

b) Theá Toân laïi nhaán maïnh:

“Naøy Di Laëc ! Thieän nam, tín nöõ naøo nghe Ta noùi thoï löôïng laâu daøi cuûa Nhö Lai vaø hieåu noù vôùi loøng thaâm tín, seõ coù theå thaáy raèng Ta ñang thuyeát giaûng Dieäu phaùp taïi nuùi Kyø-xaø-quaät vôùi chuùng Thanh Vaên vaø Boà-Taùt bao quanh. Caùc thieän nam, tín nöõ aáy seõ thaáy raèng Theá giôùi Ta baø ñaát baèng löu ly, baèng phaúng, coù daây vaøng dieâm phuø phaân ranh thaønh caùc “ñöôøng taùm loái”, caây ngoïc coù haøng coù loái, vaø caùc toaø laâu ñaøi baèng traân baûo. Caùc thieän nam, tín nöõ aáy seõ thaáy chö Boà-Taùt soáng trong caùc toaø laâu ñaøi kia. Hoï thaáy ñöôïc nhö vaäy bôûi vì hoï ñaõ hieåu “thoï löôïng” aáy vôùi loøng tin kieân coá”.

Anh vaên:

“Ajita ! The good men or women who hear of my longevity of which I told you, and understand it by profound faith, will be able to see that I am expounding the Law on Mt. Grdhrakuøta, surrounded by great Bodhisattvas and Sraøvakas. They also see that the ground of this Sahaø-world is made of lapis lazuli, that the ground is even, etc…”

(Ibid. p.233)

Taïi ñaây, Theá Toân hoã trôï baèng lôøi leõ cuûa chính Ngaøi giuùp theâm tueä löïc ngoõ haàu thính chuùng môû lôùn ñöôïc ñoâi maét tueä thaáy roõ “Nhö Lai Thoï Löôïng”, vaø thaáy ngay raèng, duø caùch xa Theá Toân caû khoâng gian vaø thôøi gian, Theá Toân vaãn ñang thuyeát Dieäu phaùp taïi nuùi Kyø-xaø-quaät, thôøi kinh Phaùp Hoa vaãn thöôøng thuyeát taïi Kyø-xaø-quaät. Trong caùi thaáy naøy, caùi ngaõ töôûng veà khoâng gian vaø thôøi gian ñaõ bò ñoát chaùy. Hay noùi khaùc ñi, neáu laáy caùi ngaõ töôûng veà khoâng gian vaø thôøi gian ra khoûi caùi nhìn cuûa mình thì söï thaät cuûa nhöõng lôøi daïy cuûa Theá Toân (thöïc töôùng) hieån loä.

Töø caùi nhìn vaéng maët ngaõ töôûng aáy, maët ñaát cuûa traàn gian seõ bieán maát ñi ngay caùc töôùng loài, loõm, cao, thaáp, dô, saïch, ngaén, daøi, roäng, heïp, xaáu chæ coøn laïi thöïc töôùng röïc rôõ, trong suoát nhö löu ly, pha leâ, nhö ngoïc nhö ngaø, nhö baûy thöù traân quyù döïng leân caùc laâu ñaøi, hieän ra nhieàu ngoõ ñöôøng cuûa baäc Thaùnh (Baùt Thaùnh Ñaïo) nhìn ôû baát cöù hieän höõu naøo cuõng thaáy coù maët thöïc töôùng coù taùc duïng giaûi thoaùt nhö gaëp caùc baäc Ñaïi Boà-Taùt vaäy. Chính caùi nhìn trí tueä aáy laøm cho traàn gian trôû thaønh thanh tònh, laøm cho phaùp giôùi trôû thaønh thanh tònh, trôû veà thöïc töôùng cuûa noù.

Caùi nhìn naøy gioáng heät vôùi moät lôøi daïy cuûa Theá Toân ñöôïc keát taäp ôû Nikaøya: “Khi Ta thanh tònh, Ta thaáy theá giôùi thanh tònh” (xem Phaät Hoïc Khaùi Luaän, cuøng soaïn giaû) vaø ñöôïc chæ baøy suoát nhöõng trang kinh Phaùp Hoa. Vì theá, Theá Toân laïi daïy:

“… Cho neân Nhö Lai noùi raèng baát cöù ai, sau khi Nhö Lai nhaäp dieät, giöõ gìn, hoaëc ñoïc, tuïng, hoaëc dieãn noùi Phaùp Hoa cho nhöõng ngöôøi khaùc nghe, hoaëc töï mình bieân cheùp hay khieán ngöôøi khaùc bieân cheùp Phaùp Hoa, hay hieán cuùng kinh Phaùp Hoa, thì khoûi caàn xaây döïng ñieän thaùp, taêng xaù hay cuùng döôøng chö Taêng. Huoáng chi nhöõng ngöôøi khoâng nhöõng chæ kính giöõ kinh naøy, maø coøn boá thí, trì giôùi, haønh nhaãn nhuïc, tinh taán, thieàn ñònh vaø trí tueä, hoï seõ coù ñöôïc toái thaéng vaø voâ löôïng coâng ñöùc… Nhöõng coâng ñöùc voâ löôïng cuûa ngöôøi naøy seõ giuùp ngöôøi aáy ñaït ñöôïc trí tueä bình ñaúng vaø trí tueä sai bieät”.

Anh vaên:

“… Therefore, I say, “Anyone who keeps or reads or recites this Suøtra or expounds it to others or copies it or causes others to copy it or makes offerings to a copy of it after my extinction, need not to build a stuøpa or a monastery, or make offerings to the Sangha? Needless to say, anyone who not only keeps this Suøtra but also gives alms, observes the precepts, practices patience, makes endeavours, concentrates his mind, and seeks Wisdom, will be able to obtain the most excellent and innumerable merits… These innumerable merits if his will help him knowledge of the equality and differences of all things”. (Ibid. p.234)

Ñoaïn kinh treân laø ñoaïn tieáp tuïc môû roäng lôøi daïy cuûa Theá Toân: neáu coù dòp ñoïc, tuïng, bieân cheùp, dieãn noùi kinh Phaùp Hoa thì seõ coù dòp lieãu hoäi thaät töôùng nhö ôû phaåm Nhö Lai Thoï Löôïng, vaø seõ ñöôïc coâng ñöùc voâ löôïng. Ñaáy laø khôûi ñieåm cuûa ngoä. Neáu haønh giaû sau khi ngoä maø boá thí, trì giôùi,… (luïc ñoä) thì seõ ñöôïc coâng ñöùc voâ löôïng voâ bieân vaø toái thaéng. Nhôø coâng ñöùc tu taäp, nuoâi döôõng trí tueä ñoù maø haønh giaû coù theå ñaéc ñöôïc tueä giaùc voâ thöôïng.

Ca ngôïi caùi coâng ñöùc treân laø ca ngôïi Dieäu phaùp, ca ngôïi söï ngoä nhaäp Phaät tri kieán cuûa Phaùp Hoa.

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

18. TUYØ – HÆ COÂNG – ÑÖÙC PHAÅM

Daàu raèng vöøa roài ñöùc Theá-Toân phaân-bieät coâng-ñöùc cuûa ngöôøi trì-kinh ñaõ laø thuø thaéng voâ-löôïng, nhöng coøn muoán cho roõ theâm coâng-ñöùc lôïi ích baát-khaû tö-nghì, neân trong phaåm naøy laáy coâng-ñöùc moät nieäm tuyø-hæ cuûa ngöôøi laàn löôït nghe phaùp thöù naêm möôi, coøn gaáp boäi hôn phöôùc ñöùc cuûa nhaø ñaïi-thí-chuû traûi taùm möôi naêm ñem thaát baûo vaø ñoà tö–sanh, boá trí cho taát caû boán loaøi chuùng-sanh trong boán traêm muoân öùc voâ-soá theá-giôùi, cuøng giaùo- hoaù cho caû thaûy ñeàu chöùng töù Thaùnh-quaû. Huoáng laø coâng-ñöùc cuûa ngöôøi ban ñaàu nghe phaùp maø sanh taâm tuyø-hæ, coù theå naøo nghó hay baøn ñeán ñaëng.

Ñaïi khaùi trong phaãm ñaây cuøng toät hieån baøy söï lôïi-ích roäng lôùn thuø-thaéng cuûa kinh Dieäu-Phaùp Lieân-Hoa naøy, chuû yù ñeå laøm cho taâm nguyeän cuûa haøng nhò-thöøa vaø sô-taâm Boà-taùt ñöôïc beàn vöõng chaéc chaén vaäy.

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

XVIII. PHAÅM TUYØ HYÛ COÂNG ÑÖÙC  (phaåm thöù 18)

(The Merits of a person who rejoice at hearing this Suøtra)

Theá Toân tieáp tuïc khích leä loøng haân hoan cuûa thính chuùng qua hình thöùc taùn thaùn söï vui nghe Phaùp Hoa vaø khuyeán khích ngöôøi khaùc cuøng nghe.

Duø ngöôøi ñöôïc nghe thuaät laïi kinh Phaùp Hoa thöù 50 töø ngöôøi ñöôïc nghe thuaät laïi thöù 49 thì phöôùc ñöùc vaãn lôùn hôn phöôùc ñöùc cuûa thí chuû boá thí voâ löôïng cuûa caûi cho chuùng sanh trong 80 naêm, roài boá thí phaùp cho chuùng sanh ñaéc ñeán quaû Thanh Vaên. Caùch xaùc ñònh giaù trò phöôùc ñöùc naøy chæ laø caùch nhaán maïnh giaù trò giaûi thoaùt cuûa söï ngoä thöïc töôùng vaø nhaäp thöïc töôùng “khoâng töôùng” cuûa kinh, ñoàng thôøi khích leä thính chuùng neân phaùt taâm caàu trí tueä nhö thaät (Phaät trí).

Cho ñeán nay, chö Taêng, Ni vaø Phaät töû Vieät Nam vaãn thöïc hieän lôøi daïy treân cuûa Theá Toân qua lôøi phaùt nguyeän trong caùc thôøi leã xaùm, raèng: “Con nay khoâng caàu phöôùc baùo cuûa Nhôn, Thieân, Thanh Vaên, Duyeân giaùc cho ñeán caùc thöøa phöông tieän cuûa Boà-Taùt, chæ caàu giaùc ngoä trí tueä Phaät” (ngaõ kim baát vò töï caàu nhôn thieân phöôùc baùo, Thanh Vaên, Duyeân giaùc, naõi chí quyeàn thöøa chö vò Boà-Taùt, duy y Toái thöôïng thöøa phaùt boà ñeà taâm).

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

19. PHAÙP - SÖ COÂNG - ÑÖÙC PHAÅM

Tröôùc ñaõ roäng khen coâng-ñöùc trì kinh, nay trong phaåm naøy noùi vò Phaùp-Sö trì kinh Dieäu-Phaùp Lieân-Hoa lieàn ñaëng saùu caên thanh tònh, ñeå chæ roõ söï lôïi ích thuø-thaéng cuûa Phaùp Hoa tam-muoäi, chính ñöông hieän tieàn leân böïc baát-thoái, ñeå phaùt khôûi loøng tinh-taán khoâng nhaøm moûi cho ñöông-hoäi vaø vò-lai.

Veà phaåm Phaùp-Sö tröôùc trong phaàn Khai Phaät-Tri-Kieán, chæ noùi nhieäm-vuï cuûa naêm caùch trì kinh Phaùp Hoa.

Ñeán phaåm naøy môùi chaùnh chæ roõ coâng-ñöùc trì kinh cuûa Phaùp-Sö ñöôïc dieäu-ñöùc thuø-thaéng taïi hieän tieàn. Bôûi chuûng-töû Phaät taùnh caàn phaûi nhôø duyeân huaân môùi sanh tröôûng phaùt hieän. Phaät-taùnh sanh phaùt thôøi hueä-maïng chaúng döùt. Huaân-tröôûng nhôø nôi Phaùp-Sö neân coâng-ñöùc raát thuø-thaéng voâ-löôïng.

Nhö kinh noùi: “Neáu coù ngöôøi thieän-nam thieän-nöõ thoï trì kinh Phaùp Hoa naøy, hoaëc ñoïc, hoaëc tuïng, hoaëc giaûi noùi hoaëc bieân cheùp, ngöôøi ñoù seõ ñaëng taùm traêm nhaõn coâng-ñöùc, moät nghìn hai traêm nhó coâng-ñöùc, taùm traêm tyõ coâng-ñöùc, moät nghìn hai traêm thieät coâng-ñöùc, taùm traêm thaân coâng-ñöùc vaø moät nghìn hai traêm yù coâng-ñöùc.

Maét thöôøng cuûa ngöôøi ñoù thanh-tònh thaáy suoát caû vaät saéc trong tam-thieân ñaïi-thieân theá-giôùi; tai thöôøng cuûa ngöôøi ñoù thanh-tònh nghe roõ caû tieáng trong ñaïi-thieân theá-giôùi, muõi thöôøng cuûa ngöôøi ñoù thanh-tònh ngöûi bieát caû muøi trong ñaïi-thieân theá-giôùi; löôõi thöôøng cuûa ngöôøi ñoù thanh-tònh noùi thoâng voâ-löôïng phaùp; thaân thöôøng cuûa ngöôøi ñoù thanh-tònh aûnh hieän caû vaïn-vaät trong ñaïi-thieân theá-giôùi; taâm yù cuûa ngöôøi aáy thanh-tònh roõ bieát voâ-löôïng phaùp, thoâng ñaït voâ-löôïng nghóa, bieát taát caû taâm nieäm cuûa moïi loaøi, kham laõnh thoï taát caû phaùp cuûa taát caû ñöùc Phaät …

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

XIX. PHAÅM PHAÙP SÖ COÂNG ÑÖÙC  (phaåm thöù 19)

(The Merits of the teacher of the Law)

1. Phaùp sö ôû ñaây coù nghóa roäng raõi, chæ ngöôøi ñoïc tuïng, naém giöõ yù nghóa, bieân cheùp, aán haønh vaø dieãn noùi kinh.

Phaåm Phaùp Sö Coâng Ñöùc phaân tích coâng ñöùc cuûa ngöôøi hieåu nghóa kinh Phaùp Hoa vaø giöõ gìn kinh Phaùp Hoa ôû ñôøi.

2. Tö töôûng:

a) Coâng ñöùc laø yù nghóa cuûa thaønh quaû giaûi thoaùt cuûa haønh giaû trong hieän taïi vaø trong töông lai. Thaønh quaû aáy ñeán töø nguoàn taâm toû ngoä Dieäu phaùp, toû ngoä thöïc töôùng “khoâng töôùng”, hay toû ngoä taùnh Duyeân khôûi cuûa taát caû phaùp. Coù theå goïi söï toû ngoä aáy laø toû ngoä Thaäp nhö thò, Baùch nhö thò töø phaåm Phöông Tieän  (phaåm 2).

Vôùi ngöôøi lieãu hoäi Thaäp nhö thò hay Baùch nhö thò, khi nhìn ñeán caùc ngaõ töôùng (saùu caên vaø saùu traàn) thì lieàn thaáy thöïc töôùng “khoâng-töôùng” – ñaây laø yù nghóa maét nhìn ñaïo hieän: “muïc kích ñaïo toàn”

– Do thaáy roõ “khoâng-töôùng” maø taâm xa lìa khoûi caùc tham aùi, chaáp tröôùc, vaø boäc bieän giaûi thoaùt. Do ñaây maø noùi ñeán yù nghóa coâng ñöùc phaùt sanh töø maét, tai, muõi, löôõi, thaân vaø yù.

b) Veà con soá 1.200 hay 800 coâng ñöùc:

Chuùng ta coù theå lieân töôûng lieàn ñeán coâng ñöùc thanh tònh cuûa caùi thaáy Baùch nhö thò taïi 12 xöù (6 caên vaø 6 traàn) thaønh coù 1.200 coâng ñöùc. Thaønh quaû naøy coù maët hieän tieàn. Do vì caùi nghe cuûa tai haàu nhö ít bò vöôùng ngaïi bôûi caùc ngaõ töôùng neân coâng ñöùc taùnh ñuû 1.200. Vôùi maét thì neáu thieáu aùnh saùng hay bò caùc töôùng ngaên che thì khoâng thaáy, neân coâng ñöùc giaûi thoaùt taùnh giaûm xuoáng vôùi soá töôïng tröng laø 800. Töông töï ñoái vôùi thaân, muõi. Löôõi tuy cuõng bò vöôùng ngaïi, khoâng thöôøng xuyeân tieáp xuùc vôùi caùc vò traàn, nhöng laïi coù theâm coâng ñöùc dieãn noùi Dieäu phaùp neân vaãn ñöôïc taùnh ôû con soá 1.200 coâng ñöùc. Vôùi yù thì haún nhieân thöôøng hoaït ñoäng höôùng veà “khoâng-töôùng” neân keå coù 1.200 coâng ñöùc.

c) Khi ngöôøi dieãn noùi giöõ gìn saùu caên thanh tònh thì coù ñuû nhaân duyeân ñeå chöùng ñaéc luïc thoâng.

- Vôùi thieân nhaõn thoâng, ngöôøi dieãn noùi kinh Phaùp Hoa coù theå thaáy roõ voâ löôïng kieáp quaù khöù cuûa chuùng sanh vôùi caùc nghieäp nhaân vaø nghieäp quaû, vaø thaáy roõ con ñöôøng thaùc sanh cuûa chuùng sanh trong quaù khöù, hieän taïi vaø töông lai. Ñaây laø thaønh quaû maø Phaùp Hoa dieãn baøy döôùi hình thöùc coâng ñöùc.

- Vôùi thieân nhó thoâng, ngöôøi dieãn noùi kinh nghe hieåu roõ taát caû aâm thanh caùc loaøi, thoâng roõ taát caû tieáng.

- Vôùi laäu taän thoâng, ngöôøi dieãn noùi thoâng roõ heát thaûy phaùp, khaû naêng thaáy bieát qua 6 caên, 6 traàn, trôû neân saùng toû.

Noäi dung cuûa thaønh quaû tu taäp Phaùp Hoa trình baøy trong phaåm kinh 19 naøy töông xöùng vôùi caùc noäi dung chöùng ñaéc ñöôïc keát taäp töø Nikaøya vaø A-haøm.

d) Veà Boà-Taùt Thöôøng Tinh Taán (Constant-Endeavour-Bodhisattva-mahaøsattva):

Theá Toân giaûng daïy Boà-Taùt Thöôøng Tinh Taán trong phaåm kinh naøy. Ñieàu ñoù noùi leân raèng phaùp daïy ôû ñaây ñoøi hoûi thính chuùng noã löïc lôùn ñeå thöïc hieän ñi ñeán thaønh töïu. Noã löïc ñoù ñöôïc vaän duïng ñeå nuoâi döôõng trí tueä laøm thanh tònh taâm, thanh tònh luïc caên. Moät trong caùc coâng phu nuoâi döôõng trí tueä voâ ngaõ laø thoï trì, ñoïc, tuïng, bieân cheùp, dieãn noùi Phaùp Hoa. Laøm nhö theá thì taâm giaùc tænh thöïc töôùng thöôøng sanh khôûi vaø khôûi maïnh. Ñöùc Theá Toân ca ngôïi caùc coâng ñöùc ñoïc, tuïng… laø vì theá.

e) Ñeán ñaây, kinh Phaùp Hoa ñaõ xuaát hieän roõ raøng nhöõng neùt giaùo lyù truyeàn thoáng, heät Nikaøya vaø A-haøm, duy chæ khaùc coù hai neùt ñaëc bieät:

- Ngoân ngöõ dieãn ñaït thì raát bieåu töôïng.

- Chuyeån vieäc boá thí vaø thuyeát phaùp ñoä sanh thaønh lyù töôûng Boà-Taùt, thaønh haïnh nguyeän ñoä sanh vôùi nhieàu caáp ñoä lieãu tri Phaät trí sai bieät teá nhò.

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

20. THÖÔØNG – BAÁT – KHINH BOÀ – TAÙT PHAÅM

Töø tröôùc, trong nhieàu phaåm noùi coâng-ñöùc trì kinh raát thuø-thaéng, ñeán ñaây ñöùc Phaät chæ roõ coâng-haïnh trì kinh beàn vöõng nhö theá naøo, keát quaû nhö theá naøo, neân ñöùc Phaät töï thuaät tieàn-thaân cuûa ñöùc Phaät ñeå chöùng thaät.

Ñöùc Phaät töï noùi thuôû quaù-khöù laâu xa voâ-löôïng kieáp veà tröôùc, trong thôøi töôïng-phaùp cuûa Phaät Oai-AÂm-Vöông, ñöùc Phaät laø moät vò Boà-Taùt teân Thöôøng-Baát-Khinh, trì kinh Phaùp Hoa naøy, chæ chuyeân ñem Phaät-hueä bình-ñaúng giaùo-hoaù chuùng-sanh, Nhaãn ñeán nhieàu phen bò huyû nhuïc, naøo bò maéng nhieác, naøo bò ñaùnh ñaäp v.v … maø vaãn tuyeät nhieân khoâng heà moùng moät nieäm chaùn naõn, cuõng khoâng chuùt giaän hôøn, cuõng khoâng bieát moûi nhoïc.

Do ñöùc nhaãn naïi trì kinh kieân coá nhö theá maø hieän thaân trong ñôøi ñoù ñöôïc saùu caên thanh-tònh, bieän-taøi voâ-ngaïi, thaàn-thoâng quaûng-ñaïi, tuoåi thoï theâm daøi, vì moïi ngöôøi maø noùi kinh Phaùp Hoa, nhöõng ngöôøi tröôùc kia khinh huyû Boà-Taùt, luùc thaáy Boà-Taùt ñöôïc ñaïo-löïc thaàn-thoâng nhö theá ñeàu trôû laïi kính tin. Nhôø coâng haïnh trì kinh Phaùp Hoa thuôû xöa nhö theá neân hieän ngaøy nay môùi ñaëng thaønh Phaät.

Coâng haïnh trì kinh Phaùp Hoa keát thaønh dieäu-quaû roäng lôùn hieän thaân cuûa ñöùc Phaät , ñuû ñeå khuyeán-taán haøng nhò-thöøa cuøng sô taâm Boà-Taùt neáu tuaân theo quy-phaïm ñoù maø trì kinh Phaùp Hoa trong thôøi maït-theá sau naøy, thôøi daàu coù gaëp muoân nghìn nghòch duyeân chöôùng ngaïi, cuõng coù theå khoâng nhaøm khoâng naûn, maø taâm-chí khoâng bò thoái ñoaï.

Kinh noùi: … Baát-Khinh Boà-Taùt qua ñeán choã  cuûa töù-chuùng coá chaáp nôi phaùp kia maø baûo ñoù raèng: “Ta chaúng daùm khinh quyù Ngaøi, quyù Ngaøi haønh ñaïo ñeàu seõ ñaëng thaønh Phaät”. Nhöõng ngöôøi ñoù nghe Boà-Taùt noùi nhö theá, beøn khinh huyû maéng nhieác. Baát-Khinh Boà-Taùt hay nhaãn thoï. Khi toäi Boà-Taùt heát roài, ñeán luùc maïng chung ñaëng nghe kinh naøy, saùu caên thanh-tònh, do söùc thaàn-thoâng theâm daøi thoï maïng, laïi vì moïi ngöôøi maø roäng noùi kinh naøy ... Vì dieãn noùi kinh naøy ñaëng voâ-löôïng phöôùc, laàn laàn ñuû coâng-ñöùc mau thaønh Phaät-ñaïo, Baát-Khinh Boà-Taùt thuôû ñoù thôøi chính laø thaân ta …

ÖÙc öùc muoân kieáp ñeán baát-khaû-nghò laâu môùi ñaëng nghe kinh Phaùp Hoa naøy, ÖÙc öùc muoân kieáp ñeán baát-khaû-nghò, caùc Phaät Theá-Toân môùi noùi kinh naøy, ñôøi ñôøi gaëp Phaät, mau thaønh Phaät-ñaïo”.

Töø phaåm Ñeà-Baø-Ñaït-Ña ñeán ñaây ñeàu laø noùi nhöõng vieäc veà söï toû-ngoä trì kinh, nay tuaân theo coâng-haïnh cuûa ñöùc Phaät vaäy sau môùi laø trì-kinh ñöôïc tinh thuaàn vaäy.

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

XX. PHAÅM THÖÔØNG BAÁT KHINH  (phaåm thöù 20)

(The Never-Despising Bodhisattva)

1. Caùc danh goïi bieåu töôïng:

a) Boà-Taùt Ñaéc Ñaïi Theá (Great-Obtainer Bodhisattva) laø vò Boà-Taùt ñaõ ñaéc ñaïi thaàn löïc, baùt giaûi thoaùt vaø luïc thoâng.

b) Boà-Taùt Thöôøng Baát Khinh (The Never-Despising Bodhisattva) laø vò luoân luoân toân troïng moïi ngöôøi, luoân luoân nhaéc nhôû moïi ngöôøi bieát raèng töï mình coù Phaät taùnh vaø seõ thaønh Phaät (ñaây laïi laø moät hình thöùc thoï kyù).

c) Phaät Oai AÂm Vöông (Power-Voice King): Tieáng noùi coùù ñaïi thaàn löïc baäc nhaát: chæ chaân taâm cuûa moãi ngöôøi.

d) Nöôùc Ly Suy (Free-From-Decay): Ly Suy coù nghóa laø thoaùt ly söï hoaïi dieät, sanh töû.

e) Kieáp teân Ñaïi thaønh (Great Achievement) coù nghóa laø söï thaønh töïu lôùn, hay ñaïi giaûi thoaùt.

2. Tö töôûng:

a) Thôøi gian voâ löôïng voâ bieân thuaät trong phaåm kinh 20 naøy laø bieåu hieän cuûa thôøi gian nhö thöïc cuûa thöïc taïi. Danh xöng cuûa Theá Toân, teân kieáp vaø teân nöôùc ñeàu nhaèm chæ caûnh giôùi cuûa chaân taâm.

Ñöùc Thích Toân, nghieäm ra, laø ñaõ ñaéc Phaät trí töø thôøi gian coøn laø aån só Thieän Tueä (Sumedha) vaø Boà-Taùt Thöôøng Baát Khinh. Xa hôn nöõa, töø thöïc töôùng maø nhìn thì Ngaøi ñaõ thaønh Phaät töø voâ löôïng kieáp, bôûi vì thaønh Phaät chæ laø söï kieän trôû veà laïi vôùi thöïc töôùng cuûa chính mình.

b) 20 tyû ñöùc Phaät coù cuøng danh xöng Oai AÂm Vöông: laø yù nghóa 20 tyû vò trôû veà cuøng moät nguoàn coäi Phaät taùnh.

Vaøo thôøi ñöùc Phaät Oai AÂm Vöông ñaàu tieân, Ngaøi chæ giaûng daïy giaùo lyù Töù ñeá, Duyeân khôûi vaø Luïc ñoä. Ñoù laø giaùo lyù ñöa ñeán giaûi thoaùt sau cuøng.

c) Lôøi noùi lòch söû cuûa Boà-Taùt Thöôøng Baát Khinh:

“Toâi raát kính troïng quyù vò, toâi khoâng daùm khinh khi quyù vò. Taïi sao? Bôûi vì quyù vò coù theå thaønh ñaïo Boà-Taùt vaø seõ thaønh Phaät?.

Anh vaên:

“I respect you deeply. I do not despise you. Why is it? It is because you will be able to practise the way of Bodhisattvas and to become Buddhas”.       (Ibid. p.260)

Boà-Taùt ñaõ noùi caâu treân caû tæ laàn suoát ñôøi ñeå nhaéc nhôû moïi ngöôøi veà khaû naêng giaûi thoaùt, vaø ñeå ñaùnh tan “maëc-caûm-cuøng-töû” haàu laøm hieån loä Phaät taùnh.

Caùc phaåm kinh cuûa caûnh thöù hai thuyeát giaûng Dieäu phaùp ñang ñi saâu daàn vaø cuï theå daàn trong vieäc giuùp thính chuùng nhaän roõ con ñöôøng Boà-Taùt laø hoaøn thaønh cuøng luùc hai muïc tieâu töï ñoä vaø ñoä tha.

d) Haïnh Luïc ñoä cuûa Boà-Taùt Thöôøng Baát Khinh:

- Vieäc ñaûnh leã vaø noùi “caâu noùi lòch söû” treân cuûa Boà-Taùt laø hình thöùc boá thí phaùp ñöôïc thöïc hieän vôùi quyeát taâm loaïi boû chaáp thuû töôùng laø yù nghóa Boá thí ñoä.

- Boà-Taùt troïn ñôøi baùm chaët vieäc laøm treân laø yù nghóa Trì giôùi ñoä.

- Boà-Taùt chòu ñöïng moïi söï xæ maéng, ngöôïc ñaõi troïn ñôøi laø yù nghóa Nhaãn nhuïc ñoä.

- Taâm Boà-Taùt khoâng dao ñoäng tröôùc caùc khoù khaên vaø ngöôïc ñaõi cuûa ngöôøi nghe laø yù nghóa cuûa Thieàn ñònh ñoä.

- Nuoâi döôõng taâm giaùc tænh voâ ngaõ vì söï giaùc ngoä cuûa mình vaø ngöôøi laø yù nghóa thöïc haønh Trí tueä ñoä.

Thaønh töïu sau cuøng cuûa Boà-Taùt seõ laø Phaät tri kieán. Haïnh tu beân ngoaøi cuûa Boà-Taùt Thöôøng Baát Khinh coù veû ñôn giaûn nhöng kyø thöïc laø haønh ñuû Luïc ñoä Ba-la-maät.

Ñaây laø moät maãu haønh Boà-Taùt haïnh ñieån hình maø Theá Toân giôùi thieäu. Keát quaû cuûa haïnh aáy laø söï thaønh töïu Voâ thöôïng Chaùnh Ñaúng Chaùnh giaùc cuûa Theá Toân baáy giôø.

e) Söï kieän ñoïa A-tyø nguïc cuûa caùc vò Taêng, Ni nhieác maéng Boà-Taùt Thöôøng Baát Khinh:

A-tyø nguïc laø caûnh giôùi cuûa ñaïi taø kieán. Nhöõng vò tu só Phaät giaùo maéng nhieác Boà-Taùt Thöôøng Baát Khinh qua lôøi giôùi thieäu veà Phaät taùnh aáy laø theå hieän ba aùc haïnh:

- AÙc haïnh thöù nhaát laø bieåu hieän taø kieán, baát tín Phaät phaùp.

- AÙc haïnh thöù hai laø saân haän.

- AÙc haïnh thöù ba laø phaïm troïng toäi ñaïi aùc khaåu

(troïng toäi voïng ngöõ).

Taâm cuûa moät vò tìm caàu giaûi thoaùt nhö moät tu só maø phaïm ba aùc haïnh treân thì quaû laø deã ñoïa xuoáng ñòa nguïc A-tyø. Lôøi xaùc ñònh veà toäi ñoïa naøy cuûa kinh vöøa coù taùnh chaát raên ñe, caûnh giaùc caùc tu só Phaät giaùo, ñöa caùc vò veà chaùnh kieán giaûi thoaùt. Vì theá neân kinh laïi môû ra moät loái thoaùt cho nhöõng vò phaïm caùc loãi laàm treân khi kinh daïy raèng: nhöõng tu só bò ñoïa aáy veà sau laïi ñöôïc Boà-Taùt Thöôøng Baát Khinh giaùo hoaù, töông lai caùc vò aáy seõ thaønh Phaät. Nhöõng lôøi leõ môû loái thoaùt naày laïi laø hình thöùc giaùn tieáp giôùi thieäu “toäi aùc” cuõng laø moät phaùp vaø laø voâ ngaõ. Vì noù laø voâ ngaõ neân môùi ñöôïc chuyeån veà vôùi chaùnh kieán. Taïi ñaây, nhöõng ai phaïm aùc haïnh, hay bò aùm aûnh bôûi caùc aùc haïnh trong nhöõng ñôøi tröôùc coù theå laïi ñöôïc Theá Toân xaây döïng nieàm tin giaùc ngoä Phaät trí cho, nhôø ñoù maø ñaùnh tan ñöôïc maëc caûm phaøm phu ngoû haàu coù ñieàu kieän tin hieåu nghóa “Nhaát thöøa”.

g) Boà-Taùt Ñaéc Ñaïi Theá (Great-Power-Obtainer-Bodhisattva) laø bieåu tröng cho ñònh löïc lôùn cuûa moät Boà-Taùt. Ñöùc Theá Toân daïy Boà-Taùt Ñaéc Ñaïi Theá trong phaåm kinh naøy laø yù nghóa xaùc ñònh yeâu caàu ñònh löïc lôùn cuûa thieàn ñònh trong vieäc thaønh töïu Trí tueä Ba-la-maät (hay Phaät trí). Ñaây laø yù nghóa thöïc haønh Thieàn ñònh ñoä.

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

21. NHÖ – LAI THAÀN – LÖÏC PHAÅM

Töø tröôùc ñöùc Theá-Toân roäng noùi coâng-ñöùc trì-kinh laïi thuaät coâng-haïnh trì kinh cuûa Phaät, ñaây thôøi ñöông-cô phaùp-hoäi choã vieân-ngoä ñaõ cuøng toät, boån nguyeän xuaát-theá cuûa ñöùc Theá-Toân ñaõ thoaû maõn. Keá laïi voâ-löôïng chuùng Boà-Taùt töø ñaát voït leân phaùt theä trì kinh. Chuùng-hoäi hieän tieàn ñaõ vieân-ngoä, quaàn-sanh ôû vò-lai, cuõng seõ ñöôïc baûo-veä vöõng-vaøng, cho neân ñöùc Nhö-Lai vui loøng beøn taän hieän thaàn-löïc maø aán chöùng, vaø cuõng chæ phaùp-giôùi bình-ñaúng cho ñöông-cô, laøm cho chuùng-hoäi, hieän tieàn thaáy Phaät-caûnh, ñöông-haï nhaän Tònh-ñoä, ñeå hieån baøy söï lôïi-ích cuûa dieäu-phaùp ñaõ troïn veïn, ñöùc Theá-Toân saép seõ ñem gia-nghieäp cuûa Phaùp-Vöông maø phoù chuùc vaäy.

Chuùng Boà-Taùt töø ñaát voït leân phaùt theä laøm duyeân khaûi phaùt ñoù, chính ñeå chæ raèng, taùnh ñöùc nôi töï-taâm ñaày ñuû môùi thaät laø toaøn-theå cuûa Phaùp Hoa.

Ñöùc Nhö-Lai lieàn hieän söùc thaàn-thoâng, khaép thaân taát caû chaân loâng ñeàu phoùng aùnh saùng soi khaép möôøi phöông theá-giôùi, löôõi roäng daøi ñeán trôøi Phaïm-Theá, tieáng vang khaép möôøi phöông , coõi ñaát saùu ñieäu vang-ñoäng, ñoù laø toaøn thaân thoå loä, trieät-ñeå khích döông vaäy. Ñöông hoäi chö Phaät, taát caû cuõng ñeàu phoùng aùnh-saùng hieän töôùng löôõi roäng daøi, tieáng vang khaép möôøi phöông, ñoù laø hieåu roõ nghóa “Phaät-Phaät ñaïo ñoàng” vaäy.

Thaäp-phöông chuùng-sanh ñeàu ôû taïi coõi mình maø ñoàng thaáy coõi Ta-Baø, thaáy baûo-thaùp, thaáy caùc ñöùc Nhö-Lai, thaáy chuùng-hoäi v.v … ñoù laø chæ raèng: heã tình-meâ coá chaáp thôøi tri-kieán chæ haïn cuoäc trong gang taác, nay nhôø thaàn-löïc cuûa ñöùc Phaät tình chaáp taïm thoâng neân choã thaáy trieät thaáu.

Thaäp-phöông xöôùng truyeàn ñöùc Phaät, cuøng kinh Phaùp Hoa, chuùng-sanh möôøi phöông cuõng ñoàng quy kính, ñoù laø bieåu nghóa: Phaät, taâm vaø chuùng-sanh cuøng töông öng, taát caû moïi loaøi ñoàng ñuû töï-taùnh Phaät-Tri-Kieán vaäy.

Möôøi phöông theá-giôùi thoâng-ñaït khoâng ngaïi nhö moät coõi Phaät; chính laø soi roång phaùp-thaân chôn-caûnh, ñeå tieâu taâm heïp hoøi höõu haïn cuûa sô-taâm cuøng nhò-thöøa vaäy.

Thaàn-löïc cuûa ñöùc Phaät quaûng-ñaïi töï-taïi nhö theá, maø ñöùc Nhö-Lai coøn noùi raèng: Daàu ta coù duøng thaàn-löïc traûi qua voâ-löôïng voâ-bieân traêm nghìn muoân öùc voâ-soá-kieáp cuõng khoâng theå noùi heát coâng-ñöùc cuûa kinh Phaùp Hoa naøy, ñoù chính bôûi vì kinh naøy goàm nhieáp taát caû phaùp cuûa Nhö-Lai, taát caû thaàn-löïc cuûa Nhö-Lai, taát caû taïng bí-yeáu cuûa Nhö-Lai cuøng taát caû söï-vuï cuûa Nhö-Lai.

Cuõng vì theá neân yù nghóa cuûa kinh naøy raát roäng saâu vi-dieäu neân khoù tin hieåu, vì khoù tin khoù hieåu neân töø laâu ñöùc Nhö-Lai vaãn khoâng tuyeân noùi, ñeán nay thôøi cô ñaõ phaûi luùc neân ñöùc Nhö-Lai môùi hieån baøy.

Vì yù nghóa cuûa kinh roäng saâu voâ-haïn, neân ngöôøi tin hieåu toû-ngoä phuïng-trì dieäu-phaùp naøy thôøi coâng-ñöùc cuõng roäng saâu voâ-haïn chaúng theå nghó baøn ñöôïc.

Kinh noùi: “Chö Phaät truï nôi ñaïi thaàn-thoâng, vì ñeå vui ñeïp loøng chuùng maø hieän voâ-löôïng thaàn-löïc; töôùng löôõi ñeán Phaïm-thieân, thaân phoùng voâ-soá quang-minh. Tieáng taèng-haéng cuøng tieáng khaûy moùng tay cuûa Phaät vang khaép caû möôøi phöông, coõi ñaát saùu ñieäu vang-ñoäng. Bôûi sau khi ñöùc Phaät dieät-ñoä, caùc Boà-Taùt trì kinh naøy, neân caùc ñöùc Phaät ñeàu vui-möøng hieän voâ-löôïng thaàn-löïc …

Sau khi ñöùc Nhö-Lai dieät-ñoä phaøm choã naøo coù ngöôøi thoï trì ñoïc tuïng, giaûi noùi, bieân cheùp kinh naøy, ñeàu neân döïng thaùp cuùng-döôøng. Phaûi bieát choã ñoù chính laø ñaïo-traøng, caùc ñöùc Phaät ôû nôi ñaây chuyeån phaùp-luaân, caùc ñöùc Phaät ôû nôi ñaây nhaäp Nieát-baøn.”

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

XXI. PHAÅM NHÖ LAI THAÀN LÖÏC  (phaåm thöù 21)

(The Supernatural powers of the Tathaøgatas)

1. Caùc phaåm kinh Ñeà Baø Ñaït Ña vaø Thöôøng Baát Khinh… noùi ñeán söùc maïnh tu taäp cuûa Boà-Taùt. Phaåm 21 noùi ñeán thaàn löïc cuûa Nhö Lai.

Truyeàn thoáng kinh taïng Nikaøya vaø A-haøm coù ghi söï kieän caùc ñaïi ñeä töû cuûa Theá Toân, moãi vò thaønh töïu baäc nhaát veà moät haïnh, vaø veà haïnh naøy vò ñaïi ñeä töû ngang baèng Theá Toân. Chaúng haïn, Toân giaû Xaù-lôïi-phaát coù trí tueä thoâng suoát phaùp giôùi ngang baèng Theá Toân; Toân giaû Muïc-kieàn-lieân coù ñaïi thaàn thoâng ngang baèng Theá Toân; Toân giaû Ñaïi Ca-dieáp coù khaû naêng nhaäp, truù vaø xuaát thieàn thieän xaûo ngang baèng Theá Toân. Nhöng neáu chung taát caû caùc maët Giôùi, Ñònh, Tueä thì moãi vò ñaïi ñeä töû coøn coù moät khoaûng caùch naøo ñoù ñoái vôùi trí tueä toaøn giaùc cuûa Nhö Lai. Theá Toân coù nghóa laø trí tueä toaøn giaùc, coù moät söï sai bieät giöõa Phaät trí vaø Boà-Taùt trí.

Kinh Phaùp Hoa cuõng noùi theá. Tuy nhieân, ôû Nhö Lai, thì thaàn thoâng löïc cuûa Nhö Lai vaø trí tueä Nhö Lai (hay Nhö Lai) thì chæ laø moät. Thaàn löïc aáy laø Thaäp Nhö Lai löïc. Töù voâ sôû uyù, Cöûu ñònh vaø Töù voâ ngaïi giaûi.

- Thaäp Nhö Lai löïc bao goàm:

* Tri thò xöù phi xöù löïc: Trí bieát caùc phaùp ñuùng, sai…

* Tri tam theá nghieäp baùo löïc: Trí bieát roõ nhaân quaû trong ba ñôøi quaù khöù, hieän taïi vaø vò lai.

* Tri chö thieàn tam muoäi löïc: Trí bieát roõ caûnh giôùi ñònh cuûa taát caû ngöôøi tu thieàn.

* Tri nhaát thieát chuùng sanh taùnh trí löïc: Trí bieát roõ taâm taùnh cuûa heát thaûy chuùng sanh.

* Tri chuûng chuûng giaûi trí löïc: Trí bieát roõ heát thaûy phaùp.

* Tri nhaát theá sôû ñaïo trí löïc: Trí bieát roõ phaùp tu thích hôïp cho heát thaûy chuùng sanh.

* Tri chuûng chuûng giôùi trí löïc: Trí bieát roõ caûnh giôùi cuûa taát caû chuùng sanh.

* Tuùc meänh minh: Trí bieát roõ voâ löôïng kieáp quaù khöù cuûa töï thaân vôùi nhöõng nghieäp nhaân vaø nghieäp quaû.

* Thieân nhaõn minh: Trí bieát roõ voâ löôïng kieáp quaù khöù cuûa chuùng sanh vaø con ñöôøng thaùc sanh töông lai: do nghieäp naøo chuùng sanh veà caûnh giôùi naøo.

* Laäu taän minh: Trí ñoaïn taän heát thaûy laäu hoaëc.

- Töù voâ ngaïi giaûi:

* Töø voâ ngaïi: thoâng roõ taát caû töø ngöõ.

* Nghóa voâ ngaïi giaûi: thoâng roõ nghóa cuûa taát caû caùc töø.

* Phaùp voâ ngaïi giaûi: thoâng roõ taát caû phaùp.

* Nhaïo thuyeát bieän taøi voâ ngaïi: coù khaû naêng dieãn noùi voâ ngaïi, laøm phaán khôûi, haân hoan chuùng sanh.

- Töù voâ sôû uyù:

* Tri nhaát thieát phaùp voâ sôû uyù: do vì hieåu roõ taát caû phaùp neân khoâng sôï haõi baát cöù moät chuùng sanh, hoäi chuùng naøo.

* Laäu taän voâ sôû uyù: ñoaïn saïch caùc sai laàm, caùc nhaân toá sanh töû neân khoâng sôï haõi.

* Thuyeát chöôùng ñaïo voâ sôû uyù: Bieát roõ phaùp tu naøo giuùp chuùng sanh ñi ñeán giaûi thoaùt, phaùp naøo ngaên caûn giaûi thoaùt cho chuùng sanh neân khoâng sôï haõi.

* Chæ roõ con ñöôøng ñoaïn taän khoå cho heát thaûy chuùng sanh neân khoâng sôï haõi.

2. Tö töôûng:

- Töôùng löôõi daøi: ñaõ ñöôïc trình baøy töø phaåm ñaàu. Ñaây laø khaû naêng chuyeån aâm thanh ñi xa nhö yù muoán. Söï kieän naøy noùi leân moät caùch raát laø thöïc taïi raèng: thöïc taùnh caùc phaùp laø voâ taùnh neân khoâng ngaên ngaïi nhau.

- Khaûy moùng tay vaø taèng haéng vang xa ñeán voâ löôïng coõi Phaät: dieãn noùi baèng söï raèng caùc töôùng laø “khoâng-töôùng” neân khoâng vöôùng ngaïi nhau.

Duø ñöùc Theá Toân coù ñuû ñaïi thaàn löïc nhö theá, nhöng vaãn khoâng theå dieãn baøy heát ñöôïc coâng ñöùc do tu taäp Phaùp Hoa maø phaùt sanh. Kinh daïy:

“Thaàn thoâng cuûa chö Nhö Lai laø voâ löôïng, voâ haïn, khoâng theå nghó nghì nhö ñaõ ñöôïc noùi ñeán. Nhöng Nhö Lai khoâng theå noùi heát coâng ñöùc kinh ñoái vôùi nhöõng ai ñöôïc trao truyeàn, cho duø Nhö Lai lieân tuïc noùi ñeán haèng traêm nghìn tyû kieáp baèng thaàn thoâng cuûa Nhö Lai”.

Anh vaên:

“The supernatural powers of the Buddhas are as immesurable, limitless and inconceivable as stated above. But, I shall not be able to tell all the merits of this suøtra to those to whom this suøtra is to be transmitted even if I continue telling them by my supernatural powers for many hundreds of thousands of billions of asamkhyas of kalpas”

(Ibid. p.266.267)

Ñoaïn kinh treân vöøa giaùn tieáp gaây neân söï phaùt khôûi taâm mong caàu nôi thính chuùng veà giaùo nghóa “Nhaát thöøa cuûa Phaùp Hoa” vöøa dieãn noùi söï thaät “khoâng töôùng” thì khoâng theå dieãn baøy ñöôïc duø baèng baát cöù thaàn thoâng naøo, duø laø thaàn löïc cuûa Nhö Lai. Söï thaät aáy coù ñoù, nhö caùc caûnh thaàn thoâng maø Theá Toân ñang thò hieän, ñoøi hoûi haønh giaû töï mình buoâng boû caùc ngaõ töôûng ñeå ngoä vaø nhaäp.

Söï thaät ñoù phong phuù, sanh ñoäng, heát thaûy Nhö Lai trí, Nhö Lai löïc ñeàu phaùt sanh töø ñoù. Ñaây laø yù nghóa voâ löôïng nghóa cuûa thöïc töôùng “khoâng töôùng”. Töø khoâng-töôùng, taát caû töôùng sanh khôûi; hay noùi khaùc ñi, voâ löôïng nghóa phaùt sanh töø moät phaùp, phaùp ñoù laø thöïc töôùng “khoâng-töôùng”. Ñaây laø thöïc nghóa “Nhaát thöøa”.

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

22. CHUÙC – LUÏY PHAÅM

Ñöùc Phaät töø tröôùc ñaõ nhieàu phen Khai-Thò hieån lyù ñaõ vieân-maõn, chuùng-hoäi ngoä töï boån-taâm ñaõ thaáu ñaùo, loøng tín-giaûi ñaõ chôn, nhö theá thôøi chôn-nhôn thaønh Phaät ñaõ ñaày ñuû. Voâ-löôïng ñaïi Boà-Taùt  theä quyeát doác loøng trì-kinh ôû vò-lai, ñöùc Nhö-Lai ñaõ hieän ñaïi thaàn-thoâng aán chöùng ñeå cho taâm-chí kia vöõng chaéc. Ñeán ñaây, ñöùc Nhö-Lai ñem kinh naøy hai ba phen ñinh ninh thaän troïng phoù thaùc daën doø caùc ñaïi Boà-Taùt gaéng goå hoä-trì ôû töông-lai ñeå cho Phaät-chuûng khoûi toån döùt. Neáu coù theå hoä-phaùp lôïi sanh thôøi laø baùo ôn caùc ñöùc Phaät.

Kinh noùi: “Baáy giôø ñöùc Phaät töø phaùp-toaø ñöùng daäy hieän ñaïi thaàn-löïc, laáy tay höõu xoa ñaûnh cuûa voâ-löôïng ñaïi Boà-Taùt maø baûo raèng: “Ta traûi qua voâ-löôïng traêm nghìn muoân öùc voâ-soá-kieáp, tu-taäp phaùp voâ-thöôïng khoù ñaëng naøy nay ñem phoù-chuùc cho caùc oâng, caùc oâng phaûi doác loøng thoï-trì ñoïc-tuïng tuyeân noùi roäng truyeàn phaùp naøy, laøm cho khaép taát caû chuùng-sanh ñeàu ñaëng nghe bieát…”

Caùc oâng neáu ñaëng nhö vaäy thôøi laø ñaõ baùo ôn caùc ñöùc Phaät …

Töø phaåm “Chuùc-Luïy” naøy veà tröôùc goàm coù 11 phaåm thuoäc veà phaàn “Ngoä Phaät-Tri-Kieán”. Sau khi nhôø ñöùc Nhö-Lai chæ-thò Phaùp-thaân chôn-caûnh trong phaàn “Thò Phaät-Tri-Kieán” maø ñaëng toû ngoä, laàn ñeán phaåm “duõng-xuaát”, “thoï-löôïng” choã toû ngoä môùi chôn, ñeán phaåm “thaàn-löïc” choã toû ngoä ñöôïc vieân-cöïc, maø phaåm “Chuùc-Luïy” laø ngoä-trì hoaøn maõn vaäy, “Ngoä Phaät-Tri-Kieán” töùc laø ngoä töï-phaùp-thaân, töï-phaùp-thaân chính laø theå-taùnh bình-ñaúng, chuùng sanh vaø Phaät vaãn ñoàng, mình ngöôøi khoâng khaùc.

Mình ngöôøi ñaõ ñoàng khoâng khaùc, thôøi ngöôøi töùc laø mình do ñaây maø coù söï trì-kinh ôû vò-lai. Trì töø nôi ngoä maø khôûi, neân toaøn trong phaàn “Ngoä Phaät-Tri-Kieán” naøy, phaàn nhieàu noùi veà vieäc trì kinh, Töï ngoä chính laø töï-trì, ngoä-tha töùc laø vò tha-trì. Trì töø ngoä khôûi thôøi trì môùi tinh, ngoä coù trì ngoä môùi dieäu. Nhö theá thôøi töï-ñoä ñoä-tha, ñoä tha chính laø töï-ñoä, ñoù laø chôn thaät Boà-Taùt haïnh vaäy.

Goàm caû ba phaàn: Khai, Thò, Ngoä, 22 phaåm thuoäc veà phaàn “tín-giaûi” trong “tín-giaûi-haïnh-chöùng” ñeàu laø hieån lyù neân thuoäc veà “nhôn” trong “nhôn-quaû”.

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

XXII. PHAÅM CHUÙC LUÏY  (phaåm thöù 22) - (Transmission)

Vaäy laø cho ñeán phaåm kinh thöù 21, Theá Toân ñaõ dieãn noùi nhöõng gì coù theå dieãn noùi ñeå giuùp thính chuùng ngoä, nhaäp Phaät trí. Phaàn coøn laïi laø thuoäc veà thính chuùng, bôûi vì ñaây laø con ñöôøng cuûa töï moãi chuùng sanh töï ñoái trò, loaïi tröø heát thaûy caùc thöù ngaên che Phaät trí. Taát caû ngaên che ñeàu phaùt sanh töø ngaõ töôùng hay töø chaáp tröôùc caùc ngaõ töôùng, tham aùi caùc ngaõ töôùng. Veà con ñöôøng ñoù, Theá Toân daïy tieáp töø phaåm 23 cho ñeán phaåm 28 cuoái kinh.

Theá Toân Chuùc Luïy laø phoù thaùc troïng traùch, chuyeån giao troïng traùch môû baøy söï thaät “Nhaát thöøa” vaø chæ roõ con ñöôøng ngoä nhaäp “Phaät trí” cho haøng Boà-Taùt trong söù meänh hoaù ñoä chuùng sanh. Theá Toân ñaõ trao heát söï thaät maø Theá Toân chöùng ngoä qua voâ löôïng kieáp tu trì, khoâng tieác laãn, khoâng naém giöõ gì trong naém tay, trong tay aùo cuûa Ngaøi. Chö Boà-Taùt cuõng neân laøm nhö theá, haõy ñi böôùc ñi cuoái cuøng cuûa söï nghieäp chöùng nhaäp “Phaät trí”. Thính chuùng khoâng coøn chôø ñôïi gì nöõa ôû Theá Toân.

Theá laø Theá Toân môøi taát caû Hoaù Phaät, chö Boà-Taùt vaø thaùp Ña Baûo trôû veà boån ñoä. Chö Boà-Taùt tieáp tuïc söï nghieäp Nhö Lai baèng ñoïc, tuïng, bieân cheùp, aán haønh, khích leä vaø dieãn noùi Phaùp Hoa tuyø theo caên cô chuùng sanh.

Töø ñaây, töø khôûi ñieåm giôùi haïn cuûa dieãn noùi naøy, chö Boà-Taùt, thính chuùng vaø chuùng sanh haõy töï laøm hieån loä thaùp Ña Baûo cuûa töï taâm, haõy töï laøm hieån hieän voâ löôïng hoaù Phaät vaø voâ löôïng ñaïi Boà-Taùt cuûa nguoàn taâm.

Söù meänh “khai, thò, ngoä, nhaäp Phaät chi tri kieán” ñaõ ñöôïc giao phoù. Troïng traùch aáy ñaõ ñöôïc chö Boà-Taùt lieãu hoäi vaø laõnh nhaän:

“Chuùng con seõ thöïc hieän nhö Theá Toân baûo. Chaéc thaät, xin Theá Toân ñöøng lo !”

Anh vaên:

“We will do as you command. Certainly, World-Honoured One ! Do not worry!”

(Ibid. p.271)

Con ñöôøng vaøo Dieäu phaùp “Nhaát thöøa” aáy laø Töù thaùnh ñeá, Duyeân khôûi vaø Luïc ñoä Ba-la-maät ñöôïc giôùi thieäu vôùi caùc phöông tieän thieän xaûo tuyø theo caên cô.

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

E. PHAÀN NHAÄP PHAÄT TRI KIEÁN

23. DÖÔÏC – VÖÔNG BOÀ – TAÙT BOÅN – SÖÏ PHAÅM

Töø Tröôùc hieån “lyù” ñaõ vieân, nay seõ hieän “haïnh” ñeå chæ roõ “chöùng Nhaäp Phaät-Tri-Kieán” vaäy.

Trong phaåm ñaây noùi boån-söï cuûa Ngaøi Döôïc-Vöông ñeå hieån “haïnh”, chính laø chuû yù raèng: daàu ñaõ ngoä vieân lyù, nhöng vaøo tuïc lôïi-sanh, aét caàn nhôø thuoác hay chæ-quaùn, phöông thaàn ñieàu trò, ñeå trò saïch voâ-minh phieàn-naõo, phaù ngaõ-chaáp vaø phaùp-chaáp, thaønh “dieäu-haïnh”, môùi coù theå thaät “chöùng-nhaäp” vaäy.

Tuù-Vöông-Hoa tröôùc ñem vieäc khoå-haïnh cuûa Ngaøi Döôïc-Vöông hoûi ñöùc Phaät, ñeå chæ roõ raèng: chaùnh-haïnh cuûa Boà-Taùt phaûi tröø phieàn-naõo voâ-minh, maø muoán tröø phieàn-naõo voâ-minh phaûi döùt ngaõ-chaáp vaø phaùp-chaáp, muoán tröø hai moùn chaáp aáy phaûi nhôø ñònh-hueä, muoán coù ñònh-hueä phaûi gaéng coâng nôi chæ-quaùn. Chæ-quaùn vieân-thaønh, ñònh-hueä vieân-phaùt khoâng gì thuø-thaéng baèng nöông kinh Phaùp Hoa.

Ngaøi Hæ-Kieán Boà-Taùt, tieàn thaân cuûa Döôïc-Vöông nhôn nghe kinh Phaùp Hoa, caàn khoå tinh haïnh maø ñaëng “hieän-nhöùt-thieát-saéc-thaân-tam-muoäi”, phaù “ngaõ vaø phaùp” hai moùn chaáp, do ñaâu maø bieát hai chaáp phaù, vì duøng thaàn löïc cuùng döôøng ñöùc Phaät vaäy. Do phaù “phaùp-chaáp” neân ñoái vôùi phaùp ñöôïc töï-taïi, maø coù theå hieän ra caùc thöù ñoà cuùng-döôøng thuø-thaéng. Ngaõ tuyø phaùp-sanh, “phaùp chaáp” phaù thôøi “ngaõ-chaáp” cuõng tuyø phaù. Thieâu thaân cuùng Phaät laø bieåu-töôïng phaù “ngaõ-chaáp”, ñoát tay cuùng thaùp laø bieåu-töôïng phaù “phaùp-chaáp”. Hai moân chaáp ñaëng phaù ñoù laø nhôø dieäu-löïc cuûa kinh Phaùp Hoa, ñeå chæ roõ söï lôïi-ích cuûa kinh raát thuø-thaéng phaøm ngöôøi naøo chuyeân tinh tu haønh theo khoâng moät ai chaúng ñaëng thaéng quaû vaäy.

Ngaõ vaø phaùp ñeàu coù “phaân-bieät-chaáp” cuøng “cu-sanh-chaáp”. Ban ñaàu phaù hai moùn “phaân-bieät-chaáp” thôøi leân sô-ñòa roát sau phaù hai moùn “cu-sanh-chaáp” cöùu-caùnh thôøi leân Phaät-ñòa.

Phaù xong hai moùn chaáp phaân-bieät beøn laø dieäu haïnh böôùc leân thaùnh-ñòa Boà-Taùt, ñeán phaåm Döôïc-Vöông naøy môùi roõ raøng nghóa ñoù. Thaäp-ñòa Boà-Taùt laø böïc phaàn-phaù hai moùn “chaáp-cu-sanh”, phaàn thaân-chöùng Phaùp-thaân, vì theá neân phaùn ñònh töø phaåm naøy veà sau thuoäc veà “Nhaäp Phaät-Tri-Kieán” vaäy.

Trong Laêng-Giaø kinh noùi: Boà-Taùt duøng söùc chæ quaùn taán phaù hai moùn chöôùng, thieät chöùng chôn-lyù, baét ñaàu töø Sô-ñòa ñeán ñeä Thaát-ñòa lieàn boû taøng-thöùc vaøo ñeä Baùt-ñòa, töø ñeä Baùt-ñòa nhaãn ñi chöùng ñaëng ba moân yù-sanh thaân:

1. Tam-muoäi-nhaïo-yù-sanh-thaân

2. Giaùc-phaùp töï-taùnh-taùnh-yù-sanh-thaân

3. Chuûng-loaïi-cu-sanh voâ-haønh-taùc-yù-sanh-thaân

Trong phaåm naøy noùi roõ ngaøi Hæ-Kieán Boà-Taùt môùi baét ñaàu ñaëng “hieän-nhöùt-thieát-saéc-thaân-tam-muoäi, thôøi chính laø ñeä Baùt-ñòa Boà-Taùt ñaëng moùn “tam-muoäi-nhaïo-yù-sanh-thaân”. Bôûi moân yù-sanh-thaân naøy luùc nhaäp ñònh thôøi coù, luùc xuaát ñònh thôøi khoâng neân goïi laø “Tam-muoäi-nhaïo”.

Hai phaåm keá laø Dieäu-AÂm cuøng “Quaùn-AÂm” theo thöù töï phoái thuoäc hai moùn yù-sanh-thaân thöù hai vaø thöù ba.

Ñöôïc ba moân yù-sanh-thaân naøy thôøi laø chöùng-nghieäm thaät-chöùng vaäy.

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

XXIII. PHAÅM DÖÔÏC VÖÔNG BOÀ TAÙT BOÅN SÖÏ  (phaåm thöù 23)

(The Previous life of the Medecine Bodhisattva)

1. Nhö ñaõ ñöôïc giôùi thieäu töø ñaàu saùch, söï vaø lyù trong kinh Phaùp Hoa khoâng rôøi nhau: lyù laø chæ veà söï thaät cuûa söï; söï laø bieåu hieän ñích thöïc cuûa lyù. Vì theá trong noäi dung khai thò ñaõ haøm chöùa noäi dung cuûa ngoä nhaäp; trong phaàn giôùi thieäu veà ngoä nhaäp ñaõ coù maët phaàn khai thò. Coù theå phaùt bieåu raèng 22 phaåm kinh ñaàu hieån loä thaät taùnh (goïi laø hieån taùnh); saùu phaåm kinh cuoái laø phaàn giôùi thieäu con ñöôøng theå nhaäp thöïc taùnh (goïi laø hieån haïnh). Phaàn hieån haïnh naøy bao goàm ñuû hai böôùc ñi giaûi thoaùt cô baûn naøy:

- Böôùc thöù nhaát laø böôùc ñi daäp taét ngoïn löûa tham, saân, si, saàu, bi, khoå, öu, naõo cuûa Tam giôùi (Duïc giôùi, Saéc giôùi vaø Voâ saéc giôùi) ñeå ñaït ñeán Nieát-baøn cuûa giaûi thoaùt thaân (Vimukti-Kaøya).

- Böôùc thöù hai laø böôùc cuoái cuøng theå nhaäp Phaät trí, hay theå nhaäp phaùp giôùi thaät taùnh, coøn goïi laø chöùng nhaäp Nieát-baøn cuûa phaùp thaân (Dharma-Kaøya).

Ñöùc Theá Toân ra ñôøi nhaèm chæ roõ cho chuùng sanh thaáy hai böôùc ñi aáy vaø trao troïng traùch cho haøng Boà-Taùt tieáp tuïc ôû laïi cuoäc ñôøi chæ daïy cho chuùng sanh con ñöôøng vaø daãn daét chuùng sanh ñi treân con ñöôøng giaûi thoaùt cuûa hai böôùc vaøo phaùp giôùi taùnh.

Phaåm Döôïc Vöông Boån Söï (thöù 23) thuaät laïi moät maãu ñôøi ñieån hình cuûa Boà-Taùt ñi ñeán giaùc ngoä Dieäu phaùp trong quaù khöù haàu giuùp chuùng sanh noi göông.

2. Tö töôûng:

a) Döôïc Vöông coù nghóa laø lieàu thuoác thaàn dieäu nhaát (lieàu thuoác chuùa). Nhö moät lieàu thuoác thaàn dieäu chöõa laønh caùc thaân beänh, lieàu thuoác chuùa ôû ñaây coù taùc duïng chöõa laønh caùc taâm beänh ngaên che Phaät trí.

Vì theá, taïi ñaây Theá Toân daïy veà söï tích Boà-Taùt Döôïc Vöông vaø vì theá taïi ñaây Boà-Taùt Tuù Vöông Hoa (bieåu töôïng cho ñoaù hoa tinh anh cuûa haønh tinh lôùn nhaát, hay bieåu töôïng cho thöïc töôùng cuûa caùc töôùng), tieáng noùi cuûa thöïc töôùng, hoûi veà phöông thuoác ñoái trò caùc nhaân toá ngaên che Phaät taùnh.

b) Phaät Nhaät Nguyeät Tònh Minh Ñöùc (Sun-Moon-Pure-Bright-Virtue):

Danh hieäu Theá Toân naày laø bieåu töôïng. Ñöùc (Virtue) laø bieåu töôïng cho Thaùnh giôùi uaån (vaø caû ñònh uaån bao haøm trong ñoù); Minh (Bright) laø bieåu töôïng cho Thaùnh tueä uaån. Ba uaån naøy neáu ñöôïc tu taäp cho ñeán choã thuaàn tònh seõ phaùt khôûi trí tueä saùng nhö Nhaät Nguyeät.

- Ñöùc Nhaät Nguyeät Tònh Minh Ñöùc ra ñôøi töø voâ löôïng kieáp laâu xa veà tröôùc bieåu töôïng cho thôøi gian voâ ngaõ cuûa thöïc taïi nhö thaät.

- Caûnh giôùi cuûa Phaät Nhaät Nguyeät Tònh Minh Ñöùc khoâng coù nöõ nhaân, khoâng coù ñòa nguïc, ngaï quæ v.v… laø bieåu töôïng cho thanh tònh, “giaûi thoaùt thaân” rôøi xa caùc duïc, caùc ngaõ töôûng. Vì rôøi heát thaûy duïc töôûng vaø ngaõ töôûng neân rôøi khoûi caùc töôùng bò dieät. Ñaây laø noäi dung kinh daïy ñaát baèng traân baûo…

- Nhaát Thieát Chuùng Sanh Hyû Kieán Boà-Taùt  (Gladly-Seen-By-All Beings).

Vò Boà-Taùt maø ai gaëp cuõng sanh haêm hôû, haân hoan. Ñaây laø bieåu töôïng mong caàu giaûi thoaùt cuûa heát thaûy chuùng sanh. Boà-Taùt Hyû Kieán, hay ñuùng hôn laø haïnh nguyeän cuûa Boà-Taùt, laø giaác mô giaûi thoaùt roát raùo cuûa toaøn theå chuùng sanh. Giaác mô ñaïo aáy chính laø phöông thuoác thaàn dieäu nhaát goïi laø Döôïc Vöông ñeå huyû dieät heát thaûy caên beänh traàm kha cuûa voâ minh, sanh töû. Giaác mô ñoù laø gì? – Chuùng ta haõy tuaàn töï ñi vaøo haïnh nguyeän cuûa Boà-Taùt Nhaát Thieát Chuùng Sanh Hyû Kieán thì seõ roõ.

c) Theo kinh thuaät, Boà-Taùt tinh taán kinh haønh trong 12.000 naêm caàu giaûi thoaùt môùi ñaéc ñöôïc ñònh Hieän Nhaát Thieát Saéc Thaân (Obtained the samaødhi by which he could transform himself into any other living being), laø keát quaû ñònh coù khaû naêng hoaù hieän baát cöù saéc thaân naøo haønh giaû muoán.

Ñaây laø yù nghóa dieãn baøy coâng phu chuyeân chuù taâm vaø tinh caàn noã löïc tu thieàn ñònh ñeå nhieáp phuïc 6 caên vaø 6 traàn, theå hieän “thieân nhö thò” taïi 6 caên, 6 traàn aáy. Noùi goïn laø coâng phu chuyeân chuù, tinh caàn haønh quaùn nieäm voâ ngaõ (khôûi töôûng voâ ngaõ) thöôøng soi chieáu 6 caên vaø 6 traàn.

d) Boà-Taùt sau khi ñaéc ñònh treân ñaõ duøng hoaû ñònh löïc ñoát chaùy thaân ñeå cuùng döôøng Phaät:

Söï kieän ñoát thaân ñeå cuùng döôøng coù xaûy ra trong thöïc teá cuoäc soáng, nhöng ôû ñaây laø bieåu töôïng ñöa ra ñeå giaùo duïc, ñoù laø yù nghóa xaû boû thaân nguõ uaån ñeå caàu Phaät trí; Ñoát chaùy ngaõ töôûng veà thaân, veà 5 uaån. Chæ khi naøo ñoaïn dieät thaân nguõ uaån thì khi ñoù haønh giaû môùi phaù tung taát caû nhöõng sôïi daây raøng buoäc. Thaáy roõ saéc laø voâ ngaõ, thoï laø voâ ngaõ, töôûng laø voâ ngaõ, haønh laø voâ ngaõ vaø thöùc laø voâ ngaõ laø nhen leân ngoïn löûa trí tueä ñoát chaùy thaân saéc vaäy

- Taïi ñaây chuùng ta caàn coù nhaän thöùc teá nhò raèng: chæ coù nhöõng tu só ñaõ ñoaïn taän tham aùi, chaáp thuû thì vieäc ñoát thaân cuùng döôøng môùi ñuùng Phaïm haïnh; nhöõng ai chöa rôøi khoûi aùi, thuû maø ñoát thaân thì vi phaïm giôùi boån Ba-la-ñeà-moäc-xoa..

Söï thaät thaân nguõ uaån khoâng raøng buoäc taâm thöùc cho ngöôøi, chæ coù loøng tham aùi, chaáp thuû naêm uaån môùi raøng buoäc. Vì theá, ñeå minh ñònh yù nghóa roõ raøng, Boà-Taùt sau ñoù tieáp tuïc ñoát chaùy hai caùnh tay coâng ñöùc ñeå cuùng döôøng Xaù lôïi Phaät. Tay laø bieåu hieän cuûa naém baét; ñoát chaùy hai caùnh tay laø ñoát chaùy taâm chaáp thuû ngaõ vaø chaáp thuû phaùp. Ñaây laø söï kieän ñoát chaùy trieät ñeå chaáp thuû. Keát quaû cuûa söï ñoát chaùy chaáp thuû trieät ñeå naøy laø ñöôïc thaân vaøng cuûa Phaät, nhö kinh dieãn ñaït. Ñöôïc thaân vaøng laø ñöôïc Phaät trí.

Truyeàn thoáng Ñaïi thöøa thöôøng daâng naêm phaàn höông cuùng döôøng Phaät laø: höông giôùi, höông ñònh, höông tueä, höông giaûi thoaùt vaø höông tri kieán giaûi thoaùt. Chính laø yù nghóa töï coâng phu tu taäp Giôùi, Ñònh, Tueä, giaûi thoaùt vaø tri kieán giaûi thoaùt laø höông giaûi thoaùt daâng cuùng chö Phaät coù yù nghóa vaø ñuùng yù nghóa.

Phaùp Hoa, trong phaåm kinh naøy, ñaõ giôùi thieäu Boà-Taùt Hyû Kieán duøng ñònh löïc thaønh töïu ñeå ñoát caùc höông quyù cuùng döôøng aáy khoâng baèng ñoát chính thaân mình, chính ñoâi caùnh tay ngaø ngoïc cuûa mình; theá laø Boà-Taùt tieáp tuïc cuùng döôøng höông tueä, höông giaûi thoaùt vaø höông tri kieán giaûi thoaùt. Hình thöùc cuùng döôøng raát giaûi thoaùt vaø trí tueä naøy phuø hôïp vôùi giaùo lyù truyeàn thoáng ñöôïc kieát taäp töø Nikaøya.

Phaåm Töông Öng Teá Ñaøn (Töông Öng Boä Kinh) daïy: trong caùc loaïi teá ñaøn thì teá ñaøn boá thí laø cao caû; teá ñaøn giôùi, ñònh laø cao caû hôn, vaø cao caû hôn heát laø teá ñaøn trí tueä. Chính trí tueä giaûi thoaùt töï noù laø yù nghóa teá ñaøn cao caû nhaát.

e) Ngoïn löûa hoaû thieâu thaân vaø tay cuûa Boà-Taùt Hyû Kieán: Thaân vaø tay cuûa Boà-Taùt laø thaân vaø tay cuûa traêm phöôùc ñöùc, nhöõng phöôùc ñöùc do trí tueä thaáy “baùch nhö thò”, hay thaáy thöïc töôùng “khoâng töôùng” cuûa caùc phaùp. Do coù maët trí tueä naøy maø Boà-Taùt thieâu chaùy heát thaûy caùc ngaõ töôûng. Ngoïn löûa hoaû thieâu aáy roõ thaät laø löûa trí tueä voâ ngaõ.

g) Hình aûnh ñoát chaùy caùc höông thôm baèng thieàn ñònh vaø hình aûnh ñoát thaân vaø tay ngoïc cuûa Boà-Taùt Nhaát Thieát Chuùng Sanh Hyû Kieán laø moät hình thöùc dieãn noùi Phaùp Hoa raát sanh ñoäng, raát caûm ñoäng, ñaäp maïnh vaøo tim vaø oùc cuûa thính chuùng giuùp thính chuùng giaùc tænh buoâng boû tham aùi vaø chaáp thuû thaân nguõ uaån, vaø döïng ñöùng daäy loøng tin hieåu Dieäu phaùp nôi thính chuùng qua söï vieäc ñoâi tay Boà-Taùt phuïc hoài trong thaân vaøng cuûa Boà-Taùt. Kinh ñaõ cho tuoân chaûy nhöõng doøng Phaùp Hoa kyø tuyeät !

Hình thöùc bieåu hieän cuùng döôøng, toân kính Phaät cuûa Boà-Taùt Hyû Kieán vöøa chaáp nhaän quan ñieåm, chuû tröông, hình thöùc tín ngöôõng toân thôø xaù lôïi, vöøa chaáp nhaän chuû tröông toân thôø kinh trí tueä Kim Cöông, ñoàng thôøi vöøa vöôït haún ra ngoaøi vaø troãi leân cao hôn hai chuû tröông kia: Ñoaïn tröø aùi, thuû môùi laø ñuùng chaân nghóa cuûa toân kính, cuùng döôøng Phaät.

h) Vì theá, cuøng vôùi tinh thaàn tín ngöôõng vöøa trình baøy, kinh Phaùp Hoa daïy:

“Naêm traêm naêm sau cuøng cuûa thôøi kyø Chaùnh phaùp suy ñoài sau khi Nhö Lai nhaäp dieät, neáu coù tín nöõ naøo nghe kinh naøy vaø laøm theo lôøi daïy cuûa Nhö Lai trong kinh, ngöôøi aáy sau khi cheát seõ sanh veà treân ñoaù hoa sen nôû ra ôû coõi Cöïc laïc, nôi coù ñöùc Phaät Di Ñaø vôùi chö ñaïi Boà-Taùt vaây quanh”.

Anh vaên:

“The woman who hears this suøtra and acts according to the teachings of it in the later five hundred years after my extinction, will be able to be reborn, after her life in this world, (as a man) on the jewelled seat in the lotus flower blooming in the World of Happiness where Amitaøyus Buddha lives surrounded by great Bodhisattvas”.

(Ibid. p.278)

Nghe vaø tin hieåu kinh Phaùp Hoa laø nghe vaø tin hieåu raèng heát thaûy caùc phaùp laø “khoâng-töôùng”. Do vì söï thaät laø “khoâng-töôùng” neân haønh giaû an truù vaøo Giôùi, Ñònh, Tueä ñeå ñoaïn tröø tham aùi vaø chaáp thuû 5 uaån, nhö Boà-Taùt Hyû Kieán theå hieän; neáu taïi ñaây haønh giaû chöa giaûi thoaùt, thì sau khi cheát seõ sanh vaøo caûnh giôùi Cöïc laïc, thanh tònh cuûa ñöùc Phaät A Di Ñaø, ñöùc Phaät bieåu hieän cuûa Giôùi, Ñònh vaø Tueä (voâ löôïng thoï laø yù nghóa cuûa ñònh, voâ löôïng coâng ñöùc laø yù nghóa cuûa giôùi; vaø voâ löôïng quang laø yù nghóa cuûa tueä).

Coâng ñöùc ñeå thaùc sanh veà coõi Cöïc Laïc ñuùng laø coâng ñöùc thöïc haønh Giôùi, Ñònh, Tueä. Vaø yù nghóa vaõng sanh veà Tònh Ñoä ñuùng laø chæ keát quaû ñoaïn tröø tham, saân, si, röûa saïch buïi tham aùi vaø chaáp tröôùc dính maéc vaøo tai, maét, löôõi, thaân vaø yù.

i) Chæ nghe vaø hieåu phaåm kinh Döôïc Vöông Boån Söï, haønh giaû ñaõ ñöôïc nhieàu coâng ñöùc ngay trong hieän taïi, mieäng toaû höông thôm cuûa hoa sen xanh, loã chaân loâng tieát ra höông thôm cuûa goã chieân ñaøn treân nuùi Ngöu Ñaàu nhö moät ñoaïn kinh vieát:

“Neáu ai haân hoan khi nghe phaåm Döôïc Vöông Boån Söï vaø taùn thaùn phaåm kinh, thì mieäng seõ toaû ra höông thôm hoa sen xanh, vaø caùc loã chaân loâng tieát ra höông thôm cuûa goã chieân ñaøn treân nuùi Ngöu Ñaàu, vaø hieän taïi ñöôïc nhieàu coâng ñöùc nhö ñaõ ñöôïc noùi ñeán”.

Anh vaên:

Anyone who rejoices at hearing this Chapter of the Previous Life of the Medecine King Bodhisattva and praises (this chapter), saying “exellent”, will be able to emit the fragrance of the blue lotus flower from his mouth and the fragrance of the Canada of Mt. Ox-Head from his pores, and obtain the merits as states above in his present life”.

(Ibid.p279)

Nghe vaø hieåu phaåm kinh thöù 23 naøy laø nghe vaø hieåu con ñöôøng thöïc haønh Giôùi, Ñònh, Tueä ñeå loaïi tröø tham, saân, si caáu ueá ra khoûi taâm thöùc. Taùn thaùn phaåm kinh laø taùn thaùn con ñöôøng “Tam voâ laäu hoïc” aáy, vöøa noùi leân raèng ngöôøi nghe muoán nuoâi döôõng trí tueä giaûi thoaùt, do ñoù maø mieäng seõ noùi nhöõng lôøi trí tueä vaø ñuùng phaùp, thaân seõ laøm caùc vieäc trí tueä vaø ñuùng phaùp. Ñaây laø yù nghóa maø kinh dieãn ñaït moät caùch bieåu töôïng vaø thi vò baèng hình aûnh toaû höông thôm cuûa hoa sen xanh vaø höông thôm chieân ñaøn treân nuùi Ngöu Ñaàu. Höông thôm aáy laø höông ly aùi, ly thuû vaäy.

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

24. DIEÄU – AÂM BOÀ – TAÙT PHAÅM

Trong phaåm naøy, ñaïi yù chæ roõ do dieäu-löïc cuûa Phaùp Hoa tam-muoäi maø thieät leân ñeä Baùt-ñòa, ñeä Baùt-ñòa ñaõ chöùng “bình-ñaúng chôn-nhö” taán leân ñeä Cöûu-ñòa phaùt “chôn-nhö-duïng”, saéc-taâm töï-taïi ñaëng nhö-huyeãn-tam-muoäi, truï Phaùp-sö vò, nhaãn ñeán Ñaúng-Giaùc, phaân thaân thuyeát phaùp khaép möôøi phöông ñeå ñoä sanh, neân goïi “Dieäu-AÂm”.

Töø nhuïc-keá cuøng baïch-haøo cuûa ñöùc Nhö-Lai ñoàng phoùng quang-minh, nhuïc-keá laø ñaõnh-töôùng bieåu “quaû-giaùc”, baïch haøo bieåu “trung-ñaïo nhôn-taâm”. Hai töôùng ñoàng aùnh saùng ñeå bieåu loä nhôn cuøng quaû kheá-hoäi.

Coõi nöôùc teân Tònh-Quang laø bieåu thöùc-taïng thanh-tònh coøn Phaät hieäu Tònh-Hoa-Tuù-Vöông-Trí laø bieåu trí haûi thanh-tònh kheá-hoäi quaû-giaùc.

Dieäu-AÂm Boà-Taùt dieäu kheá Phaät-taâm cho neân nhôn cuùng-döôøng Phaät maø ñaëng voâ-löôïng moân tam-muoäi.

“Ñem quaû hoäi nhôn”, neân quang-minh cuûa ñöùc Thích-Ca-Maâu-Ni suoát chieáu thaân Boà-Taùt, Töø theå khôûi duïng, neân nguyeän qua Ta-Baø ñem nhôn hoäi quaû neân Boà-Taùt muoán qua ra maét Phaät.

Thaät haønh Phaät-söï, chính laø duøng voâ-taùc dieäu-löïc neân chaúng rôøi khoûi toaø maø nhöõng hoa-sen baùu hieän ra tröôùc nuùi Kyø-Xaø-Quaät.

Dieäu-AÂm cuøng taùm muoân boán nghìn Boà-Taùt ñoàng qua Ta-baø, ñoù chính laø Boà-Taùt truï trong ñòa vò naøy , trí thanh-tònh ñaõ dieäu-vieân, chuyeån taùm muoân boán nghìn traàn lao laøm thaønh taùm muoân boán nghìn dieäu-haïnh.

“Ñem nhôn hieäp quaû” neân ñaûnh-leã hoûi han ñöùc Theá-Toân. “Dieäu-kheá Phaùp-thaân” neân cuøng Phaät Ña-Baûo ra maét nhau.

Toaøn kinh Phaùp Hoa naøy duøng chaùnh-trí ñeå laäp theå, neân trong “töï phaåm”, toång-töôùng phaùp-giôùi vöøa hieän thôøi Ngaøi vaên-Thuø phaùt bieåu, ñoù laø laáy quaû-giaùc laøm boån nhôn-taâm; nay ñaõ chöùng nhôn, thæ-giaùc nhôn hieäp nôi boån-giaùc quaû, cho neân Dieäu-AÂm cuõng ra maét Vaên-Thuø, Dieäu-nhôn, dieäu-quaû kheá-hieäp lieàn coù theå hieän thaân trong möôøi phöông ñeå noùi phaùp. Tuy loaïi hieän thaân aáy chính laø moân “Giaùc-phaùp töï-taùnh-taùnh yù-sanh-thaân” vaäy.

Tuyø loaïi hieän thaân trong ñaây cuøng vôùi öùng thaân cuûa ñöùc Quaùn-Theá-AÂm khaùc haún nhau, vì ñaây laø coøn taùc yù xuaát nhaäp tam-muoäi, cho neân coù qua coù laïi, coøn veà Quaùn-AÂm thôøi laø phoå-moân thò hieän khoâng khöù lai, khoâng xuaát nhaäp vaäy.

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

XXIV. PHAÅM DIEÄU AÂM BOÀ TAÙT  (phaåm thöù 24)

(The Wonderful – Voice Bodhisattva)

1. Caùc danh töø bieåu töôïng:

* Tònh Quang Trang Nghieâm theá giôùi (All – Pure – Light – Adornment): laø theá giôùi ñöôïc trang nghieâm baèng aùnh saùng thanh tònh, bieåu töôïng cho theá giôùi cuûa chaân taâm.

* Tònh Hoa Tuù Vöông Trí Phaät  (Pure – Flower – Star – King – Wisdom): Chæ trí tueä giaûi thoaùt saùng toû hôn muoân sao, röïc rôõ hôn muoân hoa laø bieåu töôïng cho Phaät taùnh (Boån giaùc dieäu taâm).

* Boà Taùt Dieäu AÂm (Wonderful Voice Bodhisattva): Tieáng noùi tuyeät dieäu laø chæ tieáng noùi cuûa thöïc töôùng. Caùc phaùp töôùng ñeàu töï hieån loä thöïc töôùng “khoâng-töôùng”, töï noùi leân tieáng noùi “khoâng-töôùng” ñoù.

* Dieäu traøng töôùng tam-Muoäi (Hundred of thousands of billions of great samaødhis): nghóa laø haèng traêm nghìn tæ thieàn ñònh saâu. Chæ ñaïi ñònh cuûa chaân taâm.

* Phaùp Hoa tam-muoäi (the samaødhi for the Lotus Flower of the Wonderful Law): khaû naêng ñònh an truù nôi Dieäu phaùp.

* Tònh Ñöùc tam-muoäi (The samaødhi for pure virtue): chæ khaû naêng ñònh an truù tònh giôùi.

* Tuù Vöông Hí tam-muoäi (the samaødhi for travelling of the King of the Star): chæ taâm ñònh töï taïi nhö caùc ñaïi tinh tuù di chuyeån khoâng vöôùng ngaïi.

* Voâ duyeân tam-muoäi (The samaødhi for freedom from causality): chæ ñònh giaûi thoaùt khoâng vöôùng maéc vaøo caùc duyeân.

* Trí aán tam-muoäi (The samaødhi for the emblem of the wisdom): khaû naêng nuoâi döôõng tueä giaùc, an truù vaøo tueä giaùc.

* Giaûi nhaát theá ngöõ ngoân tam-muoäi (the samaødhi by which one could understand the words of all living being): laø ñònh löïc nhôø ñoù maø hieåu ñöôïc ngoân ngöõ cuûa caùc loaøi chuùng sanh.

* Taäp nhaát thieát coâng ñöùc tam-muoäi (The samaødhi by which one could collect all merits): laø thieàn ñònh maø nhôø ñoù coù theå gom laïi taát caû coâng ñöùc.

* Thanh tònh tam-muoäi (the samaødhi for purity): khaû naêng an truù trong vaéng laëng cuûa taâm thöùc.

* Thaàn thoâng du hí tam-muoäi (the samaødhi for exhibiting – supernatural powers): ñònh hieån loä caùc thaàn thoâng.

* Hueä cöï tam-muoäi (the samaødhi for the torch of wisdom): thieàn ñònh laøm sanh khôûi trí tueä lôùn.

* Trang nghieâm vöông tam-muoäi (The samaødhi for the adornment king): ñònh an truù khoûi chaáp tröôùc.

* Tònh Quang Minh tam-muoäi (the samaødhi for pure light): thieàn ñònh ñeå coù aùnh saùng thuaàn tònh (trí tueä).

* Tònh Taïng tam-muoäi (the samaødhi for the pure store): an truù vaøo nguoàn taâm thanh tònh.

* Baát ñoäng tam-muoäi (the samaødhi for special teaching): khaû naêng ñònh hieåu saâu caùc bieät giaùo.

* Nhaät trieàn tam-muoäi (the samaødhi for the race of the sun): thieàn ñònh truù vaøo caùc vaät ñaïi oai löïc nhö maët trôøi.

Caùc loaïi thieàn ñònh treân laø caùch trình baøy cuûa rieâng Phaùp Hoa, khaùc vôùi theå thöùc trình baøy chín caáp ñònh cuûa Nikaøya vaø A-haøm. Caùc loaïi ñaïi ñònh treân cuûa Boà-Taùt Dieäu AÂm haún phaûi töông ñöông vôùi Dieät thoï töôûng ñònh.

Taïi ñaây ta caàn phaân ñònh roõ raèng:

Ñaïi thöøa thöôøng thöôøng (coù theå laø luoân luoân) quan nieäm phaûi vaøo saâu ñònh haønh giaû môùi coù theå ñi vaøo ñaïi tueä. Nikaøya vaø A-haøm thì xem töø Töù thieàn saéc ñònh laø ñaõ coù theå ñi vaøo bieån Thaùnh neáu coù chính kieán voâ ngaõ.

Moät vò ñaéc A-la-haùn coù theå khoâng kinh qua caùc caûnh giôùi ñònh maø chæ nhôø coù trí tueä lôùn ñoát chaùy caùc laäu hoaëc. Sau ñoù, neáu muoán, caùc vò A-la-haùn deã daøng ñi vaøo caùc ñònh.

Caùc baäc Thaùnh tu taäp “Töù nhö yù tuùc” thì thöôøng ñaéc nhieàu loaïi thaàn thoâng coù theå ñöôïc xem laø töông töï caùc loaïi ñònh maø kinh Phaùp Hoa ñeà caäp.

Tuy ñeà caäp nhö theá, nhöng chuùng ta cuõng caàn caån troïng ghi nhôù lôøi daïy cuûa ñöùc Theá Toân raèng coù boán ñoái töôïng maø tö duy khoâng theå ñaët chaân ñeán ñöôïc, ñoù laø: quaû dò thuïc cuûa nghieäp; caûnh giôùi ñònh cuûa caùc thieàn giaû; Phaùp giôùi taâm; vaø Phaät taâm.

2. Tö töôûng:

a) Dieäu aâm laø tieáng noùi voâ ngaõ cuûa caùc phaùp. Muoán nghe ñöôïc tieáng noùi ñoù, haønh giaû caàn coù coâng phu hoïc hoûi, tu taäp nhieàu coâng ñöùc. Thí nhö chuùng ta phaûi traûi qua moät thôøi gian tu hoïc môùi coù theå lieãu hoäi nghóa lyù cuûa voâ ngaõ. Taát caû moïi hieän höõu ñeàu noùi leân tieáng noùi ñoù, nhöng muoán nghe ñöôïc, haønh giaû caàn coù chaùnh kieán nhö lôøi Theá Toân daïy: “Nhôø haøo quang cuûa Theá Toân soi chieáu, chuùng sanh coõi Ta baø môùi thaáy toân dung cuûa Boà-Taùt Dieäu AÂm”.

b) Tröôùc khi ñeán Ta baø, Boà-Taùt Dieäu AÂm ñaõ ñöôïc ñöùc Theá Toân Tònh Hoa Tuù Vöông Trí daën doø raèng: “Ñöøng khinh theá giôùi Ta baø! Ñöøng xem Ta baø laø keùm thua theá giôùi Tònh Quang Trang Nghieâm!… Ñöøng xem ñöùc Phaät ôû Ta baø vaø caùc Boà-Taùt ôû ñoù laø keùm thua Nhö Lai vaø caùc Boà-Taùt ôû ñaây!”

Anh vaên:

“Do not despise that world! Do not consider it to be inferior “to our world”! Good man! The Sahaø World… The Buddha… Do not consider that the Buddha and Bodhisattvas of that world are inferior “to us”!

(Ibid. p.281)

Lôøi daën doø cuûa ñöùc Tònh Hoa Tuù Vöông Trí Phaät xaùc nhaän roõ heát thaûy caùc phaùp laø voâ ngaõ neân caùc theá giôùi, caùc Boà-Taùt vaø chö Phaät ñeàu ñoàng ñaúng ôû maët thaät töôùng. Ta baø voán thanh tònh nhö coõi nöôùc cuûa chö Phaät. Taïi ñaây, kinh Phaùp Hoa dieãn noùi veà Boån giaùc vaø Thæ giaùc voán laø moät, khoâng khaùc.

c) Sau lôøi daïy cuûa Theá Toân Tònh Hoa Tuù Vöông Trí, Boà-Taùt Dieäu AÂm ñaùp:

“Baïch Theá Toân! Con ñeán theá giôùi Ta baø laø do thaàn löïc cuûa Theá Toân, do thaàn thoâng du hí cuûa Theá Toân, do caùc coâng ñöùc vaø trí tueä cuûa Theá Toân ñaõ trang nghieâm cho con”.

Anh vaên:

“World-Honoured One! I can go to the Sahaø – World by your powers, by your supernatural powers, by your supernatunal powers of travelling, and by your merits and wisdom which adorn me”

Lôøi baïch cuûa Boà-Taùt boäc baïch roõ chính laø nhôø trí tueä voâ ngaõ (Theá Toân) maø Boà-Taùt xuaát hieän ôû Ta baø trong nhaùy maét; cuõng nhôø trí tueä aáy maø thaáy thöïc töôùng taát caû caùc hieän höõu ôû Ta baø, neân seõ khoâng theå coù söï so ño taùnh toaùn cuûa caùc ngaõ töôûng. Theá Toân haõy an taâm!

Lôøi baïch vöøa heù môû raèng: ôû Ta baø, neáu ai nghe ñöôïc tieáng noùi voâ ngaõ thì thaáy thöïc töôùng, vaø nhöõng ai tu taäp trí tueä thì seõ ñöôïc tieáng noùi cuûa thöïc töôùng.

d) Boà-Taùt Dieäu AÂm khoâng rôøi khoûi choã ngoài maø vaãn ñaët chaân ñeán Ta baø:

Ñaây laø hình thöùc Theá Toân dieãn baøy thaät nghóa. Vì thaät töôùng laø voâ ngaõ, neân kia vaø ñaây laø moät, coõi Tònh Quang kia vaø Ta baø naøy laø moät, do vaäy duø Boà-Taùt khoâng rôøi khoûi choã ngoài maø vaãn hieän dieän ôû Ta baø. Hình aûnh bieåu töôïng cuûa Boà-Taùt trong vò trí naøy coøn noùi leân thaät töôùng “khoâng-töôùng” coù maët khaép nôi, ôû Tònh Quang theá giôùi vaø ôû Ta baø theá giôùi.

e) Theá Toân Tònh Hoa Tuù Vöông Trí cuøng haøng Boà-Taùt ñeán Ta baø nghe ñöùc Thích Toân giaûng veà Dieäu phaùp:

Hình aûnh naày noùi leân raèng trong thaät phaùp, thaät nghóa thì Baûn giaùc chính laø Thæ giaùc,Thæ giaùc chính laø Baûn giaùc; caûnh giôùi sanh dieät vaø caûnh giôùi voâ minh voán khoâng phaûi laø sai bieät, chaân vaø voïng laø khoâng phaûi  hai, boà-ñeà vaø phieàn naõo laø moät.

Nghóa khoâng phaûi laø hai, hay laø nghóa moät naøy laø nghóa “Nhaát thöøa” hay dieäu nghóa.

g) Nôi Boà-Taùt Dieäu AÂm ñi qua thì chaán ñoäng:

Hình aûnh naøy bieåu töôïng hoaù hai yù nghóa:

Ngöôøi naøo roõ thöïc töôùng laø “khoâng-töôùng” thì caùc voïng töôûng cuûa taâm seõ bò gaây chaán ñoäng, dao ñoäng maïnh; caùc voïng töôûng rôi ñoå; tham, saân, si rôi ñoå.

Nôi naøo caùc ngaõ töôùng bò soi roïi bôûi caùi nhìn voâ ngaõ thì caùc ngaõ töôùng aáy chao ñaûo vaø rôi ñoå.

h) Maét cuûa Boà-Taùt Dieäu AÂm nhö caùnh sen xanh:

Veà maët vaên hoïc, thi ca, maét xanh laø bieåu loä chaân tình. Maét trí tueä laø maét thaáy roõ söï thaät neân ñöôïc bieåu töôïng baèng maøu xanh cuûa caùnh hoa sen. Cuõng noùi leân raèng con maét voâ caáu, khoâng vaãn ñuïc bôûi tham aùi, saân haän vaø si meâ neân ñöôïc goïi laø maét xanh. Con maét voán laø cöûa soå cuûa taâm, neân maét maø xanh thì taâm laø taâm voâ caáu, hay taâm laø voâ caáu neân maét môùi hieän ra maøu xanh caùnh sen.

i) Keát quaû giaûi thoaùt cuûa Boà-Taùt Dieäu AÂm laø do ñaõ traûi qua 12.000 naêm cuùng döôøng Phaät Vaân Loâi AÂm Vöông (Cloud – Thunder – Roll – King): laø traøng aâm thanh lôùn nhö traøng saám. Ñaây laø bieåu töôïng tieáng saám vang lôùn nhaát, laø aâm thanh cuûa trí tueä thöïc töôùng coâng phaù caùc voïng töôûng.

k) Boà-Taùt Dieäu AÂm hieän ra taát caû töôùng ôû khaép nôi ñeå dieãn noùi Dieäu phaùp:

Bieåu töôïng raèng thöïc töôùng coù maët khaép nôi. Taát caû caùc phaùp ñeàu ñang noùi Dieäu phaùp, ñang thöôøng noùi Duyeân khôûi, Voâ ngaõ, Voâ thöôøng. Caùc hình aûnh traêng troøn roài khuyeát, hoa nôû roài taøn, beøo hôïp roài tan bieåu hieän roõ nhaát töôùng voâ ngaõ, voâ thöôøng. Caùc hieän höõu khaùc ñeàu hieän töôùng duyeân sanh neân cuõng thöôøng noùi tieáng noùi voâ ngaõ.

l) Boà-Taùt Dieäu AÂm ra maét caùc Boà-Taùt Vaên Thuø, Döôïc Vöông, Ñaéc Caàn Tinh Taán Löïc vaø Doõng Thí:

Coù nghóa laø neáu ngöôøi ôû Ta baø thöïc haønh Giôùi, Ñònh, Tueä (ra maét Döôïc Vöông Boà-Taùt), neáu noã löïc thöïc haønh vaø doõng maõnh tu taäp thì seõ thaønh töïu caùc ñaïi ñònh vaø trí tueä voâ ngaõ maø Boà-Taùt Dieäu AÂm ñaõ thaønh töïu.

m) Nghe xong phaåm Dieäu AÂm Boà-Taùt, nhieàu Thieân töû ñöôïc “voâ sanh phaùp nhaãn”.

Caùc Thieân töû laø caùc vò coù thaân, khaåu, yù haønh thieän haïnh, phaùt trieån maïnh thieän taâm. Do nöông vaøo thieän taâm maø deã phaùt sanh trí tueä voâ ngaõ, vaø deã nuoâi döôõng trí tueä naøy.

Nhôø vaäy maø caùc Thieân töû khi böøng toû voâ ngaõ thì lieàn an truù treân taâm voâ ngaõ ñoù, goïi laø ñaéc “voâ sanh phaùp nhaãn”, ñaây laø yeâu caàu cuûa phaåm kinh Dieäu AÂm Boà-Taùt, tieáng noùi voâ ngaõ cuûa phaùp giôùi.

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

25. QUAÙN – THEÁ – AÂM BOÀ -  TAÙT PHOÅ – MOÂN PHAÅM

Do Phaùp Hoa tam-muoäi maø thæ-giaùc nhôn vieân, dieäu kheá baûn-giaùc quaû haûi, hieän-thaäp-giôùi-thaân, khoâng tö-nieäm, khoâng taùc-yù maø khoâng choã naøo khoâng öùng, ñaây laø Thaùnh-chuûng-loaïi-thaân ñoàng thôøi ñeàu hieän, laø bieåu töôïng cuûa “chuûng-loaïi-cu-sanh voâ-haønh-taùc-yù-sanh-thaân” vaäy.

Bôûi dieät caên-baûn voâ-minh, ñaïi-vieân-caûnh-trí bình ñaúng hieån hieän cho neân noùi raèng: Phoå-moân thò-hieän.

Do ngaøi Quaùn-AÂm Ñaïi-Só khi ban sô duøng nhö huyeãn vaên-huaân vaên-tu kim cang tam-muoäi, neân sanh-dieät ñaõ dieät, tòch-dieät hieän tieàn, boãng nhieân sieâu-vieät theá xuaát-theá-gian, lieàn ñaëng treân cuøng möôøi phöông chö Phaät ñoàng moät söùc töø, döôùi cuøng luïc-ñaïo chuùng-sanh ñoàng moät bi-ngöôõng. Duøng moät thaân khaép öùng taát caû, hieän ba möôi hai töôùng, möôøi boán voâ uyù, möôøi chín loaïi thuyeát phaùp, taùm moùn naïn, hai ñieàu caàu thaûy ñeàu caûm öùng. Ñaây laø dieäu haïnh vieân maõn. Söï thaønh coâng cuûa Phaùp Hoa tam-muoäi dieäu-cöïc nôi ñaây, duøng ba moùn yù-sanh-thaân chöùng haïnh thaønh ñöùc vaäy.

Daàu raèng ñeán ñaây, dieäu-haïnh ñaõ vieân, maø coøn lo chöôùng taäp cuûa ngöôøi tu-haønh ñôøi vò-lai khoù ñieàu khoù phuïc, neân keá tieáp sau ñaây noùi ba moân “gia-trì” beøn chaéc chaén thaønh dieäu quaû, cho neân ñeán ba phaåm keá thôøi chung keát phaùp-hoäi vaäy.

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

XXV. PHAÅM QUAÙN THEÁ AÂM  (phaåm thöù 25)

(The Universal Gate of the Seeing-World- Voice Bodhisattva)

1. Danh hieäu Quaùn Theá AÂm:

Danh hieäu naøy ñaõ ñöôïc phaåm kinh naøy ñònh nghóa:

“Naøy thieän nam! Neáu haèng traêm nghìn tæ chuùng sanh ñang chòu khoå ñau, nhöõng chuùng sanh aáy bieát danh hieäu Boà-Taùt, heát loøng xöng danh hieäu Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm töùc thì Boà-Taùt nghe hieåu tieáng nieäm aáy seõ giuùp caùc chuùng sanh kia giaûi thoaùt khoûi khoå ñau”.

Anh Vaên:

“Good man! Many hundreds of thousands of billions of living beings who hear “the name of” the Seeing-World-Voice Bodhisattva and call his name with all their hearts when they are under various sufferings, the Seeing-World-Voice Bodhisattva will immediately understand their voices, and cause them to emancipate themselves “from the sufferings”. (Ibid. p.287).

Theo taøi lieäu cuûa Toâng Baùt Nhaõ, Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm coù teân laø Quaùn Töï Taïi (Avalokitesvara) vaø coù söùc thaàn thoâng lôùn coù theå haønh xöû moïi vieäc cöùu ñoä chuùng sanh thoaùt khoûi caùc khoå aùch. Boà-Taùt sau khi giaûi thoaùt heát thaûy caùc laäu hoaëc ñaõ nhìn xuoáng theá gian vaø thaáy chuùng sanh khoå naõo laø do vì chaáp 5 uaån coù töï ngaõ, laø töï ngaõ, trong khi chuùng roãng khoâng töï ngaõ. Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm do nhôø giaùc ngoä voâ ngaõ maø thaáy roõ goác cuûa khoå ñau vaø con ñöôøng ñi ra khoûi khoå ñau.

Ai maø thaáy 5 uaån laø voâ ngaõ thì seõ thaønh töïu giaûi thoaùt nhö Boà-Taùt ñaõ thaønh töïu.

Veà yù nghóa bieåu töôïng, Quaùn Theá AÂm laø hieåu roõ, nghe roõ tieáng noùi cuûa cuoäc ñôøi, tieáng noùi voâ ngaõ, voâ thöôøng vaø khoå ñau (ba phaùp aán). Lieãu hoäi ba phaùp aán aáy thì haønh giaû coù ñieàu kieän lìa xa tham aùi vaø chaáp tröôùc 5 uaån vaø thoaùt ly heát thaûy khoå ñau.

Taát caû hieän höõu, goàm caû aâm thanh (sound), ñeàu coù tieáng noùi thöïc töôùng cuûa chuùng: tieáng noõi voâ ngaõ, tieáng noùi duyeân sanh.

Coù yù kieán cho raèng Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm tu haïnh nhó caên vieân thoâng, theo kinh Thuû Laêng Nghieâm. YÙ kieán aáy haàu nhö khoâng phuø hôïp vôùi phaåm Phoå Moân naøy.

Phoå Moân laø cöûa ngoû chính töø ñoù tham aùi, chaáp thuû vaø khoå ñau vaøo, nhöng cuõng chính töø ñoù tham aùi, chaáp thuû vaø khoå ñau ra ñi. Caùnh cöûa ñoù laø 6 caên, 6 traàn, vaø 6 thöùc bò chaáp thuû. Hieåu nhö vaäy laø phuø hôïp vôùi noäi dung Phaùp Hoa maø kheá hôïp vôùi giaùo lyù truyeàn thoáng ñöôïc kieát taäp töø Nikaøya vaø A-haøm.

2. Voâ Taän YÙ Boà-taùt (Endless Intent):

Coù nghóa laø yù nghóa voâ haïn, khaùi nieäm voâ haïn khoâng döùt, hay muïc tieâu voâ haïn. YÙ nghóa ôû ñaây töông töï yù nghóa cuûa teân kinh “Voâ Löôïng Nghóa”. Söï kieän Boà-Taùt Voâ taän YÙ muoán bieát nghóa vaø haïnh cuûa Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm laø bieåu töôïng raèng: phaûi voâ nieäm, voâ chaáp (Voâ taän yù) thì môùi coù theå hieåu vaø haønh nhöõng gì maø Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm ñaõ haønh vaø thaønh töïu.

3. Tö töôûng:

a) Kinh Phoå Moân daïy: “Neáu chuùng sanh heát loøng xöng danh hieäu cuûa Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm thì lieàn thoaùt ñöôïc khoå aùch”: Thoâng thöôøng quaàn chuùng thöôøng ñeán vôùi Boà-Taùt vôùi taâm tín ngöôõng, caàu Boà-Taùt cöùu ñoä nhöõng khi gaëp nguy caáp, hoaëc caàu Boà-Taùt laáp ñaày cho nhöõng mong caàu, öôùc voïng traàn gian. Ít khi, vaø ít ngöôøi, ñeán vôùi Boà-Taùt nhö laø ngöôøi tìm caàu tieáng noùi voâ ngaõ vaø ly tham, giaûi thoaùt.

Thöïc ra thì lôøi daïy vöøa trích daãn minh ñònh raèng: neáu ai coù söùc ñònh saâu (nhaát taâm) töø ñònh aáy maø khôûi töôûng voâ ngaõ, thieàn quaùn voâ ngaõ thì töï taâm seõ lìa xa caùc phieàn naõo, lìa xa tham, saân, si nhôø taâm giaùc tænh, hoaëc do khôûi taâm ñaïi töø, ñaïi bi maø vöôït caùc khoå sôû, aùch naïn – ñaây laø söùc maïnh caûm öùng do taâm ñaïi töø bi maø coù.

b) Töông töï Boà-Taùt Dieäu AÂm, Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm öùng hieän ñuû caùc thaân töôùng maø chuùng sanh caàn ñeå hoaù ñoä, ÔÛ ñaâu coù maët loøng ñaïi töø bi, ôû ñaâu coù maët trí tueä voâ ngaõ thì ôû ñoù vaéng maët khoå ñau, ôû ñoù ñöôïc cöùu khoå vaø ñöôïc goïi laø ôû ñoù coù Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm cöùu khoå.

Naêng löïc ñoä khoå naøy moät phaàn do giao caûm vôùi ngoaïi duyeân – caùc naêng löïc ôû beân ngoaøi – moät phaàn chính laø do söùc maïnh cuûa taâm lyù haønh giaû chuyeån ñoåi.

Hình thaùi ñoä khoå cuûa tieáng noùi voâ ngaõ bieåu hieän qua nhieàu caùch theá khaùc nhau. Chaúng haïn:

Do vì caùc phaùp laø voâ ngaõ taùnh maø con ngöôøi coù theå chuyeån ñoåi si thaønh minh, töø voâ vaên ñeán ña vaên, töø xaáu ñeán toát, töø baát toaøn ñeán toaøn veïn v.v…

Nhôø töï ngaõ cuûa caùc phaùp laø khoâng thaät coù neân coù caùc söï kieän saùng taïo xaây döïng vaên hoaù vaø vaên minh con ngöôøi. Nhôø töï ngaõ cuûa caùc phaùp laø voâ ngaõ, neân cuoäc ñôøi môùi döïng neân nieàm tin “sanh con theo yù muoán” (trai hay gaùi), nieàm tin caûi thieän töï thaân vaø xaõ hoäi.

c) Coâng ñöùc leã laïy Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm trong moät thôøi coâng phu ñöôïc ngang baèng vôùi phöôùc ñöùc leã laïy vaø cuùng döôøng 60.000 Boà-Taùt khaùc. Vì sao?

Coâng ñöùc leã laïy vaø cuùng döôøng chö Boà-Taùt khaùc chæ vun troàng loøng toân kính vaø taâm boá thí, giöõa khi leã laïy Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm laø leã laïy, ñaém mình vaøo trí tueä voâ ngaõ. Vì theá khi Phaùp Hoa khích leä ngöôøi ñôøi ñi vaøo trí giaùc hôn laø chæ nuoâi döôõng moät loøng tin Phaät phaùp.

d) Haïnh thí cuûa Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm:

Kinh daïy: “Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm ban cho nhöõng ai ñang sôï haõi trong caùc aùch naïn khaån caáp nieàm khoâng sôï haõi. Cho neân, Boà-Taùt ñöôïc goïi laø “ngöôøi cho nieàm khoâng sôï haõi” ôû theá giôùi Ta baø naøy”.

Anh vaên:

“This Seeing-World-Voice Bodhisattva mahaøsattva gives fearlessness “to those who are” in fearful emergencies. Therefore, he is called the “Giver of fearlessness” in this Saøha-world”.

(Ibid. p.290)

YÙ nghóa ñích thöïc cuûa haïnh “thí voâ uyù” cuûa Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm laø naêng löïc giaùc tænh voâ ngaõ trong töï taâm moãi ngöôøi ban cho ngöôøi aáy loøng khoâng sôï, loøng duõng caûm. Taâm lyù giaùc tænh sanh khôûi taâm voâ tham; taâm voâ tham laø taâm nhoå baät goác reã loøng sôï haõi (bôûi goác sôï haõi laø loøng tham).

Maët khaùc, nhôø truù Giôùi, Ñònh, Tueä maø tha nhaân seõ coù thieän caûm giuùp ñôõ cho mình vöôït qua ñöôïc nhieàu beänh taät, tai naïn.

Ngöôøi coù trí tueä voâ ngaõ thì ñaõ thaáy ngay nieàm sôï haõi laø roãng khoâng, neân ñoái vôùi ngöôøi aáy, sôï haõi khoâng coù maët.

e) Khi Boà-Taùt Voâ Taän YÙ daâng xaâu chuoãi ngoïc quyù cuùng döôøng Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm, ñaõ noùi: “Xin vì loøng ñaïi töø bi maø nhaän chuoãi ngoïc…” thì Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm môùi nhaän. Cöû chæ nhaän xaâu chuoãi ngoïc moät caùch teá nhò, theo kinh trình baøy, laø vì loøng ñaïi bi, vì söï thaønh töïu Boà-Taùt ñaïo cuûa Boà-Taùt, maø khoâng phaûi vì xaâu chuoãi ngoïc.

Thöïc haønh haïnh boá thí hay thöïc haønh taâm xaû laø haïnh tu vöøa töï ñoä, vöøa ñoä tha.

g) Xaâu chuoãi ngoïc ñöôïc phaân ñoâi ñeå daâng leân Theá Toân Thích-Ca vaø ñöùc Ña Baûo laø yù nghóa Thæ giaùc vaø Boån giaùc laø moät, nhö hôn moät laàn kinh ñaõ xaùc nhaän yù nghóa.

h) Söï khaùc bieät giöõa haïnh Dieäu AÂm vaø haïnh Quaùn Theá AÂm:

Boà-Taùt Dieäu AÂm öùng hieän voâ soá thaân chæ ñeå noùi phaùp (haønh phaùp thí), chæ giöõ phaàn khai thò.

Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm öùng hieän voâ soá thaân töông töï, haønh taøi thí, phaùp thí vaø voâ uyù thí, vöøa khai thò, vöøa chæ ñöôøng ngoä nhaäp.

Phaïm vi noùi phaùp cuûa Boà-Taùt Dieäu AÂm thì giôùi haïn hôn phaïm vi haønh ñaïo cuûa Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm: chuùng sanh khoå ñau vì nhieàu nguyeân nhaân khaùc nhau ñeàu caàn ñeán Boà-Taùt: Boà-Taùt cöùu giuùp veà vaät chaát tröôùc khi giôùi thieäu Chaùnh phaùp, bôûi leõ khoâng theå noùi phaùp cho moät ngöôøi nghe ñang ñoùi vaø ñang khoå!

Boà-Taùt Dieäu AÂm thì khai môû veà trí tueä (Chaùnh kieán) Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm thì môû ñöôøng thöïc haønh.

i) Baøi hoïc ñaïi thöøa maø Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm ñeå laïi:

Caùch tích cöïc nhaát laø moãi ngöôøi töï haønh thieàn quaùn voâ ngaõ, voâ thöôøng ñeå laøm buøng daäy naêng löïc cöùu khoå voán coù trong mình.

Theå hieän loøng ñaïi töø ñaïi bi laø moät hình thöùc khaùc ñeå khai môû naêng löïc cöùu khoå töï thaân ôû trong taâm mình.

Haønh haïnh cuûa Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm laø caùch vöøa töï giaûi thoaùt vöøa truyeàn baù Phaät giaùo saâu roäng, gaén lieàn ñaïo vôùi ñôøi.

Neáu vieäc laøm cuûa caù nhaân coù giôùi haïn, thì taäp theå Giaùo hoäi (goàm tu só vaø cö só) cuøng laøm: thieát laäp ôû baát cöù nôi naøo coù theå, caùc cô sôû giaùo duïc, y teá, xaõ hoäi ñeå hoä ñôøi.

Treân ñöôøng theå hieän haïnh Quaùn Theá AÂm, haønh giaû thöôøng laøm caùc vieäc:

+ Chaân quaùn thanh tònh quaùn (He sees truth of all things and the purity of them): nhìn thaáy söï thaät duyeân sanh vaø voâ ngaõ töôùng cuûa taát caû phaùp.

+ Quaûng ñaïi trí tueä quaùn (He sees all things with his great wisdom): nhìn taát caû phaùp vôùi trí tueä lôùn cuûa mình.

+ Bi quaùn caäp töø quaùn (He sees all things with his loving – kindness and compassion): nhìn thaáy taát caû phaùp, taát caû chuùng sanh vôùi loøng ñaïi töø ñaïi bi.

+ Thöôøng nguyeän, thöôøng chieâm ngöôõng (Think of him constantly, look up at him constantly): haõy thöôøng tö duy, nieäm töôûng veà haïnh Quaùn Theá AÂm, haõy traân troïng ñoái vôùi haïnh aáy!

Neáu haønh giaû haønh thuaàn thuïc caùc phaùp thieàn quaùn aáy treân cô sôû cuûa Giôùi vaø Ñònh, vaø theå hieän loøng ñaïi töø, ñaïi bi cöùu cuoäc ñôøi ñi ra khoûi khoå ñau cuûa vaät chaát vaø khoå ñau cuûa taâm thöùc, thì haønh giaû vieân maõn coâng haïnh giaûi thoaùt, môû ra caùnh cöûa theå nhaäp phaùp giôùi. Caùnh cöûa aáy goïi laø Phoå Moân (Universal gate).

Haønh giaû chæ ñoåi chieàu caùi nhìn söï vaät cuûa mình thì taâm lyù seõ ñoåi chieàu phaûn öùng töø tham, saân, si qua voâ tham, voâ saân, voâ si, vaø haønh giaû seõ töø caùnh cöûa kia ñi vaøo phaùp giôùi taùnh, thay vì trôû laïi voøng quay cuûa sanh töû.

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

26. ÑAØ – LA – NI PHAÅM

Daàu tröôùc ñaõ hieån dieäu haïnh, y dieäu-haïnh, seõ thaønh dieäu quaû, ngaët vì taïng-thöùc kín saâu, nhieãm-huaân ñaõ nhieàu kieáp, taäp-khí tieàm phuïc nhieàu ñôøi neáu khoâng nhôø söùc Gia-trì, ñeå gia hoä chæ quaùn, choáng vöõng ñònh hueä, thôøi khoù tröø taän tuyeät. Vì theá neân phaåm naøy cuøng hai phaåm keá ñeå hieån bieåu töôïng cuûa ba moân Gia-trì.

+ 3 moân Gia-trì laø:

1. Thaàn Löïc Gia-trì

2. Phaùp Löïc Gia-trì

3. Hieän Thaân Dieäu Ngoân Thuyeát Gia-trì

Thaàn-löïc Gia-trì chính laø phaåm naøy:

Bôûi vì thöùc-taïng laø hang vöïc cuûa hai loaïi sanh-töû raát saâu raát kín. Taäp khí tieàm phuïc trong ñoù, söùc chæ cuøng quaùn khoù coù theå vaøo ñeán, vaøo coøn khoâng ñeán ñöôïc thôøi theá naøo döùt tröø ñöôïc, döùt tröø khoâng ñöôïc thôøi bò noù laøm toån. Do ñoù neân caàn phaûi nhôø söùc toång trì thaàn chuù ñeå coâng phaït taäp-khí, vì toång-trì laø taâm aán bí maät cuûa chö Phaät vaäy.

Kinh Laêng-Nghieâm noùi: “neáu ngöôøi tu haønh taäp khí chöa tröø, neân phaûi chuyeân loøng tuïng thaàn chuù cuûa Ta”.

Kinh Laêng-Giaø noùi: “Neáu khoâng duøng thaàn-löïc kieán-laäp ñoù thôøi ñoaï vaøo voïng-töôûng aùc-tri-kieán ngoaïi ñaïo …”

Cho neân ñeä-töû Thaát-ñòa trôû laïi maø khoâng Gia-trì thôøi laïc ngoaïi ñaïo; ñeä Baùt-ñòa khoâng Gia-trì thôøi truï nhò-thöøa; ñeä Cöûu-ñòa ñeán Ñaúng-giaùc khoâng Gia-trì thôøi khoâng theå nhaäp Dieäu-giaùc. Cho neân caàn phaûi Gia-trì vaäy.

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

XXVI. PHAÅM ÑAØ LA NI  (phaåm thöù 26)

(The Dhaøranìs)

1. a) Suoát 25 phaåm kinh, Phaùp Hoa chæ giôùi thieäu con ñöôøng giaûi thoaùt cuûa Giôùi, Ñònh, Tueä, Giaûi thoaùt vaø Tri kieán giaûi thoaùt cuûa Töù ñeá, Duyeân khôûi vaø Nguõ uaån. Do vaäy, phaåm Ñaø-la-ni, duø vôùi ngoân ngöõ cuûa maät chuù, caàn ñöôïc nhìn döôùi caùi nhìn Phaùp Hoa, caùi nhìn minh baïch cuûa Töù thaùnh ñeá, maø khoâng ñöôïc nhìn nhö laø moät phaàn giaùo lyù cuûa Maät toâng. Bôûi vì Nikaøya, A-haøm vaø Baùt Nhaõ ñeàu khoâng giôùi thieäu Maät toâng.

b) Caùc Ñaø-la-ni cuûa phaåm kinh 26 naøy chæ laø hình thöùc yeåm trôï cho caùc thieän nam, tín nöõ trong thôøi kyø sau thôøi kyø chaùnh phaùp oån ñònh taâm lyù ñeå tu taäp Phaùp Hoa. Caùc baøi chuù chæ laø trôï duyeân maø khoâng phaûi laø phaùp moân giaûi thoaùt cuûa Phaùp Hoa.

Phaåm Phoå Moân, Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm thaân haønh ñi vaøo cuoäc ñôøi ñeå cöùu khoå vaø ñeå giaùo hoaù, maø khoâng daïy chuùng sanh naøo trì  chuù.

Con ñöôøng nhaäp Phaät tri kieán laø Ñaïo ñeá ñöôïc haønh vôùi caáp ñoä giaûi thoaùt cuûa Boà-Taùt. Taïi ñaây, cuõng khoâng coù maät chuù naøo ñöôïc ñeà caäp.

c) Thaät laø khoâng theå hieåu ñöôïc neáu coù yù kieán cho raèng trì maät chuù laø phaùp toång trì ñöa ñeán voâ phaân bieät trí, cao hôn caû laø haïnh tu cuûa Boà-Taùt Quaùn Theá AÂm! Voâ phaân bieät trí, thöïc söï laø keát quaû cuûa thieàn chæ vaø thieàn quaùn daäp taét caùc ngaõ töôûng. Haønh giaû phaûi ñi töøng böôùc ñi giaùc tænh voâ ngaõ daäp taét caùc ngaõ töôûng. Daäp taét caùc ngaõ töôûng laø daäp taét tham aùi vaø chaáp tröôùc.

Ngaøy nay, thöøa höôûng ñöôïc bao nhieâu di saûn tö töôûng Phaät hoïc, chuùng ta caàn khôûi leân caùi nhìn raát laø “Dieäu AÂm” vaø raát laø “Quaùn Theá AÂm”ñeå lieãu hoäi thöïc töôùng caùc phaùp vaø lieãu hoäi phaåm Ñaø-la-ni naøy.

2. Tö töôûng:

a) YÙ nghóa khích leä ngöôøi thoï trì, ñoïc, tuïng, dieãn noùi vaø tu taäp Phaùp Hoa:

Trong caùc phaåm kinh tröôùc, Theá Toân khích leä thính chuùng baèng caùch trôï duyeân ñaùnh thöùc giaùc taùnh cuûa thính chuùng ñeå thính chuùng töï mình tin hieåu nghóa “Nhaát thöøa”. Söï khích leä ñoù trao ñeán cho toaøn theå thính chuùng, ñaëc bieät laø caùc caên cô ñaõ coù moät caên baûn thöïc haønh Thaùnh giôùi uaån vaø Thaùnh ñònh uaån, vaø ñaõ coù maàm trí tueä duø chöa vöõng chaéc. ÔÛ phaåm Ñaø-la-ni naøy Theá Toân giaùn tieáp ñeå Boà-Taùt Phoå Hieàn vaø chö Thieân, thieän Thaàn noùi leân ñeå khích leä phaàn thính chuùng vôùi caên cô non yeáu veà Giôùi. Ñònh vaø Tueä, chöa töï mình xaây döïng ñöôïc tin hieåu vöõng chaéc, vaø cuõng ñeå khích leä caùc chuùng sanh veà sau, sau thôøi Chaùnh phaùp. Vì vaäy caàn ñeán tha löïc laø thaàn chuù ñeå giuùp cho caùc taâm lyù caàn nöông töïa beân ngoaøi aáy ñöùng vöõng, haàu khôûi ñaàu cho caùc böôùc ñi giaûi thoaùt.

b) YÙ nghóa cuûa söï uûng hoä cuûa Boà-Taùt Döôïc Vöông:

Ñaây laø coâng phu tu taäp Giôùi, Ñònh, Tueä ñeå ñoaïn tröø tham, saân, si. Coâng phu ñoù laø phöông thöùc thaàn hieäu giuùp haønh giaû tieán gaàn Dieäu phaùp, ñi vaøo nghóa “Nhaát thöøa”.

Boà-Taùt Doõng Thí uûng hoä laø yù nghóa cuûa vieäc boá thí, cuùng döôøng uûng hoä ngöôøi tu taäp Phaùp Hoa. Nhôø boá thí maø haønh giaû xaû nheï daàn caùc taâm tham, vaø taâm saân, coù theâm ñieàu kieän thaêng tieán giaûi thoaùt ñeå vaøo Dieäu phaùp.

YÙ nghóa Töù Thieân Vöông uûng hoä laø yù nghóa coâng phu haønh caùc thieän söï seõ giuùp haønh giaû cheá ngöï caùc aùc taâm, haïi taâm, caùc taâm lyù voïng ñoäng maïnh, haàu taïo thieän duyeân vaøo saâu ñònh, tueä giaûi thoaùt.

YÙ nghóa caùc La-saùt nöõ vaø quyeán thuoäc La-saùt nöõ uûng hoä laø yù nghóa coâng phu ñoaïn tröø, xaû ly duïc aùi seõ giuùp haønh giaû coù ñieàu kieän toát ñeå ngoä vaø nhaäp Dieäu phaùp.

Neáu haønh giaû haønh caùc coâng phu vöøa neâu treân, thì nhaát ñònh haønh giaû coù ñieàu kieän ñeå ngoä, nhaäp thöïc töôùng. Nhöng khi haønh giaû chöa thöïc söï hieåu roõ vaø töï mình thöïc haønh caùc coâng phu aáy thì nieàm tin coù caùc naêng löïc treân hoä trì qua caùc maät chuù cuõng coù taùc duïng giuùp oån ñònh taâm lyù ñeå ñoïc, tuïng, ghi nhôù, bieân cheùp vaø dieãn noùi kinh Phaùp Hoa. Caùc coâng phu naøy seõ laø ñieàu kieän ñeå haønh giaû lieãu hoäi nghóa kinh vaø seõ ñöa haønh giaû vaøo con ñöôøng thöïc hieän.

Maët khaùc, vôùi taâm lyù mong caàu Dieäu phaùp cuûa haønh giaû, coù theå coù söï caûm öùng vôùi caùc naêng löïc hoä trì ôû beân ngoaøi taïo cho haønh giaû moät ñieàu kieän thuaän lôïi ñi vaøo Dieäu phaùp.

c) Kyõ thuaät giaùo duïc qua phaåm kinh Phaùp Hoa thöù 26:

Thaät töôùng voâ töôùng voán ôû ngoaøi ngoân ngöõ khaùi nieäm vaø dieãn ñaït. Theá Toân ñaõ vaän duïng phöông tieän kheá cô vaø thieän xaûo trình baøy thaät töôùng vaø con ñöôøng vaøo thaät töôùng qua 25 phaåm kinh. Taát caû ngoân ngöõ, hình aûnh vaø phöông thöùc dieãn ñaït ñeàu bieán thaønh khaùi nieäm cuûa ngaõ töôùng ñoái vôùi phaàn thính chuùng coøn vöôùng maéc chaáp thuû. Vì theá, tröôùc luùc keát thuùc thôøi giaûng kinh Phaùp Hoa, Theá Toân döïng neân caûnh noùi Ñaø-la-ni laø nhöõng maät ngöõ chöùa ñöïng maät nghóa, thöù ngoân ngöõ maø haønh giaû khoâng coøn khaùi nieäm hoaù ñöôïc nöõa. Ñaõ laø maät nghóa thì thoaùt ly yù nghóa. Ñaáy laø giaùn tieáp chæ cho thính chuùng thaáy coù söï thaät ôû ngoaøi theá giôùi yù nghóa, noù laø Dieäu nghóa hay Dieäu phaùp.

Khi bieát nhöõng doøng kinh Ñaø-la-ni laø maät nghóa, thì haønh giaû döøng laïi doøng suy tö ñaày ngaõ nieäm. Taïi ñaây, haønh giaû coù theå ñi ra khoûi ngaõ töôûng ñeå baét gaëp thöïc töôùng.

Vaán ñeà thöïc töôùng, thöïc nghóa khoâng phaûi laø vaán ñeà cuûa nhaän thöùc, maø laø cuûa söï theå nhaäp cuûa taâm lyù laø rôøi khoûi heát thaûy tham aùi, chaáp thuû, voâ minh.

Kinh noùi leân phaåm Ñaø-la-ni laø kinh muoán ñoùng cöûa tö duy ñaày ngaõ taùnh laïi ñeå ñöa haønh giaû vaøo nhöõng böôùc nhaûy giaûi thoaùt cuûa con ñöôøng thöïc haønh Giôùi, Ñònh vaø Tueä.

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

27. DIEÄU – TRANG - NGHIEÂM – VÖÔNG BOÅN – SÖÏ PHAÅM

Phaåm naøy ñaïi-yù hieån baøy bieåu-töôïng chuyeån-thöùc thaønh-trí, ñeå chæ roõ moân “Phaùp-Löïc Gia-Trì” vaäy.

Dieäu-Trang-Nghieâm-Vöông laø bieåu-töôïng Nhö-Lai-Taïng taïi trieàn, maø toaøn-theå thaønh ñeä baùt-thöùc taâm-vöông.

Tònh-Taïng cuøng Tònh-Nhaõn laø bieåu-töôïng ñeä-luïc vaø ñeä-thaát hai thöùc coù coâng löïc chuyeån nhieãm laøm cho tònh.

Tònh-Ñöùc phu-nhôn nhu-thuaän noäi-trôï, laøm bieåu-töôïng chæ-quaùn noäi-huaân, trò saïch voâ-minh neân goïi Tònh-Ñöùc.

Hai ngöôøi con xin xuaát-gia tröôùc, ñoù laø ñeä-luïc cuøng ñeä-thaát hai thöùc trong khi tu nhôn ñaõ tröôùc chuyeån thaønh trí.

Hai ngöôøi con chuyeån taâm taø cuûa Phuï-vöông, laøm cho Phuï-vöông roài cuõng ñoàng xuaát-gia, chính laø hieån bieåu-töôïng boån-giaùc xuaát trieàn vaäy.

Söùc chæ cuøng quaùn trong ñaây, laø Phaùp-thaân Boà-Taùt ñaëng voâ phaân-bieät taâm, töông-öng vôùi trí-duïng cuûa chö Phaät, nöông phaùp-löïc töï nhieân tu-haønh, chôn-nhö noäi-huaân dieät voâ minh cho neân goïi laø Phaùp-Löïc Gia-Trì vaäy.

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

XXVII. PHAÅM DIEÄU TRANG NGHIEÂM VÖÔNG BOÅN SÖÏ (phaåm thöù 27)

(King Wonderful-Adornment as the Previous life of a Bodhisattva)

01. Thôøi giaûng kinh Phaùp Hoa ñeán ñaây nhö thính chuùng ñaõ ñöôïc nghe ñuû nhöõng gì caàn ñöôïc nghe. Thính chuùng yeân laëng khoâng ñaët theâm caâu hoûi naøo veà Dieäu phaùp. Rieâng ñöùc Theá Toân, duø thu nhieáp veà taát caû thaàn thoâng cuûa Nhö Lai löïc ñaõ thò hieän, nhöng vaãn coøn vaøi vaán ñeà phaûi caên daën tröôùc khi Ngaøi vaøo Nieát-baøn voâ dö y. Theá Toân ñaõ keå laïi moät caâu chuyeän xa xöa lieân heä ñeán tieàn thaân cuûa moät soá chö Boà-Taùt ñang coù maët caïnh Theá Toân nhö Boà-Taùt Döôïc Vöông, Boà-Taùt Döôïc Thöôïng, Boà-Taùt Hoa Ñöùc

vaø Boà-Taùt Quang Chieáu Trang Nghieâm Töôùng, nhö ñeå toång keát laïi nhöõng gì maø moät ngöôøi mong caàu Phaät trí caàn phaûi trang bò cho taâm giaûi thoaùt. Phaåm kinh naày vaãn coù ñuû noäi dung cuûa “khai, thò, ngoä, nhaäp Phaät chi tri kieán”.

02. Coù yù kieán cho raèng caùc hình aûnh bieåu töôïng taïi ñaây, phaåm thöù 27, noùi leân tö töôûng cuûa Phaùp Töôùng Duy Thöùc Toâng, nhö yù kieán cuûa Minh Chính Thieàn Sö, vaø cuûa moät soá nhaø nghieân cöùu Phaät hoïc hieän nay.

Chuùng toâi thì khoâng quan nieäm nhö theá, bôûi leõ theo lòch söû tö töôûng Phaät hoïc thôøi kyø phaùt trieån, Phaùp Hoa ra ñôøi töø theá kyû thöù nhaát tröôùc Taây lòch ñeán theá kyû thöù nhaát sau Taây lòch, trong khi tö töôûng Phaùp Töôùng Duy Thöùc, maø luaän sö Theá Thaân tröôùc taùc, laïi ra ñôøi vaøo theá kyû thöù tö Taây lòch (300 naêm sau thôøi kyø Phaùp Hoa). Luùc Phaùp Hoa ra ñôøi thì Phaùp Töôùng Duy Thöùc chöa coù maët, do vaäy maø khoâng theá hieåu phaåm kinh 27 Phaùp Hoa laø xieån döông Baùt thöùc cuûa Duy thöùc.

03. Taùm Thaùi töû con cuûa nhaø vua maø veà sau xuaát gia thaønh Phaät hieäu Nhaät Nguyeät Ñaêng Minh (nhö moät phaåm tröôùc ñaõ ñeà caäp) teân laø Höõu YÙ (Having-Intention), Thieän YÙ (Good-Intention), Voâ Löôïng YÙ (Infinite-Intention), Böûu YÙ (Treasure-Intention), Taêng YÙ (Increasing-Intention), Tröø Nghi YÙ (Doubts-Removing-Intention), Höôùng YÙ (Resounding-Intention) vaø Phaùp YÙ (Law-Intention) thì khoâng lieân heä gì ñeán taùm thöùc taâm vöông caû. Ñaây laø bieåu hieän cho theá giôùi yù nghóa cuûa khaùi nieäm (Intention laø yù nghóa, khaùi nieäm): khaùi nieäm veà höõu (nhö Höõu YÙ); khaùi nieäm veà voâ höõu (nhö Voâ löôïng yù), veà chaân (nhö Böûu yù), khaùi nieäm veà thaät (nhö Tröø nghi yù), veà phaùp (nhö Phaùp yù) vaø veà söï toaøn veïn (nhö Taêng yù).

Ñaáy laø taát caû bieåu hieän cuûa taâm thöùc luùc chöa xuaát gia, chöa giaùc ngoä cuûa nhaø vua (maø kinh goïi laø 8 Thaùi töû), baáy giôø nhaø vua chæ coù caùc khaùi nieäm veà phaùp giôùi vaø veà thöïc taïi, maø chöa coù caùi thaáy thaúng thöïc töôùng cuûa noù.

Sau khi 8 Thaùi töû xuaát gia vaø giaùc ngoä Phaät phaùp, thì taát caû khaùi nieäm aáy ruïng ñoå ñeå nhöôøng choã cho söï ngoä nhaäp thöïc töôùng cuûa taâm.

Neáu nhìn Phaùp Hoa döôùi nhaõn quan Duy Thöùc thì seõ ñi vaøo laïc ñieäu tö töôûng ngay!

Vaäy chuùng ta haõy traû phaåm kinh 27 naøy veà vôùi doøng maïch Phaùp Hoa.

04. a) YÙ nghóa bieåu töôïng Dieäu Trang Nghieâm Vöông:

(Wonderful Adornment)

Vua thoaït ñaàu laø taø kieán, sau nhôø hai Thaùi töû Tònh Taïng, Tònh Nhaõn vaø hoaøng haäu Tònh Ñöùc chuyeån hoaù thaønh chaùnh kieán.

Nhö theá, yù nghóa chuyeån ñoåi trong loä trình tu taäp giaûi thoaùt laø chuyeån ñoåi taâm lyù töø taâm taø sang taâm chaùnh, maø khoâng phaûi laø chuyeån ñoåi gì veà cuoäc ñôøi beân ngoaøi. YÙ nghóa laø chæ chuyeån ñoåi taâm thöùc, chuyeån ñoåi caùi nhìn goïi laø trang nghieâm taâm hay trang nghieâm cuoäc ñôøi. Kinh goïi laø Dieäu Trang Nghieâm. Ñaây hieän roõ tinh thaàn dieäu höõu cuûa Ñaïi thöøa.

b) Tònh Ñöùc (hoaøng haäu): laø bieåu töôïng cho Thaùnh giôùi uaån (Tònh Ñöùc: Pure Virtue)

Tònh Taïng (Pure Store) laø bieåu töôïng cho Thaùnh ñònh uaån.

Tònh Nhaõn (Pure eyes) laø bieåu töôïng cho Thaùnh tueä uaån.

- Tònh Ñöùc laø meï sanh hai Thaùi töû Tònh Taïng, Tònh Nhaõn laø yù nghóa nhaân Giôùi, tu taäp Giôùi, maø sanh Ñònh, nhaân Ñònh maø xuaát khôûi Tueä.

- Tònh Ñöùc, Tònh Taïng vaø Tònh Nhaõn chuyeån hoaù nhaø vua laø yù nghóa con ñöôøng Tam voâ laäu hoïc seõ chuyeån taø kieán sang chaùnh kieán, chuyeån nhieãm thaønh tònh, chuyeån sanh töû thaønh Nieát-baøn.

05. Phaåm kinh 27 naày daãn daét chuùng sanh töø taø kieán, ngoaïi ñaïo vaøo Dieäu phaùp, neân ñöùc Theá Toân daïy troïn ñuû loä trình tu taäp cho ñeán Phaät trí.

Con ñöôøng daãn töø meâ ñeán ngoä nhaäp Phaät trí laø con ñöôøng maø hai Thaùi töû Tònh Taïng, Tònh Nhaõn tu taäp, bao goàm:

- Luïc ñoä Ba-la-maät vaø Phöông tieän Ba-la-maät.

- Töù voâ löôïng taâm.

- 37 phaåm trôï ñaïo (Ñaïo ñeá cuûa Töù ñeá).

Do tu taäp nhö theá maø hai Thaùi töû thaønh töïu caùc thieàn ñònh cuûa moät Boà-Taùt vaø chöùng nhaäp Dieäu phaùp.

06. Tònh Taïng vaø Tònh Nhaõn, goàm caû Tònh Ñöùc laø bieåu töôïng cho caùc khaû naêng Giôùi, Ñònh, Tueä coù maët trong nhaø vua Dieäu Trang Nghieâm, coù maët trong taâm moãi chuùng sanh. Noùi khaùc ñi, nguoàn giaùc taùnh coù saün ôû trong moãi chuùng sanh.

07. Tònh Taïng, Tònh Nhaõn thænh môøi hoaøng haäu Tònh Ñöùc cuøng ñeán yeát kieán Theá Toân laø yù nghóa Giôùi, Ñònh, Tueä gaén lieàn nhau treân ñöôøng vaøo Phaät trí.

08. Chuoãi ngoïc cuûa nhaø vua vaø cuûa hoaøng haäu bieán thaønh ñaøi baùu coù Theá Toân ngöï ôû treân (sau khi caû hai vò ñeàu giaùc ngoä Dieäu phaùp) bieåu töôïng cho yù nghóa khi taâm coøn oâ nhieãm thì cuoäc ñôøi laø thuoäc oâ nhieãm; khi taâm giaûi thoaùt; thì cuoäc ñôøi laø caûnh giôùi thanh tònh, giaûi thoaùt.

Hình aûnh chuoãi ngoïc traàn theá bieán thaønh ñaøi baùu giaûi thoaùt lôø löõng giöõa hö khoâng (khoâng töôùng) ñeïp bieát bao! Cuoäc ñôøi boãng ñöôïc trang nghieâm kyø dieäu bieát bao!

09. Khi voïng taâm ñöôïc cheá ngöï bôûi taâm giaùc tænh voâ ngaõ thì voïng ñöôïc chuyeån thaønh chaân: Ta-baø thaønh Tònh ñoä. Vì vaäy phaåm kinh 23 daïy ñaéc ñöôïc ñònh “Nhaát Theá Tònh Coâng Ñöùc Trang Nghieâm”.

Nhöõng ngöôøi nghe ñöôïc phaåm kinh naøy, coù ñeán 84.000 ngöôøi, ñeàu ñaéc Phaùp nhaõn. Phaùp nhaõn laø con maét thaáy voâ ngaõ töôùng cuûa caùc phaùp vaø thaáy taát caû ngaõ töôùng bieán maát, laø roãng khoâng (Kinh Phaùp Hoa thì caét nghóa laø phaùp nhaõn tònh – the eyes purified enough to see all teachings – coù trí tueä hieåu bieát caùc lôøi ñöùc Phaät daïy trong caùc kinh)

10. Vua Dieäu Trang Nghieâm theo Baø-la-moân giaùo tröôùc khi quy höôùng Theá Toân neân böôùc ñöôøng ñeán Dieäu phaùp cuûa nhaø vua ñaõ traûi qua hai giai ñoaïn thay ñoåi lôùn:

a) Böôùc chuyeån töø taø kieán sang chính kieán: baáy giôø nhôø ñeán giaùo lyù phöông tieän, kheá hôïp taâm lyù nhaø vua maø thuyeát phuïc. Ñaây chöa noùi ñeán “Nhaát thöøa”.

b) Khi ñöôïc chuyeån taâm roài, nhaø vua môùi ñöôïc nghe tieáng noùi Dieäu phaùp, tieáng noùi “Nhaát thöøa”.

Con ñöôøng giaùo hoaù chuùng sanh, theo kinh nghieäm cuûa taâm lyù giaùo duïc hieän ñaïi cuõng theá, luoân luoân phaûi vaän duïng ñuû hai tinh thaàn kheá cô vaø kheá lyù thì coâng vieäc giaùo hoaù môùi ñaït thaønh quaû toát.

* H.T THÍCH TRÍ TÒNH

(Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu)

28. PHOÅ – HIEÀN BOÀ – TAÙT KHUYEÁN PHAÙT PHAÅM

Trong phaåm naøy ñaïi-khaùi chæ roõ “haïnh” thaønh “ñöùc”, chính laø moân “Hieän-Thaân-Dieäu-Ngoân-Thuyeát Gia-Trì” vaäy.

Kinh Phaùp Hoa naøy duøng chaùnh-trí laäp theå, cho neân ñaàu tieân Ngaøi Vaên-Thuø phaùt-thæ, ñeå chæ nghóa “Khai Thò Phaät-Tri-Kieán”. Maø kinh naøy laïi duøng “haïnh” thaønh “ñöùc” cho neân Ngaøi Phoå-Hieàn thaønh chung. Ñeå roõ nghóa “Nhaäp Phaät-Tri-Kieán”.

+ Phoå-Hieàn coù hai:

1. Ñaïo-tieàn Phoå-Hieàn, thuoäc nhôn-haïnh,

2. Ñaïo-haäu Phoå-Hieàn, thuoäc quaû ñöùc.

Haïnh khaép phaùp-giôùi laø “Phoå”, ngoâi keà Ñaïi-Thaùnh laø “Hieàn”, ñaây laø ngoâi haïnh cuûa böïc Ñaúng-Giaùc Boà-Taùt thuoäc “nhôn”.

Xöùng chôn-phaùp-giôùi laø “Phoå”, cöùu vôùt muoân loaøi laø “Hieàn”, ñaây laø Dieäu-Giaùc thuoäc “quaû”.

Bôûi Phoå-Hieàn ñaây laø toaøn-theå phaùp-giôùi, laø nguyeän thaân trong möôøi thaân cuûa ñöùc Tyø-Loâ-Giaù-Na. Cho neân Boà-Taùt nöông toaøn-theå phaùp-giôùi tu-haønh roài chöùng phaùp-thaân chôn-theå, cho neân coù caâu “Khoâng coù gì chaúng töø phaùp-giôùi löu ra, khoâng coù gì chaúng trôû veà phaùp-giôùi”.

Boà-Taùt nhôn-haïnh ñaõ vieân, ñeán böïc Ñaúng-Giaùc maø coøn phaûi Gia-trì, ñoù laø vì sao, bôûi ñeán böïc naøy taát phaûi nhôø Quaû-Giaùc tieáp-hoä môùi ñaëng nhaäp Dieäu-Giaùc.

Cho neân Phoå-Hieàn Boà-Taùt, laø chung keát chöùng nhaäp vaäy.

Ngöôøi tu-haønh neáu ñöôïc nguyeän-löïc cuûa Ngaøi Phoå-Hieàn thuû-hoä aét ñaëng trì kinh naøy. Vì theá neân Ngaøi hoûi ñöùc Theá-Toân nhö theá naøo maø coù theå ñaëng kinh naøy. Ñöùc Theá-Toân noùi thaønh-töïu boán phaùp thôøi ñaëng kinh Phaùp Hoa naøy.

+ Boán phaùp laø:

1. Caùc ñöùc Phaät-hoä-nieäm

2. Vun troàng coäi coâng-ñöùc.

3. Vaøo vò chaùnh-ñònh.

4. Phaùt-taâm cöùu-hoä taát caû chuùng-sanh.

Boán phaùp naøy cuøng ba moùn “tín-thaønh-töïu” trong luaän Khôûi-Tín raát ñoàng.

Luaän noùi:

1. Tröïc-taâm, vì chaùnh nieäm chôn-nhö phaùp vaäy. Trong kinh ñaây noùi “Chö Phaät hoä-nieäm”.

2. Thaâm-taâm, vì öa chöùa nhoùm taát caû coâng-ñöùc laønh vaäy. Trong kinh ñaây noùi vun troàng coäi ñöùc.

3. Ñaïi-töø-bi taâm, vì muoán cöùu khoå cho taát caû chuùng-sanh vaäy. Trong kinh ñaây noùi: phaùt taâm cöùu-hoä taát caû chuùng-sanh.

Trong luaän laïi noùi: “Tín-taâm thaønh-töïu ñaëng phaùt taâm nhö theá, ñoù thôøi vaøo chaùnh-ñònh tuï vaäy”.

Trong phaåm Khuyeán-Phaùt naøy laø hieån nghóa chöùng nhaäp, maø laïi noùi tín-thaønh-töïu ñoù, laø vì ban sô do Ngaøi Vaên-Thuø phaùt tín, nöông tín sanh giaûi, nöông giaûi phaùp haïnh, haïnh khôûi giaûi tuyeät thaønh chöùng-nhaäp chính laø vieân-maõn thaønh-töïu tín-taâm vaäy. Neân coù caâu “Phaùt-taâm cuøng cöùu-caùnh hai maø khoâng khaùc, hai taâm nhö theá taâm tröôùc khoù”. Do nhöõng nghóa treân ñaây, neân caàn phaûi nhôø Phoå-Hieàn khuyeán-phaùt ñaëng boán phaùp thôøi taát ñaëng kinh naøy.

Trong Khôûi-Tín Luaän y nôi toái-sô phaùt-taâm maø noùi ba taâm. Coøn kinh naøy öôùc nghóa thaønh-töïu maø noùi boán phaùp, cho neân luaän laø ôû ban ñaàu maø kinh laø ôû roát sau vaäy.

Phaøm coù ngöôøi ñuùng phaùp thoï-trì kinh naøy, Ngaøi Phoå-Hieàn Boà-Taùt lieàn töï hieän thaân, ñoù laø Hieän-Thaân-Dieäu-Ngoân-Thuyeát Gia-Trì, coù Gia-trì thôøi chaéc chaén chöùng-quaû, cho neân phaàn naøy cuõng thuoäc veà phaàn “Nhaäp Phaät-Tri-Kieán”.

Moät “ñaïi-söï nhôn-duyeân”cuûa ñöùc Phaät hieän ra nôi ñôøi laø muoán laøm cho chuùng-sanh Khai-phaùt, chæ-Thò Ngoä-trì, chöùng-Nhaäp Phaät-Tri-Kieán. Trong 6 phaåm treân ñaây, 3 phaåm tröôùc nhôn nôi haïnh khaéc quaû, thaønh-töïu ba moân “YÙ-sanh-thaân”, ba phaåm sau cuøng duøng ba moân “Gia-trì” thuû hoä thôøi quaû-ñòa chaéc chaén chöùng thaønh, nhö theá thôøi phaàn “Nhaäp Phaät-Tri-Kieán” ñaõ hoaøn maõn, “ñaïi söï” ra ñôøi cuûa ñöùc Phaät cuõng caùo thaønh, neân vaøo löu thoâng ñeå chung keát “ Dieäu-Phaùp Lieân-Hoa ñaïi-hoäi”.

TT THÍCH CHÔN THIEÄN

(Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa)

XXVIII. PHAÅM PHOÅ HIEÀN BOÀ TAÙT KHUYEÁN PHAÙT  (phaåm thöù 28)

(The Encouragement of the Universal Sage Bodhisattva)

01. Boà-Taùt Phoå Hieàn (Universal-Sage):

Laø vò Boà-Taùt chung cuûa moïi chuùng sanh, luoân luoân coù maët khaép nôi ñeå khích leä, che chôû ngöôøi tu taäp Phaùp Hoa. Ñaây laø bieåu töôïng cuûa söùc maïnh yù chí thöïc hieän giaûi thoaùt coù maët trong taâm haønh giaû. Coù theå goïi ñaây laø naêng löïc Tinh taán.

02. Khuyeán phaùt (Encouragement): Laø söï coå voõ, ñoäng vieân, an uûi, khích leä haønh giaû tu taäp Phaùp Hoa phaùt khôûi loøng tin Dieäu phaùp.

03. Môû ñaàu kinh Phaùp Hoa, Boà-Taùt Vaên Thuø Sö Lôïi daãn ñaàu chuùng Boà-Taùt vaân taäp. Boà-Taùt Vaên Thuø laø bieåu töôïng cho Phaät trí, theo ñaïi thöøa, ñaïi tueä giaûi thoaùt. Ñaây laø bieåu hieäu cuûa kinh Phaùp Hoa giôùi thieäu Phaät trí: muoán theå nhaäp thöïc töôùng thì caàn phaûi ñaéc ñaïi tueä.

Nhöng ñeå ñaéc ñaïi tueä thì haønh giaû caàn phaùt ñaïi bi taâm vaø tinh caàn thöïc hieän Ñaïo ñeá, nghóa laø caàn höng khôûi Phoå Hieàn laø tieáng noùi cuûa noã löïc ñi ñeán söï theå nhaäp thöïc töôùng.

Noùi toùm laïi, ñeå ñaéc Phaät trí, haønh giaû caàn coù tieáng gaàm trí tueä cuûa sö töû, vaø coù söùc maïnh thöïc haønh, chuyeân chôû cuûa voi.

04. Nôi naøo coù Boà-Taùt Phoå Hieàn ñi ngang qua, nôi ñoù coù söï chuyeån ñoäng, rung ñoäng, nôû hoa vaø troãi nhaïc: ñaây laø bieåu töôïng veà loä trình giaûi thoaùt maø haønh giaû seõ ñi qua. Loä trình ñoù ñaày nhaïc vaø hoa giaûi thoaùt khoå. Hoa giaûi thoaùt seõ nôû roä vaø nhaïc giaûi thoaùt seõ troãi leân trong töøng böôùc ñi tu taäp cuûa haønh giaû. Loä trình cuûa nhaïc vaø hoa aáy coù theå ñöôïc bieåu ñoà hoaù nhö sau:

Tinh taán – Tín – Hyû – Khinh an – Ñònh – Xaû – Giaûi thoaùt – Tri kieán giaûi thoaùt:

Cuõng coù theå hình dung Boà-Taùt Vaên Thuø laø töôïng tröng cho Tueä uaån, vaø Phoå Hieàn laø Thieàn ñònh nhö laø söùc maïnh cuûa Boà-Taùt, söùc maïnh nhö moät coå xe lôùn coù theå chôû nhieàu caên cô chuùng sanh ñi vaøo giaûi thoaùt.

05. Nhieãu höõu baûy voøng quanh Theá Toân cuûa Boà-Taùt Phoå Hieàn:

Truyeàn thoáng Phaät giaùo ghi laïi raèng caùc ñeä töû thöôøng nhieãu höõu quanh Theá Toân ba voøng ñeå toû daáu toân kính, quy ngöôõng. Taïi ñaây, Boà-Taùt Phoå Hieàn nhieãu höõu ñeán 7 voøng. Nhö vöøa hình dung Boà-Taùt Phoå Hieàn laø bieåu tröng cho söùc maïnh cuûa Tinh taán vaø Ñònh löïc, neân 7 voøng nhieãu höõu phaûi laø quyeát taâm thaønh töïu 7 chi phaàn giaùc ngoä cuûa con ñöôøng thöïc haønh thieàn ñònh goïi laø Thaát giaùc chi nieäm (Nieäm, Traïch phaùp, Tinh taán, Hyû, Khinh an, Ñònh vaø Xaû).

06. Boán ñieàu kieän ñeå ñaéc Phaùp Hoa:

a) Ñöôïc ñöùc Phaät che chôû: nghóa laø coù chaùnh kieán.

b) Troàng caùc caên giôùi ñöùc: laø tu taäp trì giôùi thanh tònh.

c) Ñaït ñöôïc chaùnh ñònh: caàn ñaéc töø Töù thieàn saéc ñònh trôû leân.

d) Phaùt taâm Boà-Taùt ñoä chuùng sanh: laø haønh Luïc ñoä Ba-la-maät.

Ñoù laø Giôùi, Ñònh, Tueä ñöôïc tu taäp thuaàn thuïc vôùi taâm ñaïi töø ñaïi bi.

07. Tinh thaàn khích leä: Theá Toân khích leä thính chuùng, haønh giaû töø moãi phaåm kinh. Taïi ñaây, Boà-Taùt Phoå Hieàn höùa theo doõi hoä trì ngöôøi ñoïc, tuïng, bieân cheùp, dieãn noùi vaø tu taäp Phaùp Hoa. Tinh thaàn khích leä hieän roõ raát laø “taâm lyù giaùo duïc”.

08. Caùc thöù ma chöôùng: Coù hai chöôùng ngaïi lôùn ngaên caûn giaûi thoaùt:

a) Chöôùng ngaïi ôû beân ngoaøi (hay goïi laø ngoaïi ma): laø söï caùm doã cuûa luïc traàn.

b) Chöôùng ngaïi ôû beân trong (hay goïi laø noäi ma): laø caùc voïng taâm nhö tham, saân, si, maïn, nghi, traïo, cöû, hoân traàm, phoùng daät, saàu, bi, khoå, öu, naõo.

Noùi toùm, ñoù laø chöôùng ngaïi cuûa chaáp thuû 5 uaån maø thöôøng ñöôïc goïi laø “ma nguõ aám”.

09. Ñöùc Theá Toân keát thuùc:

“Naøy Phoå Hieàn! Baát cöù ai neáu thoï trì, ñoïc, tuïng kinh Phaùp Hoa naøy, nhôù ñuùng, hoïc hoûi vaø bieân cheùp (aán haønh) kinh, phaûi xem ngöôøi aáy laø Ta, vaø nghe kinh naøy töø mieäng Ta noùi”.

Anh vaên:

“Universal Sage! Anyone who keeps, reads, and recites this Sutra of the Lotus Flower of the wonderful Law. Memorizes it corretly, studies it, practices it, and copies it, should be considered to see me, and to hear this Suøtra from my mouth”.

(Ibid. p.309)

Ngöôøi hoïc hoûi, ñoïc, tuïng, bieân cheùp vaø tu taäp Phaùp Hoa laø hoïc, hieåu vaø haønh trì,, giaùo lyù Duyeân Sanh, Voâ ngaõ daãn ñeán lìa boû tham aùi, chaáp thuû. Do hoïc, hieåu vaø haønh trì nhö theá neân lieãu hoäi voâ ngaõ töôùng, thaáy caùc töôùng voán laø voâ ngaõ. Thaáy voâ ngaõ töôùng laø yù nghóa thaáy thöïc töôùng hay thaáy Nhö Lai. Vôùi trí tueä aáy, vò aáy seõ hieåu thöïc nghóa cuûa kinh Phaùp Hoa vaø khôûi tín taâm maïnh meõ, khôûi phaùt taâm maïnh meõ, keát quaû heät nhö ñöôïc nghe lôøi kinh chính töø ñöùc Theá Toân daïy.

10. Theá Toân xoa ñaàu, truøm y, phaù chuùng ma…

Neáu haønh giaû hoïc, hieåu vaø haønh thieàn quaùn voâ ngaõ, voâ thöôøng ñeå ly tham aùi, ly chaáp tröôùc thì trí tueä seõ ñöôïc nuoâi döôõng. Ñaây laø yù nghóa ñöôïc Theá Toân xoa ñaàu vaø laáy y truøm cho (coù trí tueä vaø giaûi thoaùt).

Neáu coù trí tueä aáy vaø giaûi thoaùt aáy ñöôïc tieáp tuïc tu taäp thì haønh giaû seõ ñi ñeán ñích ñieåm giaûi thoaùt. Ñaây laø yù nghóa ñi ñeán ñaïo traøng phaù deïp chuùng ma.

“Khi Theá Toân daïy keát thuùc phaåm Phoå Hieàn Khuyeán phaùt, thì coù voâ löôïng Boà-Taùt ñöôïc Ñaø-la-ni coù theå nhôù roõ haèng traêm nghìn tæ lôøi Phaät daïy”.

Anh vaên:

“When the Buddha expounded this Chapter of the Encouragement of Universal Sage, as many Bodhisattvas as there are sands in the River Ganges obtained the dhaørani by which they could memorize hundreds of thousands of billions of repetitions of teachings”.

(Ibid. p.310)

Khi moät vò Boà-Taùt ly tham aùi, chaáp thuû saâu thì ñònh sanh. Nhôø ñònh naày laøm suïp ñoå caùc phieàn naõo maø kyù öùc trôû neân trong saùng, vaø bieát raèng nhöõng lôøi Theá Toân chæ daïy coù theå ñöôïc toùm taét raèng:

- Thöïc töôùng “khoâng töôùng” khoâng coù trong ngoân ngöõ, maø chæ coù ôû taâm theå nhaäp.

- Theå nhaäp thöïc töôùng laø laøm suïp ñoå hoaøn toaøn caùc ngaõ töôûng.

Muoán laøm suïp ñoå caùc ngaõ töôûng thì haønh thieàn quaùn voâ thöôøng, voâ ngaõ ñeå lìa aùi, thuû vaø phaùt ñaïi bi taâm ñoä sanh.

Duø ñöùc Theá Toân coù giaûng ñeán haèng traêm nghìn tæ lôøi thì noäi dung cuõng ñöôïc toùm goïn vaøo 3 neùt treân.

Naém ñöôïc 3 ñieåm ngaén goïn aáy laø naém ñöôïc toaøn boä lôøi Phaät daïy. Vôùi haønh giaû coù haønh thieàn saâu thì ñònh nhôù ñöôïc haèng traêm nghìn tæ lôøi Theá Toân daïy laø ñaïi ñònh töø Töù thieàn saéc giôùi trôû leân coù theå coù.

Maët khaùc, phaåm Phoå Hieàn Khuyeán Phaùt, vôùi lôøi Theá Toân daïy vöøa neâu treân, nhaèm nhaéc nhôû haønh giaû phaûi tu taäp vaøo ñaïi ñònh thì trí tueä toaøn giaùc môùi xuaát hieän.

Hoïc hoûi vaø tu taäp Dieäu phaùp laø con ñöôøng quay trôû veà vôùi chính mình vaø thöïc taïi, nhaän roõ ôû ñoù khoâng coù maët moät ngaõ töôùng naøo ñeå töø ñoù töø boû loøng tham aùi, chaáp thuû caùc ngaõ töôùng.

Treân ñöôøng caét lìa aùi,thuû, haønh giaû noã löïc an truù vaøo chaùnh nieäm voâ ngaõ cho ñeán thôøi ñieåm daäp taét heát taát caû laäu hoaëc, phieàn naõo, vaø phaùt khôûi ñaïi bi taâm hoaèng phaùp ñoä sanh cho ñeán ngaøy theå nhaäp phaùp giôùi “khoâng-taùnh”.

Ñaáy laø luùc maø ñoaù hoa cuûa trí tueä voâ ngaõ roä nôû giöõa thöïc taïi hoaøn toaøn “khoâng-töôùng”.

IV. KINH ĐẠI THỪA VÔ LƯỢNG NGHĨA

Phaùp Hoa laø con ñöôøng daãn ñeán theá giôùi nhieäm maàu cuûa chö Phaät, laø giai ñoaïn choùt cuûa Tam thöøa. Ngaøi Kieàu Traàn Nhö, Ca Dieáp, Xaù Lôïi Phaát v.v… traûi hôn 40 naêm theo Phaät môùi ñöôïc nghe kinh naøy, coøn 5.000 Tyø Kheo taêng thöôïng maïn ñaønh cam maát traân baûo maø trôû laïi cuoäc soáng phaøm phu.

Chuùng ta khoâng sanh cuøng thôøi vôùi Ñöùc Phaät nhöng thoï trì ñöôïc Kinh Phaùp Hoa, caûm ñöôïc coâng ñöùc chöùng toû chuùng ta ñöôïc moät phaàn naøo cuûa boán phaùp maø ñöùc Phaät noùi trong phaåm Phoå Hieàn: coù caên laønh, ñöôïc chö Phaät hoä nieäm, soáng trong chaùnh ñònh vaø phaùt ñaïi bi taâm. Caên laønh ñaõ saün, chö Phaät luoân hoä nieäm cho ta nhöng vì soáng trong ñöôøng hieåm sanh töû, thieáu nieäm ñaïi bi, xa rôøi chaùnh ñònh cho neân duø gaàn maø chaúng thaáy Phaät, khoâng vaøo ñöôïc cöûa Phaùp Hoa. Vì nhöõng chuùng sanh naøy, Ñöùc Phaät hieän ra treân theá gian nhö moät ñoaù sen, moät ñaáng cöùu theá.

Ñöùng ôû vò trí nguõ thöøa, Kinh Phaùp Hoa ñöôïc coi laø phaùp vieân ñoán, laø Toái thöôïng Thöøa Vieân Giaùo. Neáu xeùt trong naêm thôøi thuyeát phaùp cuûa Ñöùc Phaät, Kinh Hoa Nghieâm, A Haøm, Phöông Ñaúng, Baùt Nhaõ vaø sau cuøng Ñöùc Phaät môùi tuyeân giaûng Phaùp Hoa.

Vôùi vò trí quan troïng nhö vaäy, phöông thöùc tu haønh theo Kinh Phaùp Hoa heát söùc tinh maät. Vì laø phaùp daïy cho Boà Taùt neân haøng phaøm phu taàm thöôøng trong nhaân gian khoù ñaët chaân vaøo theá giôùi naøy, tröø khi hoäi ñuû boán ñieàu kieän nhö ñaõ noùi treân.

Chính Ñöùc Phaät xaùc ñònh trong Phaåm  Phöông Tieän khi Ngaøi thaønh ñaïo döôùi coäi Boà Ñeà, muoán mang phaùp toái thöôïng giaûng daïy nhöng vì quan saùt thaáy chuùng sanh trí keùm, ñang bò nung naáu trong Nhaø Löûa Tam Giôùi, neáu chæ noùi Nhöùt Phaät Thöøa, hoï khoâng theå hieåu ñöôïc seõ chìm daàn trong sanh töû. Phaùp Phaät chöùng ñöôïc thöôøng töï vaéng laëng, chæ coù Phaät cuøng Phaät môùi thaáu toät vaø khoâng theå dieãn taû baèng ngoân ngöõ phaøm phu. Muoán chæ cho chuùng sanh töôùng chaân thaät, Ngaøi phaûi duøng phöông tieän.

Trong 40 naêm noùi phaùp, Ñöùc Phaät duøng voâ soá phöông tieän giaûng noùi caùc phaùp giuùp chuùng sanh xa rôøi nguõ duïc theá gian. Ñeán hoäi Linh Sôn, haøng A La Haùn döùt saïch chaáp tröôùc vaø leân bôø giaûi thoaùt, baáy giôø Ngaøi môùi chæ baøy chaân lyù Phaùp Hoa baèng caùch khai Tam Thöøa noùi Nhöùt Thöøa hay khai phöông tieän baøy chaân thaät. Caùc phaùp öùng caûm tuyø cô, beân ngoaøi laø Thanh Vaên Nhò Thöøa hay quyeàn thöøa cho Boà Taùt môùi phaùt taâm nhöng thöïc hieän beân trong laø aån maät Phaùp Hoa Kinh, caùc phaùp phöông tieän noùi tröôùc neáu khoâng phaûi laø nhaân cuûa Phaùp Hoa thì khi nghe phaùp chaân thaät Nhöùt Thöøa, caùc ñeä töû cuûa Ngaøi khoâng theå hieåu vaø phaùt taâm tu Phaùp Hoa ñöôïc. Cuõng nhö caùc Ñöùc Phaät quaù khöù, ban ñaàu noùi phaùp Töù Ñeá ñeán phaùp Thaäp Nhò Nhaân Duyeân vaø Luïc ñoä Ba La Maät. Chuùng sanh nöông theo tu haønh, ñaéc ñaïo ñaéc quaû, ñaéc phaùp sai khaùc. Ñieàu naøy chöùng toû Kinh Phaät noùi coù voâ löôïng, voâ bieân, voâ soá nghóa. Böôùc qua ñöôïc cöûa Voâ Löôïng Nghóa, haønh giaû môùi thaâm nhaäp vaøo caûnh giôùi Phaùp Hoa. Vì vaäy Kinh Phaùp Hoa thuyeát giaûng traûi qua nhieàu naêm thaùng, haønh giaû vaãn caûm nhaän vaø tu ñöôïc. Neáu chæ coù moät nghóa, ta chæ caàn haønh trì moät laàn lieàn thoâng ñöôïc vôùi chö Phaät maø khoâng phaûi nhoïc coâng suoát ñôøi tu taát caû phaùp. Haønh ñaïo töø ñòa vò phaøm phu ñeán quaû Thaùnh, taâm haønh giaû trieån chuyeån theo töøng nieäm sanh dieät neân giaùo phaùp cuûa Phaät cuõng theo ñoù maø thay ñoåi.

Töø khi sô chuyeån phaùp luaân ñeán hoäi Phaùp Hoa, traûi 40 naêm Ñöùc Phaät reøn luyeän vaø giaùo döôõng cho chuùng Tam Thöøa thuaàn thuïc. Thanh Vaên, Duyeân Giaùc vaø Boà Taùt ví nhö ba caáp baäc cuûa tieåu hoïc, trung hoïc vaø ñaïi hoïc. Trong thôøi gian 40 naêm ñaøo taïo chuùng Tam Thöøa, Ñöùc Phaät ñöa ra nhöõng moâ hình tu taäp kieåu maãu ñeå chuaån bò tö theá cho hoï böôùc vaøo taïng bí yeáu cuûa Nhö Lai. Ngaøi Thieân Thai Trí Giaû Ñaïi Sö ví Ñöùc Phaät trao Kinh Phaùp Hoa gioáng nhö OÂng Tröôûng giaû chæ phuù chuùc gia taøi cho ngöôøi con coù ñuû tö caùch vaø khaû naêng troâng coi söï nghieäp. Cuõng vaäy, Ñöùc Phaät huaán luyeän cho chuùng hoäi trong suoát 40 naêm ñoaïn saïch traàn caáu, hoaøn toaøn thanh tònh, Ngaøi môùi trao cho gia baûo Phaùp Hoa. Ñöôïc giaùo döôõng thuaàn thuïc roài, chuùng Tam Thöøa cuøng böôùc vaøo theá giôùi Voâ Löôïng Nghóa goïi laø ñoàng quy giaùo. Nhö vaäy Kinh Voâ Löôïng Nghóa laø cöûa ngoû daãn vaøo theá giôùi Phaùp Hoa duøng ñeå toång kieåm tra laàn cuoái cuøng tö caùch cuûa chuùng Tam Thöøa tröôùc khi hoï thöïc söï trôû thaønh nhöõng haønh giaû Phaùp Hoa theo kieåu maãu. Theo Ngaøi Thieân Thai, thoï trì Phaùp Hoa tam ñaïi boä goàm: Voâ Löôïng Nghóa, Phaùp Hoa, vaø Quaùn Phoå Hieàn môùi troïn veïn ñöôïc.

Tröôùc khi Ñöùc Phaät giôùi thieäu moät phaùp hoäi vöôït ngoaøi taàm thaáy bieát cuûa con ngöôøi, Ngaøi noùi Kinh Ñaïi Thöøa Voâ Löôïng Nghóa hay noùi nhöõng gì maø taâm thöùc con ngöôøi khoâng tieáp thu ñöôïc vì söï vaät luoân bieán ñoåi khoâng döøng. Luùc tröôùc, chuùng hoäi tu haønh theo moâ hình coá ñònh ñeå dieät tröø tham saân phieàn naõo. Ñeán nay böôùc vaøo theá giôùi Voâ Löôïng Nghóa hay noùi caùch khaùc, thaâm nhaäp vaøo doøng thaùc trí tueä Nhö Lai, khoâng coøn khuoân maãu coá ñònh naøo coù theå toàn taïi coù taùc duïng, taát caû phaùp troâi chaûy mieân vieãn, bieán hoaù linh hoaït voâ cuøng taän neân chæ hieän höõu nôi ñaây nhöõng Boà Taùt ña daïng, tuyø loaøi hieän thaân maø cöùu khoå chuùng sanh. Linh hoaït taùnh cuûa Voâ Löôïng Nghóa dieãn noùi khoâng cuøng taän, khoâng ñaït ñöôïc traïng thaùi taâm chöùng naøy maø tu haønh thì Ngaøi Huyeàn Giaùc Thieàn Sö quôû traùch nhö keû ñeám tieàn duøm cho ngöôøi khaùc, ñeám suoát ñôøi mình maø vaãn laø keû aên xin chaúng ñöôïc ích lôïi gì. Truï trong Voâ Löôïng Nghóa, moät caâu moät chöõ trong Kinh mang yù nghóa bieán ñoåi khoâng löôøng, laø nhòp caàu ñöa haønh giaû ñeán theá giôùi maàu nhieäm cuûa Phaùp thaân vaø baùo thaân Phaät. Thaät vaäy, Ngaøi Trí Giaû Ñaïi Sö thaâm nhaäp cöûa Voâ Löôïng Nghóa böôùc vaøo theá giôùi Phaùp Hoa caûm nhaän chöõ Dieäu vaø giaûng cho Vua Tuyeân Ñeá nghe trong suoát ba thaùng vaãn chöa noùi heát yù nghóa cuûa chöõ naøy hoaëc Ngaøi Nhaät Lieân Thaùnh Nhaân toång nhieáp ñöôïc Voâ Löôïng Nghóa naøy trong moät caâu nieäm ñeà Kinh Phaùp Hoa lieàn thoâng ñöôïc taát caû phaùp, taïo thaønh moät löïc duïng baát khaû tö nghì, soùng buûa ba ñaøo cuõng phaûi laëng yeân vaø chuyeån ñoåi caû tö töôûng xaõ hoäi thôøi baáy giôø.

Tröôùc khi Ñöùc Phaät ñöa chuùng hoäi vaøo caûnh giôùi Phaùp Hoa, Ngaøi noùi Kinh Ñaïi Thöøa Voâ Löôïng Nghóa. Boà Taùt Ñaïi Trang Nghieâm hoûi Ñöùc Phaät: “Kinh naøy töø nôi naøo tôùi, seõ ñi veà ñaâu vaø truï ôû choã naøo?”. Ñöùc Phaät traû lôøi: “Kinh naøy töø nhaø chö Phaät maø tôùi”. Nhaø chö Phaät laø taâm Töø. Chuùng Tam Thöøa ñaõ ra khoûi sanh töû nhöng vì tình thöông traøn ñaày ñoái vôùi muoân loaøi chuùng sanh maø Ñöùc Phaät trao Kinh naøy cho caùc Ngaøi. Taâm Töø caùc Ngaøi lan roäng ñeán ñaâu thì phaùp cuõng theo ñoù bieán chuyeån thaønh voâ löôïng. “Kinh naøy seõ ñeán choã chuùng sanh phaùt taâm Boà Ñeà”, chuùng Tam Thöøa chính laø nhöõng haønh giaû phaùt taâm Boà Ñeà vì caùc Ngaøi ñaõ vöôït ra ngoaøi ñònh luaät chi phoái cuûa Tam Giôùi vaø ñang tieáp tuïc ñoaïn ñöôøng caàu Voâ Thöôïng Chaùnh Ñaúng Giaùc, cöùu ñoä chuùng sanh. Thaønh töïu tö caùch nhö vaäy, caùc Ngaøi môùi ñuû khaû naêng thaâm nhaäp trí tueä Nhö Lai vaø trôû thaønh ngöôøi thay theá Phaät dieãn dòch Voâ Löôïng Nghóa phaùp.

Qua caâu traû lôøi cuûa Ñöùc Phaät cho Boà Taùt Ñaïi Trang Nghieâm, chuùng ta nhaän ñöôïc yù nghóa cuûa danh töø Giaùo Boà Taùt Phaùp trong teân Kinh, khoâng chæ ñôn giaûn coù moät nghóa thoâng thöôøng laø phaùp ñeå daïy Boà Taùt maø coøn mang yù nghóa quan troïng laø phaùp ñeå hình thaønh caùc vò Boà Taùt, moät bieåu töôïng ñeïp trong nhaân gian, khieán moïi ngöôøi ñeàu qui ngöôõng, laøm lôïi ích cho muoân loaøi. Ngoaøi ba ñaëc taùnh: Ñaïi Thöøa, Voâ Löôïng Nghóa, Giaùo Boà Taùt Phaùp, ñaëc taùnh thöù tö cuûa phaùp naøy laø Phaät Sôû Hoä Nieäm. Taát caû chö Phaät khi haønh ñaïo Boà Taùt laø tu nhaân, thaønh Phaät laø keát quaû. Qua quaù trình tu haønh, caùc Ñöùc Phaät ñaõ tìm ra ñöôïc chaân lyù, tìm ñöôïc doøng thaùc trí tueä Nhö Lai vaø ñang soáng trong keát quaû ñoù, neáu rôøi boû tri giaùc aáy khoâng coøn laø Phaät.

Tö caùch cuûa moät haønh giaû tham döï vaøo caûnh giôùi giôùi Voâ Löôïng Nghóa ñöôïc trieån khai ñaày ñuû qua 3 phaåm cuûa Kinh: Ñöùc haïnh, Thuyeát phaùp vaø Coâng Ñöùc. Ba phaåm naøy tieâu bieåu cho ba taàng kieåm tra tö caùch haønh giaû. Taàng thöù nhöùt kieåm tra ñöùc haïnh, taàng thöù hai kieåm tra tri thöùc vaø taàng thöù ba kieåm tra khaû naêng truyeàn baù Kinh Phaùp Hoa cuûa haønh giaû. Vöôït qua ba taàng kieåm tra naøy, haønh giaû laø maãu ngöôøi lyù töôûng traøn ñaày tö caùch thaùnh thieän ñeå böôùc vaøo caûnh giôùi maàu nhieäm Phaùp Hoa.

1. Kieåm tra ñöùc haïnh:

Muïc tieâu Ñöùc Phaät ra ñôøi giaûng Kinh Phaùp Hoa, khai tri kieán Phaät, giuùp cho chuùng sanh thaønh Phaät. Tuy nhieân, quan saùt chuùng sanh nghieäp caáu naëng neà, ñaày ñuû tham saân phieàn naõo, khoâng theå trong nhaát thôøi chuyeån ñoåi chuùng thaønh thuaàn thuïc ñöôïc, Ngaøi môùi duøng phöông tieän dìu daét chuùng sanh töøng böôùc vaøo ñaïo. Traûi 12 naêm ñaàu, Ñöùc Phaät noùi phaùp Töù Ñeá laáy giôùi laøm caên baûn, taùc ñoäng cho ñaïi chuùng xa rôøi nghieäp aùc, phaùt trieån taùnh laønh, trôû thaønh ngöôøi toát trong xaõ hoäi. Möôøi hai naêm naøy chæ ñeå xaây döïng ñaïi chuùng thaønh ngöôøi ñöùc haïnh, ñaøo taïo con ngöôøi phaøm phu trôû thaønh moät Tyø Kheo. Tyø Kheo laø ngöôøi phaûi coù daùng giaûi thoaùt, troâng xa thaáy ñeïp nhö loaøi coû höông nhöng soáng gaàn vò Tyø Kheo thaáy caøng ñeïp hôn, khoâng phaûi chæ coù töôùng haûo beân ngoaøi maø cöû chæ, lôøi noùi, haønh ñoäng ñeàu thaùnh thieän coù taùc duïng laøm tha nhaân vôi ñi phieàn naõo.

Chuùng Thanh Vaên tu phaùp Töù ñeá, reøn luyeän ñöùc haïnh, trôû thaønh ngöôøi ñaïo ñöùc thöïc söï, khoâng loãi laàm ôû theá gian, khoâng laøm maát loøng ngöôøi môùi coù theå noùi ñeán giaùo hoaù chuùng sanh. Ñöùc Phaät uoán naén Thanh Vaên trong quaù trình 12 naêm tu, hoï phaûi laéng nghe nhöõng chæ trích xung quanh ñeå y phaùp saùm hoái, töï söûa mình cho trong saïch laàn vaø tu cho troøn ñuû 37 Trôï Ñaïo Phaåm. Trong 37 Trôï Ñaïo Phaåm laáy Baùt Chaùnh Ñaïo laøm caên baûn ñeå ñònh giaù trò cuûa haønh giaû Phaùp Hoa.

Tröôùc heát, haønh giaû töï xeùt caùi nhìn söï vaät cuûa mình coù chính xaùc hay khoâng, coù ñuùng söï thaät khoâng? Thoâng thöôøng caùi thaáy cuûa phaøm phu thöôøng bò thieân leäch hoaëc taàm nhìn khoâng quaù ñöôøng chaân trôøi vì coøn bò leä thuoäc vaøo yeáu toá tình caûm töøng ngöôøi. Neáu thaáy treân caên baûn tham voïng, beø phaùi thì coøn voâ soá sai traùi khaùc nöõa. Treân böôùc ñöông tu taäp, tuyø trình ñoä tu chöùng maø chuùng hoäi ñaït ñöôïc nhöõng caùi thaáy khaùc nhau. Haøng A La Haùn an truï thieàn ñònh, thöïc chöùng hueä nhaõn, bieát ñöôïc dieãn bieán cuûa ba ñôøi tröôùc vaø ba ñôøi sau. Haøng Boà Taùt chöùng ñaéc phaùp nhaõn bieát ñöôïc toång hôïp caùc phaùp vaø ñeán giai ñoaïn cuoái cuøng ñaéc ñöôïc Phaät nhaõn thaáy taát caû phaùp toàn taïi bieán hoaù moät caùch chính xaùc nhö thaáy vaät trong loøng baøn tay. Keá ñeán kieåm tra lôøi noùi cuûa haønh giaû coù ñuùng nhö thaät khoâng, taâm lyù theá gian thöôøng muoán cho caâu chuyeän haáp daãn neân thöôøng bòa ñaët theâm thaét. Vì vaäy Ñöùc Phaät daïy chuùng ta khoâng ñöôïc noùi theâu deät, noùi löôõi ñoâi chieàu. Sôû dó Ñöùc Phaät ñöôïc moïi ngöôøi tin caäy toân kính vì lôøi noùi cuûa Ngaøi luoân luoân ñuùng thaät, thöôøng suy nghó nhöõng ñieàu hay leõ phaûi theo ñuùng chaùnh phaùp. Chuùng sanh thöôøng ñeå taâm trí chaïy theo nhöõng yù nghó aùc ñoäc taø daïi, moâng lung, töø ñoù söùc taäp trung trôû thaønh yeáu keùm. Traùi laïi Ñöùc Phaät luoân truï trong tö duy chaân chính neân moïi hieåu bieát khoâng bao giôø sai laàm. Töø suy nghó ñuùng ñaén, haønh giaû sieâng naêng phaùt huy nhöõng vieäc laøm toát ñeïp mang lôïi ích cho moïi ngöôøi. Ngoaøi ra, ñôøi soáng vaø ngheà nghieäp cuûa haønh giaû Phaùp Hoa phaûi löông thieän chaân chính vaø cuoái cuøng phaûi luoân soáng trong tam taïng Giaùo ñieån. Söï hieåu bieát cuûa haønh giaû do traàm mình trong giaùo phaùp Nhö Lai neân chính xaùc. Thaønh töïu vieân maõn phaùp tu Baùt Chaùnh Ñaïo, haønh giaû môùi troøn ñaày giôùi ñöùc, qua ñöôïc cöûa thöù nhöùt cuûa Voâ Löôïng Nghóa ñeå thaâm nhaäp theá giôùi Phaùp Hoa.

Neáu thieáu phaàn ñöùc haïnh caên baûn naøy, haønh giaû töï bò ñaøo thaûi töø voøng thöù nhöùt nhö 5.000 Tyø Kheo taêng thöôïng maïn, khoâng ai ñuoåi maø töï xaáu hoå, leã Phaät roài boû ñaïo traøng ra ñi.

2. Kieåm tra khaû naêng hieåu bieát laø noäi dung

cuûa Phaåm Thuyeát Phaùp:

Tröôùc khi haønh giaû thuyeát phaùp, phaûi thaáu roõ phaùp, neáu khoâng bieát maø giaûng noùi, phaùp trôû thaønh phi phaùp. ÔÛ giai ñoaïn tröôùc tu Duyeân giaùc, Ñöùc Phaät daïy haønh giaû quan saùt caùc phaùp nghóa laø quan saùt söï vaät bieán chuyeån vaø bieát ñöôïc söï thay ñoåi chính xaùc cuûa noù, haønh giaû seõ noùi khoâng sai laàm. Phaùp Nhö Lai khoâng rôøi theá gian, Nhö Lai ñaéc ñaïo do quaùn theá gian phaùp. Vì vaäy quan saùt phaùp laø quan saùt theá gian, lìa boû theá gian tu haønh khoâng theå thaønh töïu ñöôïc. Trang bò baèng hieåu bieát ñuùng nhö thaät, töø sô chuyeån Phaùp Luaân ôû Loäc Uyeån ñeán Kyø Hoaøn Tinh Xaù qua Truùc Laâm vaø sau cuøng ôû hoäi Linh Sôn, Ñöùc Phaät thuyeát phaùp cho caùc ñoái töôïng khaùc nhau: Quoác Vöông, A La Haùn, Bích Chi Phaät, Boà Taùt, tuyø cô caûm cuûa chuùng hoäi maø thoï nhaän phaùp töông öùng lôïi laïc khaùc nhau. Tuy nhieân neáu gaëp ñoái töôïng coù ñuû khaû naêng, trình ñoä ñeå tieáp nhaän, Ngaøi môùi giaûng noùi nhö ñoái vôùi caùc baäc Duyeân Giaùc laø nhöõng ngöôøi coù trí, do phöôùc ñöùc trí tueä tích luyõ töø nhieàu ñôøi, sanh ra baåm taùnh thoâng minh, Ñöùc Phaät daïy hoï phaùp quaùn Nhaân Duyeân, quan saùt vuõ truï töø höõu hình ñeán voâ hình, thaáy ñöôïc coäi nguoàn cuûa chaân thaät phaùp vaø moái töông quan töông duyeân taïo neân toàn taïi giöõa caùc phaùp. Töø ñoù Duyeân Giaùc duøng löûa chaùnh ñònh ñoát saïch neân khoâng coøn vaät naøo dính líu vôùi hoï vaø ñaït quaû vò Bích Chi Phaät. Ñöùc Phaät cuõng daïy Bích Chi Phaät quan saùt veà söï hình thaønh cuûa thaân ngöôøi do töù ñaïi taïo neân. Ñoái vôùi nhöõng ngöôøi chæ soáng vôùi baûn naêng, côm aên aùo maëc taát nhieân hoï tuyeät phaàn ôû laõnh vöïc tri kieán naøy vaäy. Haøng Bích Chi Phaät quan saùt taän cuøng thaân nguõ uaån chæ thaáy do nhaân duyeân giaû hôïp maø coù, nhaân duyeân ly taùn, thaân seõ töï maát. Duø sao, con ngöôøi theo lôøi Phaät daïy laø moät sanh vaät toái linh so vôùi caùc loaøi khaùc vì chæ coù con ngöôøi môùi coù khaû naêng tu thaønh Phaät nhôø 8 giaùc quan maø caùc loaøi khaùc khoâng hoäi ñuû. Khi tu phaùp quaùn 12 Nhaân Duyeân ñeå trôû thaønh Bích Chi Phaät, Ñöùc Phaät daïy haønh giaû quan saùt nguõ aám coù 6 caên tieáp xuùc vôùi 6 traàn sanh ra 6 thöùc toång coäng laø 18 giôùi. 18 giôùi naøy taùc ñoäng trong 6 ñöôøng chuùng sanh gaây ra 108 phieàn naõo. Quan saùt caên baûn phieàn naõo qua phaùp Nhaân Duyeân nhaän thaáy töø moät nieäm taâm cuûa haønh giaû phoùng ra, xoay vaàn trong söï töông quan töông duyeân bieán hoaù vaø ñöa ñeán taùm muoân boán ngaøn traàn lao. ÔÛ giai ñoaïn kieåm tra ñôït hai, haønh giaû phaûi coù khaû naêng hieåu bieát töôøng taän, bieát ñöôïc dieãn bieán vaät lyù vaø taâm lyù ñuùng nhö thaät roài môùi thuyeát phaùp. Vì vaäy baøi phaùp cuûa haønh giaû thoaû maõn ñöôïc sôû caàu sôû nguyeän cuûa chuùng sanh môùi giaùo hoaù chuùng ñöôïc. Truï ôû töøng thöù nhì cuûa Voâ Löôïng Nghóa, haønh giaû ñang ñi treân con ñöôøng Trung Thöøa.

Tö caùch ñaïo ñöùc ôû taàng thöù nhaát cuûa Voâ Löôïng Nghóa phaûi gaén lieàn vôùi trí thöùc chính xaùc nhö thaät ôû giai ñoaïn hai môùi thöïc söï taïo thaønh hình aûnh moät haønh giaû Phaùp Hoa thay Phaät tuyeân phaùp maøu treân theá gian naøy.

3. Taàng thöù ba cuûa Voâ Löôïng Nghóa kieåm tra veà khaû naêng giaùo hoaù laø Boà Taùt haïnh hay möôøi ñieàu coâng ñöùc cuûa Kinh:

Khi ñaày ñuû ñöùc haïnh veïn toaøn vaø trang bò moät tri kieán chính xaùc ñuùng nhö thaät, haønh giaû daán thaân vaøo ñôøi chöùng nghieäm nhöõng baøi phaùp hoïc ñöôïc ngay trong thöïc teá cuoäc soáng.

Moãi ngöôøi tuyø tö theá vaø vò trí haønh ñaïo maø söû duïng ñöôïc töøng phaàn coâng ñöùc khaùc nhau. Neáu haønh giaû may maén vaøo ñöôïc theá giôùi Phaùp Hoa, nhaän ñöôïc moät trong nhöõng coâng ñöùc baát khaû tö nghì nhöng moät nieäm khôûi leân ngaên caùch vôùi Ñöùc Phaät, haønh giaû lieàn rôi trôû laïi thöïc teá cuûa phaøm phu. Baáy giôø töôûng coøn maàu nhieäm nhöng söï thaät khoâng coù keát quaû nöõa. Cuõng nhö muoán söû duïng maùy phaûi coù ngöôøi bieát ñieàu khieån. Con ngöôøi cuûa Phaùp Hoa môùi thoï trì ñöôïc Kinh Phaùp Hoa. Con ngöôøi cuûa Phaùp Hoa laø Boà Taùt ôû döôùi daïng thöùc thöù hai, khoâng phaûi laø con ngöôøi phaøm phu naøy. Vì vaäy tu caùc phaùp thuoäc nhôn thieân, Ñöùc Phaät ví nhö ta laøm vieäc “caùi giaù 1 ngaøy” heát söùc cöïc khoå maø lôïi ích khoâng ñöôïc bao nhieâu. Taát caû vieäc haønh giaû laøm duø höõu laäu hay voâ laäu, neáu bieát nöông theo Boà Taùt haïnh ñeàu ñöôïc chuyeån sang Thaät Baùo ñoä. Nhôø vaäy tuy thaân coøn ôû theá giôùi naøy maø ñaõ lieân heä vôùi theá giôùi kia. Khi haønh giaû laøm vieäc baèng taâm voâ caàu, moïi coâng ñöùc maàu nhieäm seõ tuaàn töï hieän ra. Traùi laïi, khi ñaët keá hoaïch lieàn keït vaøo cuoäc soáng saéc, thoï, töôûng, haønh, thöùc nghóa laø bò con ngöôøi nguõ uaãn ngaên che, khoâng theå nhaän ñöôïc maàu nhieäm nöõa.

Möôøi coâng ñöùc Kinh Phaùp Hoa döôùi ñaây laø keát quaû cuûa Boà Taùt ôû Tam Thöøa, chæ baèng Boà Taùt sô phaùt taâm ôû Vieân Thöøa.

01. Coâng ñöùc thöù nhöùt:

Chuyeån phieàn naõo thaønh Boà Ñeà:

Khi haønh giaû thoï trì kinh, taâm duyeân ñöôïc vôùi Kinh vaø Phaät, coâng ñöùc laønh sanh ra neân nhöõng ngaên che cuûa phaøm phu töï tan bieán, saùu caên trôû thaønh thanh tònh. Taát caû phieàn naõo tröôùc kia taùc haïi haønh giaû bao nhieâu, nay ñeàu chuyeån thaønh phöông tieän toát ñeå haønh ñaïo, tröôùc ñoù, khi chuyeån phaùp Töù Ñeá ôû thaønh Ba La Naïi, Ngaøi daïy phaûi ñoaïn tröø phieàn naõo vì ñoái vôùi taâm löôïng chaùn naûn meät moûi cuûa chuùng hoäi baáy giôø, phieàn naõo laø chöôùng ngaïi. Ngöôïc laïi, Boà Taùt caùch aám tuy mang thaân phaøm phu maø caûm ñöôïc Kinh hay nieäm danh hieäu Phaät, taát caû nghieäp xaáu trôû thaønh taùnh Boà Ñeà, aùc hoaù thieän, ví nhö sen huùt buøn nhô chuyeån ra höông sen thôm ngaùt. Nöông coâng ñöùc Kinh vaø thaàn löïc cuûa Chö Phaät, haønh giaû chuyeån ñoåi toaøn boä con ngöôøi, nhöõng taâm tröôïc aùc, tham lam ganh gheùt, saân haän, si meâ khoâng coøn taùc duïng nöõa vaø bieán thaønh taâm ñaïi bi, nhaãn nhuïc, trí tueä.

Tuy nhieân, neáu haønh giaû khôûi nieäm ñaéc ñöôïc phaùp naøy, töùc thì coâng ñöùc töï ñoäng tieâu tan theo voïng nieäm ñieân ñaûo.

Söû duïng ñöôïc coâng ñöùc baát khaû tö nghì thöù nhaát, haønh ñaïo nhö Boà Taùt Sô Ñòa, chaúng nhöõng khoâng qua giai ñoaïn tieäm tu cuûa haøng Thanh Vaên, maø boû luoân 40 giai ñoaïn cuûa Boà Taùt töø thaäp tín ñeán thaäp truï, thaäp haïnh, thaäp hoài höôùng ñi thaúng vaøo Boà Taùt thaäp ñòa. Ñaït ñöôïc coâng ñöùc thöù nhaát, töï nhieân coâng ñöùc thöù hai sanh ra.

02. Coâng ñöùc thöù hai:

Tu moät phaùp thoâng taát caû phaùp:

Theo Ngaøi Trí Giaû Ñaïi sö, töø Phaät giôùi quan saùt taát caû phaùp Ñöùc Phaät daïy xuoáng ñeán taän cuøng 9 loaøi theá giôùi khaùc ñeàu khoâng chöôùng ngaïi. Khôûi ñaàu, Ñöùc Phaät noùi phaùp Töù ñeá cho 5 anh em Kieàu Traàn Nhö vaø caùc oâng tieáp nhaän ñöôïc deã daøng. Phaùp naøy laø Tö Nghì Sanh Dieät Töù ñeá, khoâng phaûi laø phaùp chaân thaät vì coù theå tu vaø hieåu baèng trí thöùc phaøm phu. Töø phaùp sanh dieät laàn tu leân, taâm nieäm chuùng hoäi ñoåi thay töøng giai ñoaïn vaø nhaän ñöôïc nghóa lyù khaùc nhau neân quaû vò cuõng theo ñoù maø lôùn daàn ñaéc ñöôïc phaùp noaõn, phaùp ñaûnh, phaùp nhaãn, quaû Tu Ñaø Hoaøn, Tö Ñaø Haøm, A Na Haøm.

Ñeán giai ñoaïn naøy, chuùng hoäi ñaõ böôùc sang Baát Tö Nghì Sanh Dieät Töù Ñeá, vöôït ngoaøi hieåu bieát cuûa loaøi ngöôøi. Khi ñaït ñeán quaû vò A La Haùn, chuùng hoäi vöôït qua ranh giôùi sanh dieät moân maø vaøo caûnh giôùi Baát Tö Nghì Baát Sanh Baát Dieät. Ñaéc ñöôïc Baát Tö Nghì Baát Sanh Baát Dieät Töù Ñeá Phaùp, haønh giaû hoaøn toaøn töï taïi noùi phaùp khoâng chöôùng ngaïi. Cuõng nhöõng ngoân ngöõ ban ñaàu naøy maø nay giaûi ñaùp ñöôïc voâ soá baøi toaùn cuûa theá gian. Ñoù laø con ñöôøng haønh ñaïo thoâng thöôøng cuûa moïi ngöôøi. Tuy nhieân, haønh giaû Phaùp Hoa khoâng theo phöông höôùng naøy, haønh giaû ñoát giai ñoaïn vöôït boû thôøi gian 40 naêm theo Phaät nghe phaùp ñeå ñaït ñeán tieàn Phaùp Hoa.

Haønh giaû duøng taâm hoaøn toaøn thanh tònh, voâ nhieãm tröôùc moïi phieàn naõo traàn lao, tu moät phaùp thoâng ñöôïc taát caû phaùp. ÔÛ giai ñoaïn naøy, haønh giaû vaãn laøm coâng vieäc beân ngoaøi thaáy taàm thöôøng nhö laïy Phaät, tuïng kinh nhöng taïo ñöôïc moät löïc duïng baát khaû tö nghì, töï nhieân thoâng ñöôïc tam thieân ñaïi thieân theá giôùi. Haønh giaû thoâng suoát phaùp Phaät vaø caên taùnh haønh nghieäp cuûa chuùng sanh. Vì vaäy töø moät caâu moät chöõ trong kinh giaûng voâ soá nghóa, noùi moät ngaøy, moät thaùng, moät naêm cuõng khoâng heát. Taát caû chuùng sanh ñeán, haønh giaû bieát chuùng muoán gì, laøm gì vaø tuyø caên cô maø chæ daïy cho ñöôïc lôïi ích.

Tröôøng hôïp ñieån hình ôû Nhaät coù oâng Ikeda söû duïng ñöôïc coâng ñöùc thöù hai naøy. OÂng moà coâi cha meï, laøm ngheà baùn baùo, ñöôïc Nhaät Ñaït Thöôïng Nhaân daïy nieäm Ñeà Kinh, baát thaàn oâng maát töôùng ngoïng vaø trôû thaønh Phaùp Sö noùi gioûi hôn thaày. Töø nieäm ñeà Kinh, oâng thoâng ñöôïc taát caû phaùp. Nöông thaàn löïc Kinh, oâng töï ñoäng giaûi ñaùp ñöôïc taát caû vaán ñeà khoâng phaûi hoïc. Thaønh töïu coâng ñöùc thöù hai, haønh giaû tuy coøn mang thaân phaøm phu nhöng vieäc laøm nhö haønh Boà Taùt Nhò Ñòa.

03. Coâng ñöùc thöù ba:

Haønh giaû coøn phieàn naõo vaãn ñöôïc töï taïi trong ba coõi:

Khi thoâng ñöôïc taát caû phaùp, haønh giaû qua laïi ba coõi, xuoáng leân chín ñöôøng hoaøn toaøn khoâng chöôùng ngaïi, khoâng oâ nhieãm. Maëc duø coøn mang thaân nguõ aám ñaõ lieân heä ñöôïc vôùi Chö Phaät töông tuïc neân ra vaøo sanh töû töï do. Töø Boà Taùt giôùi ñeán Ñòa nguïc giôùi, tuyø yù thay ñoåi saéc thaân. Baáy giôø haønh giaû ñuû tö caùch ñaûm nhieäm söù meänh Ñöùc Phaät giao phoù. Duø ôû trong Nhaø Löûa vaãn an nhieân töï taïi ñöa moïi ngöôøi veà theá giôùi an laønh Cöïc Laïc. Ñaây laø tö theá cuûa Boà Taùt ôû Ta Baø ñeå trôï hoaù cho Ñöùc Phaät, töông ñöông vôùi Boà Taùt Ñeä Tam Ñòa.

04. Coâng ñöùc thöù tö:

Chöa ñoä mình maø coù theå ñoä ngöôøi:

Tuy coøn thaân phaøm phu vaãn laøm baïn ñöôïc vôùi Boà Taùt möôøi phöông. Cuõng nhö tröôøng  hôïp Hueä Tö Thuyeàn Sö laäp giôùi ñaøn voâ töôùng ñeå ñöa Trí Giaû ñeán theá giôùi Chö Phaät, tham döï vôùi Boà Taùt hoïc xöù, ngang haøng vôi Boà Taùt haønh ñaïo trong möôùi phöông. Duø chæ môùi phaùt taâm Boà Ñeà, haønh giaû cuõng ñöôïc coi laø Phaùp Vöông Töû, cha laø Phaät, meï laø Kinh Phaùp Hoa. Boà Taùt môùi phaùt taâm ñöôïc ví hoaøng töû, duø coøn naèm noâi vaãn ñöôïc thaàn daân kính neå vaø laøm baïn vôùi caùc con vua khaùc. ÔÛ vò trí ñoàng ñaúng vôùi Boà Taùt möôøi phöông, haønh giaû moät maët truï thaân nôi Ta Baø, moät maët tham döï caùc Boà Taùt hoïc xöù, trau doài trí tueä. Vì vaäy, tuy haønh giaû coøn nhoû nhöng nhaän ñöôïc Phaät löïc, Phaùp löïc, Boà Taùt löïc möôøi phöông neân taïo ñöôïc löïc duïng baát khaû tö nghì, ngaøy ñeâm ñeàu coù Thieân Long Baùt Boä che chôû, aùc ma ngoaïi ñaïo khoâng xaâm haïi ñöôïc.

05. Coâng ñöùc thöù naêm:

Tuy coøn phieàn naõo maø laøm vieäc nhö coù thaàn thoâng:

Trì Kinh Phaùp Hoa ñaït ñöôïc boán ñieàu coâng ñöùc noùi treân, haønh giaû tuy coøn phieàn naõo, troâng vaøo thaät taàm thöôøng nhöng laøm ñöôïc vieäc phi thöôøng. Ñoù laø Boà Taùt noäi bí ngoaïi hieän, ngoaøi thò hieän thaân phaøm phu, Thanh Vaên maø beân trong ñaày ñuû thaàn thoâng ñoä ñöôïc voâ soá chuùng sanh. Vieäc laøm cuûa caùc Ngaøi baát khaû tö nghì vöôït ngoaøi söï thaáy bieát cuûa phaøm phu. Hoï haønh ñaïo döôùi daïng taâm chôn nhö, taùc ñoäng maïnh cho tha nhaân maø chính ngöôøi naøy cuõng khoâng hay bieát. Kinh ví hoï nhö Long Cung Thaùi töû, tuy môùi sanh 7 ngaøy ñaõ coù theå laøm maây noåi leân möa tuoân xuoáng. Haønh giaû ôû giai ñoaïn naøy ngang haønh vôùi Boà Taùt Ñeä Nguõ Ñòa.

06. Coâng ñöùc thöù saùu:

Tuy coøn phaøm phu maø laøm cho ngöôøi döùt phieàn naõo:

Haønh giaû coøn ñuû phieàn naõo raøng buoäc nhöng ñaõ laø boùng maùt nöông töïa cho chuùng sanh. Nhöõng taâm hoàn khoå ñau tuyeät voïng ñeán ñoä coù theå tan thaân maát maïng neáu ñeán vôùi haønh giaû ñeàu ñöôïc bình oån, thaäm chí chæ nghe teân hoaëc chæ nghó ñeán cuõng nhaän ñöôïc söï an laønh. Nöông coâng ñöùc Kinh maø traán aùt ñöôïc nghieäp löïc chuùng sanh trong nhaát thôøi ngang haøng vôùi Ñeä Luïc Ñòa Boà Taùt.

Ñöôïc coâng ñöùc thöù saùu naøy, lôøi noùi naøo cuûa haønh giaû cuõng thaønh söï thaät, moïi ngöôøi nöông theo tu haønh ñeàu ñaéc phaùp, ñaéc quaû. Kinh ví nhö hoaøng töû coøn nhoû maø nhôø uy ñöùc cuûa vua cha neân cai trò ñöôïc toaøn daân. Haønh giaû cuõng vaäy, tuy coøn ôû ñòa vò phaøm phu nhöng nhaän ñöôïc Phaät löïc truyeàn vaøo, thay theá Chö Phaät giaùo hoaù chuùng sanh neân moïi vieäc laøm ñeàu laø Phaät söï.

07. Coâng ñöùc thöù baûy:

Töï nhieân ñöôïc Ba la maät vaø caùc thaàn thoâng:

Ñoà chuùng cuûa Ñöùc Phaät nhö Ngaøi Ca Dieáp, Xaù lôïi phaát, Tu Boà Ñeà v.v… theo Phaät töø ban ñaàu, gia coâng tu haønh 37 trôï ñaïo phaåm chöùng dieät ñeá Nieát-baøn. Nay haønh giaû Phaùp Hoa khoâng tu 37 phaåm trôï ñaïo maø töï nhieân caùc trôï ñaïo phaåm ñeàu thaønh töïu. Thaät vaäy, haønh giaû khoâng caàn phaûi traûi qua kieáp taêng kyø ñeå tu phaùp ñoaïn duïc khöû aùi, chæ nhöùt taâm thoï trì Kinh Phaùp Hoa, töï ñoäng nhaøm chaùn moïi ñaém say duïc laïc theá gian. Hoaëc haønh giaû khoâng tu Baùt Chaùnh Ñaïo nhöng phaùp naøy cuõng töï thaønh töïu vì trong moät nieäm taâm thanh tònh töông öùng vôùi Kinh thaáy ñöôïc nhö thaät, khoâng coøn taø daïi. Chaúng nhöõng 37 phaåm trôï ñaïo maø caû 6 phaùp Ba la maät khoâng tu töï nhieân chöùng ñöôïc. Tuy nhieân ñoù khoâng phaûi laø thöïc chöùng nhö haøng A La Haùn, Boà Taùt ñaït ñöôïc. Haønh giaû nöông vaøo coâng ñöùc Kinh vaø thaàn löïc Chö Phaät coù ñöôïc nhöõng phaùp baát khaû tö nghì naøy. Ngöôïc laïi, chæ khôûi moät nieäm taêng thöôïng maïn lieàn rôùt trôû laïi thaân phaän haåm hiu cuûa phaøm phu.

08 Coâng ñöùc thöù taùm:

Nhöõng ngöôøi choáng traùi thaønh thuaän:

Haønh giaû coù khaû naêng laøm cho tha nhaân phaùt taâm Boà Ñeà. Ngöôøi ñeán vôùi haønh giaû thöïc khoâng phaùt taâm nhöng nhôø nöông coâng ñöùc Kinh, haønh giaû chuyeån ñöôïc hoï. Boà Taùt sô taâm khôûi moät nieäm thanh tònh duyeân vôùi Kinh, seõ khôi daäy taâm Boà Ñeà cho tha nhaân, nhöng nieäm sau khoâng thanh tònh neân khoâng tröôûng döôõng ñöôïc Boà Ñeà taâm naøy. Ngöôïc laïi, caùc vò lôùn thanh tònh mieân vieãn, coâng ñöùc troøn ñaày neân baát cöù luùc naøo nghó töôûng ñeán caùc Ngaøi, chuùng sanh ñeàu thanh tònh.

09. Coâng ñöùc thöù chín:

Tuùc nghieäp döùt, ñöôïc nhaïo thuyeát bieän taøi, chöùng ñöôïc phaùp Ñaø la Ni:

Ñeán giai ñoaïn naøy, nhöõng nghieäp chöôùng coøn laïi nhöùt thôøi ñeàu tan hoaïi vaø haønh giaû ñöôïc nhaïo thuyeát bieän taøi, chöùng ñöôïc phaùp Ñaø la Ni töông ñöông vôùi Boà Taùt Ñeä Cöûu Ñòa. Baáy giôø haønh giaû thoâng suoát moïi vaán ñeà khoâng caàn phaûi hoïc nhö hai vôï choàng oâng Okano ôû Nhaät ñöôïc goïi laø oâng Hoaø Thöôïng, laø moät ngöôøi thôï söûa radio taàm thöôøng. Khi oâng phaùt taâm Boà Ñeà, nöông coâng ñöùc Kinh tu taäp, cuoäc ñôøi hai ngöôøi hoaøn toaøn ñoåi môùi. Töø moät ngöôøi thôï taàm thöôøng, caû hai oâng baø trôû thaønh Phaùp Sö noåi tieáng, nhaïo thuyeát bieän taøi. Baát cöù ngöôøi naøo ñeán vôùi oâng baø cuõng tìm ñöôïc söï bình an cho taâm hoàn. Vì ñoä caûm Kinh vaø loøng Töø Bi cuûa oâng baø lieân tuïc neân coâng ñöùc söû duïng vaø phöôùc baùo khoâng thay ñoåi.

Ñaéc ñöôïc phaùp naøy, tuy coøn ôû ñòa vò phaøm phu nhöng ñaõ phaân thaân ñi giaùo hoaù khaép caùc theá giôùi, thaäm chí daïy caû loaøi thuù tu haønh. Haønh giaû giaûng Kinh thuyeát phaùp, khuyeân daïy döôùi daïng con ngöôøi thöù hai neân chính haønh giaû cuõng khoâng bieát. Vì vaäy maø töø loaøi ngöôøi ñeán loaøi caàm thuù caûm ôn giaùo hoaù keùo ñeán quy ngöôõng.

10. Coâng ñöùc thöù möôøi:

Phaøm phu thaân haønh Boà Taùt ñaïo:

Söû duïng ñöôïc coâng ñöùc thöù möôøi, haønh giaû töông ñöông vôùi Boà Taùt Ñaúng Giaùc. Tuy coøn ôû choán phaøm phu maø ñaõ phaùt ñöôïc a taêng kyø theä nguyeän. Tình thöông cuûa haønh giaû baèng vôùi Quaùn AÂm, phoå caäp ñeán muoân loaøi moïi giôùi, nhöùt thôøi ñaày ñuû 10 haïnh nguyeän cuûa Phoå Hieàn. Nöông coâng ñöùc Kinh giaùo hoaù khaép möôøi phöông, moät nieäm voïng ñoïng khôûi leân lieàn rôùt trôû laïi theá giôùi phaøm phu, nhöng haønh giaû vaãn nhaän ñöôïc coâng ñöùc töø caùc theá giôùi kia gôûi veà nghóa laø bò ñoaï maø vaãn tu ñöôïc.

Möôøi coâng ñöùc noùi treân ñöôïc Ñöùc Phaät xaùc ñònh chæ coù Boà Taùt nhaân gian môùi söû duïng ñöôïc. Boà Taùt nhaân gian laø Boà Taùt vì thöông chuùng sanh trôû laïi coõi Ta Baø ñeå hoaù ñoä. Caùc Ngaøi thoï nguõ aám thaân neân beân ngoaøi vaãn coù phieàn naõo traàn lao nhö moïi ngöôøi töùc coøn bò nghieäp taäp quaùn chi phoái, nhöng beân trong hoaøn toaøn thanh tònh. Khi thoï trì Kinh, trong ngoaøi ñeàu thanh tònh ñöông nhieân phaù ñöôïc böùc maøn voâ minh thoâng töø trong ra ngoaøi vaø luùc trôû laïi tö theá phaøm phu vaãn thanh tònh. Vì vaäy Ñöùc Phaät noùi Boà Taùt hieän vaøo Ta Baø ñoä sanh coù Kinh baûo quaûn, khoâng sôï maát kieáp.

Ngöôïc laïi, chuùng phaøm phu trong ngoaøi ñeàu nhieãm oâ, nghieäp chuûng töû laø nghieäp toäi loãi neân chöa ñoái caûnh maø taâm aùc ñaõ hieän ra. Ñaây laø chuùng sanh phaøm phu ñieân ñaûo vì naêm moùn duïc troâi laên trong sanh töû, khoâng theå söû duïng ñöôïc phaàn coâng ñöùc naøy.

Toùm laïi, Kinh Voâ Löôïng Nghóa ñaùnh daáu toång keát 40 naêm thuyeát phaùp cuûa Ñöùc Phaät vaø môû ra caùnh cöûa cho chuùng Tam Thöøa ñaõ hoaøn taát quaù trình tu Giôùi, Ñònh, Tueä böôùc vaøo theá giôùi Phaùp Hoa nhaän laõnh aán chæ cuûa Ñöùc Phaät, thay Ngaøi giaùo hoaù ôû coõi Ta baø lôïi laïc cho chuùng höõu tình.

PHÁT NGUYỆN VĂN

Con Tyø Kheo Minh Chuaån,

Töï quaùn chieáu thaân taâm,

Saùm hoái tam nghieäp toäi,

Töø voâ thæ ñeán nay.

Nguyeän toäi dieät phöôùc sanh,

Taêng taán ñaïo Boà Ñeà,

Hieän nöông Tam Baûo löïc,

Boà Taùt, Hoä Phaùp Thaàn,

Lòch ñôïi chö Toå Sö,

Giaùc linh chö Hoaø Thöôïng,

Hieän tieàn Ñaïi chuùng Taêng,

Caäp Boån Sö Vieän Chuû.

Hoä nieäm cuøng gia hoä,

Saùch taán cuøng trôï duyeân,

Söu taàm sao trích luïc,

Bieân cheùp nguyeân yù vaên,

Toång hôïp ñaët töïa ñeà,

Teân “PHAÙP HOA CHÖ GIA”,

Thaønh töïu vaø vieân maõn.

Nguyeän ñôøi ñôøi kieáp kieáp,

Thöôøng Ngoä nhaäp Phaùp taùnh,

Thöôøng Thaâm hieåu Phaùp taùnh,

Thöôøng An truù Phaùp taùnh,

Xöùng taùnh taùc Phaät söï.

Haèng töï taâm töï vaán,

Khoâng töï laøm haïi mình,

Vieäc aáy raát nguy hieåm,

Töï taâm thöôøng thaáy bieát,

Dieät tröø ñoaïn taän ngay.

Nguyeän phaùp giôùi chuùng sanh,

Ñaõ maát cuøng hieän tieàn,

Kieáp ñôøi taän vò lai,

Haèng baát Nhieãm Theá Duyeân,

Haèng Thöôøng Tu Phaïm Haïnh,

Haèng Chaáp Trì Caám Giôùi,

Haèng Traàn Nghieäp Baát Xaâm.

Nguyeän caàu Phaät gia hoä,

Ñaéc Tònh Chö Nghieäp Chöôùng,

Ñaéc Tröôûng Döôõng Thieän caên,

Hoïc haønh Boà Taùt ñaïo.

Duy nguyeän khi taùi sanh,

Ñöôïc Sanh Phuøng Trung Quoác,

Ñöôïc Tröôûng Ngoä Minh Sö,

Ñöôïc Chaùnh Tín Xuaát Gia,

Ñöôïc Ñoàng Chôn Nhaäp Ñaïo,

Tu haønh thaønh chaùnh quaû.

Nguyeän ñem coâng ñöùc naøy,

Hoài höôùng sanh Taây Phöông,

Trang nghieâm coõi Tònh Ñoä,

Thöôïng Baùo Töù Troïng AÂn,

Haï Teá Tam Ñoà Khoå.

Nguyeän Phaùp giôùi chuùng sanh,

Ñoàng coâng nhaäp Baùt Nhaõ,

Ba La Maät Phaùp moân,

Ñoàng teà thaønh Phaät ñaïo.

Nam moâ Caàu Chöùng Minh Sö Boà Taùt Ma Ha Taùt.

Caån Thuû

Tyø Kheo Thích Minh Chuaån

(Khoaù leã tu taäp Muøa Ñoâng Pl 2549 AÁT DAÄU 2005 Töø 01. 08 aâl – 17. 11 aâl)

KINH SAÙCH THAM KHAÛO

01. Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa Giaûng Dieãn Luïc

Thaùi Hö Ñaïi Sö : Giaûng.

Bí Soâ Thích Trí Nghieâm : Dòch.

(Dòch Thaùi Hö Toaøn Thö, Toaøn boä 2 taäp 28 phaåm)

Dòch giaû chuû trì, AÁn loaùt PL. 2514 – 1970.

02. Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa

Phaåm Quaùn Theá AÂm Boà Taùt Phoå Moân Giaûng Luïc.

Baûo Tònh Phaùp Sö : Giaûng Thuaät.

Thoâi Chuù Bình & Toân Töû AÙ : Kính Luïc.

Tyø Kheo Thích Trí Nghieâm : Dòch Thuaät.

Dòch giaû chuû trì, AÁn loaùt PL. 2513 – 1969.

03. Dieäu Phaùp Lieân Hoa Kinh

Dòch giaû : Hoaø Thöôïng Thích Trí Tònh.

Phaùp Hoa Kinh Cöông Yeáu.

Soaïn giaû : Hoaø Thöôïng Thích Trí Tònh.

NXB Sen Vaøng, AÁn haønh PL. 2514 – 1970.

04. Löôïc Giaûi Kinh Phaùp Hoa

Thöôïng Toaï Thích Trí Quaûng

Thaønh Hoäi Phaät Giaùo TP. HCM, AÁn haønh PL. 2534 – 1990.

05. Ñaïi YÙ Kinh Phaùp Hoa

Soaïn giaû : Hoaø Thöôïng Thích Thanh Kieåm

Thaønh Hoäi Phaät Giaùo TP. HCM, AÁn haønh PL. 2534 – 1990.

06. Phaùp Hoa Kinh Thaâm Nghóa Ñeà Cöông (toaøn taäp)

Soaïn giaû : Hoaø Thöôïng Thích Töø Thoâng.

Huyønh Mai Tònh Thaát, AÁn haønh PL. 2530 – 1986.

07. Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa Giaûng Giaûi.

Hoaø Thöôïng Thích Thanh Töø.

Thaønh Hoäi Phaät Giaùo TP. HCM, AÁn haønh PL. 2537 – 1993.

08. Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa Giaûng Nghóa.

Thöôïng Toaï Thích Thieän Trí.

Thaønh Hoäi Phaät Giaùo TP. HCM, AÁn haønh PL. 2538 – 1994.

09. Huyeàn Luaän veà Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa.

Thaùi Hö Ñaïi Sö : Giaûng.

Hoaø Thöôïng Thích Minh Leã : Dòch vaø Boå Tuùc Phaïn Ngöõ.

Vaïn Ñöùc Töï, AÁn haønh PL. 2512 – 1968.

10. Phaùp Hoa Huyeàn Nghóa.

Cö Só Chaùnh Trí Mai Thoï Truyeàn.

Thaønh Hoäi Phaät Giaùo TP. HCM, AÁn haønh PL. 2535 – 1991.

11. Voâ Ngaõ Laø Nieát Baøn.

Hoaø Thöôïng Thích Thieän Sieâu.

Vieän Nghieân Cöùu Phaät Hoïc Vieät Nam.

Xuaát Baûn vaø Phaùt haønh PL. 2534 – 1990.

12. Lòch Söû Phaät Giaùo Trung Quoác.

Soaïn giaû : Hoaø Thöôïng Thích Thanh Kieåm.

Thaønh Hoäi Phaät Giaùo TP. HCM, AÁn haønh PL. 2535 – 1991.

13. Phaät Hoïc Phoå Thoâng khoùa V.

Soaïn giaû : Hoaø Thöôïng Thích Thieän Hoa.

Höông Ñaïo Xuaát Baûn, Taùi Baûn thaùng 12 naêm 1970.

14. Taäp VAÊN

Ban Vaên Hoaù Trung Öông GHPGVN Xuaát Baûn.

15. Baùo GIAÙC NGOÄ.

16. Löôïc Giaûng Kinh Phaùp Hoa.

Hoaø Thöôïng Thích Thieän Sieâu.

Hoïc Vieän PGVN taïi Hueá, AÁn haønh PL. 2547 – 2003.

17. Tö Töôûng Kinh Phaùp Hoa.

Thöôïng Toaï Thích Chôn Thieän.

Vieän Nghieân Cöùu PHVN, AÁn haønh PL. 2543 – 1999.

18. Kinh Ñaïi Thöøa Dieäu Phaùp Lieân Hoa Giaûng Luaän.

Hoaø Thöôïng Thích Thoâng Böûu.

Toå Ñình Quaùn Theá AÂm, AÁn haønh PL. 2546 – 2002.

19. Sen Nôû Trôøi Phöông Ngoaïi.

Hoaø Thöôïng Thích Nhaát Haïnh.

NXB Laù Boái, PL. 2537 – 1993.

20. Phaät Hoïc Cô Baûn.

Ban Hoaèng Phaùp Trung Öông GHPGVN.

NXB. TP HCM, PL. 2542 – 1998.

1. Kinh ñöôïc löu truyeàn löu thoâng phoå bieán saâu roäng treân theá giôùi.

2. Coå Ñöùc phieân dòch Kinh vaø laäp Toâng Phaùp Hoa.

3. Coå Ñöùc ñua nhau chuù thích, sôû giaûi Kinh.

4. Cöông laõnh yeáu chæ lyù thuù cuûa Kinh.

5. Yeáu chæ cuûa Phaåm muïc.

6. Ñieàu kieän giaûng noùi Kinh Phaùp Hoa.

7. Ñieàu kieän ñeå ñeán vôùi Kinh Phaùp Hoa.

8. Nghe giaûng, ñoïc tuïng, thoï trì Kinh Phaùp Hoa caûm öùng linh nghieäm.

CUNG NGHING KÍNH MỪNG LỄ VÍA ĐỨC

THÍCH CA THÀNH ĐẠO

PL 2549-MÙNG8 THÁNG 12 ÂL-ẤT DẬU

HOÀN MÃN THÀNH TỰU PHÁP HOA CHƯ GIA

Nguyeän ñem coâng ñöùc naøy

Hoài höôùng Taây phöông

Trang nghieâm Tònh ñoä

Thöôïng baùo Töù troïng aân

Haï teá Tam ñoà khoå.

* Nguyeän:

Phaùp giôùi chuùng sanh

Ñoàng vieân chuûng trí

Ñoàng thaønh Phaät ñaïo.

Tỳ Kheo Thích Minh Chuẩn

www.thuvien-ebook.com

Sưu Khảo Pháp Hoa Chư Gia

Của Tỳ Kheo Thích Minh Chuẩn

tambao chuyển ebook