www.thuvien-ebook.com

tambao biên soạn chuyển ebook

Mục lục

www.thuvien-ebook.com

tambao biên soạn chuyển ebook

Mục lục

NHẬP MÔN CỜ VUA

TẬP MỘT – KIẾN THỨC CƠ BẢN

CHƯƠNG I

LỊCH SỬ CỜ VUA

Kasparov v. Deep Blue

CHƯƠNG II

Bài học thứ nhất

BÀN CỜ, QUÂN CỜ, KÝ HIỆU, LUẬT CHƠI

Bài học thứ hai

KỸ THUẬT CƠ BẢN

A.ĐÒN PHỐI HỢP ĐƠN GIẢN

2.ĐÒN PHỐI HỢP MỞ RỘNG

Bài học thứ ba

BẮT ĐẦU VÁN CỜ THẾ NÀO?

Bài học thứ tư

NHAÄP THAØNH

Bài học thứ năm

CÁCH GHI CHÉP VÁN CỜ & CÁC KÝ HIỆU QUY ƯỚC

Bài học thứ sáu

BẮT CHỐT QUA ĐƯỜNG & PHONG CẤP CHỐT

1.Ăn chốt qua đường

2.Phong cấp chốt

Bài học thứ bảy

GIÁ TRỊ SO SÁNH GIỮA CÁC QUÂN

Bài học thứ tám

GHIM QUÂN

1.Ghim quân

2.Phương pháp hóa giải ghim quân

Bài học thứ chín

CHỐT THÔNG & HÌNH VUÔNG PHONG CẤP

Bài học thứ mười

Ô XUNG YẾU

Bài học thứ mười một

VAI TRÒ CỦA TƯỢNG TRONG CỜ VUA

Bài học thứ mười hai

CÁC THẾ CỜ HÒA

Bài học thứ mười ba

TẤN CÔNG VUA

1.Tấn công khi lực lượng tập trung đủ mạnh và thuận lợi

2.Tấn công khi vua đối phương chậm nhập thành (còn ở trung tâm)

Bài học thứ mười bốn

NHỮNG THẾ CỜ TÀN CHỐT THÔNG DỤNG

CHƯƠNG III

BÀI TẬP

PHẦN II

SỨC MẠNH CỦA SỰ TẬP TRUNG QUÂN

1.Tập trung quân nặng trên cột mở và cột nữa mở

2.Tập trung quân nặng trên hàng ngang

XỬ LÝ ĐA SỐ CHỐT TRÊN CÁNH

Nguyeân taéc chính :

TẤN CÔNG BẰNG ‘LÀN SÓNG CHỐT”

CHIẾM LĨNH VÀ KHAI THÁC CỘT MỞ

Nguyeân Taéc Chính :

TƯ LIỆU THAM KHẢO

NHẬP MÔN CỜ VUA

TẬP MỘT – KIẾN THỨC CƠ BẢN

CHƯƠNG I

LỊCH SỬ CỜ VUA

Chess (côø vua) laø moät trong nhöõng troø chôi baét nguoàn töø chöõ “Chaturanga”, moät troø chôi coù nguoàn goác töø AÁn Ñoä vaøo khoaûng theá kyû thöù 6 hoaëc sôùm hôn , noù coù lieân quan maät thieát ñeán côø töôùng cuûa ngöôøi Trung Hoa. Chaturanga tieáng Phaïn (Sanskrit) coù nghóa laø troø chôi chieán traän ñoái khaùng giöõa hai beân cuûa quaân ñoäi AÁn Ñoä vôùi boán binh chuûng laø voichieán, kî binh, chieán xa(do ngöïa keùo), vaø boä binh (Vua vaø caän thaàn ôû giöõa) - töø ñoù ñöa ñeán boán loaïi quaân trong côø vua hieän nay - Töôïng, Maõ, Xe, vaø Choát.

Chaturanga töø AÁn Ñoä theo höôùng ñoâng truyeàn ñeán Trung Hoa, roài xuyeân qua Haøn quoác ñeå ñeán Nhaät. Côø vua cuõng xuaát hieän ôû Ba Tö sau cuoäc xaâm chieám cuûa ngöôøi Hoài giaùo (638-651). Söï baønh tröôùng cuûa ñaïo Hoài ñeán Sicily vaø söï xaâm löôïc Taây Ban Nha cuûa ngöôøi Ma Roác ñaõ mang “shatranj”(moät teân goïi khaùc cuûa côø) ñeán caùc nöôùc Taây AÂu, vaø xuyeân qua caùc con ñöôøng thöông maïi côø ñaõ ñeán Lieân Xoâ. Vaøo cuoái theá kyû thöù 10 côø vua ñaõ ñöôïc khaép Chaâu AÂu bieát ñeán. Noù cuoán huùt caùc vò vua, caùc trieát gia, caùc nhaø thô, vaø caùc vaùn côø hay nhaát ñaõ ñöôïc ghi cheùp laïi ñeå löu truyeàn haäu theá.

Ngaøy nay côø ñöôïc khaép theá giôùi bieát ñeán. Haøng naêm ngöôøi ta toå chöùc nhieàu giaûi côø khaùc nhau töø giaûi VÑTG ñeán caùc giaûi Treû . Caùc quoác gia coù phong traøo côø maïnh nhö Lieân Xoâ, Hungary, Ấn Độ, Myõ, Trung Quoác, ...ñeàu coù caùc nhaø voâ ñòch theá giôùi.

Hieän nay Vieät Nam coù 6 ÑKTQT nam vaø 3 ÑKTQT nöõ, ñöôïc xem laø moät quoác gia coù phong traøo côø maïnh trong khu vöïc - nhaát laø tuyeán treû - ñaõ saûn sinh ra nhieàu nhaø VÑTG ôû caùc löùa tuoåi U10, U12, U14, U16, U18, vaø U20.

Naêm 1997 ÑKTQT Lieân Xoâ- vua côø Garry Kasparov (VÑTG laàn thöù 13 vaø giöõõ vöõng danh hieäu naøy trong 16 naêm töø 1984 ñeán naêm 2000 )    trong moät cuoäc ñaáu chính thöùc  6 vaùn ñaõ thaát baïi tröôùc moät maùy tính cuûa haõng IBM coù teân laø Deep Blue. Maùy tính naøy ñaõ söû duïng trí thoâng minh nhaân taïo tính toaùn 200 trieäu nöôùc ñi trong 01 giaây phaùt trieån tö duy chieán löôïc cuûa noù.Ñaây laø laàn ñaàu tieân maø moät ÑKT quoác teá  ñaõ thua nhieàu vaùn tröôùc moät maùy tính. Ñieàu naøy khieán cho ngöôøi quan saùt nghĩ raèng vieäc naâng caáp trí thoâng minh nhaân taïo coù theå seõ vöôït troäi hôn khaû naêng con ngöôøi trong moät soá lónh vöïc naøo ñoù.

Kasparov v. Deep Blue

(ÑKT Kasparov ñang ñaáu vôùi maùy tính Deep Blue)

Jeff Christensen/REUTERS

Kasparov Challenges the World

(Kasparov thách đấu với thế giới)

CHƯƠNG II

Bài học thứ nhất

BÀN CỜ, QUÂN CỜ, KÝ HIỆU, LUẬT CHƠI

1.Baøn côø:  goàm 64 oâ vuoâng baèng nhau xen keû hai maøu ñaäm, nhaït.  (1.1)

*Khi thi ñaáu baøn côø ñöôïc ñaët giöõa hai ñaáu thuû sao cho oâ goùc tay traùi cuûa ñaáu thuû laø oâ maøu ñen . (1.2)

*Taùm (8) daõy oâ theo chieàu doïc baøn côø goïi laø “coät doïc”, ñöôïc kí hieäu laø coät”a”, coät”b”, coät”c”, coät”d”, coät”e”, coät”f”, coät”g”, vaø coät”h”(1.3)

*Taùm (8) daõy oâ theo chieàu ngang baøn côø goïi laø “haøng ngang”, ñöôïc kí hieäu tuaàn töï laø haøng 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, vaø haøng 8 .(1.4)

*Ñöôøng noái caùc oâ cuøng maøu dính vaøo nhau ôû goùc goïi laø “ñöôøng cheùo”. Coù 13 ñöôøng cheùo maøu ñen vaø 13 ñöôøng cheùo maøu traéng töø 2 oâ nhö b1-a2, g8-h7 ñeán 8 oâ nhö  a1-h8, h1-a8. Caùc ñöôøng cheùo a1-h8 vaø h1-a8 coøn goïi laø hai ñöôøng cheùo lôùn.(1.5)

2.Quaân côø: coù taát caû 32 quaân côø. Baét ñaàu moãi ñaáu thuû ñöôïc caàm 16 quaân maøu nhaït (traéng) vaø 16 quaân maøu saãm (ñen). (2.1)

3.Kyù hieäu:  16 quaân côø goàm

1 quaân Vua vieát taéc laø V

1 quaân Haäu vieát taéc laø H

TRAÉNG

2 quaân Xe vieát taéc laø X

2 quaân Töôïng vieát taéc laø T

2 quaân Maõ vieát taéc laø M

8 quaân Choát khoâng coù vieát taéc

1 quaân Vua vieát taéc laø V

1 quaân Haäu vieát taéc laø H

ÑEN

2 quaân Xe vieát taéc laø X

2 quaân Töôïng vieát taéc laø T

2 quaân Maõ vieát taéc laø M

8 quaân Choát khoâng coù vieát taéc

(2.2)

* Choát chæ ghi oâ maø noù ñang ñöùng vaø oâ maø noù seõ ñeán ,hoaëc aên quaân (khoâng coù vieát taéc).

Ví duï:   Choát ñöùng ôû vò trí ban ñaàu laø e2 , khi noù ñi ñeán oâ e4 thì seõ ghi laø :

1.e2-e4  hoaëc  1.e4 .   Khoâng phaûi ghi laø 1. Choát e4

* Caùch ñoïc teân 1 oâ côø : Vì moãi moät oâ côø ñeàu naèm treân coät doïc vaø haøng ngang neân  ngöôøi ta laáy giao ñieåm coät - haøng ñeå goïi teân oâ côø ñoù.

Ví duï:

oâ a4 laø giao ñieåm cuûa coät a vaø haøng 4.

oâ b5 laø giao ñieåm cuûa coät b vaø haøng 5.

Ñöôøng cheùo ñöôïc goïi teân baèng 2 oâ ôû ñaàu vaø cuoái nhö “a1-h8”, “c8-h3” .v.v.

* Trung Taâm vaø Hai Caùnh : Trung taâm laø caùc oâ ôû giöõa baøn côø . Ngöôøi ta chia Trung Taâm thaønh 2 phần:

1. Trung taâm chính goàm 4 oâ laø: e4-d4-e5-d5

2. Trung taâm môû roäng goàm 12 oââ :c3-c4-c5-c6-d6-e6-f6-f5-f4-f3-e3-d3.

Thoâng thöôøng khi noùi ñeán trung taâm laø aùm chæ ñeán trung taâm môû roäng (Hình 1).

* Töø  haøng ngang thöù 8 ñeán haøng ngang thöù 5 laøkhoâng gian (laõnh thoå) cuûa beân Ñen

* Töø  haøng ngang thöù 1 ñeán haøng ngang thöù 4 laø khoâng gian (laõnh thoå) beân Traéng .

* Töø coät “a” qua coät “d” goïi laø Caùnh Haäu

* Töø coät “e” qua coät “h” goïi laø Caùnh Vua .

* Choát ñöùng tröôùc Vua coøn goïi laø “choát vua” ví duï nhö choát e2.

Töông töï coù “choát haäu”, “choát xe”, “choát maõ”, “choát töôïng”.

4. Luaät chôi :

* Caùch di chuyeån caùc quaân : Haäu, Xe, Töôïng, Maõ, Choát.

* Haäu di chuyeån theo haøng ngang, coät doïc, ñöôøng cheùo (moät hoaëc nhieàu oâ).

* Xe di chuyeån theo haøng ngang, coät doïc (moät hoaëc nhieàu oâ).

* Töôïng di chuyeån theo ñöôøng cheùo (moät hoaëc nhieàu oâ).

* Maõ di chuyeån theo ñöôøng cheùo Hình chöõ nhaät 3oâx2oâ

* Choát di chuyeån veà phía tröôùc 1 oâ . Khi môùi baét ñaàu ñi, choát ñöôïc quyeàn ñi 2oâ , nhöng sau ñoù chæ ñi moät oâ maø thoâi. Choát khoâng ñi ngang, khoâng ñi thuït luøi (Hình 2).

* Caùch di chuyeån quaân Vua: Vua di chuyeån theo haøng ngang, coät doïc, ñöôøng cheùo (moãi laàn moät oâ).

(Hình 2)

* Caùch aên quaân : Treân ñöôøng di chuyeån neáu gaëp quaân ñoái phöông caûn ñöôøng thì coù theå aên quaân naøy baèng caùch laáy quaân ñoù ra vaø ñaët quaân mình vaøo theá choã.

Bobby Fischer - moät taøi naêng kieät xuaát cuûa nöôùc Myõ.

OÂng laø nhaø voâ ñòch theá giôùilaàn thöù 11 (naêm 1972),

laø ngöôøi ñaõ ñeå laïi nhöõng vaùn côø xuaát saéc

trong moãi laàn gaëp caùc ñoái thuû khaùc nhau.

Bài học thứ hai

KỸ THUẬT CƠ BẢN

A.ĐÒN PHỐI HỢP ĐƠN GIẢN

Muïc ñích cuoái cuøng cuûa moät vaùn côø laø chieáu bí vua ñoái phöông giaønh thaéng lôïi. Muoán vaäy caàn phaûi bieát caùch thöïc hieän ñieàu ñoù. sau ñaây laø moät soá kyõ thuaät cô baûn ñeå chieáu bí vua ñoái phöông.

HAÄU

* Haäu chieáu bí moät mình vua: Nguyeân taéc chính laø doàn vua ñoái phöông vaøo goùc (hoaëc caïnh) baøn côø , sau ñoù keát hôïp vôùi vua mình baûo veä Haäu vaø chieáu bí ñoái phöông.

Ví duï :

Traéng Va2, Hb8

Ñen Ve4  Traéng ñi tröôùc thaéng (Hình 3)

(H.3)

1.Hb5 (kieåm soaùt haøng 5 vaø oâ c4) Ve3

2.Hc4 (kieåm soaùt haøng 4 vaø oâd3) Vf2

3.Hd3 (kieåm soaùt haøng 3 vaø oâ e2) Vg1

4.He2 (kieåm soaùt haøng 2 vaø oâ f1)  Vh1

5.Vb3 (tieán vua veà hoå trôï cho haäu) Vg1

6.Vc3 Vh1 7.Vd3 Vg1 8.Ve3 Vh1

9.Vf3 Vg1 10.Hg2 #

Treân ñaây chæ laø phöông phaùp caên baûn, ngöôøi chôi coù theå tìm  thaáy    phöông phaùp chieáu bí nhanh hôn .

*Haäu + Xe chieáu bí moät mình vua : coù nhieàu kieåu chieáu bí vua baèng 2 quaân  Haäu vaø Xe. Sau ñaây laø caùc ví duï minh hoïa (Hình 4-5-6-7-8) .

XABCDEFGHY
8-tR-+-+-mk(
7wQ-+-+-+-'
6-+-+-+-+&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+-+"
1+-+-+-mK-!
xabcdefghy
(chieáu bí theo haøng ngang)

(H. 4)

XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7+-+-+-+-'
6-+-+-+-+&
5+-+-+-+Q%
4-+-+-+R+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+-mk"
1+K+-+-+-!
xabcdefghy
(chieáu bí theo coät doïc)

(H.5)

XABCDEFGHY
8-+-+-+-mk(
7+-tR-+-wQ-'
6-+-+-+-+&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+-+"
1+K+-+-+-!
xabcdefghy

(H.6)

XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7+-+-+-+-'
6-+-+-+Qmk&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+R+"
1+K+-+-+-!
xabcdefghy

(H.7)

XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7+-+-+-+-'
6-+-+-+-mk&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+-+$
3wq-+-+-+-#
2-tr-+-+-+"
1mK-+-+-+-!
xabcdefghy
H.8

(Moät kieåu chieáu bí khaùc)

* Hậu + Tượng chiếu bí một mình Vua

Ví dụ :

Trắng Vg1, Hg4, Xb2, Xb3, Ta1, f2, g2, h3.

Đen     Vg8, Ha7, Xa8, Xb8, Te6, f7, g7, h7. Trắng ñi trước thắng(H.9)

ABCDEFGHY
8rtr-+-+k+(
7wq-+-+pzpp'
6-+-+l+-+&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+Q+$
3+R+-+-+P#
2-tR-+-zPP+"
1vL-+-+-mK-!
xabcdefghy
(H.9)

1.Xb8 Xb8 2.Xb8 (môû ñöôøng cheùo cho Töôïng)

2….Hb8 3.Hg7 #

* Haäu + Maõ chieáu bí Vua

Ví duï :

Trắng Vg1, Hh4, Xd6, Xf1, Me4, Mh5, f2, g2, h2.

Đen Vg8, Hb4, Xf8, Xd8, Tf6,Md7,f7, g6, h7. Trắng ñi trước thắng (H.10)

XABCDEFGHY
8-+-tr-trk+(
7+-+n+p+p'
6-+-tR-vlp+&
5+-+-+-+N%
4-wq-+N+-wQ$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+PzP"
1+-+-+RmK-!
xabcdefghy
(H.10)

1.Mhf6 Mf6 2.Mf6 Vg7 [hoaëc 2….Vh8] 3.Hh7 bí .

* Haäu + Choát chieáu bí Vua

Ví duï :

Trắng Va1, Hg5, Md4, h5

Đen  Vg7, Xf8, Xg8, Te6, f7, g6, h7. Trắng ñi trước thắng (H.11)

XABCDEFGHY
8-+-+-trr+(
7+-+-+pmkp'
6-+-+l+p+&
5+-+-+-wQP%
4-+-sN-+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+-+"
1mK-+-+-+-!
xabcdefghy
(H.11)

1.h6 Vh8 2.Hf6 Xg7 3.Hg7 #

XE

* Xe chieáu bí moät mình vua : cuõng töông töï nhö Haäu, duøng Xe vaø Vua doàn eùp vua ñoái phöông vaøo goùc (hoaëc caïnh) vaø chieáu bí.

* Hai Xe chieáu bí moät mình vua : cuõng töông töï nhö Haäu + Xe (H.12) .

XABCDEFGHY
8-tR-+-+-mk(
7tR-+-+-+-'
6-+-+-+-tR&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+R+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+K+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy
(H.12)

(chieáu bí theo haøng , hoaëc theo coät)

* Xe + hai Töôïng chieáu bí Vua

Ví duï :

Trắng Vg1, Xg4, Tc3, Td3, b2, c2, f2, g2, h3

Đen  Vg8, Xf8, Xe8, Tb6, a7, g7, h7. Trắng ñi trước thắng (H.13)

XABCDEFGHY
8-+-+rtrk+(
7zp-+-+-zpp'
6-vl-+-+-+&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+R+$
3+-vLL+-+P#
2-zPP+-zPP+"
1+-+-+-mK-!
xabcdefghy
(H.13)

1.Xg7 Vh8 2.Xg6 Td4 3.Td4 Xe5 4.Te5 Xf6 5.Tf6 #

* Xe + Töôïng + Maõ chieáu bí Vua

Ví duï :

Trắng Vg1, Hg2, Tf3, f2, h3.

Đen  Vg8, Xe8, Xf8, Tb6, a7, g7, h7. Trắng ñi trước thắng (H.14).

XABCDEFGHY
8-+-+r+k+(
7zp-+-+-+-'
6-vl-+-+-+&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+psn$
3+-+-+L+P#
2-+-+-zPQ+"
1+-+-+-mK-!
xabcdefghy
(H.14)

1….Xe1 2.Vh2 Tc7! 3.Hg3 Mf3 4.Vg2 Xg1 bí

*Xe + Töôïng chieáu bí Vua

Ví duï:

Trắng Va1, Hh6, Xh1, Th4, b2.

Đen  Vg8, He4, Xf8, f7, g6. Trắng ñi trước thắng (H.15)

XABCDEFGHY
8-+-+-trk+(
7+-+-+p+-'
6-+-+-+pwQ&
5+-+-+-+-%
4-+-+q+-vL$
3+-+-+-+-#
2-zP-+-+-+"
1mK-+-+-+R!
xabcdefghy
(H.15)

1.Hh8 Vh8 2.Th6 Vg8 3.Xh8 bí

* Xe + Maõ chieáu bí Vua

Ví duï :

Trắng Vb2, Xg5, Xh1, Mh5, a2, b3, c2

Đen    Vg8, Hc5, Xf8, Tb5, f7, g7, h7 Trắng ñi trước thắng . (H.16)

XABCDEFGHY
8-+-+-trk+(
7+-+-+pzpp'
6-vl-+-+-+&
5+-wq-+-tRN%
4-+-+-+-+$
3+P+-+-+-#
2PmKP+-+-+"
1+-+-+-+R!
xabcdefghy
(H.16)

1.Mf6 Vh8 2. Xh7 bí .

* Xe + Choát chieáu bí Vua .

Ví duï :

Trắng Vc1, Xh1, Xh6, Mf3, a2, b2, c2, f5, h5

ĐenVh8, Xe6, Xg8, Tf8, Mg6, a6, b5, f7, h7Trắng ñi trước thắng (H.17)

XABCDEFGHY
8-+-+-vlrmk(
7+-+-+p+p'
6p+-+r+ntR&
5+p+-+P+P%
4-+-+-+-+$
3+-+-+N+-#
2PzPP+-+-+"
1+-mK-+-+R!
xabcdefghy
(H.17)

1.Xh7 Vh7 2.hg6 Vg7 3.Xh7 Vf6 4.Xf7 bí

B.ĐÒN PHỐI HỢP MỞ RỘNG

Nhö ñaõ noùi muoán thaéng moät vaùn côø phaûi chieáu bí vua ñoái phöông. Ñeå laømñöôïc ñieàu naøy caàn phaûi coù ít nhaát laø hai quaân trôû leân keát hôïp vôùi nhau. Coâng vieäc tính toaùn keát hôïp giöõa caùc quaân goïi laø “ñoøn phoái hôïp”. Sau ñaây laø moät soá ñoøn phoái hôïp caên baûn.

*Ví duï 1:

Trắng Vd7, Hb5

Ñen  Va8    Trắng ñi trước thắng . (H.18)

XABCDEFGHY
8k+-+-+-+(
7+-+K+-+-'
6-+-+-+-+&
5+Q+-+-+-%
4-+-+-+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+-+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy

(H.18)

1.Hb1 Va7 2.Vc7! Va6 3.Hb6 bí:  hoaëc  1. Hb1 Va7 2.Vc7 Va8 3.Hb7 bí

[Söï keát hôïp giöõa Vua vaø Haäu!]

*Ví duï 2 :

Trắng   Vh1

Đen  Vh4, Xa8  Ñen di tröôùc thaéng. (H.19)

1….Vg3! 2.Vg1 Xa1 bí. [Keát hôïp Vua vaø Xe].

*Ví duï 3:

Trắng  Vg1, Xa1ù, Xb3, Mb2

Đen   Vh8, Xe2, Xh2  Trắng ñi trước thắng .(H.20)

1.Xa8+ Vh7 2.Xb7+ Vg6 3.Xb6+ Vf5 4.Xa5+ Ve4 5.Xb4+ Vf3

[5...Ve3 6.Xa3+ Vd2 7.Md3 Xeg2+ (7...Ve3 8.Mf4+ Vd2 9.Xb2+ Vc1 10.Md3+ Md1 11.Xa1#) 8.Vf1]

6.Xa3+ Xe3 7.Xe3+ Ve3 8.Vh2 1–0

XABCDEFGHY
8r+-+-+-+(
7+-+-+-+-'
6-+-+-+-+&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+-+$
3+-+-+-mk-#
2-+-+-+-+"
1+-+-+-+K!
xabcdefghy
(H.19)

XABCDEFGHY
8-+-+-+-mk(
7+-+-+-+-'
6-+-+-+-+&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+-+$
3+R+-+-+-#
2-sN-+r+-tr"
1tR-+-+-mK-!
xabcdefghy
(H.20)

*Ví duï 4 :

Trắng Vg1, Xd8, Xg6, Td4, Me5, f2, g2, h2.

Đen  Vh8, Hc8, Xb8, Xf8, f7, g7, h7. Trắng ñi trước thắng . (H.21)

1.Mf7 + Vg8 2.Xg7 #  [keát hôïp 3 quaân].

XABCDEFGHY
8-trqtR-tr-mk(
7+-+-+pzpp'
6-+-+-+R+&
5+-+-sN-+-%
4-+-vL-+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-zPPzP"
1+-+-+-mK-!
xabcdefghy
(H.21)

*Ví duï 5:

Trắng  Vg1, Hc7, Xe1ù, Xf1, f2, g3, h2

Ñen  Vh8, Xa1, Tg7, Te4, Mh4, g4, h3. Ñen di tröôùc thaéng. (H.22)

XABCDEFGHY
8-+-+-+-mk(
7+-wQ-+-vl-'
6-+-+-+-+&
5+-+-+-+-%
4-+-+l+psn$
3+-+-+-zPp#
2-+-+-zP-zP"
1tr-+-tRRmK-!
xabcdefghy
(H.22)

1….Mf3+ 2.Vh1 Me1+ 3.Vg1 [ 3.f3 Tf3 4.Vg1 (4.Xf3 Mf3 #) Td4 5.Xf2 Mc2 #]

3….Mf3+ 4.Vh1 Xf1 #   [ Keát hôïp 4 quaân].

ÔÛ treân laø moät soá ñoøn phoái hôïp cô baûn, sau ñaây laø caùc ñoøn phoái hôïp theo chuû ñeà.

1.Ñoøn phoái hôïp chieáu bí theo haøng ngang cuoái cuøng

Haøng ngang thöù 1 vaø haøng ngang 8 ñöôïc goïi laø haøng ngang cuoái cuøng. Ñoøn phoái hôïp naøy chæ thaønh coâng khi Vua chöa ñöôïc “môû cöûa soå”( ñi choát tröôùc vua leân 1 hoaëc 2 oâ ).

*Ví duï 1:

Trắng  Vg1, Hg5, Xd1, Xd2, f2, g2, h3

Ñen  Vg8, Hc7, Xc8, Xd8, f7, g7, h7. Trắng ñi trước thắng (H.23).

XABCDEFGHY
8-+rtr-+k+(
7+-wq-+pzpp'
6-+-+-+-+&
5+-+-+-wQ-%
4-+-+-+-+$
3+-+-+-+P#
2-+-tR-zPP+"
1+-+R+-mK-!
xabcdefghy
(H.23)

Nhaän xeùt:  Traéng ñaõ ñi choát h2 ñeán h3 (môû cöûa soå) ñeå Vua coù theå leân h2 khi bò chieáu ôû haøng cuoái. Trong luùc Ñen chöa laøm ñöôïc ñieàu ñoù. Vì theá Traéng ñaõ chôi:

1.Xd8 Xd8 2.Xd8 Hd8 3.Hd8#.

[ Coøn neáu Ñen ñi tröôùc seõ chôi: 1….Xd2 2.Xd2 Hc1+ 3.Vh3 caân baèng.]

Ví duï 2:

Trắng  Vg1, Xd1, Xd2, Td3, Mg5, f2, g2, h2

Ñen  Vg8, Ha8, Xd8, Tf8, g7, h7. Trắng ñi trước thắng (H.24)

1.Tc4+ Vh8

[Neáu 1….Xd5 2.Xd5 Hd5 3.Hd5 Traéùng thaéng]

2.Mf7+ Vg8 3.Mh6++ Vh8 4. Xd8 Ha3 5.Mf7+ Vg8 6.Md6+

[caûn ñöôøng Haäu ñen]

7.Vh8 Xd8# .

XABCDEFGHY
8q+-tr-vlk+(
7+-+-+-zpp'
6-+-+-+-+&
5+-+-+-sN-%
4-+-+-+-+$
3+-+L+-+-#
2-+-tR-zPPzP"
1+-+R+-mK-!
xabcdefghy

(H.24)

2.  Ñoøn “chieáu khai thoâng”, “coái xay”

Khi moät quaân di chuyeån môû ñöôøng cho quaân coøn laïi chieáu Vua ñoái phöông, ta goïi laø “chieáu khai thoâng”.

Khi quaân di chuyeån taán coâng tieâu dieät quaân ñoái phöông ta goïi laø “ñoøn coái xay”.

Ngoaøi ra quaân di chuyeån chieáu Vua ñoái phöông, ñeå quaân coøn laïi taán coâng quaân ñoái phöông cuõng laø moät daïng chieáu khai thoâng.

*Ví duï 1:

Trắng Vh1, Xd5, Tg2, Md2, a4

Ñen  Vb7, He3, a5, b6, g6, h5. Trắng ñi trước thắng . (H.25)

XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7+k+-+-+-'
6-zp-+-+p+&
5zp-+R+-+p%
4P+-+-+-+$
3+-+-wq-+-#
2-+-sN-+L+"
1+-+-+-+K!
xabcdefghy
(H.25)

1.Xe5 Hf3 2.Mf3 Va6 3Md4 Va7 4.Xe7+ Vb8 5.Mc6+ Vc8 6.Th3# 1–0

* Ví duï 2:

Trắng  Vg1, Xg4, Tb2, Tg2, a2, b3, f2, g3, h2

Ñen  Vg8, Xa8, Xf8, Tc7, Mb5, a7, f7, g7, h7.Trắngñitrướcthắng (H.26)

XABCDEFGHY
8r+-+-trk+(
7zp-vl-+pzpp'
6-+-+-+-+&
5+n+-+-+-%
4-+-+-+R+$
3+P+-+-zP-#
2PvL-+-zPLzP"
1+-+-+-mK-!
xabcdefghy
(H.26)

1.Xg7+ Vh8 2.Xf7+ Vg8 3.Xg7+ Vh8 4.Xg6+ Mc3(Md4) 5.Tc3(Td4) Te5 6.Te5 Xf6 7.Tf6# 1 - 0

3   Ñoøn chieáu ñoâi

Chieáu ñoâi laø hai quaân cuøng chieáu moät löôït. Chaïy vua laø nöôùc duy nhaát.

*Ví duï 1:

Trắng Va1, Hh6, Xh1,Th4,b2

Ñen  Vg8, He4, Xf8, f7, g6. Trắng ñi trước             thắng (H.27).

XABCDEFGHY
8-+-+-trk+(
7+-+-+p+-'
6-+-+-+pwQ&
5+-+-+-+-%
4-+-+q+-vL$
3+-+-+-+-#
2-zP-+-+-+"
1mK-+-+-+R!
xabcdefghy
(H.27)

1.Hh8!! Vh8 2.Tf6 Vg8 3.Xh8 #

* Ví duï 2:

Trắng Vf1, Xb2, Xh2, Ta1, Me6, g3, h4

Ñen  Vg8, He7, Xf8, Ma7, Ma8, f7, g6 Trắng ñi trước thắng (H.28).

XABCDEFGHY
8n+-+-trk+(
7sn-+-wqp+-'
6-+-+N+p+&
5+-+-+-+-%
4-+-+-zP-+$
3+-+-+-zP-#
2-tR-+-+-tR"
1vL-+-+K+-!
xabcdefghy
(H.28)

1.Xh8+ Vh8 2.Xh2+ Vg8 3.Xh8#

4.  Ñoøn “chieáu thaét coå”

Laø söï phoái hôïp kheùo leùo vaø taøi tình giöõa Haäu vaø Maõ. Haäu hy sinh ñeå Maõ chieáu bí Vua ñoái phöông.

*Ví duï 1 :       Trắng  Vg1, Hc3, Xb1, Xe1ù, Tb2, Tc4, Mf3, a2, b3, f2, g2, h2.

Ñen Vg8, Hh4, Xe8, Xf8, Tc5, Mg4, a7, b6, f7, g6, h7 .Trắng ñi trước thắng (H.29)

XABCDEFGHY
8-+-+rtrk+(
7zp-+-+p+p'
6-zp-+-+p+&
5+-vl-+-+-%
4-+L+-+nwq$
3+PwQ-+N+-#
2PvL-+-zPPzP"
1+R+-tR-mK-!
xabcdefghy
(H.29)

1….Hf2 2.Vh1 Hg1+!! 3.Mg1 (hoaëc Xg1) Mf2 #

* Ví duï 2:        Trắng Vg1, HHf1, Xe2, Mg5, g2, h2

Ñen Vg8, Hb8, Xa8, Xc8, g7,h7.Trắngthắng(H.30)

XABCDEFGHY
8rwqr+-+k+(
7+-+-+-zpp'
6-+-+-+-+&
5+-+-+-sN-%
4-+-+-+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+R+PzP"
1+-+-+QmK-!
xabcdefghy
(H.30)

1.Xe8+! Xe8 2.Hc4+ Vh8 [ 2….Vf8 3.Hf7 # ]3.Mf7+ Vg8 4.Mh6 ++ Vh8 5.Hg8!! Xg8 6.Mf7 #

5.  Ñoøn “thu huùt” (loâi keùo) :

Taùc duïng cuûa ñoøn naøy laø loâi keùo Vua ñoái phöông vaøo choã khoâng coøn quaân phoøng ngöï ñeå tieâu dieät.

*Ví duï 1:

Trắng Vb1, Hb3, Xh1, Xh7, Th5, a2, b2, c2, e4, f5, g2.

Ñen Vf8, Hb6, Xe7, Xg8, Tb5, a7, b7, c7, d6, f6,g7. Trắngñitrướcthắng (H.31)

XABCDEFGHY
8-+-+-mkr+(
7zppzp-tr-zpR'
6-wq-zp-zp-+&
5+l+-+P+L%
4-+-+P+-+$
3+Q+-+-+-#
2PzPP+-+P+"
1+K+-+-+R!
xabcdefghy
(H.31)

1.Hg8!! Vg8 [ Vua ñaõ quag8]

2.Xh8!! Vh8 [ Vua ñaõ ñeán h8 - quaù xa quaân baûo veä]

3.Tf7 # [huûy dieät].Traéng ñaõ hy sinh Haäu, Xe  loâi keùo Vua ñeán h8 ñeå tieâu dieät!

*Ví duï 2:

Trắng Vh1, Hc8, Xg1, Te4, a3,d3,g6, h2.

Ñen Vg7, Hc5, Xf6, Te7, a7, c6, h6

Trắng ñi trước thắng (H.32)

1.Hd7+ Vf8  2.g7 Vh8 3.He8+ Xf8 4.gf8/H #

XABCDEFGHY
8-+Q+-+-+(
7zp-+-+-mk-'
6-+p+-trPzp&
5+-wq-+-+-%
4-+-+L+-+$
3zP-+P+-+-#
2-+-+-+-zP"
1+-+-+-tRK!
abcdefgh

(H.32)

Bài học thứ ba

BẮT ĐẦU VÁN CỜ THẾ NÀO?

Coù naêm nguyeân taéc chính caàn nhôù khi baét ñaàu moät vaùn côø:

1.Ñi choát chieám trung taâm, ñoàng thôøi môû ñöôøng cheùo cho Haäu , Töôïng.

2.Phaùt trieån caùc quaân nheï (Maõ, Töôïng) caùnh Vua vaøo trung taâm theo nguyeân taéc Maõ ñi tröôùc, Töôïng ñi sau.

3.Nhaäp thaønh ñöa Vua vaøo choã an toaøn, ñöa Xe ra chieán ñaáu.

4.Tieáp tuïc phaùt trieån caùc quaân nheï coøn laïi (thöôøng laø ôû caùnh Haäu) vaøo trung taâm.

5.Khi haøng ngang cuoái cuøng chæ coøn laïi caùc quaân naëng (Haäu, Xe), tính toaùn ñeán vieäc taán coâng ñoái phöông baèng caùch chuyeån dòch löïc löôïng ñeán nhöõng nôi caàn thieát. Caàn nhôù raèng baát kyø cuoäc taán coâng naøo cuõng lieân quan ñeán vieäc chuyeån ñoäng choát. Noùi caùch khaùc Choát ñoùng vai troø raát quan troïng trong baát kyø cuoäc taán coâng naøo trong caû ba giai ñoaïn cuûa vaùn côø ( Khai cuoäc - Trung cuoäc - vaø Taøn cuoäc).

Qua caùc giai ñoaïn treân, roõ raøng trung taâm ñoùng moät vai troø heát söùc quan troïng.

* Ví duï minh hoïa: Vaùn côø YÙ

1.e4 e5 2.Mf3 Mc6 3.Tc4 Tc5 4.0–0 Mf6 5.d3 d6 6.Mc3 0–0 7.Tg5 Tg4 (H.33)

XABCDEFGHY
8r+-wq-trk+(
7zppzp-+pzpp'
6-+nzp-sn-+&
5+-vl-zp-vL-%
4-+L+P+l+$
3+-sNP+N+-#
2PzPP+-zPPzP"
1tR-+Q+RmK-!
xabcdefghy
(H.33)

* Sau khi ñaõ trieån khai 4 nguyeân taéc chính noùi treân, baây giôø Traéng ñang tính toaùn vieäc ñi choát leân a3 ñeå roài sau ñoù b4 taán coâng Töôïng ñen, hoaëc nhaûy Maõ d5 trung taâm hoùa Maõ chuaån bò cho vieäc taán coâng ôû caùnh vua. Ñen cuõng coù theå laøm töông töï baèng caùch ñi choát leân a6, ñeå roài b5 taán coâng Töôïng ñen v.v..

Bài học thứ tư

NHẬP THÀNH

1.Nhaäp Thaønh : laø nöôùc di chuyeån quaân Vua vaø 1 trong hai quaân Xe tính chung laø moät nöôùc ñi cuûa quaân Vua, ñöôïc thöïc hieän nhö sau:

- Quaân Vua di chuyeån 2 oâ töø oâ ban ñaàu sang phía quaân Xe tham gia nhaäp thaønh, sau ñoù quaân xe noùi treân di chuyeån nhaûy qua oâ quaân vua vöøa ñeán ñeå ñöùng vaøo caïnh quaân vua.(5.1b)

- Neáu ñaáu thuû chaïm vaøo quaân xe tröôùc roái môùi chaïm vaøo quaân vua thì ñaáu thuû khoâng ñöôïc nhaäp thaønh veà phía quaân xe ñoù maø buoäc phaûi ñi quaân xe ñaõ chaïm, neáu quaân xe ñaõ chaïm khoâng ñi ñöôïc thì ñaáu thuû ñöôïc quyeàn ñi nöôùc naøo baát kyø ñuùng luaät.(5.1c)

- Neáu ñaáu thuû chaïm vaøo quaân vua, hoaëc cuøng luùc chaïm caû vaøo quaân vua vaø xe, vôùi yù ñònh nhaäp thaønh, nhöng nöôùc nhaäp thaønh ñoù khoâng thöïc hieän ñöôïc thì ñaáu thuû ñoù phaûi chuyeån quaân vua ñi hoaëc nhaäp thaønh vôùi quaân xe khaùc neáu nöôùc nhaäp thaønh ñoù coøn thöïc hieän ñöôïc. Neáu quaân vua khoâng di chuyeån ñöôïc thì ñaáu thuû ñoù ñöôïc quyeàn thöïc hieän moät nöôùc ñi khaùc hôïp leä.(5.1d)

2.Khoâng ñöôïc pheùp nhaäp thaønh :

a) Khi quaân vua ñaõ di chuyeån roài.

b) Khi quaân xe phía nhaäp thaønh ñaõ di chuyeån roài.(5.1e)

3.Taïm thôøi khoâng ñöôïc pheùp nhaäp thaønh :

a) Neáu oâ ban ñaàu cuûa quaân vua, oâ quaân vua ñònh ñi qua,hoaëc oâ quaân vua ñònh ñeán, ñang bò moät (hoaëc nhieàu) quaân ñoái phöông taán coâng.

b) Caùc oâ giöõa quaân vua vaø quaân xe ñònh tham gia vaøo nöôùc nhaäp thaønh coù quaân ñöùng.(5.1f)

* Nöôùc nhaäp thaønh ñöôïc kyù hieäu :

0 - 0: Nhaäp thaønh gaàn (coøn goïi laø nhaäp thaønh caùnh vua)

0 - 0 - 0: Nhaäp thaønh xa   (coøn goïi laø nhaäp thaønh caùnh haäu)

Bài học thứ năm

CÁCH GHI CHÉP VÁN CỜ & CÁC KÝ HIỆU QUY ƯỚC

Ghi cheùp vaùn côø laø coâng vieäc baét buoäc cuûa ñaáu thuû côø, vaõ laïi thoâng thaïo caùch ghi cheùp cuøng vôùi caùc kyù hieäu seõ giuùp ngöôøi chôi côø ñoïc ñöôïc caùc taøi

lieäu chuyeân moân taêng theâm kieán thöùc vaø thi ñaáu hieäu quaû hôn.

Sau ñaây laø dieãn tieán cuûa moät vaùn côø ñöôïc ghi cheùp laïi:

Traéng             Ñen

1.e2-e4            e7-e5

2.Mg1-f3         Mb8-c6

3.Tf1-b5         a7-a6

4.Tb5-a4         Tf8-c5

5.0-0                Mg8-f6

6.c2-c3            Tc5-a7

7.Xf1-e1         Mf6-g4

8.d2-d4          e5:d4

9.c3:d4            Mc6:d4

10.Mf3:d4                  Hd8-h4

11.Md4-f3                  Hh4:f2+

12.Vg1-h1      Hf2-g1!!+

13.Mf3-g1      Mg4-f2 #     0 - 1

* Vaùn côø naøy coù theå tieát kieäm thôøi gian ghi baèng caùch vieát goïn laïi nhö sau:

1.e2-e4      e7-e5

e4             e5

2.Mg1-f3   Mb8-c6

Mf3       Mc6

v.v.

1.e4 e5 2.Mf3 Mc6 3.Tb5 a6 4.Ta4 Tc5 5.0-0 Mf6 6.c3 Ta7 7.Xe1 Mg4 8.d4 ed4 9.cd4 Md4 10.Md4 Hh4 11.Vh1 Hg1 12.Mg1 Mf2#    Ñen thaéng.

* Ngöôøi ta cuõng tieát kieäm lôøi bình luaän baèng caùch söû duïng moät soá kyù hieäu quy öôùc sau:

1.    Nöôùc ñi cuûa Traéng

1….  Nöôùc ñi cuûa Ñen

!      Nöôùc ñi hay

!!    Nöôùc ñi raát hay

?     Nöôùc ñi yeáu

??   Nöôùc ñi sai laàm nghieâmtroïng

!?   Nöôùc ñi ñaùng quan taâm

?!   Nöôùc ñi ñaùng ngôø

+    Chieáu vua

+ + Chieáu ñoâi

#    Chieáu bí

:     AÊn quaân

+ - Traéng öu theá thaéng

- + Ñen öu theá thaéng

±   Traéng öu theá (thöôøng laø hôn moät choát)

µ    Ñen öu theá (thöôøng laø1choát)

²   Traéng thoaùng côø hôn

³    Ñen thoaùng côø hôn

=   Caân baèng

÷    Phöùc taïp

°   Traéng ñöôïc ñeàn buø

©    Ñen ñöôïc ñeàn buø

* Baøi taäp 1 :            Haõy dieãn tieán vaùn côø sau ñaây leân baøn côø vaø hoïc thuoäc :

1.e4 e5 2.Mf3 Mc6 3.Tc4 Mf6 4.Mg5 d5 5.ed5 Md5 6.Mf7 Vf7 7.Hf3 Vg8?? 8.Td5 Hd5 9.Hd5 Te6 10.He6 # (Phoøng thuû Hai Maõ)               1 – 0

* Baøi taäp 2: [ Chieáu bí haøng ngang cuoái cuøng]

Trắng Vc1, Hh3, Xd1, Xe7, Md3, a2, b2, c2

Ñen Vg8, Ha5, Xg4, Th5, d4, e3, f7, g7, h7. Ñen di tröôùc thaéng(H.34).

* Baøi taäp 3 :      [Môû ñöôøng taán coâng].

Trắng Vh1, Hg5, Xf1, Xf2, Tf7, a2,b2, g2, h2

Ñen Vh8, He4, Xd6, Xf8, Tb7, a7, b4, h7 Trắng ñi trước thắng      (H.35)

XABCDEFGHY
8-+-+-+k+(
7+-+-tRpzpp'
6-+-+-+-+&
5wq-+-+-+l%
4-+-zp-+r+$
3+-+Nzp-+Q#
2PzPP+-+-+"
1+-mKR+-+-!
xabcdefghy

(H.34)

XABCDEFGHY
8-+-+-tr-mk(
7zpl+-+L+p'
6-+-tr-+-+&
5+-+-+-wQ-%
4-zp-+q+-+$
3+-+-+-+-#
2PzP-+-tRPzP"
1+-+-+R+K!
xabcdefghy
(H.35)

XABCDEFGHY
8-+-tr-sn-mk(
7+-+P+-+p'
6pzp-+-wq-+&
5+-zpQzp-+-%
4P+P+-+L+$
3+-+l+-tR-#
2-zP-+-+-zP"
1+-+-+-mK-!
xabcdefghy
(H.36)

XABCDEFGHY
8r+-+-trk+(
7+-+-+-+-'
6p+-+-+n+&
5+p+-+l+-%
4-+q+-+-+$
3zP-sN-vL-wQ-#
2-zPPtR-+PzP"
1+-+-+-mK-!
xabcdefghy
(H.37)

* Baøi taäp 4: [Môû ñöôøng chieáu]

Trắng Vg1, Hd5, Xg3, Tg4, a4, b2, c4, d7, h2

Ñen Vh8, Hf6, Xd8, Mf8, Td3, a6, b6, c5, e5, h7 Trắng ñi trước thắng(H.36).

XABCDEFGHY
8-+-tr-sn-mk(
7+-+P+-+p'
6pzp-+-wq-+&
5+-zpQ+-+-%
4P+P+-+L+$
3+-+l+-tR-#
2-zP-+-+-zP"
1+-+-+-mK-!
xabcdefghy

H.36

* Baøi taäp5: [Môû ñöôøng chieáu]

Trắng Vg1, Hg3, Xf1, Xd2, Td3, Mc3, a3, b2, c2, g2, h2.

Ñen Vg8, Hc4, Xa8, Xf8, Tf5, Mg6, a6, b5 . Ñen di tröôùc thaéng (H.37)

XABCDEFGHY
8r+-+-trk+(
7+-+-+-+-'
6p+-+-+n+&
5+p+-+l+-%
4-+q+-+-+$
3zP-sN-vL-wQ-#
2-zPPtR-+PzP"
1+-+-+RmK-!
xabcdefghy
(H.37)

* Baøi taäp 6:[Ñoøn thu huùt]

Ñen ñi tröôùc thaéng

XABCDEFGHY
8-+-tr-+k+(
7zp-+-zpp+p'
6-+-+-+pwQ&
5+-+l+-+N%
4-+-+-+P+$
3+-+-+r+P#
2P+L+RzP-mK"
1wq-+-+-+-!
xabcdefghy

(H.38)

* Baøi taäp 7:[Ñoøn thu huùt]

Trắng ñi trước thắng

XABCDEFGHY
8r+-+-trk+(
7zppsn-zppvl-'
6-snp+-+p+&
5+-+-zP-sN-%
4-+-+-zPP+$
3+-sN-vLQ+-#
2PzPq+-+-+"
1tR-+-mK-+R!
xabcdefghy

(H.39)

*Baøi taäp8:[Ñoøn chieáu thaét coå]

Ñen ñi tröôùc thaéng (H.40)

XABCDEFGHY
8-+-+-+k+(
7zpp+-+p+p'
6-+p+-+p+&
5+-+p+-+n%
4-zP-zP-wq-+$
3zP-+-+N+P#
2-+-wQn+L+"
1+RtR-+-+K!
xabcdefghy
(H.40)

* Baøi taäp 9:[Ñoøn chieáu thaét coå]

Ñen ñi tröôùc thaéng (H.41)

XABCDEFGHY
8rsn-mk-vl-+(
7zppzpl+-zp-'
6-+-+-+-+&
5+-+Q+P+-%
4-+-+-+n+$
3+-+-+Nwq-#
2PzPPzPL+-+"
1tRNvLK+-+-!
xabcdefghy
(H.41)

Bài học thứ sáu

BẮT CHỐT QUA ĐƯỜNG & PHONG CẤP CHỐT

1.Ăn chốt qua đường

Neáu choát thöïc hieän nöôùc ñi 2 oâ khi rôøi vò trí ban ñaàu ñeán ñöùng caïnh  (theo haøng

ngang) vôùi moät choát ñoái phöông, thì choát ñoái phöông coù quyeàn baét noù ngay  trong nuôùc

ñi tieáp theo, gioáng nhö khi thöïc hieän nöôùc ñi 1 oâ.Nöôùcñinaøy goïilaø“baét choát quañöôøng”.

Quyeàn “baét choát qua ñöôøng” phaûi thöïc hieän ngay  vì  khoâng  coøn  hieäu löïc trong nhöõng nöôùc ñisau nöõa. (5.6c)

Ví duï :

Trắng  Vc1, b4, c5. Đen Ve5, b7, c6, d7.

Ñen ñi tröôùc thaéng (H.42)

XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7+p+p+-+-'
6-+p+-+-+&
5+-zP-mk-+-%
4-zPK+-+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+-+"
1+-+-+-+-!

xabcdefghy
(H.42)

1….d5+ [Baây giôø neáu Traéng ñi 2. Vd3 thì ñen coù öu theá choát thoâng raát maïnh.]

2.cd6 (aên choát qua ñöôøng - neáu khoâng aên ngay laäp töùc thì Traéng khoâng ñöôïc aên choát naøy sau ñoù)

2….Vd6 3.b5 (traéng hy voïng thí choát ñeå thuû hoøa)

3….c5 vaø sau ñoù tieán choát leân - Thaéng.

*Ví duï 2:

Trắng Vg4, e5, f4, g5

Đen Vg6, d7, e6, f7, h7 Ñen ñi tröôùc  (H.43)

1….d5 thì 2.ed6 (aên choát qua ñöôøng). Coøn nhö

1….h5 thì 2.gh5 (aên choát QÑ). Vaø

1….f5 thì 2a.gf6 hoaëc 2b.ef6. Traéng choïn moät trong hai ñeàu ñöôïc.

XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7+-+p+p+p'
6-+-+p+k+&
5+-+-zP-zP-%
4-+-+-zPK+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+-+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy
(H.43)

2.Phong cấp chốt

Giaûi thích thuaät ngöõ

* Choát thoâng: laø choát khoâng bò choát ñoái phöông caûn ñöôøng.

* Choát thoâng xa: laø choát caùch choã ñöùng cuûaVua ñoái phöôngraát xa.

* Choát thoâng tieán xa: laø choát thoâng tieán gaàn oâ phong caáp hôn choát ñoái phöông.

Neáu quaân choát tieán ñeán haøng ngang cuoái cuøng cuûa baøn côø thì ngay trong nöôùc ñi aáy phaûi ñöôïc thay theá baèng moät trong 4 quaân cuøng maøu Haäu, Xe, Töôïng,Maõ tuyø theo söï löïa choïn cuûa ñoái thuû thöïc hieän nöôùc ñi aáy, vaø khoâng phuï thuoäc vaøo soá quaân coù maët treân baøn côø. Ñoåi quaân nhö vaäy goïi laø “phong caáp choát”, vaø quaân ñöôïc phong caáp coù hieäu löïc ngay.(5.6d).

*Ví duï 1 :

Trắng Vg4, Xc7, Xf4, Md6, d7, g5, h4

Ñen Vg7, Hd8, Xh8, Tg8, g6, h7 Trắng ñi trước thắng (H.44)

1.Me8! He8 2.de8/M# [2.de8/H+ Tf7 3.Hf7 #}

* Ví duï 2:

Trắng Va6, a6, c4

Đen Va8, a7, b6 Trắng ñi trước thắng (H.45)

1.Vc7! (phong toûa Vua)

1….b5 2.c5!

[2.cb5? “Pat”]

2….b4  3.c6 b3  4.Vd7 b2  5.c7 b1/H  6.b8/H Hc6  7.Hb7#

XABCDEFGHY
8-+-wq-+ltr(
7+-tRP+-mkp'
6-+-sN-+p+&
5+-+-+-zP-%
4-+-+-tRKzP$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+-+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy
(H.44)

XABCDEFGHY
8k+-+-+-+(
7zp-+-+-+-'
6PzpK+-+-+&
5+-+-+-+-%
4-+P+-+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+-+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy
(H.45)

Bài học thứ bảy

GIÁ TRỊ SO SÁNH GIỮA CÁC QUÂN

Trong thöïc teá thi ñaáu nhieàu tình huoáng ñaët ra cho ñaáu thuû: Laøm theá naøo thí quaân cho coù lôïi? Quaân naøo thöïc söï caàn thieát hôn quaân naøo? v.v. vaø v.v.Khoa lyù thuyeát côø vua taïm ñaùnh giaù nhö sau: neáu laáy choát laøm ñôn vò ñeå so saùnh thì

1 Haäu = 2 Xe = 10 Choát (töông ñöông vôùi 3 quaân nheï)

1 Xe =  5 Choát (töông ñöông vôùi 1 quaân nheï + 2 choát)

1 quaân nheï (Töôïng, hoaëc Maõ) =  3 Choát

Qua ñaây thaáy Haäu laø quaân maïnh nhöùt, keá ñeán laø Xe. Töôïng,  Maõ    ngang nhau,

cuoái cuøng laø Choát. Vì theá ñoåi 1 quaân nheï laáy 1 quaân naëng ta goïi laø “thaéng chaát”, ngöôïc

laïi beân kia goïi laø “loã chaát”.

Trong thi ñaáu hôn moät hoaëc hai choát seõ baûo ñaûm nhieàu öu theá thaéng lôïi veà taøn cuoäc.

*Ví duï 1:

Trắng Vg2, Hf3, Mg5, a6, b5, g3, h4

Ñen Vf8, Hd6, Xf7, a7, b6, f6, g6, h5 Trắng ñi trước thắng (H.46)

1.Ha8 Vg7 2.Hh8 Vh8 3.Mf7+ Vg7 4.Md6 g5 5.Mc8 +

* Ví duï 2:

Trắng Vg1, Hc2, Xf1, Xh3, Tc1, Te2, b4, c4, d5, f4, g2, h2

Ñen Vh8, Hf6, Xg8, Xe8, Tg7, Md7, b6, c7, d6, e4, f5, h6 . Trắng ñi trước thắng (H.47)

1.Tb2! Hb2 2.Xh6! Th6 3.Hb2 +

XABCDEFGHY
8-+-+-mk-+(
7zp-+-+r+-'
6Pzp-wq-zpp+&
5+P+-+-sNp%
4-+-+-+-zP$
3+-+-+QzP-#
2-+-+-+K+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy
(H.46)

XABCDEFGHY
8-+-+r+rmk(
7+-zpn+-vl-'
6-zp-zp-wq-zp&
5+-+P+p+-%
4-zPP+pzP-+$
3+-+-+-+R#
2-+Q+L+PzP"
1+-vL-+RmK-!
xabcdefghy
(H.47)

Bài học thứ tám

GHIM QUÂN

1.Ghim quân

Laø moät theá côø coù 3 quaân cuøng naèm treân moät ñöôøng thaúng  (haøng ngang, coät doïc vaø

ñöôøng cheùo), moät quaân ghim, moät quaân bò ghim vaø   quaân thöù ba laønguyeân nhaân ñöa ñeán ghim quaân - quaân bò ghim naøy thöôøngcoù giaù trò lôùn nhö Xe, Haäu,

hoaëc Vua. Khi bò ghim, khaû naêng hoaït ñoäng cuûa quaân bò haïn cheá vaø deã bò taán coâng.

*Ví duï 1:

Trắng Ve1, Xa1, e2

Ñen Vg4, Md4, e7, g5 Trắng ñi trước thắng (H.48)

XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7+-+-zp-+-'
6-+-+-+-+&
5+-+-+-zp-%
4-+-sn-+k+$
3+-+-+-+-#
2-+-+P+-+"
1tR-+-mK-+-!
xabcdefghy

H. 48

1.Xa4!  ghim quaân treân haøng ngang.

1….e5 2.e3 vaø Maõ ñen bò baét cheát.

*Ví duï 2:

Trắng Vg1, Xg2, Ta4, a2.

Đen Vf7, He6, Mg5 Trắng ñi trước thắng (H.49)

XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7+-+-+k+-'
6-+-+q+-+&
5+-+-+-sn-%
4L+-+-+-+$
3+-+-+-+-#
2P+-+-+R+"
1+-+-+-mK-!
xabcdefghy

H.  49

1.Tb3  ghim quaân treân ñöôøng cheùo

1….Vf6 2.Te6 Me6 3.a4 +

*Ví duï 3:

Trắng Ve1, He2, Tc1, a3, f3, g2, h2

Ñen Vh8, Xa8, Xf8, Tc6, d6, f5, g7, h6 Ñen ñi tröôùc thaéng (H.50)

1….Xfe8  ghim quaân theo coät doïc 2.Te3 Xa3 3.Hc2 f4 +

XABCDEFGHY
8r+-+-tr-mk(
7+-+-+-zp-'
6-+lzp-+-zp&
5+-+-+p+-%
4-+-+-+-+$
3zP-+-+P+-#
2-+-+Q+PzP"
1+-vL-mK-+-!
xabcdefghy
(H.50)

2.Phương pháp hóa giải ghim quân

Ñeå hoùa giaûi ghim quaân coù nhieàu caùch nhö :

* Duøng quaân che chaén hoaëc ñaåy baät quaân ghim ñi.

* Ví duï:

1.e4 e5 2.Mf3 Mc6 3.Tb5 d6 (phoøng thuû  Steinitz  trongvaùn côø Taây Ban Nha).4.d4

[YÙ ñònh ñi tieáp d5 baét cheát quaân Maõ bò ghim ôû c6. Trong tröôøng hôïpnaøy quaân ghim laø Tb5, quaân bò ghim laø Mc6 vaø quaân  nguyeân  nhaân  gaây  ra bò ghim laø Ve8. ñeå hoùa giaûi ñen coù hai caùch:]

a) 4….Td7 (H.51)

XABCDEFGHY
8r+-wqkvlntr(
7zppzpl+pzpp'
6-+nzp-+-+&
5+L+-zp-+-%
4-+-zPP+-+$
3+-+-+N+-#
2PzPP+-zPPzP"
1tRNvLQmK-+R!
xabcdefghy
(H.51)

[duøng quaân che chaén. Neáu 5.d5 thì ñen chaïy Maõ ôû c6 vaø ñoøi thí Töôïng].

b) 4….Tg4 5.d5 thì 5….a6 [ñuoåi Töôïng] 6b1.Tc6 [aên hôn choát]

6…. bc6 7. dc6 Me7 [baét laïi choát](H.52)

XABCDEFGHY
8r+-wqkvl-tr(
7+-zp-snpzpp'
6p+Pzp-+-+&
5+-+-zp-+-%
4-+-+P+l+$
3+-+-+N+-#
2PzPP+-zPPzP"
1tRNvLQmK-+R!
xabcdefghy

(H.52)

XABCDEFGHY
8r+-wqkvlntr(
7+-zp-+pzpp'
6p+-zp-+-+&
5+p+Pzp-+-%
4-+-snP+l+$
3+L+-+N+-#
2PzPP+-zPPzP"
1tRNvLQmK-+R!
xabcdefghy
(H.53)

6b2.Ta4 b5 7.Tb3 Md4 (H.53)

[Töôïng ñaõ bò ñaåy baät khoâng coøn ghim Maõ nöõa].   Neáu  nhö  Traéng aên hôn choát baèng caùch chôi:]

7.Tb5 thì ñen seõ baét laïi choát baèng 7….ab5 8.dc6 Me7 = (H.54)

XABCDEFGHY
8r+-wqkvl-tr(
7+-zp-snpzpp'
6-+Pzp-+-+&
5+p+-zp-+-%
4-+-+P+l+$
3+-+-+N+-#
2PzPP+-zPPzP"
1tRNvLQmK-+R!
xabcdefghy
(H.54)

* Ñi quaân bò ghim ñeå chieáu hoaëc ñe doïa maïnh

* Ví duï 1:

Trắng Vg1, Hd4, Xf1, Mb1, a2, b2, c3, f2, g2, h2

Ñen Vg8, He8, Xf8, Me5, a7, b6, c7, f7, g7, h7 (H.55)

Traéng ñi tröôùc 1.Xe1? [ghim Maõ e5 ñeå sau ñoù 2.f4 + ]

Nhöng  1….Mf3+! [ñi quaân Maõ bò ghim ñeå chieáu] 2.gf3º  He1+  3.Vg2 Hb1 thaéng.

* Ví duï 2:

1.e4 e5 2. Mf3 d6 3.Tc4 h6 4.Mc3 Tg4? (H.56)

[Ñen ghim Maõ f3] 5.Me5!! Td1?? 6.Tf7+ Ve7 7.Md5# [ÔÛ nöôùc thöù 3, Traéng ñaõ ñi Maõ f3 laø quaân bò ghim, ñeå ñe doïa maïnh vaøo ñieåm yeáu f7 cuûa Ñen.  Ñen khoâng löôøng heát nguy hieåm  neân ñaõ aên  Haäu Traéng vaø thua côø  nhanh choùng (Mate Legal). (H.57)

XABCDEFGHY
8-+-+qtrk+(
7zp-zp-+pzpp'
6-zp-+-+-+&
5+-+-sn-+-%
4-+-wQ-+-+$
3+-zP-+-+-#
2PzP-+-zPPzP"
1+N+-+RmK-!
xabcdefghy

(H.55)

XABCDEFGHY
8rsn-wqkvlntr(
7zppzp-+pzp-'
6-+-zp-+-zp&
5+-+-zp-+-%
4-+L+P+l+$
3+-sN-+N+-#
2PzPPzP-zPPzP"
1tR-vLQmK-+R!
xabcdefghy

(H.56)

XABCDEFGHY
8rsn-wq-vlntr(
7zppzp-mkLzp-'
6-+-zp-+-zp&
5+-+NsN-+-%
4-+-+P+-+$
3+-+-+-+-#
2PzPPzP-zPPzP"
1tR-vLlmK-+R!
abcdefgh

(H.57)

Bài học thứ chín

CHỐT THÔNG & HÌNH VUÔNG PHONG CẤP

* Nhö ñaõ noùi tröôùc ñaây, choát thoâng coù khaû naêng phong caáp vì khoâng bò choát ñoái phöông caûn ñöôøng tieán leân.

* Hình vuoâng phong caáp (HVPC) laø moät Hình vuoâng coù moät caïnh chuaån baét ñaàu töø  oâ choát ñang ñöùng ñeán haøng cuoái cuøng cuûa baøn côø bao nhieâu oâ, thì ba caïnh coøn laïi moãi caïnh coù soá oâ baèng caïnh chuaån ñoù.

* Ví duï 1: (H.58) Traéng coù choát b4 laø choát thoâng - Hình vuoâng phong caáp laø HV coù 4 caïnh b4-b8, b8-f8, f8-f4 vaø vaø f4-b4.

* Ñeå chaän ñöôïc choát b4 khoâng cho phong caáp, Vua ñen phaûi vaøo ñöôïc trong HVPC cuûa choát naøy. Trong ví duï 1 (H.58), Traéng seõ thaéng baát chaáp beân naøo ñi tröôùc vì Vua ñen khoâng theå vaøo ñöôïc HVPC cuûa choát naøy.

* Trong ví duï 2, Traéng thua neáu Ñen ñi tröôùc, vaø hoøa neáu ñöôïc ñi   tröôùc (H.59).

* Nhaän xeùt thaáy Vua traéng ñang ôû ngoaøi HVPC cuûa choát h5, neân vieäc ngaên chaän choát naøy laø ñieàu khoâng theå. Trong luùc Vua ñen ñang ôû trong HVPC cuûa choát c6 neân choát naøy chaéc chaén seõ bò tieâu dieät.

1….h4 2.c7 Vb7 vaø ñen thaéng.

Tuy nhieân neáu Traéng ñi tröôùc seõ:

1a.Vg7 h4 2.Vf6 h3 3.Ve6! [Vua traéng tuy ôû ngoaøi HVPC cuûa choát ñen nhöng laïi      ñang ôû raát gaàn choát cuûa mình ñeå coù theå hoå trôï cho choát tieán leân].

3….h2 4.c7 Vb7 5.Vd7 h1/H 6.c8/H caân baèng.

1b.Vg7 Vb6 2.Vf6 h4 3.Ve5 [chuaån bò vaøo HVPC  choát ñen, vaø hoå trôï  choát c6]

3…h3 4.Vd6 h2 4.c7 Vb7 5.Vd7 h1/H c8/H+ caân baèng.

(H.58)

XABCDEFGHY
8-+-+-+-mK(
7+-+-+-+-'
6k+P+-+-+&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+-zp$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+-+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy
H.59

Bài học thứ mười

Ô XUNG YẾU

* Thuû thuaät ñoái vua

Ñoái vua laø moät thuû thuaät laán eùp vua ñoái phöông vaøo theá bò ñoäng deã bò taán coâng cuõng nhö khoù baûo veä ñöôïc quaân mình. Ñoái vua coù ñoái vua gaàn vaø ñoái vua xa.

Khi hai Vua ñöùng caùch nhau 1 oâ theo haøng ngang, coät doïc, hay ñöôøng cheùo ta goïi laø ñoái vua gaàn.

Khi hai Vua ñöùng caùch nhau 3 oâ, 5 oâ theo haøng ngang, coät doïc, hay ñöôøng cheùo ta goïi laø ñoái vua xa. (Hình 60-61-62-63)

XABCDEFGHY
8-+-+-mK-mk(
7+-+-+-+-'
6-+-+-+-+&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+-+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy
(H.60)

XABCDEFGHY
8-+-mK-+-+(
7+-+-+-+-'
6-+-+-mk-+&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+-+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy
(H.61)

XABCDEFGHY
8-+-+K+-+(
7+-+-+-+-'
6-+-+k+-+&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+-+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy

(H.62

XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7+-+-+-mk-'
6-+-+-+-+&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+-+$
3+-+-+-mK-#
2-+-+-+-+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy
(H.63)

* OÂ xung yeáu

OÂ xung yeáu laø 3 oâ ñöùng lieàn tröôùc choát thoâng. (H.64)

OÂ xung yeáu seõ chuyeån dòch theo söï tieán leân cuûa choát thoâng. Vì theá 3oâ e8-f8-g8 laø ba oâ xung yeáu cuoái cuøng vaø quan troïng nhaát.

Neáu Vua beân coù choát thoâng chieám ñöôïc 1 trong 3 oâ naøy thì vieäc phong caáp choát thoâng seõ thaønh coâng.

(H.64)

XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7+-+-+PmK-'
6-+-+k+-+&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+-+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy

(H.65)

* Trong ví duï Hình 64, Traéng ñi tröôùc ñaõ thaéng nhôø Vua chieám ñöôïc oâ xung yeáu

1.Ve4 [tieán leân chieám oâ xung yeáu - khoâng phaûi laø 1.f5 vì Vua ñen seõ kòp vaøo  HVPC]

1….Vc7 2.Vf5 Vd7 3.Vf6 Ve8 4.Vg7! [thaønh coâng! ñaõ chieám ñöôïc oâ Xung yeáu f8]

4….Vd8 5.f5 Vd7 6.f6 Ve6 7.f7 thaéng (H.65)

* Moät ví duï khaùc (H.66)

1.Vd2 [tieán chieám oâ xung yeáu] 1….Vd8[chieám theá ñoái Vua]

2.Vd3 Vd7 3.Ve4 Ve6 4.e3 Vf6[Ñen buoäc phaûi maát theá ñoái Vua]

5.Vd5 Ve7 6.Ve5 Vf7 7.Vd6[chieám oâ xung yeáu]

7….Ve8 8.e4 Vd8 9.e5 Ve8 10.Ve6 Vf8 11.Vd7 Vf7 12.e6+ Vf8 13.e7+ Vf7 14.e8/H+ Vf6 15.Hh5 Vg7 16.Ve6 Vf8 17.Hf7# 1–0

XABCDEFGHY
8-+-+k+-+(
7+-+-+-+-'
6-+-+-+-+&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+P+-+"
1+-+-mK-+-!
xabcdefghy

(Hình 66)

Bài học thứ mười một

VAI TRÒ CỦA TƯỢNG TRONG CỜ VUA

1.Töôïng “toát” vaø Töôïng “xaáu”

Tượng ñöôïc coi laø “toát” hay “xaáu” tuyø theo khaû naêng di chuyeån nhieàu hay ít. Neáu soá ñöôøng cheùo maø Töôïng kieåm soaùt caøng nhieàu thì hoaït ñoäng cuûa Töôïng caøng kieán hieäu vaø ngöôïc laïi. Sau ñaây laø moät soá ví duï minh hoïa.

XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7+p+l+-mk-'
6p+p+p+pzp&
5+-zP-zP-+-%
4-zP-+-zPKzP$
3zP-+-+-+-#
2-+-+L+-+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy
(H.67)

* Trong ví duï Hình 67 chuùng ta thaáy Töôïng traéng coù nhieàu khoâng gian hoaït ñoäng hôn so vôùi Töôïng ñen chæ coù maáy oâ treân haøng 7 vaø 8. Vì theá Tc2 laø Töôïng “toát” vaø Td7 laøTöôïng “xaáu”.

* Trong ví duï Hình 68 Töôïng Trắng laø Töôïng”toát” vaø Töôïng ñen laø Töôïng”xaáu”.

XABCDEFGHY
8-+-+-+kvl(
7+p+-+p+p'
6p+p+-zPp+&
5zP-zP-zP-mK-%
4-zPL+-+-zP$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+-+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy
(H.68)

Traéng ñi trước thắng nhö sau:

1.Ta6! bc6 2.Vh6! Vf8 3.Vh7 Tf6 4.ef6 Ve8 5.Vg7 Thắng.

* Ví duï Hình 69 Traéng coù moät Töôïng “ùxaáu” so vôùi Töôïng ñen. Vì theá Traéng thua côø laø taát yeáu maëc duø ñöôïc ñi tröôùc.

1.Vb3 f4! [khoùa chaëc ñöôøng di chuyeån cuûa Th4]

2.Vc3 Vf5 3.c5 Vg4 4.c6 Vh4 5.c7 e4 6.Vd4 e3 7.fe3 Vg5; hoaëc

[1.Tg3 f4 2.Th4 Vf5 baét cheát Töôïng - ñen cuõng thaéng]

* Ví duï 70 Traéng coù Töôïng “toát” so vôùi Ñen, vì theá Traéng thaéng laø ñieàu taát yeáu:

1.Tb5 f6 2.Td7 fg5 3.Te6 Vh8 4.d7 Te7 5.c6 Td8 6.Vd6 g4 7.c7 Tc7+ 8.Vc7+

XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7+-+-+-+p'
6l+-+k+pzP&
5zP-+-zppzP-%
4K+P+-+-vL$
3+-+-+p+-#
2-+-+-zP-+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy
(H.69)

XABCDEFGHY
8-+-+-vlk+(
7+-+p+p+p'
6-+-zP-+pzP&
5+-zPK+-zP-%
4-+-+-+-+$
3+-+L+-+-#
2-+-+-+-+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy
(H.70)

2. Hai Töôïng chieáu bí moät mình Vua

Nguyeân taéc chính laø duøng vua mình chieám theá ñoái vua, keát hôïp vôùi hai Töôïng doàn vua ñoái phöông vaøo caïnh, hoaëc goùc baøn côø roài chieáu bí. Sau ñaây laø vaøi vò trí minh hoïa

XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7+-+-+-+-'
6-+-+-+k+&
5+-+K+-+-%
4-+-+-+-+$
3+-+-+-+L#
2-+-+-+-+"
1+-vL-+-+-!
xabcdefghy
(H.71)

XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7+-+-+-+-'
6-+-+-+-+&
5+-mk-+-+-%
4-+-+K+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+-+"
1+-vL-+L+-!
xabcdefghy
(H.72)

* Ví duï Hình 71

1.Ve6  [chieám theá ñoái vua]

2….Vh5 3.Tf4 Vh4 4.Tf5 Vh5 5.Vf6 Vh4 6.Td7 Vh5 7.Tg3 Vh6 8.Tg4 Vh7 9.Vf7

[ñoái vua]

9….Vh6 10.Tf4+ Vh7 11.Tf5+ Vh8 12.Te5# 1–0

* Ví duï Hình 72

1.Ta3+ Vb6 2.Vd5 Va7 3.Vc6 Vb8 4.Te7 Va7 5.Td6 Va8 6.Vc7 Va7 7.Tc5+ Va8 8.Tg2# 1–0

Bài học thứ mười hai

CÁC THẾ CỜ HÒA

Coù nhieàu caùch hoøa côø nhö hai beân ñeà nghò hoøa, hoaëc chieáu vónh vieãn hoøa, , chieáu baát bieán 3 laàn hoøa, “pat”- hoøa ...

1. Chieáu vónh vieãn & Chieáu baát bieán ba laàn

Khi moät beân yeáu côø hôn, theo luaät hoï coù theå taïo ra nöôùc chieáu vónh vieãn, hoaëc chieáu baát bieán ba laàn ñeå caàu hoøa . (Ví duï Hình 73 minh hoïa chieáu baát bieán ba laàn - Hoøa)

XABCDEFGHY
8-+-+-+k+(
7+-+-+-+p'
6-+-tR-+p+&
5vL-sNP+-zP-%
4-+-+-+-+$
3+-+-+n+-#
2-zP-tr-wqPzP"
1+-+-+-+K!
xabcdefghy
(H.73)

XABCDEFGHY
8-+-+qtrk+(
7+-+-+pzpp'
6-+-+-+-vL&
5+-+-+-wQ-%
4-zP-+-+R+$
3zP-+-+-zPP#
2-+-+-+-+"
1+-+-+-mK-!
xabcdefghy
(H.74)

1.Xd8+ Vf7 [hoaëc 1….Vg7]

2.Xd7+ Ve8 3.Xd8+ Ve7 4.Xd7+ Ve8 5.Xd8+ Ve7 6.Xd7+ [baát bieán ba laàn] Ve8 ½–½

* Ví duï Hình 74 minh hoïa chieáu vónh vieãn - hoøa

1….He1 2.Vg2 He2  3.Vh1 Hf1  4.Vh2 Hf2 5.Vh1 Hf1 6.Vh2 Hf2 [chieáu vónh vieãn]Hoøa.

XABCDEFGHY
8-+-+-+k+(
7+-+-+-zP-'
6-+-+-+K+&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+-+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy

(H.75)

XABCDEFGHY
8k+-+-+-+(
7+-zp-trp+P'
6KzpP+-tR-+&
5+-+-+-+r%
4-zP-+-+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+-+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy
(H.76)

2. “Pat”

* Ví duï Hình 75 (ñeán Ñen ñi): Trong luùc Traéng khoâng chieáu Vua ñen, nhöng Ñen laïi khoâng coù nöôùc ñi naøo ñuùng luaät. Côø nhö vaäy ta goïi laø bò “Pat” - Hoøa

* Ví duï Hình 76 laø vaùn ñaáu giöõa Marshall vaø Mac Klure, New York 1923. Ñeán Traéng ñi:

1.Xh6!! [che chaén cho choát tieán leân phong caáp]

1….Xh6º 2.h8/H Xh8 3.b5!! “Pat”  ½½

Bài học thứ mười ba

TẤN CÔNG VUA

Taán coâng Vua laø caû moät ngheä thuaät, ñoøi hoûi ngöôøi chôi phaûi coù moät soá kieán thöùc cô baûn nhaát ñònh môùi coù theå thaønh coâng. Sau ñaây laø moät soá nguyeân taéc chính caàn bieát trong luùc phaùt khôûi moät cuoäc taán coâng.

1.Tấn công khi lực lượng tập trung đủ mạnh và thuận lợi

XABCDEFGHY
8r+-+-+k+(
7zp-+-wq-zp-'
6-+p+rzpp+&
5+-+nzP-+-%
4-+-zP-+P+$
3+R+-+-sN-#
2P+-+-wQ-zP"
1+R+-+-mK-!
xabcdefghy
(H.77)

XABCDEFGHY
8-+-+-+k+(
7+pwQn+-+p'
6-+p+-+r+&
5+-+p+-+-%
4-+-+-sN-wq$
3+-+-+P+P#
2PzP-+r+P+"
1+R+-+NmK-!
xabcdefghy
(H.78)

* Ví duï 1 : (Hình 77) Traéng coù löïc löôïng taäp trung treân coät “b” raát maïnh, Haäu vaø Maõ ñang coù vò trí ñöùng raát thuaän tieän treân caùnh Vua, vì theá Traéng ñaõ quyeát ñònh taán coâng vaø cuoái cuøng giaønh thaéng lôïi.

1.Xb8 Xb8 2.Xb8 Vh7

[2….Vf7 3.Me4 thaéng]

3.Mf5! gf5 4.Hh4 Vg6 5.Hh5 #  1 - 0

* Ví duï 2: (Hình 78) Ñen ñang coù ñuû ñieàu kieän taán coâng caùnh vua Traéng vì hai Xe vaø Haäu ñang raát saún saøng. Vaùn côø tieáp dieãn nhö sau:

1….Hf4! [tieâu dieät quaân phoøng ngöï]

2.Hf4 Xeg2 3.Vh1 Xg1 4.Vh2 X6g2 #

2.Tấn công khi vua đối phương chậm nhập thành (còn ở trung tâm)

Moät trong nhöõng nguyeân taéc quan troïng haøng ñaàu trong giai ñoaïn khai cuoäc côø laø nhaäp thaønh ñöa vua vaøo choã an toaøn. Neáu trì hoaõn vieäc nhaäp thaønh khoâng caàn thieát seõ gaây trôû ngaïi cho söï lieân keát hai Xe vaø deã bò ñoái phöông taán coâng. Beân taán coâng baèng moïi giaù giöõ Vua ôû taïi trung taâm, taäp trung toaøn boä löïc löôïng coù theå coù ñöôïc nhanh choùng tieâu dieät haøng raøo choát baûo veä, môû thoâng caùc coät trung taâm, thaäm chí coù theå hy sinh nhieàu quaân.

* Ví duï 1: Vaùn Lasker - Aualla, New York 1947 (Hình 79)

1.Ha4 Hc6

[1….Mc6 2.Hc6 Hc6 3.Xd8 #; 1….Vf8 2.Xd7! + ]

2.Xd8! Vd8 3.Hc6  1 - 0

* Ví duï 2:  Vaùn Smyslov - Kottnauer, Moskva 1948 (Hình 80)

1.Mc5! dc5

[1….Xc7 2.Md7 Xd7 3.Xa8 + ]

2.Tf4! Td6

[2….Hf4 3.Hc8 Ve7 4.Hb7 + ]

3.Td6 Xb6 4.Hd7! 1-0

XABCDEFGHY
8-+-+k+-tr(
7zp-wq-snp+p'
6-zp-+p+p+&
5+-zp-zP-vL-%
4-+-+-+-+$
3+QzP-+-+-#
2PzP-+-+PzP"
1+-+R+-mK-!
xabcdefghy
(H.79)

XABCDEFGHY
8-wq-+kvl-tr(
7+r+n+pzpp'
6-+Qzpp+-+&
5+-+-+-+-%
4N+-+-+-+$
3+-+-+-+-#
2-zPP+-zPPzP"
1tR-vLR+-mK-!
xabcdefghy
(H.80)

Bài học thứ mười bốn

NHỮNG THẾ CỜ TÀN CHỐT THÔNG DỤNG

1.Haäu choáng choát

Thoâng thöôøng beân coù Haäu thaéng côø, chæ khi beân coù choát ñöùng ôû haøng ngang thöù 2 (hoaëc 7) chuaån bò phong caáp ñoàng thôøiVua ñöùng gaàn choát cuûa mình thì côø seõ hoøa neáu laø choát coät Xe hoaëc choát coät Töôïng. Choát ôû caùc coät khaùc ñeàu thua.

* Ví duï 1 (Hình 81) Nhaän xeùt: Traéng coù choát f6 laø choát coät Töôïng. Vì theá vaùn côø coù keát thuùc hoøa nhö sau:

1.Hg6! Xg2 2.Hg2!! Vg2  3.f7 Hb2+ 4.Vg8 Hb3 5.Vh8 Hf7  [pat]½–½

* Ví duï 2  (Hình 82)

1.Hd4 Vh2 2.Hh4+ Vg1 3.Vb6 Vf1 4.Hf4+ Ve2 5.Hg3 Vf1 6.Hf3+ Vg1 7.Vc5 Vh2 8.Hf2 Vh3 9.Vd5 Vh2 10.Ve4 Vh1 11.Hh4+ Vg1 12.Vf3 Vf1 13.Hf2# 1–0

XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7+-+-+-mKQ'
6-wq-+-zP-+&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-tr-+"
1+-+-+-mk-!
xabcdefghy
(H.81)

XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7mK-+-+-+-'
6-+-+-+-+&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+-+$
3+-+-+-mk-#
2-wQ-+-+p+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy
(H.82)

2.Xe choáng choát

Neáu beân maïnh hôn caû Vua vaø Xe ñeàu kieåm soaùt ñöôïc HVPC cuûa choát thì seõ thaéng côø.

*Ví duï 1: (Hình 83)

1.Xa5  [kieåm soaùt HVPC]1….h5 2.Vb7 h4 3. Vc6 h3 4.Xa3 h2 4.Xh3 thaéng

XABCDEFGHY
8RmK-+-+-+(
7+-+-+-+-'
6-+-+-+kzp&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+-+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy
(H.83)

XABCDEFGHY
8-+-mK-+-+(
7+-+-+R+-'
6-+-+-+-+&
5+pmk-+-+-%
4-+-+-+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+-+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy
(H.84)

* Ví duï 2  (Hình 84)

1.Xb7! b4 2.Vc7 Vc4 3.Vb6 b3 4.Va5 + Vc3 5.Va4 b2 6.Va3 Vc2 7.Xb2 +

CHƯƠNG III

BÀI TẬP

Baøi taäp:  (Taán Coâng Ñoâi & Môû Ñöôøng Coâng - Trích Caåm Nang Ñoøn Phoái Hôïp)

XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7wQ-+-+Lvlk'
6-+-+-+p+&
5+-+-tr-+p%
4-+-+-+-+$
3+-+-+-zPP#
2-+-+-zP-mK"
1+r+-+-+-!
xabcdefghy
BT1. Traéng ñi tröôùc thaéng (16)

XABCDEFGHY
8-+-wqr+k+(
7+p+-+pvln'
6p+-zp-+p+&
5+-trN+-zPp%
4-+-+PvLlzP$
3+-+Q+-+-#
2PzPPtRN+-+"
1+K+-+-tR-!
xabcdefghy
BT2.Ñen ñi tröôùc thaéng (27)

XABCDEFGHY
8-+r+-trn+(
7zpp+-+p+p'
6-+-+-wqpmk&
5+-zp-wQ-+-%
4-+-zpPsNP+$
3+-+P+R+-#
2PzPP+-+-zP"
1tR-+-+-mK-!
xabcdefghy
BT3.Traéng ñi tröôùc thaéng(54)

XABCDEFGHY
8r+-+-+k+(
7zp-+-wq-zp-'
6-+p+rzpp+&
5+-+nzP-+-%
4-+-zP-+P+$
3+R+-+-sN-#
2P+-+-wQ-zP"
1+R+-+-mK-!
xabcdefghy
BT4.Traéng ñi tröôùc thaéng(67)

* Höôùng daãn giaûi:

* BT1  1.Tg6!

* BT2  1….Te2!

* BT3  1.Me6!

* BT4  1.Xb8!

* Baøi Taäp:  ( Môû Ñöôøng Chieáu & Ghim)

XABCDEFGHY
8r+-+r+k+(
7zp-+n+pvlp'
6l+-+-+-+&
5wq-+NsNp+Q%
4-zpL+-+-+$
3+-+-+-+-#
2P+-+-zPPzP"
1+-+R+RmK-!
xabcdefghy
BT5. Traéng ñi tröôùc thaéêng(94)

XABCDEFGHY
8-tr-+-mkr+(
7+-wqn+pzp-'
6p+-sNl+-+&
5+-+-+-zPp%
4-+-+-+-+$
3wQ-+-+P+-#
2PzPP+-+-zP"
1+-mKRtR-+-!
xabcdefghy
BT6. Traéng ñi tröôùc thaéêng(97)

XABCDEFGHY
8-+k+-+-+(
7+pzp-+-+p'
6p+-wqlzp-+&
5+-+N+-zp-%
4-+nzP-+-+$
3+-zP-+LzPP#
2-zP-+Q+-+"
1+-+-+-mK-!
xabcdefghy
BT7. Traéng ñi tröôùc thaéêng(104)

XABCDEFGHY
8-trr+-+k+(
7zp-+-+p+p'
6-wq-+-+p+&
5+-tR-+P+-%
4-+-+P+-+$
3+-wQ-+-+-#
2PzP-+-+PzP"
1+-tR-+-mK-!
xabcdefghy
BT8. Ñen ñi tröôùc thaéêng(121)

* Höôùng daãn giaûi:

*BT5   1.Hf7!

*BT6   1.Mc8!

*BT7   1.Tg4!

*BT8   1….Xc5!

* Baøi Taäp:   (Taán Coâng Tieâu Dieät Quaân Phoøng Ngöï)

XABCDEFGHY
8-+-+-+k+(
7+pwQn+-+p'
6-+p+-+r+&
5+-+p+-+-%
4-+-+-sN-wq$
3+-+-+P+P#
2PzP-+r+P+"
1+R+-+NmK-!
xabcdefghy
BT9. Traéng ñi tröôùc thaéêng(411)

XABCDEFGHY
8r+l+-trk+(
7zpp+-wQpzpp'
6-+pzp-wq-+&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+-+$
3vLP+-+-+-#
2P+P+-zPPzP"
1+-+RtR-mK-!
xabcdefghy
BT10. Traéng ñi tröôùc thaéêng(414)

XABCDEFGHY
8-+-+-+lmk(
7+-+N+-zp-'
6-+-+-+-zp&
5zP-+-+P+-%
4r+-+Q+-+$
3+-vl-+L+-#
2-+-+-+NzP"
1wq-+-+-vLK!
xabcdefghy
BT11. Traéng ñi tröôùc thaéêng(427)

XABCDEFGHY
8-+-tr-+k+(
7+-+-tR-+p'
6-+-+-+pwQ&
5+-+q+-+-%
4-zpp+L+-+$
3+-+-+-+-#
2-zP-+-zPKzP"
1+-+r+-+-!
xabcdefghy
BT12. Đen ñi tröôùc thaéêng(439)

* Höôùng daãn giaûi:

*BT9     1….Hf4!!

*BT10       1.Hf8!!

*BT11       1.Mf4

*BT12       1…..Xg1!

*Baøi Taäp:   ( Ñoøn Phoái Hôïp Thu Huùt)

XABCDEFGHY
8-+-tr-+k+(
7+p+-tR-zp-'
6p+q+-zpQzp&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+-+$
3+P+-+-zP-#
2PvL-+-zP-zP"
1+-+l+-mK-!
xabcdefghy
BT13. Đen ñi tröôùc thaéêng(308)

XABCDEFGHY
8-+-tr-+k+(
7zp-+-zpp+p'
6-+-+-+pwQ&
5+-+l+-+N%
4-+-+-+P+$
3+-+-+r+P#
2P+L+RzP-mK"
1wq-+-+-+-!
xabcdefghy
BT14. Đen ñi tröôùc thaéêng(281)

XABCDEFGHY
8-+-+-mk-+(
7+-+p+p+p'
6pwq-zP-zpr+&
5+-+-+-+N%
4-+Q+-+-+$
3+-zPn+P+-#
2Ptr-+-+PzP"
1tR-+-+R+K!
xabcdefghy
BT15. Đen ñi tröôùc thaéêng(289)

XABCDEFGHY
8-+-+-+k+(
7zp-tr-+pzp-'
6lzp-+-+-zp&
5+-+p+-+-%
4-wQ-sN-+-+$
3+-+-zPPzPq#
2PzP-+-mK-zP"
1+-+-+-+R!
xabcdefghy
BT16. Đen ñi tröôùc thaéêng(290)

* Höôùng daãn giaûi:

*BT 13    1….Hh1!!

*BT 14         1….Hh1!!

*BT 15         1….Hg1!!

*BT 16         1….Tf1!

PHẦN II

SỨC MẠNH CỦA SỰ TẬP TRUNG QUÂN

****

Trong baát kyø thôøi ñieåm naøo cuûa vaùn ñaáu , khi coù thôøi cô caàn nhanh choùng taäp trung löïc löôïng veà moät moái ñeå chuaån bò tung ra ñoøn phoái hôïp quyeát ñònh, hoaëc taêng cöôøng cuõng coá heä thoáng phoøng ngöï khi theá côø ñang suy yeáu coù hieåm hoïa bò taán coâng. Caàn phaûi nhôù raèng khoâng bao giôø laø thöøa khi taäp trung löïc löôïng ñaày ñuû vaø lieân hoaøn lieân keát saún saøng cho moät cuoäc chieán ñaáu .

1.Tập trung quân nặng trên cột mở và cột nữa mở

Söùc maïnh cuûa söï taäp trung quaân naøy raát lôùn , noù coù khaû naêng huûy dieät ñoái phöông nhanh choùng, neáu coù caàm cöï ñöôïc thì moät öu theá veà taøn cuoäc laø khoâng theå traùnh khoûi .

*Ví duï 1 :  Vaùn Kruppa 2561 – Bagirov 2481, St. Peterburg 2000 – 439/79(Inf.79/D85)

Traéng : Vg1,Hf3,Xf1,Xf4,Mc6,a2,d5,e4,g2.h3

Ñen :    Vh8,Hg6,Xe8,Xc4,Td7,a7,b6,e7,f6,h7      1.? + – ( Hình 1)

XABCDEFGHY
8-+-+r+-mk(
7zp-+lzp-+p'
6-zpN+-zpq+&
5+-+P+-+-%
4-+r+PtR-+$
3+-+-+Q+P#
2P+-+-+P+"
1+-+-+RmK-!
xabcdefghy
( Hình 1 )

Traéng ñi tröôùc  thaéng

Traéng coù löïc löôïng taäp trung ñe doïa lôùn treân coät f . vì theá ñoøn phoái hôïp taát yeáu phaûi xaûy ra :1.Me7! Xe7 2.Xf6 Hg5 3.Xf8 Vg7 4.Xg8! Vg8 5.Hf8 #  1 - 0

*Ví duï 2 : Vaùn Shebakov 2552 – Rublesky 2662 , Chelyabinsk 2000 – 345/79 (Inf.79/D17)

Traéng : Vh1,Hb3,Xg1,Xg2,Mc3,a4,e2,h2

Ñen    : Vh8,Hd8,Xf8,Xf4,Td6,a7,c6,f6,h7                1.? + ( Hình 2 )

XABCDEFGHY
8-+-wq-tr-mk(
7zp-+-+-+p'
6-+pvl-zp-+&
5+-+-+-+-%
4P+-+-tr-+$
3+QsN-+-+-#
2-+-+P+RzP"
1+-+-+-tRK!
xabcdefghy
( Hình 2 )

1.Mb5!! Te5 [ 1….Xb4 2.Md6! Xb3 3.Xg8! thaéng ;

1….cb5 2.Hg3!(taäp trung theâm quaân !) ]

2.Md6! Xg4 º [ 2…Hd6 3.Hg8 : 2….Td6 3.Hg3 + ]

3.Xg4 Td6 4.Hd3! Xf7 [ 4….Te5 5.Hh7! Vh7 6.Xh4 # ]

5.Hd6! + 1 – 0

*Ví duï 3 : Vaùn Mald 2408 – Chiburdanidze 2545, Batumi 2000 – 209/79 (Inf.79/B88)

Traéng:Vb1,He6,Xf1,Tb6,Tb3,Mc3,a2,b2,c2,e5,h2

Ñen :Vb8,Hc7,Xd8,Xd2,Tb7,Tg5,a6,b5,h7 1….? +  ( Hình 3 )

1….Hc3!! [ ñoøn phoái hôïp ñöôïc tung ra sau khi ñaõ taäp trung ñuû löïc löôïng ]

2.Td8  [ 2.bc3?? Xd1 3.Xd1 Xd1 4.Vb2 Tc1 # ]

2….Hf3!! 3.Tc7 Vc7 4.Hf7 Hf7 5.Xf7 Xd7 0 -1

XABCDEFGHY
8-mk-tr-+-+(
7+lwq-+-+p'
6pvL-+Q+-+&
5+p+-zP-vl-%
4-+-+-+-+$
3+LsN-+-+-#
2PzPPtr-+-zP"
1+K+-+R+-!
xabcdefghy

(Hình 3)

*Ví duï 4 : Vaùn R.Vera 2546 - M.Roder 2413, Santa Clara 2000 490/79  (Inf.79/E32)

Traéng : Vc1,Hd2,Xd1,Xh5,Tc3,a3,b2,d5,e3,f3,g2

Ñen    : Vf8,Hd7,Xe8,Xf7,Tb7,a7,b6,c7,d6,f5,g7.       1.? + (Hình 4)

XABCDEFGHY
8-+-+rmk-+(
7zplzpq+rzp-'
6-zp-zp-+-+&
5+-+P+p+R%
4-+-+-+-+$
3zP-vL-zPP+-#
2-zP-wQ-+P+"
1+-mKR+-+-!
xabcdefghy
( Hình 4 )

( Traéng vöøa chuyeån Xe h7-h5 chuaån bò choàng Xe treân coät h . Ñen ñaõ chôi….Vf8? )

1.e4! f4 [1….fe4 2.Xh8 Ve7 3.Hg5 + ]

2.Hf2 Hd8  [ 2…g5 3.Xg5 Ve7 4.Tf6!! Xf6

( 4….Vf6 5.Hh4 ) 5.Xg7 + ]

3.Xh8 Ve7 4.Hh4 +       1 - 0

*Ví duï 5 : Vaùn  Serper 2574 – Shapalov2601, USA (ch) 2000-  529/79 ( Inf.79/E70 )

Traéng : Vg2,Hf3,Xd3,Xe1ù,Mc3,a4,b3,c4,d5,e4,f2,g3,h3

Ñen    : Vg7,Hg6,Xg5, Th6,Mf5,Mg4,a6,b7,c5,e5,f7       1….? +

XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7+p+-+pmk-'
6p+-+-+qvl&
5+-zpPzpntr-%
4P+P+P+n+$
3+PsNR+QzPP#
2-+-+-zPK+"
1+-+-tR-+-!
xabcdefghy

(Hình 5)

1….Mge3!! 2.Vh2 [ Xee3 Mh4 + ]

2….Md4! 3.He3 Xh5! 4.f4º Hg4 5.h4 Tf4! 6.gf4? [ toát hôn laø 6.Hg1!? tuy sau ñoù ñen vaãn öu thaéng 6….Xh4 7.Vg2 Td2 8.Xf1 Tc3 9.Xc3 Me2 ]

6….Xh4 7.Hh3 Xh3 8.Xh3 Mf3 9.Xf3 Hf3 10.Md1 ef4 11.Vg1 Hb3 12.e5 Vf8 13.d6 Ve8! 14.a5 Hg3 15.Vf1 f3 16.Me3 f2  +         0 – 1

*Ví duï 6 : Jedryczka 2374 – Blehm 2494, Polsko 2000 (com.No 16/79 – Inf.79/page320)

Traéng : Vg1,Ha2,Xa6,Xf7,Mg5,b2,c3,e6â,g4,h3

Ñen    :  Vg8,Hc8,Xb8,Xf8,Mc4,b5,c7,d6,g7,h6.  1.? + (Hình 6)

ABCDEFGH
8-trq+-trk+(
7+-zp-+Rzp-'
6R+-zpP+-zp&
5+p+-+-sN-%
4-+n+-+P+$
3+-zP-+-+P#
2QzP-+-+-+"
1+-+-+-mK-!
abcdefgh

( Hình 6 )

1.Xa7!!  [ 1.Hb1 hg5 2.Hg6 Xf7 3.Hf7 Vh7 4.Hh5 Vg8 = ]

1….Xb7 [  1…hg5 2.Xfc7 + ; 1…Xf7 2.ef7 Vf8 ( 2…Vh8 3.Hb1 hg5 4.Hg6 ) 3.Xc7! + ]

2.Hb1 hg5 3.Hg6 Xf7 4.Hf7 Vh7 5.Xb7 Hb7 6.e7 Ha7 7.Vh2   1 – 0 (Blehm)

2.Tập trung quân nặng trên hàng ngang

Laø söï phaùt trieån cuûa quaân naëng treân coät môû thaåm quyeàn ñeán haøng 6-7-8 nôi coù Vua ñen ñang truù aån ñeå tieâu dieät quaân phoøng ngöï , hoaëc queùt saïch caùc choát treân haøng 6-7 ñeå doïn ñöôøng cho choát mình .

*Ví duï 1 : ( Vaùn Botvinik – Vidmar )

Traéng : Ve3,Xc1,Xc3,Ma3,a6,d4,e4,f3,g3,h2

Ñen    : Vb8,Xd8,Xh8,Td7,a7,b6,b5,e6,f6,g7,h7.     1.? + (Hình 7)

XABCDEFGHY
8-mk-tr-+-tr(
7zp-+l+-zpp'
6Pzp-+pzp-+&
5+p+-+-+-%
4-+-zPP+-+$
3sN-tR-mKPzP-#
2-+-+-+-zP"
1+-tR-+-+-!
xabcdefghy
( Hình 7 )

1.Xc7! [xaâm nhaäp haøng 7 vôùi söï hoå trôï cuûa choát haøng 6! (Nguyeân taéc Nimzovich )]

1…Xc8 2.Xb7 Va8 3.Xd7!! Xc1 4.Mb5 Xhc8

[ Ñen phaûi giaùm saùt coät “c” vì Traéng doïa5.Xa7 Vb8 6.Xb7 Va8 7.Mc7 chieáu heát ; coøn nhö 6….Vc8 7.Ma7 vaø Xb8 ñen cuõng thua]

5.Xg7 h6 6.Xa7 Vb8 7.Xb7 Va8 8.Xa7 Vb8 9.Xb7 Va8 [ Laäp laïi caùc nöôùc ñi ñeå laáy thôøi gian suy nghó cho nöôùc sau ]

10.g4 [ YÙ ñoà taïo choát thoâng (Hình 8)]

XABCDEFGHY
8k+r+-+-+(
7+R+-+-+-'
6Pzp-+pzp-zp&
5+N+-+-+-%
4-+-zPP+P+$
3+-+-mKP+-#
2-+-+-+-zP"
1+-tr-+-+-!
xabcdefghy
(Hình 8)

10….e5 11.d5 X1c5 12.Xa7 Vb8 13.Xb7 Va8 14.Xb6 Xb8 15.Xb8 Xb8 16.a7 Vb7!                                   17.Md6 Va7 18.Me8 Vb6 19.Mf6 Xc3 20.Vf2 Xc7 21.h4 Xf7 22.Mh5 Vc7 23.g5! hg5

24.hg5 Xh7 25.Mf6 Xh2 26.Vg3 Xh1 27.Vg2 Xh8 28.g6  Ñen ñaàu haøng

*Ví duï 2:

( Vaùn  Taimanov – Litsitzine  )

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Mf3 c6 4.Hc2 Mbd7 5.g3 Td6 6.Tg2 f5 7.0 -0 Mgf6 8. cd5 cd5  9.Mc3 a6 10.Tf4! Tf4 11. gf4 0-0 12.Ma4 Mb6 13.Mc5 Hd6 14.Me5 Xb8 15.a4!Ma8 16.a5 Td7 17.Xfc1 Tb5 18.e3 Xfc8 19.Xa3 Xc7 20.Xc3 He7 (Hình 9)

XABCDEFGHY
8ntr-+-+k+(
7+ptr-wq-zpp'
6p+-+psn-+&
5zPlsNpsNp+-%
4-+-zP-zP-+$
3+-tR-zP-+-#
2-zPQ+-zPLzP"
1+-tR-+-mK-!
xabcdefghy
(Hình 9)

[ Beà ngoaøi coù veû Ñen ñang phoøng thuû raát chaëc cheû nhöng Traéng ñaõ phaùt hieän ra   ñieåm yeáu b7 cuûa ñen vaø baét ñaàu cuoäc taán coâng ]

21.Tf1 Tf1[ Traéng ñoåi Töôïng laøm suy yeáu quaân phoøng thuû ]

22.Vf1 Xbc8 23.Hb3 Me8 24.Mb7! Xb7 25.Hb7!! Hb7 26. Xc8 Vf827.Xb8!(H.10)

27….He7 28.Xa8 g6 29.Xcc8 Vg7 30.Xe8 Hc7 31.Xec8 Hb7 32.Xab8 Ha7 33.Xh8!He7 34.Xbg8 Vh6 35.Xg6 Vh5 36.Xg3 Vh4 37.Mf3 Vh5 38.Xhg8         Ñen ñaàu haøng .

XABCDEFGHY
8n+R+nmk-+(
7+q+-+-zpp'
6p+-+p+-+&
5zP-+psNp+-%
4-+-zP-zP-+$
3+-+-zP-+-#
2-zP-+-zP-zP"
1+-tR-+K+-!
xabcdefghy
(H.10)

XỬ LÝ ĐA SỐ CHỐT TRÊN CÁNH

Nguyeân taéc chính : Tìm caùch ñoåi taát caû choát treân  caùnh – coù – öu – theá - hôn -choát cho ñeán khi xuaát hieän choát thoâng.

*Vaùn Romani – Tahl   ( Phoøng thuû  Benoni )

1.d4 Mf6 2.c4 e6 3.Mc3 c5 4.d5 ed5 5.cd5 d6 6.Mf3 g6 7.g3 Tg7 8.Tg2 0-0  9.0-0 a6 10.a4 Mbd7 11.Md2 Xe8 12.Mc4 Mb6 13.Me3 Mg4 !14.Hb3 Xb8 15.h3 Me3 16.Te3 Md7 17.Me4 He7 18.Tf4 Me5 19.Hb6 Mc4 20.Hb3 b5 21.ab5 ab5 (H. 11)

XABCDEFGHY
8-trl+r+k+(
7+-+-wqpvlp'
6-+-zp-+p+&
5+pzpP+-+-%
4-+n+NvL-+$
3+Q+-+-zPP#
2-zP-+PzPL+"
1tR-+-+RmK-!
xabcdefghy
(Hình 11)

Ñen ñaõ coù ña soá choát treân caùnh , baây giôø laø tìm caùch bieán noù thaønh choát thoâng!

22.g4 Tb2 [ Queùt saïch chöôùng ngaïi vaät treân ñöôøng tieán leân . ]

23.Md6 Ta1 24.Mc4 Xa8 25.Mb6[ 25.Hb5?! He2 26.Tf3 Ta6! ]

25….Xa5 26.d6 Ha7 27.Tc6 Te6 28.Hc2 Xb8 29.Md5 Td5 30.Td5 Xa4! 31.e3  Tg7 32.Tc6

[ toát hôn neân chôi 32.Xd1 . Giôø ñaây Ñen caàn tieâu dieät choát Traéng ñeå laøm cho choát mình trôû neân saùng giaù ]

32…Hb6 33.Td5 Xf4! 34.ef4 Hd6 35.He4 Xd8 36.Tb3 b4 Cöù tieán xuoáng! (Hình 12)

XABCDEFGHY
8-+-tr-+k+(
7+-+-+pvlp'
6-+-wq-+p+&
5+-zp-+-+-%
4-zp-+QzPP+$
3+L+-+-+P#
2-+-+-zP-+"
1+-+-+RmK-!
xabcdefghy

(Hình 12)

37.Ta4 Hd4 38.He7 Tf6 39.Hb7 Hf4 40.Tb3 c4 41.Tc2 Te5

Hai choát lieân keát taïo neân söùc maïnh khuûng khieáp !

42.Hg2 b3 43.Tb1 c3 Traéng ñaàu haøng.

*Vaùn Smyslov – Szabo  ( Phoøng thuû Grunfeld)

1.c4 Mf6 2.Mf3 g6 3.d4 Tg7 4.g3 0-0 5.Tg2 d5 6.cd5 Md5 7.0-0 c5 8.e4 Mf6 9.e5 Md5 10.dc5 Mb4 11.Mc3 M8c6 12.He2 Hd3 13.Xd1 He2 14.Me2 Me5 15.Me5 Te5 16.Th6 Xe8 17.Xd2 Mc6 18.Mf4 Tf5 19.Xae1 Tg7 20.Tg7 Vg7 21.a3 g5 22.Md5 Xed8 23.Xed1 Tg4 24.f3 Te6 25.b4 h6 26.Vf2 Xd7 (Hình 13)

XABCDEFGHY
8r+-+-+-+(
7zpp+rzppmk-'
6-+n+l+-zp&
5+-zPN+-zp-%
4-zP-+-+-+$
3zP-+-+PzP-#
2-+-tR-mKLzP"
1+-+R+-+-!
xabcdefghy
(Hình 13)

27.Mc3!

[ Caøng coù ít quaân thì choát thoâng trong töông lai caøng ít gaëp trôû ngaïi ! ]

27….Xd2 28.Xd2 Xd8 29.Xd8 Md8 30.f4 gf4 31.gf4 Tb3 32.Ve3 Vf6 33.b5 e5(H.14)

XABCDEFGHY
8-+-sn-+-+(
7zpp+-+p+-'
6-+-+-mk-zp&
5+PzP-zp-+-%
4-+-+-zP-+$
3zPlsN-mK-+-#
2-+-+-+LzP"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy
(Hình 14)

[ 33…Ve6? 34.c6 Vd6 35.b6 Mc6 36.Tc6 ]

34.Me4 Ve6 35.c6 ef4 36.Vf4 bc6 37.Mc5 Vd6 38.Mb3 cb5 39.h4 Mc6 40.Tc6 Vc6 41.Vg4 b4 42.ab4 Vb5 43.Md4    Ñen ñaàu haøng .

*Moät ví duï khaùc

Traéng : Vh1,Hc2,Xe1,Xf1,Tb2,Td3,Ma4,a3,b4,c4,e4,f2,g2,h2 .

Ñen    :  Vg8,Hc7,Xb8,Xe8,Tc8,Tf6,Md7,a5,c6,d6,e5,f7,g7,h6 .   1.? + (Hình 15)

XABCDEFGHY
8-trl+r+k+(
7+-wqn+pzp-'
6-+pzp-vl-zp&
5zp-+-zp-+-%
4NzPP+P+-+$
3zP-+L+-+-#
2-vLQ+-zPPzP"
1+-+-tRR+K!
xabcdefghy
( Hình 15)

1.Tc3 ab4 2.ab4 Mf8 3.b5 cb5 4.cb5 Td7 5.Xb1 Xec8 6.b6 Hb7

[ Haäu phaûi ñoùng vai troø phong toûa choát thoâng ! Thaät laø moät baát tieän cho ñen ]

7.Tb5 Xa8 8.Hb3 Te6 9.Hb4 Te7 10.Xfc1 d5 11.Hb2 d4 (Hình 16)

XABCDEFGHY
8r+r+-snk+(
7+q+-vlpzp-'
6-zP-+l+-zp&
5+L+-zp-+-%
4N+-zpP+-+$
3+-vL-+-+-#
2-wQ-+-zPPzP"
1+RtR-+-+K!
xabcdefghy
(Hình 16)

12.Tb4! Tg5 13.Xc8 Xc8 14.He2 Xa8 15.Td6 Mg6 16.Hc2 Xc8 17.Tc7 Td8 18.Mc5 Xc7 19.Mb7 Xc2 20.Md8 Tc8 21.g3 Xf2 22.Xc1 Xf6 23.Xc8 Xb6 24.Tc4 Vh7 25.Mf7  ñen xin thua .

TẤN CÔNG BẰNG ‘LÀN SÓNG CHỐT”

Khi trung taâm ñaõ ñoùng kín , taán coâng baèng “laøn soùng choát “ laø moät phöông aùn duõng maõnh vaø quyeát lieät baát chaáp caû hai beân nhaäp thaønh hay chöa . Tuy nhieân hieäu quaû cao nhaát laø khi hai beân nhaäp thaønh khaùc phía .

Moät soá ví duï minh hoïa :

*Vaùn Kotov – Poliak , Moscow 1937

Traéng : Vb1,He2,Xd1,Xh1,Te3,Mf4,a3,b2,c2,d4,f3,g2,h2.

Ñen    : Vg8,Hc8,Xa8,Xf8,Te7,Mf6,a7,b6,c7,d7,d5,g7,h7.          1.? + (Hình 17)

XABCDEFGHY
8r+q+-trk+(
7zp-zppvl-zpp'
6-zp-+-sn-+&
5+-+p+-+-%
4-+-zP-sN-+$
3zP-+-vLP+-#
2-zPP+Q+PzP"
1+K+R+-+R!
abcdefgh

H.17

1.g4 Hb7 2.h4 b5 3.Hd3!Me8 4.h5 Xf6 5.g5 caùc choát traéng aøo aït tieán leân!

5….Xd6 6.Hf5 b4 7.ab4 a5 8.g6 Mf6 9.h6! raát quyeát taâm !

9….hg6 10.Hg6 Tf8  [ 10….Me8 11.h7 Vh8 12.Hd6 vaø 13.Mg6 chieáu bí ]

11.h7 Mh7  [ 11….Vh8 cuõng thua vì 12.Hf7 Mh7 13.Xh7 Vh7 14.Xh1 Xh6

15.Xh6 Vh6 16.Hg6 chieáu bí ]

12.Hh7 Vf7 13.Hf5 Vg8 14.Mg6 Xf6 15.Xh8 Vf7 16.Me5 Ve8 17.Hd7 #

XABCDEFGHY
8rwql+rsnk+(
7zpp+-+pzpp'
6-+pvl-+-+&
5+-+pvL-+-%
4-+-zP-+-+$
3+-sNLzP-+P#
2PzPQ+-zPP+"
1tR-+-+RmK-!
xabcdefghy

H.18

*Vaùn Riumin – Kan ,Moscow1936

Traéng : Vg1,Hc2,Xa1,Xf1,Td3,Te5,Mc3,a2,b2,d4,e3,f2,g2,h3 .

Ñen    :Vg8,Hb8,Xa8,Xe8,Tc8,Td6,Mf8,a7,b7,c6,d5,f7,g7,h7 .  1.?  + (Hình 18)

1.f4 f6 2.Td6 Hd6 3.Xf3 Te6 4.Vh1 Xe7 5.Xg1 Xae8 6.g4!

[Tất cả đều đã được chuẩn bị, chốt trắng chuẩn bị tràn qua trân địa đối phương]

6….Tf7 7.Hf2 Vh8 8.h4 a6? 9.f5 c5 10.Me2 cd4 11.ed4 Hb4 12.Mf4 Xe1 13.Xg3 Xg1 14.Xg4 15.He7 Vh8 15.g5 fg5 16.hg5 He3! [Việc đổi Hậu có lẽ là giải pháp tốt hơn cho đen (H.19)]

XABCDEFGHY
8-+-+rsn-mk(
7+p+-+lzpp'
6p+-+-+-+&
5+-+p+PzP-%
4-+-zP-sN-+$
3+-+Lwq-+-#
2PzP-+-wQ-+"
1+-+-+-tRK!
xabcdefghy
(Hình 19)

17.He3 Xe3 18.Vg2 Te8 19.Vf2 Xe7 20.Xc1 Tc6 21.Vf3 Xf7 22.Vg4 (Hình 20)

[ Traéng ñang doïa 23.Ta6 ñen caøng theâm khoù khaên trong phoøng thuû ]

XABCDEFGHY
8-+-+-sn-mk(
7+p+-+rzpp'
6p+l+-+-+&
5+-+p+PzP-%
4-+-zP-sNK+$
3+-+L+-+-#
2PzP-+-+-+"
1+-tR-+-+-!
xabcdefghy
(Hình 20)

22….Xc7 23.Me6 Me6 24.fe6 Vg8 25.Vf5 Vf8 26.Ve5 [ Theá ñöùng ôû trung taâm raát toát cho traéng ]26….g6 27.Vd6 Xe7 28.Ta6 Ve8 29.Td3  Ñen ñaàu haøng.

*Vaùn Alekhin – Monticelli ( San Remo 1930 )

Traéng : Vg1,He2,Xa6,Xd1,Tb3,Tc1,Mg5,c3,d4,e5,f2,g2,h3 .

Ñen :   Vh8,Hd7,Xb8,Xf8,Te7,Tf5,Mc6,b5,c7,d5,f7,g7,h6 .1.? + (Hình 21)

XABCDEFGHY
8-tr-+-tr-mk(
7+-zpqvlpzp-'
6R+n+-+-zp&
5+p+pzPlsN-%
4-+-zP-+-+$
3+LzP-+-+P#
2-+-+QzPP+"
1+-vLR+-mK-!
xabcdefghy

(Hình 21)

1.g4! Tg6[ 1….hg5? 2.gf5 Hf5 3.Xc6 Traéng öu thaéng ]

2.Mf3 Md8 3.Me1 c6 4.Md3 Me5 5.f4! f5 6.ef5 Tf6 7.f5 Md4 8.cd4 Td4 9.Vg2 Xbe8 10.Hf3 Tf7 11.Mf4 Te5 12.Ta3 Xg8 13.Tc5 Tb8 14.Tf2 Xe4?15.He4 Ñen chòu thua.

*Vaùn Kotov – Brostein (Champion USSR 13th ,1945 )

Traéng :  Vg1,Hd1,Xa1,Xe1,Tg2,Tg5,Mc3,Mh4,a2,b2,c4,f4,g3,h2 .

Ñen    :   Vg8,He8,Xa8,Xf8,Tc8,Tg7,Md7,Me5,a7,b7,c6,e4,f5,h6 .   1.? + (Hình 22)

XABCDEFGHY
8r+l+qtrk+(
7zpp+n+-vl-'
6-+p+-+-zp&
5+-+-snpvL-%
4-+P+pzP-sN$
3+-sN-+-zP-#
2PzP-+-+LzP"
1tR-+QtR-mK-!
xabcdefghy

(Hình 22)

1.Mf5!

[ Thí Maõ laáy hai choát môû ñöôøng taán coâng ]

1….Xf5 2.Me4! Hf8 3.Md6 Xg5 ?!

[ Neân 3….hg5 caàm cöï laâu hôn ]

4.fg5 hg5 5.Xf1 He7 6.Mf5 Hc5 7.Vh1 Mf6 8.Mg7 Meg4

[ Ñen giaêng baãy . Nhö 8.Hd8 Vg7 9.h3 Mf2 10.Vh2 Th3 11.Ha8 M6g4 12.Vg1 Me4 13.Vh1 Mg3   chieáu heát . ]

9.Xf6! Vg7 10.Xf1 Te6 11.He2  Xe8 12.h3 Me3 13.b4 He5 14.Xae1  Traéng thaéng .

***

“Trong trung cuoäc vaán ñeà cô baûn laø söï phoái hôïp hoaït ñoäng cuûa caùc quaân  . Vaø chính töø vaán ñeà naøy - seõ laøm noåi baät ñieåm yeáu cuûa phaàn lôùn ngöôøi chôi côø . Raát nhieàu tay côø taán coâng choã naøy moät quaân ñaèng kia quaân khaùc -  maø khoâng coù söï phoái hôïp naøo caû ñeå veà sau raát ngaïc nhieân khi thaáy theá côø cuûa mình yeáu hôn.”

-  Kh.R.Capablanca (VÑTG laàn thöù III)

CHIẾM LĨNH VÀ KHAI THÁC CỘT MỞ

Nguyeân Taéc Chính :    Vieäc chieám lónh vaø kieåm soaùt ñöôïc coät môû ( hoaëc coät nöõa môû ) , sau ñoù ñem quaân theo coät môû Thaåm quyeàn xaâm nhaäp phoøng tuyeán ñoái phöông seõ baûo ñaûm moät öu theá lôùn veà sau .

Caùc ví duï minh hoïa :

*Ví duï 1  :

Traéng : Vg1,Xf1,a6,b5,d4,f4,g2,g5

Ñen    : Vg7,Xh8,a7,b7,d5,e6,f7,f5.  1….? +(Hình 23)

XABCDEFGHY
8-+-+-+-tr(
7zpp+-+pmk-'
6-+-+p+-+&
5+-+p+pzP-%
4-+-zP-zP-+$
3zP-+-+-+-#
2-zP-+-+P+"
1+-+-+RmK-!
xabcdefghy

H.23

1….Xc8 2.Xf3  [Tích cöïc hoùa Xe . Neáu chôi 2.Xf2 coù theå seõ 2….Xc1 3.Xf1 Xc4 4.Xd1 Xc2]

2….Xc1 3.Vh2 Xd1 4.Xb3  Ñeán ñaây ñen thaéng khaù nhanh :

4….b6 5.Xb4 Xd3 6.Vg1 Xd2 7.Vh2 Vg6 8.Vg3 Vh5 9.Vh3 [ 9.Vf3 Vh4 ]

9….Xd3 10.g3 Xd2  Traéng thua vì bò xung-xoaêng .

*Ví duï 2 :  Vaùn Judovich – Klaman

Traéng:Vg1,Hd2,Xd1,Xe1,Tf1,Th2,

Mc3,Mf3, a2,b3,c5,d4,f2,g2,h3.

Ñen:Vg8,Hd8,Xa8,Xf8,Te7,Tf7,Mc7,Md7,a7,b7,c6,d5,f6,g6,h7. 1.? + (Hình 24)

XABCDEFGHY
8r+-wq-trk+(
7zppsnnvll+p'
6-+p+-zpp+&
5+-zPp+-+-%
4-+-zP-+-+$
3+PsN-+N+P#
2P+-wQ-zPPvL"
1+-+RtRLmK-!
xabcdefghy

(Hình 24)

Quaân Traéng coù moät öu theá veà khoâng gian , ngoaøi ra moät trong hai Xe cuûa noù ñang ñöùng treân coät môû duy nhöùt ; nhöng neáu Traéng choàng Xe moät caùch maùy moùc thì chaúng khaùc naøo xaùch kieám cheùm xuoáng nöôùc chaúng hieäu quaû gì.

1.Xe2 Xe8 2.Xde1 Tf8 3.Xe8 Me8

vaø Traéng khoâng theå taêng cöôøng theá traän cuûa mình. Chieám laáy coät môû chöa phaûi hoaøn toaøn laø ñuû , caàn phaûi coù nhöõng ñieåm xaâm nhaäp ñöôïc; do ñoù tröôùc heát Traéng caàn phaûi tìm moät muïc tieâu taán coâng treân caùnh Haäu .

1.b4 b5 [ Neáu khoâng Traéng seõ ñi b5 ]

2.a4 a6 3.ab5 ab5 4.Xa1 Xe8 5.Xa2! Hc8 6.Xea1 Hb7 7.Hb2 Me6 8.Xa3!

[ Chuaån bò Xa1-a2 roài Ha1 chieám lónh coät “a” ]

8….Mc7 9.Xa5 Xa5 10.Xa5 Ma6 11.Ha3 Mab8 [11….Xa8 vì 12.Mb5 cb5 13.Tb5]12.Xa7

(Hình 25 &26) [ Xe ñaõ chieám ñöôïc haøng 7 ]

12….Hc8 13.Mb5 cb5 14.Tb5 Vg7 15.Tb8 Mb8 16.Te8 He8 17.b5 Tf8 18.He3 Hc8 19.Hf4  Ñen ñaàu haøng .

XABCDEFGHY
8-sn-+r+k+(
7tRq+nvll+p'
6-+p+-zpp+&
5+pzPp+-+-%
4-zP-zP-+-+$
3wQ-sN-+N+P#
2-+-+-zPPvL"
1+-+-+LmK-!
xabcdefghy

H.25

XABCDEFGHY
8r+lwq-trk+(
7zpp+-snpvlp'
6-+-zp-+p+&
5+-zpPzp-+-%
4-+-+-+-+$
3+P+-+-zP-#
2PvLPzP-zPLzP"
1tR-+QsNRmK-!
xabcdefghy

H.26

*Vaùn A.G.Panchenko -2515 – Glek  2545 ,Cham 1993

1.Mf3 Mf6 2.g3 g6 3.b3 Tg7 4.Tb2 c5 5.e4 d6 6.Tg2 e5 7.0-0 0-0 8.Mc3 Mc6 9.Md5 Md5 10.cd5 Me7 11.Me1 (Hình 26)

11….f5 12.c3 b6 13.d3 Tb7 14.c4 f4 15.Th3 Tc8 16.Tc8 Hc8 17.gf4?! Xf4 18.Mg2 Hh3! (H.27)

XABCDEFGHY
8r+-+-+k+(
7zpp+-sn-vlp'
6-+-zp-+p+&
5+-zpPzp-+-%
4-+P+-tr-+$
3+P+P+-+q#
2PvL-+-zPNzP"
1tR-+Q+RmK-!
xabcdefghy
(Hình 27)

19.f3

[19.Mf4? ef4 (ñeå 20….f3 +)]

19….Xf7 20.f4!? ef4 21.Xf3 Hh6 22.Tg7 Vg7 23.h4 g5 24.hg5 Hg5 25.Xh3 Mg6 26.Hh5!º h6 27.Vh1! f3! 28.Me3?! He3 29.Xg1 Xf6 30.Xhg3 (Hình 28)

[ Traéng choàng xe treân coät “g” gaây söùc eùp ñaùng keå cho ñen . Nhöng ñen ñaõ coù moät keá hoaïch taùo baïo vaø tuyeät vôøi hoùa giaûi theá coâng cuûa Traéng . ]

XABCDEFGHY
8r+-+-+-+(
7zp-+-+-mk-'
6-zp-zp-trnzp&
5+-zpP+-+Q%
4-+P+-+-+$
3+P+PwqptR-#
2PvL-+-+-+"
1+-+-+-tRK!
xabcdefghy
(Hình 28)

30….Hg5!!

[ Thaät baát ngôø . Ñen giaêng baãy, neáu Traéng aên haäu thì Vua vaø Haäu trong taàm taán coâng cuûa Xe ñen !! ]

31.Hh3 [ 31.Xg5 hg5 ñeå sau ñoù 32….Xh8 ! ]

31….f2  32.Xg5 [ 32.Xf1 Hf4 ]

32….hg5 33.Hd7 Xf7 34.Hd6 Xh8 35.Vg2 Mh4 36.Vf1 fg1/H 37.Vg1 Xhf8 38.He6 Xf1  39.Xh2 X8f2 40.Vh3 Xh1   0 – 1    [ Glek ]

*Vaùn Blodstejn 2370 – Belov 2445 ,Voskresen II 1993

1.e4 d6 2.d4 g6 3.c3 Mf6 4.Td3 Tg7 5.Mf3 0-0 6.0-0 Mc6 7.Xe1 e5 8.Mbd2 Mh5! 9.Mb3 Tg4 10.Te2 h6 11.h3 Tc8 º 12.Te3 Mf4 13.Tf1 g5!? 14.de5 Me5 15.Me5 Te5 16.Md4 Hf6![x f5] 17.Mf3 Te6 18.Me5 de5 19.Ha4 Vh8 ! 20.Vh2 g4 21.g3 Mh3 22.Th3 gh3 23.f4 Xg8 24.f5 [ döôøng nhö caû hai beân ñeàu khoâng quan taâm ñeán vieäc chieám lónh coät môû”d” ñeå ñoã quaân vaøo traän ñòa ñoái phöông .Tuy nhieân xeùt kyõ döôøng nhö chæ coù ñen laø coù theå laøm ñöôïc ñieàu naøy vì caùc haøng 6-7-8 ñeàu bò quaân ñen kieåm soaùt . Nhöng ñen laïi coù moät keá hoaïch khaùc nhanh hôn  (Hình 29)]

XABCDEFGHY
8r+-+-+rmk(
7zppzp-+p+-'
6-+-+lwq-zp&
5+-+-+P+-%
4Q+-+P+-+$
3+-zP-vL-zPp#
2PzP-+-+-+"
1tR-+-tR-+K!
abcdefgh

(Hình 29)y

24….Xg4!! [choàng Xe coät “g” ñen ñaùnh maïnh vaøo ñieåm yeáu cuûa Traéng ngay maø

khoâng caàn phaûi maát thôøi gian trung chuyeån theo coät môû “d” ]

25.Hd1?! Xag8 26.fe6? [Traéng ñaùnh giaù söùc maïnh cuûa ñen chöa chính xaùc . Nhöng duø chôi 26.Xg1 Tc4 ñen vaãn öu ]

26….Xg3 +   27.ef7 [ 27.Hh5 Xe3 28.Hf7 (28.Xe3 Hf2 29.Vh1 Hg2 bí) Hg5 29.Hf2 Xg3 30.Xg1 Xg2 31.Xg2 hg2 ]

27….Hf7 28.Xf1! [28.Xg1 Xg2! +] Hg6 ?! (Hình 30)

XABCDEFGHY
8-+-+-+rmk(
7zppzp-+-+-'
6-+-+-+qzp&
5+-+-+-+-%
4-+-+P+-+$
3+-zP-vL-trp#
2PzP-+-+-+"
1tR-+Q+R+K!
xabcdefghy
(Hình 30)

[ ñeå sau ñoù 29….Xg2 30.Vh1 Xh2 31.Vh2 Hg2 # ; 29.Xg1 Xg2 30.Vh1 Hg3 + Belov]

Nhöng 29.Hd4!(Fritz 9)

[29a….Xg7 30.Xf6 Hg4 (30....Hh5 31.Xh6+ Hh6 32.Th6 +) 31.Hd8+ Vh7 32.Xh6# ;]

[29b… Hg7 30.Td4+ ]

[29c….Vh7 30.Xf6 Hf6 (30….Hh5 31.Xh6+ Hh6 32.Th6 Vh6 33.Xf1+ ( Hình 31)

XABCDEFGHY
8-+-+-+r+(
7zppzp-+-+-'
6-+-+-+-mk&
5+-+-+-+-%
4-+-wQP+-+$
3+-zP-+-trp#
2PzP-+-+-+"
1+-+-+R+K!
xabcdefghy
(Hình 31)

31.Hf6 Xe3 32.Hf5+ Vh8 33.Hf4 Xg3 34.Hh6# ] .

Vì theá nöôùc chính xaùc laø :

28…..He7 (fritz 9) 29.Hd4 Vh7 30.Hd5 Xg7  [30….Xf8? 31.Tc5 + ]

31.Hf5 (Hình 32) Traéng öu .

XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7zppzp-wq-trk'
6-+-+-+-zp&
5+-+-+Q+-%
4-+-+P+-+$
3+-zP-vL-trp#
2PzP-+-+-+"
1tR-+-+R+K!
xabcdefghy
(Hình 32)

*Vaùn  Skembrit 2545 – Timman 2620 ,Corfu (m/3) 1993

1.d4 Mf6 2.c4 e6 3.Mf3 d5 4.Mc3 dc4 5.e3 a6 6.a4 Tb4!? 7.Tc4 c5 8.0-0 0-0 9.Ma2!? b6 10.Mb4 cb4 11.Td2 a5 12.Me5! Tb7!? 13.f3 Mc6?! 14.Mc6 Tc6 15.He2?! Hd7 16.b3 Me8! 17.Xfd1 Md6 18.Te1 Mc4 19.Hc4 Tb7 20.e4 Ta6 21.Hc1 Xac8?! 22.He3 h6 23.d5 Xc5!?24.Tf2! ed5 25.Hf4! Xc2 26.Xd5!He627.Xad1![chuaån bò xaâm nhaäp  (H.33) ]

XABCDEFGHY
8-+-+-trk+(
7+-+-+pzp-'
6lzp-+q+-zp&
5zp-+R+-+-%
4Pzp-+PwQ-+$
3+P+-+P+-#
2-+r+-vLPzP"
1+-+R+-mK-!
xabcdefghy

(Hình 33)

27….Xb2?

[ vieäc xaâm nhaäp cuûa xe ñen baây giôø khoâng thöïc söï chính xaùc , nhöng neáu chôi 27….Tb7 seõ 28.Xd8!  Traéng vaãn öu ] 28.Td4! Xb3 29.Xd6 Hc8? 30.Tg7!Hc5

[ 30….Vg7 31.Hh6 Vg8 32.Hg5 ñeå Xh6 # ]

31.Td4!Hg5 32.Xh6!f6º 33.Xh8! [ 33….Vg7 34.Hc7 ( Xf8 yeáu) ] 1-0    (Hình 34)

XABCDEFGHY
8-+-+-trktR(
7+-+-+-+-'
6lzp-+-zp-+&
5zp-+-+-wq-%
4Pzp-vLPwQ-+$
3+r+-+P+-#
2-+-+-+PzP"
1+-+R+-mK-!
xabcdefghy
(Hình 34)

XỬ LÝ ƯU THẾ HƠN CHẤT

(Xe+Chốt chống Tượng + Chốt)

Trong raát nhieàu tröôøng hôïp ngöôøi chôi côø coù öu theá vaät chaát boãng quyeát ñònh traû laïi öu theá vaät chaát cho ñoái phöông ñeåchuyeån veà côø taøn choát coù öu theá thaéng.

*Ví duï 1

Traéng : Vg3,Xd1,Xc8,a2,,f5,h2

Ñen    : Vd6,Xb5,e4,g5,h7.       1.? + (Hình 35)

XABCDEFGHY
8-+R+-+-+(
7+-+-+-+p'
6-+-mk-+-+&
5+r+n+Pzp-%
4-+-+p+-+$
3+-+-+-mK-#
2P+-+-+-zP"
1+-+R+-+-!
xabcdefghy

( Hình 35 – Traéng ñi tröôùc thaéng )

1.Xd8 Ve5 2.X8d5! Xd5 3.Xd5 Vd5 4.a4[ Traéng coù hai choát thoâng “a” vaø “f” öu theá lôùn ]

4….h5 5.f6 h4 6.Vg4 Ve6 7.a5 e3 8.Vf3 g4 9.Ve3     Ñen xin thua .

*Ví duï 2 :

Traéng : Vg1,Hd5,Tb3,Xa1,b2,c2,f2,g2,h2

Ñen   : Vg8,Hb6,Tc5,Xf8,b5,e5,f7,g7,h7 .  1.? +   (Hình 36)

XABCDEFGHY
8-+-+-trk+(
7+-+-+pzpp'
6-wq-+-+-+&
5+pvlQzp-+-%
4-+-+-+-+$
3+L+-+-+-#
2-zPP+-zPPzP"
1tR-+-+-mK-!
xabcdefghy

Hình 36

1.Xa8! Tf2  2.Vf1  Hf6 3.Hf7 Hf7 4.Tf7 Vf7 5.Xf8 Vf8 6.Vf2

[ Traéng seõ thaéng vaùn côø naøy nhôø vaøo choát thoâng xa ]

6….Ve7 7.Ve3 Vd6 8.Ve4 b4 9.c3 b3 10.c4 g6 11.g4 h5 12.gh5 gh5 13.h4 Vc6 14.Ve5 Vc5 15.Vf5 Vd4 16.Vf4 Vc5 17.Ve5[ Traéng söû duïng qui taéc “tam giaùc” ]

17….Vc4 18.Ve4 Vc5 19.Vd3  Ñen ñaàu haøng .

*Ví duï 3 :

Traéng : Vc3,Xg3,a2,b3,f6,g5,h4

Ñen    : Vg8,Tf5,b5,c6,e6,f7,g6,h5 . 1.? + (Hình 37)

XABCDEFGHY
8-+-+-+k+(
7+-+-+p+-'
6-+p+pzPp+&
5+p+-+lzPp%
4-+-+-+-zP$
3+PmK-+-tR-#
2P+-+-+-+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy

H.37

Traéng coù öu theá chaát vaø Vua tích cöïc hôn so vôùi Ñen ,nhöng Töôïng ñen baûo veä caùc choát ñen chaëc cheõ . Döôøng nhö  Xe traéng khoâng theå xaâm nhaäp theo coät môû “d” ñeå vaøo phoøng tuyeán beân Ñen ñöôïc . Nhöng :

1.Xg2 Te4 2.Xd2  Td5

[ Ñen ñoùng bít con ñöôøng duy nhaát maø xe traéng coù theå xaâm nhaäp ]

3.Xd5! [ Hy sinh xe môû ñöôøng cho choát tieán leân ! ]

3….ed5 4.a4 +   ba4 5.ba4

[Ñen khoâng theå chaän ñöôïcchoát thoâng coät “a”]      Traéng thaéng .

TƯ LIỆU THAM KHẢO

Yearbook Sahovski Informator N^0 79/2000 Beograd

Chieán thuaät trong côø vua ( Tröôøng Ñaïi Hoïc TDTT-NXBTDTT )

Chieán löôïc & Chieán thuaät NBHCB-A.Koblentz (Lieân Ñoaøn Côø Tp.HCM)

Giaùo trình ñaøo taïo VÑV Caáp 1 QG Lieân Xoâ (naêm 3-4) -V.E.Golenhisev

ChessDatabaseFritz9

Baùo Theå Thao TP.HCM

Caåm nang ñoøn phoái hôïp - P.Maïnh Thöøa

Taøn cuoäc cô baûn - Berger

Nöôùc Nga 2000 - V.Pozharsky

Luaät côø vua - Lieân Ñoaøn Côø VN

www.thuvien-ebook.com.vn

tambao biên soạn chuyển ebook

Vòng chung kết giải vô địch thế giới nữ