Trang web của nhà văn Vũ Hùng
www.vu-hung.com

Ngày xuân lạc bước

. . . Gió hát trầm tiếng ca Nhắc chi ngày xưa đó Đến se buồn lòng ta . . . Văn Cao

Tiểu đội chúng tôi nằm một dãy dài trên nhà sàn. Dưới

l ưng chúng tôi là chuồng trâu. Người ta nhốt trâu dưới nhà, không phải chỉđểđề phòng con hổ, mà còn để thu hútđàn muỗi từ trên sàn bay xuống.

Ở đây không ai có màn. Muỗi đốt trâu thì thôi đốt người. Trâu thở phì phì, thỉnh thoảng lại lắc đầu và quất đuôi để đuổi muỗi. Sừng trâu khua lắc cắc vào những dóng chuồng. Mỗi lúc chúng dậm chân, một mùi khai nồng lại bốc lên cao. Đêm đông, trời Việt Bắc lạnh thấu xương. Và u tối. Gió bấc vẳng đưa về những tiếng rừng. Con hoẵng cô đơn gào trên nương. Tre nứa ngả nghiêng vặn mình rin rít. Chim chót bóp tìm nhau, kêu lanh lảnh. Lính tráng nghe tiếng kêu theo tưởng tượng của mình. Nơi đầu rừng, chim trống gọi: Bắc Mục Bắc Quang!.... Bắc Mục Bắc Quang!.... Xa xăm nơi cuối rừng, chim mái thưa: Hà Giang nước độc!.... Hà Giang nước độc!.... Bắc Mục, Bắc Quang, Hà Giang.... Đó là tên của những vùng đất dữ dội mà lính thường hành quân qua lại, xứ sở của rừng rậm ma thiêng, nơi bệnh sốt rét tàn phá, nơi từ xưa đã lưu truyền những huyền thoại bí ẩn rợn người... Chúng tôi không ngủđược. Áo và chăn trấn thủ mỏng không đủ che lạnh. Tiểu đội trưởng ra ngồi bên bếp. Anh gây lại ngọn lửa đã tàn. Ánh sáng chợt bùng lên và một luồng hơi ấm toả lan. Chúng tôi xúmđến hơ tay trên bếp. Im lặng. Lửa bập bùng. Thỉnh thoảng một tàn than nổ lách tách làm bắn ra những tia lửa đỏ. Mỗi người lặng lẽ theo đuổi những ý nghĩ riêng. Lính già thì nghĩđến gia đình vợ con, xa lâu không gặp. Lính trẻ nghĩđến người tình. Có khi chỉ là người tình trong tưởng tượng. Tiểu đội trưởng gợi ý:
- Đêm dài quá! Cậu nào có truyện gì hay kể nghe cho vui. Vẫn im lặng. Tiểu đội trưởng nói thêm:
- Đừng kể truyện chiến đấu. Nghe nhiều rồi. Truyện gì vui hãy kể. Một tiếng thì thầm, nghe xa xôi, vọng lên:
- Lần ấy tôi bị bắt làm tù binh... Tôi ngước nhìn. Người nói là Lê Bình. Anh mới về bổ sung cho tiểu đội chúng tôi, thay thế một chiến sĩ vừa hi sinh trong trận đánh mấy ngày trước. Một chàng trai cao to, lực lưỡng, với khuôn mặt sáng sủa tươi cười, phụ trách khẩu « cào cào » - tiếng lóng dùng để chỉ khẩu trung liên hai càng của tiểu đội. Ai đó nói :
- Thôi ! Bị bắt làm tù binh, bị tra tấn dã man nhưng lúc nào cũng trung thành, kiên quyết không khai báo, vượt qua mọi gian nguy tìm vềđơn vị… truyện như thế thì ai cũng biết rồi ! Lê Bình không để ý đến những lời nói ngang đó. Anh vẫn kểđều đều :
- … nhưng không hề bị ngược đãi, bị tra tấn. Trái lại, tù binh mà được săn sóc, nuông chiều hết mức, còn hơn tôi được săn sóc nuông chiều ngày bé. Lúc phải thả tôi đi, quân địch đã khóc sụt sùi…
- Làm gì có truyện lạ thế ?
- Thếđấy ! Truyện xảy ra chưa lâu, mới mấy năm trước đây thôi…
*
Hômấy, trên đường hành quân, tôi bỗng thấy người mình ơn ớn. Một luồng se lạnh bắt đầu

ch ạy trong sống lưng rồi dần dần lan ra khắp chân tay. Thôi chêt ! Sắp lên cơn sốt rồi ! Tôi tự nhủ và vội vàng nuốt liền ba viên thuốc kí ninh rồi báo cáo với tiểu đội trưởng.
- Đưa balô và súng đạn mình đeo cho, tiểu đội trưởng nói. Đơn vị không thểở lại chờđồng chí. Cứ thong thả mà đi. Đằng sau còn có trung đội thu dung. Đuổi kịp đơn vị thì tốt, nếu không, trung đội thu dung sẽ thu nhận. Nghỉ ngơi vài ngày, bao giờ dứt cơn sốt thì trở về.

Đơ n vịđi xa dần. Tôi bắt đầu thấy rét và khát. Có lẽ hồng cầu đang bắt đầu tan vỡ. Khi nó tan vỡ hàng loạt, cơn sốt sẽ bùng lên, người sẽ co quắp vì rét và khát cháy họng. Tôi lần xuống dòng suối ven dường, vục nước lên uống rồi mệt quá, lảđi. Khi tỉnh dậy thì mặt trời đã xuống đến đầu núi. Trung đội thu dung chắc đi qua rồi. Có lẽ vì tôi không ở trên đường lớn nên họ không nhìn thấy. Một cô gái dân tộc ởđâu bỗng đi lại.
- Em ơi ! Em có thấy bộđội đâu không ?
- Bộđội đi xa rồi.
- Gần đây có chỗ nào trọ qua đêm không ?
- Xa lắm ! Tôi chưa biết phải làm gì thì cô gái đã nói :
- Anh sắp lên cơn sốt phải không ? Mặt anh đỏ bừng. Hay về ngủ tạm ở nhà em.
- Xa không ?
- Không xađâu ! Cái chân khắc đi khắc đến! Từđường lớn cô gái đưa tôi rẽ vào rừng. Tôi đi theo cô, bước thấp bước cao. Rồi ánh sáng nhoà dần và đêm đang xuống.
- Sắp tới chưa em ?
- Không kịp về bản rồi. Anh đi chậm quá. Thôi, lên ngủ trên chòi canh nương nhà em vậy. Đó là một chiếc chòi nhỏ, dựng giữa nương lúa. Khi tôi leo qua những bậc thang lên sàn thì cơn sốt bắt đầu. Cô gái giúp tôi mở balô lấy chăn. Cô còn phủ lên người tôi một tấm chăn bằng vỏ cây sui mà người dân tộc thường đắp vì họ không có tiền mua chăn vải. Lúc ấy tôi run cầm cập. Ai đã từng sốt rét thì biết, cái rét từ trong người rét ra, không chăn áo nào ngăn nổi. Lúc ấy chỉ mong có ai ôm thật chặt lấy mình, đè mình xuống. Trong lúc mê man, tôi thấy hình nhưđiều đó đã xảy ra. Nửa đêm thì tôi dứt cơn sốt. Cô gái cho tôi ăn một bát cháo hành nóng. Rồi tôi ngủ thiếp đi. Hôm sau khi trở dậy, tôi thấy người đã hồi tỉnh. Sốt rét, nếu không bị cơn ác tính, thường vẫn như vậy, mau tới nhưng cũng mau qua. Tôi uống ngay một liều kí ninh để chặn cơn sốt sắp tới. Nhìn ra ngoài, mặt trời đang lên. Nắng rất dịu. Từ bao lâu, ngày đêm hành quân…. chiến đấu…. nay mới có lúc đựoc thảnh thơi chú ý đến trời đất.

Không bi ết đã sang xuân tự bao giờ. Rừng cây xanh rờn,đầy búp mới và lá non. Không khí như xao động. Một chút gió thổi, lúc này rất nhẹ, nhưng cũng đủđể làm quay những bánh xe gió dựng ở bốn góc nương, khiến những chiếc mõ treo trên đó khua lên khe khẽ. Tiếng mõ rời rạc không làm thú rừng khiếp sợ. Chim ríu rít trong các tán lá. Mấy con hưou sao, từ trong rừng già rủ nhau ra nương sưởi nắng, được nhựa xuân kích thích, con nọ hăng hái nhảy chồm lên lưng con kia….

Tôi nh ưđã lạc đến một thế giới khác lạ, xa vắng và yên tĩnh, không còn đông người, không còn những xung sát dữ dội của chiến trận, không còn bệnh tật ốm đau. Chỉ còn mình tôi và em trong cảnh trời đất thanh bình, khiến lòng tôi xao xuyến. Tôi nói lại với em cảm tưởng của tôi, rằng đêm qua khiđang rét run thì có một cái gì đè nặng trên người khiến cơn rét bớt đi.
- Em đấy! Cô gái nói. Em ôm anh cho anh bớt run đấy. Lúc ấy anh mê man, chẳng biết gì. Em nắm tay tôi, kéo tôi sát lại:
- Bây giờđến lượt em. Em lên cơn sốt rồi đây . Anh có thấy emđang run lên không? Tôi ôm lấy em và thấy em run rẩy trong vòng tay.
- Ôm chặt em đi! Cô gái thì thầm Yêu em đi! Yêu em ngay đi! Em không chờđợi được nữa đâu!

- C ậu.... Cậu làm thế nào lúc ấy? Tiểu đội trưởng sốt ruột hỏi, cắt ngang câu chuyện.
- Tiểu đội trưởng đừng kết luận gì nhé! Tôi đành phải....
- Ừ! Trong trường hợp của cậu thì ai ai cũng phải làm như vậy thôi!

R ồi chúng tôi nằm yên, tay trong tay, hai khuôn mặt quay vào nhau, mắt nhìn mắt. Lúc ấy tôi thấy sao mà emđẹp thế! Nắng sớm tràn qua khung cửa, ngập trong chòi. Những tia nắng làm mắt em long lanh và má em hây đỏ. Tôi không ngăn được mình kêu lên:
- Em ơi! Em đẹp quá!
- Không! Anh mới đẹp. Lại khoẻ mạnh. Vừa qua cơn sốt mà vẫn mạnh mẽ! Em có may mắn không anh? Lời khen tặng của cô gái làm sức lực trong tôi lại vụt tăng lên.
- Lính tráng mà! Tôi nói. Tiểu đội trưởng hỏi:
- Này, thế cô gái tên là gì? Tớ hỏi để sau này nếu gặp thì còn biết cách đối xử.
- Tôi cũng đã hỏi, nhưng cô gái bảo: đừng hỏi tên em! Tên người con gái dân tộc khó nhớ lắm, anh quên ngay đó mà! Nhưng tiểu đội trưởng cần gì phải hỏi. Cô gái dân tộc nào mà chẳng muốn bắt tù binh, tôi đảm bảo với tiểu đội trưởng như thế. Các cô tự nhiên và thành thực hơn các cô gái dưới đồng bằng.

M ấy đêm sau, cô gái đưa đến một cô gái nữa. Cô thứ hai hình như trẻ trung hơn. Có phải vậy không, hay vì ánh lửa chập chờn khi tỏ khi mờ mà tôi nhìn ra thế? Cô gái bảo:
- Em của em đấy! Đêm nay anh yêu nó nhé! Phải làm nó bằng lòng nhưđã làm em bằng lòng! Em thương nó lắm, nó chẳng có ai làm bạn. Cô nắm tay em gái đặt vào tay tôi.
- Em chẳng ghen đâu. Nó là em gái em mà. Không chị thì em, có phải người ngoài đâu mà thiệt. Lượt nó hôm nay thì mai lại đến lượt em. Cô chịđốt một bó đuốc, ra về. Cô em vẫn để yên bàn tay trong tay tôi. Hai chúng tôi đều im lặng. Biết nói gì lúc này? Lâu lắm, lâu lắm cô gái mới từ từ rút tay ra. Rồi cô vòng hai tay, ôm lấy tôi.

Tôi t ưởng chỉđến đó thôi thì đêm sau lại thấy một cô nữa đến. Đó là cô hàng xóm của hai chị em. Cô chị bảo tôi:
- Bạn emđấy. Chúng em thân nhau như chị em. Nó vui thì em vui. Nó buồn thì em buồn. Em muốn san sẻ với nó. Yêu nó đi anh, đừng để nó buồn đêm nay.

- C ậu vất vả quá! Tiểu đội trưởng cười hì hì, tỏ vẻ cảm thông. Thế thì đúng là tra tấn tù binh còn gì!
- Cũng không đến nỗi nào, anh ạ! Vẫn còn cố gắng được!
- Lúc ấy mà có A (tiểu đội) mình nhỉ. Mỗi người sẽđỡ cho cậu một tay.

M ột đêm, cô chị thăm dò tôi:
- Con trai đi hết, làng bản chẳng còn người đàn ông nào ở lại mà đàn bà con gái chúng em thì đông. Nhiều đứa bạn bảo em: nếu kiếm được cho chúng nó một người như anh thì tốt quá. Anh có người bạn nào, kiếm cho chúng nó một người.
- Không kiếm được ai đâu, bọn anh sắp đi chiến dịch cả rồi. Tôi an ủi. Còn với anh thì như thế này cũng đã nhiều, đừng thêm ai nữa, các em ạ! Anh cũng thông cảm với bạn bè của các em lắm nhưng một mình anh không đảm đương được hết đâu! Các em đã nghe lời. Từđấy ba cô gái thay nhau đến. Chỉ ba em thôi, không có thêm ai. Đêm thì cô chị. Đêm thì cô em. Đêm thì cô hàng xóm. Thú thực với tiểu đội trưởng, tôi cũng mải mê lắm nhưng cơn sốt đã dứt mấy ngày rồi, phải nghĩđến việc trở về. Lạc đơn vị năm sáu ngày rồi còn gì! Tôi van vỉ các cô:
- Các em mà giữ anh lại một tuần nữa thôi, đơn vị sẽđi tìm khắp nơi và anh sẽ mắc tội đào ngũ. Hãy để cho anh trở vềđơn vị. Lần khác anh lại đến.
- Làm gì còn lần khác. Anh đi là hết. Ở lại với chúng em thêm mấy ngày nữa. Những ngày cuối cùng gấp rút quá, kịch liệt quá. Chẳng còn giờ giấc. Chẳng còn phân biệt ngày với đêm, em này với em kia. Cứ nháo nhào cả lên. May mà sức tôi còn cốđảm đương được, tiểu đội trưởng ạ! Không hiểu ngày ấy tại sao tôi lại dẻo dai thế Nói thật với tiểu đội trưởng, một vài lần tôi đã định trốn đi. Không phải lúc nào các cô cũng ở bên cạnh để canh chừng, trốn dễ lắm. Có lúc bực mình còn định nói lời quyết liệt: “Để cho anh về, các em ơi! Nếu anh bị coi là lính đào ngũ thì mọi điều tốt lành sẽ mất hết! Từ những người yêu thương nhau, chúng ta sẽ biến thành những kẻ hận thù nhau!” Nhưng mà cứ lần lữa mãi.... không nỡ nói...

- Ừ, nói thế thì bạc bẽo quá! Tiểu đội trưởng tán thành. Lính tráng phải đàng hoàng. Thà mắc lỗi với đơn vị nhưng đừng mắc lỗi với các em. Mình có lỗi, đơn vị phạt xong thì thôi nhưng lỗi với các em, biết bao giờ các em mới hết buồn phiền !
- May quá, tôi đã không nói một lời oán trách. Vì các emđối xử tốt quá, chiều chuộng quá: ăn uống ngon lành, chỗ nằm êm ấm, nói năng ngọt ngào, lại chuyện trò đàn hát thâu đêm. Em nào cũng chơi đàn rất hay, đàn tình hay đàn tính gì đó*. Vừa đàn các em vừa hát :
đàn tình đàn tính đàn mê
nghe đàn quên cảđường vềđàn ơi….

- Gi ữ tù binh mà không cần trói buộc, đàn bà tài thật! Thế cậu bị giữ tất cả là bao nhiêu ngày?
- Cũng không nhiều đâu, tiểu đội trưởng ạ! Còn kém một ngày nữa mới đầy nửa tháng!
- May cho cậu đấy! Thời gian ngắn quá, chưa đủđể quên mất đường về!

R ồi một buổi sớm ba cô gái quyết định buông tha và dẫn tôi đi. Hoá ra đường về rất gần. Ra khỏi nương, đi chừng một quăng dao thì đến đường lớn. Một quăng dao là thời gian mà người dân tộc quăng con dao rừng đeo bên sườn, từ sườn bên này đổi sang sườn bên kia cho đỡ mỏi. Thời gian ấy khoảng chừng một tiếng đồng hồ. Lần tôi đi, đường như dài quá vì tôi đang cơn sốt. Lần được buông thả thì một thoáng đã đến nơi.

Th ế là đã hết những ngày xuân! Các em trở về bản còn tôi tìm vềđơn vị. Chia tay lưu luyến quá, tôi thì chân không muốn bước, các em thì mắt đỏ hoe. Các em cũng ở trong đội nữ dân quân của làng bản nên đã sinh hoạt quân sự. Một em thăng cấp cho tôi:
- Tiểu đội trưởng của chúng em ơi! Đi đến nơi vềđến chốn nhé! Đừng lên cơn sốt lại, đừng bị lạc dọc đường! May mắn là tôi về kịp, chậm vài hôm thìđơn vị sẽ gửi thông báo đi các địa phương để truy tìm.

C ấp chỉ huy hỏi tôi truyện gì đã xảy ra. Tôi cứ thật mà khai. Chẳng ai phê bình kiểm điểm gì, năm ấy người ta còn dễ dãi. Cảđến ông chính trị viên cũng cười mà bảo:
- Lạc như cậu thì mình cũng muốn lạc.

T ừđó lan truyền: có một người lính trẻ bị các cô gái dân tộc bắt làm tù binh. Ai qua Việt Bắc xuân hè năm 1947 cũng hỏi thăm về tin đồn này để biết rõ sự thật. Riêng tôi cứ muốn quên đi. Mỗi lần nhắc đến, nhưđêm nay, lòng lại se buồn...
Tiểu đội trưởng nói:

- T ớ nghe tin đồn từ lâu, ngày nay hoá ra lại là truyện của người trong tiểu đội mình. Rồi anh an ủi:
- Thôi, buồn tiếc làm gì, Bình ơi! Truyện của cậu là truyện phi thường. Đã là lính thì rồi ai cũng sẽ có chiến công nhưng một tù binh màđánh đổ ba quân địch thì là truyện hiếm thấy! Lần sao bị bắt làm tù binh thì về gọi tớ với nhé! Tớ sẽ giúp cậu một tay!
*
Lê Bình đã ngừng nói. Mọi người trìu mến nhìn anh. Nhiều người mỉm cười. Có một chút
gì nhè nhẹ bâng khuâng lan quanh bếp lửa.
Từ ngoài trời tiếng chim chót bóp vẫn vọng vào:
Bắc Mục Bắc Quang!....
Bắc Mục Bắc Quang!....

Ti ếng gọi của con chim trống mỗi lúc mỗi dồn dập, không còn thưa thớt như buổi đầu hôm. Nó sắp gặp con mái. Người ta bảo khi đến được bên nhau, đôi chim chót bóp sẽ ngừng kêu để dành sức lực cho tình yêu. Cuộc tìm kiếm suốt đêm đến lúc ấy sẽ chấm dứt. Chim chót bóp không yêu đương trong đêm tối như người. Khi chúng bắt đầu cuộc tình thì trời sáng. Tôi nhìn qua khung cửa. Đã thấy một làn sương trắng dâng lên mờ mờ trên nền rừng tối đen.
* * * * *
* Đàn tính là cây đàn mà các cô gái dân tộc thường chơi